In lib. Quartum Diofcoridis, 675
betur.Siqutdem htc ciuletonliat pprpurafcent€,tenHt,&in multos ramulos divifo: Foliagerit anttaquam caulefcat Be-tomc* fintUia, toto ambitu temuerferrata,fed ubi caulem protulit,eademfaciem immutant. Nant exortis profundtori-i/us tttcifuris, majoris Phu fmilia fere redduutur: qua vero in caulefunt,minora multo,& brevwia Jpeitantur. Florestditinramufculorumfummispartibus, ecapitulit quibusdam.purpureos Radicenititurmulttfida, Phu mtnorismodofi-hrata.Herba ett tnfectoria, pannis colorandis expetita.Datur utihterpotanda ex Mo mtraco convulfis, ruptis & ab alto semtu-ievoluti» rdijfolvit enimpotenterfanguinem, quiextra vafa concrevit* In vinodecocla, ac deindeillita,ulceramirifici lx vires,mundat, & carnereplet,&ad cicatricemperducit.Hntmorrhoidum quo^ dolores mulcetfotu adbtbita. Folia, & radixfimulcontufa, & tmplaflrimodo impofita, enterccelasfanarecreduntur.Betonicd ykesmemoria ftodidit Galenushb.f. tittonlc $jo fimplicium medicamentorum,fic inquiens -.Cefiron, aut Pfychotrophon, Romane veio Bstonica, vim habet incidendi,ut Ga {gufttts indicat. Amarierenim eH, & fubacris ipfa herba: id quod&particulatim edttaaclw oflendit. Nam confifientesinrenibus calculos <tividit,&pulmonem,&tboracem,&jecur expurgat aliflcrgitfcnienfisquotfcciett&comitialibuspro-dett,tumrupta, convulfaifecurat, &omnibus beftiarum tnorfibusulceriillitaauxiliatur. Vojlremoacidum ruttanttbus,&'fchia^tctsbibita,auxilioeft.Vlanta,quansrfop&4vx.° r ? li 4l ov Gracis,Betonica,&VetomuLatintsdicitur: Arabi~ Nomioi-bus, Cr ■ italis, Betonica: Germanis, &£tonkn; Hifpanis, Bntonica: Gallis, Bctoefue: &Betome. SerratulaJta*lls ? 1 zctiia~.
Ber o n rc a , qus Grascis«.Vfwa remediorumcopia & varietatcdicitur, Plinio V ettonica,quam in
Itaii Serratulam vocari andor eft, du piex efl, aJterapurpureo flore, quae vulgatior eft, altera canciidis
£ 0 fio bus,quaararior &non fa) um Roris coJore ab aitera variat^fed &mu!to altera hifpidior,minoribusqj
foLis, utexadjcda figuncoJIigereeft.Purpurea duum quoq;generum, altera breviore rpica ,altera lon-
giore & molliore, quse altius excrefcit & ferius floret, utraqj tamen eodem Joco provenit. I» Betonica
purpurea, Trag.Fuch.Betonica,Brunf.Matth.Fuch.Dod.gal.&folXJef.hor.Lacu.Lon.Lob.Caft.Lug.
Csef.Thal.Tab.Betonicapurpureoflore,CluJ.hift.Pan.Vetonica,Cord,inDiof &hift.II. Betonica alba
Urunf. Tab. Beton ica candida, T rag. Bctonica floribus candidis, Lob. obfer. Betonica flore albo, Dod.
gal.& fol.Cluf.hift.Pann.Cam.Vetonicaalba,Cordoin hiftoria.III.Serratula, a foliisminutim circum-
quaque ferratis, nomen habet: dicitur Serratula, Matth. Dod. fol.Lob.Caft. Lugd.Cam.Serratula tin-
ftoria,Tab.Tinftorius flosfecundus,Trago, ut Kyberus vertit, Tragus namq; Schartam nominat
Cerretta, Ca=f.Centauroides, aut Centaurium majusfylveftre Germanicum, Thalyo: an Solidago Sar-
racenica quar-ta, Lonicercs, Hujus ratione foliorum quatuor differentiae: prima foliis omnibus per cir-
* 0 cumferentiam ferratis,incifura carentibus: altera foliis ad radicem quidem tantum ferratis,at reliquis
profunde incifis ceu inlacinias divifis: tertia folia habet utrinq; divifa: quarta primum folium ad radi-
cemper circumferentiamferratumhabet , reiiqua verb omnia dilleda,
#
■iffTxy/K/A & RIT A NIC A, C A P. 11»
BRitanica, aut Vetonica,foliahabet fylveftrislapathi, fed nigri©ra, 8c piiofiora, guftu adftringentia!radicem tenuem, & brevem: caulem parvum emittit. Foliis exprimitur fuccus, qui igni aut ioleco-gnur. Vimhabetadftringentem,privatimdepafcentibus oris, & tonftllarum ulceribus accommoda-tam.Valetetiamadreliqua,quibusadftri£tioneeftopus 0
4.0
, Brififtu
QUan juam tradit RtieUrn Britar.icam effe piantam \taiiaiognham , atty ibivulgbappeiiariPiataniano, tnihita- C3 ,ycnhacteiiHs nonfolitm nomen illudincompertum esl,fedmllum ettam tnvemreobtigtt, qui Britamcam ojien- Ex Plinioderet. Hiinc autem fcrtptis cckbravit Pliniits libro if.cap. j.btfce vcrlns: ln Germaniatratis Rhenum cajiris a Germanico contraCttfarepromotis, martttmo traclufom trat aqua dttlcis folm, quapota dentes tntra bienmum deciderent,co}npages% i» ceo "genibusfolverentur.Stcniacacem mtdtci vocabant, 6~fceletyrben ea mala. Reperta auxilto eU herba, qu£ vocatur Bri»lanica, noti ncrvu modo&oris malis falutaris :fcd contra anginas quofy&ferpentes. Tolta habet oblonga, r.igra: radi-cem etiam nigram.Flos ei, qui (ue ceitoproditurJcollectuspriufquamtonitrua audiantur,&devoratusfecurosin totumreddit homines.Frifihqun cafira erant,nojiris demonjiravere illam:h<tc Plmtus.C&teriim non defunt,qut Britantfam cen- Biftorta»feanteam ejfe fiirpem ,quant herbariorumvulgus ideo BISTORTAM cppella:, quod radtcecontorta mtatur,fed eorum tnentio-5 0 plane errorfacile deprehtnditur. Quandoqatdem etfi Btftorta rumicis conjlet foliis-,non tamen ea nigrafunt, nety pilofaquinimo Uvta appparent,/upernerufefceiitia,&aterra quadantenus cafta Ad b&cEritankx radtxfubeiitenuu,brevis(jfBtftort <e verotra([a,ferpenttsjacentis modocomracta, & tntorta. Cateritm ut Biftorttcintegramtnarrenthi&wiam, na-fcitur hitc inaltts montibusjoltif prtmoftatttn exortu tn acntum definetitibus, colore fubrufo, qtijtubi adolevertnt, rumi-asfolia refentr;t,fed l&via funt, tnferna partefubpttrpurea &per ar.ibitumfmttata. Cattiem editrotundum,tenuem,cu-biialem, ht quvfolia ionge mmora jpetiantur. Flos tr. catilis fumnutateprodit jpicatus, ruberautfubpurpurtus, e quofe-fnen orttur oxalidtsproximum. Radice nititur arundir.aceafacie ,fedfuccofa, ferpentis modo ccntorta, cortice obduciafubrubra intiupulpa,adfiringentts faporis.Copioftfsima oriturin altis montibus &pafcuisprovemt in Bohemia,iispr<tfer'ttm montibus quiregionent hancfa silefia divtdunt,& ex qutb.Albisftuvim fuam ducitonginem.Sedpraterea non defuntcttam qui TomieMtllamficoffictnis, & vulgo vocatam.Biftort* ger,eri adfcnbant,qubdnonfacie, fedfortafft virtbus tllt6 0 refpondtat: qu<e qttoniam htc nobis occurrit, & quam plurimis ejfertur laudibus, ideo hic locus expo/cert vifus eil, ut de e<t _aliquid dijferamus. Fft itaq^TORMENTILLA fohopeHtaphylli mmore,feptenis mcifuris divifo: radtce brevi,nodofa,com-^y^^fpaha,rubeo colore,faporc adfiringenti cauliculis tenttib:u,fubrubtntibus:floremelino,adeo ut inpentaphytiigenerefit re- fto; is.ponenda.Sunt qui a feptenisfoliorum divtfuh' HeptaphjUon hanc voctnt.Herbaru compertum habent,hanc tisckm polle-refacultatibus,quibus Bifiortaprtdtta tH Quamobretn utratfc refiigtrant, exficcant,cohtbent,roborant,abortuniprohi- Torm ?"lentbtbtta, acvtntri pubi rentbusc^ ex aceto tllit/e: unn& inconttnentiam fupprimunt, cum fuccoplantagtnts pota: fi- 1 ^^'f.unt menfes ,ft intarum dtcoclo adumbtlicum ufcfc confedermtfcemtnz. idemprafiant (ileradicibus tamen tnteUigt) ft yitet ,iritie) & ex tnellt atqjfck*fubacia,ventri acpubi illttiantur. Sanguwetn e vulr.tr ibut manantem cohibent ,fuperaffer-
iii » jo earum