94 And. Matthioli Comm.

Thuris tus,hemicraiiios dolores mulcet.TbmfurfcnLre GaUnus Ub.vu.fimp.medicamentorfwjexcaifacit ordine jecundojejic-facuLex cat veroprimo,pau!ulum adflringit.Sed candido minimum adftriitio manifefla. Coitex ejttsevideuter adflringit:pro.Gal. inde fatieftrenue quoque deficcat, adeb ut ex fecundo flt ordine compieto deflccantium. Eslatttem crajswrum partiun:,quam ipfum Thus,&minimeparticeps acrimonia. Oh has igiturtum facultatcs.tum qualitates rnultus eH ejus ufus apudmedicos in hnmoptoicis.flomacknis,coeliacis, & djfeutertm, non tantiim m, qu& extrmfecm apphcantur, ipfum admi-fcentesfed&iis,qu£tntroincorpusfumuntur.Ramusejus (legofuligo ejus, & tnjra rationem reddam)tumficctoris tumcaltdtorts esl facultatis, quam ipfum thus, adeo ut ad tertium ufque exceffum pervetiiat. Ilabet vero etiam abfletfrriumquiddam: ttaque eo nomine expurgare, & tmplere, qu<t tn ocitlis confiflunt ulcera, videtur, vclut & niyrrha, &flyracis:Galeni hac Galentts. Verum,ne qutjptam fortaffe meperperam Galem iectionem immutaffeextflimet,illud fciendum eft, qubd inlocus re- Qaientlococttatonon folumGerardi Gaudautvcrfio reprehendenda (quodtameninterprettvitiominnnedatidumeslj 10ftuuciii. etta in Gracistum ipfiusGaletn, tum Pauh Aeginetacodicibuscommutiis lectio depravata videtur :quippe ubi inthu-rts capite legittir apud Gal. b Jif xvrov £>)(>0tffxc 17', H3" uxtx ocvtoi/ tov xi^avutov Jlvvdtttw , hoc est, ut

vertit Gerardus, Ramus ejus ttim ficcioris, tum caltdiorts esl facultatis, quam ipfum thus, rectius legendum putaverim,n JltociSxKi xvto 0,hocesi, Fuitgoejus &c. Qua qittdem lecttoprtmo Dtofcoridis tefttmotiio comprobatur: qttiprotterqv.amquod ramorum non meminit, tpfi tburis fuligtni. non ramis, tum expttrgandi, turn implendi, qus, in ocults conftftuntu!cera,facultatem tnejfe teftatur.Deinde id mamfefte tnnuiffe videtur Galentts in prmdicit capitis calce illa comparatio-ne, cum tnquit, velutt ex mjrrha, &ftjrace.Nam lib. vtit.flmp. medic.de _ftyrace agens: ftjracts combuftt fuiigo.imjv.it,thurisfultginiquodammodo estftmilts: &libro vtt. defuliginefcnbens: Pnmim etimi, att, thurisfuligine utuntur, tnoculartas medicinas mifln, eas videltcer, qntz adoctilosetiamnumphlegmonetetitatos accommodantttr, atque etiamflu-xtone tentantur, & ulcera babeat: nam & illa expurgat,&carne replet.Ad h<tc ufurpant quoa, eam adfacultates qttas lovocantcalliblepharai.Pr.cterea terebtnthtna.mjrrhxfyfuligo moleflia caret, tionahter,quamthuris :fedftjracts hisquo-dammodo valenttor esl. Hisigiturrattonibm ajfererenon dubitaverim,bocin loco vulgatos Gracoscodtces fortajfelibra-rtorum tncuria vocum fimthtudine deceptorum depravatos ejfe:quodq 3 locobujus vocvsxrfoihiqua Latine fuligtnem red-d 't,fuccejferit 0xX\os qua ramum germenve f.gnifcat. Ouod etiam aperttflme conprmat Serapio: qut cum hur.c Galenilocumfuo tempore legittmum, & tncorruptum baberet, qua boc Galem loc 0 noftra <etate de tburis ramo leguntw, ea ipfeG.ilsno accepta referens,de tburisfumo feufultginelegtt.Quod ttem apud Aetinm vtdere Ucet: qutn etiam apud Avicen-nam cap. de oltbano legitur: fumusejus ett vehemetitioris extccationis & ftipticttatis: tametfl Paulus hac menda non va-cet,veljfut ipfmfortaffe,velpottus librariorum culpa.Nam altds nonpofjem non admtrart,quodtn Galetto lecitonem hancdepravatam effe non animadvertiffet,quemadmodum hac in reuoftra <ttatis interpretes tutbi qnidetn admtratione dtgnividentur.Caterumthus(utGalenusfcribit lib.uu.de compoftttonemedtcamentorupergcncra)concoqutt,&pusmovetin 30Avicen. temperatiscorportbus,natnin huinidisfarcoticum e(t:Pr<eterea citm dtxerit Dtofc.thiLSinfecttn.da valetudinehauflum,in-la^Ius. faniamfacere,&targiuscutn vinofumptumtnterfcerc,btnc Avicennamerraffecredtdemn.qui &depravatis fenftbus,&aboht&memorutbus opempr<eftaretradit.Porrocredidere nonnullt tburis Mannam apttdGracoseffe,quatn noftraatatee ccelo collapfam fuper arborum frondes colligimus, quantjj tanquam omni exparte tnnocuum medicamentum, &uterogerentibusmulteribut,&pueris,& delicatis dejiciendaalvigratidproptnamus. Verum res quidem aliter fehacet ■ nattifyMar.na Phtitus & alti compluresprodunt,Mannam tburis effe micas ejus concuffu elifas,quod dum convebtttir,evenit:quod eiiamthuns. teflatus esl Galenus lib.tt 11. de compofitione medicamentorum fecundutn locos. Sedquoniam tburts Manna tnihiredegttin mentem Mannam bancpurgatoriam cahtus demtfjam,utplenuts legentibus fatisfiat, citm hujus mtfquam memiueritDiofcorides, de ea tradam, qux ex Arabum monumentis deprompfi, quafy ipfeetiatn in Calabria vidi, ubilaudattfimacolligttur. Eftigitur Manna quidam ros,fiveliquorfuavis,quiexaere ventensfublucanistemporibus,arbortiramis,& 40hiftoria frondibus, berbisdapidibus,&folo interdum invenitur barere:qui bre vi temporis curriculo coalefcens,grumofus tngumtni& gene- morem eJJicitur .Hujus duo tanthngenera ipfe in ltalta vidi,quorum alterum ab orientah plaga,alterum verb a Calabris"• defertur.Ejus.quod ex orientepetitur duplex babeturJpecies:pr<ejlantij>ima altera, quam Majhcbmam appellant.nomi-ne kgranorum majhcbes fimilitudine fumpto: infirma vero & vilis altera,qtu Eombjc uta uuncupatur. quippe qu<s. mlaltud est qudm aut evamda, &fenio exb.iufta Majhcbma.autfaccharo,aiitscj 3 mpofluru adulterata. Calabrtenjisplu-rtmi penditur,qu<r.flirpmmfrondiuus tnjidenscolhgitur,prumde foliorii Manna cagnorninaia. mtnutisgranuiisconflans,transluctda,gravts, maflicbesgranulis fimilis,candida.gttfttt dulcisattfefuavis. Secttndaspartesfibiadfctjctt.quaran/tsinfidet,tertias verb,qu<tlapidibus & folo inh<x.ret:nimirum h<ec granulis conflat crafitoribus, & colore longc m nus fjti-cero.Ex ca qus. nocte peracta e cotlo ceciderat CoJfentut,qiu esl Calabrucivitas,mib:fac}afuit copiafuperfraxineisfron-dibiii quxjulapiiperfette cocttguttasprorfts referebat.Accepi intbi ab mcolts,quod bxc nianelegitur,priufquam fblexor- 50tus admoduntexcalfaciat: namcfepofteafole hquefacta. abforptafjacde evanefat Quapropterplenque {ut d nonnuliisaudivijubi in magna dccidei itcopiafummo matie arborum ramospr<efandunt,& tn opacts collocant,ubi concretam ma-Fll . chfil jori commodo legunt.lltnc verofit,ut nefciverim egu.qudratione dtltus Fucbfius vireruditifitmusfcrtpfetit Itbro decom-opinio. p gnen fa tnedicamentis quemnuper auflum edidit,Mannam (utfuis verbis utar) calabrinam grano conflaregrandiori,floccorum latu & botnbjcts referenteefjigiem,catididiori, & ob ui aho tiomtne Bombjanam vocari: quin&hanc vihoripretto vendi. Atqui chm ts a nobisplane dijfentiatin Mann<s.,qu<s. ex Calabria advebttur, hifloria, ratusgnarusc^ hancquam paulo ante reddtdi,veram eJfe,non plura adjiciatn: fed relinquam m hoc fore judicium eorum ffint vel Mediciyelpbarmacopcei.velmercatores) qui Matm<tiiliusnaturam retttiis norunt,atq.eam fatis exploratambalent. Duo Mantt<eManns genera etiamnum d Mauritatiis diverfis capitibns prodtta reperto: qttorum alterum Mannatti,alterum vero Terenia-Arabum. bm appellant.Tamen non altam tnter ea Jpecierum dtjfcrentiam effe conflat,quam qtiqdalialiquefiens, tneUi fimtlis,altaingrumos concreta videatur:quaprofeito Ula e;i,qu<e ad nos advehitur,Quam vei 011 Tereniabm vocant.Serapionis tefli-monto &ipfam effe Mannam manifefle ojlenditur. Namfy Abtcts auctoritate , T ereniabin , inqutt, febrtum ardenttuminftxmmationes tuulcet, fttim extinguit,alvum mediocriter emollit, pettori, &tufiope»ipr<eflat, nec aliudeft, qudtnBrafavoli Manna TefiaturBrafavoltts Terrarienfis, Ntcolaumquendam Ferraru (utarbitror)pbartnacopolam emijfe dquodamJapfus. Mauriuno vasplenum cujufdam Manna melli/imilis,qua in medicamentis non fatishtudari potuit.Hanc equidem ex eogenereftuffeexifiimaverim, quod Mauritani Teneriabin nominant: etfi Brafavolusipfecontrariumfenferit,ciirn velit yTereniabin M.auritanorum eam effe Mannam, qua communiter utirnur: eorttndeni vero Mannam ejfehujuficehquidotfpectem. Qu<e tamenfententia Arabum fcrtptisprorfusrefragatur,quandoquidemipfeinvetierim apudSerapionem, quoiTeneriabin quidam ros eii e ctxlo cadens melligrumofofxmilts } & quod ahtermeirofcidum appcllatur. Avicenna verb ds

, Manna