J o

20

30

40

5 o

In Lib.primumDiofcoridi?. 3 r

ijs, qu£ fihi P bu ipfum zifcifcit, hditd qiuqum reccdunt. Indicant idem cr fili.( , cr caulcs: illa cnim olufatro nonfunt difiimilia: hi ucro adolefcunt cubitali mcnfura proceriores,leues,inanes,motlcs,geniculati ,cr in purpuram ucr=gcntes. Ylores tamtn objiare uidentur,qui in P hu lilij,uel narcifii cffgiem prsfefcrunt, non autem umbcll£,ucl mu~fcarij fpeciem,ut in maiori Valeriana uifuntur: qtianquamflofcidi pcrfe omnes, qui umbeUam conficiunt, forma nar*cifiinos rejxrant,inpurpuram albicantes. Quo jit,ut cum Kucllio cxijlimandumputaucrimjwc dcfloribusuerba cf-fe k fcriptoribus in Diofcoridc deprauata. N anquc uidctur nojlras Valeriana, omnibus tum nctti, tum qualitatibmadeo cum P hu conuenire, ut re ttcra dici pojiit, non aliud, quant ipfum Vhu ad unguem rcjvrrc. E tfi non defint (utaudio ) qui projiteantur Vhu altcrum a Valeriana fe inucnijfe, quodfloribns narcifli proucniat. A t quid id pro ccrtocompertum noti habco,zr quia non dcfunt,qui taliafabulcntur, non ejl,quid hac in re ccrti affirmare pofiim. EftctValeriana: alterumgcnus, quod minus appeUant, cuius caulx iuxtafoiia, qus quadantcnus maioris fimilitudinem rc~firunt, moUi lanuginc pubct, reliqua ucro partc maiori non abjimile a(furgit,flcribus fubpurpurcis, in umbcUam ji-inul coeuntibus. Kadiccs mittit hxc tenucs, qu£ in multifidas conglomeranturfibras, odorc mijlo intcr iridcm, crnardum. Vtracodorc commcndatur: proinde cas ucftibus quidam intcrponunt. P ht: (ut fcriptum reliquit Caic=nvs lib.y 11 i.jimplicium med.) cdoratum quodammodo ejt. Uuiushcrb£ radix nardo uiribusfmilis,fed tamcn adpleraq; infirmicr. Vrinam plus uouet,quam aut I ndica, aut Syriaca nardtis: fimiliter aute ut Ccltica. Simile P huaffcrit ipfe Galcnus effc Carpcfium, cuius cum nuUibt meminerit Diofcoridcs, ut reftefciri pojut quidnam fcnioribusGr£cis fuerit Carpejiwm, in primis Galeni tcftimonio eius uires cr formam defcribam: is cnim lib. vx i.Jimpl. med.fichabct. Carpksivm fimileeftuocato P hu,nonguftutantion,fcdcrfacultatc.Scdplushabettcnuitatis:pro=indc magis co ctiam uifcerum obftruttiones extergit,et urinam mouet,rcncsq; calculis dcgrauatos expurgat. Non tamcn eatenus tenuium cft partium, ut liceat loco cinnamomi,fi non admammjit, ufurpare, ficutifaciebat Quinttts.Pr<eftantius cft Carpejium ponticum laertio: non tamen uel ipfum cinnamomi uinbus uicinum cft, imo non paruo de=terius opttma cafiia. N uncupatur utrunq; a montibus quibufdam Pamphili£, in qtabus nafcitur. Ingaisq; eius pro=uentus ejt in Syria. Et primolibro deanttdotisinquit. Quintus (ut aiunt) quoticscinnamomum deerat, Carpcfium,ut quod uiribus nthil ab optima caftia differret,in theriac£ compojitione imponcbat.Ego idcirco eiusplurimum mcctiattuli ex ea percgrinationc, qua orientis prouincias adij, diligentcrq; repojitum nunc ufq ; multum feruo: quod odo=rem etiamnum cr faporem,fi non qualem prius habebat, certc iwndum exoletum retinet. Eft autcm Carpejium her=ba phu appeUatogenere fimilis, ualentior tamcn, atq; odoratum quiddam fjnrans. Plurimumhoc in Sida Pamphiliztiafcitur,emiturq; proptereaillic uiltjUmoprctio. Quocirca fiquisucjtrum illucacccffcrit, Carpcsijplurimwm cmat,cim id fibi longo tempore duraturum noucrit , Tcnuia autem funt farmcnta, cinnamomiuirgultis fimilia. Eius duoreperiuntur genera; ttnum quod laertium; alterum,quod pbnticum cognominatur, a mcntc, in quo nafcuntur,utraq;nomen adepta,fed ponticum meluts cft. Q uod citm citis non parum habercm, permultis medicamentis admifcui,in quibus phu uocata imponidcbucrat. Efi cnimCarpejium phufimilc, ualentius tamcn , cr in quo ( ut dtxi) nonnihil odo=rat£ qualitatisguftu odoratuq; fentitur ■ haftenus Galenus. Vcriim quid hac tmpeftateftt Carpejium, arduum fanefuerit cxplicare cr mihi ,cr c£tcris materu mcdic£ fcriptoribus. Tamctfi Hermolaus, Ruellius,Fuchjius,ac etiaMonachiMefuan exponentespro certo exploratum habeant, Auicenntg, Serapionis, cr Aduartj auttoritatibus in-nixujru&usptpen jimiles,quiutulg6 Cubeb£ uocanturjegitimum cffc carpefium.Siquidcm Scrapio qttod G aleno carpcjium uocatur ,fub cubcb£ nomine ipfius Galeni teftimomoftc dcfcribit. Cubebc cji medicinafacultatc , cr faporeVhu non abjimihs,quanuis tongc tenuior. quare objtruttioncs totius corporis apcrit,urinam cict, cr calculos renumpeUit. In hacjire fcntentia ucrfatur c r Auicenna cubebas carpcjium appcllans: qucmadmodum cr Attuarius, quiMauritanorum nominafecutus, inquibufdammedicamentis Carpcjium imponit, qttod a barbaris KopJ&iGots uocariait. Qutbuiauttoritatibuslucectariuspatet,qucd Galcnicarpefium, er Arabumcubeb£nuUacxpartedifferunt.

Veruntamen lUud animaducrtendum eft,quod eos in errcrc ucrfari cxiftimem,qt:i credunt (ut Rcrmotaus, RucUlius, cr Fuchfius) uulgares fcplafianorum cubebas tUas rcjirrc, de quibus fcripferc Serapio, Auiccnna, cr Attua-rius. quandoquidem qui dixerit cubcbas plant£ fruttum, ucl fcmctt effe, eorum rcpcrio neminem: ncc minus probaripojfe putcm, tdufquamdtxtffe Galenum.qui carpefium defcribit,his uerbis. Avtttcl £'si tci ,7rotgot=

■zrAHoicc Toh aR£e'(AO<ji ri Kl loL^dfxov. hoc ejt. Sunt autcm tenuia farmenta,cinnamomi uirgultis fimilia. Ipfumq;~phu cr odorc, Cr facultatibusadfimilat. Quapropter cum tantuM P huradicesin ufum medtcum ueniant,facile dtcipotefl, carpcfium Galeno potitts radicum ejfe farmenta, quam caulium; cr pr£cipue citm ajferat diu ajferttaripoffe.quandmuidcm folidiores funt radices ,quam caules, qui factlc in omni hcrbarumgenere flacccfcunt ,cr pcreunt.Pr£tcrea cum Galcnus aliis cinnamomi uirgulta eUebori radicibus comparauerit, hic nnrum uidcrinott debet, quodidem contra farmentofas carpesij radices cinnamomi uirgultis fimiles ficerit. Addc ctiam, quod in plantis non folitmcaulesfarmentoji, uerum ctiamradtces plurcs farmentof£ Diofcoridiappellantur. Quofit,ut credidcrim Fuchjiumin fuisParadoxisimmeritv tmpugnaffe Leonicenum. Adh£cguftantibusnobisuulgarescfftcinarumcubcbds,nullumprorfus Phu faporcm deprebcndtmus. Q uod manififte indicat uulgarescttbebas, ttecArabum cubebas effe, nec Ga«leni carpefium. Ob id igitur, ubi apud Gr£cos carpefium mcdicamentis admiftum reperitur , cr cubcb.e apud Mau=ritanos, phu corum ttice, ckm fit carpefio in omnibus perfimile, ucl cafiia, potius quam cubcb£ uulgaris ufus, eruntfubijcienda. lacobus Syluius inter rccentiorcs apprime dottus, auanquam nouit cubebas noftrates carpejium non ef*fe; non tamen animaduertit, ncc etiam Scraptonis, aliorumq; Arabum cjfc cubcbas. Aberrauitin cttbcbarum hhftoria etiam Serapto. quippe qtticquid Diofcoridcs de rufcoJcriptum reliquit, is cttbebis pcrperam rcddtdit. Cuiusautemjlirpisfiuttusuulgares cvbebae jint,qttidaffirmarcpofiimnonhabco,ciimcxoricntaliplagancbispe~regrin£ afferantur. Etji cas dixcrim cdoratas ejfc baccas, racematim cohxrentcs, corymborum hedcr£ modo: qui

guftui

Valeriana

Valeriana minor.

Phu uires exGaleno.

Carpefij con-fidcratio.

Quorundamopinio.

Hermo.Ruellij & Fuchlijerror.

Serapionisla-pfus.

Cubebarutnvul^arium cofideratio.