46
Verit̓ reſponſio ſuꝑ ¶ De ſollicitudiē eccle dubijs ſequētibꝫ. vnde crebro ſiaſticor ſollicitudiēs ꝯſciārū ī eccāſticis ⁊ c̓ligioẜ oriunt̉ ¶ Si liceat eccleſiaſticis maxime religioſis.. j. dū ꝯferūtur eis tꝑalia. ſe ⁊ ſucceſſores ſuos obli gare ad certa ⁊ determiāta ſuffragia. in miſſis l̓ alijs offitijs ecc̄aſticis. ſic̄ habꝫ vſus cōis.. ¶ Solucō in ꝑticula.i3. que ſupponit alibi tracta ta de ſymonia. 20 Si liceat omitte̓ tales obligacōnes ſine reatu pcc̄i mortalis. preſertim qn̄ videntur grauiores ꝙͣ oportꝫ. ex euentu vel aliūde. ¶ Solucō ꝑticula .12. et a. 19 vſqꝫ ad. 32.. I ¶ Si meliꝰ eēt ꝙ conferentes tꝑalia ſtarent in ſola generalitate ꝓ ſuffragijs hn̄dis. aſi ad hoc ⁊ quō monēdi ſūt ¶ Solucō ꝑticū. 14. 18. 41..4. ¶ Si in caſu ſcd̓i dubij neceſſaria ſit ⁊ ſecura de ſpenſacō ſuꝑioris prelati vl̓ p̄pe l̓ ordinarij. ¶ So lutio ꝑticula. 28. vſqꝫ ad. 32.I. ¶ Si liceat eccleſiaſticis bn̄ ⁊ ſufficiēter fūdatis r̓ ciꝑe nouas obligationes. cum augmēto ſeruitij Solucō ꝑticu.33. 4 ¶ Si hoc liceat ſine augͥmento ẜuicij. ita ꝙ non inde plures dicant̓ miſſe vel obitꝰ ⁊cͣ. ꝙͣuis hoc intēdāt tꝑaliū collatores. Solu. ꝑticu. L9.4 ¶ Si liceat admitte̓ ſuꝑ frēs iam fundatos. ali os quihabeant ſpeciales cellas ⁊ obligationes ſtos peptē tiaictatꝰ dedᵗq Theode. c de verride ſatͤ Theologie profeſſer: frābꝰ cōuētꝰ crutiſervꝝ jn dupelao. x. LLIDES. .LLMSI2DI x121T1 CIISISOI.I xxij.x

ad ſuos inſtitutores. alias ꝙͣ reliqui frēs. ¶ Solu tio cū. 8. 9. 10. a. 12. dubijs. ꝑticule. 32. 34. 3. 1. 36. ¶ Si liceat ſe obligare ꝙ oīs fructus ſpūalis in miſſis ⁊ alijs que obligatus dicet. cedat in vtī litatē temporalia cōferentis..8. ¶ Si cantū proſunt ſuffragia dum fiunt pro plu ribꝫ. quantū ſi fierent pro vno vel paucis. ⁊ pre 293 ſertim illi qui facit. ¶ Si debens vnā miſſam poſſꝫ alios adiūge̓ ſine fraudacōe illiꝰ qͥ miſſam pecijt ⁊ inſtituit. 1o. ¶ Si neceſſe ſit ſemꝑ ꝓ ſpecīalibꝫ fūdatoribꝫ or̄o nes facere ſpeciales. maxime dū hoc inſtituer̄t lꝫ nō ſpecificādo mod̓. ⁊ qͣs modꝰ tenebit̉. I1 Solutio ꝑticula. 3 9. cū quīqꝫ ſequētibꝫ. Si liceat pro loco ſolemniori in ſepulturis vel pro alijs popis exequiarū paciſci verbo vel intē tione. de maiori tꝑalium collacōne. 2 Si diſcrete faciāt ſe obligantes ad ſuffragia ꝓ alijs qm̄ inde minus valent. ut videtur pro ſeip̄is. ⁊ nō ē ꝯꝑatio tꝑal̓ ꝯmodi ad ſpūale. 13 ¶ Solū. 49. ⁊. 14. ꝑticula. 2. cū tribꝫ ſequētibꝫ. Si caute faciūt religioſi qͥ leuit̓ admittūt ad ꝑticipacōnem oīm bn̄factoꝝ. ꝑ eoꝝ illos qui bn̄ 5Q1 4 faciūt eis. vel qui petunt. ¶ Si obligatus ad oracōnes vocales ſit abſolu tus ab obligatione. dum eas dicit ſine attenti one et deuotionē. vel affectioē aut ſollicitudīe.

Nam attencō eſt quedā ſollicitudo. Solucō iſti us ⁊ ſeqn̄tis ꝑticula. 77. vſqꝫ in finē. ō. ¶ Si ſufficit gn̓al̓ intencō. qua vult eccleſiaſticꝰ vel religioſus orae̓ ſpecialiꝰ pro benefactoribꝰ. pro alijs ſuꝑ qua ſpecialitate quātificanda ſe re fert ad deū qui ponderator eſt meritoꝝ.. Sequitur tractatulꝰ reſponſiuꝰ. De Sollicitu dine eccleſiaſticoꝝ. Ad frēs celeſtinos. Con tinens. os. pticulas. Olite ſolliciti eſſe Math̓. o. luc̓. 12. Iubet hoc ſupremꝰ abbas nr̄ iheſus xp̄us. In cuius ſpiritu ſalub̓ter inſtituti clamaꝰ Abba pater Ro. 8. Conſonat apoſtolꝰ eius mag nus prior in religione xp̄iana dicēs. Corintheis in ꝑſona omīniꝙͣ cor̓. VVolo vos ſine ſollicitu dine eſſe. ſꝫ mox ſubintulit vtilē atqꝫ neceſſalan de ſollicitudine diſtinctōeꝫ. ne l̓ ſibijp̄i vel alijs conſortibꝰ ſuis cōtrariꝰ vide̓tur. quoꝝ ẜmo fre quēter ad ſollicitudineꝫ conͣ deſidem inerciā exhor tatur. Ayt enim qui ſine vxorē eſt. ſollicitꝰ ē que dn̄i ſūt. quō placeat deo. qui aūt cum vxorē ē ſol licitus eſt que ſūt mūdi. Scd̓a ꝑticula Cce habemꝰ ſollicitudinē. et ſollicitudineꝫ Vna eſt dei. altera eſt mundi. vna ſpūalis

alia tꝑalis vtraqꝫ ſiquideꝫ bona. alioqnͥ culpa ta fuiſſꝫ uxoratoꝝ cū ſua ſollicitudīe cōditio. pri ma tn̄ melior atꝫ d̓inior adeo ut vocacō dici poſſit ⁊ dicat̉ tā hic ꝙͣ a apl̓.. Cor̓.. volo vos inquit ſine ſollicitudīe eē. ⁊ alibi ad philip. 4. Nihil ſol liciti ſitis. ⁊ ꝑ pſal. dn̄s. vocate inquit ⁊ videte qm̄ ego ſum deus. Particula tercia. Flix iſta ſollicitudo vacās ⁊ vacatio ſollici ta quale habere licet. decet ⁊ expedit. illos precipue qui celebes eē ſine tribulante ingo ux orum. nedum elegerūt. ſꝫ vouerūt. quales vos elegit ⁊ aſſumpſit. Abbas nr̄ xp̄ūs o pr̄es ⁊ fra tres celeſtini. quos ad preſens alloquitur ſolli citudo dilectionis mee quā ſuis impulit queſti unculaꝝ ſtimulis zelus veſter religioſus ſollicitꝰ iuxͣ verbū ꝓpheticū. Mich̓. 6ābulare cū deo ſuo. Enſit itaqꝫ veſter in dn̄o timor...4. ꝑti. cuius vis ē ẜm ph̓m. reddere timentē ſolicitum. ſenſit inꝙͣ quemadmodū fruſtra fuiſſi aſſumpta ſollicitudo vacans deo. ſi quadam re troſpectione ſeu tergiuerſacōe corrueret in mū di ſollicitudinem. ⁊ iam non tantum vana eſſet quaſi finem nō aſſequens vacacōnis: verū dam nabilis iudicaretur et reproba. ſi in dāpnabileꝫ reprobamqꝫ ſollicitudinis peccatricis foueam p̄ ceps laberetur qualem diſſuadet maxime ẜmo prepoſitus. Nolite ait xp̄ūs ſolli. eē. ⁊cͣ.

Veret forſan nouicīoꝝ aliquis. que ſit et qualis ſollicitudo hec culpabilis. nā de tol lerabili mūdanorū ſatis inſinuatū eſt. et de qua dam altera. ocio ſancto ꝯdiuiſa. videtur āmoni ta. ſꝫ non criminata fuiſſe illa marie ſedētis ad pe des iheſu ſorormartha martha īquit iheſus. ſol licita es et turbaris erga plurima. Porro vnū eſt nccāriū. At vero tota ꝯmonicōis xp̄i ſeries cū expoſitoribus ſuis in illa ꝓhibicōne ſollicitudīs ſicut matheus ⁊ lucas referūt dat intelligi ſollici tudinē malā eſſe. que nō eſt prudentis ⁊ ſagacis prouidentie. neqꝫ neceſſitatis Sꝫ eſt vel diffiden cie l̓ ꝑfidie vel cupiditatis curioſe ⁊ anxie de qͥbꝰ non eſt modo ꝑ ſingula diſſerēdū.. 6. pti. Eniamꝰ igitur ꝑ ꝯpendiū ſtatim ad pie ſolli citudinis veſtre in dn̄o q̄ſtiones. que ſollici tudine c̓formidāt impiā dum piam ymmo neceſ ſariā cogunt̉ amplecti. Manet apud vos o pr̄es et fratres ꝓfundo corde firmata monitio apoſto lica heb̓. 4. Sint mores ſine auaritia ꝯtēti pn̄tibꝫ Nichilominꝰ aſpicitis illa eē neceſſaria q̄ ꝯcedit idem apoſtolus dicēs ꝯͣ.thi. o. habentes alimen ta et quibus tegamur. hijs cōtenti ſimus. Bene ſuades o magne pͥor apl̓e. placet id qd̓ apponis hijs contenti ſimus attn̄ alimenta ⁊ ea quibꝫ re gamur oꝑꝫ habere. Non aūt hoc ip̄m totum vel labore noſtro qͥ d̓inis mancipamur offitijs vel

hoſtiatim mēdicādo. qui nequaꝙͣ diſcurrere per vicos ⁊ plateas. inſtituimꝰ obtine̓ fas nobis eſt deniqꝫ nichil eqͥus ẜm oēꝫ legē eē deducit apl̓s .i. Cor̓. q. ꝙͣ qui altario deẜuit. de altario ⁊ vinatE ve mūdo a ſcādal̓ veſcādala ſꝑ gētibꝫ. ꝑ. Ac vbilibꝫ demonijs. In via hac qua ambula bā ꝯquerit̉ ꝓph̓a abſconderūt ſuperbi laqueū mͥ et rurſus. Iuxta iter ſcandalum poſuerūt michi Electa eſt ecce ſub t̓plici religionis voto via pau ꝑtatis vt ſollicitudo noxia diuiciaꝝ cruētans et enecās vitaret̉ electa via caſtitatis ꝑ petue ꝯtra ſollicitudinē alligatā uxori cū tribulacōe hꝰ mōi Electa via derelictōnis ꝓprie volūtatis ꝑ obediē tiam. conͣ ſollicitudinē. tot dubitacōeꝫ. to t ſcru puloꝝ. tot diſcriminūqͣlia ꝓpria voluntas ſe dū duce̓ vult. ſe ſeducēs incurrit. pudꝫ. heu. pigꝫqꝫ c̓ cordai̓ qnͣtis ⁊ qͣlibꝫ apd̓ nōnullos det̓mētis oīa ſūt ī oppoſitas exorbitacōes eu̓ſa ſb̓uerſaqꝫ. Iā heu nis appaꝫ veritas ꝑabole xp̄i. q̄ mō. dū hec re legerent̓ lecta ē in ecc̄ia de inmūdo ſpū. qͥ cū exie rit ab homine. tandē redit et adducit ſeptē ſpiri tus nequiores ſe dum inuenit domum vacantē nō quidē vere. ſꝫ ſola ſimulacōe ſicut ī ſol̓ extrin ſice ꝓfeſſioīs ſcopis ficte mūdata ē.. ꝑti. 8. ſt vtiqꝫ nequā ⁊ inmūdꝰ ſpūs cupiditatis q̄ radix omnium malorū et ydolorum ſerui tus ab apoſtolo ⁊ māmona d̓r iniqͥtatis a criſto

Sed nonne nequior eſt ſimulata pauꝑtas que ſub voti velo latēs. tota diuicijs inhyat tota ſolli citudinibꝰ earū pungitur et intus ⁊ extra conti inuis miſeriſqꝫ modis lacea̓tur cruētat̉ diſſipāt̉ Cui namqꝫ poterit eē dubium ſollerter artendē ti quin ſpūs auaricie neꝙͣ iam ſecum adduxerit .A. ſpūs a. vniuerſitatem vicōrū nequiores ſe ſi mulata quippe ſicut ayt Augꝰ. equitas duplex eſt iniquitas non ſecꝰ hoc loco dic̄. ꝙ ficta et vo ta pauꝑtas nō eſt pauꝑtas ſpūs. nō paupertas virtus. non amica bonis moribꝰ frugalitas. ſꝫ du plex iniquitas. qꝛ et vere cupiditas eſt ⁊ ſimula cō nec hic ſiſtitur ſꝫ progrediēs iſtic voti fractio nem. fundatorū defraudacōneꝫ ꝓximorū factis dictis et exemplis ſcandalizacōnem inueies. de mum illud ve xp̄idictum phariſeis pro talibus in c̓ligione penitus labſa vſantibus. quales hic ſolos plangimꝰ. Circuitis mare ⁊ aridā ut facia tis vnum ꝓſelitu.. nouicium in religione. et cū factꝰ fuerit; facitis eū filium Iehenne duplū ꝙͣ vos Ecc̓. Quonia diſplicet deo infidelis et ſtul ta promiſſio. ⁊ meliꝰ eſt nō voue̓. ꝙ poſt votum ho reddere.. 9. ꝑticula. Iſte tandem amice. ſiſte calamūquē indig cō tua rapit vltra longe ꝙ nichoando ꝓpoſu eras. Et q̄ doctrinam daturā es. diſtraheris ſati ra que nulla vnquā orone nulla declamationis
xx

ac̓moīa ſatis erit reprobanda. Reuertamur ad progreſſum finis intenti. reſumentes illud vnde arripuit nos malorum regitatorum. preſertim apud non paucos noſtri temporis religioſos an xius dei timor. xp̄ianaqꝫ pietas. et miſeracō frat̓ nalis. Illud erat aꝑire. quo pacto pauꝑtas reli gioſa vacaret abſqꝫ ſollicitudine victꝰ ⁊ veſtitꝰ interueniunt fateor et vos interrogando fatemī plures crebro pungitiui cōſcientiarum ſcrupuli non ſinentes timoroſos fratres implere cū pace verbum criſti. cū apl̓ica monicōne. Nolite ſolli ꝑticula. 1o. citi eſſe. Vnt aūt in genere tria in ꝯquiſicōne victꝰ ⁊ veſtitus neꝙͣ ſtimuli. vnus ſymonie. aliꝰ vſure. alter fraudulencie. Sollcitatur ni mirum timorata mens. ne forte miſceat ſe int̓dantē tꝑa lia ꝓ ſpitualibꝫ recipiēdis. ⁊ econͣ labes ſymoīa ce pͣuitatis. Et hoc vtiqꝫ freqn̄ter ve ve ꝓueīt dū nō hētur directio. dū lumē intencōnis nrē que d̓r oculꝰ cordis. oīm actōnū nr̄aꝝ ē tenebre. Sollici tatur p̄terea. ne ī reditibꝫ ꝯꝑādis. qꝛ nō ſꝑ inueī unt̉ ad ꝑpetuū. reddat̉ cōtractus vſurariꝰ. ex a diecta cōdicōne ſeu pactione de facultate tociēs quociēs redimēdi. Suꝑ hac vero duplici quōne ſollicita ſcrupuloſaqꝫ. pn̄t habei quedā opuſcu la noſtra nuꝑ edita. ſi tn̄ cū magnis taliū tr̄cta toribꝫ viſa fuerint numerāda.. ꝑti. xi.

Vꝑ eſt ad pn̄s inueſtigare ⁊ inuētos tolle̓ qnͣtum inuenit ſator boni ſemīs xp̄ꝰ zizanio rum fraudulētorū aculeos quos laboroſa nocte dum dormiūt ꝑ negligentiaꝫ homiēs ſuꝑſeminat inimicus homo. ſub obtentu ꝯquiſicōis victus ⁊ veſtitus. hoc etiā p̄cipue veſtra ꝑ queſtiūculas ſollicitudo ſcire deſiderat. ⁊ qm̄ defraudatis dire cte cōtrariat̉ iuſticie tot modis īueniemꝰ defrau dacōneꝫ quot iuſticiam firi oppoſitoꝝ qͣd̓ eadem eſt diſcīplina. dicitur aūt iuſticia virtus ad alte rum vel ſicut ad alterum reddens vnicuiqꝫ ꝙ ſu um ē. Porro iuſticia āple ſūpto vocabulo cōꝑa tur ad deumj et ad ꝓximū. ymmo et ad ſeipſum ſicut ad alterum. prout ī pnīa fit dū ſpiritus car nem ſubicit ſeruituti. Sic erit defraudacō vna ad deumj alterā ad ꝓximū. Tercia quaſi methapho ricedcā ad ſeipſū et primitꝰ de ꝓximi defrauda cōne. qꝛ notior eſt videamꝰ ⁊ ꝯcluſiones deince ps inſeramꝰ.. 2. ꝑticula.. Ollicitudo pia cōferentis tꝑalia defrau̓dat̉ Iſi ſua intencō a r̓cipiēte nō ſeruetur. hoc enī pprie ſonat fraus et dolus. dū pretenditur vnū ⁊ fit alterum. Sic dicit̉ de teſtatore. ꝙ fraudatꝰ eſt ſi ſuā deſeratur aut nō impleat̉ intencō. Neqꝫ tn̄ accīpiendū eſt de qͣuis intencōe. non enim ca dit ſub obligacōnis recta lege neꝙͣ intencō? Si ſaluti cōtraria. ſi moribꝰ abſona. Si in deteriorē
IC

exitum eius obſeruacō ſit. ventura. qualis eſſet intentio palā ſymoniaca. vel vfuraria. vl̓ iuri p̄ iudicans alieno vel deo ſcīſqꝫ ſuis non honeſta Ollicitudo pia cōferētis. ꝑticula. 13. tꝑalia. dirigi debet ad ſuſtentacōnem mini ſtri illius tꝑalem faciendam. a quo ſpūalia reqͥ runtur. Iſte ſiquidem iuſtus ꝓprius ⁊ verus eſt tytulus ſuſcipiendi ſpūalia. ⁊ hoc ſupponat̉ ad pn̄s tanꝙͣ deductum ſufficiēter in materia de ſy monia. dū dedirectione cordis forma dat̉. Adue ro plerumqꝫ fit ut menciatur iniquitas ſibi. Nūc ꝑ ignoranciā affectatam. et ideo culpabilē. nunc ꝑ negligenciam. que nō cauta ſollicitudine q̄rit agendoꝝ veritatē. Expedit igitur ad particulae̓s deſcendere caſus. non qͥdem ad omnes a̓ ſingu los. hoc enī nobis eſt inpoſſibile. qm̄ varij ſunt ſine numero ⁊ ita varij ꝙ vna circūſtātia qn̄qꝫ poſita. qn̄qꝫ deficiens iudicium ſapiētis variare cōpellit. Et hoc cū admiracōne parum ſapientis nec ad oīa circūſpiciētis. Queſiuit vnꝰ anathori tarū a quodā patre. Pater debeo tēptacōes ad mitte̓. a̓ ꝓtinꝰ eas abice̓. Ad mitte īquit. Acceſſit aliꝰ cū eadem peticōe. Abite inquit. nec admitre Non ꝯtraria videri pn̄t. Admitte a non admitte Sic apd̓ ſapiētē ꝓu̓bi. 27. Rn̄de ſtulto iuxͣ ſtulti ciā ſuam. Sic ī euāgelio demōſtrandis ⁊ nō mon ſtrandis oꝑibꝫ bonis habes. ꝑticutig.

a in re colligitur vnde lal̓ ⁊ frequens er xor in moralibus iudicijs venit. Sunt qui ſo lis intendūt gn̓alibus regulis. ut ſūt ꝓuerbia ⁊ auctoritates ſanctoꝝ. Sunt qͥ ad ſola ſingula ria dant ſe totos Nullam ad pͥma principia reſo lucōnem hn̄tes. quia vel neſciunt vel negligunt aut toti lrāles ⁊ ſine ſpū carnales ſūt vel excecat eos ꝓpria malicia hec aut illa. Sūt alij circumſpe cti ſimul ⁊ prudentes qui ſingularia caute colli gunt. ⁊ ſapienter ad r̓gulas reſoluunt gn̓ales colligentes ꝑit̓ que fuerit racō date legis. Rn̄qꝫ per eleuacōnem mētis ad regulas d̓inas. qn̄qꝫ ad humanas. Primū fit ꝑ virtutē quam vocat Areſto. dyromicā. alteꝝ per Epy keyam. quā di cere poſſumus bonā equitatē. Et qm̄ raī̓ſſimi ſūt tales circumſpecti. Requiritur enim cū erudicōe longꝰ exꝑientie vſus. Non expedit paſſim ab oī bus quere̓ ſolidum pro moralibus ꝯſiliū. neqꝫ ſimiliter p̄ſume̓ illud dare quiſqꝫ debet preſertim non habita cū ſuis circūſtantijs oībus vera caꝰ for ma qui queritur..11. ꝑticula. T certe frequēs iſtic ab inquirētibꝰ ſolet ī teruenie̓ defectꝰ. et cum ius ex facto oriatur quid mirū ſi reſponſione fit decepcō. Non quidem ſemper ex reſpondētis ſꝫ ex inquirentis vicio. aut crebrius ꝓpter fantaſiam parum inſtructorū. q̄ ſe ꝑalogizant. decipiūt ⁊ ſophiſticāt. Putātes
21

caſus aliquos eſſe ſimiles. quos ex vnica quan doqꝫ circumſtantia addita. vel remota vel non atrenta. Conſtat prorſus eſſe diſſimiles vel ad uerſos. Exempla tacta ſunt. et apud medicinā dandam patet hoc vicium. dum vnꝰ ſibi viſus arroganter ꝑitus in hac aut hac medicina dan da applicabit vnam receptā ad morbos. ex cauẜ oppoſitis ortos. Non attendens aliud eſſe qd̓ ſa nat calcaneum et cecat oculum. ꝑti. 1ō. Mittamus narracōnes ſuper hac re vulga Ires. nec referamus ꝙͣ iuſtam ꝑinde racōneꝫ vel non valeant aduocati p̄tendere dum caſum omnē ad ſe delatum iuſtificandū ſuſcipiunt. Et veniamus ad alias ꝯcluſiones cum ſuis modifi cacōnibus inueſtigando p̄cipue de ſuſtētatis mi niſtris ecc̄ie. Intēcō qualis ⁊ q̄ ſit tenēda ꝑ eum qui ſuſtentat̉ ⁊ recipit. ſiue ſit vnꝰ ſiue plures ſecularis aut r̓ligioſus. ⁊ ſit. 3. ꝯcluſio.. ꝑti. 17. Ollicitudo pia ꝯferētis tꝑalia. ſi vult pōt in ſua gna̓litate ſuffragia require̓. ⁊ ſub hac intencōne ſola ſtando. non minus merebitur ſe pe apud deum. ꝙͣ particularius exigendo. Non habet prima pars dubitacōnem. Secunda ꝑs vtinam ſpiritualibus oculis quales ſunt oculi columbini ſponſi et ſponſe in canticis aſpiceret̉ qm̄ apud illos ꝑſpicua eēt q̄ cogͦſcūt oīa bene fa ctoꝝ omniū qnͣtūlibꝫ occultorū. premia repoſita

apud deum ꝓpter quē ⁊ in quo fiūt. Verum pau ci ſunt ſpūales hmōi. qui nō miſcere curant gͣne puriſſimo caritatis illud ſeminādo quedā zizaīa vanitatis. Fitqꝫ illud v̓gilianū lolium ⁊ ſteriles naſcuntur auene. Audi ꝯformiter illud euangeli cum. ꝙ ſimul exorte ſpine ſuffocauerūt ſemē ver bi. ⁊ fructum boni oꝑis. .18. ꝑticula. Ollicitudo pia ꝯferentis tꝑalia pōt ⁊ debꝫ ā moneri clam aut palam. ꝑ predicatores aut alios. ſuꝑ premiſſa veritate. pro directione pu riori intencōnis ſue. Suadenda quippe ſunt bona cum diſſuaſioē maloꝝ Nichilominꝰ ſeruetur illd̓ antiqui ꝓuerbij. Ne quid nimis. Quia qͣ nimis emungit elicit ſanguinē. Nimis inſuper exacuēs ferrū. qn̄qꝫ vel ebetat. vel cōſumit ipſū. Satagēs deniqꝫ totum quid qͥt ſeuerit aūt meſſuerit purū eē. non hn̄s aliquid zizaniorum neqꝫ palearum quid in fruſtra. quid ni ſtulte ſepe conetur ⁊ dā pnoſe fatigetur. Nūquid nō eligibiliꝰ eſt grānū aliqd̓ vel inpurum ꝙͣ nullum colligere. Quo circa dicamus ꝯſequēter. 9. ꝑticula. Ollicitudo pia cōferentis tꝑalia pōt cum boͣ venia. ymmo ⁊ cum grā cōdicōes certas ap ponere explicatiuas intencōnis ſue. Sufficere in primis debent ad ꝯſenſū huius veītatis. vſus to cius cōis ecc̄ie. qui ſic habet et recipit. cui ſi quis detrahit inprudenter ſe decipit. Sūt autem tres
L7

cōſideracōnes. ꝓpter quas pic pōt cōferens ap ponere limitacōnes certas. vna cōcernit ꝑſonā recipientē. altera ꝑſonam conferentem. tercia ꝑſonam affinem vel attinentem. ꝑti. 28. Ttende ⁊ videbis expediens eſſe perſone recipienti ꝙ limitetur ad certa ſuffragia? qͣ Ꝙ tenus reddatur eius animus magis ſollicitus. debitum ſoluere. ⁊ intencōnem ſuam in deum di rigere. Quatenus p̄terea maneat eius ꝯſciētīa ſecurior. quo poterit agnoſcere ꝙ obligacōne ſo luta quietus manet. nec paruīpendēde ſunt due racōnes iſte. quibus additur tercīa. Conſtat nā qꝫ apud deum qui nouit oīa. qui ⁊ dicit. Ego de us ⁊ non mutor. nichil eſſe neceſſitatis aperire noſtras intentiones ⁊ affectiones exponere. hoc ergo requiritur ꝓpter nos orantes. ut ſcilicꝫ exhi beamus nos tales nobiſipſis. qualem cupimus eſſe deum nobis. pios amicos ſedulos cōpatien tes. ⁊ ita de reliquis affectibus. Sed quis neſci at ꝙ orans plus mouetur ⁊ afficitur in ſeipō. dū ad ꝑticularia reſpicit. dum benefactoris mune̓a dū obligacōnes. dum intencōnes. dū ncc̄itates conſiderat. ꝙͣ in quadam vniuerſalitate ſe te ¶ Particula. 21. Nendo. Idebis rurſus circa perſonam cōferentis erpediens eē frequēter. ⁊ nccāriū aliqn̄ ſuf fragio limitae̓. Primo ſi ad illa ſuffragia teneat̉

vel ex voto. vel ex ſacerdotio iniuncto. vel ex alte riꝰ teſtam̄tꝰ legato vel mandato. Certū ē proin de ſuffragiā ecc̄ie vel ſingularis ꝑſone non tantū valere ꝓ mille aut omibus. qnͣtum ſi pro vno fi ant. ⁊ hoc ad pn̄s ſupponatur ex alijs opuſculis Nec eſt cōtrauerſia qualiſcūqꝫ apd̓ doctores de ſuffragio ſatiſfactōnis ⁊ redempcōis. ſicut exem pla cīuilia ⁊ quotidiana ꝯuīcunt de debēte centū francos. qui liberaret̉. centu pro ſe ſolutis ſꝫ ad ditis ſecum decē ſocijs. in ꝑticipacōne liberacōis ꝓpria eiꝰ tantūdem liberacō tardaret̉. 22. ꝑti Idebis deniqꝫ circa ꝑſonam affinem vel attī nentē ꝑſone ꝯferentis referre ꝙͣ plui̓mum ſi vidernit ⁊ ſenſerint per ſucceſſiones tēpoꝝ ⁊ ge neracōeꝫ. ꝙ talis parens eoꝝ vel affinis talis fu it pie ſollicitudinis. ut pro ſe ⁊ ſuis talia fieri cō ſtitueret pietatis officia. Nonne monētur ac cō mouēt̓ ꝑ inde preces cum gratīaꝝ actione et lau dibꝰ ad deū deferre. nōne ꝓbabile eſt eoſdem aī mandos fore ut quēadmodū ille fecit ita et ipſi faciāt deductō latior ptꝫ aduertēti..23. pti. Ollicitudo pia conferentis tꝑalia pōt cum bo no corde. nedū in ſuffragijs ꝯdicōes appone̓ ſꝫ cum hoc loca certa et honorabilia ſue ſepelitio nis eligere cum appenſioē inſigniorū. ſeu tytulo rum conſcriptione. Iuxta ſui ſtatus qualitatem ſic de pōpa funeraliū dice̓tur. Seqͥtur hec ꝯcluſio
LI

ꝑ deductiones precedeū. Et quoniā inueniūtur ſanctiſſimi patres talia curaſſe. nam pie rogi tata cedunt omīa ad honorem magnificum dei ⁊ ecc̄ie tam militantis ꝙͣ triumphantis. Et ad fidē ſpem quoqꝫ reſurrectioīs aſtruendā. ⁊ incredu lorum confutacōnem profitiunt. veritas eſt ta lia oīa conuerti. nunc in bonam nunc in malam ꝑtem profitientium. ꝓ cōferentiū. pro recipienti um. pro inſpicientiū. pro interp̄tantiū diuerſa ⁊ aduerſa qͣlitate. neqꝫ oīno aliter inueīes in ope racōibꝫ hūanis extn̓ſecus exhibitis. Ad qd̓ ad duci pōt illud cōmicū. Talia ſūt oīa qualis ē aī mus vtētis. Quēadmod̓ de diuicijs aut pauꝑ tate dixit ſapiens ꝙ ſubſtātia pauꝑis ẜm cor eiꝰ vndamētū ſuſcipit hoc loco ſalub̓ ꝑti. 24. ximū illd̓ xp̄i p̄ceptū ab apl̓o repetitū. Noli te iudicae̓. qd̓ vtiqꝫ de talibꝫ ad vtrūlibꝫ indrn̄ti br intelligitur eē preceptū. ut q̄ manducat. non māducantē nō ſꝑnat. ⁊ ecōtra. qui offert tꝑalia nō ffeorētem nō ſꝑnat. Hinc abbas paſtor. dic inqͥt ſꝑ tibi. tu qui es. ⁊ ne iudices quenꝙͣ. ſic ⁊ ſaluabitur huīlitas ⁊ curioſitas ſuꝑba ꝑiculoſa temeraria ⁊ inquieta ꝯfundetur. ¶ ꝑti. 24 1. Vollicitudo pia ꝯfen̓tis tꝑalia defraudat̉ ſi nō impleat̉ obligacō l̓ ꝓmiſſio l̓ ꝯuētio ſecū fcā ceſſante cā legitīa non implēdi. ꝯſequit̉ ad pͥmā hec. ꝯcluſio. Reſtat ſoli difficultas ī aſſigͣtioē

cauſarum ſeu caſuū. quibus pōt ⁊ qn̄ pretermit ti a recipiente illd̓ qd̓ ꝯferens inſtituerat. Vna cauſa eſt neceſſitatis. Altera maioris vel vrgen cōris vtilitatis. Tercia ꝑ diſpenſacōnem ſuꝑio ris auctoritatis que duplex eſt. vna ſuprema pa pe. alia ordinaria p̄latoꝝ..26. ꝑticula Eceſſitas incumbit nūc ex inpotentia. vel in firmitate recipiētis. nunc ex fortuitis demo licōnibꝰ eccleſiaꝝ. ex diſſipacōnibus hereditatū atqꝫ reddituū. quibus ſuſtētandꝰ erat miniſter eccleſiaſticus cuiꝰ beneficiū qd̓ dabat̉ ꝓpter offi cium ſi prorſus deperijt: non videt̉ aſtrictꝰ rema ne̓ ſeruicō niſi fortaſſis obligacō remaneat aliū deo particula. viceſimaſeptiā. Orro maior ⁊ vrgētior vtilitas ꝓuenit qn̄qꝫ ꝑ tꝑis ſucceſſum. vbi oportꝫ iuxta v̓bum iu riſtarum ꝙ alia racō c̓format pactū. Nec ē illud mirabile inſolitum. vel inpoſſibile cum in iuramē tis ⁊ votis gn̓aliter emiſſum de futuro plerumqꝫ ſic eueniat. ut que gn̓aliter ꝓmiſſa. bona eſſe vi debant̉: fiant in caſibꝰ ꝑticularibus vel nō obẜ uanda. vel mutanda. qꝛ noxia ſunt vel inutilia moribus. vel diſſona eccleſiaſticis ritibus. ſeu boī maioris inpeditiua ſuppetūt exēpla frequenter ſi quis aduerterit ut ſi quotidie dicenda ſūt miſſa de requiē. venier dies natalis dn̄i. dies reſurre ctōis eius. dies pēthecoſtes. Cōueniūt ꝑrochiaī. 5 2
2

ad audicōneꝫ miſſe. que tunc forte nō hētur ab alio. Puto nullꝰ diceret tūc cātand̓ eē de reqͥem Ttenderēt vtinā con. ꝑticula 28. ferentes tꝑalia. quid plus honoris et celeb̓ tatis affert circa d̓inum religionis cultū et vide rent ꝙ aliqn̄ fructuoſiꝰ eſſet pro ſuffragijs ha bendis fundare die obitus ſui miſſas. vel alia f uitia que de ſanctis ſunt. aut de tempore. ꝙͣ ſi ī ſo lis funeralibus ſeruitijs ſiſteretur. Quēadmod̓ ſi fiat vnum annuale. iuxta ritū et ſignacōnem miſſalis. quotidie videtur habere plus deuotio nis in ſuſcipiente. quoniā natura ſic habꝫ vt ydē ptitas vl̓ aſſidua ſimilitudo cauſet faſtidiū. Ni hilominꝰ oportꝫ iuxta et ꝓpter p̄miſſa pias con ferentium et recipientiū ꝯuencones non leuiter abrumpere ſꝫ tractare reuerenter. ꝙͣuis nō ē ar bitrandū om̄s hmōi ceremoniales inſtitucōes obligatorias eē ſb̓ pena pcc̄i morlis. ſi tranſgre diant̓. qꝛ nec de alijs ꝯſtitucōibꝫ longe eēntialio ribꝫ ordini moāſtico. hoc ē ſentiend̓. Cōtemptꝰ aūt nichilſollicitꝰ ſuꝑ implecōe taliū crimē htā apd̓ monaſticū ſeu collegiū. ꝙͣ apd̓ ſingulae̓s Eteꝝ ſi diſpenſacōe ſuꝑio. ꝑticula. 29. ris additū ē ꝓ tercia cā qm̄ nō oīm ē paſſim tales caꝰ deſcidere ſb̓ regul̓ gna̓libꝫ emergētes ſꝫ ad platos ſpectat int̓p̄tacō iuridica ad doctoe̓s ſcolaſtica. p̄ẜtim qn̄ pōt eē rōnabilis dubitacō de

duplici caſu pͥori. neceſſitatis viꝫ ⁊ maioris vtili tatis. Grādis vero nūc apiri poſſꝫ diſcuſſio ſuper hac materia diſpenſacōnū ⁊ ꝯmutacōnum. tam in reſpectu diſpenſacōnū. ꝙͣ in ordine diſpenſacōꝫ querenciū ⁊ recipiēcium. que ſpālem poſtulat ſe ꝑatūqꝫ tractatū. ſicut ⁊ quedā alia curſim hic ꝑ tranſita. zo ꝑticula. Icamus vnum hic ⁊ nunc pro expediēti tu cius eē ſꝑ aſſumere diſpenſacōnem ſuꝑioris ſeu cōmutacōnem. que ut haberi ꝯmodiꝰ poſſit ꝓcurandum ab auctoritate papali. p̄ſertim in re ligionibus exemptis. ꝙ detur aliquis ab eo ſub ſtitutus. ſicut de religione. ſicut aliꝰ qui facultatē habeat tociens quociēs videbit̉ diſpenſandi. ad quem facilis pateat acceſſus. Hoc ꝯſiliū in alijs etiam caſibꝰ conſciēſcrupuloſis ſalubre eſt. ſint illi caſus occulti. ſint publici. ſint ſuꝑ pcc̄is. ſint ſuper penis. ⁊ irregularitatibꝰ pccōrum. ej. ꝑ Emū papa rite conſultus non ſe reddet diffi cilem concede̓ talia. qn̄ et vbi non apparet fraus vel laqueus iſta querenciū. non in velamē falſe libertatis malicie. ſꝫ ſerenacōnem conſciētie et dilatacōneꝫ viarum penitēcie. Qua in re colli gitur ex ꝯn̄ti de particularibꝰ exempcōnibus a prelatis ordinarijs ꝙ frequēter noxie ſūt. Nedū ꝓpter preiudiciū Iuris alieni. Nedum ꝓpter con turbacōnem ordinis eccleſiaſtici ⁊ Iherarchici
28
1

verū ꝓpter inconmodū collegij ſic exempti. Cui ta quia nimirum precluſit ſibi recurſum facilem ad prelatū ordinariū. dū queſiuit quaſi liberta tem excutere iugū ſuum. ꝑticulagic. Ollicitudo pia conferētis tꝑalia ſi ordinauit miſſam eē dicendā. exempli gra die lune ꝓ ſeipō. defraudatur ꝑ recipientē ſic obligatū. ſi det talem miſſam pro altero ſiue fiat hoc ex priori ſi ue fiat hoc ex obligacōne l̓ ſuſcepcōe ſubſequen ti. Nō ꝑſpicua ē ꝑ deductōeꝫ ad impoſſibile vl̓ in opinabile. daſiqͥdē ita eē. ꝙ vna miſſa ſufficiat pro duobus. Sabis obſequenter ꝙ ſufficiet et li berabit pro tribus. pro decem. pro centu. pro mil le. et ita ꝓ qd̓libet ⁊ pro toto mundo. dabis vlte rius ꝙ nō erit melior ꝯdico ꝓcurātis ſibi miſſam peculiarem. Sabis deniqꝫ ꝙ pro vna miſſa potue rūt centum hīte ſub voto ſub ꝓmiſſo ſb̓iniuncto ꝑ forum penitentie vel alteriꝰ iuſtitie ſolui. Cur ergo tot preſbiteri. tot miſſe ꝯſtituuntur. cum v nus ſacerdos cum ſua miſſa vnica ſatīs eſſet pro omnibus. ꝑticula 33 Ellet addere forſitā aliqͥs ꝙͣ recipiēdꝰ dū hē Abat priꝰ ad ſufficientiā ꝓ fuſtentacōe ſtatꝰ fui. l̓ ex bn̄fitio. l̓ ex pr̄imoio. l̓ pie collato frau dat et peccat tā ꝓximū ꝙͣ ſe. cum tota ratio con ferēdi tꝑalia mīſtris ecc̄iaſticis videat̉ eē ſua ſu ſtētacō nō diuiciaꝝ accumulacōl̓ oͣrtus pōpaticꝰ

Sed hec aſſercō durior eſt ꝙͣ opꝫ. ſuper qua mem ini pridem in quadā lectōne queſiuiſſe. deniqꝫ q̄ lis ſit ⁊ qnͣta menſuracō ſufficientie ſtatus non pōt ſubarte tradi. Nam ꝙ vni parum eſt: alteri fit nimiū ymmo fit in eodem ꝓ varietare tꝑm et circumſtantiarū talis varietas. qn̄qꝫ racōnabili ter. qn̄qꝫ vero culpabiliter. dum quis accipit et aſcendit ſtatum ſibi moribuſqꝫ ſuis et meritis ī proporcionatum. faciēs ſibi nō de neceſſitate vir tutem. ſꝫ de vicīo neceſſitatē. Adde ꝙ recipiūtur aliqn̄ tꝑalia preter vel vltra neceſſitatem pn̄teꝫ aut non pro ſolo ſtatu recipiētis. ſꝫ ad aliorū pro uidam piamqꝫ r̓leuacōneꝫ..34. ꝑticula. Ollicitudo pia ꝯferētis tꝑalia. procurando ſi Ibi miſſam iuxta caſū priorem. nō defraudat̉ ſi preſbiter r̓cipiens adiūxerit alios in oracōibꝰ ſuis publicis aut ſecretis. ut in memēto. Aut ſi offerentes ut ſolet poſt euangelium r̓cipit. Mo deratur hec ꝯcluſio precedentem ritū ſiml̓ eccleſie conſeruat. ⁊ exercet caritatē. Quā rurſus a terre na cupiditate diſcernit. deniqꝫ doctoꝝ conſiliat apparētem in aliquibꝰ diſcordiā. cuius aſpectus ad diuerſa. huius ad hec illiꝰ ad iſta v̓tebatur Veramꝰ a ꝯferēte tꝑalia... x.x ꝑticu quōes aliquas. ut ex ſua r̓ſponſione veītas magis emineat. Et primo vis o frat̓ ut in miſſa quā ꝓ te dicī inſtituis nulla dicat̉ locis ſuis alia
L6

penitus oratio ꝙͣ ꝓ te. Puto reſpondebit. ſicut ⁊ rn̄dere debebit. ꝙ hoc fieri non prohibet. Vis ru rſus o frater ꝙ in momento tā ꝓ viuis ꝙͣ ꝓ de functis nullus cōmendatꝰ habeat̉ niſi tu. et tui Reſpondeat oꝑꝫ ꝙ hoc non intendit. qm̄ inſtituti oni ecc̄īe iam ipſe repugnaret. Vis p̄terea ꝙ vo lentes ad offertorium venire. quatenus ip̄i miſ ſe participes ſint repellantur. Cerre nec hoc di cet. ſi ritū eccleſiaſticum plene cognouerit. Quid vis igitur tibi frater fieri pro peculiari miſſa tua Si reſponderit: volo ꝙ tota meā ſit. tota cedat in ſpiritualem vtilitatem meam. tota valeat ad re miſſionem pccōꝝ meorum ⁊ ſatiſfactōnis debite vel iniuncte redēpcōꝫ. Sꝫ qui an hoc ita vis frater ꝙ ſacerdos nichil ſibi mereatur. nichil ſeip̄m iu uat. nichil pro ſeip̄o ſatiſfaciat. nͥl demū r̓pendat obſequij ꝑntibus. nichil benefactoribus. nichil conmendatis. Similiter ut tu conferas nichil ec cleſie toti militanti. Nolo dicet et iure dicꝫ. Quid ſuꝑeſt igitur niſi referre qnͣtitatem ſuffragij deo que et qualis t̓ debita eſt nolito murmurare. ſci et profecto. ſcīet ille quī montes ponderat in ſta tera. tua ſimiliter dona menſurare. Adde ꝙ ī ob lacōe tua fortaſſis alij ſūt melioris cōdicōis vt ꝑ ticipēt. ꝙͣ tu ipſe quō petes. Hoc inꝙͣ mō. qꝛ de bo nis eoꝝ vno mō l̓ alio male q̄ſitis facis eleōſinā facis fundacōꝫ dilatas pōpā tuā face̓ vis nomē t̓
6

aut modeſtiꝰ ſentiēdo loquēdoqꝫ. Tu debitor es parentibꝰ. patrie bn̄factoribꝫ. demum vniu̓ſe cō munioni ſanctoꝝ. Patꝫ igitur ſub hoc interroga cōis ⁊ r̓ſponſioīs typo ꝯcluſio declarata..36. p. Ollicitudo pia ꝯferētis tꝑalia non defraū̓da tur ſi iuxta ꝯſuetudinem ecc̄ie. quā ipſe ſcit apponat̉ vnꝰ obitꝰ exempli gratīa cum ſuo certo diefundato. Da oppoſitum. Sampnabis om̄s fe re cathedrales ⁊ collegiatas ⁊ ꝑ rochiales ym mo ⁊ monaſtei̓ales eccīas. Contradices inſuper racōni. que non vult ut cuilibꝫ conferenti aliqͥd ꝑ ſuo obitu. fiant ſemper exequie ſpāles. qm̄ ſe pe modicum ⁊ inſufficiens eſt qd̓ offert̉ ad fuſtē tacōnem miniſtroꝝ. Et obligacō de obitu facien do cōdicōnem r̓cipit. ⁊ ſi non ſemꝑ explicetur in plicitam. Si vero talis conferēs tꝑalia neſciret ꝯſuetudinem ecc̄ie. prout ipſe met de collegio ſeu corꝑe ſuo ſcīunt. Et fertur intencō ſua. ꝙ obitus annuatim fiat pro ſe ſolo tali die. nichil tn̄ expli cat ſuꝑ hoc? tunc ad huc bona fides ⁊ equitas re cipiencium ſaluatur in ſua conſuetudine. Si aūt fiat mutuꝰ ⁊ expreſſus conſenſus inter dantē et recipientem non apparꝫ ꝙ conſuetudo militet ut alter obitꝰ cōiungatur Iuxta modum ſeptime ⁊ octaue cōcluſionum. 7. ꝑticula.. Ecipiens defraudat crebro ſemetip̄m in re cepcōne tꝑalium. Quāuis videat̉ eē regula

iuris. ꝙ nemo ſibijp̄i. ſicut nec volēti aut̓ ꝯſētien ti facit iniuriā aut fraudē. Nichilominꝰ inueītur ꝑ methaphorā hoīs ad ſeip̄ꝫ fraus. ſic̄ ⁊ iuſticīa. ⁊ hoc ad pn̄s ſupponat̉. Et tangamꝰ ī facto mōs aliquos. Primo ſi mētitur iniqͥtas ſibi ⁊ ꝓximo dū nō inplꝫ nec īplere ꝓpoſuit; ſatis ē ei ſi pecum am vndecūqꝫ collegerit. qͣſi dicēs ſibi met illud metricū. Promittas facīto. qͥd eī promittere le dit. Pollicitis diues quilibꝫ eſſe pōt. At vero dū lucrum querit in burſa. dampnum acquirit et num in anima. Sententia eſt Augꝰ. ꝑti. 38 Acit aliā ſibi defraudacōꝫ ſb̓ interpretacōis cuiuſdā velo latentem. dū ſe iudicem ꝯſtitu it in ca ꝓpria ſue obligacōnis ꝯmutans illā pro voluntatis arbitrio. Aut dum ſuffragia ſuſcipit nō plus agit ꝓ bn̄factoribꝰ ⁊ fundatōi̓bꝫ. ꝙͣ pro ceteris quibꝰ libꝫ. Sicēs ſibi ſatis eſſe ſuā in gn̓a litate ſola intencōe cōtimore. quoniā ſciet diſtri buere deꝰ ꝓut volꝫ. ⁊ quibꝫ volet. ⁊ qnͣtū volꝫ. Ex emplū de pauꝑe debitis inſolubilibꝫ obligato. q̄ liberat ſe cedēdo corā iudice ſuo oībꝫ boīs ſuis. po ſita vid̓r hec doctrina ſb̓ fine cuiuſdā opuſculi de valoe̓ or̄onis. addito de qͣdā melamā nobili ro mana exēplo. veꝝ nō ita ſb̓ vl̓ i r̓gl̓a ẜmo fcūs eſt. quin diſtinctionem diſtinctōnemqꝫ r̓cipiat Propterea dicaꝰ viceu̓ſa caꝰ aliquos qͥbꝫ expe dit ⁊ qn̄qꝫ nccē ē intēcōeꝫ ad ꝑticularia trͣducere

Onſtat in primis ꝙ licet deꝰ non egeat intē cōne noſtra vel oracōe ꝑticulari. ſicut nec a lijs bonis noſtris. ut alijs benefaciat. Nichilomi nꝰ vult ẜm ordinem ſue ſapientie dae̓ a̓qua. dū ſpāliter ad ipſum dirigamus oracōnes noſtras qualia nō eſſet daturꝰ ſine illis. ut non ſint va cua ſapientie ſue oꝑa Iuxta verbum ſapientis Conſtat inſuper ꝙ nouit deus ponderare merita intencōnes ⁊ corda cōferētiū temꝑalia. dat tn̄ a liqua ꝯferētibus. dum fiunt oracōes ⁊ ſuffragia poſtmodū ꝓ ipſis. que ⁊ qualia non daret ſi di mitterentur. nec fierēt. Patꝫ in illis qui cōſtituūt in ſuis teſtamentis aut aliunde certas pecunias reſtitui vel dari pauꝑibus. Qui licet ſic ordinan do poſſint mereri nō tn̄ ꝓficit eis ⁊ alijs tantun dem hec volūtas. nō ſequēte effectu ſicut ſequen te qm̄ in caſu maneret iſte ordinans ad huc ad r̓ ſtitucōnem poſteriꝰ obligatus..40. p. Vncedimꝰ vltra ꝙ recipiēs tꝑalia pōt habe re aliquociēs oracōnes feruētiores et deo placētiores. dum nō facit eas in ꝑticulari ꝓ hijs aut illis ꝑſonis. ymmo tradit. Hug̓. de ſcō victo re in ſuo de oracōe. Et trahit̓ ſatīs ex v̓bis ſancti Anthonij ꝙ oracō tūc eſt acceptiſſima deo. dum omniū ⁊ ſuijpſiꝰ obliuiſcit̉. nec ſcit quid petit ꝓ pter quēdā in deo raptū et ſubleuationē vel aſcē ſum. Non autē mō loquimur de oratione tali. ſed
28

potiſſime de vocali ſuper quam ⁊ de qua cadit ut plurimum obligacō. dum pro ſuffragijs tꝑalia conferuntur. ꝑticula. 21.. Vamuis o vtinam per ſuaſum haberent ho mines ſeculi quantū ſit acceptior oratio tal̓ perdeuotos ſilentes et quietos. quantū preterea ſua ad deum eleuacō etiam iocūdiſſima prorſus et ſuauiſſima plus impetrat apud deum. plꝰ eū dem placat. plus ſoluit de penis debitis. plus de meritorum gracijs impetrat ꝙͣ ſola talis exerci tacō corꝑalis in vigilijs ſupra modum. et cantico rum multiplicacōibus q̄ ſepe plus exturbant ce rebrum et tedium gignunt ꝙͣ deuocōnem indu cant. Qualia per ꝓphetam notauit aliqn̄ domiꝰ dicens Aufera me tumultum carminū tuorum Non ideo tamē ut culpeꝰ ita loquimur ſed vt rō nabile fiat obſequiū et bono vni. melius aliud p̄ferat̉. Neqꝫ ſemꝑ aīalis homo preualeat? ⁊ ſpū alem ordine nō rcō dijudicet. Sed quid vt hoīes ſunt ayt quidam ita moremj geras. p̄uilegiū qͦꝫ paucorum officīa leges ⁊ inſtituta nō mutat pl̓i miorum. ꝑticula. 42. Sdamus ꝙ in certis caſibus non expedie̓t vt r̓cipiēs tꝑalia hēret ad ꝯferētes ꝑticula rem niinis aut frequētem r̓cogitacōꝫ. docꝫ hoc exmeplum magni pr̄is. Arſenij qui rogatus a quadam notabili matrona vt ſui recordaretur

Oro inquit deum ut deꝰ deleat ex animo meo nie moriā tui. Poſſunt itaqꝫ tales aliqn̄ recordatio nes plus orantem ſuis fantaſijs impedire ꝙͣ de uocōnem augere. vel purā efficere reuoluendo Vbiungamus ꝯſequēter..43. ꝑ. ꝙ ex huīlitate laudabili pōt fieri corā talibꝫ FE aliquaceſſio omniū bonoꝝ ſpūaliū in manibus ſuis ꝓporcōnabiliter ad forum extrinſecum de tē poralibus bonis rōne debitorum. et hoc ex cōſide racōne tot exactorū quibus obnoxij ſumus. ⁊ q̄ nos premūt ⁊ quodammō ſuffocant. dicētes ex omni parte. redde qd̓ debes. ut ſunt creacō. recrea cō. redemp̄cō debitoꝝ tociens facta remiſſio. Pre terea tam crebra nunc. vno modo nunc altero ī mediate ⁊ mediate facta recepcō. quo caſu pauꝑ homōcio ſic deprehenſus ⁊ anguſtiatus dice̓ po teſt ad deum. domine vim pacīor reſponde ꝓ me tu inquā p̄ciū noſtrū es. noſtra iuſticīa. noſtra redempcō. redde creditoribus meis. quomō vis ⁊ ſcis tantum mō vita gratie ī pauꝑtacula hac L . L4. ꝑ. me ſuſtentes et ſatis eſt. Orro nullꝰ debet in dubitacōnē vertere qnͥ ꝑticularis intentio ⁊ attencō directa deo; iſtis aut pro illis ſit efficatior ⁊ laudabilior pleꝝ qꝫ. Primo ex gratitudinis virtute ⁊ ingratitudi nis euitacōne. Scd̓o ex augmento deuocōis affe ctualis. quā naturaliter habet pare̓ beneficiorū
T

recordatio ſi gratia dei cōiungatur. dici ſolet et verum eſt ꝙ particularia magis mouēt. Immo conſilium eſt ꝓ duris ⁊ in deuotis. vt ꝑ r̓cogita cōnes tales ſemetipōs afficīant ⁊ durū cor emol liant. Tercio qꝛ ſit obligacōis certior impletio ⁊ ad ſerenacōnem ꝯſciē ſatis valens. dū experitur homo ſe feciſſe vel face̓ qd̓ tenetur ex conuentio ne. demū nō impeditur ex hac ꝑtitulari r̓cogita cōne ceſſio firi gn̓alis qualem notauimꝰ ſed iu pticula. 2. I Ratur.. cipiens tꝑalia poteſt iterū defraudare ſe ipſum. dum maledictōnem incurrit qua di citur maledictꝰ qui partē ſuam facit deteriorem Verum eſt itaqꝫ ꝙ opus ſpūale factum pro ſatiſ factione. non valet tantumdē ꝓ multis. ſicut pro paucis ceteris paībus. Obligans igitur ſe ad ſa tiſfaciendum ꝓ alijs. non tantūdemj facit pro ꝓ prijs ſuis debitis in hoc mundo vel ī purgatorio quantum ſi ꝓprie liberacōni totus inſiſteret. Sta bit ergo ꝙ pro recepcōne ſuſtentacōnis huius vite morlis laborabit in purgatorio. pen as luēs multis annis. ꝙͣuis in caſibꝰ multis caritas ad proximum exhibita pie r̓conpenſare valeat hꝰ modi dilationē liberacōis ꝓprie in augmento p̄ mij vite eterne. Dum p̄terea fecit ſe homo pauꝑ enj ꝓpter deū ⁊ ſalutē ꝓpriā. Dum rurſus fecit aliundē ſibi amicos de mammona iniquitatis
j

dedit qͦꝫ ut reciꝑet. ⁊ recepit ut daret..L6. p. Ade̓t hoc loco mateī̓a de mēdicitate corꝑali vtꝝ viꝫ obliget̉ r̓cipiēs elcōſinas ſb̓ titulo mendicitatis. hoc ē ſolo tytulo ⁊ r̓ſpcū natural̓ defectus. abſqꝫ alia recōpenſacōne ſeu reddicōe mutua tꝑali vel ſpūali. Alioqui nō eēt vera mē dicītas. ſꝫ ꝯmutacō qualis eſt in ceteris eccleſia ſticis r̓ddituatis. Vtrū inꝙͣ tal̓ mendicas tuciꝰ ⁊ liberiꝰ viuat apud deum ⁊ homīēs. ꝙ alij qͣ vo lunt eē contēti ſolo huius tytulo pauꝑtatis ſed obligacōnem iuri d̓ino ⁊ naturali ꝯſonā volūta rie cōiungunt. ymmo ꝯſeqn̄ter laberet̉ hec inqͣſi cō. ſi ſtant iſti duo tytuli ꝑiter in eodem ⁊ pro eo dem mendicare. ⁊ oracōnum vicem ſub obligati onis pacto r̓pendere. deinde ꝓfundius fodiēdo aut agitando. Pulcher veritatū theſaurus ⁊ ful gor appareret oculis non infectis. ſꝫ ad exitum ꝓ poſite conquiſicōnis iā ſermo feſtinat... ꝑ. ſcipiens defraudat ſe. dū accipit officium interceſſoris ipſe qui deo diſplicer. ⁊ eſt ī pec catis totus. Fuerunt qͥ dixerunt multa ⁊ t̓ribilia circa materiā iſtaꝫ de pccōribus eccleſiaſticis ut ꝙ ſunt fures ⁊ latrones in tractacōne ⁊ deſpēſa tione ⁊ recepcōne tꝑalium. ꝙ non faciunt fructꝰ ſuos. ⁊ ꝙ tenent̓ ad reſtitucōnem nec inde pn̄t elemoſinā facere. cum multis ſil̓ibus. quoꝝ aliqͣ ſūt expreſſe dāpnata q̄ erāt de errore albigēciū
80

⁊ wealdentium. ⁊ nouiſſime wvicliſtaꝝ q̄ ſup̄ſerūt occaſionē errandi ex odio et zelo. non ẜm ſciām contra diſculos mores ecc̄iaſticorū. quos intue bantur magis deteſtādo ⁊ cū indignacōne ꝙͣ mi ſerando cum pia oracōe ⁊ modeſta redargucōne A rguendo preterea ꝑ ſimilitudīes deſpenſacōis tꝑalium ad ſpūalia. que non ſemper eiſdlem pe dibus curr̄t. particula. 4s Oncedimꝰ auteꝫ ꝙ ecc̄iaſticī pccōres. pn̄t in multis caſibus face̓ fructus bn̄ficioꝝ aut e̓ ligionum ſuos. ꝙͣuis ad ꝯſecucōnem vite eterne non ſint digni panc quo veſcunt̉. ꝙͣuis inſuper non ita ſatīſfaciant deo ſicut iuſti. Sed multa de us cōcedit ingratis. Nonne pōt exn̄s in pccō de bēs decem ſolidos ꝓximo. ſatiſface̓ ſibi. nec obligͣ tus remanere. Nōne poſſet etiā nomine alteriꝰ debitoris. quaſi mediator ſolūcōeꝫ hanc offerre Poſſumꝰ ita iudicare de p̄cc̄ōribus eccleſiaſticis ꝙ tā noīe ꝓprio qn̄qꝫ ꝙͣ in ꝑſona ecc̄ie cuiꝰ mini ſtri ſūt pn̄t ſe ⁊ alios acquītae̓. ꝙͣuis nō ſtat eos eſſe tales. ⁊ ſaluari et mereri. ꝑti. 49 Ecipiens temporalia ſe defraudat et proxi mum dum ſuper inducit ad redditus iā cō ſtitutos nouas ꝓ alijs obligacōes pͥoribꝫ in con poſſibiles a̓ eaꝝ deſtructiās ſūt qͥ ſuꝑ priorē fun dacōeꝫ exēpli grā decē frm̄. ſic recipiūt nouos ut ẜuicium non hinc augeatur. Sūt qui recipiunt

ſub tali pacto. ꝙ in omnē euentū debeat ſemꝑ fie ri ſeruicium pro collatōī̓bꝰ vltimis. Etiam vbi de ficerent ea omnia que tradiderūt. Conſtat ī hijs caſibus ⁊ ſimilibus defraudari priores. qualiter ipſi poſteriores defraudantes nō vellent ſibi fie riꝑ eis ſubſequentes. o. ꝑticula Scipiens tꝑalia dum defraudat ſe ⁊ ꝓximū dicitur int̓pretatiue defraudare deum. qm̄ deus eſt princeps ſupremus curam habens hoī num et reputans ſibi bene vel male fieri qd̓ eis fit et inde conſurgit meritum noſtrū apud ip̄m facit ad hoc ꝑabola illa de operibus miſericordie conmemorādis in die iudicij Veruntamē appro priacius dicitur. aliquid in de fraudacōnem dei fi eri dum directe ⁊ in mediate dimittitur illud qd̓ ad gloriam ſuam celebrandā ⁊ r̓colendam fue ij. ꝑticula.. rat inſtitutum. Ecipiens tꝑalia preſertim cōitas pro ſe et ſucceſſoribus debet cū bona fide et ſagaci diſcrecōne diligenter in recipiendo cōſiderare. pͥ mo qͥd licet. ſcd̓o qͥd decet. tercio quid poteſt et expedit. nedum ad pn̄s ſꝫ futurum. Euenit itaqꝫ ſicut in agentibus iter longum. ꝙ paruū pondꝰ in ſe et in principio. aut pro pauco tꝑe ſit tollera bile. qd̓ per ſucceſſionem continuā e̓dditur velut inpōrbile ſic depuis ⁊ paucis ſuffragijs. dū l̓ iliu gūtur alijs. l̓ ꝑpetuāt̓ poſſumꝰ īuenie̓. 2. ꝑ.
V

dde ꝙ memoria hominū labilis. ꝙ p̄terea ſuꝑueniētes nō de facili ſuam intencōnem applicant ad inſolita. ꝙ inſuꝑ cuſtodienda eſt quātū cōmode fieri poteſt vniformitas apud fra tres. ſicut in cibis. veſtibus. alioqꝫ cōuictu? ſic in officio ⁊ cantu alioqꝫ ritu. ⁊ ita de ꝯſideracōibus hmōi. Fiunt nichilominꝰ frequenter obligati ones in oppoſitum. aut ꝓpter in aduertentiam incōſideracōneꝫ. recipientiū. aut vrgente penuīa Aut ꝓpter cōplacentiā cōferentibus faciendam Aut qꝛ nō audent recipientes apponere condi tiones ꝓ ſeip̄is. licitas decentes. ⁊ expedientes quare ſic. quia nō placerent conferentibus qua les ſunt carnales. ⁊ ſpūalium non capaces. max ime eorum q̄ regularis diſciplina conſtituit ⁊ re quirit. Aut deniqꝫ fit hoc ꝓpter auariciā recipiē cium et eorum turpem queſtū. qui caſus palam ſtatini hꝫ culpā ſiue fiat in augmentū preter ne ceſſariū iam fundatorum cenobiorū. ſiue multo ampliꝰ ſi querat̉ noua fieri fundatio ꝑ fas ꝑ q nephas ad faciendū ſibi ſub r̓ligionis augmen tꝰ fama. q̄ pocius ignominia dici dꝫ. que fedis ī nititur fundamētis. ꝑticula. 13. vnt alie intēcōnes vicioſe qͣs nō opꝫ oēs hic nue̓are. ſic̄ de publicis raptoribꝫ. de vſua̓ E rijs. de obligatis ad r̓ſtitucōꝫ certā. qͣ putāt ꝑ fū dacōes ſe qͥtae̓. qd̓ aꝑtū ē potiꝰ ſe mēt inuoluere

Non aduertētes verbum illud tremendū ſapiē tis. Qui facit elemoſinam de ſubſtantia pauꝑis. qͣ ſi qͦ victiāt filium ante patrē. Conſtat autem ꝙ recipientes ipſos. par pena cōſtringit. ſi non ma ior aliqn̄. quāto ſpūaliores. ⁊ exemplares. ſapiē cōres. inſuꝑ a timora cōres eſſe debent. Proinde quo ad reſtitucōnes incertas tucior eſt receptio maxime dum ſuꝑioris auctoritas iuncta erit. ꝙͣ uis ſit. hoc in loco aliud monſtro ſimile circa de bentes r̓ſtitue̓. cum ſciant quibus et qualit̓ quos cicius induci videbis dare centum ſub tytulo fū daconis alicuiꝰ. ꝙͣ. x. reſtitue̓. Adeo ꝓna eſt vani tas diligere vanitatē. Adeo cor humanum quere̓ mendacium. 8. ꝑticu. Erum quia de p̄tei̓tis. niſi pro quāto faciunt ad cautelam futurorum. nō eſt cōſilium? ſuꝑ eſt vnum inter cetera r̓mediū generale iā tactū. videlicꝫ ſuꝑioris interpretacō. Pro futuris vero ſedula ⁊ crebra recogitacō cum mutua collacōe ſeniorum. ut deinceps ab omni ſpē mala qnͣtum poſſibile fuerit ſe met abſtineant. qm̄ deus non e get fraudibꝫ aūt dol̓ noſtris. ut vel colatur celeb̓ us vel habundancius ſuos alac accultores. hos vel illos multiplicet. que multiplicatio non magͣ ficet leticiam. Sed dū facit de ſuꝑfluitate aut ſu ꝑerogacōne neceſſariam obligacōnem; affert in quietam ⁊ ſepe dampnabilem ſollicitudinē ꝯtra
32

paſſumptū v̓bū qͣſi ꝓ theāthe. Nolite ſollicīti eē ddamꝰ ad p̄teita ꝓ vberiori doctri.. ꝑ. na de ſollicitudīe ꝙ pͥa ⁊ vera ſollicitudo ē qͥ rere regnum dei. ⁊ iuſticiā eiꝰ. Ac ꝓinde iuxta pe tri. monicōnem. omnem ſollicitudiēꝫ ꝓice̓ in deū qm̄ ip̄i cura eſt de nobis Attn̄ inquerēdo regnum dei ⁊ iuſticiā eiꝰ. que aliter in regula monachali videtur appellari opus dei. opꝰ d̓ini ſeruīcij. mul te ſe ſcrupuloꝝ ſollicitudines ingerūt tres nomi natim. vna quoniā affligitur quādoqꝫ ſupra vie̓s corpus. Altera ꝙ remanꝫ ariditas q̄dā mentis. Tercia ꝙ euagatio cordis conpeſci non pōt. ac exinde videtur omnis fructꝰ ꝑdi vel pcc̄m ꝯmitti vtrit hāc ſollicitudinē ſcrupulo. 16. p. ſaꝫ. v̓bū btī bernardi de mō pſallēdi. q̄ nō ſa tis videt̉ apd̓ ml̓tos explebil̓. ꝓpt̓.z. iſtas racōes Dicit eī ſic. Aoneo vos dilectiſſimi pue̓ ſꝑ ac ſtrē nu̓e d̓inis int̓eē laudibꝫ Strēnue qͣdē. vt ſicut r̓ue rēt̉: ita ⁊ a lac̓ter dn̄o aſſiſtatis. nō pigri nō ſom pnolēti. nō oſcitātes. nō ꝑcentes vocibꝫ. nō p̄ſcin dētes v̓ba dīdia. nō integra trāſiliētes. nō fr̄ctis ⁊ r̓miſſis vocibꝫ muliebre quoddā. balba dena re ſonātes ſꝫ virili ut dignū ē ⁊ ſonitu ⁊ affcū vo ces ſcī ſpiritus depromentes. pue̓ ve̓o. ut nil ali ud dum pſallitis ꝙͣ ꝙ pſallitis cogitetis. ſpiritꝰ enim ſanctus illa hora grͣtū non recipit quidqͥt aliud ꝙͣ debes neglecto eo qd̓ debes obtuleris

pſalmodiam non multum ꝓtrahamꝰ. ſꝫ rotūda ⁊ viua voce cantemꝰ. Metrum ⁊ finem verſus ſi mul intonemꝰ. ⁊ ſiml̓ dimittamꝰ pūctum nullꝰ teneat. ſꝫ cito dimittat poſt punctū bonam pau ſam fatiamꝰ. nullꝰ ante alios inciꝑe. ⁊ nimis cur rere preſumat. aut poſt alios nimiū trahere l̓ pū ctum tene̓. ſiml̓ cantemꝰ. ſiml̓ pauſemꝰ ſemper ī pticulao auſcultando. hec ille. Onfitemur expediens eſſe ꝓpter minꝰ īſtru ſctos ⁊ minꝰ lrāles aliqua dicere. ⁊ primo ꝙ hec eſt exhortacō non precepcō. moneo vos in quit. ſꝫ tn̄ aliqua videntur aſſeri. q̄ d̓inam obliga cōnem inſinuant. ut illd̓. Spūs enim ſanctus illa hora gratum nō recipit ⁊cͣ. In quo dicto difficul tas maior pendet. Quoniā de non ꝑcendo vocibꝰ nec remittendo. conſtat ꝙ corꝑalis excuſat debi litas illa precipue q̄ turbacōnem capitis in leſio nem iudicij racōnis afferret. cui ꝑiculo ſuꝑiores tota vigilantia tenētur in vniuerſis et ſingulis occurre̓ quo facto. non opꝫ in alia vexacōne cor ꝑali nimiūpios eſſe. ſꝫ de labore et dolore et de ve xacōne letari in ſpū. ꝓpter mercedem quā vnus quiſqꝫ recipiet ẜm ſuum laborem. ad quē homo naſcit̉ ſicut auis ad volatū. 8. ꝑticu. On p̄centes inquit vocibus. certe non ideo ſuadet vocem clamoſam. non talē que vena rū. que cerebri. q̄ vitaliū ruptiua ſit. Nō deniqꝫ
I
52

cōprehendit debiliores in qualium numero ſcri bens bernardus ſepe fuit aſſcriptus. Alioqnͥ tāta ſcribe̓ eū l̓ dictae̓ clamor ille. ꝯtinuatꝰ nō tuliſſet T ve̓o de voͣl̓ oracōis attēcōe ml̓ti. 19. pti. dixer̄t. multa ſcripſer̄t. tēptauit ve̓o nrā ſo licitudo. ſi poſſet hec difficultas ad pauca claraq̄ reſolui. Et occurrit nobis diſtinctō talis. Sunt in oracōne vocalitria. vnum per modū materie. a liud ꝑ modū forme terciū ꝑ modū finis. qui cum forma ſepe coincidit. Materia oracōis ſepe ꝯſiſtit in verbis. Forma in ſenſu verboꝝ. Finis in eleua tione mentis ad deum. Et hic finis duplex ē. vnꝰ fundatꝰ ꝯformiter ad ſenſū verboꝝ qui pōt dici fi nis ꝓximus. Alius eſt fundatus vndecumqꝫ per diuerſa. licet non contraria. ex qua diſtinctōne e liciuntur ꝓpoſitiones q̄ ſequūtur..60. pti. Ateria oracōis cadit pn̓cipaliter ſub prece pto. ſic ꝙ oras abſoluit̉. ſiue cogitet actua liter ſiue non. ſiue vagetur mēte vel corꝑe. dūmō ꝓferat or̄ois v̓ba. l̓ ꝓferētes audiat iuxͣ qͣlitateꝫ or̄ois. alioqn̓ nō eēt ſalua oīs caro. ⁊ pꝫ exēplis ⁊ explanacōe p̄ceptoꝝ d̓inoꝝ. vt de Ieiunio. ⁊ ho nore ꝑntū. que nō id̓ ſūt pccā. ſi nō fiāt ex grāSi non impleatur ſemꝑ intencō precipientis ⁊ fi nis. ſicut alibi patet latior deductio. Sic enim di cimus. ꝙ agens opus pnīale ꝑ confeſſorē impoſi tum. ꝙͣuis hoc fiat in pccō non tenetur reiterare
bopi

ſit exempli gratia. dare iterum ſex ſolidos. vel ie iunare. vel oracōes certas r̓pete̓. verū ē ꝙ talis ſatiſfactio non eſt r̓cōcilians deo ꝓpter impedim̉ tum pcc̄i. et non racōe oꝑis huiꝰ. qd̓ eſt acqͥtas ⁊ ſi nō ſit recōcilians. ſicut agens nō ideo peccat ꝙͣuis ſic in pccō..6. ꝑticula. Enſus oracōis nō cadit ſub precepto. vt r̓co gitetur ſemper vel intelligat̉. Patꝫ de illitte ratis ⁊ ydeotis. pꝫ de canticis in tubis ⁊ organis patet de paſſibus obſcuriſſimis canthicoꝝ. maxi me ꝓphetalium. de quibꝰ accipitur miſtici. ꝙ te nebroſa aqua in nubibus aeris. ⁊ iteꝝ nubes et caligo in circuitu eius. patet inſuꝑ de multis ſcri pturis habentibus in ſuꝑficie verba carnalia. q̄ plus incitarent recogitata mentes in ꝑfectorum ad lubricitatē?qꝛ nondū ſpūalis ſenſus capaces ſunt? ꝙͣ ad ſpiritualē deuocōnem. Sūt alic narra cōes quedā valde ſteriles in ſuperficīe lrāli. nec habentes aliquid ſuauitatis ſpūalis. ſi nō apud illos iam ꝑfectos. qͥ forti meditacōne ſcīunt fuge̓ mel de petra. oliumqꝫ de ſaxo duriſſimo. quales inueniūtur pauciſſimi. Ceteris vero quid niſi fa ſtidium vel nauſeā vel mētis ariditatem talium diſcuſſio ⁊ ruminatio ſola proferret vel afferret opterea dicamꝰ ꝯſeqn̄ter. 62. ꝑti. ⁊ ꝯformit̓ ad ſāctū thomā ⁊ racōeꝫ. ꝙ finis ī oracōe principal̓ ē eleuacō mētis in deū mediate

vel immediate. directe vel indirecte. principaliter vel occaſionatiue. Orans vero? qui nō poteſt con ſequi finem iſtum per recogitationeꝫ attentam ſenſuum oracōnis particularis que profertur. ⁊ hoc propter aliꝙͣ ex cauſis tactis. qui tamen fi nis dicitur proximus. ⁊ quaſi proprius huic ora cōnidebet cum omni libertate ſpiritus ⁊ abſqꝫ ſcrupulorum ſollicitudine cōtentus eſſe ſi finem vltimū meditacōibus alijs ꝯſequatur. Felix ſi di cere poſſet. Oculi mei ſemꝑ ad dn̄m. meditacō cor dis in ꝯſpectu tuo ſemꝑ. Leuaui oculos meos in montes vnde veniat auxilium michi. Felix ſi non dat̉ ei ꝯtēplādo volare. ſi pōt vel reꝑe. vel more lo cuſtarum ſenet excuciendo viciſſim ſaltus dare Onicō premiſſa cantandi..G3. ꝑticula Bernardi nō repugnat huic ꝓpoſicōi. patet quia ſic afficiens ſe ad deū ꝑ alias cogitacōes nō elicitas ab immediato ſenſu littere q̄ canitur. nō facit aliud ꝙͣ debet. neglecto eo qd̓ debꝫ. ymmo fa cit omnino qd̓ debꝫ cōformiter ad finē a ſpū ſan cto preſcriptum. ¶eritas eſt. ꝙ ceteris paribꝫ expediencius eſt affectionem ſuam exercere iuxta litteram que profertur. propter quatuor in ſpe cīali rōes. Vna eſt ſcripture veneracō in qua ſpi ritus ſanctus ſemper loqui credendus eſt. Alte ra eſt ꝑticularior erudicō circa miſticos ſubarido littere nucleo clauſos ſenſus. Tercia eſt ſuauior

aſſuefactō circa quotidianos ſēſus. Quarta ma ior ſtabilicō circa det̓miātos affectus ꝙͣ circa va gos ⁊ iugit̉ nouos. Addit̉ or̄o que petat r̓uelai ſibi ſuauitatem mellei ſenſus in lrē fauo latentis ⁊ hoc per ꝯpreſſionē meditacōis. que prorſus nō fiet niſi dederit deus ꝑuulis intellectum aperiens theſaurum ſuū aque viue. 62. ꝑtiEniqꝫ plurimū ꝯfert ſi prius ante tempus oracōnis fuerit cohibicō ſenſuum exterioꝝ qm̄ dn̄s. Ianuis clauſis dedit pacem ⁊ ſpm̄ ſan ctum diſcipulis ſic inſuꝑ cōtinua muſcarū inutili um afacie cordis effugacō manufortis attencōis ¶ Non ita tamē. qṅ aliqn̄ ſit expediens nichilipē dere ſuā inportunitatē. plus ꝙͣ inportuniꝰ eā abi cere conari. licet ꝑditure ſint ad horam ſuauita tem vngēti. Hoc exemplo cōfirmauit vnus pa trum de retencōne venti in pallio. Alius de catu li latratu. Aliꝰ de aucarum ſibilo. Aliꝰ de muliere litigante. Aliꝰ de riuo qͣ violentior fit obice poīto Aliꝰ de cathinātibus terrere puros volentibus Aliꝰ de blaſphemie ſpū. Aliꝰ de pruritu curioſita tis. q̄ nō ſcalpendo curatur. ſꝫ ꝑ muſculos accen ditur. Eſt autē curioſitas. ſtudiū ea ſciēdi. q̄ nos vel nō decet. vel nō expediunt. vel non edificant. Hanc cōpreſſit xp̄us ī apl̓is die aſcēſionis. Hāc in petro querente de ſtatu iohānis. qͥd ad te. ayt Vnde ſub hoc metro cohibebat ſe vnus dicen
BC

Clauſa qͥd ad te ſta. qͦs tu duc. duc. cor. in alta. fac opus iniunctum deinde vacato tibi. Placuit ad confirmacōnem p̄cedenciū pone̓ ꝑ expreſſum verba ſcilicꝫ thome ſuper quarta di. 11. Materia de oracōne queſtione. 2. articulo..2. ꝑti. 6. j. Ttencō inquit in oracōe poteſt eſſe triplex Primo enim eſt attentio ad verba. quibus petimꝰ ⁊ ad peticōꝫ ip̄aꝫ et ad ea q̄ peticōeꝫ ip̄aꝫ circūſtant ſic̄ ē ncc̄itas ꝓ qͣ petit̉ deꝰ qͥ rogat̉. et alia hmōi. Et quecūqꝫ haꝝ attentionū aſſit: nō ē reputāda ī attenta or̄o. vnde etiā illi q̄ nō ītel ligūt peticōis verba. ad or̄oeꝫ attēti eē pn̄t Sꝫ tn̄ vltima attencō eſt laudabilior ꝙͣ. 2. Et. 2. ꝙͣ.i. Et qꝛ aīa nō pōt eē vehemēt̓ attēta ad diu̓ſa. Ideo. i. attencō pōt noce̓ vt minor ſit or̄onis fructꝰ. ſi. 2. euacuat l̓. 2. ſi terciā oīno tollat. ſꝫ nō ecōu̓ſo tn̄ attēcō ꝯīter accipiēdoa aliqͥd triū p̄dcōꝝ nō no cꝫ ſꝫ multū ꝓdeſt. hec ibi. ꝑti. 66. Orro circa fineꝫ opuſculi poſſumꝰ addere di ſtinctōes magiſtrales de attēcōe ⁊ deuocōe ⁊ affectōe. que alibi ſeorſū noͣte ſunt. ꝑti. 67 Euocō in oracōe qn̄qꝫ nō admittit alias qͣſ cūqꝫ cogitacōes n̓ ſoliꝰ dei. ⁊ hoc ē ī pūti vi ta rariſſimū. vbi vix hora l̓ dimidia ſit ī celo mē Euocō qn̄qꝫ recipit. ꝑti. 2. Itis ſilenciū alias cogitacōes ſꝫ ꝑtinentes ad ordinatas ⁊ ſolū tales et hoc ē rarū ⁊ bonum. ꝑti.3

¶ Deuocō r̓cipit cogitacōes inꝑtinētes..5. ⁊ quaſi ſuꝑfluas. ⁊ hoc ē quotidianū.. ¶ Deuocō recipit contrarias ⁊ aduerſas cogita cōnes ut ſūt vicōꝝ. ⁊ hoc ꝑiculoſum.. Cogitacōnū inꝑtinentium vna qn̄qꝫ eſt vehe mens ⁊ ſuffocans actualē deuocōneꝫ. ſꝫ non aufe rens virtualem nec habitualem. nec vocē ⁊ hoc poteſt eſſe virtutis exercitiū.. G. ¶ Alia vehemens eſt. tollens v̓tualeꝫ deuocōneꝫ ſic ꝙ iam virtus deuocōnis non imꝑat aut conti nu̓at oracōnem. ſꝫ ꝯſuetudo vel alia racō ⁊ hec nō neceſſario tollit laudē ab oratione. e ¶ Alia eſt cogitatio vel affectō quaſi fluctuans que nec excedit ⁊ ſuffocat deuocōeꝫ. nec excedit̉ toͣliter ab ea. ⁊ hec ſtat cum laude. g. Alia eſt leuis ⁊ vento ſimilis. licet videatur ī portuna. ſꝫ ſuꝑatur aut cōtempnitur. et hec non tollit laudem. ſꝫ exercet mētem... 9x ¶ Cogitacōnum cōtrariaꝝ. vna eſt abſolute ⁊ di recte ꝯtraria. qͣ ſcꝫ orans deteſtatur orare ⁊ deuo tionem habere. ſꝫ timore diſcīpline proſequitur hec omnino vituperabilis. 10 ¶ Alia qua orans habet diſplicentiā ꝯdicōnalem ſic ꝙ non oraret niſi vouiſſet. nō tn̄ deteſtatur ſe vouiſſe. ſꝫ placet ⁊ hec eſt ſufficiens atqꝫ laudabi s. licꝫ non excellens. ⁊ habet deuocōeꝫ habitua lem et originalem. C
L

Alia eſt vicōſa circa pccā alia. vt..ij. ppter cōmocōeꝫ ire vel illecebre. que nō diſplicet nec acceptatur ꝯſenſiue. licꝫ velit nolit hō. ſentia tur ⁊ hec pōt eſſe materia virtutis exercēde. ⁊ ad expulſionē expediret qn̄qꝫ magis niti. ꝙͣ ad ora 12 cōis cōtinuationem. ¶ Alia vicōſa criminalit̓. cui nō ſufficienter reſi ſtitur. ſꝫ ei vel interpretatiue ꝯſentitur. ⁊ hec eſt dampnabilis. quis aut dicatur verꝰ. quis inter pretatiuꝰ alibi dictum eſt. Conſentire ſiquidem dicitur aliquis malo. dū non fecit qd̓ in ſe eſt. ne qꝫ facīt ut vitetur. ꝑticula. 68. Vbiungitur alia diſtinctio de artencōne ſb̓ triplicitare multiplici. Acā hn̄s alid̓ ob̓cm̄ ꝙͣ ſe Reflexa hn̄s ꝓ ob̓cō ſe Attēcō o īoīs f̓plex ēs Tōiūcta r̓cipi. alia ꝙͣ ſe gn̓al̓ ut qꝛ vult orae̓ toͣ die pēal̓ qꝛ vult tl̓eꝫ or̄oꝫ dice̓. Attēcō oīois Indiuidual̓ qͣ vult ꝑ. ſingul̓ rcā t̓plex ē/ intēde̓ Sic de affec. pōt eē di. Attencō oracōis quolibꝫ mōꝝ mox dcōꝝ triplex Actualitas. cuiꝰ actꝰ ineſt. mouēs in mediate virtualis cuiꝰ virtꝰ ineſt. mouēs actu ceſſante Hītualis vel aptitudinalis cuius ſolus habitus ineſt non ſufficiens id mouere. ¶ Attēcō oracōis reā ⁊ ſimplex Rurſus triplex..4.

Attēcō or̄ois r̓flexͣ ſic̄o ⁊ rca. triplex eſt Attēcō oracōis re flex quocūqꝫ moꝝ t̓plex Aettēcō orōīs rcā ⁊ cōiūcta. ſeu mix triplex Attēcō mixͣ cirͣ poe ſiciē conͣria triplex Aittēcō mixͣ ꝯſētīēs conͣrijs triplex Attēcō pͥuatiē op poſita triplex eſt
Generalis Spālis Zi. Indiuidualis Actualis. virtualis 56 Habitualis. Circa conria poitiē Circa ōppoīta p. uatiue. Circa velut indra ad vtrūque Conſentiens. Siſſentiens Pigͣ l̓ dormitās ſiue ſint ia carne vl̓ mundo vel deō ne talia contrariAbſolute volūtala qꝛ re nititur. ſed vincit̉ 9 Cōdicōnaliter volūtaria Int̓pretatiē volūtaria qꝛ renet̉ cō vigil ex noneſt Tollēs oēꝫ circa v̓bū et ſēſum. ⁊ deū r̓cogitacōnē Tollēs duo p̄miſſoꝝ ⁊. oi. nō v̓bū. Tollēs tātūmo vnum. ſenſum ſcilicꝫ vel verbum vel dcum.
z7

Attencō iuncta velud indifferens triplex. tota liter interrupta actu. virtute ⁊ habitu. Parcīali ter interrupta? ſolo actu ⁊ virtute. ꝑcīaliter inter rupta. ſolo actu. non virtute nec hītu 13. ¶ Attencō orationis qualiſcūqꝫ triplex. ẜm ꝙ o ratio eſt obligatoria ſub pena pcc̄i mortalis. Obli gatoria ſolo ꝯſilio bone equitatis. Obligatoria ſo lius cauſa ſocīetatis vt dū quis tenetur non ora re vocaliter. ſꝫ orantem attendele. oiꝝ ¶ Attentio orationis mixte ⁊ interrupte triplex qn̄qꝫ. ꝑ vnam aut tres dies vl̓ menſem. ex cōſue tudine. pꝫ in ꝑegrino. per magnas moras ſine re niſu forti. vel frequenti. per morulas cum reniſuquaſi ſaltum animi crebrum contra muſcas cogi 14. tationum importunas. ¶ Atrentio or̄ois abigentis has muſcas triplex. Quedā impoſcibil̓ ⁊ vana ⁊ ꝯturbatiā. qued̓ dif ficilis nec ꝓ tūc vſqꝫquaqꝫ neceſſaria. Quedam facilis. licet importuna. tamē meritoria. i j. ¶ Attentio quelibꝫ premiſſarum ſub debito t̓plex Circa verbū. bonā ⁊ neceſſaria. ſic ut dicatur a ſe vel ſocio. Circa verbum et ſenſum. bene placens Circa verbū ſenſū ⁊ deū. ꝑfcā et ſimiles fieri pn̄t diſtinctōes de affcōe que dicit̉ affixio qued̓ iq. Attencō quelibꝫ premiſſaꝝ triplex. Habitual̓ bona. dū manet in attentione. ex. x. annis non cri minaliter interrupta.
jx et

Virtualis melior. dū manet in oꝑacōne. Actual̓ optima ceteris paribꝰ. dū manet in toto homine toto corde. tota aīa tota mente. tota virtute. 4 Attentio reflexa in bonū triplex. Facilis in cō templatiuo ⁊ ſpirituali q̄ volat libro velut celo difficilis in meditatiuo ⁊ rōnali. qui nititur fur ſum rependo. Vaga vel inutilis in ſolo anima li. qui ſerpit in humo..1g. Attentio reſlexa in bonū. triplex rariſſima pri mo mō tā duracōe ꝙͣ vſitacōne. Rara Scd̓o mo do nec ſemꝑ neceſſaria l̓ cantu vel vocali oracōne Quaſi nulla tercio modo. ⁊ ſufficit ꝙ cū aſina ihe ruſalem talis ābulet in ſimplicitate. quaſi vitula effraym docta dilige̓ triturā. atqꝫ muſcas acres cogitacōnū qnͣtū valꝫ tolleret. nec velit abigere ꝑ impaciētiā. ꝙ ceſſorē ſuū ſpm̄ ſcm̄ deiciat. 19. Attentio reflectens ſe ſuꝑ attencōnem preteri tam in verbis oracōis vocalis in ſe l̓ cum ſocio. triplex. Vna que vehementer eſtimat verba nō ꝓtuliſſe. Alia que iſtud timet velut ad vtrumqꝫ Tercīa que vehemencius opniatur ſe dixiſſe vel alium ſecum. ꝙͣ omiſiſſe. 20. Attentio reflexa iudicans. Primo modo ꝯpel lit ad repeticōnem vel penitētiam. ſecus de noua attencōne circa ſenſum vel dcum. Scd̓o mō ſua det repeticionem ⁊ aliqn̄ cōpellit. ꝓpter oꝑtunita tem habitā. Tercioniō diſſuadet repeticōeꝫ pociꝰ
38

ꝙͣ impellat. et hoc ꝓpter innatā mētis euagacōeꝫ que non recordatur faciliter eorū circa que non actu reſlectitur. ſicut nec oportet. Exhortatio concluſiua.. Attendite vobis igit̉. ⁊ attencōni veſtre. in ora cōnibꝰ debitis. O eccleſiaſtici. vos p̄cipue fratres religioſi. quoꝝ intuitu res hec agit̉. Attēdite cū pia ſollicitudine. q̄ prauā expellat. tāꝙͣ clauꝰ cla uum. Attendite ut ſciat vnꝰ quiſqꝫ donū dei. non plus nec minus ſapiens ꝙͣ oꝫ. Et hoc vtiqꝫ non poterit faciliter ꝯſūmari. cum prauū ſit cor homi nis ⁊ inſcrutabile niſi ſermodei viuꝰ ⁊ efficax aſ ſit diſcretor cogitacōnuū ⁊ intentionū cordis nō ſtri qd̓ vt fiat: orādus eſt deus et in ip̄m iactādꝰ noſter cogitatus. vt tādem verbis apoſtolicis cō cludamꝰ. Nichil ſolliciti ſitis. ſꝫ in oī or̄oē cū grͣ ciarum actione peticōes veſtre innoteſcant apd̓ deū. Et pax dei que exuꝑat oēꝫ ſenſum cuſtodiat corda veſtra ⁊ intelligentias veſtras in criſto ihe ſu domino noſtro Amen. datū pariſius pͦ venerabilem magiſtrū Iohā nē Iarſſon Cancellarium Pariſienſem. LAHI 11 SIM ſ IIIALIOTHEL DISSEIDORI 12

86