Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli senensis, serenissimi Principis Ferdinandi Auchiducis Austriae &c. Medici, commentarii secundo aucti, in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de medica materia : adjectis quam plurimis Plantarum, & Animalium Imaginibus quae in priore Editione non habentur, eodem Authore
Entstehung
Seite
34
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

24 And. MatthioliComm.

uulgArisfdttd, uhicj; pdfihn cr rcperirctur, cr fcrcretur ab omnibus. Quod fifvrte eueniffct, nunquam tamett mihipcrfuaferim, quod Gdenus kac in fcicntia, crfacultdtc omnium diligentifiimm, e r qui Romx diu uitam duxit, Itali-c£ CafiU hijioriam filcntio inuoluijfet. Vlinius lib. xxi. cap. i x. nonnulldf mcmorans hcrbat, quorum folia odoritgratia in ufum coronarum uencrant, inquit. Ergo in coronamcnta fvlio uencre malothron, fpircon, trigonon, cnc=rcon, quod cafiam Hi ginus uocat. I d quod ante ipfum palam jicerat Virgilius Cafiam intcr coronarias hcrbat rcco*tcns in Bucolicis ecloga ij. his ucrf.bm.

Tum cafia, atq ; alijs intcxens fuauibus hcrbis,

Mollia luteola pingit uacinia caltha. Etin Georgicis lib. x i.

Vix humilcs apibus cafias, rorcmq; miniftrat. Itcm Georgicorum lib. 1111.

N cc circum cafiz uiridcs, CT olentia late *c

Serpylla, CT grauiter frirantfc copia thymbrtYlorcat, irriguumq ; bibat uiolaria fvntcm.

H £c M aro. Quibus palam cfi, Cafiam coronariam ,v qua tantopcre dcledantur apcs, hcrbam, non arborem fuiffe.Quod ctiam teflatur Vlinius libro fuperius citato cap.xn.hif ttcrbis. Veritmhortis coronamenttiq ; maxime aluea*rid, cr apes conucniunt, res prxcipui quxftus, compendijq-, ciimfauit. Harum ergo caufa oportet fcrere thymum ,apiaftrum, rofam, uiola*, lilium, cytifum,fabam, cruilium, cunilam, papauer, conyzdin, cafiam, mcHlotivm, meliljo»phyUuni (lego myriophyllum) cerinthen. Haftenus Plinius. His itaq; rationibus, auftorumq. ; ueterum tcftimonijs in*nixus Tkeodortii cneoron Theophraftocafiam appellat. Qjtamobrem potiusfuerit credcndum, cneoron Grxcis uo*catum antiquis coronariamfuiffe Cafiam apibusgratifiimdtn, quam eam, qu£ in India cr frlict Arabia proucmt , cin*namomo pcrfimilis, odoramentis cr antidotis expctita, er qua per longas <etates cinnamomi uice ufi funt medici. 1 oHcquc tamen propterea opinioni noftr£ refragari putamus ColumeUam lib. 111. cap. vm.dere rufticd,ubi itafcriptumreliquit. Iudtam cr Arabiam prctiofis odoribnsilluftrcm haberi ,fednecnoftramciuitatempr£diclis cgcrcftirpibus: quippc citm pluribus locis urbis iam cafiam fi-ondtntem confricimus, iam thuream plantam,ftorentesq; hortos myrrha cr croco. N am quanuti concedi pofit Colitmell£,cdftam ex Arabia attatam urbis illtfftrand£ gratia Ro*m£ fuo tempore confpicttam fuijfc inhortis procerum er imperatorum-,hoc tamcn non prohibet, quiit cafia, quarnprope apum alucaria paftim feutt antiquitas, aliafuerit plantd: prxfcrttm citm h£c intcr hcrb.xs coronarias, iUa uc«Cneoridefcri ro inter arboresodoratas reccnfeatur. Cneoron autcmdefcribitThcophraftus lib.yi. cap.n. deplantdruntptio. hiRoria,his uerbis. Cncoriduogcnera, dliitd cnimcandidum, aliud nigrum. Candido folitm cutdncum, oblongum ,

figura qudfi olcagineum: nigro quale tamarici, carncfum. Candtdum magis fe humi ftargit, odoratumq; eft: nigrumcdore caret. Radix ambobus, qu£ alte dcfcendit,grdndis: rdmiq; permulti, craft,furculofiq ; ab ipfa protinus teU 3 ®lurc,aut paulo fuperius fyarfi, lentiadmodumconftant. Quamobrm hifce adcotligandum iuncimodo utuntur. Ger~minant ,florentq ; poft £quincfltum autumni, cr multum deniq ; temporis ftorent. H£c Theophradus. Sed qit£nantplant£ oriantur inltalia, uel alittnde co afferantur, qu£ Cncoron refcrant, quid ueri reftram fane nonhabeo. Seiiam ad Caftiam odoratam redcamus. ob cuius cognitionem poftmodumfaftum eft, ut recentioribus medicis, in ea rc*Medicoru, & cuperanda, inueftigandaq; multum negocij acccffcrit. N anq ; hadenus tum medici, tum feplafiarij ( ctfi plures iantfeplafiarioru reftptfcdnt) odorate caj?t£ loco quxdam incognit£ arborisfegmenta, nec odore, nec uiribus prxditafemper capef-trror. ferunt. Veruntamen poftquam nonnullt £tatis noftr£ dottifiimi uiri,ftirpium hiftoris diligenter examinarunt,dete■*da fraude, mercatores ex Alexandrid mercimonia Vcnettas comportantes, cum fuam impofturam dcprehenfam cersnerent, a negocio defcifcentcs in aliud nouum Cafi.cgcnus fegmenta illd commutdrunt. QU£ fdne pr£ter odorem,pariterq ; faporem, quibusftre penitus exoleta fentttur, cafti£ a Diofcoridc defcript£ admodum habetur confimilis. 40Quapropter ncc eos erraffe credidcrim, qui dicerent, hanc Diofcoridispfeudocaftiam effe. quippe cr craffo corticeconftat, cr in eitts cauitate lignofa etiam uifitur materies, paululumq; eft odorata, minimeq ; acris. N onnulli hac noncontenti, quxdam uocati cinnamomi fragmina Cafti£ uice ufurpant: qu£ cum nullo odorc fdporcq ; commendentur,

Cafsia iegiti- potius quercum, uelfagum, quam Caftiam reftrunt. Ca'teritm, ut dicam quid ego fentio,ft quisfiftulam, quam Cin-ma . namommt perperdm appeUdmus, cr uulgo Cannella, Cafttx generibus rettc comparauerit, factlc nouerit uulgaris

ttfus cinnamomtm legitimam Caftiam procul dubio reftrre. quinimo diligenter inquifituris, iudicijq ; trutind exami-naturis huiufmodi cinnamomi ingcntcm coptam', qu£ mdgnis fitccis Vcnctijs in mercatorum repofitorijs afferuatur,nimirum omnia iUa CaftU genera, qu£ 4 Diofcoride defcribuntur ,facile fefe offcrent. quandoquidem mercatores( ut femper affolent) ad expcdiendas detcriores merces bonarum lenocinio, quas iUis admifcent, pro uirili utuntur.Galenus itaq ; libro primo dc dntidotis multa Cafti£genera reccnfuit, ubi fane Diofcoridem fccutus, eam c£tcris pr£ } oftare fatetur, qu£ z'gicognomine dicitur, hanc'q ; ajferit cinnamomum ufqueadco £mulari,ut effent, quifuo £uo eamcinnamomiloco uenderent. Quofit, ut admirari non liceat ,fihodic quoc j ; tot anttishac deduda, protradaq ; con=fuetudine ,ubique cdftiaproctnnamomo ucnundetur. N ec qutdem longc aberrarent,fimodo optimam fcligercnt:quandoquiicm Galenus eodemlocopalamprodit ,Caftiam fiepenumcro in cinnamomum tranfimutari ffatcturq ; feiam uidiffe cximu Caftt£ ramulos omni ex parte cinnamomum refcrentes. Contra paritcr infpcxijfc cinnamomifur*culos Cdfti.c prorfis pcrfimiles: adeo ut afferat pro qualibet cinnamomi parte in componendis medicamcntis duas cle&£ cafti£ adhibcri pojfe. Dcfcribit item Galenus quoddam ahud deterioris Caftt£gcnus, quod tradit iuniorem An*dromachum Caftiamfiftulam tiominaffe, cimfiftularum modo, inanis cauaq ; fit, cr crafti corticis: cuiufmodi in uul-gari ctnndmomo frequentiftma conffitcitur. Huittsfane ca uidetur cffcgcneris, quam infuo conftciendorum pharma*corum ItbcUo pr^fcrt Cordus, quod ueltt cdfttam, pr£tcr Dtofcoridis cr Galeni fententiam ,lubrici effcgufttts.

Vorro Caftu odordt£ ftuftulumcumcortice er Itgno fuointertorc nupcr dotio mihi dedit Sercnifttmus Princeps

Ycrdinandus