182

And. Matthioli Comm.

10

30

l^nguil- j n omriibus Archidojii,&(omitatns S.Flor<e fylvis. Sed illuc uffc non pervenit Angmllarius, cim debacarborenihilme*>guicu"* wmeritinterglandiferoi, qiumItaiiaproveniunt. Noridiffertfuisinfacultatibus abaliisglandiferis. Suberii cortexSuberii tritus ex aqua calulapotusjanguinemfiuentem exutralibetpartefijlit: ejufdem ctnit ex vmo calidofanguinem excrean-yj rei , tibus magnopere Undatur. Omniumglandtsinfarinam trita, &potui data, drachnu unius pondere, ex fuccoplanta-l 0 att 10 " ginis, aiixUiantur omnibitsalvi, & uterifluxiombus. Confert earum decoclum potum contra venena. Cruda ac recentesintrita, illitdcj. rhflammationes leniunt. lllinuntur eatlem cumfalfa axungia malefcis ulcertbus. Calyx quoglandes tnGlandi- arhorefubjlinentur, caficn popdetfacultates,fedmagu cum adflnngit, tum contrahit.Galeno tam quercus, quam qua-&rarum rundam altarura glandiferarum arborum medicinxcommemorantur Ubrc d.ftniplicium medtcamentorum, hisverbis.vires ex" 8li erclts partesomn-r idjtrmgentis quahtatisparticipes funt.Sedplus tamen habet, qunin trunci corttce membranafub-Galeao. eji, tum quxfuh giandis ipfius calycalo,sa videlicet,qu£fruttus carnem convefitt.Quamobrem adprofluvium mnliebre,&fanguintsexpuitiones, tum dyfentenas & dtuturnos ventrisfluxas ccmmodam effe credunt. Maxtme vero ea utuntur de-cotta,Valentiits tamen adftrtngunt,fagus, & ilex,feu quis has Jpecies ejfe roboris veht,feu totogenere diverfas.Qutn &fo-lia haruinplantaritm tenellaillita non tnjirenui deficcarevalent, minus autrem qusfunt alteritis roboris nimirum qt/antominusfortita funt adflriclionts. Stqtudem ego attandcg.gtutinajfe me vulnusmeminifalcetnfltdu,cum nullum adejfet admanunt medicamenpratertpfiusquercus foliattrivt eainUvipetra,& vulnus,omnem^vicinumlocumcontexi. Eandemvimfoliis habet Cfftuctus roboris, eof 3 medici nonnulkadincipientes & crefcentesutunturphlegmonas, nam qtu jam ve-hementes funt,adftnn?entia refpuunt.Sed talia ad curandipotius rationem,quam adprafentem tradtatum atunent.C&-teritm in pr<efentia novtffe ,quodeatenus adflringentem quatenus dictum efl,facultatem quercus obtineatjujficit: ac pro-inde deflccandi, atq, adjlringendi: excaifactendi atitempaulo infra media, tn geuere fciltcet eorum , qux ( utfic dicam)tepidafunt. Arbor, qu£ Af w Gracu: Ottercns Latints appellatur: chullat, llullet, aut Beluth, Arabtbus. Ouercia,ltalis: 2Q(Erttcfjfritltin/ Germants: Robre, Hifpanis: Chefne, Galits. Ou& vero bvycs Grzce: Fagus Latirie dicitur: Arabtce,Chtnaos,autChiacbas: Italice, Faggto: GamantceSSuc^fXUWl: H/fpanice, Haja: Gallice, Fau. Qua dent^ Graca vocenfv®-:Latinallex neminatur : Arabica ,Barbes,five Carmas: Italica, Elice: five Leccio: Htfpanica, An^tna, & Andnheira:Germantca, 0fC$a)cf)Ctt. Gallis Veufe. Suber autem Gr&cis : italts Sugaro: Germanis, pantofftffjcfe. Suberati-gufttfolium tuMi rerift/x\©\ pbeRodrys,Gracis.panter : Italifpraferttmfy Hetrujcis, Cerrojugaro.

Quercas^ffV: Veteres omne'geiius arbons appelhtione inrelJexerunt, a erumpoautpullulo:pofterioribus^fvi omnemarboremglandiferam tantum fignificat 8c prsefertimQuercum.Unavoce Latina comprehendi poffe Plinius negat: atGaza Roboris appellatione contineri poJTecenfet.Quercusapud Latinos,modo progenere,modoprounicae)usfpecie ponitur.Sic fiuftus^^A^vglandesdicunrunlicetLatini,ut Jabolenus ait,glandis nomine omnem fruftumfint complexi:at Plinius Glan-dem, inquit,quasproprieintelligitur,ferunt Robur, quercus,efculus,cerrus,ilex,fuber.GeneraQuercusquinq;Theophraft. 3.hift .5 >.PlatyphyUos,hemeris,phagus,xgylops,haliphlsosleu cerrusfcemina:qu£caudice,ligno,folio,fruftusfapore,magnitudine,hgura,colore variat.I.Quercuslatifoliafeuplatyphyl-IosTheophrafti,cu)us iconemadjecimus:quam in marem & foeminam diftinguunt.II.Quercus longilli-mo pediculo eftHemerisIdceorum,EtymodrysMacedonum,PlacidamGaza interpretatur:huic peculia-re,quod longo pediculo & tenui affixafit, modo unica,modo geminaglans:hujus & floresadpinximus.III. Phagus /euEfculus,Roboris primum genusClufio I qui qumq;Roborisfpccies propofuit, uteftinPannonicis,diftinaas in quo genere mas eft & fcemina.IV.Quercus calyce echmato,y£gylopsldaeorum

Afpris Macedonum, Cerris majore glandeLob.V. Quercuscalyce echinato altera,HalyphI^os Idaorum & Macedonum,CerrisPlinii minoreglandeLobelo:hujuslignumfjepe lapi-defcit. VI.Hujus etiam fpecies in Burgundia reperitur mmor,glandibus tribusquaruorvefimul junftis, quaefinepediculofurculis hajrent, calyce valde hiipido,quam apud frarrem J o-hanncmBauhinum Ill.DucisWirtenbergici Mediciim Mon-tembelgardi vidimus. VII. Quercum marinam refert Theo-phraflus4. hift.7. foliislenibuscarno/is, myrica? folio: quamnunchabemus: oblongalataq;habetfolia eaq;mollia. VIII.Prseter autem ea,quae ex Theophrafto Matth.refertQuercumferre , ad annofarum Quercuum radicesuvareperitur anti-quis incognita,vernali potilTtmumtempore,aliquando etiamin Canicularibus, ex fuperfluo fucco circa radicem coacerva-to diutiusq; detento, fub terra prorumpit concretitium quid-dam uvae forma, colore foris purpureo, intus candido & qua-fi laftifero, faporis adftringentis,qucein aeftatelignefcit.Col-ligenda vernalitempore, inumbraficcanda, ficcata pulveri-fanda, cum pulvis hicin Dyfenteriafitinfignis, & in omnifluxu fanguinis:hac una defperatos dyfentericos fe curafte te-ftatur Encelius libro tertio de lapidibus &gemmis capite 51. 60Hanc cum nemo pinxerit, eam depingi voluimus, ex uvaquamFriburgoaclarillimo Johan. ScJienckio a Grafenbergante annos decem accepimus. IX. Fagus Latinortmi, nonautem twybs Graecorum five Diofcoridis : tnj^y^ CrsecotumPhegum vertere oportet, non Fagum, cum has inter fe di/fe-rant. Graeci enim ut ex hocDio/coridis loco ScTheopfira-fto liquet, glandiferis conneflunt fuam tpiyov , cui glan-dem tribuunt, non oblongam fed rotundam. LatinorumF-agus glandem proprie uon fert, fed in echinato involu-

cro

VIII. UVA QUERCINA.

5°