9Jo And. Matthioli Comm.

pr&ftantiftma meiicamenta, quavalenter abjlergunt, & deficcant, non fane ea qiu humidam, & oleimodofinguemSalij vi fabftantiam habent.perinde acJpernia ceti vocatum.Tamen ne videaraFucbfio,&a c<tteris,qui ejus fequutifunt opimo-res ex nem,contentiose dijfentire,velim ut aliorum quotyfit judictum. Salisautem memitnt idem Galenus tum wterfofiitiaGjl - medicamentajum ettam inter ea } qux in mari nafcuntur hb.<>.&lt.fimpl. medtcamentorum,fic in<juiens.Salejufdemoenerefacultatis efl,fivefof$tlisfit,five martnus: veriirn hoc dtfferunt, quod filts e terra effofiifubfiantta magisfit com-pafta: acproinde in boc major esi & partium crajiities,&adftringendi potentia.lt acfc mannus affufa tpfi aquaprotmusliquefcit,at fofith boc non evenit. Porro ejufdem (peciei cum marino eft,qui infiagnis quibufdamfalfedinem habentibusnafcitur, afiate videlicet aquis aftu ex iis abfumptis,cujufmodt esl Tragafm uon procul d Sminthio. Confiutt enim iltucanteaquas[pontaneas, qttjt admodumfunt caltdt,coptofaaquafiagnans,non amplo in loco: & ea aftate omnisabfumi-tur, afole vtdeltcet arefacla.Porrd quoniam locusipfefalfedinem nativam continet, quod reliquum esiejus omne,faltsi, 1 °cognominationem a locopariter & aquis jortitum. Nam fpontane<t & ipfe illis in locis aqua Tragafia nuncupantur.po-tentia fumme exiccatoria: &fane, qut in ea regionefunt medici.ad hos tllas accommodant.Porrb didum esi& de Sodo-nunis in man mortuoprovenicnttbus in quarto Itbro, quem fi quis librum diligenterperlegerit, illi tantum refrtcare me-moriam nunc opus esl,ut expofitaguflus qualitateapfemedicamentifacultatem cognofcat.lgitur cum qualitasft/fa di-geratfimul & contrahat contaclumab tpfa fubftanttam,vocatum apbromtronin boc dijfert qubd. inipfounum modofa-poremexuperantem exprefiefit videre, quem vocant amarum,vim babentem dtgerendtjiaudettam contrabendcut Sal.Nam hic qutcqmd tn corporibus humtdum tnesijd totum quodammodo abfumtt: & qtiod reliquum eflfiibftantu foltd<e,adftnclione contrahit: ac protnde etiam condtturafua corpora ficcat, dr a putredtne tuetur.Ouippe qtu putrefcunt.ex-crementttium continent bumoretn.fubftanttam^ tum diffolutam,tum mimmecompaclam.Qutbus ergocorporibusnuSa 2Qprorjus est bumtdttas fuperftua, ceu mellt optimo, & corpusfolidum & compaclum est, ceu laptdtbus, e.i.utputrefcant ett "impofiibile: ac promde m his falis non ptobatur uftu. veriim in iis, in quilusfufpeita est putredo.Spumofaaiitem falisejflo-refcentta rnulto tenutorts natura est, quhn fal ifije: quare & extenuare, & dtgerere multopius /pfopotesl: veritm quodfubftantia. est reliquum, contrahere utfal nequtt. Caterum flos faiis medtcamentum hquidum esl,tenums ettam quamNomina. f a [ u ft lu ; tum acris quahtatis, & admodum digerentisfacultatis: bactenus defale Gatenus. Sat Lattnus, «As Gracis ap-pellatur: Arabibus, Melecb,feu Melha: ltalu, Sale: Germanu, ©a(lj: Gallit, SeL: Htjfanu, Sal.

KlT ? o Vi «felv,T S cv. NITRUM, SPUMA NITRI. CAP. LXXXIX.

* Or .vx'- "pRaefertur Nitrum Jeve, rofeo colore, aut candido, in foramina dehifcens, perinde quafi fpongiofum Qquiddam, quale ex a Bunis adfertur.Humores evocat, qui in alto concreverunt.Spuma nitri optirnaefle putatur Ievilfima, glebofa, friabilis, colore pene purpureo,aut fpumofa,& mordens,qualis ex Phi-ladelphia Lydiae defertur: fecunda eft ./Egyptia: quin & in Magnefia Cariae gignitur.Vim & uftionemfalis habet, tam nitrum, quam fpuma ejus.Prasterea nitrum tormina fedat, fi tritum cum cumino biba-tur in hydrornelite,aut fapa,aut aliquibus,quae inflationes difcutere poflunt,uti ruta,vel anetho.Febri-bus circuitu redeuntibus illinitur, ante fufpe£tam acceflionem.Mifcetur emplaftris,qua2 extrahunt,&

<;~l t i CIIMlint- al 1 r 4- ,, , , , Q r il ™ ^ ^ /• rt f /-I /in* .nnn inHlflAHOO r\11

40

iMe «!- tirtuitu reaeuntiDusiiiinitur, antc luipectamacccixionem.iviiiceturempi<iiiiis,qua:eAu«umm,ixvm ». i- difcutiunt,extenuant,& lepras abftergunt.Cum aqua autem calida, aut vino infufum,inflationes,pu-ciprino. rulentasaures, & fonitus earundem fanat: fordesexpurgat, cum aceto inftillatum. Canummorfibusex b afinino adipe, aut fuillo medetur:refinae terebinthinae admiftum furunculosaperit:aqme inter cu-temcumficoillinitur:oculisadclaritatemvifuscummelIefuccurrit: & venenis fungorum, expofcapotum: aut fi bupreftis momorderit,ex aqua: iis vero qui taurinum fanguinem biberint,ex laferpitio:iifque qui cibum non fentiunt, utiliter obducitur: opifthotonifque jam remillioribus, & luxatis cumcerato : inlinguar refolutione, pani cojnmode permifcetur.Aliquifupradifta carbonibus urunt, fubje -tta priustefta nova, donec incandefcant.

fpLimx* KT& nitrijpuma, quorum antiquis maximusfuit in medicamentis ufus, diufane eft, quod ad nos convehide-ni-rt ^ fterunt. Proinde hallucinantur, mea qutdemfententia, quiputantfalnitrum vocatum,quo adtormtntorum bellico-

confid. rumpulveres utumur, & adfortifiimas aquas conficiendas, qutbus argentariifabri aurum ab argetitofeparant, rertt muc confi- aC e fl s nitrum, cttjus meimnere Tbeopbraftus, Diofcortdes, Galeniu,Pltnius &antiquoru altt.Siquidem id tna-

ciatur ex nifefte demonftrat PltnittsItb. 31. c. to.ubi de tutroitafcriptum rehqtut.Non eftdifferenda&nitrt natura,non multum a jo1'linio: & fale diftans, & eo diligentitu dicenda, qtiia palam ettmedtcos, qutdeeofcripfere, ignorafje naturam, nec quettquamnoftrQ^l Tbiopbrafto diligenti:u tradtdiffe. Ex>guumfit apud Medos, canefcentibus ficcitate cvnvalldus, quod vocant balmtrha-nitrum. gd-Mituts ettam tn Tbracta juxta Philippos,fordtdum terra,quod appellant agrtum. Naw quercu cremata,nunquatnmultumfattitatum eft,&jamprtdemin totum omijfum.Aqu&vero nttrofdplunbus locifrcper<untur:fed fine viribusden-fandi.optimum copiofuma^ tn Clytis Macedont<e, quod vocant calaftricum, candidum,purunic< r proxtmum fali. Lacuseft nitrofus exiliente e medio dulcifonticttlo.Ibifit nitrttm circaCanis ortum novenis diebusjotidemcfecejfat,ac rttrfus w-tiatat,& deindeceffat.Ojtoapparst folt naturatn effe,qu<tgignat: quoniam cotttpertum eft,ntcjolesproficere qutcquam,cumcejfet, nec tmbres. Mirum eft & illud.fcatebra fonticulifemper emicante, tacum nec augeri, nec efftuere. lisautemdiebus.qutbtts gignitur,fe fuere tmbresjalfitts nitrum faciunt,aquilones deterius,quia validim commovent limum.Et bicquidem nafcttur. In Aegypto autetn conficttur multb abundantitts,fed deterius: natnfufcum, lapidofumfy eft. Fit pene 60eodemmodo, quofal, nift quodfaltnis mareinfundunt, Nilttm autem nitrariis. Excedente Niloftccantur, deceden-te madentfucconitri quadraginta diebus continuis, non (ut in Macedonia) ftatis. Si autemimbres adfuerint,minusdeflumine addunt,ftatim^ut denfart eft cceptum, rapitur, ne refolvatur in nitrariis. Sic quoqueolet natura intervenit.Ad fcabiem animaliutn uttlis.Ipfum autetn conditum tn acervis durat.Mirum in lactt Afcanio,&qttibujdam circa C hal-cida fontibus,funmias aquas dulces effepotari^, inferioresnitrofas. 1 n nitro optimum, quod tenuijsmutn, & ideo fpumamelior.Ad aliqua tantitm fordidum, tanquam ad inficiendaspurpuras, tintturastfe omnes.Magnus & nitro vfus.qui di-ceturfuoloco. Nitrarta egregu Aegyptits,nam ctrca Naucratim, & Metnpbmtantim folebanteffe. Circa Memphindeteriores: nam & lapidefcit ibi in acervis, multifyfunt tumuli eade caufa faxei. Faciutit exiuvafa. Nectionfie-quenter liqnatum cumfulphure coquentesin carbonibut. Adea quoque, qu4 inveterari volunt, illo nitro utuntur.

Sunt