i88 And. Matthioli Comm
Sumacb, Adurion, Rosbarfadtfiicus,feu Rofaidicos, Arabibus: Rbu', &Somacbo,ltaiis:Stwtach, & Sumagro,Hijpanis:Gennanis, : Gallu & officim, Sumac. Vtburnum autem ltalis Viburno: Infubris, Lantanna: Gallu, Viorne
& Maujfatte. Germanit, ©d)lingl>rtUltt. Cotinus, ltalis, Scotano & Rofo.
1" ln vulgatis Grxcis coduibus inc legitur -agwiaJlws, boc ejl, ilicis modo. Hac dittio qua ratione ab interpretibus RueUlio, & Marcello omiffafuent, certe mfcio. Sed mibi quidem vifa eft non omittenda, qubd non modo eam quofc Oribafmlegat, fed quod etiam Rhnsfoliispulcbre llicem amuletur.
I.Rhus/^Hippocratiacolore coccineoacinorumdicitunRhusCord.inDiofc.Lac.Lug.Tab.Rhuscoriaria, Dod. gal. & fol. Rhus obfoniorumLob. SumachLon. Caftori.Eft& alterumgenusa Plinio,iiiyrti folio, propofitum, de quo Gef.hor.Lob.Lugd.Dod.Tab. II. Hasc quibufdam Viburnum Vergi- i olii videtur, aliis fpinea Theophrafti. Viburnum Gefn.hor.Caft. Lugd. ^lctncr SMbaitm Trago & Lon.Lantana (quod lenti fint rami) Gef.hor.Dod.Casfal.cui Rhoe, five Fluida, ut Gaza vertit, Theophraftividerur. Viurna vulgi Galloium 5c Ruellii, Lobelo. Ill.Cotinus Plinii, Gef.hor.Cam.Caft.Tab.Coti-nus coriaria, Dod.Scotanum vulgo Caef.CoccigriaTheoph.Gef.hor. Lob. Lugd. T ab. Coggygria Pli-nii, cocconelia Theophrafti Cluf.Pan.Quidam Rhoem coriariorum crediderunt, eo quodhujus corticeAllobroges coria fpiifant, & Gaza hohmi * ka » legit apud Theophraft um, & Prunumfatis abfurde ver-tit. Oleam^EthiopicamHippocratis, Guilandinusnominarefoiebat.
PALlVlA. C A P. C X X V.
PAJma in yEgyptogignitur.Ea medio maturitatis vigore, autumno decerpi folet, Arabici myrobalanifimiJis,pomatiscognomine, colore viridi, & odore malicotonei: quodiiadmaturitatem pervenirefinatur,phoenicobalanus fiet.Palma acerba eft,& adftringens-.contra alvijfoeminarumcjjprpflu via,in vi-noaufterobibitur:haemorrhoidasfiftit: vulneraglutinatillitu. PhcerncobalanirecenresplusJiccis ad-ftringunt: capitis dolorem afferunt: copiofiores in cibo inebriant. Siccioresianguinem excreantibus,ftomachicis,& dyfenterkrs utiles in cibo:illinuntur cum cotoneo,& ceraro cenan thino vefice vitiis.Ca-ryotje, praefertim efu, faucium afperitati medentur. Thebaicarum decodum potu aeftuationem ledat:vires recreat cum hydromelite veteri fumptum: cibo idem faciunt. Fit ex eis v inum ad eadem conveni-ens.Deco<5tum per fe potu, & gargarizatione magnopere adftringit, & cohibet. Nuclei palmarum, cas-terorummore,cremati incrudo/iftili^&vinoreftinfti,cinereloto,fpodiivicem efficiunt,mifcenturq;In callibJephara, quod Jinon juftam uftionematceperint, denuocremandi.Vimadftringendihabent,&fpiracula cutis obduftu fuo claudunt: contra oculorum uvam, & puftulas, palpebrarum defluvia, cumnardoeffe&umpiaebent: corporisexcrefcentiascum vinoreprimunt: ulceraad cicatricemperducunt.Sed inter primaslfetiles ex palmis humilibus ^Egy ptiae.
«tsic/j SKxtv. PALMA ELATE. CAP. CXXVI,
PAlma, quamaliqui elaten, autfpathanappellant,fru&uspalmarumadhucflorentiuminvolucrum
eft, calixque: quo in fpiilamenta unguentarii utuntur.Optima habetur odorata,aftringens,pondero-
fa,praeclufa,intuspinguis.Viseiadftri&oria*.fiftitulcera,qua2depafcunt:laxatosartuscommittit: trita
mifcetur cataplafmatis, & malagmatis: prodeft praecordiis, imbecilli ftomacho, & jecinori afteclo, mi-
Jta conferentibus cataplafmatis. Ejus deco&umfubinde deterfum, capillos denigrat: datur bibendum
congrue renuin, veficae, & vifcerum vitiis: vulva?, ac ventris fluxiones fiftit: fcabiem cum refina,& cera
t t/anat,fi viginti diebus recens apponatur.In vojutusq; in eaelate fru£tus,quem fuo amplexu fovet,elatc
i.co- etiam vocan /bJet, &abaJiquibus boraJfus.Adftringit, & fpathaseffeftus prsftat, non fic unguentisex-
le g- petitus. Alba medulla caudicisrecensin cibo, aurdecofta, eadem J-acit, qua; boraJfus.
•Antiquus
Pal rnx Y )Alma, arbor eft procera, caudice admodtim fquamofo, ramos in cacumuik tantumfundit in orbem actos, cacumini-confide- 1 biisfolutn fpe£tantibus:foliis longiflmis, duphctbus,gladttfigura. Floresprofert nnmerofos, tenuibusquibusdamvillishiftoru a PP en f 0S > in magni racemi modum,facie crocinis fimilis:fed multo mmores, albo colore. li anteaquam emergant, magno
quodam concludtinturinvolucro,quodpalmam elatenvocant,quotandem debifcente, emergunt,acpanduntur. Hinc ^°fubinde daclyhprcdeunt, qutper Autumnum, unacumfcubus maturefcunt,rufo colore. ( Decerpuntur eodem tempore,& infolantur ad ufus, ) nucleo intusdunfiimo, oblongo, canahculatoq 3 Tructuspalmarum adbucflorentium involucrumeft magnum pulvinarisfactem reprmjentans,extremitatibus in actttum definentibus, colorefubrufo,jragili materie,acte-nui. Debifcitlucfuo tempore, <& numerofospanditflores, in racemi magni modum, e qttibus daclyh provenmnt, parumElate & rac emofi. Kafcitur Elateexipfo candiceinterprimosfere ramos, duarum (pithamarum longttudtne, ea, quxbicappittaejus ln- eft, imagine. Hanc,cujusbicimaginem damus,mifit ad me integram,una cum datljlorum racemo,GabrielFallopius Me-ftoria - dicus clarifi. quinetiam codem tempore ejufdem Elates iconesgrapbice delttieatas nobis mifit Jacobus Antonius Cortufuspatritius Patavinus, vir quidem utprofapia & virtutepraclarus, ita otnt» bumanitate, & liberalitateprtdttus. Vifun-turpaltnarum arbores incomplurtbus ltalia civitatibus, nempeinbortis, viridariis, & tnonachorutnckuftns diclu, infi.gni magnitudine, acfpeciofaproceritate,cum tamen climatis noftrt temperies earum naturis inclementiorfit.fiuclum no-bis nonproferuntfedfierile-sconfenefcunt.ln Hifpanta tamen maritimis qutbusdam locisfructum edunt, verum immitem,Pilmul.-E nunqttam maturefcat.Ousin CretapravemuntjruchtmJaneperccquuntfedmagis adwodum Cypris,. Principemuhi opti- locumtenent, &palmulas ommutnpmftantijsitnasferttnt,qu& tn Judxaprovemunt,&interbasmaxitne(utinquit Ga-lenus) cjiii in Hiertcunte naficuntur. Venetiaspalmarumfiuctus, qui nonnullispalmula, altqutbus carjiot<e, quibufdamverb dactjb. dicuntur, ex Syrta, & Alexandria Aegypti advebuntur, ac etiatn ex Neapohilluc prtus ex Numtdia iwpor-tati.Ex recentibus abarboreftatim decerptis, quibus Italia caret,vinumfieriaucloreftPh>>-lib.14. cap 16. quo Partbi. &v 1 num ; m i t u tuntur,at c«tteri,qui erientalem plagam incolunt. Et ut tdem refert lib. 13. cap j.Palm &foeminttfruclum nonprofe-<nuL pi. runt,ttififropetnaremconferantur:qttoexctfo,autexiccato,viduapofteaftertlefcunf-Ncctamenol>idfutandumquod,
tnares