\

1002 Anci Matthioli Comm.

Hirudi T T Irudmes rdroin aliisaquii inveniuntur,quam in paluftnbiujacuflribus&fiagnantibw: quandoquidem inpoba-nim de- MTLtifiimiffontibus,&aretwfis&faxofisfluviis tm nifi rartfitme vivunt,dtmfuapte natura cceno ac lirno delectentur.no« StU Qu*m$bremcaveant,qutpaluftresvelftagnantesaquasbtbunt,nehirudinesfimuLingerant,quemadmodutnmexpertisviatortbus nonmnquam evetiit: namtfc aftatis tempore calore& fiti defatigatt, dumaquam, cuicuritfctn tttnere obvia-verint,avidepotant,fepe tmprtidenter bnudines bauriunt. Quofit, ut fubtnde non modofibifangtunem exugifenttantHirudi- (ut tradtdit Diofcortdes) fed etiam (ut Avicenna inquit) cruenta expuant,acpr<etimore mtUncbolict fiant. Vertttnnum cu- anteaquam aliquod offeratur rnedicamentum, inveftigandum esl, an animalori ventrtcuh,anguU adbaferit, an tpfistatio. ftucibwJd quod factle intelligi poteHtx eorum,qui birudtnes haufertnt,relatione: quontam ubtfufttonem fentiunt, ni-mtrttmtbibirudinemfixam ejfefignificatur. Quodfi oriventriculi affixafuerit,auxtliumprsftatmurta leniter epota,'cetida /tem laferpittt lachryma, quin & lixivium cum fale & aceto, atit rapbani domefttctfuccus cum aceto, aut oleum i ocrudum bauftum, quodperfe tantum h<tc interficit animalia: conferunt infuper ea omma, qua alui tineas, & Lumbrtcosnecant.St veroguttur medtitm ab birttdine obfideatur, proderit acre Itxivtum gargariz.are, aut aquam, tn qua alttmencum aceto inferbuertnt,vel chalcanthum,aut muriam cum lixivio, aceto & ftnapifimulcommijlis. Sedfi eafauattmambitui b<ereat,opem mirificamferet (ut Diofcorides docet) calida balneum,aquafrigida in ore contenta. Siquiden: hi-rudoab aqnx calorepropulfata,adfrigidam in ore contentam decurrens, factli una cum ipfa aqua expuetur, ]nterdutncontinoit,qubdftattm fub lingua radtcibus,velinprtmisfaucium partibM adb <trefcit, ita ut depreffa lingua videnpof-fif.tunc rofiratuforciptbusfactle extrabipoterit,velquovts alio inftrumento, quod cuify inpromptu fuerit.

E tevnos, iXuriiQiov, ocyuQiHov lAtActv, VERATRUM ALBLlMj TH A-

PSIA, ELATERIUM, AGARICUM NiGRLIM. 10

CAP. XXXIII.

PRovidendum ctiam iis,quae etfi ferendi auxiliigratia tradantur,non minora tamen caeteris venenispericula faepius adferunt. Qualia funt album veratrum, thapfia,elaterium,agaricum nigrum: fiqui-dem ea ftrangu Jatus concitant,aut immodicas dejeftiones movent.Quibus ea medentur,qu$ in fungo-rum mentione Sc fimilibus retulimus.Nimios autem de jeftionum impetus, medicamentis, quae excre-menta fupprimunt,coercebimus. Neqj negligenda quae parum quidem nocere videntur,interim verbvitam in difcrimina agunt.C^no in numero funt fylveftris ruta,gith,nova; glacies,pappi recentes.-floresautem funt ejus fpina; quae caftos dicitur.Eos qui fumpferint,fola vomitio recreat.

v 3°

Diviffo "C Xtant quatnplurimi Diofcoridis codices, in quibus caput hoc de Veratro albo, Tbapfia, Elaterio & Agarico nigro, a«pitis xljpracedenti captte fejunctum non legitur.Veriim ciwi antiquifitnm manuficriptus codex,hacproprio &pecultari ca~caitigaca.^ duaverit^vtdeatur^ a bf ur( h tm de his dtjferuijfeDiofcortdem und cum hirudtmbus,cum qutbus nulUm babent cogna-tionem.nefo tisdem curantur remediis, non temerefacluros duxtmus,fi tlla d nobis feorfumproprtocapiteab btrudtntbmdifiinclojraclarentur.Sciendumnafaeft.quod cum haclenusfcripftjfet Diofcortdes ommum venenorum indicta. quapo-ta,vel devorata,bommes necant,vel faltem agros efficiunt:qum & univerfalia & particularia antidota tradidijfet,qui-bus iliorum visfrangi ac deftruipofiit: citrn pratereafctret aliqua in medicttm ufutn baberi medicamenta alvum ducen-tta,qu<t.fimpliciterpota,& nullis anttdotis infianata,vel majori menfura, velpondere, quamparfit fumpta, mn tninushomines tnternnunt,qttam qttx proprie venena vocantur,Mtdicos illud hoc loco admonere voluit,quod inpropinandis hi-fce medicamentis mtnimec<tcutiant,fedmbocomnefuum jiudium,otnnem^diligentiam impendant. Veriim quamviu 40inter eaomnia, qu<t in medtcum ufum veniunt,paucorum tantiim meminertt; netnpe tbapfi<t, albi veratri, elaterii, &agarici,non tamen ob idfuerit infimulandus,qubd nefciverit prater hac,alia pltira effe medtcamenta, qtu noxam infer-repo(funt,aut majorem qttdm illa,uut xqualem.Quippe quod tliifttis vifum fit,fitantum borum exemplo impentos Me-dicos.dtfcrimen noxamcfa docuiffet,qu<t oittnia tn univerfum medicamenta alvum cum labore ducenttaplerttntfofumen-tibus adferunt,cinn (ut modo dixiwus) vel largius qudm deceat, velfuis antidotis exuta fumuntur. Sed ut barum rerutnftudtofisin ommbus,(]uantumpojfuwus, fithfactawus, prater ea qu<t a Diofcoride tradttafunt,r.os alta quoq 3 plura ad-dere decre vnnus, qttibm qttottdie pajsi m utuntur M edici. Cujujmodifuntcyclaminus,veratrutn nigrum,euphorhiutn,turpetum,tttbjmaliomnegenus,fcaiimoniuin,colocynthi«,bryonia,latbjris,ricinus,tbymeUa &cbamehest. Quando-qmdem ciim h<tc c<ttera Medtcis frequentifiimo fint ufu, ad corporis excrtn. entaexigenda, &ad vomttum qttandocj ;ciendum,tn qudm pltirimis bominum affeftiluts, tmbifane negligentis. adfcribtpo(fet,fi b<tc prorfus filentto involuiffem, 50pr<tfertimcumf<zpiiueveniatquorundamcircuniforaneorum tmperitia,ac tementate (pbarmacopolas nuncpr<ttereo,qtiod eorum erratafapeac f<tpius improbaverm) ut vulgaribus ac rufticif,nec non & quandot^ nobihbusjnnumera pro-pinenturpharmaca alvum ducentia,qu<tpleruiitfcfumentes inmagnum difcrimen ducunt, quoniam ntc mtdicamentaponderant,necinfritnataexhibent,nec ad&grotantium temperaturam.&tatemyfexumconfuetudmemcfarejpiciutit.QuoAlbi vs- ftt,ut cgrotantes, qui in eorum manus incidunt,pr<tapue ij qui natura funt imbectlles, magnis nonnunquam affictanturratn, alio inconimodis.quibtts nifiperitipropriisfuccurrerent remedtis,facile intertrent. Albt itafy Veratrtpotionem,aut Thapfu,noxa & aut ^ ater '' aut A S aricl r "gri, aut Cyclamini feqtiuntur vomitus, ingentia aluiprofiuvia, intejhnorum tomma,ftran-auiiiia. gulationes & refpirationis angufita: quibus de binc tanta fuccedit principumfacultatttm mbecillit<ts, ut parvo tempo-ris momento <tgri animi deliquto corrtpiantur,graviterfpirent,&frigidofudore madefcant. Pofiremb, mfi citiiuftc-curratur, obortofingultu, iUico vel fuffocati, velconvulfiintereunt. Hisprimitm auxiliantur vomitiones(ut multo- 6oties diximus) crebrb concttata, & itifufa clyfmata, quorum fdpifiime fuperiusmeminimus. Poflbttcremedtofuntantidota,qu<s.inuuiverJumomnibusadverfantur venenis,pr<efertrm<fcTheriaca,cui(utGalenuspIuribus inlocis tefla-tur) vtspeculiaris tneft, modo adulterto vacet, ut fumptapoft medicamenta dejeftoria, adeo eorumfuperet vires ut tti-bilper alvum exigant. C<tterumprivatim Albo veratro confert aqua tnulfa largiusfumpta, & nymph&t flores dua-Cyclami rum dracbmarumponderepoti veldevorati, tradunttfo bxcpropria albi veratri ejfeantidota. Cjclamtno deinde con-Elaieri! ^ ducunt l.iuribacc<£,duarum drachmarumpondere,fedproprtafacultatenigrumpiperin pulverem contritum, & eo-auxilia. demponderepotum. Elateriopr<eterea opemfert Andromachttheriaca ex baccarum lauridecofto, aut mellepotafe-numfcrupulorumpondere: veriimproprium ejusremedtum eflmenthxfuccus, Thapfu denijue & nigri agaricino~

xatoU