Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
47
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

10

X o

30

In Lib.primumDiofcoridis. 47

fbrte c ctruijfcnt, uerendum cjuidcm erat, ne cum illisgr.ttiam inijjjent, qui mira undique odoramentorum frdgrantu

redolent. QUdmobremutcrij fibiunguenU omnium pr<eJldntifiimd,odoratifiim.ici; comparareualeant, Mofchi

primum,deuide uerohquoris Zibetti uocati, O* Ambari dctiique bijloriant, er facultates defcribam. M o = Mofchiodo-

s c H v s itaq; ( ut R ueUius ex A etio tranfcribit, fi tamcn ea Actijlegitima funt, cim potius Symeonis Setbi ejfe rui hillorh.

uideantur)plurahabetgenera.Pr.-cfvrturquiinmuniciptoquodamnafcitur,quodmagis,quhn Chorafaciuitjsad

orientem uergit: hoc barbaro nominc Patdicitur, colorc fubjiauo. Sccundam Jibi fedcm arrogat, qui ab India dc=

firtur ,prioribonitate cedcns, colore fubnigro. Eoinfirmiorcenfetur,quiiisinarum agro mittitur. At Nofckus

omnisinumbtlicocuiufdam dnimalisgignitur, quod capre£fimilc cfi, unico armatumcornu, prxgrandi corpore.

H uic ciim in uenerent agitur, furoris uehementia umbilicus intumefcit ,fitq,• uomica pr£gnans congcfio inibi crajiio*

re fanguine: quo tempore er pabulo, er potufcrum animal abjiinet, bumiq; crebro uoluitur: qua ucrfatione umbi-

licum lutofo,feculentoq; fanguine turgentem exprimit. C£teriim emiffafanics pofi aliquod tcmpus fibi magnam o~

dorisfuauitatcm adfcifci: . De AI ofcho inter Arabas fcripfit diligcnter accurateq; S erapio, his ucrbis. Animalia ca-

prcis 11011 dbfimilid, qu.e mofchumgignunt, in T umbafcorum, er Sinarim agro potifiimum habentur, loca inuicem

contcrmina.TumbafcinusSinicolongc pr^fiantior cji,quod caprc£ mofchumgignentcs er nardum, er alias odo-

ratifiimas plantas dcpafcantur. Qjtod Sinis non euenit. nam etji ha: quoq^ odoratis uefcantur herbis; c£ tamen odo-

ris,cr facultatispr^jiantia, nardum, er c£teraTmbafci plantas non £quant. Qumctiamin caufa cfi dcmctendi

ratio. quippe Tumbafcini c uomic£ foUicuIofaniem nunqttam eruunt, quo adulteria permijceant, cr non ni/i fcrcno

c £lofyncemnlcgunt. Siniciuerouomic£utriculum cxprimunt,cr exclufafanieimpojiurat quofdam admifcent,

nubilo parumq; drridcnte c.tlo, cr alabajiris recondunt. Is c£teris prxfiat, qui maiore odoris fragrantia rcdolet,

er qui e uomica maxime matura eruitur. Sunt er intcr luc animalia, qtt£ ab alijs mofchum jrrentibus nuUo difcrimi*

nc dijferunt, pr£terquam caninis uocatis dentibus. quippc h£c ucrrium modo exertos palmi longitudinc dentes ha«

bcnt, er paritcr mofchumpr^jiantifiimmgignunt. Mofclm pr£cox tetro,cr infuaui odore difpltcet. ucritm ttcna*

tores immaturi fblliculos excutientes, tantifper eum libero aere fufpcndunt, dum abafto prorftts fcetore maturuerit.

I* enim aeris cottiotie perftfta, miramfibi concilidt odoris fuauitdtem. Veruntamen pr£ciptm habetur, quifuaptc

natura in animalis utriculofibt maturitatem coparauerit. Httnc incoU per ftxa metunt, er arborum truncos. nanq ;

animalcitmuomicam maturameffe prxfcntit,faxis er truncis fefc magno obleftamentoajfricat ,donec fafto uo*

mic£ emiffario tota fanici uis cffundatur. H/c c£terosfane anteceUit, tanquam folis coCtionc, cr c£li benignitate ma

turitdtcm ultimdm confecutus. Hunc itaq; mofchum inde ueiuttores colligentcs eorum animalium utriculis afferuant,

qu£ ahas uenatione captauerant. Isq; iUe mofchits efi, quo reges er donantur, er utuntur. Mofchus excalfacit Mofchi odo-

ordine fecundo, ficcat ucro tertio . Cor frtgidum, ac tremulum roborat, er omnibus ipfius affefttbus oprn pr^fiat ratl wr "*

potus, atq ; iUttus. Detergit tenuesoculorum albugines,cr humidasdcfluxiones exiccat: cerebrum roborat, er dtu=-

turnum cdpitis doloremmulcet ,fitdmcn pituit£ redundantia proueniat. Colesexeocicinooleomaccrato perun=

6ius, promptius in uenerem excitatur. Probant nonnuUi dti Mofchus legitimus fit, hoc modo. Pondus Itbrd exdmi=

natum in labellum humore perfufum immittunt, tum paulo pofi iterum £qua lance ponderant. Quodfifuperftratur,

fyncerum er legitimum exifiimant:fin cedat, fpurium, er ddulteratum putant. Uuicfimile dliud quodpiam habe- Zibetti hifto-

mus, fed pr^terquam quod mirum in modum oleat, primofiatim occurfu oioris uebcmentid nares udmodum firit. > & ^ cu '-

ANIMAL ZIBETTI.

4o

50

H oc uulgari fcrmone uocamus zieetto, unguentarijs maxime expctitum ad ea odoramcntd componcndd,qu£ proprie mijiuras appeUant. Gignitur id in exteriori tcjiiculorum utriculo cuiufdam animalis ,Jeli, qui ueteribustedifictorum rutnk obcrrat, non dbfimilis. Catos h*c animalta uocant, quos f£piusVenetijs uidiexSyria delatos.

Efi dutem Zibcttum tanquam fudorinter huiufce animalvs tefiiculos concrefcens,calid£, humid.tq- facultatis.Idca»uernul£ umbilict impofitum uttht£ lirangulationtbm mirifice prodcfi: proinde nec mirum efi ,fi eo uiri petit circum-htomagnum mulieribttswe$itu ufferant folatium. Porroexqtto ambarvm aliud odoramentigenusgigna* Ambarihiftotur, quodnos uulgo ttocamus Ambracane, uarij uarie opinantur. Alijnanq; traduntipfumin marisdlueononfecm, ria uana •dtq; in terra fungos oriri, ac deinde feuientibus proceUis, e profundo elici, er tn litus expui. N onnuUi uero refirutpifccm Azelum nomine Ambdrura hoc auidifiimc profequi, cuitts efu necem fibijiatim confcifcere. Quod citmfciantpifcatorcs huius rei periti pificcm hunc mo-rtuum, undisq; fluftuantem conieftis uncis er fumbus extrahunt : cr A m-barumfciffo dmmalis uentre eruunt. Quod uero (ut perhibent) proxime dorfi fptnam inue/iitur, id ntdxime pr^jvr-

tur