, ifl i

126

And. Matrhioli Comm.

: 4i;»

:

#?#«&

Ii9i

i fflij

;. j i" irn

IPm *

• mHI ./

1 m

Hw3 ; i !

v-. ® Hili'

l ;::IWll

' iK^lrM'

■'viiiliil ii

#|'M:&lft ..1; r''

• ■ f

V. *<: ir lljfliLj 1

«flll ^

" v" k

8f lil 11 ■

■. Kl'

vM\ tll

■v, I,

R ofie diuerfis pnrtibitt ccnfiMit. quo fit,ut pro dittcrfis tam intcrnis, qu.<m extcrnis particulis, diuerfum cjuoty tem*peramcntumfibi afcifcant. Vrimum ttaqf; tcrrcfcribus, er aqtteis partibus,qt:.-e tam.cn in ipjis mediocriter fe habctit,fubjlantiam, C~ adftrittoriam facultatem acceptas rcftrttnt. Ab aercis ucro c r fubduUem, cr odoratum faporemaffumunt. Ex his demum, qu£ ignis naturam fequuntur, amarorcm concipiunt, ac ctiam coloris rubedinem, qu£ fct-licet rubicundje (peflantur. quo fit,ut plus infit caloris puniceis, qu.bn fubrubaUibtM. In recentibus adflrittioniprneftat amaritudo, in ficcisuero mintme: eaq ; propter compertum eft, earum deijciend<e ahd facuitatem, quampriores Gneci non animaducrterunt, tantum ex amaritudine prouenire , cum recentcs aluum fubducant ,ficc£ ueroRofarum fuc nequaquam. SuccM medicamentti componendis cxpetitus, pr^jiantior c pumceii elicitur, item exfubrutilis, ue=cus,& dilutu. rumhuic infirmiorfacultM. Dilutum Grxcis onr&rtyfxx, e quorbodopharmacurn aluumintioxie deijctenscon~

ficiunt, plerunque cx fubrubefcentium maceratis aqua fvlijs paratur: etfi hac in rc ijs Damafcenx Hctrufcis ttocata: 10longc pr.cftcnt: quippe ex earum utcenk dcuoratisfvlijsfacile quidem, O" citra noxamfubducitur aluus. Rofarumfucctis referat, difcutit, abftcrgit, cr deijcit: quapropter cr bilem trahit , cr fanguinem biliofim expurgat. ldentfiUe fuffufis, CT uentriculi, tocmcrisq-, obftruttionibus opem mirifice prxftat. Cor itcm corrcborat, etttscj; palpi=tationifalutare eft remcdium: nam illos dcijcit httmores, qui cordi officiunt. Facit cr ad biliofas fcbrcs, cuiufmodifunt cuiufuisgencris tcrtiatue. Ad h.ec rofarum dtiutum, ex quo conficitur rhodopharmacum, quod pharmacopoLeSirupum rofatum folutiuum appcllant, in eorum medicamentorumgcnere rccentiores medtci recenfent,qu£ quoniantdbfque aliqua noxa aluum fubdu:ant ,fuo more Bcneditta nuncupant. Albicantes deinde rofx (Damafcen.as ta-mcn cxccptai uelim ) non alium in mcdicina fibi uendicant ufum, quam ut ex fe aquam ftiUent: fiquidcm ijs deictto=ria uis, quapoUcnt punicete, ac fubrutiU,multo infirmior incft. Quamobrcm uidctur Manardus Ferraricnfis,ttir alioqui dottifiimuf, immerito id Mef11 uitio uertiffe. Nam albx, quas Damafccnas appeUamus, etfi maiore deij= 1 ocicndiuic£tcrisprxjlcnt; crcdcndumtamcn eft,dchisnon intcUexijfeMefuem, qttod casiUi facile tnccgmtasfutf-fe exiftimcm; ucrum de ijs albis tantum, qutbm paftim rofetafiorent. Cuius rci iUud maximo argumcnto ejfe potejl,quod Damafcvtt£ Hctrufcis uocat£ nuperinltalia fiorcre ccepcrint ,cu'dq; ra; uetcnbus cogv.it as futjfe (quodfci.im) mcmori.c prcdidcnt ncmo:ni fvrtajfc cas crcdamtts cjfc, qtt£ Vluiio fpineoU appellantur. Sane rofe ma-gniftcand£ funt ffummoq■ in pretio habcnd£, non modo qucd uiridarijs, cr hcrtis fint ornamento, ac ajjjcctu pcr-quam iucundo; fcd etiam qtwd in pr£c'tarifiimis medicamcntis conueniant, quibus human£ uit£ fuccurritur. Syl=ueftrcs maiore adftringcndifacultatefttnt pr£dit£, quam fittu.e, fed mtnort fragrantia rcdolcnt, atque deijciend£alui ne tantiUum quidcm facultatis rctincnt. ldcirco T heophrajlus libro, cr cap. v 1. dc hiftoria plantarum: Syl-ueflres,inquit,rof£ domcfttcis afreriores tum uirgis, tumfoiijs conjiant: fiorcm prxiereaftrunt, quo ab iUis odore,colore,atq; magnttuditte fuperantur. hec T hcophrtftw. C£tcrum qu^dam ctiam rofe nafcuntur in Italia,qu£ aureo 3 oRofarum gt- cclorc fuigcnt , fcd odorc funt admodum ingrato,atq ; infuaui. Kofarum dijfercntias longa hiftoria profcquitur P/tneraex PJm. nwslibro x xi.cap. quarto ,ubificinquit. Contra rofx-gcncra nojtrifrccrc cclcberrima, Pr£tieftinam, CT Cam-panam. Addidere alij Mtlefiam, cuiusfit ardcnttjiimm colos, non excedentis duodcnafvlia. Vroximam ci Trachi-niam, mimts rubentcm. Mox Alabandicam uiliorem, albicanttbusfolijs. Vtihfumam uero plurimis ,fed minutifimisfyineolam. Dijferunt enirn multitudinc fvliorum, afrcritate,l£uore,colore,odore. Pattcifima quinafblia, ac deindenumcroftora. Cumfitgcttus eitts, quam centifoliam uocant, qt(£ cft in Campania ltalie, Gr£ci£ ucro circa P hilip-pos,fcd ibi nonftt£ tcrr£ proucntu. Pangausnatiq ; mons in uicino frrt,numerofisfolijs,.tcparuis: inde accole tr&s-fircntcsconferunt,ipfaq ; plantatione proficiunt,nonautem talis odoratifima cft, nec cui lattftmur.1, maximum'q ; fv-lium:breuiterq.■ indicium cft odorisfcabritiacorticis, Cyrcnis odoratijiima cft: idco'q ; ibiungucntum pulcherrimu .Carthagine Hifpanix-hycme tota pr£cox.Refert cr c£h tcmperics: quibufiam enim annis minus odorata proue- 40nit. P r£terea locisjiccis, qubn humidis, omnis cft odoratior. Seri ncc ptnguibus uult, nec argiUofis locis, ncc ri=guis,contcntararis,propricq ; ruderatum agrumamat. Pr£cox Campana ,fcra Mtlcfia, noutjiime tamen definitTr£ticftina. R ofa ex fftna nafcitur. Germinat primo inclufagranofo cortice, quo mox intumcfcente, cr in uiridesalabaftrosfaftigiato, paulatim rubcfcens dchifcit, ac fefe patidtt, in calycis medio fui ftantis complcxa lutcos apices.Partes ia ro- hdttenus Pltmus. P artcs in R ofa fex antiqui adnotarunt, qu£ omnesfunt cr fcitu digti£, er in medicina utilcs;fa, earumcjue paucihabeanturfeplafiarij, quifeparatim cas reponant. Primum quidcm dux- partes inueniuntur in fvlijs: quariialtera cft,ubi calyct fvlia inferutitur,unguium modo albicans, ob idq ; rofarum ungues 1>£ extremitates appeUantur:altera uero fvliorum reliquum. His ali£ du£ fucccdunt, in ijs flofculis, qui ucluti minuta far.ina tenuifimis capillisannexi flauefcunt in rofarum umbilico: horum enim partcm faciuntgrannla, partem ttero capilit. Fofircnio qu£reliqu£funt, in ipfo Rofarum alabaftro continentur, una fcilicet in cacumine, altcra iti futtdo. Folia cor, ncntri- $ oculum,tecur, cr retentricem infuper facultatem corroborant: dolores ex caliditatc proucnientes leniunt, cr infum-mationes auferunt. Vngues etfi propriam a fcriptoribus nonreccperint dotem; inferuntur tamen utilitcr lotionibus,Cr clyfleribus ad inhibendas ftuxioties. Flofculi medij cum fuis capiUis gingiuarum defiuxioncs cohibent, quinetiam,auttore Phnio, alba foeminarum profluuia mirifice inhibent. Calyx deniq ; , quem caput ctiam aliqui dicunt,curn rch-qua parte bafis,aluiftuores, cr cruentas excreationcs fiftit. Caterim pr£ter has, qt<£ in ftorentibus rofts confiftut±trcs etimnum infi-uttu compcriuntur partes,ubi rubefcit is, cr maturitatem fenjit,uidelicet ,fubftantia carnis ,fe*men ,cr lanugo conclufa: quibus non cbfcura incft adjlringcitdi uis. Idcirco cr ipfe remedio funt cont ra alui fluo=Quorundam res, er focminarum abundantiam qualencunque itcm contragonorrh^am, in qua pr£cipuc pollent. Sunt, cui flo*tapfus. fculos captUis appenfos, qui uero olabaftros, antheram cffe exiftiment. Sedre ucra hac in re plane haUucinantur:etenim anthera Celfo,Galeno, cr Paulo nufquam fimplcx ett medicamentum,fed qt(£dam cx pluribus rcbv.s compo*fitiojcuutsfrequens erat ufus apud anttquos ad oris ulccra: item ad pcdum ruuas, digttorumq ; pterygia. Cuius etiam

parandi

#