Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
121
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

20

In Lib.primumDiofcoridis. 121

tit cum uino poti dyfciiterius, ucntris imbcciUitdtcs ,fluxMq ; , ac humiditdtes fxnent: catuplafmatif ritu itlitd ulce*rum putredinofd iuiunt. Ejlcnim eorumfucultM nott inftrenuc de/iccans, ftreq; fecundi exceffu< d temperatis dbfo-luti. Adeo uerofrutex hic fiigidus eji, ut tcpidt caloris fit particcps. Pcrro Hypociftis, quam uocant, multd eftmagis adftrittona, quam fvlta, admodum effcax remedium ad omncsfluxionum affettus, putafanguinvs reiefttones yproftuuia muliebria ,cceliacos,dyfentericosq-, affcftus. Ojun fiquam partemroborare confiliumfit, qu£ uidelicetplufculo humorc exolutafuerit, robur, acfirmitatem illi non imbeciUiter addit. Sic fane ftomdchicis epithcmatis,bepdticisq; commifcetur, er ex uiperis confefto antidoto inditur, nimirum quo corpora confirmet, ac roborct.

F rutex KiW , x.»8atfov, aut hiotxcov Gra-cis diftus, Latinisquoquc Ciftus appeUatur: Arabibus ,Kaniet , Nomina.AItheis ,feu Lhaie althis: Ital k , Cifto: Hifpanis, Ccrguacos. Hypociftis ucro fic L atina uoce, qucmadmodum* o \j?s"oki l'r Gr^ce dicitur: Arabice, Taratith: I talicc, H ipocifto: Hifpdiiicc, Fultegras.

t H £cdiftio non legitur in Gr<ecis codicibus. Sed eam huc ad ciariorem(ut puto) fenfum cx Plinio tranftulit Ruellius: quod uerbtim illud a D iofcoriie ftndio fortaffc brcuitatis omiffum, fatius addendum effe duxerit, quam fubintcl-ligendum. quod etiam H ermolaus frcit.

f N il mirum cffc debet,quod Plinio duo tantim hypociftidisgenera prodantur, coloribus rtifo , CT candido diftin*fta: quandoquidem ijs duntaxat Oribafius quoque contentusfuiffe uidcturlib.x 11. ubigcnus xf-^ov, hoc cft,herabaceum, ut uulgati codices habent, non legitur.

Aitfoy. LEDVM. AolSctvov. LADANVM. CAP. CX.

E st ht altcrumcifti genus, Ledon 3 nonnullisappellatum,frutex fimili modo nafcens, longioribusfolijs, & nigrioribus: quae verno tempore quiddam co-trahunt pingue. Foliorum uis aftringens, ac eofdim,quos ciftus, effeftus prsebcns. Fit ex coquod Lada-num diciiur. fiquidem cum cifti frondes pafcuntur ca-pra?, hircique, pinguitudinem confpicuebarbacarput,&fuo lentore uilloiis cruribus adhxrefcentem repor-tant:quam depectentes incolse,colantesque cogunt inoffas,& ita recondunt. Alij uerdattradis funiculis, in-fidentem fruticibus lentorem abftergunt,cong/omerat-quein ladanurn. Maxime probatur odoratum, fubui-ride,ftcile mollefcens,quod arcnas nocollegit, nec iqualoreobfitum eft, refinofum ,quale in Cvpro gignitur.

Arabicum uero, Libicumque uilius. Natura eifpifiandi,calfaciendi, molliendi:ora uenarum patefacit:ca-pillum fluentem continet , addito uino,myrrha , &mvrteo oleo: cicatricibus decorem reddit, cum uinoillitum: medetur aurium doloribus ,cum hydromeli-te,aut rofaceo infufum : fuffitu fecundas ei;cit: pefsisimmiftum uuluae duritiein fiinat. In medicamenta,40 quaeaurium dolorem ,tufsimquefiniunt, & malagma-

ta utiliter inferitur: aluum fiftitcumuino uetere po-tum,& urinamciet.

L a d a n v m , qucd uulgo alij appeUant Laudano, alij Ladaniconil-ucr6oddno,tametfiplerunty impoftorummalitia aded fdbulo, deracio.Cr dlijs ddulterijs fit uitiatum, ut nihil ualoris prxftet; ego td-mcnprdcftantifimumfepius Venetijs emi ab unguentdrijs,quiodordmcntd conpciunt. Veriim dpud phdrmdcopolas, quimedicamenta nobis parant, Lddanum ,quod fyncerum ,purumch fit,rarifiime reperitur: ciim eorum plurimi potius curent,ut rem minoris emant, quam ut feligant legitimd50 ab ddulterinis. qucd tamen iniquutn cB, inhumanum, ac deteftabile crimen. Arbufculd, e qud Ladanum coUigitur,

Ledum appcUdtur, c r inter cifttgenera recenfetur. Ctetcrim Plinius uocabulorutr. uicinitate deceptus ( ut etiam Plinij lapfus.infupcriori commentatione diftum cft)ex ciffo, id eft, hedera, nonautcm cx ciflo Iddannm coUigi dixit. Ex quo itemmultis falso pcrfuafum cft, qu. d non a cifto , fed ab hcdera Ladanum legeretur . De Ladano plura mcmorice pro=didit Galenus libro v 11. fimplicium mcdicamentorum ,fic inquiens. Ciftus, aut Ladanwn. In caltdioribus regioni=bus hic Ciftus proueniens,tametfibaud almsfitgencre, quam qui apud nos nafcilur; eximitim tamen a regione, acpeculiarem, digercntemcj; caliditatem naftus eft: atq- utrocj; 4 noftrdte dtjfcrt, tum qtiidfiigiditatem depofiit, tumquia calofcm affumpfit. Itaq; ca-terd quidcm huius cifti,tllis qtue in noftrate uifuntur , fimilu funt. Verum Laddnii,quod uocdttt, ex co prouenit.medicamentum primo excefjii iam quodammodo completx calidum, ut uidclicet er fe*cundumattingat,babensctiam adftriftionispaululum. Ad hxc fubftantia tenui, ac proinde emoUiens ,fiue malaiticum, panterq- moderate digercns,ac utdehcet etiam tfu{j.7TfZ)']iKoi l ,hoc eftcoticoqt ens. I tacj: mirandum non eft,fipeculiariter aduteriuitu conueniac: quatidoqiudcm ad diftapaulum quiddam adftritiioms cbtact. Qjtcarca dtf»

1 Jiuences

30

Ladani uires«x Gileno.

P<• *'

fM'

r

fi

w

1

m

■:u : i j,

I u■ffil! I

■

I

1 m

11,

1»: \