Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
61
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. primum Diofcoridis.

byyerico fimile, quod etiam Diofcoridis tvo d Petra Palefhna oppido deferebatur.Hoc idem ligno evenit, quod Xjlolalfa- ^um''mum vocant officma Gracosfecuta, <jmppe quodpajsim m its babetur, potius mj/rtum, qudm Balfamum refert. Corticisnon meminitDiofcortdes,quamvis dixertt Plimuslibro &cap.fuperm atatis,ipfum quotfem ufu medentium effe. Bal-famum memoruprodidit Galenus lib. v i. defimpltctum medicamentorum facultat.fic tnquiens.Balfamum dejiccat, &cxcalfacitfecundoexceffu. Ejl autem tenutum partium, adeb ut odoratumfit. Sed hquor ejusfubtiltorum ettam parttum Balfamicji, quamipfaplanta,nontamenadeocaltdus,ut quidam exifiimanttenuttatepartiumfalfi. 1'orrejrucius ejusperftmtiugenetefacultatisefl, cxterum longe infibtilitate partium tnferior. Placei etdem Ga.tno ( ut m libeilo defuppofttttiis me-dicamentisilliadfcrtpto legitur) ut Balfamt vtceflactemyrrhdi, aut olenm, tn compojitu medtcamentis utmmode tnferipojtit: xylobalfamt verblocoleucou radtx. Porrb qutd carpobalfann vice fapponendumftt ,nu!hbt apud eunilem repert, Succe-i° tametftm-quodam mcerti auttorit libedo,quemjeplafiarit Quidpro quonuncupant, proopobalfamo oleum terebinthi-««;», vellaurinum,velgummt heder<e, fubjtctatur,pro carpobaljamo hederttcorymbus: &proxylobalfamohedeneipfmItgnum, tantam illehedera tributt audoritatem. Sed alta eji opimo noftra : Nmi ipje Itbenttus pro opobalfamo oleummyrijikx nucis, veljiyracinum fuppojuertm, quam terebintlnnum,vellaurinum: pro xylobalfamo agallocbum : & prv Cubeb ^,carpobalfamovuigares cubebas. Qwidautem Carpobalfamilocumcubeb&rettefuppUrepofiint,plertq 3 rei m.edicaJiu- p ro q w _dtofiidmecumfentiunt Sed addarn prmterea, qttodft eamandantur,dentibusveconjiciantur,mordentgufium,ferventes pobalfa-in orepercipiuntur, & aromatis non modtcum refipiunt, quasnimirum qualitates Balfamt jruttm inejfeDtofcortdes tejia- m °' ucltur.llincigiturjit,iit tnhocaFuchfwviroalioqut doftijstmoplanedtjfentiamus,nam<fein ltbro,quemdecompoftttoneme- 0 p in j 0dicamentorum nuper auclum edidit, Carpobalfamt loco leucoiiradicemJupponendam cenfet: eo qutdem argumento ( ut nnpro-inqutt) quod itafcriptum repererittn eo Galem libro, cuitttulus eftdefubjhtutis medicamentis. Veritm citm tpfe nuf-20 quam (quodqutdemlegertm) in legttnmsGalenthbrumvenertm, buncauctorem, fidefit Carpobalfamum-.fubjittuere, Be0 Carvel viribusproxtmamfacere leitcou radtcem, cui nullaprorfus inejl quahtas,neq^facultas, qux Carpobalfamo refpondeat, poballa-non efl, curinboc Fucbfttprobemfententiam. C.tterum afferturjam ( utaudto) ex occidentaltbus lndttsliquor odoratif- nli \funus Itqutdvfyract admodumftmtlis, qttem qui deferunt, appellant Balfamum, qubd notas nonnullas Balfami pmfefe- jj^"111rat. Veruntamen citm tejieStrabone Balfamt lachryma lacieo colo/efit, crediderim pottus novum hquorem bunc veram novum.ejfeJiattem, velJiyracis hquorem qudm Balfami: ob idq 3 non effepenttus ab re, ft qutfptam eo Balfami loco uteretur. Qui-dam recenttores cumfe Opobalfamodejiitutosconjpicerent, tllud arttjicto quodam nonfane damnando componunt. Fa- Balfamiciundt modmuftc babeto: ego emm 'oac rattoneplurtes ipfum mtbi confect. Sumito rejinm terebintbina,, <abiegna, cttjusfehbram:tburis albi,ladani,cujusj 3 unc.fex: nardt lndica drac. duas: radtcumphu,iridis, acori, afari,cyperi,ftngul.drach- di ratio.mam:majltcbes,galdng/e, caryophyilorum, cajitctodorats,, z.edoari<e, cuiuffe dracb.fex: nucum myrtficarum unc. quat.

30 macis ttnc.unantutgallocht unc.duas-.guvimt elemt unc fex: aloes hepattae, myrrbs, cujttfq, unc. unam &femis: cajloreidracb.decem:ojuum cartotarum,jiyracis calamitapingtttsjaferts odoratt,fing.unctam: lacbrymafanguinis dracontsfef-cunciam:jlorum lavenduUunc qitatuor,oleiunguentarneglandisunc.fex Qux ex bts atterendafuntjnpuiverem conte-rito, liquoribusc^admtfceto.&vitreoorgano^finefcis^bymifiasconfulito ) diligenttftiwevi commenfurati tgrns oleumtlicito.Primhmenimclarijumatenuifitmatfeemanat aqua,tenuifiimarumutiq 3 partium,qtt<tigmadmotamodo quodamadmtrabiliJiagrar:b<tcaquaBalftmi dicttur.Detnde dejlutt oleum colore aureo,&fubftantta inter tenuem, &crajjam, . Balfamiquodoleum Balfzmivocant. Pojirembverd tdmanat,quod Balfamumvocant,rufocolore. Aqua qujtprnn fluxtt, ven- v a ire j"tricult imbectilttute ajfectoi baujia mirum in modumjuvat: ftqutdem tum pituitam,tum flatuut valenter 1 onfumit: fedqubdacerrtmafit,darifanepcrfeiieqHit,ntfiVino,autjureahquoadmtfia. Liqnor detnde,qutfecundojhllicidto(iuxit,quem qutdam caterispraferunt, mtrtfice nervorum vulnertbtts compagmum cruciattbus, convulfes,refolutis, comtttalt-4° bitsq. f fuccurrit. Ulttmum vero oleum b<tc omniafimiliterprntjiat, verum debihus. Pollent bi hquores & adalia tnnume-racorporistncommoda qnnbrevttaticonfulentesftlentiotnvolvenda duximus. B«Xaeinov ftc Gr<ece dicttur, ut Latintettarh Balfamum: Arabice, Balefem, Bolefma, attt Belfan: ltalice. Balfamo.

Balfamum duplex eft, naturale &arrificiale:naturaJealiud vererum, aliudrecentiorum: veterum eft BalfamuJudaicum,dequoDiofcoiides, Thcophr.C-alenus, Plinius,Pauianias,Strabo,JuftinusmuJta: arbufcu- Judaicii.lafoliisrutajproximis,flonbusalba; violjeJimilibus(ut/igurahicex Profpero Alpinoadpolita, quiele-jjanter de eo fcripfit, exprimit) fruftu Terebintho magnitudine, figura & colore far&o ponderofo,guftuin ore fervente: quodinlndia&vEgyptoprovenit.ExquotriainufumaiTumunturmedicurn, fuccus,fruttus&lignumarboris. SuccusOpobal'amumexincifocaudicis corticeparte fupernafub caniculacolligebatur: hujusfuccedaneumGalenusftaften fecit : poteft fabftitui BalfamumPeruvianum,velin5° hujusquoquedefe&u, Terebinthigenuini liquorlympidiflimus, cum viribusopobalfamo refponde-ant:aliifumuntoleumCaryophyUorum:a!iioleumnucismofcat£e.Frua:usCarpobalfa£numdicitur,&quod officinae habent adpinx;mus,quos veros Balfami fru&us eile, ftatuit Alpinus:at quia exoleti & ca-rvofihabentur,funtquifemenTerebinthi,vel Lentifci immaturi, cumhorumviresCarpobalfamo re-fpondeant,fubftituant: alii nucem mofcatam,alii Caryophyllos:Cubeb$ etiam fed in minori doii,cumgradu uno caliditatis &ficcitatis Balfamu fuperent, antibalomenon eife poJfunt. Lignum ipiius Xylo-bal/amumoffic.dicitur,cujus figuramadpofuimus, utapudeosinvenitur : huicforteLentifcifurculi,modo non cariofifint,fedrecentes,necodoremamifcrint,fuccederepoifunt, cumiifint temperie mo-dicecalfacientes& exficcantes , moderate quin &aftringant& aromaticaiint: alii tamen Maceris &Cyperi«quaJes partes: aliifantalum flavum: aliiCubebasfubftituunt. Balfamumrecentiorumqua-60 druplexeft: Indicum,Americum,novumexHifpaniola&To!utanum. I.Indicumfeuoccidentale,quodexoccidentalilnciiain Hifpaniamadfertur,liquoreftarborisIndisXilodidaepunicamalomajoris,fo-liisurticae fimilibus fermtis & tenuibus.-cujus cortice,qui tenuis eft,vulnerato liquor tenax,fubalbidus,paucus,quemincola»fibi re{ervant,eflluit.Sedex ramis&truncisaifulatim&minutimconcifis,&cumaqua in lebete decoiftis, u bi refrixerit, conchis oleum fupernatans colligunt, quod ex nigro rubet, odo-risfuaviff. guftusacuti&aliquantumamari, cujuslibrain Hifpania nunc tribus aut quatuor ducatisvaenit, cumoleiunc. una decem aut viginti venderetur. Calidum & ficcum eft gradufecundo: fumiturin corpus. foris illinitur, & chirurgicis remediis permifcetur. Plura apud Nicolaum Monardem lib.defimpl. IndiaeOccidentalis. II.BalfamumAmericanum,quodexAmeric£e,five novi orbis continente ^adfertur, feu Peruvianum, Jiquor eft arboris vaftse magnitudinis, ad radicem ramofis, duplicique cor-tice, quo vu Iner»to ex medio /pacio alba, lympidiilim!a,8{ odorauflima lachryma effluit,cujus gutta li- c »num.

F bram