Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
101
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. primum Diofcoridis.

101

ait,litteda fidf.ac eidem omnesattribuittum vires, tum notas,tum qualitates, quas Tbeophrajluspino reddidit. Quarechn Ruellius eumJibifamihartjsimum ab bujufeemodi lapfu vindicare vellet, non rnirum, inqnit, quod in boc Plinius t-quivocationefit ufus,quando &perpetuafronde perinde acpinus, fit larix,& fitus idem in monttlus, eademifefacies, mi-nime animadvertens,quam magno ipfe quofofuerit errore implicitus, quemadmodum & recentiorum alii. Quandoqui- er "p r La-dem pro certo attejiaripojfumjaricem me vidiffe nunquam (etfi cententu laricum fylvas viderim) cui per hjemeni folia ricemnon deciderent,&qute tantam contraheret cumpino cognationem, quantam Ruellius tradidit. ltaqueut vera ejus quoifo perpetu»promulgttur hifioriajhic ea delaricedijferemus,qu<z & vidimus,& experientia comprobavimus.L ,AK i x igitttrarbor esleximiaproceritatis,materie <zterna,corticeperquam craffo(non autem Uviori,qubn picea, ut Adamus Lonicerusfcribit ) Laric itm rtmas undifc dehtfcente, intusc^ rubente: ramosgradatim circa Jlipitens totum enuttens, adnatis compluribus falicis biftori*.

10 more lentu,colore luteo,odore non tnjucundo: foliisgregatur circum ramulosprodeuntibus , denfis, oblongis, mollibus, co~?nofis,pineis angufiioribus,minime aculeatis,qu£ adventate byemepalltda ejfefta ad caudicis radices decidunt,ibi<fc mar-cefcuntnta utfolalarixinterc&terasrefinamfundentesarbores,(pretaomnialgorisimmanitate, nudaperbyememvitatranfigat.Novella cuprejfumprorfum ,s.mulatur,nonautempiceam,ut Ruellioplacet.Ejusconi (quanquamcrediditPli- p|; oi j ainius laricemfierilem ejfe) cuprefinis admodum fimilesfunt,moUiores tamen.ne^tngratumefflantodorem.Veruntamen ror vole-VII. LARIX floreslongi odoratiores fant, quivere emergenteseramufcu- tis larI ^

lorum cacumtnibus, arborem univerfam mirum in modumcondecorant, quippe cum inpurpura ardenter rubefcant, co-mantibnscfe foliolis, miro qttodam natur<e arttficw anneclnn-tur, non parum viatorum oculos remorantur. Ltgni mate-ries durifiima, prafertim^ rubefcens&in caud/cis meditullioftta:eaq. } propter in adtficiis ommbus extruendis, cateras longepracellit. Vanum profectb esl credere, (ut Plinius ,Vitruvius, Vana Vi-& recentiorum plerify perbibent) quodnec flagretlarix ,nec truvii. Sc.in carbones vertatur,fedveluticalcariumfaxuminfornace dcexuratur. Quin etiam ii proculdubio falluntur, qui horum qu 6d noautboritate freti, Laricem noftram legitimam baud effe con- tiagret,tendunt, qubd eam tam factle accendi cernant. Stqtttdem °P m10 'curn omnium tam antiquorum, quam recentiorum fcripto-rum confenfu, prafertimcfe ipfius Plinii, ac Vitruvii, Larixpraptnguem, & copiofam refinam fundat, qu<z perinde ac bi-tumen igne admota, quhn celerrtme accendttur, ignari fanebominis esl, credere Laricis refinofum, & pinguifiimum li- Lapide»gnumignem refpuere, quum lapides ipfi, quipropriafuana- qui acce-turaflammis accendi nequeunt, ubi tamen bitumine redun- duQtur *dent, perinde ac Itgna exuruntur, editis contmuo flammis,quoufcfevertanturincineres. Quodfactle teftabuntur Tlan-dri, Brabantti, & alii Aqutlonares gentes, qthtoblignorumpenuriam bifce tantum laptdibus fuos fovent ignes. Si verbplura contra borum fententiam quijjnam audire cupiat, le-gat fecuniam epifiolam nofiram ad Clarifiimum MedicumVljffem Aldrovandmn. lbi enim plura reperiet authorunitejhmonia, qua nulla dubttatione affirmant, noflratem &antiquorum laricem eandem ejfe plantam. Male quidemcurn fornacibus ageretur, inquibus fitferrum in Tridentinistnontibus, & tn ea prafertim valle Ananiis contermina,qitam Solis nuncupant, acaliismultis Camonic£, &Eliotropix. vallisfornacibus, in Brixienfiagro,fi larigno carbone ca-rerent,cujus inibi maxima confiagratur copia. Namfo f ut referunt in bac arteperiti) nulio alio carbone in fornacem in-dito,rudeferri metalium tam celeriter colliquefcit,quam lariceo: quin & Itgnum ejut ftccum,ciim abundefit refinofum,impetu flagratperquam vehementi. Quamobrem inTridentinis montibus laricinis tantiim lignisfurnos incendunt, tameos,qutbuspanit coquitur,quam quibushypocaufia calefiunt.C&terum feleclijstmum Agaricum inlariceprovenit: namtfe A _ ar ; -ipfe quidem fapius in Ananienfibus tnonttbuspretftantifiimum agaricum parva quadam fecuri alaricibus ccmpluribus larici in-^ dejeci,emiq 3 fs,pm <t b bis, quirefinas colligunt.Nafcitur etiam agaricum (utprodit Plinius) in Gallia, non in larice dun- nafcens.taxat,fedmaliisarboribus,pr<efertimglandtferis. Diofcortdes, jicuti &Galenus, nonfatiscompertumhabet, anAgari-cumfungusfit,autradix,licetafferat in cedrogigni. Brajavolus agaricum Comachiitniltcibminveniffefatetur,necnonperGalliam equitans,id vidijfe ait quercuum caudictbusinhtrere. Enimverb ipfein tota Hetruria, in altis^ quamplu- quercu-rtmisltalialocisjenitfetn multisGermani<t,,CarnioU,Dalmati£fcprovinciis, ubi fylv<e quercubus,cerris,tltcibus,fuberi- *> us A g*-bustjj referta conlpiciuntur, nonfoliim nunquam vidi,fed ne quidem audivi in his agaricumprovenire: tametfi tllis inha- ",' um VI "rere viderintfungos aliosplwimos lignea materie concretos,duros, ac nigros: quibus ubiife pafiimfomitesfiunt ad fufcipi- Fu'n gi i«endttm ignem,cutn efiltce chalybe excutitur: quinetiam iis ignitis ad macbinttlas exonerandas venatores frequentifiime gniarii.utuntur.Ad h<ec qitamvisin Tridentinis montibuspufertim^ Ananienfibus,prxter Abietes,pinos,larices,&piceas, innu-merabiles adfint quercus, in nulla tamen agaricum,pr<£terquam in larice,nafcitur.Porrb ex larice etiamnum prafiantif-fima illa refina manat, qu<e falso officinis terebintbina vocatur, citm terebintbina ex terebinthoproveniat. Verum cutn ReC 15 »mercatoresprateritojam £V0terebtntbinam adnosminimeafferrent,obid%larigna ejus loco uterenturtum medici,tummyropoU,factlefactum esl,utlarignaex ufufibiterebintbin£nomen vendicaverit.Et quodlarignaterebinthina nomen cinistere-& locttm anteapajsim occupaverit,ut etiam hodiein officinis ejufdem, fi defit, vicem fuppleat, omnibus notifiimum ar- bjnthinahifror.Attamen Fucbfitts vir alioqui doftifiimus, in libro, quem fecundo edidit decompofitkne medicamentorumjcribitpharmacopceos legitimt. terebintbinm viceabietinamfupponere. Qua in re apertefaUitur,qubd omnes(ut dixi)pro tere- error c!r-bintbina larigna ufurpent. Atqui Galeni tempore liquidapicea terebintbin£ loco vendebatur,ut ipfe libro tertio de com- ca tere-pofit.meduam.pergenera menwiteprodiditfic inquiens. Ex harumgenere ett & larigna vocata, pradiclisplanehumi-

l 3 im: