126 And. Matthioli Comm.
gines emaculant. Succusbaccarum utiliiTime aurium dolori, [ & gravitati] inflillatur cum vino vetere,& rofaceo. In medicamenta autem adjiciuntur, quoe nervorum laffitudines reficiunt, acopa vocant: 8cad unguenta, quae calfaciunt,& difcutiunt.Cortexradicis calculos rumpit, partus necat, hepaticis pro-deft, tribus obolis in vino odorato potus.
Lauri hi- T AuYiu tam tenuifolia, qttbn Utifolia, a.rbor eft odoratipma, neminife in Italia non cognita, quod non folum in bor'Lauru- tts , viridariisfe ac vineiifata ubiq 3 virefcat,fedperfe tn fjlvisjocisprafertim maritimis,ac etiam in monttbus, & col-mas & Hbusapricis,quilacu5&mariare{piciiint,Jpontt nafcatur. Foka h.ibct oblenga, &lata originein acutum definetitia,foemina. craffa,folida, & odorata,in uno quidemgenere latiora,in altero angufliora: quafoliorum dijfcrentia alteram marem,
alteramfceminamcenfemus. Flores mittit parvos mufcofes, oleafereftmtles, exluteoalbicantes, e qutbtts baccapro- jodeunt oleisfitniles, coloreprimitni viridi, &per maturitatem nigro, craffo tntus n.ucleo, ut in Rufci baccis. DecerpunturLauri bacca infine Autumni, yelftatim in tpfo bjeiKisprincipio, ut etiam oliv£. Et oleum ex tis elicitur, quod LaurinumLaurus vocamtiS4 Laurus planta ejl, Apollini lucidtfmofacra: quin etiam a Jove cohtur. Unaquotfolaum Romaantiquitus& jovi imperatorumpontificumtfe domos exornarefolebat. Quod fimiltter, atcj 3 alii complures genttlium rnores, in hunc ufifefacra. dicmapudnosperdurauNamtfe ubt diesfeflusadvenerit, laurus non modo templorttm valvas decorat, fed & ubi diesge-niales adfuerint, ingentiumpalatiorum efljanitrix. Ouofit, ut wagnis adventanttbusprinciptbus, laurifronitbus & co-lumna & arcusin pacis fignum extruantur : fqttidempactfera laurtis efl, nonfecus ac olea. ldeo antiquttus ettamft ejusrami pratendebanttir inter armatos boftes,frmuni quietis erat mdicium .Qua obfervattone duttusBernardus Clefius Car-dtnalis ampltfiimus Tridentinus, tumpacis, tum quietisfectatormaximus, lauri &palma florid& ramum adnectebat, utnttida inarinora ,prMlara metalla,fpecioftptclura,aurea & argentea vafa,acreltqua admiranda demonftrant, quibus 20magnaejuspalatiafulgent. Rornauislaurus ferebaturUtitia viclortavumtfe figno. Idctrcolaururn tntemplistnjovisgremio reponebant,quoties Roma Utitiam victoria nova attulerat. Qutn etiamgrata Apollmi dona unoquotfe anno mit-Laurus tere folebant tn Parnafomonte, quod tbt laurus fjiectatijfima crefceret. Caterum qubdlaurus Rom<e ajove e ccelomijfamiiia ° f uerit > ut ea tmperatorescoronarentur,factleperhibenpotefl: namtfe Ltvu DrufiU*, quzpoflea Augujia matrimoniino-menaccepit, cumpaftaejfettlla Cafart ,galltnavi confjncut candorisfedenti inhortisaqtitlaexaltoabjecitingremiumilUfam.intrepide^ miranti accefit mtraculum, qtiod teneretroftro laureum ramum fuis baccisonuftum. Quod audien-tes confervari alitem&Jobolem jttjferearujpices, ramumc^cumfen, acritecuftodiri: quodfattum eft tnvillaCafartimfluvio Cyben impofita,juxta nonum lapidem flaminia via, qu& ob id vocatur adgallitias. Porrb tarn crevit ramus lau-reus, tamcfe fe propagavit (tametfiradicibttsdeflitutus)utbrevttemporetbt mirefylvaprovenerit: ex quatriumpbanspoftea Cdfar laurum m manu tenuit, coronamffe m captte geftt. Ac deinde lmperatores Cdfares cuncti trtumphantes•laurocoronabantur: tenebantij } tn tnantt ejufdem ramos: quospojitrtumphos tradttm eft mosferendt inemtnentionbui 30locistncelebratis Romacollibus. Quofaclumeft,utplureslaurorumfylva Romavirefcerent, qua ob idlauretavocaban-Laurina- tur: qualis erat, qua in monte Aventtno multo ante alios tempore vtguit. N imirum indtcat laurttm dttsgrattftmam ejfetura. arborem, quafut babetur ab impetufulmtnum ratto:fiquidem nulla habtta,ciim e ccelo ruunt,nec divinitatis, necprinci-pum amplttudinis rattone,plerun^ templorum turres iciunt,fuperba rnundi palatta dilacerant,ac fcptus bomtnes irnma-ntter wtertmunt: hac tamenfola arbor fulmine nonpercutttur, ntft tn futurs. calamitatis prodtgium : ac ne quidem do-mus, tn qutbtts adfint ejtts rami, de cdo tangi, pro certo creditur. Prtinde Tj/beruts Cafar fulmintbus perterrttus, to-Lauri vi- nante coelolauro coronabatur. Laurus exfefe vim babet ignem producendt: quippefi extccauramus ramojrequeittiits-r conJrtcetur,fttperajperfofulphurispulvereignisftatimexiliet. EademperpetuaJrondeviret,tanta/fpolletvi,utejusra-mis in arvo defixis, rubtg 0, maxima fegetumpeftis, abigatur, tranfeat^ tn earumfolia ex arvis. Poeuperfectionufignolanro coronantur, tdq 3 pr&mium eft Apollineorum mttfds colentium. Corvus occifo cbamdeonte fronde lauri devorata ir- 40feftttm vtrtts extitigu.it : qua etiampalumbes,graculi, meruU, & alt&perplures avesannuumfaftidittmpurgant. Laurttenerrinu fummitatesunacum nardo in vino fervefacta, auriumgravitatem, & fonos curant, fi decoclt caientis vapo-rem,perinfundibulummauresintromittantaffecti.Reftituunt Lauri baccaprolapfam columellanift cutn icqttahponde-recumirn,hyjfopi,origani&eupborbiimelleexcipiantur,&fummocaptttcalidaappltcentur. Eademcumtnttceofur-fttre, Jttniperi baccis, &allto contrita, & vinofubindefuper calenti tegula ajperfa,pubtcf admot£, urmam fuppreffamprovocant. Septem lauri baccA, a pr<tgnanttbiispropediemparituris, cumfe dormitum recipiunt, devorata fceltcemfaci-Lat-rus l em $iP artum praflant. Tenerrim<t lauri cima, unacum calamintba, &falecontrit<z, exteptdaaquafumpt£, alvtmlapidea. concitant, pituitamcfc & lumbricos celeriter ejiciunt. Cmterum lapideas lauros oririin inarirubrofcrtbit Tbeopbraft.lib.
Laun vi- 4 ,cap 8. deplanta.hijlo.ftc inquiens. lnfinu autem Heroo cognominato, ad qttem defcendunt Aegyptti, lauruseft\ & olea,G*Ieno & ; verHm no " viriita,fedlapidisJpecteparte kmari eminente, fimilid tamen viridtbus tamfoliis, quam ger-
minibtts. Colosqiioq } flonsinthjmo,tanquam nondumperfecie fleruent,hquidb deprebendttur : longitudo arbufcula- 'rum cubitorum ternorum e/t: bacille. Laurumfcriptis commendavit Galenm lib.6.fimpl. medic.fic inquiens. Lauri ar-boris&folia, &fructus deficcant; &calfaciunt vebementer,plus^ ettamfructus, qtiamfolia. At radicis cortex minrnqutdem acris efl &calidtts, plus tamen amarus, habetcfo etiam adftrtclionis non nthil. Quamobrem & calculosconfiin-gtt, & jecoriprodefi. bibitur ex vinofragrantetrium obotorumpondere.Laurus attenuat, aperit,provocat,incidit,emol-Nomina. I't, digerit,flatuspeUit. Arbor fic Gracisvocata, LatinisLaurusdicitur: Mauritanis,Gaur,feuGar: ltalis,Lauro:Germanis, 4orfcccr«&<UHU : Hijpanis, Lauret, five Laureiro :Gallis,Laurier: Bobcmts,Bobeck^ Hujtufruclus Grace&x$viAss vocantur: Latiue, Latiri bacctt: Italice, Eaccbe di lauro: Germanice, ^ortcCf.
■ ■'"'£* |. .
Lauri multagenera Pliniusrecenfuit, utMuftaceam,Delphicam, Cypriam, baccaliam, triumpha- ^lem, taxam, fpadoniam: qui&aliageneraaffert, quaenominepotiusquamgenerisfocietate conveni-unt. At ThcophiMfto Laurus quaedamfloreeftcopiofo&racemofo(Uvamvocant)quaefruaumnoJifett:altera fru&um fert.Dividimus in fativam & fylveftrem:fativas(quia utpJurimum in hortis colitur)alialatifolia, cujusfpeciesqua?daadeo latis foliis, ut ad mali Medicae folia accedant,quam LaurumRe-giamampliilimam Plin. vocavit: alia tenuifolia: ficutraqjmas, velfoemina, eo quodalia fit fine fruftu,alia verbbaccifera.Variat& fruftu,alterius eniminrotudomodice oblongus:alterius oblogus,graciIis,& utrinqueovato mucrone turbinatus.Sylveftris trium generum eft &Tini nomineC lufiushi/l.Hifpa-nicapropofuit.De Lauri fylveftris fcecie una ,ciim ejus & in MatthioJoCameratii addita fit icon,paucis.
Haec