Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
269
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. Secundum Diofcoridis. 269

fubftantuquippiam digerjint , continuo etiarn illam deficcant, nifi quid naturafuerit bumidum, ceu ohtim & aqua, at~ijiie adventttiam qualitatem caluUm, nonfacultatem ajf/mpferit,fuut certc bxc ipfa igni, &foli <eftivo admota. ltatfccum Ca/ioreicsnfijientia quoq 3 fitficca, & calefaciendi potentiam habeat adjunclam , merito deficcat.Ata ; boc illi cu?nmultis aliis 1 :dicamentis communeexiftit. Porro quontam impense fubtilmn eftpartium, ob idplus valet. quam alia,qiuftmiliterut ipfum &calfaciunt, & deftccant.Nam qua tenuiumfuntpartium medicamenta, iis q ufunt crajfarumplus funt efficacia, etiamftparem fortitafueriritfacultatem, nimnum quia penetretit ,&inaii um fubeant admotorumcorportim,potiJiimumfiea denfafuerint,velutnervacea. Palam igitur taltaob cattfampofitan. agniftcejuvanturacaftorio Caterumfalluntur medicorum pleri^ in ufu Caftorei, ctim id modo confiderant,partem quamptam auttreme-re, aut convelli, autfenfu motuveprivatam,aut <egrefentire:baudfcientes idgenusfymptomata ad dtjsimtlesfequi corpo- Convul-10 risaffeitus. At ut ab Hippocrate dottns, explenitudinepariter &inanitioneconvulfionem fieri, ubi quidem qtu in nervif *l on ' exconttnentur pr<tter naturam,evacuare confiliumeft,ibi& bibendumexbibe,&Joriscuttcafturtutnimpone. Ubivero dinepro-exficcitate nintia obveniret convulfio,fcito boc medicamen illic ejfeadverfijiimum. Ad eundem modum, iisquiprapleni- deft Ca-tudinetremunt,utilijumum:adverfifiimumverbiis,quibusbujufmodiaffecltisacciditabinanitione.Adportionemmodo ' oreuni *diclorum ajfeduum,ubi fingultuseveneritftomachi,perfcrutatoprm,inventofetlliusajfettu,acdifcrsto, fiquidrvafle-nitudine ipfum <egrotiperpetiantur, ad caftorii ufum accedito: finautem aficcitate, & evacuatione,aut acritim bun.o-rum morfuprovenerit,medicamen hocfugito. Sanefi odort,guJIuig } advertasanimum, ftijpicaberis huniano corpori ad-verfifimam baberefubftantiam: tametfiin naturamhil ejficere cornpenatur eorum, qiitt. taliafacere affolent. Siqui-dem aliaftontachum vitiant, alia ventrem, aliacaput, aliaaliatn quamvispartem ladunt. At bocmedicamenfive cor-pori humido applices reficcationem pofcenti,fivefrigido excalftctionem.five humidofimulfrigidoij excalfaclionempari-2 ° ter & reficcationem requirenti, magnam ttti^ oftendit utilitatem: nec ullam partt cuiquam noxam imprimit, potifii-miim fifebri vacet, aut non admodttm calidam perpetiaturhomofebrem,fed ut fic dicam tepidam.qualis accedit in cata-phoris maxime, & letbargis. Ac multisfane Caftoreum exhibuimus ttna cum pipere albo, utrumcfe menfura cocblearii exmelicratobibendum prabentes: nec quisquam ullamfenfit noxam. Sed & menfbiK rctentis, uln pcr veiian;, qu& in talo Ad men-eft, modice evacuajjem, oblato caftorio una cum pulegio & calamintha ,fempermedicamen boc expertusfum purgatio- les mo -ncm ciere, abfifc utfceminam Uderet. Pr&terea locos morantes ejicit, eaq } omnia ex meltcrato potum efficit. At quibus ita vcndos *venterflatu dijienditur, ut <tgre curationem admittat, aut torminibus vexatur, atfcfingultu, idcp, obfrigidos, vifcofoscfebnmoresaut crajfos ,fiatulentos(fcfpiritus, eos exoxycratopotum adjuvat. "Ou<tporrojuvat in corpus intro fumptum, tisprodeft quocfe cuti tmpofitum cumfujonio,aut veteri oleo.Qtu verb amplioricaUiitateindigent tisetiam perfefeinfrica-rt debet. Jttvai etiam, fi quisfufftum ejus inprunis impojiti injpirationebattriat, maximebumidos: &fiigtdos affectus3 0 inpulmone, autcerebroconfijientes.Attamenletbargicos, &catapboricosajfectus, quiquidemadjunclambabentfebrem,

fr<eftatnondtclorum oleorum quopiam macerantes curare ,fedpotius ex rofaceo capiti colto^ imponere: baltenus de ca- c-^ore!Jloreo Galenus. Caftoreum fujfttum ,fumo naribus admoto,fceminasuteriftrangulatucollapfasrevocat. Praftat idetn, fuftitus,& qttidem valentius femioboli pondere cum eadem ajfxfcctidx quantitate in catapotio devoratum. citat quoa 3 alvttmdrachma pondere btbitum, & induratas educitfeces,flatiisq 3 furfum,deorfumq 3 fellit. Mtrificum quoq? eft auxilitnn, ubidifcrimenadftt , necolica,aututeridoloribtislaborantes, tremore,contraflio)ie,convulftoneveaffictantur. Datvr cumjntilfa utiliterrefolutis, &fingultientibus. Juvat & ifchiadicospotum dracbmn pondere, cum trtbus opoponacis obolis.Non defuntfuperftitiofi, qui dicant anteriores dentesfanare regium morbum ,fiinpoculo teneantur, e quo vinum btbe- Caftoreirit ajfehtts.Caterian,ut Vlinius e/lautor librojz.cap.j. Caftoreumfimptum comittaltbttsauxtliatur. Medetitr & den- vires extibus ex oleo in aurent infufum,a cujttsparte doleant. Aurium doloribas melitts, fi cum meconio infundatur.llrina quoq, 1 iin '4° ftbrt refifttt venems, & ob id inantidotaadditur. Affervaturautcm optimeinfta vefica, utaliquiexifttmant. Ammal jj ora ; na Aquod hxtup Grace, Ptber Latine dtcitur: Arabice Inchiam algiden bedufter,Giendedcslar,feu Gendtbideftar: Jtalice Ca-ftoreo: Germanice : Hijpanice Bivaro & Biverio: Gattice Bieure.

f Cum imprefiis hocloco legatttr wsnijew, id eft, pottti dare:tamcnincodicemanufcripto,inquem Oribafius( ut alias dixtmus ) Diofcoridis verba retulit, legitttr x7t<nl^<&M ideft, reponere: Ott<c tectio ideo verior ejfe vtdetar, quodcaftoreum (tefte Diofcoride) nonfolumpotui detur ,fedetiam infundatur, & fuffiatur.

HXTitHiJlt®-. MUSTELA VLtLGARIS CAP. XXIIII.

5° X /Uftela,qu3ein domibusnoftrisoberrat, ambuftaexenteratur, &inveteratafale,inumbraficca--lVI.tur. Ea binis drachmis cum vino pota, adverfus omnia ferpentium venenaprajfentaneo eft reme-dio:toxico,fimilifumpta modo, refiftit. Ejus ventriculus coriandro farftus, inveteratusque, percuflis aferpente,&comitialibus potuauxiliatur. Crematain fiftili podagricisconfert 3 cinereexacetoillito.Sanguineperunftae ftrunruE juvantur: comitialibus etiam prodeft.

Muftela vulgaris notitis,in Italia, animal eft mirmfagacitatis, &quanquamcorpore parvum, animo tamen invi- Muftelscto conftat, atfaferoci. Muftslarum duogeneraejfeauttor eft Ptinius tib. 29. cap.4 Alterum fytveftre, qttod tn agris confide-& vepribus vitam agit.Alterum domefticum, quodin domibus noftris oberrat. Utr<eq 3 adeo cuptde catulosfuos dtlinunt, ratl °-ut eos htnc altb transferant, verentes, nefibi iifurripiantur.Quofattum eft, quemadmodum memoruprodtdtt Artjiotelcs^ 0 lib.3.degenerationeanimalium, cap. 6. utcitm vidtfjentquidam, Muftelascatulosfuos, quosparvosadmodumparit, ore

fufceptostransferre,falsbopinatifint, easoreparere. Quorum opinionibusadftipulatur Ovidtus: cuitamen veniadanda y atiaeft, citmpoetisqudtbetaudendiamplifitmafitpotefias. NoneftfimiliterineoaudtendusChrifiopborusEncehus, vir alto- quorun-tjuin eruditus,qubd lib.3. cap.54. de fofiilium natttra, vulgifortajfefiententidaddtttttsmagtsquarn Anftotelu &alto- dam °P'*rumprobatifimorum auttorum ,fepias, loligines, locuftas, &fquillas ore coire acparere, ridenda bifioriafcriptum reli- n, °'querit: quipraterea corvos & fjlveftresgalltnas ore concipere magno erroretradidit. Caterum in muftetarumgenere re-cenfentur qua M artes appellantur, quarum dua inItaliababenturfttecies.Unanamfepiloveftiturfulvo mgricante, Martes&exceptaguttttrisparte, qu<e albicat: hanc nos vulgo dicimus Faina. Hoc animal oderunt rura, quodjkpedomos iltorum earummgredtatur, ubinon modogaUinas, quasinvenit,jugulat,fangutneplemn^ exttttojed etiam ova exhaurit&exorbet: hiftou

Z 3 qain