3o6 And. Matthioli Comm.
doiocorecondar. Pinguiaautem inditomelle vindicanturaputredinisvitio. Visomniumeftexcal-facere,mollire,rarefa6ere. Taurinusadeps,bubulus,& viirulinusaliquantum adftringunt. Earundenvvirium composleoninus:nam refiftere eum ajuntiis, qui infidias moliuntur. Cervino, elephantinoqueperun£los, ferpentes fugiunt. Adftringentior eft caprinus: qua excaufa decoftus cum polenta, rhoe, &cafeo dyfentericis datur,& cu ptifanae iUcco infunditur.Jus decofti phthificis in/orbitioliibus prodeft,datur quoque utiliter iis,qui cantharidum venena hauferunt.Hircinus,ut qui validiiHme difcutiat»po-dagricisauxiiiatur,cum fimocaprae, & croco impoiitus: huicproportionerefpondet ovillus. Suillusverocontravulvae,&fedis viriaidoneus eft: ambuftis igni medetur. E fue vetuftiilimus quifquefaleconditus excaifacit, & emollit: elotus vino pleuriticis prodeft cinere, aut calce exceptus,inflammatio-mbus,fiftuiis,actumoribusfuccurrit. Afininumtraduntcicatricescorporiconcoloresreddere. Anfe- 10rinus,gailinaceusq;conveniunt muliebribusmalis,&adiabiorumrimas,admangonizandam faciem,&contraauriumdolores.Uriinumconftatraptos vitioaiopeci^capillosreftituere.pernionibusfubve-nire. Vulpinus medeturaurium doloribus. Fluviatilium pifcium pinguiaperunftisoculis claritatemafferunt, ii in fole liquefcant, 5c melli admifceantur. Viperae adepscontra oculorum hebetudines, fuf-fuiionesque eifxcaxeft, additacedria, melle Attico, & pari oleo vetere: pilos aiis evulibsperunftis ra-dicibus recens, & per fe ilhtus obliterat, atque renafcinon patitur,
I Ametfi deudipibits,fevii, &pnguibtts, qua in nieduum ufum veniunt, copiose, &abandanter locuttu fit Diofcori--*• des, utpote qui tion eorum modbfacultates, & vires tradident:fed etiam rationem docuerit, qua tila curentur, (pijja& odorata reddantur, & aputredine vindicentur: tamen cum cle eoram natura, & facultate accuratius ( meo quidem 2 odumvM- j u ^' C10 ) copiafimettam &particulatius dijferuertt Galenhs, nec fantim, nec a noflro tnfhtuto ahemtm ^uximus, biceares ex omnta referre qtia ab tpfo memoriaprodita funt libro ihfimplicium medicamentorum, ubitta fcnptumreliquit: Pingue-Gal. do.&a deps & bac quoq 3 communijsimafunt ihteranimaltum partes. Nam omnia qu&bene nutriuntur, autptnguedi-nem,autadtpemobtinent. Qttxvero mactlentafunt, male^nutnuntur,fdpeomntno nebaberequidem apparent, fepe&"di" Vero a ^ eo panculum, idq^ftccum, ut aore utipofiis. Porrodtffertapmguedtneadepscrafitte: ac propterea anmantibusdiffer. totamnaturam terrofiorembabenttbusadepsprovenit,velutbumidiortbuspinguedo. Prouide prnguedo celeriter ab tgneliquefctt, necfacile, ubt liquatafuerit, rurfum concrefcit, cogtturve.At adeps necfacHefunduur ,liquefcttve,&fu[us ce-lerrvme coit,ac coglactatkr,muitoc^apparet ptnguedtne durtor.Sus enim bene nutritus, pajlufve multam habetpinguedi-uem,ob naturalem temperamenti bunuditatem.At boves,& capr<t,&qumcuncfoid gemts cornigera,ob ftccitatem adtpemplttrtmumgencrant.Attufi voles, oleofam, &pinguem in animaltbusfubjlantiam omnem, adipem appellato, tupleritfe 3°medici.Sed &pingutdinem appellare totum boc genus tibt licet.Non tamen licet ttbi citra mendat tum adipem caprinumhumidiorem ejfe dicere, qudmfuum. Nam bic ommumferme ahorum ejlhttmtdtjitmus, acprotndeaclionefua vtcinamoleo vimpojitdens.quanquam oleo magis tum emolltat, tum concoquat:acproindecataplafmatts, qittcadphlegmonasac-Capri- commodantur,commtfceri folet. Qiuvero mordicationes perpetmntur aut in reclo intefiino, aut tncolo,iis potius capri-nus - num adtpem, quamfuillum mficmus: non qttod acrimoniasplus obtundat ( naniex natura fua fuillus obtundtt magis,acproir.de mifcetur medicamentis ulcera curantibus, cujufmodi efi, quod vocant parjgrum ) fed quod caprmus ob crajlt-tiem cttius contrefcat.fuillus autem infiarolet defluat: proinde ipfum potius djfentertcis,&tenefmofis mjtctmus, qttandomorfum eorum nuttgare confiltu efi. Porro ob tenuttatem parttum nonnuila acrtmonias magis retundunt, ubi nimirum tnAnferi mor ^ tcatorum corporum,quod molefium efi, h&fertt. Nam quodcrajfarumeftpartium, mtnus: magis autem quodnus Gal- fabtiliumpartttuneft,tota corporapenetrat, &omntbusipfum fantebtu mordicanttbuspermtfcetur. Hac rationeadeps 4°Ifnarum anferinus, qtt£ tn alto corporum mordicant, magis obtundtt :fed&futllo calidioreft. llorum tamenin medio eftgallina-adeps. ceorttm adeps, acgallinarum. Porrb calidiorfemper acficcior efi mafculorum ammaltum, & horum ipforum exectorumntinustumcalidus, tumficcus. Qujppe mascafiratusejnfdem fempergeneris ftxmwxajsimilatur. Hocautemfermoniscaput commune eft, cujus memhuffe oportet: Pro animalium temperatura femper extftere differentias ejus,qua in illis eft,ptnguedtnis, aut adtpis, aut quocunq 3 modo appellare licebit totum hoc genus corporis in animantibus oleofi, &pmguis.SuilluJ. igitur cum fusomnibusprope quadrupedtbus ammaltbusin caltditate, ac ficcitateinferiorftt: proindepinguedinem quoque minus habet calidam. magisq.. humidam. Omnis tgitttrpinguedtnisfacultaieflhumectatona, & excalfattoriahu-manorumcorporum.Hujusenimmemimffe perpetub oportet tnprinciptisbujusoperis dtili. At differcntia, qus. funt cu-Tau 1 j IUi ^fingulattm, in majorismtnoris^ratione funt. pmguedvfuis, ut ad nosquidem,largiushumeclarepoteft ,fed
non aqueexcalfacere.ut oleum: verumptriguedinisfuum talis eft caliditas, qualis (pectatur in nobis. Vorru taurorum a- S°depsfuillomultocahdtor eft, &ficcior. Rurfum id&hicmemoriarepetentibusnobis,maremfocminaeJfetum cahiioremtumficcmem: mawm autem cafiratum ajstmilari fcemtna, velut quicquidjuvenilis eji sttatis. Et tnter juveniliafcemt-Vituli- namarebtmidioreft,&mmuscalida. Sic&adepsvttulinus,taurinomtnus, tumcaliduseft, tumficcus: & badorumius. quam caprarum,fed & caprarum mtnus, quam bncorum: & rurfum taurorum mintu, quhn leonum : nam horum a-deps omnium propi quadrupedum adtpe potentius digerit: nam & tpforum calidifstmus ejl, & maxitne tentiium partiii.
Itacfe fi ipfum medicamentis ad ulcera,&pblegmonas convenientibus commtfceas, non modo mhil adjuveris,veritm etiamlaferis, nimirum addita majori, quam convemat acrimonia. lnveteratis tamen tumoribus atq., fctrrhiin morem indu-ratisytum nervorumcurvaturis(xyiwxxs Grqct vocant) &tnfummaqu £Cunq 3 farrbofafunt, tts.iptifimia e(l, inqui-bttsfaneinefficacifiitnusapparetfuillus. Taurinusautemab utrocfeex<equodtfiat, utquanto calidiorficciorcj 3 futllo efi,tanto fuperetur hleonino. ltaq 3 tanquam in medto confifiens, mertto utriq^ medicamentoruntMifcetur genert, & tu 6ofcilicet quic fcirrhoftsmedcntur, & tis, qudt, pblegmonas concoquunt, cujufmodi efttetrapharttiacum quod vocant, ex ce-ra,refina.pice, & adtpe conftans.Namfivetnboctaurinum,five vttulinum,fine hircinumjtrefuiUum indideris,femper\puri movendo aptum, & concoclortum medicamen effeceris. Sed futUus ft addatur, tnpueris & feeminis, & ut breviterdtcam, omnibus qmbus caro efimollior, cowpettt Sin taurinum adjeceris, foffortbus, mejforibus, & omnibus carnem du-ratn babentibue,five ob naturalem temperiem, ftve ex ratione, acforma vit<e, conveniens ejfeceris.Caterum adeps omnisdum invettrafcit, fe ipfo & caltdior, & tenuior efficttur, ac proinde quocfe magis difcujforius. Veriim idomnibusferetnveterafcentibm accidit,qua qutdeputrefcere non anticipent.Nam vinum,mel,acetu, frumentum,butyrum,lana fucci-da, oleum omnefive lentifcinum, five cicinum, five raphaninum, five ipfum qttodex olivis confcituY, vetufiate & cali~diora, & tenutoriitffentU effitiuntur, *cproindeguftantibus apparent acrwra, & ad induratos, agre^folubiles affefius'- ■' / ; v -. " . omnts