9^

And. Matthioli Comm.

noflris in regioriibiis proveniant: utinam <eque commode & tuto fieripojfet ifta commutdtio, tttfaltem, quod ipfevehe*mentercupit, immodtcis[ttmptibusparceremus. Sed quoniam rationes, quas ajfert, nonfunt e<t, quibusperfuaderi pofii-mus, idcirco cogor tn hoc ejusfententi& rejragari: namfo quod Manna alvum fubducat ,&eam quidem innocue, non fo-„ . lum convenit inter aticlores, qut hactemu de tllafcnpferunt, fed tta etiam quotidtana experientia docet: ftquidem dua-nis medi- rum &ftfftis unciarum pondere data alvum perbelle dejicit &privatim btlem edttcit. Quod autem Libani montis indi-camentis gens, Manna non ut medicamento quod purget, fed ut obfonio,quod nutriat, utantur,qms tamfacile ut Fuchfitu,referen-tendum t '^ U cre< ^ etcum n0i 1 uot, ^' e (ontrarium experiamur, autfi credat, non aliquam facii tlltus rationem adinveniet, qttautdecet,expenmenttmtueatur? certenullus,fireclejudico. Utatttemmedicamentaperegnnaabolefcant,qtt£ mitifit-mam folvendt vim habent, inter quajam dudum Mannaprincipemferelocum obtinet, utemur nofiratibtis ,&fortaffe la-thyri.pitjufa, tithymalts, brjenta, & altis hujttfnodiy qu<epafitm nafcuntttrin hortis & campejlrtbus, atfyvitn lethife- * vram acperntciofam fortitafunt ? abftt, meo quidemjttdtcio. Malim ergo in hoc fequi exemplunt Diofcortdis, Galeni,&altorum tum Grscorum, tum Arabumprobatijiimorum auctorum, quam alterius quicunfyfit, illi enim non contenti fnn-plic. medicamentis qux fuis in locis nafcebantur,peregrinis etiam uti voluerunt: qttos tamen tantum abeft,utftultos dica-tntis, utetiamfapientesjudicemus. Quarenonpotuifatis mirart Fuchftum ita matede Mannafenftffe,quam omnibuseoexcepto, perfpicuum eji ftnemoleftia ventrem purgare. Equidem optarem, utii, qui alicut medicamento ufttni abrogareftudent, vel id tequius & modeftius agerent, aut e noftratibus eaproferrent, qti£ eandem vim prtjlarepoffent: nec^ eritmNomina. e g° **f um > 1 UI peregrina noftratibuspraferre velim, modbhtzc cum illis vinbus certare valeant. A ifixr®- n$u *. i &« vutcs idGrxcis dicitur, qttod LatinuTbus: Arabibtts, Ronder, Conder, aut Katetli: Italis, Incenfo : Germants, Hi-

Jpanis, Enctenfo: Galhcis, Lncens: Bobemis, Kadidlo.

■f acTOfi®-. Hac dicliohic,& paulo poft legitur tn vulgaribus Grxcis codicilus: quainpnmoloco thus natura rotun- ~durn infignitur,infecundo vero arte talefacium cognominatur. Sedquiaabfurdum videbaturMarcello,Diofcoridetn u-fumfuiffehomonymiajdeo mutavit lecttonem,alteru>n.f xto/ac» si/To/tor, ad rem nomen accommodans.Ouam tamen le-Hionismutattonem mtnimeprobat Manardtis,qui pr&terea dubttat quomodo atomos Latinisftreddendus. Ha difficul-tatesmibiquidemvidenttirab OribaJiofublat£lib.vit.ubiprinwnon«-Tcy.@-,fed«.Ti*>jT@- legitur, quavoxftnecontro-verfia HUfittn, atfo nonfciffum thusfactt: fecundo verb nihil legitur, auod argumento eft, atomum fecundum accrevijfeDiofcoridi. Legstur antem TVixy?©-, quavoxutefttlliusfaftitiithuris cogmmentum, Oribafioteftelegitimum,itanonviutanda videtur.

*J" Hic vulgaris leftio habet, ««f «£/<«, nje) b <V gfilKu, o v svioi hokiohov HctxSei: id eft: Arabias, & in Smilo nafcens quodaliqut coptfcum vocant. Marceliusnondgotfiloti,fed legit. Cut lecliont adftipulatur Ortbafttts Itbr. xn. ubt'o ago-

/>'&■ tantum, reltquavero ut addttitta non leguntur.

"f Exemplaria Graca vulgata hocin loco legunt i*e6oJ\iv'o(/.iv&; qua vox, in itinere, a Ruellio, & artificiose conf n-matum, vertitura Marcello. Sedequidem eam adventttnimputavertm, qriod non legatur ab Ortbafto.

Thuris Thus didtum aut a Graeco $©• facrificium notante, aut a tufis glebis, a ftillo: licet Grae-

eomen. c j f a bulentur a juvene Affyrio hujus nominis, quod Deos ftudiofiflime coleret, ab invidis occifo (hincnihileffeDiisthuregratius)inhancfruticem converfo dici. ArborGaleno >&) <Aw<Ago*ifav&: la-

chryma vero AifaywTitf.quae Hippocrat. ju&pmt* hx ^®- dicitur. Prater Theophraftum & Plinium, de thu-re multa fcriptistradidere Diod.Siculuslib. j.Sc 6. antiq. Solinus cap. 36. Strabo & alii antiquiflimae fi-dei hiftoriographi. Sed recentioresaliter arborem thuris defcripfere: Thenetus qui iconem ponit tomii.Cofmog.lib.4. arborem thuriferam pirus refiniferas referre, fuccum (ip/iim thus ) fundere qui tem- 40Thuris P ore durefcat, cum quo granula reperiantur arenae aut fabulo fimilia, quae fint Alanna thuris. Garziasarbor. arboremhumilemfcribitfoliisLentifci, alteram montanam,aqualaudatiflimumthus:aIteraminpia-nis nafcentem,quae nigrum & improbum thus fundat. Verum ex adverfariis folium adpofuimus,quodab imo pediculo ad fummum ufque duplicatuin, quafi ex geminis tenuibus tunicis conflatum,vaginaThuris fefquipalmumlongainftarinfundibnlihiantis, fupernegaleata. Differentiseplures,colore&magni-differen- tu dinegrumoru variantesmixtim adferunturI. Indicummaximisglebisconftans,exlividonigricans,candicantibus aut flavis maculis nigricans. II. Mammo/um, multis oblongis guttis denfatis pendularumammarum figuracompofitum, quodflavum & ftagonia cognominatur. IIJ.Mafculum,garvisrotun-discandicantibus,autflavisgranis,partimfingulis,partimgeminiscohaerentibus conftans : IV. Oro-bia, granulis minimis,ervo aequalibus,globofis,colore mafculofimili.EIigendum authoreGal.5.Meth. ^ 0magistenax & refinofius, hoc enim mollius 8c albidius: tum quod manfum, ritu aloes Sc mannse nonThuris 1 comm i nu i rur :>f e< i ve l utma fti c heparteshabetcoh3erentes. MannamveroThuris,Graeci etiam vtsochv -a condiffudixerunt, 8c veteresLatinipollinemThurisquoquenominarunt,cum veteiumManna,fit lachrymffi thuris pollen & farina, quae crebro motu ac concuflione atterentibus, ut loquitur Aetius,eglebiseliditur :differreautema Thuredocuit Galen-4.de compof.med. fecundumloca^. fic 5. & 13.Meth.meden. ubiMannam magisipfothureadftringere fcribit: quoddubio procul ob corticis rhurisFuligo. admixtionem contigit. FuligodiciturGazaefavilla^GalenoAt/^w,- funt qui & siuaut**™ femicorporathuns. appellent,efttenuisfumusrefoIutusex quacunque re pingui incenfa, impofito quodam concavo vafeexceptus : qui ex omnibus refinofis & oleolisrebusfieripoteft: modumconficiendi docuit Diofcori-des, oftendit & Aetius lib. i.atpleniusinliquidae picisfuliginedeclaratur. Quaefitin ipfis differentia, 6.0quae fpeciatim ab ufta materia obvenit, tk quis ufus, Galenus 7. fimplicium explica v/t.

PI nus et P icea generieidem adfcribuntur,fedquandamflagitantlpecierumdiftinaionearboresvulgocognitae. Quarumcortexadftringit: prodefttritus,&illitus intertrigini,ulceribusfummumcorpusocupacibus,ambuftifq;cum fpuma argeti,8c manna:ulcera delicaruloru acrimonia recu/antiumcerato myrtino exceptusad cicatricem perducit: tritus cum futorio atramento ferpentia cohibet: fuffi-tu partus, & fecundas eiicit:potus al vf> fiftit,urina movet.Folia eoru trira, & illita inflamationes leniut>vulnera ab infta,vindicat; tcita aut,6c decofta in aceto ferveti coljurione detiu dolores mulcetihepaticis

TIcvhh n/Tvs.

PINUS, ET PICEA.

CAP. LXXIV.

utilia