Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
41
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. primum Diofcoridis. 41

Hu)ushabetur&:alterafpeciesoblongo & angufto folio. Sunt qui Narciflurn Virgilii&CoIumellseinhortiscenfeant: aliiCondurdumPliniilib.zd.cap.^.alii Struthii,alii Behen rubri : ahiPolemoniifpeciem.-aliidenique Limonium. Polemonii a!terafpecies,Dod.gal. LimoniumMonfpellienfium,*Polemoniumalterum&PolemoniigenusFontanoni, Gefn.hor. & app. Ocymaftrum Valerianthon,BehenrubrumBelgarum,Saponari.i altera &Struthion Aldroandi, Lob. Valerianarubra, Dod. Taber.Cam.hor. PhuperegrinumParifienfibus, Phulatifolium,Cam,4.. Polemoniifpecies, Dod. Lugd. Va-leriana inodora tertia, Centaurea media quibufdani, Caefalpino. V. Valeriana PEREGRINA pur-purea. Ex radice parva, fibrofa, albicante, caulis prodit pedalis, viridis,rotundus,canus,ftriatus,quemfolia pallide virentia, pauca, oblonga, Nardi montance fimilia, integra, fine pedicuhs cingunt:quorum10 tamen fuperiora ad exortum in crenas dividuntur.Caulis in ramosbrachiatur,qui quafi umbellam(cuiduo folia fubjiciuntur) floribus elegantilhmis purpureis oblongis refertam, fuftinet: quibus fucce-dunt vafcula oblonga calyces referentia, in quibus femen, alterotamen vafculo inclufum, continetur.

Sponte in Latio provenit, in loco quodam Siculo dicto ( unde Valeriana Sicula ) ut & in Sabinis: ubi &florealborepeririajunt:nuncinhortis Icaliae habetur, & inhorto Illuftriflimi Principis D, FridericiDucis Wirtenbergici, &Teccii,ComitisMontisbelgard.DominimeiclementiiTimi, queni Joh. Bau-hinus, ejusCellitudinis Archiater,frater chariif. Montembelgardicolit,nomineNardi Creticsecultamlegimus. Aforma Valerianamperegrinampurpureamnominamus, licet Nobiliff.Cortufus PatriciusPatavinus, hortique Medici prcefedus, noftri amanti/Iimus, Tripolium eife cenfeat, cujus opinioni fa-veticonTripoliiin manufcripto Codice Dio/corideo, quemNobiliflimus Pinellus, Patavii in fua Bi-20 bliothecahabet. Hanccumpiftam ValerianEe Indicaelmperati nominea Dodore Pafchdli Gallo, Pi-ftavienfium Medico, rei heibarix ftudiofiilimo, ex Italia accepilfemus, nec defcriptam inveniremus, &defcripfunusin noftro Phytopinace, &iconem adjecimus : quoloci circiter centum & fexagmtaha-denusnondefcriptarumplantarumbrevesdefcriptiones Iegerelicet,plenius Deoduce, in univerfalinoftrahiftoriahcectradaturi, omniumqueiconesaddituri. VI. Carpefium, Csefalpinus Valerianammajorem elfe cenfet : quare Caftor in fuo herbario fub Carpefii titulo Valerianse majoris figuram ,quam Matth.infecund.edit. &Lac. habent, pofuit. Cenfuerunt Arabum aliqui Rufci fruftum Cu-bebas vocari, & apud Galenum 7. fimpl. & 1. de Antid. Carpefium eife : quia de Carpeiio nil invenia-tur apud Diofcoridem, ut de Rufco nil apud Galenum. Sedfalluntur, cum Rufci fruftus & a CubebisArabum,&aCubebis offic.diiTerant. CordusinfuahiftoriaCarpefiumnominat, id quodMatthio-50 lus & Lobelius pro oipere Ttthiopico pinxere. VII. CUBEB./E officinarum quid iint ambigitur:alii ex genere piperis *nigro piperi congeneres, Theophraftoque piper rotundumdici volunt: alu vi-ticis frudtum (at facultatis diverfse) exiftimant: Sylvaticus, Rufci frudtum: alii CarpefiumGaleniftatuunt: atCsefalpinus, Amomi legitimifruftum pronunciat. Verumhuncfru&um Aftuarius"^-vocat: MedicisArabibushocfeculo,CubebevelQuabebe. Arbor malo vulgarifimilis,fohispi-perisfed anguftioribus, ramis per arbores Piperis modo repentibus, cujus fru&us racematim cohae-rent. Duumgenerumadferuntur,partimmatune, partim immaturae abincolis colledtae: immaturaeleves, rugofae, nucleoexiguo, flaccido: maturs, sequali fuperficie, nucleo intus diftento, quare illisponderofiores. Cubebas vocant, Cord. hift. Caft. a Cofta, Tabern. Cubebas offic.Lac. Cubebas A£tu-arii & Graxorum wyjiov, Lonicerus.

M xx*Mtl ? cu. MALABATHRUM. CAP. XI.

MAlabathrum [ arbitranrur aliqui eife Indici nardi folium, fal/i quadam odoris cognatione : per- Oribafi-multaenimnardum olent, quemadmodum phu , a/arum , niris. Secus autem res fe habet : us , nt ? nnamque Malabathrumfolium fui generis eft, quod Indica? gignunt paludes, lentis paluftris modo ,n "innatansaquis, fineradice. Idcolledum ftatimlinotranfuitur , & ficcatum reconditur. Tradunt "ficcatis$ftivofervoreaquis, humum aridis fruticibus uri: quod ubi non evenerit, ne amphus qui-dem renafci. j Laudatur recens, ex candido nigricans, integrum nec fragile, odore caput feriens,quod diu in fuavi odore permaneat, & nardum fapore imitetur, nullo falis guftu. Infirmum vero, &<j 0 minutim contufum, praefertim fi cariofum virus olet, vitiofumeft. Eafdemnardo fortitur vires: fedefficacius omnia praeftat. Urinam vehementiusciet, acftomachomagis prodeftMalabathrivis. Lip-pkudinibus,inflammationibusque tritum,& in vino fervefactum commodeillinitur. Subditumlin-guae, oris halitum,& fuavitatem commendat. Veftium quoque odorem imerpofitum fervat &aberofione tuetur.

MAlabathrum, qttodpleriquefoliumlndicum vocant, qui bac ttate vidcrit, habeo neminem. Nafcitur ( ut Malaba-Diofcorides inquit ) tn lndia palufiribus tantinn locis, aquis abfque radice itwatans, lenticuU aquaticx, £tirl con "modo. Sed nec itide amphus ad nosadvehitur, quoi fortafje indigenarum culpa ferierit in India , quemadmodum (iJerino *& balfamum in Syrta. Etenim Diufcorides refert, Malabatbrum non renafci, nifi ficcatis afiivo fervore aquis,60 Itumits aridis fruticiuits peruratur : quod citm jamdiu forte non fit a natura faclum , vel potiusjit ab indigenisomtffum, ob eorum negligeiutam, facilepofiea evenire fotuit, ut Malabathri genus omnino deperdttum fit. Pltni-tts libr. XII. cap. XXVI. duorttm metmnitgenerum , quorum alterum arboriicujufdam Syriacafotiumeffe ait,hisverbis. Dat & Malabathrum Syria, arboremfolio convoluto, ando colore , ex quo exfrimitur oleum adun-gumta : fertiliorefi ejufdem Aegyfttts: laudatius tmenex Indtavenit. ln faludibustbigignitradunt lentis mo- Malaba-do, odoratiuscraco,nigricans , fcabrumque, quodam falisgufiu. Mtnusprobatur candtdum: celerrhne fttum m thiam >yetujlatefcntit. Sapor ejus nardofimilis ejfe debetfub lingua. Odor verb in vino fubfervefatti anttcedit ahos: hactenm

D 3 Flinius