— 48 —

Particiliare est illud in quo unum membrum laborat ut oculusin videndo, et quodlibet istorum dividitur quia quoddam estexercitium forte, aliud est debile, et quodlibet istorum dividiturquoniam forte dicitur vel quia velox vel quia multum licet sitlentum; similiter debile, vel quia parum vel quia lentum, etquodlibet istorum habet duplicem effectum in corpore nostrovidelicet primum et secundum. Primus effectus est, caloremnaturalem et spiritum augmentare et confortare; secundus effectusest impinguare, extenuare, unde repletus humoribus crudis caloremnaturalem suffocantibus si exercitium injungatur secundum consue-tudinem et vertutis tenorem calor naturalis confortatur, sicut ignismotus per flabellum et confortatus expellit illos bumores vel per su-dorem aut aliter vel insensibiliter resolvit et secundario corpus im-pinguat, quia calor naturalis sie confortatus se per membra dilatatet si ultra exercitetur calor naturalis sie dilatatus resolvitur etdebilitatur et per consequens extenuat. Ex quo apparet, quodexercitium debile debetur extenuatis et forte repletis, in omnibusislis tarnen consuetudo est observanda. Est tarnen advertendum,quod exercitium temperatum dicitur hie ad justitiam videlicetquod est tale quod est conveniens cuilibet corpori et cuilibetmembro et dicitur temperatum, aliter videlicet quod competitcorpori temperato et est illud quod est medium inter forte, quaesunt extremitates exercitii superflui. Notandum etiam quod omneexercitium quodeunque fuerit illud potest comparari ad quietemsibi oppositam, et sie omne exercitium calefacit, vel potest com-parari unum ad aliud et sie unum calefacit sicut temperatum,aliud infrigidat sicut superfluum, et illud quod calefacit aliquandocalefacit essentialiter sicut illud quod calorem naturalem confortat,aliquando accidentaliter sicut superfluum forte velox multum eoquod calorem actualem causat. Secundo sciendum quod quodlibetexercitium potest aeeipi dupliciter seil, in fieri et non calefacit,et in facto esse et sie quandoque calefacit seil, quando esttemperatum, quandoque infrigidat seil, quando est superfluum.

Exemplum Averr., Arist.

Extenuatio Gab, Avic, Averr., Serap. Q. s. macies.

Expositio Gal.

Extrema corporis Hipp. 1.7; Gal. Extrema corporisfacile infrigidantur, quando advenit ori stomachi laesio aut exfame longa aut quando advenit ei aliqua mordicatio ex colera(II" fegim. acut. comm. 44). ls., Arist.