Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
238
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

238 And. Matthioli Comm,

fimiles habent calfacientes, & adurentes. Ipfe enim ifchiadicis cum falfa axungia eimpkftri modo utl*les 3 quaternis horis alligata?j ut dein in balneas defcendatur, & poftca oleo cum lana locus perungauxr.

Iberidii \Tidiniusprimum ll/eridem, quam nobisindicaverat Jttlius Alexandrintu medicusTridentinus,quinuncobprdtclartut°tio &* f m m i entl & doclrinx. dotes, apud Serenifi. Ferdtnanduw Regem Rotnan. artem medicam exercet, extra civitatemhiftor. Tridenti, ubi vuhodicitur aHe Lafle,effigie mmirum, qua defcribttur a Diofcoride, ac aliisplunbus Gracts aucloribui.Hujtts Galenus tnfttnp. cenfu mtfquafeparattm memtntt, fed banc, & Lepidium non nift nomine differreprodtdit. Quodetiam idem teftatus efthb to.de comp wed.fecundum Incos circafinem,de coxendicum cmattone agens,ubi ex Damocratefic tnquit:Damocratis extat libellus, qui Cltnicus tnfcrtbttur,in quo verftbus Jambicis,quemadmcdum folet, de tribus dif-ferit medicamentif: ac pnmo qttidem de eo differtt, quod ex herba conftat, quam tpfe Iberidem appeUat, qttod ad coxen - 10dtcum dolorescommcndavtt. In lberide Medicum quendam amtcumjuum curatumfutjfe ait berba, quam (utdixi)ipfe Damocrates iberidem vocat, ut qui tantum vifu berbam cognoverit, nomen autem ejus nullum audierit, cttm etiatnXberiJi & tc i ,pj um ignoraverit is, a quo ejui ufum dtdtcerat. 1'orro ex noits, qutbus eam reprtfentat, videtur ibsridem appellare,Mcm d ' U Gracts lepidium nominatur, appellatione dufta n regione, tn qua amicus ejus curatmfuit, Dejcrtbit autettt ipfintformam iis carminibus:

Herba hmc ubife multaife frequens nafcitur,

Monumenta juxta anttqua, muros, & veteres,

Trttasife quondam publtce pedtbtts viaf.

Quas juxta aratrum duxit haud quts agricola,

Semper viref ens, foltis naflurtii 30

Florenttbus vere, attamen majortbus.

Caulem cubttalis longttudinis gertt

Paulo vunorem, aut rurfw ampltorem : ab hoc

Aeftatependentfolia, donec multa hjems

Sarmentitiatr, deducat b<tc ad imaginem, &

DejeEta, & exiccata depereant gelu.

Adnata radici tamen cernes alta.

Aeftate ftorem fert colore lafleo,

Multiim tenuem, varium^ vaide, cauhcuiw-

Ad quern fequitur femenpenitus ftc exiguum, 30

Vtfum fere ut fallens, oculos quoc^ effugiat.

Odorem babet radix at inde acerrtmum >

Vero ftmilem quam maxime nafturtio.

Huc illud etiam accedit, quod Gatenus ttem toco cttato, Hygieni Hipparchi auftorit at e, lberidem,& Lepidium idemtffeteftatur his verbis: Si coxendicum dolores levare eft ammus, herbam iberidem, quam altqut Lepidium vocant,aut na- . . fturtiumfylveftrecolltgito.Excujuscertefententtaaffererenondubttavertm,ibertdemapudGr&coseandemeffecurn Le-cap[i'tad- pidio.Undeperfpicaum eft,hocIberidiscaputbujufceprtmt volumtniscalci accrevi/fentmia vellibrariorum, velmedtco-dituium. rum curtofttate. In quamfententtam cum antedittis caufts, ea ratto mepottfimitm deductt, quod conftet, hujusprtmt vo-lumtnis caleem,non effe Ugitimumlocum, in quo ibertdis bijlorta fuerit collocanda: quandoquidem cjufmodt berbas Dio~fcorides lib. 7. ordtnate dt/pofuit, ac deets dijferuit, ubtprivattm Lepidio, quod Damocratis Iberidem exifttmamus, pro- 4°priam ajsignavitfedem. idcirco recte Paulus Aegineta Lepidtum lberida ettam appellartfcribtt,& extertto excalfacten-tium ordine effe, ac nafturtio viribusproxtmum. Et Itb j.tn ifchtadis curatione: ln totum, inqtut.tfcbtadtcos rejittuitfa-nttati lbertdis berbaufus, qkam leptdtum quoq 3 appeUant. Quare aperte batlucinari deprehenduntur monacht itli vene-Mona- yandi, quiinMefuem commentariosfcrtpfcre, ciimexpreft contra Galeni&Pauli Auclotitatem, &contrarattones,iapTu»' n 1 UM fuperius adduximus, aliud a Lepidto lberidem ejfe contendant.Quos tamen excufatos babeo, utpotequt fortajie ma-jilsfttidiurft rebtts divinis impenderint, quam ut certamftmpl. med. cogmttonem ajfequi potuertnt. Utxt de lbertde fen-tentiammeUtnrtonbic folum,fedetiamdtjfu/iusin Epiftolunoflris Medtcinahbus, ad Bartolomeeum Marantham fcrt-bens, quam qui impugnare volunt, noftris tnprtmis refpondeant argumentis, & detndefuas exordtantur opimonesft quasIberwal- h a i ent meliores. C&teriim non tgnorandumeft, VaulumpraterIberidem, de qua nuncagtmrn, altertus etiammemwiffe!o" aU db illa lofige diverfcejustyitem ufum ad ifchiadas commendaffe.Quod ejttsverba demonftrant,qu£ eodetn locottafonant: <foQtu vero apud nos lberisfiuticofa nafciturfnnilibus laurifoliis, & multo amplioribus, refpondere tnultaexperimenta tc-ftantur, nonfolitm incoxarum,fed in aliisquotfe dtuturnis ajfecltbtu. Huic plane adftipulatur Leptdtutn,quod P linio lib.tp.cap .S. hispaucis defcribitur: Exit lepidium tn cubitalem altitudinem: foliis launnis. Quibus fane notis fatis apparet,bocfecundum lberidisgenus, vellepidii dicamus, qttbd laurtfolia mittit, eam effe ftirpem, qu* hodte pafttm in hortis fre-Barbiri quer.s nafcithr, a qtiibufdam Pipernis, ob vebementcm ejus acrmontam ditta. ltafe manifefte aberrarunt viri alioqui3c Rucl'. cJayifimiBarborus, & Ruellius, ciim lepidtum illud ejfeputaverint,quodvulgusberbamrum Rapbanum rufttcanum ap-ap UI * pellant. Veruntamenfolta, qtt£ huic raphano tnfunt, verbafco majora, & hefcnto dtqualta, manifefte declarant,his legi-timumnoninnotuiffeleptdium, nijifdrfanlepidiutn Rapbaninomineacceperint. Plant#, qua 'i&fit, nx^Jlot^Kvrmii, >&*Nomina. wnXfdctwv Gracis dicitar, notnen Latinum eft iberis, & Lepidtum: Arabicuitt, Seitaragi, Afeitaragi, feu Scitbaregi,

& Haufab: Itahcum, Iberide, & Lepidio: Germanicum, ( 2Bilbcrft'f^ l tiifpanicum, Nafturtio montef.no : Galltcum, <f 9Cbajfe rage, Pafferagefauuage,&Nafttorl fauuage; Rohemis, Steunitk-

1" Qubd caput boc de iberide accreverit in Diofcoride, eife adfcriptum fit, illtid maximbcorrobora.tr ationes in com-mntario allatas, qubd repertifint vetujliftmi Graci codices, inquibushoc cafut nen legebatur.

Iberidis icon diverfa eft apud Matthiolum, alia enim ipfius eft inter figurasminores, huic fimilis:a*liavetohabetur inter majores figuras folio Nafturtii, quam libro fecundoeapite de Lepidio inveniej»

%1S Rl PRIM.i F1NIS,

PETRi