Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
138
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

138

And. Matthioli Comm.

Arund.

fativx

dcicnp.

Naftos.

Vallatoria.

IO

ms vircsex Gal.

quentifoma in vinearum Anindtnetis,uliginofoprafertim folo,e radicumgeniculisferitur ud vitiumpalos,addecem ctl-bitorum altitudmem adolefat 0 nnluaru bajlx crafiitiidine>robufia,ac firma materie,i>ianu ta}>ieni>itus,co/»paclisper in-tervallagentculii.Cortice veftiturrfquamofo,&qui facile auferatur,afpero acfubalbicante. Tolia illifunt longa,mili) In-dici szrnulafed latiora,ac longtora,a(pera ubtq 3 fuperficie,&acuta circumferentia: radix illi eji alba,dura,tuberoft,c on-tori a f, informis, acgeniculata, utm Iride, fed ionge rn.ijor, ac robujiior. Secantur Arundines quot annis bumotemts, fe-cttzc^ illico regerminant, crefcuntfcanno toto ad prtorem altitudinem,craftttudinemjjAlla,qua najlos dicitur, folida,far-ctaq p quamvisgracilis & levis, in communemfagittarum ufum d Syris accepta,non oritur,quod fciam, in Italia,nijina-fcatur (uttradtdttPlintus) in Rheno Bfinentenft amne. llla etiant, qtutheljs, hoceft,fcemina appellatur ,ctijustantum eflufts ad tibiarum ligulas, haclentts mihi incognita eft.Namcj 3 nofira tempeftate fiunt ejufmodi ItguU ex communibus arun-dimbits, ex ea fctltcetJpecte qttant Diofcortdes vallatortam nuncupat, qua noftriinviridarus, acbortis intopiariis ex-truendis ittuntur, acpalos vtttbus apttfttmos efficiunt. Qtiud autem vallatortaftt h&c noftra communis,mihi aliquandodubitandiprabutt anfam Dtofcortdes: quippequt dtcat, eam ejfegractlem & candidam,ciimtamtn communu nojira Jitcrafior. VeritmckmpofteaiiivenertmTheophraftumfcribenteml. 4x.12.de plantar.btftor.(rafttore»i,firmioremtfetllamarundinem ejfe, qud vallatoria nominatur,facilefum ad credendum tnduclus, htmc Diofcortdis locum ejfe depravatutn .*eoj 3 magis, quodfeptis,palis,& toptanis opertbtts crajfafunttenuibus aptiores. Eftautem arundopaluftris calamo tenui,geniculato,Uvtbus internodus,inani acjragtli ,fohis longis, a/peris:&per ambttum acutis.paniculis injummitatecotno-Scripto- f ts > taclu mollibus, Uvtbitij r Provenitfponte inpaludtbus, lacubus, & caterisftagnantibus aquis Vtres funt tlii esAem quana. & c&terisgenatbns. llla vero qux ad fcribendum ufurpatur, cui autboritatem pennx derogat titit, plurimis reperitur inArundi- eftcyomnwus notifitma: veluti&ea,qu&Cj/pria vocatur, tnpaludtbusnafcens,&apudamnes.Traditur aplurtbus,cilo d ' reia g rar!£ aucloribus,tumetiam a Pltnio,interarundinetn &filicem berlam tntefttntim cffe odium:protnde arundinem 2 ocutn a - votneri aUtgatamJilicem tn agro deftrttere, ac enecare prodtderunt. At eomajor arundini cttm ajjaragis tntercedit amici-fpaiago tia:namfiferanturinarundinetts, intbimirijiceprovenittnt.Ouidampratercaproiidcrunt, arundinesin Indiaadtan-am;ciua. tamajfttrgeremolem,utftngula tnternodianavigiorum vtcempr.cftentpcrjluvios&laius.temos bominescapientealveo.At ftplura dcarundtnumgenertbus quis atidire cupiat,Tbeopbraftam legat,qui iongtorifertnone earum hifiortam literisrnemoriAiij mar.davit.Pota arundinis radtx uritta, & menfesciet: eadem recenstufa fcorpionii iciibus utiliteritnponitttr,Arund- Nondejuuttn:poftores,qui Arundinumradices combuftasproJpodioufurpent.DearundineGalen.lib.7fitnp.med.b1ec fcri-pta reliquit.Calamipbragmitis radicem cum bulbis, aculeos &ftipites ex alto extrabere quidam fcripfere, ceu trabendiqu&dam vis ei inejfet. Nos tamen ejus reiperictUum nonfecimus: veritm quantumguftu liceat conjicere.abftergentemfa-cultatempofttdet nonpaucam, mimmeife acrem .Cdterum folia ipfa abftergentisfuntfacultatis. C ortex veroejus combu-fus admodttm tenuium partium & digerentisfacultatisejjicitur, adjunctum babens abfttrforium quiddam, ut exiccet,& 30* excalfaciat tertio quodatnmodo ordtne, plus tamen deficcet, qttarn excalfaciat. Vitandum autem efi ejus.jd qttod at/tbe-len vocant: natnft inaures incidat, adeo tenactteradbarensaffigitur, ut avelli non pofitt, auditumtfo vitiat: quamobremNon ina ( A Pf mecx f lr( l' lt - ArundoftcLatina vocevocatur,ut Graca : Arabica, Cafab: ltalica, Canna: Germanica

Hijpauica,Cann.ti:Gallica, Cannes,fiverofeau: Bobemica,Treft. Arundopaluftris Gracis KxKxp®- e^d&: ltalis^Camtella, & Cannuccia aquatica.

Arundow^^a^©-, ro naMasxftxJdxi etymologice dicitur 3 qu£E odorata,(dequa fuperius)& inodora,cujus generaquinqueagnovitDiofc.atTheoph.4..hilt.i2.duo fummaconitiuutgenera, j xiXij-rmcvxjtoi> hifov, inde in plures fpeciesfubdivifit.Plin.etfil. id.c. j<i.pluresdifferentiasagnoverit,attamen 1.24.c. 11. viginti novem genera fe dcmonftrafieexprefse monet: inphytopinacenortroduodecim Arundi-

- * - ' - ~ nisgeriera recenfuimus, fedde 40

commentatorisarundinibus.I. Arundo fativa, qua?DonaxDiofcoridi C.B. Ai undoCypria& fexta, Dod.gal. Arundo ma-gna, Gef. hor. Arundo donaxfativa five Cypria, Lob. Arun-do domeliica, CaPt.Lugd. Tab.Calamus five harundo craifa,Cxf. Arundo Italica major,a| Cam. II. Arundo v»lgaris quae 50

phragmites Diofco. C.B.Arun-do, Trag. Gef.Lon. Harundovallatoria,Dod.gal.Lugd. (quifiguvamhabetDodonsei &alte-ram Matthioli) Thal.Harundophragmites,Dod. Arundo palu-ftris &Canna fepiaria,Tab.Ca-lamus vallatoria , Lob. Cala-mus five arundo alia gracilis,Ccef. III. Arundo fcviptoria 60avftyyixs Di ofc. C. B. Syringiasfiftularia, arundo tertia,Dod.ga!. Filiu/a vel fyringa. Lobel.Canna ffllularis, T ab.

tubive ©-. PAPYRUS.CAP. XCVIII,

DApyrus , qua chartf /itint,nullis non cognita, prsec i-puae in medicina utilitatis adlaxandas

Arundo fcriptoria

n

I. Papyrus Nilotica-