104 And. Matthioli Comm.
ma]ifuccialimentis:alteraprobatio,exlibro de caufisplantaruTheophraftidefumitur^ubi^jniWduoconftituuntur genera,fativa & fylveftris : jam vero Pinum coli,notiilimum eft.non autempiceam: tumdivifit t L vttivh L u in Ideam & Maritimam: at Picea foliim in frigidis & excelfis montibus provenit: tan-demstrtvW copiofampicemfierifcribit,earumquepropriumutmtedamabeant: jam veroexpi-norumaftulistedaque picis copiam colligi,norunt alpium incolse.Subjiciamus nomina. I. Pinus Sa-tiva C.B.& Dod.gal.Lugd.Pinus urbana folio perpetuo,Theoph.Pinus,Plinio: fic & Bruf.Trag.Cord.inDiofc.Lon.Gef.Dod.Bellon.Lac.Caft.Caef.PinusdomefticaTab.PinusvulgariffimaLobdo. InhocPinei nu- genere datur mas & foemina: illa enim nucem fert rotundiorem, hajc longiorem. Adferuntur nunc eKclei pur- novaHifpania piflfii nuclei catharftici, pineis nucleis fimiles,in ftrobilis magnis,at molliore & nigrio-gantes. re p U tamine:Indi qlinque autfex tritos, in vino loco catharftici aflumunt:de quibus Monardis & ex eo i<3Pinus fyl- Lugdunenfis hiftoria. II. Pinus fylveftris duplex eft, alia fruftifera, alia fterilis: fruftifera alia eftvcftris montana, alia maritima: montana triplex,fativa£ fimilis,altera quse Tubulus Plinii,& tertia quaeTedaduplex. ar bor.Maritima duplex,major & minor. Sterilis etiam duplex, major & minor. Pinus fylveftris fativa?fimilis C.B.quando enim fponte provenit pinus,tu Pinafter dicitur, Plinio auftore: hinc Pinafter,Brfif.Trago,Lob. (cui&Pinusfylv.montanaTheop.) Caef.Thal.PinusfylveftrisfivePinafter, Dod.gal. Scfol.Cord.inDiofc.Gef.hor.Pinusfylv.fruftifera,Lug.Pinusfylv.motana,Taber.Haec in multisHifpa-niae & Lufitania; montibus crefcit adeo fruftuofa,ut inde copia nucum pinearum in Galliam adferatur.
Pi nus fyl ve ft f ' s humilisfeurepens. C.B. quia/ine caudice rami in terram fparfi funt tubulorummodo,quare TubulusPlinio,licet quibufdam in exemplaribus legatur Tibulus,inaliisStubulus. Pi-nus fylueft.altera, Dodo.gaI.& fol.quoad iconem, quoad de/criptionem rertia. Pinus fylvefir is Mugo, 20Lobel. Tab. Pinus tubuIus,Lugd.Pinus fylveftr.repens,Matth.in iconibus. IV. Pinus fylv. monta -na tertia.C.B.an Teda arbor fru&ifcra Plinio?Pinus fylv. tertia,Dod.galI.Pinus fylv.altera /pecies,Ita-lis Cembro,Dod.Pinafter,Bellonio: T eda arbor,Lugd. Pinus fy lv.Cembro,T ab..P i nus T arentina Pl i-nii,Matth.icon.Nuclei parvi trianguli forma,quos putant a Plinio T arentinas nuces appellatas lib. 15.cap.ro.quolocinucumpinearumgenera recenfet: non autemquodcenfueritPinigenusaliquodTa-rentinum, ut quidam exiftimant,fed quod haenuces Tarento Roma veherentur. V. Pinus maritimalongioribus fetis C.B.Pinus fyl.quinta Dod.gal. Pinus maritima majorDod.Pinus maritima Theoph.Lob.PinusmaritimaLugd.&Taber.cuiprima. VI. PinusmaritimaalteraC.B. fic &Matth.Lugd.TabeLPinusfylv.4.& Pino IdaeaeTheophraftifimilis,Dod.gaI.PinusIdaeaTheophrafti,Lob.H^c duogenera poti/Iimum nucum magnitudine differunt.Pinusfylveftris fterilisdicitur, non quod nullu edat 30fruaum,cumconosferat,Iedquodnucleiedulesnonfint: quadere Cluf.hiftor.Hifpan. &exeoLobe-lus, Dodonaeus, &Lugdunenfishiftoria. PraeterhaecPinigenera,Cluftushifto. Pannonica, meminitPinaftri latifolii julis virefcentibus aut pallefcentibus:dein tenuifolii julo purpurafcente:tum pumilio-L»rix. nisquiconosfurfui.ifpeftanteshabet. VII. LaricemnufquaminGrsecianafci, idcirco Theophra-fto ignotam, ftatuunt: attamen quidam Pinumurbanam foliodeciduoapudTheophraftum cenfet:dicitur Larix,Brunf.Lon.Lac.Bellon. Fuch.Dod.gall. &folio, Cord. inDiofc. &hift. Gefn.hor.Lob.Caft.Lugd.Cam.hor.T aber. Abies tertia & Larix,T rag.Pini fy 1 veftre genus,cui hyeme folia decidunt,Caef.hu jus lachryma feu refina liquida pro T erebinthina venditur:in hac etiam fola Agaricum utile na-Picea * fcitur, de quo libro tertio agitur. VIII. Piceae vox abaliquibusAbieti&contra tribuitur, ww
Theophrafto, (quamvis Gaza aliquandoLaricemvertjat) & veteribus: funt quiaw/T/zderivatam pu- 40tent,quodhaecarbor,pi3ecaeterispicemftillantibus,magnam copiam fundat: fiquidem inter corticcm& lignum gummi refinse modo concrefcat,ac nonnunquam etiam liquida effluat. D icitur Picea, Brunf.Lac.Cord.in Dio/c.Lob.Caft.Caef. (qui Tedam Pliniiftatuit) Thal. Tab.Lugd. Abies prima& rubraTrag. Abiesfoemina&fapinum, (eoquod GallisSapin dicatur) Bellon. fequutus Lacuna, Sapini no-mineproponiticonemBellonii.Picea&Abiesrubra, GefLon. Picea Plinii, AbiesmafculaTheophra-fti,Cluf. Pannon. HabetexBellonioDodonjeus edit.gall. aliam Abietisiiguram, cujus rami furfumfpeftant, auam editioneLatina pro Abiete alterapropofuit: aBellonio de Coniferis & in iconibus,Abies legitima & mas, Lacunse Abies, & Abietes pilari, du choul in defcriptione Pilari nominat, & exeoLugd. Verumdehis&fimilibuspleniusfuoloco. Sic& Clufiushiftoria Pannonica Piceampumi-lam nucamentis nucis ponticae magnitudine e fquammulis imbricatim compofitis, fed in pungens fo- 5 qAbies. liolum definentibus, quae matura dehifcentia concavas cellulas oftendant, proponit. IX. QuamAbietem Plinius,Theophraftus/A«V;;ynominar,vulg6 Abies dicitur, ut Brunf. Bellon. Lac. Cord. Caft.Lob.Caefalp.Lugd. Taber. AbiesCandidaTrago: Abiesfcemina Anguill.Picea,Dodon. Abies Pli-nii & Abies fcemina Theophrafti, Cluf. Pann^.
LENTISCVS. CAP. LXXV.
LEntis cvs notaarboreft,cuitotivisineftadftringendi:feminienim,folio,ramo,corticiradici-bufque cognatce infunt vires. Liquamentum autem ita fieri folet. Folia, cortex,&radix in aqua co-quuntur, & ubi abundeco£ta,refrigerataque funt,folia abjiciuntur:aqua denuo coquitur, donec mellishabeatcraffitudinem.Lentifcusfuaadftringendidote,valetadverfusfanguinisrejeftiones,alviproflu-via,& dyfenterias in potu:item contra eruptionem fanguinis e vulva,& ejufdem,aut fedis procidentia.Intotum Acaciae,&hypociftidis vicemreprsfentat.IdemfacitfuccusetritisfoIiis.Decofliumfotucavaexplet,& fraifla ofla ferruminat,vul vae fluxiones fiftit,nomas arcet,urinampeIlit,motu s dentium collu-tione ftabilit. Virentes furculi calamulorumvice dentibus repurgandisa/fricantur.Fit e femineoleumaftri&oriam vimhabens:quodprodeft,cumquidadftringiopus eft.Lenti/cus refinamgignit,qu®lenti-fcina cognominatur,& ab aliquibus maftiche.Pota utilis eft sanguinem rejicientibus,& tufli veteri:fto-macho auxiliatur,fed rinftum movet,additur in dentifricia, & illitiones faciei,ad nitore cuti concilian-dum; palpebras oculis incommodasreplicat;manducatahahtum oris commendat,gingivas contrahit.
Optima