136 And. Matthioli Comm.

crefctt !uc pafont ofttnibtisferi in fylvif inter querciu 4 & c&terns fylvejlres arhoresfohis ( ut dixi?tius) Ulmoproximis,fedtenuioribus. Caudice afjurgit frocero, cortice fubalbicante, »;odtce fcabro, Ramos ft/nditcopiofos,robujtos,inlati-tudinem fefe dtjfundentes, foliofos nmbratilescj r Ex bisper (eftatem pettoltqmdanipendent, in quibus trtquetra quttdamfolia, fubpallida,&crajfaffollicnlarijpecie,circumquaq s racematim dependent.qnorinn medius apex cxteros longitudmefuperat : & inter bosparvd quttdam cHpitula exeunt, ctceru magnitudtne, autpnulomajora, in quibusfemen concludi-tur:radicibm nititurfirmis, crajsisif: ligni materies alba.folida,tenaxq r e quajuga boum villici in Italiaparant. Ouali-Phnfisc* tatesatc k v ' res >ntmoefi(auodfciverimviderimqf)quidefcribat.C&teriimanbacCarpinusfitlegitima,dequaTheophr.Theopfa; & Pliniusfcripfere, nonparum mihi dubitatidum relwquttur: Siquidem utriife frytx, quam Plimus Carpinu interpreta-tur, Acerisgenns eff, a qtta(nifallor) nojlra Carpintts ommbusfen diftdet notis .fitamen arbor, quampaftm Acerem ap-peUant, legtttma fuerit Ace*, de qua tidem fcnpferuntautbores, cum etiim tlloru neuter Acerem (quod vtderim tegerimj^) 19defcripferit,quemadmodu nec Carpinu,non habeofane quiddeeorum Acereaffirmarequeam. Fr&tereaTheopbraJlo Car-pino materia ejlJlava, cri(paq 3 , cortex verbpaulojcabrior, quam Tilu, crajfw>,&Jptfiior quarn Pices., &flexui contuma-cior.Atqui noftra carptnus alba conftat materie, minime crijpa, cortice Tilu haudJ'cabriore,Pice& tenuiore, & qui detra-clusfaaleinfleciatur.Corticis tamen colore non differunt,ctm in utra^ cinereiu habeatur,autfubalbicam. Ad !uc Theo-pbrajlo Carptnus rara tnventtt eft,& riguis tradtbus gaudet.Noftra verocontra fjlvisfere omntbus,mont;busfy s conimttnis,&numeroja babetur, & rarobumeclisreperitur locis: verhn in hoc tantum convenire vtdentur,quod e noflrate quotfeju-gaparentur. Atc^ita tot alstsrepugnanttbus notu, affirmaverim ego nunquam, noftratem, & Theophrafti Carpnutn,eandemejfearborem, nift compareataliquts,quiImcmthidubia diffolvat: dixi fententtam meam, efto qttotfeahorumju-dicium.fedhactenusde Carpino.U/miautem facultatesb&funt. Folia, &cortex & ramt vim habent (ptjfandt,&yul-Ulmi ft- nera contrahendi. Cortictsutic^ mteriortilia, leprasfedat, &folia ex aceto ill/ta.Cort/cis denariiponduspotum tn hemi- 2 9exPhtuc Mdac I U£ fi/& t d' !e tlvumpurgattpuuitasty, &aquas privatimtrabit.Impon/tur &collettionibuslachryma:& vulnertbus,' ambuftisq 3 decoctofovereprodeft.Humor tnfolliculis arboris hujus nafcens citti mtorem inductt .faciemcfegratiorempr&-ftat. Cauliculifotiorumprimi vino decotti tumorcsfanant,extrahunt^ 3 perftftulas:idempneftantetili<tcomce. Mttlticorticem commanducatum vulneribus utilifiimumputant Folta trita,aqua ajperfa,pedum tumori. Humor quoq 3 e me-Huraor dulla caftratx arborif ejfluens capillum reddtt capitt tllitus, deftuentescj s continet. Hiec Pltnii verba de ulmi facultatibusculis°ad C £ teriim btmor infollimdis ulnti contentus ( ut egoexperientta compertum habeo medeturpuerorum enteroce-

entero. fi Jplemajive linteola in eo madefafla f&peingtttntpartis rupts.fuperirnponantur, atcj^intbtfubfemorali, quod ltaliscelaj. vulgo brachtere appellatur, fubligentur,&conftrmgantur. ldem Itquor vitreo vafeexceptusfcpeiitur in terra, autfimoequtno caltdo. vtgintiquina< diebtts, ore diligenter obturato, & collocato vaftsfundofuper falis communisftrato: f.l entmhoctemporeutfax/ubftdat,&liquorclariftimusfupernatet. Isadvulnera recenttaconglutinanda adeoeficax eji,ut 3°dtflu mirumftt, quam belleceteruerife tdpr<eftet,ft cumJplentis, aut confraflts lintcolis anpltcetur. Qmn &-corticis ra-dtcumdecoflum articulorum duritias emollit, &nervorum convutftones refoivtt.Jiinfotus, vel balnei modum adhibea-tur: ttem tumores difcuttt, quosjugiattritusin colloboum excitavit. Intenores Ulmiradtcesft dtu decoquantur, &jurifupernatanspinguedocoUigatur^illinaturcfe ea ftpelocus glaber, aquo ptli dejluxerunt,brevirepuUulabunt. Ejufdemcortex contufus,& muna ufcfoadeofubaftus, ut malagmattfimilisftt, iilitus,podagricos dolores mulcet. Fotia Ulmiquaadorientem Jpeflant, tmpari ntmero decerpta,&cumptperisgrantstotidem contnta, & ex vino Cretico pota a jejunisUlmi vi- purulentastujfes mirificejuvant,ut Marcetlusejtauthor.Ulmi meminit Galetrn lib.ifimpl.med.ftcinquiens. UlmtfoliisGaleno ^ uandoferecensvulnusglutinavimus,confidentesadftringentempartter & abftergentem tnejfe iltu facultatem. Cor-texampliusetiamfttbamaruseft,&adftriflorius: ita/fecumaceto&tepramJanat. Porro viriduetiamnum acrecens, ftvulneribusvinculivicecircumltgetur, ea giutinarepoteft.Radices eandemvtm obtinent: nam & decoflo earumquidam 4°Nomina. pctfunduntftafluras, qus.topho,ftve caUoinduflo opusbabent.Hujusarboris nomefjf Gr<ecumefl Latinum.Utmus:

Arabtcum, Didar, T)irdar,feu Luz.ach: Italtcum, Olmo: Germanicum Q3!nscn/9iuffo(iy£l'nMflf!/^jf<uj)0($ Hijpani-cum, Ulmo: Galltcum, Orttte: Bobemicum,Gilm. At Carpinus Gracisfvyl* vocatur: ltalu,Carptno.

Ulmusnoftra vu]garis,UimuseftDioIcoridis,UlmialterugenusTh(;ophrafto,UlmusvernaculaCo-Iumellae:Herbarii Ulmum vocant. Quod fi Lllmus, Apriliaut Majo Menie pluviis, fubitoq; calore lolisinfequente infeftetur, ipfiusfolia corruganturprotinus, 8c veficefeu folliculi,fcroti homipis figurage-©ummi nerantur, quibus includitur humor, initio lentus, mox folis vi ingummi concrefcens,quod Guini uimiUimi. recentioribusexThcophrafto,quoddumficcatur,vermiculiquicnipes,cuJices &muIionesappellatur,

evolant.Galenus 2.decop. med.fecundumgenera7.inEmplaftroMelino quod Rufticoadfcribitur,re- 50cipit rfexias-? w H v K xhicis drachmasxvi: ubiinterpresvertit,ulmiin facculisexcorioreconditidenarium

{>ondo:veriimintelligendumHumoris Ulmiquiinfolliculis contmetur,ut,Ti vy$» autquidfimile intel-igatunnam apud Paulum habetur cvrois SvXx^tcisv^ov. Jta ut 1° &>A.fM/0capudGa\°nu &Paulum,idem iitquodK«ft»wTheophrafto, &pt , c«Diofcoridi, ideft,folliculus,utriculus,veficula.DealteroUlmigene-re&fimilibus, Deoadjuvante, inuniverfalinoftrahiftoria,quamadornamus,verba fafturi. II. FagusSepiumC.B.quamFraxinofimilem dixitPlinius:aliiad Ulmum,adFagumaliireferunt:funtquiCarpi-num Plinii velint, qua? Aceris eft fpecies, alii Oftry feuOftriam Theophrafti,quam aliquantum repras-fentat:DiciturOrnusTrago,Lon.Ulmitertiafpecies,Dod.gal.Ulmusatinia,Lugd. Fagusfepiu, U lmomagiscognata, Gef.hor. CarpinusDod. obf. Tab. Cam. Carpinusalba, Caft. BetulusJLob.icon.Fagofimilis altera,C£ef. Oftrya Cordi, Thalio. III. Figura addita Carpini & Ulmi flores& femina expriinit. 60

xtmgirm^} iw. LIGNORUM MARCOR. CAP. XCVI.

EX caudicibus, Iignisqueveteribuscariescongeritur,qu2efarin£emodoiJJitaulcera purgat,& adci-catricem perducit: ferpentia cohibet, fi cum pari anifo & vino fuba&a,Jinteisque impofita illinatur.

KgnoVfl 6 ' ]SJ° n f ane prorfus negtigenda eftlignorum veterum, & contabefaflorum caries,cum tantafacultatepoUeat-.utulcera.spnfider. expurget,foltdetcj 3 , & eadem ferpenttafiftat: quod eopraftat efficacius,fi exlignis arborum coRigatur, qu<rtum ad-ftringendi, tum etiamabjtergendt vimpojiident. Quofit, utltgntGuajactcartescttsrishacinrefactlepraftet: quippe

qua