Iniib.QuintumDiofcoridis. 909

i* Hoc loco vulgAta exemplaria Grxca babentjgu/*cdx<Jle tu xfrlwivujioc efl,Utiinur cotta. In quibus nimirumXtrbii vitittm aliquod laterefujftcor: nam contcxtus verborum & rcs tpfa pojlulabant, ut prius aqtu rnulfx cruda, moxcottz ufum traderet Diofcorides, quod huncfectffeputo,fed hbrartoruln culpa cvenijfe, ut fit negatio om/jfa, vel verbunt•J-wsvco alterius loco fcriptutn. Auget nobis fujpicionem Actuanus, quiin Itbro ftto de compojittone medicamentorum, ubita de Alelicrato,ideft Aqua mttlfa fcribtt.qtta Diofcoridt accepta referrt pojfunt, inquitprimitm, Cruda utuntur y &c.deinde>cocla vero exbibetur,&c.Hunc fecutusfortaffe Rtiellnu vir doibftimtu,vulgat*m tllam lelttonem ut depravatamrehquit,&alteram ut veriorem accepit.Addam infuper, qttod ratio ex ufu Aquamulfafumptafuadet, ut cruda magisqttam cofta alvum dejicere,aut vomttum ciere pofitt.

10 \"4u> s . AQJLIA. CAP. XIV.

1~*\E aquis in univerfum decernere,propter locorum proprietates, & peculiares naturas,caelum &alia■*~^pleraq;,difficile eft> Magna tamen ex parte optiraa eft dulcis,fyncera,nullius omnino qualitatisparticeps,& quae ne minimo quidem tempore in prsecordiis commoratur: ad haec quae & facili via fer-tur,& citra moleftiam,nec inilationes creat,&minime computrefcit.

PAuciJsimis quidem verbis depotabilt tn univerftim aqtta differuit Diofcorides, ita tamen ut nullam plane notam pra- a quarfitermtferitexbu,quainoptimaaqua requiruntur.Quarefi nobis effetijstantumfaciendunifatit,qui rerum natura-liumperitifttnt,nnnoperapretmm extftintarem J joc in locoplura deaqutscommemorare.Veriim quta bofcecommenta• cu | tateJ "2 0 rtosinjludtoforum,&imperttorumpotiflimumgratiamcondtmtts, ideo non folittn aquarum omnium, qu<t in commu-nemtam ctbt,quampotus ufum veniunt,tumqualitates,tumfacultatesbicbreviterpe7jiringam,jed ettam earum. qua.fponte nafcuntur,& fibi metallorum,caterorumq 3 fojsiltum varias vendtcantfacultates. Inprimu itaq 3 tll* aquaadpo- Q. ,x ^tandum laudatifitma ctnfetur, qua clara,pelluctda, teuuis pura frujlillorum,&faporum omnium expers levutjj repiri- '^anduttir.nti.non qtta igniadmota cito calefit,remota veroocyjsimefrtgefctt guftn jttcundo- <]u& dentq 3 celenterprtcordtaper- 1 mUtis-tranfit,&jine utla ventriculimolejlia labttur&fecedtt. Jalis auiem ea ejjefolet,ctijusfons au Orienttmf lem eruwptt ' ,rra -curritfofuper lapides,autarenam,autpurifimam terram: qtt&tfe ajlatefngida.byeme autem cahda manat. Omntum , a!ijtamenpnejlanttfiima esipluvialts, ea^prafertim, qua ajtate mediapltut filentecoelo. Huicfere illarejpondet quaeo Linniuindem temporecum tonitruis defcendit,tonitruofaproprte appellata. At ea quamaxima aeru ac ventorum proceila, lern- prsftan-jico tonitruum, futgurum &grandnw impetu,ex veloaterconcitatis nubtbustoelo demittitur (ut in commentano libri m " mi -^fexti Epidemiorum fcribtt Galenus J in buman<e vita ufum admittt non debet. Porro aqua cifternarum non totfatie latt - Aqua ci-dtbits commendanda videttir,Ucet a qttam pturimis Medtcu laudetttr. Siquidem non modo noxta exiflit, qubd mtjcella lterax *qudtdam /it diverfarttm aqttarum.qua in dtverfis antti temportbus inibt colhguntur expluvta tum exgrandme,& tuvi-bus byemalitempore in teclis coiltqttatis. fed etiam quod aqua omnes jlationartit ptttrefacitonijacile jint obnoxix. Quojit.ut aquain cijiernis coltetta (ji rem refti expendannts) fyncerdpluviah mtmmefit comparanda. Dtcendum tgtturent,aqtumftc affervatameb pluvialifyncera detenorem effe, quo magis fuerit nivium,& grandiuum liquattonibutcommtfta.Quandoquidem (ttttnltbro debonitate aquafcribit Galentis) qttaa nivibus & glaiiecolltquefctt comoftio-nem impedtt.urinam cobibet,peftus,pulmonem,ac ventriculum malebabet.convulfionesjaterum dolores,&Jiatw- gene gi ac ie. o-rat. Qttodalia decaufanonevenit,quam qubd cum inglaciem,velnivem concrevtt,omne,quodtenttetnerat,aeperdit. mniumTutealtt pratereagravis quidem efi xgreifconficiturjiec Jlattti quidem poteft, qtiod fitputredmis omnis expers: verun-, 0 tamentantbmintisfuerttdamnania,quantbfrequentiushauritur,velfiefubterraneofontefcatunat. Sequunttirtacu-

Jtres &palujlres,quaomntnofuntimprobanda.nift cofta,veltgne dejtillata fuerint. Fluviatilis deinde probatur vei Acjuala-improbatur,pro concurrenttum aquarum,&rerum injectarum qualttate,quemadmodum ijs omntbus evetiit jiuminibtis,' Ultr ' t ' ^qu&magnasperluunt civttates. Nam quibus amtnaltaputrefafta,excrementa &urbiumfordesineffefenttuntur, e<t ab ,q,, aahmentorum ufu abdicands. futit,ntji longo tewporis traciu magnisjiftilibusajfervat£ ac defecata clarefcant,&prorfus viatilu.expurgentur:ut Romanifaciunt cum fut Ttberis aqtta,qu<epra cateris bacfacultatepollet,ut clarafafta, ad centum, &pluresannosperduret incorrttpta. Adhac noxixfunt,qu&plurimam terramiftionemconfequuntur,quodnonmodo vi-fcera obfiruantfcd & calculos tn rentbus & vejicaprocreent.CtteritmaquA qttdtUptde/tm admittunt fucctttn, de quo Aq uxh-fatis diximtu mpritru bttjttslibricommentatione,prorfus vitandafunt, ut quapotantes firatigttiarepoftnt, eofatie »10- p K 'elcen»do, qtto epotumgypfttm: qttippe b& arteri.ts objiruentcsjpirituum tranfitum intercipiunt: qitm & alimentum in corpusdeferriprohibent. Quecircabujttfnodiaqaapotabiles nonfunt,ne<j,tnciborum coqttendorum tifum reciptenda. Quem-adtnodumnec HUfants probantur,quafal,nttrum,cbalcantbum,alumen, & alta id gentu concreti fucci conw,ent,quanquamomnes tn medicinn ttfttm vemunt. Nam qubd omnespradiftts excalfacientibus medicamentisretertafint,jrigidis &humidismorbis laborantibusuttlifimeexbibeniur: ijs veronoxiafunt, qtu a biliofts vel acribus proveniunthumoribus. Salfm,fi bibantur.pituitam ejiciunt, fanguinemin ventriculoconcretum dtjjolvunt, aqttam intercutem Aquaeexiccant,&obefa corpora extenuant :fed his confumptu potantes(ittculofosreddunt,ventriculum ladunt. inteftinaab-radunt&fcabiem,&pruntum excitant utpotequa non obfcurefangutnem acuant,&fuaftlftdineadurant. (J)fiert-bus infufa pituitam attenuant & detrahttnt,& ex ea prognatos dolores minficetollunt. Faftts ex ea balnets. aqua cutemfubeuntes refolvuntur.fi novtufuerit morbus:fiigidt nervorum dolorcs mulcentur, peftoris fluxionts cob bentur, excal-fit q, ventriculusfitgiditati obnoxtus,& bumiditate languefcens: quin & pttuitofafcabies curatur. Tolhtur quoq p va-p 0 re ex ijscalenttbus accepto.tum capitisgravitas,tum aurium cruciatus: fotu verofiigtdi tumores & tot ttts corports fu-gtUata delentur.Nitrofe.fibibantur&orpusperturbant,pituitam dejiciuntfaminafprolificasreddunt.&firumas abfu- Aquxni.munt. A faljis bafacultatibus tion difiident,pr*terquam qtiod in omnibustllis valenttoresfunt non adeo tameti adftrin- trotx.gunt,fed valenter abfiergunt: qttare &fcabtofos mundant, & aurittm ttlceribus medcntttr, incertostfe earum foncs ata 3tumores difcutiunt. Aluminofe admodum adftrtngunt: proindemtrum nonesi.ft ventrtculttm roborent qtti crebris vomtttontbusimbectllus ejficiatur. Utenfiitxiones cobtbent,abottum prohtbent.&in bisprafertttnfamitiis, qua antefwus ix ^maturitatem plerunq^ abortiri confueverunt: veftcattlceribus medentur:& ortsgingtvarum<j 3 inflamtnattonibus, jt exeisfrequens colluttofiat. Gargariz-atu non modb defttllattones ad fattces tnhtbentfed etiam confluxos refulvunt humo-res. ldempraftat balneum ex ijsparatum:confert enim magno juvamento exterioribus tottw corpoi v exulccrattspar-tuulis 3 tisque prafertim, qua dejluxionibus tentantur. Cruentu item expuittonibus fubvetnt, anum procidentem

reprnnit,