Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
226
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

226 And. Matthioli Comm.

Nuces eosfloriscognitiopervtnijfet, veri quidemfitnilimum efiqubdetiamfruttmnotitiam babuijfetit: quos, certbfcio^obfud-i&"mctel a d ,n 'f a l>ilesfdcultates&natur<£dotesnunquamfcriptisdijumulaffent 1'raterodoratai,easettanucesmemorantMau-\x. ' ntani, quas V O MIC A S &METELLAS vocant. Sed tam officina, quam medicorum vulgus basmagnoerroreconfnn-dunt, quod plerumcfc legitimas vomicai metellarum loco ufurpent, & contra metellai mnnunquam vomicarum vice.Nam vomicasquidemeasappellant errore dufti, qu<t lupinorum inflar compreff&funt, &tenui quadam lanugine conte-tt<t, quarum efucanes necantur.MeteiLcs vero qtta nonmbtlextuberantes,quibufdam nodu, velutiparvu eculisper ambi-tumfuntreferta. At eornm lapf ufactli deprebendipoteflSerapionis tedimonio, qui Abrabamiauctoritatereddidtt ntt-cem Vomicam coloreinterglaucum &albumavellanapaulo majorem nodofamfc Qmbus notiseas efjepned/tas conflat,quasSeplafianorum vulgtts Metellas appellat, qux nullo modo refpondentlegitimts Metellis a Serapione defcrtptts bts ver-bts. Nucts metellaarbor, vomicx arborinon difiimtlisfructumgent mandragor<z oleefum,birfutt cortice.fapore non inju- 1 ®cundo Q imnotaperjptcuo adftipulantur tts, quas vomicas nuncupant: ea(iqutdem corttcem babent btrfutum, oleofa funt&guftui non ingrati: quin&facultatibus, non autem notis (tit quidamfalfo exiftimant Seraptonem intellexiffe ) nian-dragorafruchu referunt, cum autlore Serapione qtiarte refrigerent exceffu, tta ut dracbmarum duarum pondere tfitat<eintenmant,minore vero menfura temulentiamfactant.Quos qutdem effecttts prafrare videmus non wodo tn ca nti us,fed e-ttam in homtntbus, qutbiis b<e datxfuertnt, quas Vemtcai effecontendunt. Siqutdem Serapro deVomicarumfacultattbusdifferens, nullam letbalem vtm eisadfcribit,fedquod tantiim duarum dracbmarumponderecum anetbt deco'do,veljulebauft <e, mirifice vomitum eliciant.Quamobrem dtxerim egotllas, qutbuscallofa tuberafuperemtnent. nodtq^vtjuntur, o-culorumfere tnftar, legitimas effe vomicas: Metellas vero, qu<epreff'<g & birfuta canibus necandis apttffinu habentur. C<e-teritm nefcivenm ego qua ratione duftusLeonbardus Fucbfiusulttmo Itbello, ubttantumftirptum tmagtnesinextguainformam contraxit, dixerit nucesmetellas bifpidos ejfefruftusperegrinx iliiusplanta, qitam antea magno volumtne Stra- tomoniam vocaverat. Qued prorfus reclamare videtur Mauritanorum fententia , a qutbus barum btfiorias accepimus.In quibus cenfendis,me antea in errore verfatum ejfe,nunc primum mtelltgo. Credideram entm nuces qttas Vomicasfepla-fi<t vocant.genutnas ejfe Metbellas,nec id tamen ftne adfttpulantibus indiciis. Atqui cum diligentius legerem apud A vtcen-nam Nucem Metbelcrafis, acbrevibtts rigere aculeis, &femenferre Mandragor<aftmile,nonpotui weipfum nonaccula-re.Stqutdem non is fttw, qui (ut multifaciunt) velim mihipotius, quam veritati ajfenttrt, &ftudiofe tmponerepoftertta-ti. Htncitafofattttmeji, utprioremearevocatafententia, eorumprorfustubdiferimoptniunt, qtti nttcem MetheUamStramonnfructumejfeaffirmant. Siqutdem ispratertd, quodnucisimaginemrefert, &aculeiscrafiis. ac brevibusriget,mandragorsietiamfemenftmilehabet. Necdubtto, quinfruclusipfe, ac etiam totaplanta fvporifera. fintfacultatis NamC ipfa plantafactes folanis adeofimtlis, utaliud mbtlquam tpfum repr<efentet:verum ejusfolia opium redolentes,& odorilltusgravis, tdqtnde mamfeftoindicare videntur. Floresgertt albos convolvuli majoris , ftve Uvis fmilacis amulas. Fru- $aciusmejpilorur,iagnitudine,circumquaf aculeatus umbilicatusj 3 vtridi colore, in quofemen Mandragoraftmile. Senturnuncpafim tnbortts.ut alta peregrtna.FrtgidaeftSerapiontexcejfti qmrto,obfiruit,mulcetvomittones ciet:pota quatuorg anorumpondere cum vinofortemfacitebrietate, duarum vero drachrnartimponderehauflaflattm tntertmtt,mfijuc-curraturepotobutyro calido, vonutu, &aqu<zcalidabalneis cum bracbiistumcrurtbtisadbtbitis. Cateritmbinc quocfcconj.ctentalit Vemtcam nucem, quamvocant , nonejfegenuinam: qttandoquidem( fi Avicenna, &Seraptoni credimut)Vomica nux.MethelU aftnulu ejfe debet:fed aculeorum vice (ut Serapioinquit) nodisqutbufdam referta.Quibus nonfo-lurn vulgaris vomica caret ,fed nullam prorfus nucisfaciem refert. Itaq^ hanc Caninam, non vomicam pofthac appella-re Itcebtt, qubd Canes devorata,parva temporis mora interimat.Sunt &alu quadam nttces quas quidam metheUaspn -tant, Mjnfttcarum magnitudine & colore, fuis nixi rationibus, de qutbus quid in prafentia dicam non babeo. C*tei u?;tvalent Stramoma nucesftcca, in pulveremfo contrtta, ex vtno baufta dracbmapondere ( ut quidam virmftgnis nnl. uf- 40firmavtt) magno remedioad coltcosajfeftus,fiquidem(ut tlleait)nonfolkm morbumfaniepropellunt feJprohibent qtto-que nepofthac affligat. Veritm ego hujufce medicamenti haclen.usminimepericulumfeci.Atqut non omntbus eadem tftfanes, qutppequod ali<crotundafint, alteraparte feftles, alta oblonga. Conteguntur h<t cap'llaceo quodam nvolticro. macHtum defineatc,colorefubflavo,ut quifpiam vtderepoterit ex earum imagine;quam hic appmgt curavimns.ut al< quo-Medicct materiafludiofifuam debisfententtamproferant. Tria nobis allatiJuntgenera prina Nuces Farfalacb c on-ftantinopolt vocart eas,fcrtpfit admeGulielmusQuaccelbenus.Medtcus mfignis.utlatiusin Eptflohs antea nobtsfcriptume(i Ego vero has lndicascrediderim ejfe Avellanac, serapiom FaufelappeUatas. Nam tllisomnibus no/iscorrefponderevi-detur.Videtur hafce nuces recte agnoviJfeMatthaus Sylvaticus.qutppe qut de his :ta fcnptum rehquerit:Faufel idefiA vel-lana I nda,e(l fimillma nuci Mufcata-.nifi quodpars una eftplatia altera eminentior,ita utpofiitftare ereclaficut calcu-lus quiin ludo diciturpedes:inatterismtus&extranucimufcataflmtlisefi,fineodore, &faporeadftringentt Nafctur> hunuxinclufainquadam lanuginefeupotius captllaceo involucro }ndic<tnucismodobarbato,fimilifolliculoferici.Mul-

totiesfertur interaliasfpecies a Calicut, & ego vtdi ipfam tn fttofolliculoibtc ille.Avellanahtijufceplanta (ut Sentpio eflauthor)efifimilisNeragtl,idefiNuciIndic<e,proceritatetamenminor.Rejrigeratqu&Faufel appellatur&valenterad-ftrmgit :proinde membra corroborat, confert caltdis morbis qttibufcun^ tam bibita,qukm exterius iUita. Decoquitur invino ad dentium dolores,&ftuxionemfiqmdem fl eo caltdofoveantur,non folitm eorum dolores mulcetfed commotosfir-mat.gingivas laxasJlringit, &fluxiones inhibet.lUtnitttr quoc^ utiliter ad palpebrarttm fcabiem. Additurin coiljriis,qu<eparamur ad oculerum inflammattonem.Atqui prater id admirabile admodum efi medicamentum,adverfus dyfenteriamdrachm&pondere quottdiepota cum fuccopemorum Cotoneorum,aut cumvino rubro auflero.Sedaliaeft Avellana Indi-ca.quam mihi dono deditfacobus Antonitts Cortiifus,patritius Patavintu, retplantaruperittfimtis. Siquidem b<zc longealia eft, cumfacie, tum magnitudine, ut ex ejus imagine, quam hic appinximus, quifptam viderepoterit. Contfgitur b<ec 60putammeexteriori cardamomimajorisputaminiftmili,fedduriore, compactiore,&colore magisobfcuro: magnitudineJuglandis, viridi adbuc putaminecircumtccla. Ineo itacfe Avellana concluditur, oblonga utrafcparte acuminata,dorfoarcuato.&inferiore parte lata ac fejsili, ojfe contecta duro,l<evi caftanearum colore, in quonucleus concluditurfolidus,e-jufdemfereftgura, tenuialbac^membrana circumveftitus, dulctfetntu;medulla, & tpfacjutdem albicans. Atquidee-jus facultatibus, nihilbaftenus compertum babeo. Cxteriim, dumh<tcfcribo, altera quofacomparuit JndicaAvellana,fuperiori longe minor, ab eodem Clarifimo Cortufo mibi Patavio miffa. F.flitacj^btcfttttegumento exempta. qwdU-ve molleq, eji, colore fubpaUido, nec folio Palma crafitts,glandis acuminat£,aut Mjrtlalaniflavtfereflgura.duroputa-mtne, colore vulgarisAvellan<e,oblongointus nucleo,pumilam amygdalam referens utex ejus hicimagineomntbwpalamfiet.Affemitur ex India una cum Myrifticis nucibus. Sed quoniam fcribtnti mibi deNucibus omnibus.ANACARDiA fefe

«btulere