72 And. Matthioli Comm.

Croci f^Rocum quidem ubife terrarum cognofcitur. Plunta ejicomofis folin longii. anguftu, capiUaceis,plank, tatnen nonconfide- \^rotundu, tragopogoni moao, fed angujhonbus & numerofionbus, bumiacculanttbus, denftsac mollibus. Floretfoftrat10 ' teqmnoctium Autumnt anteaquam folia proventant,fl»ribusColchtco Epbemerofimilibus,purpureis, acajpeftujucuti-dis.E medto rubra prodeuntftaminamcrapufculum cacumen deftnentia, qutbuscum ex eademfere ongine,qutdam ex-euntprocejjits exigiu hngu.tfigura, auret colorts, ttsfimilibus, qut in colcbiciflort babentur. Floret Crocum continuo feremenfe. Aflonbw prodeuntfubtndefolia, quatota byeme virefcunt,jpretis algoribus: arefcunt bec, acprorfiis deperdunturvere, &nunquam per aftatem apparent.Radicem babet Crocumbulbofiam,plunbuscontetlaw tunicis, ipfisy s fubflavef-centibus, Glacltoli modo. Eruttntur Bulbt quartoanno, verno tantum tempore, fervantur.fi tjiate tota in/jorreis: & fie-runtur demdeappetenteautumno, in tenutfiolo, nam&ftercora odere, &fioltdam bumum, tncmpis & bortis, bulbistantttm tranfpofiitu Crocum in Italia, &prafiertim in Hetruria, Mauritanorum modo vulgo vocatur Zaffarano: quan-quam non defiunt rura tn agro noftro Senenfi, qu<t corrupto a Croco vocabalo ipfium appellant Gruogo. C dterum crocumCrocum Coryceum, & Ljcium in Oljmpo monte decerptum (quodfciam) ad tios non adrebiturquapropter quod ab Aqutla Vejii-quodo- norum urbeaffertur,primumfibi locum vendtcat tn Italia. Conftatoptimumejfe, & Aquilanolonge prntfiantm,quodptimutn. tn Germania orttur, i Vienna Auftrta metropolt deveclum : fedbujuficemodt fianeperextguum eft, tdtfc dtjjtculter tranfitad Italos,obejusfrequentijfavum m ctbis ufium apud Pannontos, & Germanos. Floret Crocum ( ut Tbeopbraftus auctorCroci vi e /0 vergtliaruist occafiu pauafq 3 diebiis: confefttm vero cumfohojlorem quoq f expelltt. Gaudet calcari, & rnelius ita e-res C ex V1 " v *dit. Croci memtnit Galenus hbj.jimpl. med.inqutens:Crocus pauluium etiam adfitnngens qutd obtmet quod terreum,Galeno. frigidum^ oftendtmus: fiedfiiperat meocalfiactens &quahtas, &fiacultas, ut tota ejus effentiafiecundtfit ordints excal-fiacientium &prmiextccanttum, promde concoquendi quofy vim quandam babet, adjuvantefictltcetin boc&paucaadjbicitone. Qutppequibmmedtcamentvs,c 'um non admodum excalfiactant,pam ulaadejiadjlrictio, eaparemfiaculta-tem babent ejfientnsemplafticis vocatts,quas cum junclaseffe caiidttatt non vebemcraicontigerit, concoquenteseffieofiien-dtmits. Etlib.2.decomp nied.fscundimi Locos:Crocum,ait,fuoodoiecafurferit, & mentem tentat,peucedant,&ftu£lu-nm lenttfct modo.Lntttiam affert, ob id additttr utiltter ntedicamentts ad corfacier-itus. k s <;«©- Grace: Crocus.Jive Cro-Nomma. cum i aune nominatur:Zabafaran, aut Zafaran, Arabice: Zaffarano, I taltce: <£t\ffvavi/ Germanue: Azaffran, Utjpa-ntie: Sajfran, Gallice. Bobemice, jsftan. Polontce, S7^afran Kfoitwxyi** idem nomtn ,etinet afcudGr&cos, Latinos& lcalos.

In Cioci floris medio plerunquenia,nonnunc]uam etiamplurafhmma(«f«/*?tfvocantur)obfervan-tur, qua; cum fola in ufum veniant, propter exccllentiam croci nomine donancur. Duum generum eftCrocus Theop/irafto.-Sativus, de quo i. hiil. 6.&C 6. ejufdem 6. ltem 7. 10.& monranus, de quo

6 .hift .7 .SicSylve/tremaliurndicimusmajorem,aliumminorem: alium vemum,alium autumnalem,qui rurfum colore floris & foliorum variat: quare in noftro Phytopmace quindecim differentias pofui-mus. Dicitur herbariis Crocus, Crocus vulgaris, Crocus fativus. Callimachi Scholialtes deducit wf*to(imgiifi flxwit&txt, quodbruma vireat: atGalenus 9-de comp. med. fabulam de Crocopuero, cujusfan-guis in hunc florem verfus fit, refemaliter tamen quam Ovidius4.Metam.qui ob amorem Smilacis vir-

ginis in hunc florem mutatum lcribit. SubjungitDiofcorides Crocomagma, quod fex eft oiei Cro-cini, feu Crocini unguenti, ex croco &Myrrhaparati, fedimentum in paftillos efformatum. Hip-pocrateslibrodeSterilibus, appeilat. Cel-

fuslib. 5. recrementum : Plinius, uv., . nent, fecemnominavit. VerumGalenus 2,deAr.tiGGtisaiiamCrocomagmatis defcriprionem prcpofuit, qramDamocrates verfibus confcripfxt: quam& Actiuslibr.z.cap. 196. &lib. d.cap. ^o.&hb. 14. cap .50.habet:./£ginera Jib. 7. cap. 12. etiam crmj ofiuo-nem , fed Gaieni & /fctii pleniorcm pioponit:habet & Mefuesfuos Trcchifcos Crocoma^friatis,qua derealis.

5

exhmp. ELENIUM. CAP. XXVIL

t TElenium foliahabetverbafcianguftioris fc-*- liiafperiora, oblcnga: caulem a quibufdam inlocis non emittit:radicem b fubalbidam, interdumfubrufam, odoraram, cfubacrem, vegetam , ma-gnam: ex quaagnatae propaginesrfJiliorum, aut earimodoferuntur. Montanis,umbrofis, &/fic-cislocisprovenit. Foditurxftate i adix , particu-latimq; diffefta ficcatur. Potum radicis decoftum 60menfes, & urinas ciet. Ipiaajin eclegmate ex meJ-le prodeft tulli, orthopneeae, ruptis,convulfis, irt-flationibus,&ferpentium morfibus.Infummaex-calfacieris eft. Folia ejus ex vino coda uriiireri—fchiadicis illinuntur .Helenii radix & ftomaciio u-tiliseft in paflo condita: fiquide ftlgamariipaulu-lum ficcatameamj/nox decoftam, & frigida aquamadefaftam, in fapam con jiciunt, & ad ufus reco-dunt. Trita,potaq;ad cruentas excreationss effi-

cax

HELENIUM.

a ItaCat,S?d V5eu& D rag.limplici-ter Kseu-

Aii xk x-

mn.

iDeeft inmeo &pro fub-rufaha-bet x.(c:c4v.i.fulvam.eCitJf^-fiftx» i.a-crem.ddeeftinomnibusexempl.<Ita Meu& Drag.Sed Cat.

KlVXfWl. 1.

cinara;:idque re-£liusineojudicio./MeumitUficif,i. liccis.*ed Cat.

mxftcis.i.hume-ftis: idq;redius.