Epigrāma Libri preſentis Enedictus deus. A quo hic li ber Inſpiratus eſt immediate et diuinitus reuelatus Ut patet primo libro reuela capitꝰ j G. Et capitꝰ ij. A. ⁊ Infra ¶ Mediātibus Glorioſiſſima virgine maria. Ut pa cet. j. li v. cap̄. B. Et. vij. viij. ix. et. x. capit. ⁊ infra ¶ Atqꝫ angelis dei. vtꝫ primo libro. cap̄. xij. xxvj. Ac. et. xxxvj. A. Necnon quibuſdam ſanctis Scꝫ ¶ Prophetis. vtꝫ. primo li. cap. xxxj. et. xlj. E. Et xlv. B. Item viij. li. cap̄. lvj. Q. ¶ Apoſtolis. vtꝫ. primo li. xlv.. Item. iiij. li. vj. Item. viij. li. lvj. P ¶ Euangeliſtis. vtꝫ. iiij. li. primo. A. B. et xxiij. A et. cxxix. Re. O. Item. vj. li. lxxxix. Item. viij. li. lvj. O ¶ Martiribus. vtꝫ primo. li. xxiij. F. Item. iiij. li. ciij. Item extra. lxxij. et. xcij. ¶ Confeſſoribus. vtꝫ. iij. li. cap̄. v. et vj. Item. vij li. iij. ¶ Tirginibus. vtꝫ. iij. li. cap̄. xij. B. C. et. xxx. A. Item iiij. li. cap̄. xj. A. B. xvij. A. B. G. E. xx. A. et. cxxiiij ¶ Et coniugatis. vtꝫ. vj. libro. ciiij. T glorioſe huic ſponſe criſti Sancte Birgitte melliſlue condonatus. Qui tractat de miſterio ſcīſſime Trinitatis. et Incarnatiōis criſti. De cōtemptū et vanitate mūdi. De p̄mijs iuſtorum. Et de penis malorum. ¶ He cuius ſancte deuota conuerſatōe. Uirtutū frequētia. Signorū prerogatiua et Singulari ſanctitate. ¶ Earum qͦꝫ reuelationum celeſtiū ſereniſſima examī natione. Approbatione. Impugnatōe. Defenſione. Et confirmatione. Per contē ta in hoc libro realius ⁊ cōpletius eluceſcunt. In atteſtatōibus qͦꝫ pro ip̄ius habitis canonizatione Libro miraculorum. pariter et legenda. ¶ Quorum omīmi vera et indubitata originalia Una cū Declaratōibus et defenſo rijs limpidiſſimorū quorundā doctorum. In Sanctarū Marie et Birgitte primitio et originali habentur et obſeruantur cęnobiowoatꝫſten̄. In Regno Syyecie. Phares voluminis Infraſcripti. Diuide ſic numē ſubſcriptum. ſiue volumen ¶urre iohan poſt bulla boni. ꝓloguſqꝫ mathie Atqꝫ libri ſeptem. Prolog alton. Imperatoris Regula. Sermones. oratio. cū Uaga Uita Fungitur hijs tabula. declarans ſingula paſſim Ioli deo laus et gloria. Epiſtola. Cardinalis. Epiſtola dn̄i Iohan nis Cardinalis de turre cremata. ad omēs criſti fideles Incipit. Ohan nes mi ſeracio ne diui na ſacꝰ ſancte Roma ne eccle ſie titu Ili ſancte IMarie tranſtiberim quodam ſancti Sixti p̄ſ biter Cardinalis. om̄ibus et ſingulis xp̄i fidē profitentibus. Salutē in dn̄o Qui omniū eſt vera ſalus et vita. Ro gati deuota cū inſtācia. ꝑ venerabiles et religioſos fratres. Magnū vnnōis artiū mgr̄m Sacre theologie baccala riū. et monaſterij ſanctarū marie vir ginis/ et Birgitte de watꝫ ſteno ordi nis ſct̄i Auguſtini Scī ſaluatoris nun cupati dyoceẜ Lyncopenſis in regno Syecie generalē cōfeſſorē. Et olauū petri monaſterij p̄dicti fratrē ꝯuentu alē ꝓ parte monaſterij/ et ordinis p̄dic torū vt veritati teſtimoniū ꝑhiberemꝰ quatens infraſcriptas expoſitiōes et de claratōes ſuꝑ nōnullis articulis de li bris reuelationū btē Birgitte ſumptis et extractis. quorum aliquos nōnulli tanꝙͣ erroneos in Baſilien̄ cōcilio im probare nitebant̉ fuiſſe a nobis editas atteſtari dignarem. Qm̄ igit̉ vt inquit Auguſtinꝰ vterqꝫ reus ē. et qui verita tē occultat/ et qui mēdaciū dicit. quia ille ꝓdeſſe non vult/ et iſte nocere deſide erat. Rationabilibꝰ p̄fatoruꝫ patrum votis annuētes dicimꝰ ⁊ atteſtamur ꝑ pn̄tes. ꝙ anteꝙͣ ad cardinalatus dignitatē ꝓmoueremur exiſtentes adhuc in Baſilien̄ concilio. Uidelicꝫ Anno do minice incarnationis. M. cccc. xxxv. Sacri palacij apl̓ici magiſter. Et vnꝰ ex ſacre theologie ꝓfeſſoribus ꝑ ipſum cōciliū deputatus. ad examē p̄fatorum articuloꝝ. ſcilicꝫ ⁊ an in libris reuelati onum p̄fate dn̄e ſancte Birgitte. vt ꝑ plures emulos affirmabat̉ aliquid co tra ſcripturā ſacram. et ſanctoꝝ docto rum doctrinā vel bonos mores cōtine ret̉/ aliqua ve ex parte offenderet. zelo veritatis et honore ſcē Birgitte incen ſi de omnipotentis dei cōfiſi clemētia. om̄es p̄dictarū reuelationū libros ſtu dioſe et diligēter ꝑlegimus. ⁊ iuxta no bis deſuꝑ datā gr̄am. et ſenſus nr̄i par uitatē et temꝑis breuitatē. expoſitiōes et declaratōes aliquas ſuper aliquibus prefatis articulis ꝓteſtatiōibus ſolitis tn̄ preſuppoſitis. prout infra ſequunt̉ edidimus p̄mittentes aliqͣ. quibus di uine reuelatōes diſcerni poſſūt a demo nū deceptiōibus. In quorū oīm fidem ſcripturā ſequentem ꝓpria māu. et nr̄o magno Sigillo duximꝰ roborandam. Enerabilibus patribus et religioſis viris frībus ordi nis ſcī ſaluatoris Geruino petri/ cōfeſſori generali mōaſterij wvatꝫ ſtenen̄ in regno Syecie. ⁊ Achoni io hannis p̄fati monaſterij fratri ꝯuētua li frater Iohannes de turre cremata. ſacre theologie ꝓfeſſor. ſacri apl̓ici pa lacij magiſter/ ſalutē ⁊ inſtitutricis vr̄e btē Birgitte ſct̄e religionis ſequi veſti gia. Elapſis quidē diebus. quibꝰ quo rundā articulorū reuelationū ſcē Bir gitte matris vr̄e. et inſtitutricis vr̄i or dinis corā iudice fidei. ⁊ deputatis qui buſdā igrīs ⁊ doctoribus examinabat̉ materia. placuit caritati vr̄e me multi plicatis p̄cibus exhortari. vt vigilanti cura ⁊ accurato ſtudio intēdere vellē inter alios reuerēdos mgrōs. qui pari ſtudio eidem operi intenturi erant ad a. ij. Prologus. Cardinalis. videndum ſcꝫ et examinādū. an prefati articuli ſicut ꝑ nōnullos emulos vr̄os vt dicebatis aſſerebat̉ aliquid cōtra ſa cram ſcripturā. aut ſanctoꝝ doctoꝝ doc trinā aūt qd̓ bonos mores offenderet continerēt. Et ecce km̄i patres quāꝙͣ res iſta exigeret et longū tpūs. et virū qui in veſtigationis acumine ꝑſpicacior inueniēdi arte ꝑitior atqꝫ ſapīe copia lo cuplecior eſſet: vr̄a tn̄ affectuoſa p̄cami na vr̄is moleſtijs ex corde ꝯpaciens ⁊ de uote ſuſcipiēs de oīpotentis dei. qui a ſa piētibus ſapīe ſue profūda abſcondere. et paruulis ea reuelare dignat̉ aſſiſtētia v̓tutis confiſus. ⁊ non med iocrit̓ de pio procinio btē Birgitte cuiꝰ res agitur. ⁊ pro cuius honore hic labor aſſumit̉ con fortatꝰ animū placuit accomodare ſtu dio. et videre iuxta crediti michi deſuꝑ ingenij vires an p̄fati articuli nobis pre ſentati poſſēt ſuſtineri fidei catholice ve ritate ſalua et abſqꝫ doctrine ſanctoꝝ do ctoꝝ iniuria. quid aūt michi viſum ſit in ſubſequētibus iuxta mei ſenſus tenuē ca pacitatē. ⁊ ſcelerit̓ vt vos ip̄i ſcitis āno taui. Proteſtor tn̄ in oībus hic dictis ſi cut ſemꝑ in cūctis actibꝰ et ſcriptis me is inſtar boni catholici. feci ꝙ non eſt in tētionis mēe aliquid dicere ymmo intē do non dice̓re aūt aſſerere. aut ꝑtinaci ter defendere qd̓ ſit ꝯtra ſacrā ſcripturā aut det̓minatōeꝫ vniuerſal̓ eccl̓ie. aut ſit ꝯtra doctrinā ſanctoꝝ doctorū approba tam. aut eciā piarum auriū eſſet offenſi uum. omīa quę ſcripſi ſubmittēs correc tioni. et indicio huius ſancte et vniuer ſalis ſynodi Baſilienſis Incipit ꝓlogꝰ dn̄i iohīs Cardinal̓ de turre cre mata ī defenſoriū eiuſdē ſuꝑ reuelatōes celeſtes Scē Birgitte de woatz ſteno. Ixerunt iudith ozias et p̄ſbi teri. oīa que locuta es vera Y ſūt. ⁊ non ē in ſermonibꝰ tuis A vlla rep̄henſio. nūc ergo ora pro nobis qm̄ tu mulier ſcā es et timēs deum. Iu diti. c. viijº Iſta quippe v̓ba q̄ ſcd̓m ſen ſum lr̄alem dcā legunt̉ ab ozia principe et p̄ſb̓ris ppl̓i iſrl̓ illi ſctē et famoſiſſime viduę iudith in ꝯmendatōem v̓tutis et ſanctitatis eiꝰ. et ī teſtimoniū veritatis ſermonū qͦs diuini lumīs grā illuſtrata et inſpirata locuta fuiſſe credit̉ poſſunt ꝯuenientiſſime ſcd̓m allegoricā intelligē tiā adaptari gl̓oſe ac famoſiſſime nobili vidue ſcē birgitte de regno Syyecie ex parte prīcipis eccl̓ie. videlicꝫ ſūmi ponti ficis. ⁊ dn̄orum p̄latoꝝ ac aliorū viroꝝ eccl̓iaſticorū ſcīa et autoritate inſigniū. qui articl̓os eius examinātes et om̄ibꝰ pio ſtudio decurſis et intellectis nichil qd̓ ſacre ſcripture aduerſum aut bonis moribꝰ ſit inueniētes/ teſtimoniū dātes veritati dicere intelligant̉ v̓ba ꝓpoſita. ſcꝫ. Oīa quę locuta es vera ſūt: et non ē in ſermonibꝰ tuis vlla rep̄henſio Nūc ergo ora pro nobis. qm̄ tū ml̓r ſctā es ⁊ timēs deū. In quibꝰ quidē v̓bis quinqꝫ natant̉. ꝑ q̄ arguit̉ ⁊ on̄dit̉ veriſiml̓r. ꝙ reuelatōes libroꝝ btē Birgitte a ſpū di uino emanauer̄t ⁊ proceſſerūt. ꝑ q̄ tanꝙͣ ꝑ ſigna cognoſci ⁊ diſcerni ſolite ſunt re uelatiōes que a ſpū v̓itatis inſpirant̉ et diuino ſuꝑinfundunt̉ lumīe A reuelati onibꝰ que a ſpū mēdacij et dyabolica il luſione admīſtrant̉ et ſuggerunt̉. Que ſequēdo ordinē partiū thematis ſūt iſta. Primū ſignū ē. qn̄ iudicio magnoꝝ vrro rū ⁊ exꝑtoꝝ approbat̉. Scd̓m ſumit̉ ex parte effectꝰ. qͥ ex reuelatōe in aīo eius ꝑſone cui fit relinquit̉. qn̄ ſcꝫ in ea deuo tionis ⁊ hūilitatis p̄cipue ⁊ gl̓e dei ex hu iuſmōi reuelatōibꝰ ꝓfectus auget̉ Ter ciū ē ex par te mat̓ie. qn̄ in oībus dictis eius reꝑit̉ veritas. Quartū ex parte for me ē ꝯformitas ad ſacrā ſcripturā. Qui tum ex parte ꝑſone ē approbata ſcītas. Primū horū ſcꝫ approbantiū gͣuitas au toritatis notat̉ ibi Dixer̄t ozias ⁊ p̄ſbite ri. Scd̓m ſcꝫ effectus reuelationis qui eſt profunditas humilitatis ibi Iuditlj Prologus. Cardinalis. que interpretatur ꝯfitens et glorificās deum Tercium. ſcꝫ materie ſinceritas veritatis. ibi Omnia que locuta es ve ra ſunt Quartū ex parte forme ſcꝫ gra titudo cōformitatis. ibi. Non eſt in ſer monibꝰ tuis vlla reprehenſio. Quintū ꝙ ex parte circūſtantiaruꝫ perſone eſt euidencia ſcītatis. ibi. Nūc ergo ora ꝓ nobis. qm̄ tu mulier ſancta es ⁊ times deum Et qm̄ ex iſtis ſumēda ſunt argu menta precipua. et teſtimonia verita tis/ quibus libri reuelationum ſcē Bir gitte ſint diuino ſpū inſpirati De ſingu lis iſtis ꝑ ſingl̓a capitula dignū iudica ui eſſe ꝓtendendū ſermonē Iuxta ergo quinqꝫ ſigna quibus diſcernunt̉ reuela tiones diuine a dyabolicis quīqꝫ erunt capitula: ex qͥbus quinqꝫ formabuntur ratōes oſtendentes veriſimiliter reue latōes cōtentas in libris btē birgitte a diuino ſpiritu veraciter emanaſſe. Rimū capitulū in quo poni tur primū ſignū. et primū ar gumentū diſcernēdi reuelationes diuinas a diabolicis deceptiōi bus inter alia ſigna. que doctores ſcī et ſacre theologie ꝓfeſſores dedere ad cog noſcendū veriſimiliter. que reuelatōes dicende ſint ſpūs boni. et que ab illuſi one ſpūs mali ꝓceſſerunt. ex hoc iuxta ordinē ꝑtiū thematis primū nomīo. vi delicꝫ qn̄ graues et experti ſapiētes ſpi rituales viri ita iudicāt Sane ſi eoruꝫ iudicio approbant̉ tales: ſignū eſt ꝙ ta les veriſimil̓r a deo inſpirate ſint. licet ab inſipientibꝰ ⁊ carnalibus hoībus. qͥ nō niſi carnalia ſapiūt aliter iudicētur cū dicat apl̓us. jͣ. corī. ij. Aīalis homo nō ꝑcipit ea que ſunt ſpūs dei/ ſtulticia enī eſt illi ⁊ nō poteſt intelligere. qꝛ ſpi ritualiter examinant̉/ ſpūalis aūt iudi cat omīa. gloſa. i. intelligit et diſcernit Et Bernardꝰ loquēs de ſigno iſto ait Ea cogitatio que pudica videt̉ nec ad vicia trahit aperte. tūc diuinum a deo noueris eſſe/ ſi pacifica ſit. ſi prelati tui ac ſpiritualiū fratrū tuoꝝ approbet̉ iu dicio Hac ratōe paulus mittit̉ ad ana niam. ſic cornelius dirigit̉ per petruꝫ. ſic eunuchus inſtruit̉ ꝑ philippuꝫ Hac inſuꝑ ex cauſa in libro collationū ſcorū patrū approbatōem. et iudiciū ſpūaliū virorū edocem requirere. Unde abbas moyſes ita de hoc loquit̉ Nullatenus enī īquit decipi. quiſꝙͣ poteſt: qͥ nō ſuc iudicio. ſed maiorū viuit exemplo. nec valebit ignorātie eius callidus hoſtis illudere. qui vniuerſas cogitatōes cor de naſcētes ꝑnicōſa verecundia neſcit obtegere. ſed eas maturo examīe ſenio rū vel reprobat vl̓ admittit illico nāqꝫ vt patefacta fuerit cogitatio maligna marceſcit. et anteꝙͣ iudiciū diſcretiōis ꝓferatur ſerpens teterrimꝰ velut a te nebroſo ſubterraneo ſpecū v̓tute ꝯfeſ ſionis ꝓtractus ad lucē. et traductus quodammō ac de honeſtatus abſcedit Tam diu enī ſuggeſtiōes noxie dn̄ant̉ in nobis. ꝙͣdiu celantur in corde. Hec ille moyſes. Circa qd̓ ſignū notandū. ꝙ precipuū veritatis reuelationis hoc eſſe dicit̉. qn̄ nedū grauiſſimoꝝ patruꝫ intelligētia et exꝑiencia magnorū. ſed eciā ſummi pōtificis iudicio approbā tur. dicit. n. Ieronimꝰ. et ponit̉. xxiiij. q. j. Hec eſt fides papa beatiſſime. ꝙͣ in eccleſia catholica didicimus/ quamqꝫ ſemꝑ tenuimꝰ in qua ſi minus ꝑite aut parū apte aliquid poſitū eſt emendari cupimꝰ a te qui petri et ſedē tenes ⁊ fi dē. ſi aut hec nrā ꝯfeſſio apl̓atus tui iu dicio ꝯprobet̉. quicūqꝫ me culpare vo luerit. ſe īperitum. aut maliuolum. vel eciā non catholicum. ſed hereticū com probabit. Ex quo ſigno efficaciſſimuꝫ videt̉ accipi argumentū. ꝙ reuelatōes btē birgitte a dei ſpū ſint inſpirate cum magnoꝝ viroꝝ. ⁊ eciā ſummi pōtificis iudicio approbate videantur Pro quo notandū. ꝙ reuelatōes iſte duplici tꝑe inueniunt̉ examīate. viuēte ſcꝫ ipſa btā birgitta. ſcd̓o poſt mortē eius. Iu vita ij. a. iij. Prologus. Cardinalis. quidem. Nā cum ipſa leuis nō eſſet ad cito credendū reuelatiōibus. cū primo huiuſmōi reuelatōes inciperet habere et vidiſſet nubē lucidā. audiſſetqꝫ vocē quaſi homīs dicentē. Mulier audi me ip̄a timēs illudi ab angl̓o ſathane. mox confeſſorē adijt quendā deuotiſſimū. et approbatiſſime vite virū mgr̄m mathi am de Syyecīa ſacre theologie ꝓfeſſo rem egregiū. qui ſuꝑ totā bibliā ſcrip ſit. Hic in talibus nō ignarus ei ieiūia et orōnes indixit. ⁊ alia excercicia ſpū alia ⁊ ꝯfeſſiōe eiꝰ audita. eā ſacram̄to corꝑis xp̄i ꝯmūicauit. Dūqꝫ talibꝰ inſiſ tens ſimilem iterum viſionem haberet ip̄a denuo de cōſilio dcī mgr̄i or̄ones et alia bona adauxit. Et tūc tercio ſimil̓r vidit nube̓ ⁊ in nube ſil̓itudinē xp̄i filij dei. Et audiuit vocē Mulier audi me ego ſū deus tuus qui tecū loqui volo. noli timere Ego ſum oīm ꝯdītor nō de ceptor. Nō loquor tecū ꝓpter te ſolam ſed ꝓpter ſalutē alioꝝ ¶ Dū aūt reue latōes huiuſmōi ml̓tiplicarent̉ ip̄a non contēta reuelatiōes ip̄as ml̓tis ſpūali bus alijs viris in om̄i ſcia ꝑitiſſimis. p̄cipue iuxta mandatū dn̄i. Deutᵇ xvi p̄cipientis ambigua iudicia referri ad ſacerdotes p̄latis eccl̓ie maioribꝰ reu lare curauit. vn̄ dn̄o Archiep̄o vpſalū et alijs tribus epīs. et abbati cuidā re ligioſiſſimo tūc romē exiſtentibus C dn̄o alfonſo olim ep̄o Gyenen̄ hūiliter et reuerent̓ expoſuit Qui ſuꝑ hijs ma tura de liberatōe et tractatu hīto. eaꝫ nō a deceptore ſpū ſꝫ a ſpū ſcō ꝓceder concordit̓ concluſerūt. Idē ꝑ multo alios viros eximios harū reuelationū exaīe accurato p̄habito iudicatū eſt vt ex ml̓tis locis colligit̉ in quibus act et vita eius deſcribunt̉. a quibus breui tatis cauſa ſuꝑſedere curaui ¶ Hemū ſcd̓o poſt mortē date ſūt huiuſmōi reue latōes examī et tam ſapientū virorū ꝙͣ ſummorū pontificū iudicio approbate vident̉ Pro quo notandū. ꝙ Anno dn̄i M.cccº lxxvij. poſt obitū btē Birgit te reuelatōes celeſtes eidē diuinitꝰ fcē in pluribꝰ voluminibus ꝯſcripte. vt ſic cōmodius a pluribꝰ et cōſpici ⁊ exami nari poſſent/ pn̄tate fuerūt ſcīſſimo pr̄i dn̄o Gregorio. xjº. ꝑ manus venerabili um ꝑſonarū dn̄e Ratherine nate beate Bugitte. frīs petri prioris aluaſtri Et dn̄i petri olaui cōfeſſoris p̄fate dn̄e bir gitte Qui ſūmus pontifex ſine dilatōe eas aſſignauit/ et ꝯmiſit exaīnādas cir cumſpectiſſimis ⁊ peritiſſimis viris et dn̄is cardinalibꝰ et mgrīs in ſacra the ologia hic ſubſequent̓ inſertis. videlicꝫ cardinali pictauēſi/ cardīali de vrſinis cardinali mōtis maioris/ cardinali de agrifolio/ et cardinali de luna Itē dn̄o Martino de ſalua doctori vtriuſqꝫ iu ris Archiep̄o Pāpilonen̄ referēdario ſuo. Itē mgr̄o ſacri palacij ordinis fra trū p̄dicatoꝝ mgr̄o in theologia Item mgr̄o Iohāni de Hiſpania/ mgr̄o in ſa cra pagina qui fecit corā ip̄o papa gre gorio in cōſiſtorio generali pn̄te colle gio cardinaliū. ⁊ vniuerſo clero curie romane primā ꝓpoſitōem ſuꝑ canoniza cione bt̄e Birgitte. Itē venerabili pa tri dn̄o Alphonſo quondā ep̄o gienēſi. Quibus inſpectis et cū om̄i diligentia ſepius trāſcurſis/ attēteqꝫ ītellectis cū nichil in eis reꝑiri potuit reprobū aut ſuſpectū. aut orthodoxe nr̄e fidei diſſo nū vel aduerſum. ſꝫ totū quicqͥd in eis cōtinebat̉ om̄i extitit veritate ꝯſpicuū et ſcītate p̄clarū. plenū ꝑlucidū ac per fectū ¶ Terū qꝛ ꝓceſſus canonizatio nis ſupͣdicte dn̄e birgitte ſub eodem pa pa Gregorio inceꝑat. quā tn̄ ip̄e morte p̄uentus nō eſt ꝑ̄miſſus executōi ꝯdig ne demādare/ cū plura ſint de iure reqͥ ſita ad huiuſmōi executōem plenariaꝫ impendendā. que nō parui tꝑis tractū expoſtulāt Ideo totū negociū ip̄ius ca nonizatiōis quaſi exordialiter inician dum. ⁊ conſequēter nouū examen p̄di ctaꝝ reuelatōnū ad vrbanum ſextum. Prologus. Cardinalis. ſucceſſorē immediatū ip̄ius gregorij ex titit deuolutū Sub Anno dn̄i. Mº ccc lxxix? ¶ Uerum̄tamē nō ex eo ꝙ inicia ta ſiue attēptata ⁊ acta ꝑ gregoriū forēt inania ſeu irrita vel minus fide digna. ſꝫ qꝛ natura ꝓceſſus ſeu debite cōſecutio nis canonizatōis ꝓpter cōmiſſarios qui bus ad integrū conſtare debuit ⁊ decu it pͥmordialiter de geſtis. et vita p̄nomi nate dn̄e Birgitte rite ſic exegit vt fiēt Ideoqꝫ ſūt iterato ip̄e reuelationes ad manus vrbani pn̄tate ꝑ p̄fatas venera biles ꝑſonas dn̄am Katherinā. frem pe trū priore de Alwvaſtra. frēm.n. andree et magnū petri primū ꝯfeſſore woat ſten quas ip̄e papa vrb anus cōmiſit valentiſ ſimis viris magnis mūdi lumīaribꝰ dn̄is cardinalibꝰ ſuis. et mgrīs in theologia ſubſequent̓ hic īſcriptis. Cardinali cor ſien̄. Cardinali de anglia. Cardinali d̓ vrſinis fratri dn̄i latini nobil̓ romāi Car dinali Ianuenſi. Et cardinali de manu pelle. Item ep̄o vrbeuetano mgr̄o ī the ologia. qui fecit ꝓpoſitōem ſcd̓am ſuper Canonizatōe dn̄e btē Birgitte p̄ſente papa vrbano in conſiſtorio publico Itē dn̄o Iohāni de lignano exellentiſſimo vtriuſqꝫ iuris doctori Item dn̄o Iohāni de baſilea mgr̄o in ſacra pagina. Ite do mīo alphonſo quondā ep̄o Gyenen̄. q̄ fecit epl̓am ſuꝑ librū ad Reges. Itē ma giſtro auguſtino de Roma ordīs ſcī Au guſtini mgr̄o ī theologia. Itē mgr̄o ma theo de Cracouia. qui fecit quartā ꝓ poſitōeꝫ ſuꝑ canonizatiōe corā eodē pa pa vrbano. Itē dn̄o Ludo vico licēcia to in vtroqꝫ iure ⁊ pl̓ibus alijs. qͥ cauſa vitāde prolixitatis hic non inſeruntur ¶ Qua quidē cōmiſſione vt p̄mittitur facta ⁊ diligēti examinatōe earū ꝑ oēm modū vt eſt ſuꝑius exp̄ſſum ꝑ ipſos cō miſſarios attētiſſime hīta ⁊ demū vt fie ri oꝑtuit ad aures dn̄i pape relatōe ſub ſecuta. iteꝝ ab ip̄o vrbano ſicut a grego rio p̄deceſſore ſuo comꝑte ſunt eſſe au tentice atqꝫ veritatē plene. et a dei ſpū veracit̓ edocte Necnō ad vtilitatē legē tium ſeu audientiū pro ſaluberrimo fide lium docmate in ſcā eccl̓ia dei in ꝑpetu um cū deuotione et reuerētia ſtudioſiꝰ obſeruāde ¶ Quā obrē plures prīcipes et nobiles romā veniētes ⁊ alij ſuos nū cios mittētes pro libris reuelationū ha bendis. quos poſtꝙͣ eos inſtant̓ petiue rant. in ꝓpͥis ſuis ſumptibꝰ cū exquiſita diligentia ſcribi fecerūt Inter quos iſti notabiliter erāt infraſcripti. Dn̄s epūs Vormacen̄. fecit vnū librū ſcribi romē quē deportauit ad imꝑatorē. Frater pe trus de Arragonia. ordīs frm̄ minorū conſanguineꝰ regis frācie ſecundū. quē detulit in francia. Nūcius regine caſtel le de hiſpania terciū. Nūcius regīe cipri quartū. Nuncius regine cecilie quintū Nūcius ſtudij pragen ſextū. Frat̓ petrꝰ de burgūdia ordinis minoꝝ theologus maximꝰ ſeptimū. Nūcius cruciferoꝝ de Pruſia octauū Romani. ianuēſes. xora tiſlauienſes. ac plurime alie ciuitates et regnoꝝ nobiles libros iſtaꝝ ſcārū reue lationū ꝓ ſe ſcribi fecerūt rome ¶ Nec in regiſtro circa canonizationē ſcē Bur gitte geſtoꝝ ſcripta ſunt. Cui conſonat lr̄a Canonizatoīs eiuſdē ſctē birgitte ꝑ Bonifaciū nonū data/ vbi ſic dicitur Nos qui pro iniūcto miniſterij paſtora lis officio ſumus ſapiētibus ⁊ inſipienti bus debitores ꝑ ea que tā de felicis recor datōis Gregorij vndecimi. ⁊ vrbani. vj romanoꝝ pontificū p̄deceſſoꝝ nr̄orum ꝙͣ nr̄o mandato ſuꝑ hijs habita ſunt de veritate p̄miſſoꝝ ꝑ teſtes ydoneos et a lias probatōes legittimas certius infor mati eiſqꝫ veris cōpertis. ⁊r̄. Et in eadē lr̄a reuelatioēs eiuſdē ſcē allegando ap probat. Nā ibi ſic habet̉. Hec generoſa vidua ꝑ grām ſancti ſpūs ꝓmeruit mul tis eoꝝ cogitationes et affectiones inti mas. ⁊ geſta ſecretiſſima ꝓpalare ⁊ viſio nes ac reuelationes varias videre ⁊ au dire. ac ſpiritu prophetico multa p̄dice re. quoꝝ nonnulla effectu ꝯpleta fuere ij. Prologus. Cardinalis. prout hec ⁊ alia in eius reuelationū vo lumine pleniſſime deſcribunt̉. Bene er go dicit̉. ꝙ ozias.i. dn̄s apl̓icus. et preſ biteri. ſcꝫ prelati dixerūt Iudith..i. ſctē Birgitte. Oīa que locuta es vera ſunt et illud. iij. reg̓. xvij. Uerbū quidē dn̄i ī ore tuo verū ē. Et hec de primo ſigno ⁊ argumento primo. Capl̓m ſcd̓m in quo po nitur ſcd̓m ſignū ⁊ ſcd̓m argumentū quo diſcer uunt̉ reuelationes diuine a reuelationi Mpliꝰ(bus dyabolicis. aūt ſcd̓m ſignū ⁊ ſcd̓m argu Imentum. quo diſcerni poſ ſunt reuelatiōes diuine a reuelatōibus dyabolicis ſumit̉ ex parte effectus. quē reuelatio in aīo cui fit reuelatio efficit et oꝑatur Reuelatio quidē diuīa homi ne efficit humilē. flexibilē et diſciplina tum. et ideo dicit̉. ꝓuerº. iijº. Cū ſimplici bus ē ſermocinato dei. Et ꝓuer. xj. vbi ſapiētia ibi hūilitas Spūs vero dyabo licus ſuꝑbū reddit animū tumidū. pre ſumptuoſū et ꝑtinacē. Qualis enī vnuſ quiſqꝫ eſt talia oꝑat̉: vt trahit̉ ex Ber nardo ſuꝑ pͣs. Qui hītat. Ex qͦ ſigno ef ficax capit̉ argumentū. ꝙ reuelationes btē birgitte facte fuerāt ei a ſpū ſctō mi niſtrate ¶ Qultiplices enī effcūs ſpū aliū virtutū ex huiuſmōi diuino iubare celeſtiū reuelationū in eius aīo ꝯſurge bāt. vtpote v̓tus hūilitatis ꝓfunde. ſa por int̓ne dulcedinis. et flāma diuini a moris. Hūilitas quidē. qm̄ huiuſmōi re uelatōnū celeſti lumīe ꝑfuſa nō extolle bat̉. nō ſe iactabat. non laudes hūanas querebat. ſꝫ maiori cōtinue profūdabat̉ hūilitate ſub obediētia regimīe. et diſci plina prīs ſpūalis viuebat Nichilqꝫ eoꝝ que ſibi reuelabant̉ ꝑtinacit̓ aſſerens ſi ue credens. Oīa examini iudicio et cor rectioni pr̄is ſpūalis. et alioꝝ ſpūalium pr̄m et ſapientū prelatoꝝ eccl̓ie offerēs humilit̓ ſubmittebat. vn̄ tante humilita tis effecta erat. vt tā indignam ⁊ pecca tricē ſe reputaret. ꝙ in orōe ſepe loquē do criſto qͣſi de eo ſtupēdo admirabat̉. et quodāmō eū redarguebat. ꝙ eā tam indignā ad videndū viſiones diuīas. et audiendū ⁊ ſcribendū ſcīſſima eius ver ba ipſe ſibi eā elegerat. vt patet in iiij? libro. capº lxxvijˢ Et. vj. libro. ca. lij. et in ſcd̓o libro. ca. xviij. cū ml̓tis ſimilibꝰ Un̄ libro. vj. ca. lij. ita dicit̉ in rubrica Admirante ſponſa ⁊ indignā ſe reputā te corā criſto de iſta grā ſibi data viden di et audiēdi in ſpū. ⁊r. ¶ Ceteꝝ ſcd̓o in huiuſmōi reuelatōibus et viſionibꝰ. non ſolū eius animꝰ diuina irradiabat̉ illuſtratōe. verū eciā ſapore quodā int̓ ne dulcedinis afficiebat̉: et diuini amo ris incēdio vehemētius inflāmabatur. ſicut patet ex ml̓tis locis ſuorū libroꝝ. de quo mō dicit btūs Gregoriꝰ Cū deꝰ ꝑ ſemetipſum aīe loqͥtur ſola in nobis. vis int̓ne inſpirationis apit̉. qꝛ virtus eius intima quadā dulciſſima ſubleua tione cognoſcit̉. Un̄ merito iſta gl̓ioſa vidua birgitta deſignatur ꝑ iudith. que confitēs et glorificās deum int̓pretatur Hec enī qͣnto alciori lumīe et copioſio re diuine illuſtratōe ſplēdore eleuabat̉. tāto ꝓfundioris hūilitatis effcā confite bat̉ deū prēm luminū a quo ē om̄e datū optimū ⁊ om̄e donū ꝑfectū deſcendit. ⁊ laudibꝰ gl̓ificabat ⁊ bn̄dicebat ꝯtinuis Capl̓m terciū ī quo po nitur terciū ſignū et ter cium argumentū. quo diſcernunt̉ diui ne reuelationes a dyabolicis. Eterum terciū ſignū et t̓ciū argumentū. qͦ reuelationes ſpūs ſcī a reuelatiōibus ſpūs dyabolici diſtinguunt̉ eſt puritas et īte gritas veritatis eoꝝ que reuelant̉. Qn̄ enī reuelatōes ꝑ totū cōtinēt veritatē ſine admixtione alicuius falſitatis non dubiū quin ſint a ſpū ſancto. qui doctor Prologus. Cardinalis. et inſpirator eſt veritatis Qn̄ vero falſi tatē habent aut errores admixtos. non a ſpū dei ſed dyabolico ꝓcedere dinoſ cunt̉ ¶ Dyabolus enī qui pat̓ menda cij et doctor erroꝝ eſt. in illuſiōibus ſuis interdū dicit vera. vt decipiat et aliꝗn̄ falſa. ſꝫ ſpūs ſcūs ſemꝑ vera et nunꝙͣ fal ſa p̄dicit. de quo ſigno btūs Thomas in ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxij. arº. vº. dicit In aliqui bus ſignis eciā exterioribus ꝓphecia de monū diſcerni poteſt a ꝓphecia diuina. vn̄ dicit Criſoſtimus ſuꝑ matheū. Pro phetāt in ſpū diaboli qͣles ſunt diuinato res. ſed ſic diſcernit̉. qm̄ diabolus inter dum falſum dicit. ſpūs ſcūs nūqͣ. Un̄ in deutro. dicit̉. Si tacita cogitatōe rn̄de re. Quomo poſſum intelligere verbū. qd̓ nō eſt locutus dn̄s. hͦ habebis ſignū ꝙ in noīe dn̄i ꝓpheta ille p̄dixit ⁊ nō eue nerit. Hoc dn̄s nō eſt locutus. Hec ille Ex qua parte māifeſtū accipit̉ argumē tuꝫ. ꝙ reuelatōes facte btē birgitte ſini a ſpū dei. qm̄ iſta ſcā et gl̓oſa xp̄i diſcipu la ſemꝑ ſi bene intelligat̉ vera predixit. nec in oībus libris ſuis aliqͦd falſū vl̓ mē daciū vel inhoneſtū vel nō catholicū di xit. ſꝫ ſemꝑ vera dixit ⁊ catholica annū ciauit. dāpnauit hereticos. et v̓tutes. ⁊ obedientiā ſcē romane eccl̓ie ꝑ totā ſu am doctrinā docuit et predicauit. vt pa tet inſpiciēti ſanis oculis libros ſuos. ea pietate legenti. qua cetere ſcripture ſcē ſiue canonicē̓. ſiue doctoꝝ legi debēt Quocirca merito dicit̉ in t̓cia theātis. parte omnia que locuta es vera ſunt. Capl̓m quartū et argu mientū in quo ponitur quartū ſignū quo diſcernunt̉ reuelatio nes diuine a dyabolicis illuſionibus Onſequenter aūt occurrit quartū ſignuꝫ quo diſcernit̉ reuelatio ſpūs dei a reuelati nibus ſpūs mali ē ꝯformitas ad ſacram ſcripturā et ſanctoꝝ doctrinā. Cū enim reuelatio conformis reperitur diuinis ſcripturis et ſanctoꝝ ſententijs et exem plis. arguit̉ eſſe reuelatio ſpūs dei. Sꝫ autē diſſonat et diſcordat ab eis ſuſpcā merito habedā talis eſt. vn̄ Richardus Suſpecta eſt michi oīs veritas. quā no cōfirmat ſcripturaruꝫ autoritas. Iob. xxxiij. Semel loqͥtur deꝰ. et ſcd̓o idip̄m nō repetit qd̓ eſt dicere ſcd̓m gregoriū. Deus in ſinguloꝝ cordibus pͥuatis vo cibus nō rn̄det. ſꝫ tale eloquiū cōſtruit ꝑ quod cūctoꝝ queſtiōibus ſatiſfaciat. In ſcripture quippe eius eloqͥo cauſas nr̄as ſingl̓as ſi requirimus inuenimus ¶ Ex iſto ſigno videt̉ capi efficax argu mentū ad on̄dendū reuelatiōes btē bir gitte fctās hus in libris ꝯtētas a ſpiritu dei ꝓceſſiſſe. qm̄ ip̄e conformes vident̉ eſſe ſacre ſcripture ⁊ reuelatōibus diui nis/ ſentēcijs ⁊ exēplis ſanctoꝝ. Et hoc in tribꝫ. Primo in gene̓ viſionis ſiue re uelationis. Scd̓o in mō reuelationis Tercio in ꝯformitate ſentēciarū et doc toꝝ. Pro quo notandū. ꝙ Auguſtinꝰ ī libro. xij. ſuꝑ gen ad lr̄am. et Ieronimꝰ in ꝓlogo Apocal̓. tria prīcipalia gene̓a viſionū deſcribūt. et totidē eciā genera reuelationū deſcribi poſſunt. ſcꝫ. corꝑa le ſpūale. et intellectuale. Uiſio enī cor poralis ē. qn̄ videꝫ corꝑalibꝰ ocul̓ aliqͥt videt̉ aūt on̄ditur. vt Moyſes vidit do minū ī rubo ardēti. et pr̄es ſepe augl̓os viſibiliter ſuſceper̄t. Hoc genus viſiōis poteſt referri quorūlibꝫ ſenſuū exꝑiētia Ut auditus. guſtus. adoratus ⁊ tactus qꝛ viſus ꝓ quolibꝫ ſenſu poni ſolet. exo xx. Ppl̓us videbat voces et lāpades et ſonitū bucine. que nō viſu ſed auditu ꝑ cipere potuerunt. ¶ Uiſio aūt ſpūalis ſiue ymaginaria dicit̉. cū videlicꝫ dormi entes ſiue vigilātes in ſpū ymagines re rum cernimus. qͥbus aliqͥd aliud ſignifi catur. ſicut fuerūt viſiones ezechielis ⁊ danielis. et alioꝝ ſanctoꝝ in nouo et ve teri teſtamēto. quibus vigilātibus et in mētis exceſſum raptis ml̓ta ꝑ figuras ⁊ ymagines rerū oſtēſa ſunt. Similit̓ eciā a. V 4. V Prologus. Cardinalis. multis dormientibus multa hoc genere viſionis oſtēſa legunt̉. vt iacob vidit do minū innixū ſcale. et pharao et nabugo donoſor ſomnia viderunt p̄ſagia futuroꝝ Tercia aūt ē viſio intellectualis. qn̄ vi delicꝫ ſpū ſcō reuelāte intellectu mētis veritatē miſterioꝝ ſicut eſt capimꝰ quo mō vidit euangeliſta ea que in libro apo calipſi referunt̉. Non enī figuras tm̄ in ſpū vidit/ ſed et earum ſignificata mēte intellexit. Scd̓m hoc triplex genus vi ſionis celeſtes et diuīas legit̉ btā birgit ta habuiſſe reuelatōes ſicut ml̓ti alij ſctī habuiſſe legunt̉ ¶ Scd̓m enī primū ge nus viſionis. ſcꝫ corꝑalis. legit̉ ip̄a bea ta birgitta aliquibus vicibꝰ vidiſſe ma trem xp̄i gl̓ioſam. et eciā criſtū bn̄dictū eius filiū et eciā angelos Matrē quidē xp̄i vidiſſe dicit̉. qn̄ erat puella. Uidit enī altare et matrē dei ſupra ſedentē que vocās eam impoſuit eī coronā. Iterum qn̄ periclitabat̉ in partu viſa ē mat̓ dei intrare ad eā que cūctis pn̄tibus viden tibus tāgens mēbra eius liberauit eam/ vt dicit̉ in legenda vite eius. Xp̄m eciā vidiſſe dicit̉. vn̄ ſemel dicit̉ vidiſſe ignē deſcendere de celo ſuꝑ altare. et in ma nū p̄ſpiteri celebrātis hoſtiā. et in ea ag num et faciē homīs in agno et agnum ī facie. et iterum vidit in manu p̄ſb̓ri ī ho ſtia infantē viuū. qui ſignādo aſtātes ſig no crucis dixit. Bn̄dico vos credētes nō credētibus ero iudex Uide hec ī. vj libro. caº. lxxxvj. Itē ſpecialit̓ cū ageret in extremis. vidit corꝑaliter xp̄m eā cō ſolantē. vt in eius legēda dicit̉ Angl̓os eciā qn̄qꝫ dr̄ vidiſſe corꝑeis ocl̓is. ſicut eius hiſtoria teſtatur. ¶ Amplius aūt iuxta ſcd̓m modū viſionis. que eſt ſpūa lis ſiue ymaginaria. et ſpecialit̓ loquēdo de ea que fit ī vigilia ꝓ maiori parte re uelatōes ei facte videntur fuiſſe. qꝛ ipſa quaſi omēs viſiones videbat in orone vigilando et nō dormiēdo. vt in multis capl̓is libri huius patenter conſpicit̉/ in quibus legitur. qualiter rapiebatur ſepiſſime in ſpū. et a ſenſibus alienata vide bat viſiones. et audiebat locutōes ꝑſo narū. quę ꝑ ſpēs ⁊ imagines corporales in eius ſpū rep̄ſentabantur. ¶ Ceterū iuxta terciū genus viſiōis. que ē ītellec tualis reuelationes btā Birgitta legit̉ habuiſſe cū ſepiſſime legatur. ꝙ cū rapi ebatur illuminabat̉ ⁊ illuſtrabat̉ mens eius. et intelligētia eius ad intelligēda ea que ſibi on̄debantur. diuino quodaꝫ ſuꝑ naturali replebatur lumīe intelligi bilis veritatis ¶ Preterea in modo re uelationū Eſt conformitas iſtarū reue lationū ad ſacrā ſcripturam et exempla ſanctoꝝ Pro quo notandū ꝙ reuelati ones in ſacra ſcriptura aliqn̄ leguntur facte ꝑ vocem ⁊ verba exp̄ſſa. vt petro et iohani et iacobo in monte cū iliū ſal uatore nr̄o exiſtentibus. vbi vox de nu be exiens dixit. Hic ē filius meus dileo tus. ⁊. Mathei. xvij. Itē petro dictū ē Beatus es ſymon bariona. qͥa caro et ſanguis nō reuelauit tibi. ſed pater me us qui eſt in celis Mathei. xvj. vl̓ ſicut ſamueli. ſermo dn̄i factus eſt in ſylo. j. Regū. iij. Item aliqn̄ fit ꝑ ſomnium. vt ioſeph viro marie dictū eſt in ſomnis. vt acciꝑet puerū et mariā et fugeret in egiptum/ et poſt vt rediret. Et magis ſimiliter in ſomnis dictū eſt ne redirēt ad herodem. Mathei. ij. ⁊ in alijs pluri bus locis ſimile inuenit̉ ¶ Item aliqn̄ fiunt ꝑ ſpm̄ angelicū ſicut zacharie. iiij. Angelus qui loquebatur in me dixit ad me. ⁊. et in multis alijs quaſi innūe ris ¶ Item aliqn̄ fiunt reuelatiōes ꝑ ſpm̄ ſanctū interius in mente de quo di cit ꝓpheta in pͣs. Audiā quid loquatur in me dn̄s. de quibus duobꝰ vltīs dicit Gregorius in. xxviij. moralium. capº ij. Sciendū inquit ꝙ duobꝫ modis locu tio diuina dicit̉ Aut ꝑ ſemetip̄m namqꝫ dn̄s loquitur Aut per creaturam ange licam eius ad nos verba formant̉ Sed cum per ſemetipſum deus loquitur ſola in nobis vis īeterne inſpiratōis aꝑitur Prologus. Cardinalis. Cum ꝑ ſemetip̄m loquitur de v̓bo eius ſine verbis et ſillabis cor edocetur. Et ſubdit in eodem loco dicens ꝙ aliquan do ymaginibus et ante oculos corpo reos ad tēpus ex aere aſſumptis per an gelos nobis loquit̉ deus. ſicut abraham qui non ſolum tres viros videre potu it. ſed eciā habitaculo terreno ſuſcipere Et ſubdit dicēs. Niſi enī angeli quedā interna nūciantes ad tēpus ex aere cor pora ſumerēt. exterioribus ꝓfecto nr̄is obtutibus nō apparerēt. Talibus aūt modis reuelatiōes iſte vident̉ facte hu ic glorioſe beate Birgitte ſicut eas per legenti patet euident̉. In quibus legit̉ nūc criſto ſponſo ſuo loquēte nunc an gelo inſtructa fuiſſe de multis ¶ De mum tercio dicebatur. ꝙ huiuſmōi re uelationes conformes erant in ſenten cijs ⁊ dictis ſacre ſcripture. dictis ⁊ ex emplis ſanctoꝝ ⁊ doctorum eccl̓ie Quā tum vero attinet ad hanc parte iudico meo in p̄fatis articulis. qui de toto eius libro tanꝙͣ magis peregrini a dictis ſa cre ſcripture ⁊ doctorum collecti ſunt ſi bene et diligēter ac pio ſtudio ſicut ſcō rum dicta ſolita ſunt legi et pertractari intelligant̉. nichil continent qd̓ intellec tum habeat aduerſum ſacre ſcripture. aut doctrine ſanctoꝝ doctoꝝ ab eccleſia approbatoꝝ. Aut ita alienum ab exem plis ſanctoꝝ ſit ꝙ pias valeat offendere aures ſicut ihū criſto duce magiſtro ve ritatis. et huius glorioſe et ſcē mulieris ſponſo per ſingulos articl̓os diſcurrēs pro poſſe conabor oſtendere Capl̓m quītum in quo ponitur quintū ſignum et quintum argumentū diſcernēdi reue lationes que ſunt a ſpū dei a reuelatio nibus illuſorijs ſpūs dyabolici Emum inter alia ſigna qui Ibus diſcernunt̉ reuelatiōes que a ſpū dei ꝓcedunt a re uelatōibus que ab illuſione dyabolica procurantur non parue virtutis eſſe vi detur ꝙ ꝑſona cui reuelatiōes facte le guntur. approbate ſanctitatis eſt in ec cleſia dei. que in canonizatōe ſcōꝝ ſicut nec in doctrina fidei errare non poteſt Beata aūt birgitta huiuſmodi eſt. Eſt enim ita approbate ſcītatis vt cathalo go ſanctoꝝ aſcripta ꝑ ſummos pontifi ces vniuerſitati fideliū ſit mandata coli et venerari. ſicut patet ī duabus lr̄is ca nanizatōis eiuſd̓. quarum vna eſt pape Bonifacij noni in ſua obediētia reputa ti et nominati. Et alia eſt dn̄i Martim quinti. quarū renores de verbo ad ver bum iudicaui merito hic eſſe interſeren dos. ex quarū ſerie multiplex teſtimoni um deuotus lector colligere poterit de uotionis et ſanctitatis huius gl̓ioſe dn̄e et amantiſſime criſti ſponſe uit̉ vera Bulla Canonizatōis Hulla. Canonizatōis. ¶ Sequitur bulla Ca nonizatōis btē Birgitte de regno ſye cie glorioſe ſpōſe xp̄i. quā dedit Bonifa (cius papa nonus Onifacius epūs ſeruus ſeruoruꝫ dei Uenerabili bus fratribus. Prīarchis Ar chiepīs epīs. ⁊ dilectis filijs electis et patriarchalium metropolitanarū et Cathedraliū eccle ſiarū capl̓is vbilibet cōſtitutis Salutē et apl̓icam bn̄dictōem Ab origine mū di poſt primi parētis lapſum Cū eaꝫ ob rem vniuerſū genus humanū et̓ni mor ti teneret̉ obnoxiū Cunctipotēs ⁊ mi ſericors deus ex alto ꝓſpiciēs ne in totū ꝑderet hoīem quē creauerat. ſed ſue di uinitatis faceret eſſe participē. Cū pri mos pr̄es ex ſpiratiōe ſctī ſpūs afflatos ꝓphetas aduētus filij ſui in carnē ſub ti picis enigmatibus ac diuīs reue latiōi bus nūcios p̄miſiſſet eundē vnicū filiuꝫ ſuū ante ſecula genitū adueniente pleni tudine tꝑis in vterū p̄electe v̓ginis ma tris. que imꝑſcrutabili ſcī ſpūs obūbra tione angelo nūciante cōcepit de ꝓprio ſinu trāſmiſit. qͥ ex eadem v̓gine natus ⁊ ꝓgreſſus in tꝑūs cepit facere et docere omībuſqꝫ monſtrare qͣliter ſacri baptiſ matis fonte renatis de et̓na morte via pateret ad vitā. et coadunatis diſcipu lis ne quis fidelis huius trāſitorie ⁊ fuga tiue vite moleſtias vel cedia ſeu tꝑalis acerbe necis penas ꝓ eterne adeptione vite ꝑhorreret ſeſe hoſtiā īmaculatā cō ſūmato debito curſu in ara crucis mor te cruēta obtulit deo pr̄i et militantē ec cleſiā fuſo p̄cioſo ſanguīe fūdauit conſe crauit ⁊ et̓nalit̓ ſtabiliuit. Tandē vero de mūdo tranſiturus ad pr̄em Principi apl̓oꝝ petro celeſti clauigero in ſuā ſuo rūqꝫ ſucceſſoꝝ ſūmoꝝ pontificū ꝑſonas collatis clauibꝰ ligādi. videlicꝫ ⁊ ſoluē di tradita ptāte ſup̄mū pontificiū ſpālē curā ſui gregis ⁊ regime vniuerſale cō miſit Pollicitꝰ nichilominꝰ eccl̓iam ine ternū ſe nō deſerturū eādem. Ad cuius vberē vtilitatē diuiſiones gr̄arū ꝑ ſpm̄ ſcm̄ tribuit ſuis fidelibꝫ. Na ſcd̓m apl̓m Unicuiqꝫ dat̉ māifeſtatio ſpūs ad vtili tatē. Alij quidē ꝑ ſpm̄ datur ẜmo ſapīe Alij ſermo ſcīe ſcd̓m eundē ſpm̄ Alij fi des in eodē ſpū. Alij grā ſanitatū ī vno ſpū Alij oꝑatio v̓tutū Alij ꝓphecia Alij diſcretio ſpirituū Alij genera linguarū Alij int̓pretatio ẜmonū Hec aūt oīa o ꝑatur vnꝰ atqꝫ idē ſpūs diuidēs ſingl̓is ꝓut vult Quāqꝫ militātē eccl̓iā pat̓ lu minū ſuſtulit in eodē ſpū ſctō ſtructura admirabili p̄cioſoꝝ lapidū mira varie tate decorā ip̄o ſūmo angl̓ari lapide xp̄o ihū qͦs elegit an̄ mūdi ꝯſtitutōem cōfor mes fieri ymagīs eiuſd̓ filij ſui. vt ſit ip̄e pͥmogenitus in ml̓tis frībus in quo eos gtificauit donās cariſmata meliora qui ſuo exēplo viā oſtēderēt excellētiorem. Hinc igit̉ apl̓i ſcī ꝓdiere ꝑ vniuerſū or bem. genus hūanū qd̓ ſub pct̄i iugo te nebat̉ ad vitā et ſalutē excitātes ⁊ cum firmiſſima conſtātia p̄dicātes v̓bū dei. vt in oēm terrā exiret ſonus eoꝝ. et in fines orbis t̓re verba eoꝝ Splēdidi qͦꝫ martires fidei loīicā induti. ⁊ incōcuſſe ſtabilitatis balteo ſuccincti lauerūt ſto las ſuas in ſanguīe īnocētis agni ⁊ imi tati cādidato exēcitu xp̄m ihm̄ ad ſtruc turā ſup̄ne ihrl̓m. hͦ eſt triūphātis eccl̓ie cū gl̓oſa victoria palmas geſtātes ī ma nibus ſeſe viuos lapides addider̄t exem plū vn̄rabile et eternā dignāqꝫ mēoriaꝫ militāti eccl̓e relinq̄ntes. Progreſſi ſūt et doctores lucidiſſimi qͥ pſeudo xp̄ianis falſiſqꝫ ꝓphīs ſuꝑſticioſas ⁊ varias opini ones in vera fide catholica adducere ip ſamqꝫ fidē ſubuertē ſatagentibꝰ ſe oppo nētes taliū ꝯfutatis erroribꝫ miro elo quio et ſolidis ac rectis ſentēcijs oꝑan te ſcō ſpū ip̄am fidē ⁊ militantē eccl̓am Hulla. Canonizatōis. illuſtrarūt. qͥbus eadē eccl̓a cōmūita ꝓ gredit̉. qͣſi aurora ꝯſurgens pulcra vt lu na elctā vt ſol. t̓ribilis vt caſtroꝝ acies ordinata. Sequunt̉ ⁊ limpidi ꝯfeſſores ornati gēmis et v̓tutibꝰ coruſcates dn̄o ratōeꝫ de talētis creditis repoſcēti Cū ſe aſſidua ⁊ vigili ſctārū oꝑationū exer cuerūt mercatura. vtpote fideles et bo ni ẜui ml̓tiplicatū de ſuis laboribꝰ fruc tū affer̄t. ac donū reponūt in arcā Eciā anachorite et ſolitudīs ac heremi ſecta tores blandientis. ⁊ captioſi ſꝫ veneno ſi mūdi vana ſpectacl̓a fugiētes vt ſecū ri ad prīam ꝑuenirēt latibula pecier̄t ⁊ ātris abditi ꝑuo et rudi victūu ſcaturiē tis aq̄ ⁊ leui potu carnē ꝓpͥā macerātes ⁊ ſathāe ſtiml̓os repͥmētes paliaſtro vl̓ tegmīe hirto amicti. vt plurimū nudis pedibꝰ ⁊ ſqualida humo aut ſtramineo cubili feſſa mēbra ſomno refouētes ī ſa cra ꝯtēplatōe ⁊ ſuꝑne maieſtatis laude vacates Demū ex hac lacrimarū valle et miſeriaꝝ aceruo ad dei pn̄tiā euocati īmarceſſibilibꝰ delicijs potiunt̉ Aſſūt ⁊ v̓gines nitide mūdo corꝑe ⁊ corde ſince ro mētē ſcām ſpōtaneā. ⁊ oleū ſecū ſuis deferētes ī vaſis veniēti ſpōſo obuiā ex eūt. eiqꝫ deſpōſant̉ qͥ eſt p̄ filijs hoīm ſpe cioſus Deuote āt ⁊ cōtinētes vidue ē alie ſexus vtriuſqꝫ ꝑſone pijs ſcīſqꝫ oꝑi bus ſꝑ intēte ſe an̄ dei tribual cū plenis māipulis repn̄tāt. ⁊ cū ſcīs angel̓ canūt gloriā in altiſſimis deo. ⁊ in t̓ra pacē bo ne volūtatis hoībꝫ dep̄cant̉. Hec oīa ꝓ fecto ille id̓ ſpūs de qͦ ſupͣ oꝑat̉ mīſterio ml̓tiformit̓ admirādo. Et ſcd̓m ſctām ꝓ miſſionē xp̄s ih̓s hāc vineā ſuā militatē eccieſiā poſt eiꝰ admirabilē aſcēſionē ta libus cultoribꝰ ⁊ cultricibus vſqꝫ in diē hodiernū viſitauit fouit defēſauit firma uit. iuuit et auxit. ⁊ ꝑ ſui grām ſic in fu turū faciet tꝑibus ſucceſſiuis Nouiſſis vero diebꝰ vt eciā ab aqͥlone alqͥd boni eſſet. ille celeſtis agricola eandē vineā ſuo de more viſitās mulierē fortē ꝓcul et de vltimis finibꝰ ſuū ſecū p̄ciū deferētē ad huiuſmōi vines culturā adduxit ī eſſe btām. ſcꝫ viduā Birgittā quā vul gares brigidā appellāt. tā ſacro ſuꝑius deſcripto cetui merito ſociādā ſeu veri us ſociatā Cuiꝰ ꝓpt̓ qd̓ pn̄tem oꝑā nob̓ damus. vt origine vitā mores ⁊ merita necnō miracl̓a q̄ in p̄miū ſcītatis eiꝰ bn̄ dictus deꝰ mūdo mōſtrare digͣtus ē. Ne de tā celebri ml̓ere etas pn̄s remaneat ignara ⁊ ſurda poſteritas famā ingratā accuſare vel p̄tedere poſſit ſūmotenꝰ ꝑ curramꝰ de multis pauca admodū ea q̄ nō p̄tereūda ſilētio excerpſimꝰ vr̄eqꝫ ca ritati harū ſerie volumꝰ ītimari Hec nē pe mulier gl̓ioſa ex pr̄e birghero et mr̄e ſighride ꝯiugibꝰ de nobiliſſima regia ſtir pe catholicoꝝ ſyecie regū procedētibꝰ nec minꝰ fide orthodoxa et animi ꝯſtātia ac v̓tutibꝰ ꝙͣ nobilitatē claris duxit ori ginē. Que qͦdem mat̓ dū eaꝫ geſtaret in vtero maris in qͦdam ſinu paſſa naufra giū Cū multos ꝓmiſcui ſexꝰ ī eodē nau fragio ꝓcella abſorbuiſſet ſana ꝑuēit in litus Et nocte ſeq̄nti in viſiōe Aſtitit ſi bi ꝑſona admirādo veſtitu refulgens. ⁊ ne vidue tā venerāde ſine p̄nuncio foret aduētus dixit. ſaluata es ꝓpter bonū qd̓ habes ī vtero. Ideo nutri illud cū cari tate dei. qꝛ tibi a deo donatū ē. Cūqꝫ pu ella birgitta de genitricis aluo in mūdū recent̓ fuiſſet educta. Sacerdos parro chial̓ in eccl̓a ꝓpinqͣ approbate vite ⁊ eta tis ꝑſcē dum nocte or̄oni vacaret nube lucidā. ⁊ ī medio nubis virginē ſedentē vidit librū hn̄tem in māu ſibiqꝫ dicente Nata eſt birgero quedā filia cuiꝰ vox ꝑ mundū admirabil̓ audiet̉ Nata ergo pu ella vſqꝫ ad finē triēnij qͣſi elinguis viſa ē ſed mox cōtra naturalē decurſum nō bal buciendo infantiū more fari geſtientiū que audierint. ſꝫ cōpleta ⁊ formata v̓ba de auditis ꝑ eam loquebatur et viſis ꝓ cedēs vero in ānis puericiā mira deuo tōe trāſegit or̄onibꝰ videlicꝫ ac ieiunijs et alias nūꝙͣ a bonis oꝑibꝫ ocioſa. Tā dē licꝫ in ſtatu v̓ginali ſeruire dn̄o totis Bulla. Canonizatōis. deſiderijs affectaret tn̄ ꝑ parētes ꝯpulſa quondam volphoni de vlfaſum principi nericie nobiliſſimo qͥppe et xp̄ianiſſimo iuueni ī mr̄imoniū deſponſat̉ Et cū inſil̓ cōuenire deberent ꝙͣꝙͣ ydonei eſſent ad viriles amplexꝰ maritus. vꝫ in decimo octauo. ⁊ ſpōſa in t̓ciodecimo anno cō ſtituti cōmuni tn̄ volūtate Tobiā iuni orē ⁊ ſarā raguelis īmitati annū ꝯtinuū et vltra a ꝯcubitu abſtinuerūt deū hūili ter dep̄cātes. vt ſi cōiungi foret expedi ens in ꝯmixtōe nō peccarēt ⁊ deus illis talē ꝓlē ꝯcederet q̄ ad ſeruiciū eius eſſꝫ Siml̓ poſtea ꝯuenerūt in tīore ac trēo re nō libidini ſꝫ poſteritati vacātes Cū interī deuota ml̓r nec ieiūia nec or̄ones nec alia pia ⁊ ſolita oꝑa p̄teriret Et cū ſemꝑ bt̄e v̓gini p̄cipue deuota foret. ac tꝑe ꝓcedēte pene partu ꝑiclitaret̉ ⁊ ob ſtetrices ac ml̓eres aſtātes de vita illiꝰ deſꝑarent. viſa ē quedā imꝑioſa ſꝫ īcog nita ml̓r albis ſericeis induta veſtibus intrare cubile. ⁊ aſſiſtere ſtrato ⁊ ſingu la iacētis mēbra ꝑtractare. mox cū tal̓ ml̓r diſꝑuiſſet eadē puerꝑa ſine dolore partu integro exonerata remāſit Et cū eciā dicti iugales adhuc eſſent iuuenes et recētes maritꝰ felicis vxoris ſanctis monitōibus ꝑſuaſus. cor enim viri ſpo lijs nō indiges confiſum in ea reddidit ei bonū et nō malū om̄ibus diebus vi te ſue. ip̄aqꝫ ml̓r indixerūt ſibi ſpōte īui cem ⁊ ꝑpetuā cōtinētiā ſeruauerūt. Et nichilominꝰ cōiuges deuoti in dei tīore et amore ꝓximi ſꝑ feruentōres limīa be ati iacobi apl̓i in cōpoſtella ꝯmūi voto ꝑegre viſitarūt. ⁊ ad ꝓpͥa reuerſi cū deli beraſſent. vt liberius deuotōni vacare poſſent ꝓ ſexus diuerſitate diuerſa īgre di monaſteria dictus princeps in tali de liberatōe qͥeuit in dn̄o. Sca aūt vidua que ab ineūtis etatis principio deo dica ta fuerat ieiunijs et or̄onibus indefeſſe vacaret ſoluto ꝯiugio ⁊ ſui iuris effctā quaſi nauis inſtitoris de longe portans panē ſuū a ſpū ſct̄o p̄monita egrediēs de terra et cognatōe ſua ad almā vrbē. ac ieroſolimā deinde ꝑrexit. et loca ſingl̓a in quibꝫ redēptor nr̄ ihūs xp̄us annuci atus natus ſeducatus baptizatꝰ/ cōuer ſatu. smirabilia oꝑatus illuſus/ crucifix us et ſepultus fuit. et ad celos aſcendit inſigni deuotōe et venerabūda ꝯſpexit. Ad vrbē quoqꝫ regreſſa cū antea ſiue ī ſua prīa et partibꝰ circūſtātibus. ſiue in germania ſiue in gallijs ſiue in hiſpania ſiue in ytalia. ſiue ī alijs ciſmarinis aut vltra marinis ꝑtibus ſcōꝝ ac ſcārū cor pora ſeu meōrande reliqͥe quieſcerēt pau ca ad modū abſqꝫ ꝑſonali viſitatōe d̓cē ſctē vidue fuiſſent p̄termiſſa ī eadē vrbe reliquū vite ꝑegit. Sꝫ poſt mariti mor tem ob reuerētia ſcē trinitatis ad nudā carnē quandā cordā de canape cū ple riſqꝫ nodis detulit ſtricte ligatā. et ſil̓r circa ſingulas tybias ſubtus genua ſin gulas cordas ſimil̓r ꝯnodatas. eciā tꝑe infirmitatis nec pānis lineis p̄terꝙͣ ī ca pite vſa veſtes hyſpidas circa carnē ſu ꝑius. vero nō ſcd̓m ꝑſone ꝯditoēm. ſed multū hūiles et abiectas. Et non ſoluꝫ eas qͣs ſctā mr̄ iubet eccl̓ia vigilias ſeu ieiunia obſeruabat ſed alia multa ſuper addebat. vt eciā vltra eccl̓ie mādatum quater in ebdomada ieiunaret. et ſimili ter quater in ebdomāda coniuge nōdū vita functo et poſt obitū eius continue vſqꝫ ad paucos annos ante ſuū felicem tranſitū ſolitis pannis induta ſuꝑ tape to abſqꝫ paleis culcitra vl̓ ſimilibus ad terrā vel pauimentuꝫ poſito corpus ab orationibus abſtinētijs ac diuino labo re feſſum tenui. et breui ſomno recrea bat. Singulis ſextis ferijs ob memoriā ſacratiſſime paſſionis dn̄i noſtri iliū xp̄i pane dumtaxat. et aqua contēta ieiuni um non omiſit cū eciā multos alios di es ob diuerſorū ſanctoꝝ reuerentiam ſi mili abſtinētia pertrāſiret. Et ſine ieiu nio abſtineret ſiue alit̓ diſcūberet cū ſo brijſſima foret. de menſa ſurgebat non ſaturata. ſed refota eiſtem quoqꝫ ſextis Hulla. Canonizatōis. ferijs de cādelis cereis accēſis ſtillas cā dentes. ⁊ ignitas eliquabat ſuꝑ nudam carnē. ita vt aduſte citatrices cōtinue remanerēt Et gentianā amariſſimā her bā ſeu radicē eius retinebat in ore Ro me inſuꝑ degēs nō vigorē frigoris nō eſ tiuos calores nō impedimēta. vie luto ſe nō pluuiarū. aut niuiū ſeu grādinū aſ peritates curās ſtatōes ꝑ eccl̓iam ordi natas variaſqꝫ alias ſcās eccleſias licet eques ꝓ ſuis facultatibꝰ ire potuiſſꝫ. tn̄ ſupͣ extenuati corꝑis vires enitēs pedi tas viſitauit quacūqꝫ die. Tot nāqꝫ lon gis genuflexionibus vſa fuit. vt genua eius rigerēt induriciē vt ita dixerimus cameloꝝ Admirabil̓ ⁊ ſpectate hūilita tis extitit ita vt nō nūꝙͣ cū pauꝑibꝫ ꝑe grinis incognita ſiml̓ ſedēs apud mon ſteriū ſcī laurentij in paniſꝑna de vrbe ordinis ſcē clare elemoſinā reciꝑet et oſ cularet̉ cū grārum actiōe Et frequent̓ ꝓpͥis manibus ⁊ ob dei reuerentiā reꝑa bat pauꝑū veſtimēta Tenacē obedien tiā p̄latis et ſuis ſuꝑioribus ⁊ confeſſori bus obſeruabat adeo ꝙ abſqꝫ ſaltē con feſſoris licētia pene ocl̓os attollere no p̄ſūmeret Et ſuꝑſtite marito cū ſingl̓is ſextis ferijs ꝯfeſſa fuiſſet poſt eius tran ſitū verā ꝯfeſſionē ſemel ſaltē in die cū magͣ contritōe ſtuduit iterare tā ama re leuia ſicut alij gͣuiſſima deplorās ⁊ ni chil de ſuis v̓bis moribꝰ cogitatōibꝫ et actibus p̄teriēs indiſcuſſū Uerbi dei p̄ dicationibꝰ quas viri ꝓbati facerēt aſſi dua aderat et intēta Singl̓is qͦꝫ diebꝰ dn̄icis ⁊ ſolēnibus cū deuotōe et lacri mis ſūpſit vn̄rabile xp̄i corꝑis ſacram̄tū Conſiderās ſemitas domꝰ ſue ne panes ꝯmederet ocioſa manꝰ ſuas aꝑuit inopi bus et palmas ſuas extēdit ad pauꝑes īexhauſte enī caritatis officia erga egē tes infirmas et abiectas ꝑſonas ob dei reuerētiā exercuit indefeſſe Nā dū eciā adhuc maritus ſuꝑeſſet die qͣlibet duo decim pauꝑes conſueuit ꝓpͥa in domo ci bare illis inſeruiēs ⁊ neceſſaria mīſtrās Et qͥntis ferijs memor cene dn̄i ꝓprijs manibus lauit pedes eoꝝ. De ꝓpͥa qͣꝫ fa cultate reꝑauit in partibus ſue originis multa hoſpitalia deſolata. et pauꝑes et ī firmos ibi degentes pia benigna miſeri cors et ſedula miniſtratrix cū ſumma pi etate viſitauit. Ulcera eoꝝ abſqꝫ horro re vel faſtidio attrectauit lauit circūli gauit et fouit. In loco eciā de wvatꝫ ſte no Lyncopen dyoceẜ de ſuis facultati bus vnū venerabile monaſteriū canoni ce conſtrui fecit ꝓ ſexaginta monialibꝰ ſub clauſura viuētibus. et viginti quīqꝫ frībus ordinis ſcī Auguſtini ſcī ſaluato ris nūcupati. qui tā mōiales ꝙͣ fratres certas conſtitutōes ꝑ ip̄am beatā vidu am editas. ⁊ poſtea ꝑ ſedem apl̓icam ap probatas obſeruare tenent̉ ſufficiēte do te nichilominꝰ aſſignata Admirabil̓ pa ciētia viguit in ea. vt infirmitates ꝓprij corꝑis iniurias illatas mariti et karoli filij mortē et aduerſa reliqua toleraret paciētiſſime ſine murmure ſine querela ſemꝑ in cūctis cū hūilitate ſūmiſſima do minū bn̄dicens in fide ſemꝑ conſtantior p̄ſtantior ſpe vera caritate ardentior. iu ſticiā ſumme dilexit et equītatē ſtiml̓os carnis et varias illecebras prauitatē et arrogantiā pompā. et inane gl̓am magͣ nimi curioſitate contēpſit De ſingulari continētia ⁊ modeſtia ſua ſatis ē ſuꝑius recitatū Sꝫ qͥs inueniret̉ illa prudētior cū optīa diſcretiōe ab etate primeua vſ qꝫ ad horā vltimā quātū ſinebat hūana fragilitas cūcta ſecernēs non dixit bo nū malū neqꝫ malū bonū Nec poſuit lu cē tenebras nec tenebras ip̄aꝫ lucē Qui bus qͥdem ſcīs ⁊ abſqꝫ int̓miſſiōe cōtinu atis oꝑibus hec generoſa vidua ꝑ grāꝫ ſcī ſpūs ꝓmeruit ml̓tis eoꝝ cogitatiōes et affectōes ītimas ⁊ geſta ſecretiſſima ꝓpalare. ⁊ viſioēs ac reuelatōes variaſ vidē ⁊ audire Ac ſpū ꝓphetico ml̓ta p̄ dicē̓. quoꝝ nōnulla effctū ꝯpleta fuere ꝓut hec et alia in eius reuelationū vo lumīe pleniſſime deſcribūt̉ Quīta vero Bulla. Canonizatōis. precedente die p̄nunciauit ſue vite finē adeſſe Et cū fuiſſet annū ſeptuageſimū ſuꝑgreſſa Adueniēte iā termīo p̄nūcia to vocata familia q̄ fieri oportēt edixit ac demū Birghero filio et Katherina filia tūc ſuꝑſtitibꝰ accerſitis ⁊ de multis cōmonitis. vt ſuꝑ oīa in dei timore et a more ꝓximi ac ſcīs ꝑſeuerarēt oꝑibꝫ vl tima cōfeſſione debite facta ſūpto viati. co et extrema vnctiōe delibuta cū vſqꝫ ad flatus emiſſionē ſua meōria integra ꝑduraſſet dū miſſa corā ſe celebraretur poſt adoratū corpus xp̄i oculis eleuatis ad celū dicēs In manus tuas dn̄e com mēdo ſpm̄ meū vocāti bene meritā aīaꝫ reddidit creatori Extimplo de trāſitū huiꝰ vidue venerāde magͣ fit fama ꝑ vr bē concurrit frequēs ppl̓us cū ſūma de uotōe ac reuerētia ſacrū videre corpus deū vnanimit̓ gl̓ificās et collaudans ad monaſteriū ſcī Laurēcij ſupͣdictū vbi ſe indicarat funus in longe maiori populi frequētia defert̉. et p̄ nimia ml̓titudine vſqꝫ ad biduum apte nō potuit ſepeliri qd̓ tn̄ cū eximia dei laude fuit humatū. Dum aūt celebris hec vidua neapoli de geret nolanen̄ quedam ml̓r pictiolella noīe. que violentū mali ſpūs in hūanaꝫ ſe ymaginē trāſformātis paciebat̉ accu bitū cui nec fortium vigilie aut excubie obſiſtere potuerāt Ad viduā ſcāꝫ acceſ ſiſſet eā ſuꝑ tali materia ⁊ expediēti re medio cōſultura. Mox vidua p̄cellens et ſecreta ml̓eris p̄uidens q̄ſiuit a ml̓ere an ſecū aliqͥd arte magica ꝯpilatum vl̓ quid tale deferret Cū illa rn̄diſſet ꝙ nō Egregia vidua ſubiecit. Quere ī capil lis ſeu tricis tuis ⁊ contrariū inuenies. Cōfuſa et recordata ml̓r ꝙ certū breue cū caracteribꝰ ⁊ cātamīe ꝓpͥis habebat in crinibꝰ ſuū fuit errorē ſponte faſſa In ſignis aūt vidua iniunxit. ⁊ ſuaſit illi vt deuote cōfiteret̉. ⁊ veracit̓ peniteret et cōmunicaret ac eciā ieiunaret. qd̓ ⁊ fe cit. ac meritis ⁊ p̄cibꝫ memorate vidue nūꝙͣ ſimilē accubitū paſſa fuit. Cū autē ſpectabil̓ hec vidua de longa ꝑegrinati on ad ortonā theatuenẜ dyoceẜ. terrā in qua btīſſimi thome apl̓i reliqͥaꝝ pars magna ſeruat̉. vice ſcd̓a ſuꝑueniſſet fue rat enī antea longe ꝑ viſionē ſibi reuela tum. ꝙ ſcd̓a vice ſui aduentus ad ip̄am terrā deuotum eius defideriū impleret̉ Et dū ſtās reliqͥas deuotione ſolita viſi taret Idē apl̓us deuote vidue apparēs dixit. dabo tibi diu deſideratū. Et mox nemine tangēte vel alias impellente de capſa reliqͥarū quoddā fruſtulū vnius oſſis dicti apl̓i ſuaptē vidue expectātis proſilijt ad manus qd̓ illa cū gaudio ac deuotione recipiēs ſūma vn̄ratione ſer uauit Fuit qͦꝫ hec admirabilis vidua dū oratōi ⁊ ꝯtēplationi vacaret ꝑ pleraſqꝫ deuotas ꝑſonas eleuata a t̓ra ꝑ homīs menſurā vel circit̓ cum ſplēdida ⁊ radi ante facie ſepe viſa Funus nōdum erat traditū ſepulture cū ml̓r quedā agnes de cōteſſa nomine in vrbe comorans q̄ a natiuitare guttur hēbat groſſiſſimum ac deforme cū alijs venerandum cucur rit ad funus. et cū ꝓpͥa zona manus ſct̄e iacētis birgitte cū deuotōe tāgi feciſſet zonā eādem ſimili deuotōe circumduxit ad collū. et paulo poſt guttur detumuit et ad conformitatē debitam diuino mi raculo fuit redactum. Uerū frāciſca de ſabellis dicti monaſterij ſancti Laurēcij monialis. que biēnio debilitatē ⁊ aduer ſam ſtomachi valitudinē paſſa fere ſem per lecto decubuerat infirma. et hono rande vidue familiaris fuerat dum ad huc inſepultum corpus intra clauſtrum ſeruaretur cū graui labore de lecto ſur rexit tā longā infirmitatē paciens et ad iuta peruenit ad feretrum ⁊ ſecus illud iacuit tota nocte nec deum deſijt cū de uotōe et inſtantia deprecari. ꝙ meritis et pręcibus vidue cuius corpus aderat tam moleſta tamqꝫ diutina valitudīe in tantum ſaltem alleuiaretur. ꝙ cum reli quis monialibus diuinis officijs int̓eſſe et per clauſtrum cum expediret adiuta Bulla. Canonizatōis. per neminem ire poſſet. Et mane facto repperit ſe circa ꝓprij ſanitatē corporis efficacius remediū ꝙͣ deprecata fuerat impetraſſe veꝝ vt deus bn̄dictus huius dilecte vidue mūdo magͣ merita demon ſtraret Cōtigit vt elſeby ſnara mulier dicte Lincopen̄ dyoceẜ. cū infantuluꝫ mortuū peꝑiſſꝫ ſūmo dolore plena ac tā dem ad ſe reuerſa deū prece hūili exoraēt ꝙ meritis vidue tātoꝑe celebrāde infan tulus vitā ſuſciꝑet. ⁊ emiſſo voto ꝙ cū infātulo ſi ad vitā veniret. et ymagine cerea ſepulchrū vidue ſct̄e viſitaret Ex timplo infātulus caleſcere. ⁊ palpitare cepit vitāqꝫ plene ſuſcepit. Mulier ve ro plena deuotiōe atqꝫ gaudio votū im pleuit emiſſum. Sed qͥd pluribꝰ immo ramur cū deus ompn̄s huiꝰ alme vidue meritis ſurdis aures aꝑuit mutis līgu officium ſoluerit tremul̓ paraliticis ſi liditatē prebuerit curuis erect̉ōem con tractis et inualidis librū bn̄ficiū gradīe di cecis viſum mulieribꝰ partu ꝑiclitā tibus liberationē morbis alias incura bilibꝫ ſanitatē Naufragos et aqͥs vehe mētibus laborātes ꝑduxerit ſalutis ad portū Et ſi ea que deus bn̄dictus vidue ſepedicte meritis tā illa ſuꝑſtite ꝙͣ poſt eius reſolutionē felicem mirabilia pret̓ et ſuper vires nature fuit operatus. nec deſinit oꝑari vellemꝰ ꝑ ſingl̓a recenſere Nos alijs diuerſis implicatos lōga val de in tali recitatōe prolixitas detineret. poſſunt tn̄ fideles auidi talia geſta ꝑnoſ cere librū in quo fidelit̓ annotant̉ ꝑqui rere curioſe Uota aūt apud monaſteri um īwoatꝫ ſteno ſupradictū ad qd̓ vene rabile corpus huiꝰ bn̄dicte vidue trāſla tum fuit ꝑſoluta ⁊ appoſite ymagīes ac ſtatue magnū teſtimoniū ꝑhibēt verita ti. Et qm̄ ꝑ ſcī ſpūs oꝑationē hec vidu a peruigil ꝑ excellētia merita in dei pa tris gl̓ia collocata militantē ꝓpe modū illuſtrat eccl̓iam Noſqꝫ guſtamꝰ ⁊ vide mus qꝛ bona fuit et eſt negociatio eius et ꝓpterea in nocte ſuꝑuenientis tꝑalis mortis eius virtutū ⁊ meritoꝝ lucerna non debet extingui. Eſt enī nō ſub mo dio ſed ſuꝑ candelabrum poſita. et ꝑ dn̄i vniuerſam domū inextinguibile lumē af fert quin pocius filij ſct̄e matris eccl̓ie ſurgāt. et beatiſſimā predicēt eiqꝫ dēt de fructu manuū ſuaꝝ. laudentqꝫ ea in por tis matris eccl̓ie oꝑa eius Nos qui pro iniūcto mīſterij paſtoralis officio ſumꝰ ſapientibus et inſipientibꝰ debitores per ea que tā de felicis recordatiōis grego rij. xj. ⁊ vrbani ſexti romanoꝝ pontificū p̄deceſſorū nr̄orum ꝙͣ nr̄o mādato ſuper hijs habita ſunt de veritate premiſſoꝝ ꝑ teſtes ydoneos et alias probat̉oēs legit timas certiꝰ informati eiſqꝫ veris com pertis Et pro parte cariſſime filie ī xp̄o filie noſtre Margarete Regine ſwyecie illuſtris. ac p̄latorum et procerū regni ſui. necnō dilcōꝝ filioꝝ ⁊ ppl̓i officialiū alme vrbis. ac dilectarum in criſto filia rum ſcī Laurētij. et de woatꝫ ſteno mōaſ teriorum p̄dictoꝝ abbatiſſarum conue tuum ſepius. ⁊ cum inſtātia reqͥſiti ī no mine dn̄i. vt iā tandem viduā eius cele berrimā bn̄dicētes bn̄dicamus. ⁊ ſuper eā effloreat ſcīficatio nr̄a. Ad honorem dei om̄ipotētis. patris et filij et ſpūs ſcī et ad exaltationē orthodoxe fidei et xp̄i ane religionis augmentum. Necnō ad ſedatōeꝫ ſciſmatis ac fidei ⁊ eccl̓ie vnio nem Autoritate ipſius dei om̄ipotentis patris et filij et ſpiritus ſctī. ac beatorū apl̓oꝝ Petri ſupͣdicti et Pauli atqꝫ nr̄a de frm̄ nr̄oꝝ cōſilio et aſſenſu oīmqꝫ pre latoꝝ in romana curia cōſiſtentium de cernimus declaramꝰ diffinimus ſiue pro nunciamꝰ bone meōrie btām Birgittā. alias brigidā ſupͣ ſepius noīatā ſcām eſſe et tanꝙͣ ſcām ab vniuerſali eccl̓ia vene rari. ac ſctōꝝ cathalogo aſcribi debere ⁊ ipſā nūc aſcribimꝰ de pn̄ti Statuētes vt ab vniuerſali eccl̓ia anno quolibet ī die qua illā poſt deuictū triumphatūqꝫ mū dum in ꝑpetuas eternitates pn̄s vita ꝑ turijt. videlicꝫ decimo kalēdas auguſti. Hulla. Canonizatōis. feſtum ip̄ius et officiū ſicut pro vna ſctā non v̓gine nec martire deuote ⁊ ſolēnit̓ celebret̉ Et vt ad vn̄rabile ſepulchrum ip̄ius ardētius et affluētius xp̄ifideliū cō fluat ml̓titudo. et eiuſdē ſcē celebrius co latur feſtiuitas. et eiꝰ nomē crebrius re colat̉. Autoritate predcā oībus vere pe nitētibus et cōfeſſis. qui ſepulchrū eius huiuſmōi apud ipſū monaſteriū īwvatz ſteno in eiuſdē feſti. Necnō quīto kalen̄ Iunij qͦ videlicꝫ die huiuſmōi corpꝰ ve nerandū apud ipſū monaſteriū tranſla tū fuit. et ſub ad pn̄s occurrētibꝰ diebꝫ deuote viſitauerint. Annuatī ſingul̓ vi delicꝫ eorundē dierū diebus. qͥbus dic tum ſepulchrū viſitauerint vt prefertur ſeptē Annos ⁊ totidē qͣdragenas de in iūctis eis penitētijs miſericordit̓ relaxa mus. Quo circa vniuerſitatē vrām mo nemꝰ reqͥrimus. ⁊ hortam attēte vobis nichilominꝰ in v̓tute ſcē obediētie. et ad eternoꝝ premioꝝ augmentū diſtrictius iniungentes. Quatenꝰ pn̄tes nr̄as lr̄as cleris et ppl̓is vr̄is Autāte nr̄a ſolēnit publicātes. feſtum huiuſmodi venerabil ſcē cū ſolēnitate debita celebretis. et fa ciatis eciā celebrari om̄ipotentē deū. quo ſctā deſideria recta conſilia et iuſta ſunt oꝑa totis cordis affectibꝰ humili deprecātes. vt eiuſdē ſcē precibus et me ritis exoratus. det ſeruis ſuis illam quā mundus dare non poteſt pacē. vt ⁊ co da nr̄a mādatis ſuis dedita. et hoſtium ſublata formidine tꝑa nr̄a ſint ſua ꝓtec tione trāquilla. nobiſqꝫ ꝯcedat vt poſt pactum nr̄e villicatioīs miniſteriū. vna cum credito nob̓ grege mereamur a ſempit̓na gaudia ꝑuenire. Datū rome apud ſcm̄ Petrū/ nonas Octobris. pō tificatus noſtri Anno ſecundo Sequit̉ cōfirmatio ca nonizationis beate Birgitte. ꝑ Marti (num papam quintum. Artinus ep̄us ſeruus ſeruo rū dei Ad ꝑpetuā rei memo riam Excellentū principū deo preſertim ⁊ romane eccl̓ie deuotoꝝ deſiderijs libē ter annuimꝰ illaqꝫ precipue cū ad ortho doxe fidei conſolidatōem xp̄ifideliū co ſcīarum ſerenationē aliaſqꝫ ad xp̄iane religionis augmentū cedere dinoſcunt̉ fauoribꝰ ꝓſeqͥmur oportunis. Dudum ſiquidē quondā bonifacius nonꝰ ī ſua obediētia de qua ꝑtes ille tūc erāt nun cupatus de origine vita ⁊ moribꝰ alijſqꝫ ml̓tiplicibus pijs ⁊ ſcīs ac v̓tuoſis oꝑ bus. necnō mrraculis preſertī tūc expreſ ſis que deꝰ bn̄dictus in premiū ſcītatis btē vidue Birgitte/ quā vulgares brigi dam appellabat. ꝓut appellāt tam illa ſuꝑſtite ꝙͣ poſt eius reſolutōem felicem pret̓ et ſupͣ vires nature oꝑari. ⁊ mūdo monſtrare dignatꝰ fuerat. nec oꝑari de ſierat per ea que tā de felicis recordati onis gregorij pape. xj. predeceſſoris nr̄i Et quondā vrbani. vj. in eadē obediē tia. in qͣ ipſi Bonifatio īmediate p̄ceſſe rāt noīati ꝙͣ ſuo mandato ſuꝑ hijs ꝑ teſ tes ydoneos et alias ꝓbatōes legittīas habita fuerūt certius informatꝰ. Et ꝓ parte recolēde memorie Margarete re gine Syyecie ac prelatoꝝ ac ꝓceꝝ reg ni eius. necnō dilectoꝝ filioꝝ ppl̓i ⁊ of ficialiū alme vrbis. ac aliorū plurimoꝝ criſtifideliū ſepius et cū inſtātia requiſi tus ad honorē dei om̄ipotentis pr̄is et filij et ſpūs ſancti. Et ad exaltationem orthodoxe fidei et criſtiane religionis augmentum. Necnon huiuſmodi ad ſe dationē deteſtabilis ſciſmatis tūc vigē tis ac fidei et eccleſie vnionē autoritate ipſius dei. patris ⁊ filij et ſpūs ſancti. ac beatoꝝ apl̓orum Petri ⁊ Pauli atqꝫ ſua de frm ſuoꝝ cōſilio et aſſenſu oīmqꝫ p̄la torū in ſua curia cōſiſtentiū decreuit de clarauit diffiniuit ſiue ꝓnūciauit p̄fatā Birgittā ſcām eſſe: ⁊ tanꝙͣ ſcām ab vni uerſali eccl̓ia vn̄rari. ac ſcoꝝ cathalogo aſſcribi debere. et aſſcripſit ſtatuēs vt ab vniuerſali eccl̓ia Annoº quolibꝫ in die qua illā poſt deuictū triumphatūqꝫ Prologus. Cardinalis. mundū in ꝑpetuas et̓nitates pn̄s vita pturijt. videlicꝫ. xº kalend̓ Auguſti. feſ tum ip̄iꝰ ⁊ officiū ſicut ꝓ vna ſcā nō v̓ gine nec martire deuote et ſolemnit̓ ce lebraret̉. Et vt ad venerabile ſepulcrū eius ardentiꝰ ⁊ affluētius xp̄ifideliū cō flueret ml̓titudo et eiuſdē ſcē celebrius coleret̉ feſtiuitas ⁊ eius nomē celebriꝰ recoleret̉ autoritate p̄dicta oībus vere penitētibꝰ et cōfeſſis. qui huiuſmōi eiꝰ ſepulcrū apud monaſteriū in woatzſtēo ordinis ſcī Auguſtini/ ſcī ſaluatoris nū cupati Lincopen̄ dyoceẜ ꝑ dictā Bir gittā fundatū in eiuſdem feſti. necnō. v kalen̄ Iunij/ quo videlicꝫ die venerādū ip̄ius Birgitte corpus apud ip̄m mōaſ terium tranſlatū fuit. ⁊ ſub tūc occur rētibꝰ diebus deuote viſitauerint ānu atim ſingl̓is/ videlicꝫ eorundē dierum quibus dictū ſepulchrū viſitauerint. vt prefert̉ ſeptē annos et totidē qͣdragēas de iniunctis eis penitētijs miſericordit̓ relaxauit. ꝓut in lr̄is dicti bonifacij de ſuꝑ confectis quarū tenorem de verbo ad verbum pn̄tibus inſeri fecimꝰ pleni us continet̉. Quare ꝓ parte cariſſimi in xp̄o filij nr̄i Erici regis Syecie illu ſtris aſſerētis ſe ad hoc ſingularē gere re deuotōis affectū nobis fuit humilit̓ ſupplicatū. vt cum p̄fatū deteſtabile ſciſ ma iā ꝑ dei clementiā ſedatum exiſtat. dictaqꝫ ſcā birgitta in p̄fato vn̄ originē traxit. et alijs circumuicinis regnis et partibꝰ. et p̄cipue et communiꝰ p̄ cete ris partibꝰ in diuini noīs laudē venera tur ⁊ colit̉. ⁊ deuotio habeat̉ ad eandē ad maiorē dicte xp̄iane religionis aug mentatōem bonarūqꝫ menitū et ꝯſcīa rum ſerenatōem puriorē decretū decla rationem diffinitōem ſiue ꝓnunciatio nem. necnō aſſcriptōem ⁊ relaxationē p̄dicta et alia in dictis lr̄is cōtenta au toritate apl̓ica ratificare ⁊ approbare et apl̓ico munimīe roborare ac defectꝰ ſi qui in eis forſan int̓uenerint ſupplere de benignitate apl̓ica dignarem. Nos igit̉ ip̄ius regis p̄clare eius deuotōis ⁊ ſinceritatis affectibꝰ. quibus erga deū et nos ac romanam eccl̓iam clarere di noſcit̉. diligent̓ ꝯſideratis in hac parte ſupplicationibꝰ inclinati decretū. decla rationē diffinitionē ſeu ꝓnunciationē. necnō aſſcriptōeꝫ ⁊ relaxationē ac alia in dictis lr̄is contēta huiuſmōi rata ha bentes. et gͣta ea autoritate apl̓ica teno repn̄tium ex certa ſcīa approbamus. et eciā ꝯfirmamꝰ ac pn̄tis ſcripti procinio communimꝰ ſupplentes oēs defectus ſi qui forſan interuenerīt in eiſdem. tenor vero dictarū lr̄arum an̄ponit̉. ⁊ ē talis Bonifaciꝰ ep̄us ſeruus ſeruoꝝ dei. ⁊ rͣ. Nulli ergo omnīo hoīm liceat hāc pagi nam nr̄e approbatiōis confirmationis. communitionis ⁊ ſuppletionis infringe re. vel ei auſu temerario contraire. Si quis aūt hoc attēptare p̄ſumſerit indig nationē om̄ipotētis dei et beatoꝝ Pe tri et Pauli apl̓orum eius ſe nouerit in curſurum. Datum Florēcie. kal̓. Iulij Pontificatus noſtri Anno ſcd̓o. Capl̓m. vi. de ordine ꝓ cedendi in declaratōe ar ticl̓orum pn̄tatorum corā iudice fidei et ijs aūt tanꝙͣ(deputatis generalibꝰ ⁊ ꝯmūibꝫ ſignis et argumentis approbandū libros ſcē birgitte nichil aduerſū fidei ca tholice/ aut ſanctoꝝ doctoꝝ doctrine cō trarium ꝯtinere p̄miſſis Iam hoc ī par ticulari oſtendendū venit. cū ꝓteſtatio nibꝰ ſupͣpoſitis ꝑ ſingl̓os articl̓os qui de libris eiuſdē extracti tanꝙͣ ſuſpecti corā reuerēdiſſimo pr̄e et dn̄o cardinali ſct̄i petri. Iudice fidei in hoc ſacro genera li concilio Baſilienſi pn̄tati fuerunt. in quo quidē ꝓceſſu talis ordo tenebitur. qm̄ primo ponet̉ articulus. prout in co dicillo pn̄tato ab emulis et calūnianti bus aduerſus libros reuelationū ſancte Birgitte continetur. Secūdo vbi re peritur falſe aut infideliter extractus. Prologus. Cardinalis. ſicut ſepe actuꝫ eſt corriget̉ et ponetur veraciter articulus. vt in forma ſtat ī libro originali. Tercio declarabit̉ ve ritas articuli aut poſſibilitas eius. qd̓ tanꝙͣ impoſſibile calumniantibus viſū eſt. aut ſaltē ſacre ſcripture. aut ſctōrū doctoꝝ approbate doctrine nō ꝯtradice̓ Articulꝰ pͥmus ī ordine Rimus articulus vt iacet ī . ſexterno nobis preſētato ex capitl̓o primo primi libri. ⁊ rͣ ¶ Articulis oībus qui ſūt. cxxiij. nūe ro/ grā breuitatis cū ſuis declarationi bus et defenſorijs hiccine pretermiſſis. Tandem. cxxiij. articuli et vltimi defē ſoriū ſic ꝯcludit ¶ Et ꝑ ꝯſequens de oībus articulis michi in cōdicillo pre ſentatis. quibꝰ oībus ꝯſideratis. et ꝯfor miter ad dicta ſacre ſcripture et ſcorū doctoꝝ. et eciā ſcole bonoꝝ theologoꝝ intellectis. nō apparet michi ꝙ liber iſ te. aut doctrina eius ſit ſuſpecta habē da. nec in qualitate. nec in figura. nec in pondere. vt verbis vtar aduerſarij. Nō in qualitate ſiue in ſpecie. cū in ea ſit aurū verū doctrine ſane Nō in figu ra. quia ꝯformis ē tam ſacre ſcripture ꝙͣ ſctōꝝ doctoꝝ: ſicut patet ex ſupͣpoſi tis. Tercio nec in pondere grauitatis cū tota referat̉ ad gloriam dei: ⁊ refor matōem populi xp̄iani. Pondus enī vt dicit auguſtinꝰ amor ē. pōdꝰ meū amor meus. Tā gͣuior enī et maioris pōderis doctrina aliqͣ dicit̉ quāto magis ordina tur ad amore dei nutriendū. fouēdūqꝫ in cordibꝰ fideliū. ¶ Sed calumniator dicit. ꝙ potiſſime in figura iſta doctrīa videt̉ ſuſpecta. qꝛ a modo viſionū et do ctrine ſctōꝝ pr̄m aliena videtur. ſicut ī vna viſiōe vbi dicit ꝙ vidit deum ī ſpē dei. Et in alio loco ſubmittit viſiones ſuas examī. hec ille Quāꝙͣ locū inueni re in reuelatōibus p̄dictis nō potuerī. vbi v̓ba iſta ponant̉ ⁊ ꝑ ꝯſequēs de eis ſicut in multis merito dicere cōuenit. tanꝙͣ minus fideliter allegatis poſſet ſuꝑſederi. tn̄ ad ea plenitudīs huiꝰ tra ctatus grā duxi eciā rn̄dendum. Dico enī ꝙ tam apud philoſophos ꝙͣ apud theologos ſpēs rei dicat̉ ſimilitudo rei. et cū viſio dei in via ſiue reuelatōes fiāt ꝑ aliquas ſil̓itudines rep̄ſentatiuas dei aut eorū de qͥbus fit reuelatio/ dicente Auguſtino. xiiij. de trinitate/ cū deū cog noſcimꝰ fit aliqͣ ſil̓itudo dei in nobis. nō ē alienū a veritate qd̓ dicit btā birgitta ꝙ ſcꝫ vidit deū ꝑ ſpeciē dei.i. ſil̓itudinē ali quā dei eius ītellectui diuinitꝰ imp̄ſſam Nō aūt ꝑ ſpeciē q̄ dicit̉ ip̄a eſſentia nu da deitatis Hac qͥppe ſpē viſio ꝑficit̉ btā in qua idē eſt obiectū btīficās ⁊ ſpecies intelligibilis ad quā ſe ꝑduci exorat ec cleſia militās ī oroē ſolēnitatis currētis epiphanie ita dicēs. Deus qͥ hodierna die vnigenitū tuū gētibus ſtella duce re uelaſti: cōcede ꝓpicius. vt qui iā te ex fi de cognouimꝰ vſqꝫ ad contēplandā ſpe ciē tue celſitudinis ꝑducam. Et ita pa tet ꝙ calūniator in hac nō habet cauſaꝫ calūniandi. Ecce pres venerabiles. qͥd paruitati ingenioli mei nichil temere aſ ſerēdo dicendū occurrit circa ſingulos articl̓os. ſuꝑ qͥbus vigilant̉ intēdere. et iuxta michi creditā a deo grām ſcribere rogaſtis Plane oēs et ſingl̓os accura to ſatis ſtudio iuxta vires meas exami naui. et nullū eoꝝ pie et modeſte intelle ctū reꝑiens ſacre ſcripture aut ſcōꝝ pa trū aduerſū ſentēcijs. ſꝫ conſonū ⁊ ꝯfor mē ſatis reputo vnūquēqꝫ et omēs eos iuxta eoꝝ modeſtā et piā intelligentiam eſſe admittēdos: ⁊ poſſe legi in eccl̓ia ſcā dei eo mō quo multoꝝ aliorū doctorum libri et ſcōꝝ hiſtorie et legēde licenciant̉ legi fidelibus: ſꝫ ſi forſan aūt per ignorā cia meā aut paruitatē ingenij/ aut acco modati tꝑis anguſtiā pn̄ti ſtudio minus cōplete ſatiſfecerim votis vrīs ⁊ tā gl̓o ſe ſcē honori: veniā peto Pro hijs aūt q̄ tam ſincera deuotiōe et inflāmato aīo ꝓ defenſiōe ſcītatis btē Birgitte. ⁊ veſtre Decretum. Iudicis. celebris inſtitutricis vrīs p̄cibus inuita tus ꝑegi ſoroꝝ vr̄i ordinis atqꝫ fratrum orōibus. rogo me recōmendatū facere velitis/ vt huius deuotiſſime xp̄i ancille procinio fretus a dn̄o amoris grām cō ſeqͥ merear in pūti ⁊ gl̓aꝫ ī futuro Amē Subſcripcio de manu domini Cardinalis. ¶ Ita eſſe cōfiteor Ego Iohēs de tur re cremata vulgarit̓ nūcupatus. p̄ſbiter cardinalis. tytuli ſancte Marie tranſti berim. olim ſancti Sixti. Sequit̉ lrā teſtimonis lis ⁊ decretū dn̄i iudicis camere apl̓ice ſuꝑ p̄miſ ſis declaratōibꝰ dn̄i Io hānis cardinal̓ de t̓. cre. Niuerſis et ſingul̓ xp̄ifideli bus pn̄tes lr̄as ſiue pn̄s pub Olicū inſtrumentū īſpecturis lecturis ſeu legi audituris. Ludouicus de Garſis vtriuſqꝫ iuris doctor Canoni cus eccl̓ie Bononien̄. et apl̓ice camere clericꝰ. necnō Reuerēdi prīs dn̄i Iohīs de Carnayalis eiuſdē camere apl̓ice ge neralis auditoris De mandato ſcīſſimi dn̄i nr̄i pape locūtenēs Salute in dn̄o. et pn̄tibus fide indubiā adhibere Uni uerſitati vr̄e cū piū et ratōe conſonū ſit veritati teſtimoniū ꝑhibere. Nos qd̓ vi dimus et audiuimꝰ ſacre ſcripture atteſ tāte et approbāteº eloquio atteſtam. et tenore p̄ſentiū ſignificamꝰ quendā librū de certis approbatis ſcripturis ꝓ dec la ratiōe certorū articulorū extractorū ex reuelatiōibus btē birgitte factū/ corio rubeo cooꝑtū. et Sigillo oblongo de cera alba rubee cere imp̄ſſo eidē libro ī cordula rubea inpenden ſigillatū. et in eius fine de alia manu ꝓ contētoꝝ in eo dem approbacōn ſubſcriptū in hec v̓ba. ¶ Ita eſſe ꝯfiteor. Ego Iohēs de tur re cremata vulgarit̓ nūcupatus p̄ſpiter Cardinal̓. tytuli ſcē marie trāſtiberim olim ſancti Sixti. Corā nobis tanꝙͣ ro mane curie ordinario ꝓductū et exhibi tum fuiſſę. Et vt dicto libro et contētis in eodem de curſu tꝑis. et ꝓpter fragili tatē nature hūane in futurū maior fides et cercior adhibeat̉. et illa que ꝑ ſāctos pres in cōcilijs generalibꝰ edita/ et fctā ſunt vigorē ⁊ roboris firmitatē habeāt. Nos ludouicus locūtenēs p̄fatus ad re ligioſorū virorū fratrū magni vnnonis confeſſoris general̓. et Olaui petri con uētualis monaſterij ſcē marie v̓ginis ⁊ birgitte de wvatꝫ ſteno ordinis ſcī Augu ſtini. ſancti ſaluatoris nūcupati in regno Syvecie/ dyoceſꝫ Liucopen̄/ inſtantiā et requiſitōem. oēs et ſingl̓os ſua cōmu niter vel diuiſim int̓eſſe putātes. eoꝝqꝫ procuratores ſi qͥ ſint in Romana curia pro eiſdē qͦs infraſcriptū tangit negociū ſeu tangere poterit quōlibet in futurū/ ad videndū et audiendū dictā ſcripturā ſeu manū in fine eiuſdē libri ſubſcriptā. necnō Sigillū eidem appēſum produci et recipi. Et poſtꝙͣ producta et recepta fuerint ad videndū et audiendū nōnul los teſtes de et ſuꝑ recognitōe ſcripture ſeu manus. et ſigilli andicto libro appoſi te et impēſi ꝓduci recipi examīari. et de bite int̓rogari/ et iurare et ad iurandū admitti: et poſtꝙͣ recognita fuerint ad videndū et audiendū ip̄a publicari. ⁊ in publicā formā redigi mandari. Autori tatemqꝫ et decretū dicte curie int̓poni. et dicendū. ac cauſam ſi quā haberēt le gittimā et rationabilē qͣre p̄miſſa mīme fieri deberēt allegandū ꝑ nr̄as lr̄as ⁊ iu dicium publicū in audiētia publica litte rarū contra dictarū dn̄i nr̄i pape vt mo ris eſt citari mandauimus et fecimꝰ ad certū ꝑemptoriū terminū cōpetentē. vi delicꝫ ad diem et horā infraſcriptas. qui bus qͥdē die ⁊ hora adueniētibꝰ cōparu erunt in iudicio coram nobis p̄fati frēs Magnus et Olauus et dictas litteras Decretum. Iudicis. citatorias in dicta audiēcia debite exe cutas. facto realiter ⁊ in ſcriptis exhi buerūt atqꝫ ꝓduxerūt. citatorūqꝫ in eiſ dem ꝯtentorū nō ꝯparentiū. neqꝫ huiuſ modi dicto termīo ſatiſface̓ curantiū ꝯtumaciā accuſarūt Ip̄oſqꝫ ꝯtumaces reputari. et ī eoꝝ ꝯtumacia ſupradictū librū ſcripturā ſeu manū atqꝫ ſigillū ex hibuerūt: ac eciaꝫ nōnullos teſtes fide dignos notabiles et legales de et ſuꝑ recognitōe ſcripture ſeu manꝰ et ſigilli huiuſmōi ꝓduxerūt. quos per nos reci pi et admitti eoꝝqꝫ et cuiuſlibet eoruꝫ Iuramēta ſuꝑ p̄miſſis recipi necnō ex aminari et interrogari ſuꝑ recognitōe ſupradicta. et poſtꝙͣ recognita fuerint ip̄a publicari ⁊ in publicā formā redigi mandari. decretūqꝫ ⁊ auctoritatē nr̄aꝫ ac dicte curie ordinariā. et iudiciariaꝫ ꝑ nos interponi debita cū inſtācia po ſtularūt. Nos tūc ludouicꝰ locūtenēs prefatus ſupradictos citatos nō cōꝑa rentes. neqꝫ huiuſmōi termīo ſatiſface̓ curātes reputauimꝰ/ merito ꝓut erant id exigēte iuſticia ꝯtumaces. et in eorū cōtumaciā ſupradictos teſtes de et ſuꝑ recognitōe ſcripture. ſeu manꝰ ⁊ ſigilli huiuſmōi in forma iuris recepimꝰ ⁊ ad miſimꝰ. quibus ſcriptura ſeu manu ⁊ ſi gillo huiuſmōi oſtēſis ac ꝑ eos ⁊ eoruꝫ quemlibet ſucceſſiue viſis et diligēter inſpectis: necnō ip̄is per nos ſuper re cognitōe ſcripture. ſeu manus ⁊ ſigilli p̄dictoꝝ examinatis/ ⁊ diligent̓ interro gatis medijs eorū iuramētis prius p̄ſti tis ſucceſſiue dixerūt. ac quilibet eorū dixit tactis per eos. et eorū quemlibet ad mandatū nr̄m et in nr̄is manibꝰ cor poralit̓ Scripturis ſacroſctīs ad ſctā dei euāgelia ſcripturā ſeu manū ⁊ ſigil lum huiuſmōi ſe bene recognoſcere. et eſſe illius cuiꝰ eſſe dicunt̉. videlicet Re uerēdiſſimi in xp̄o prīs dn̄i Iohīs miſe ratōe diuina. tituli ſcē marie in tranſti berim olim ſctī ſixti. ſacroſctē Roman̄ eccl̓ie p̄ſb̓ri Cardīalis de t̓re cremata vulgariter nūcupati Quibus ſic rite ⁊ legittime peractis. Nos ludouicꝰ locū tenēs p̄fatus ſupradictū librū reperimꝰ manu ꝓpria ip̄ius Reuerēdiſſimi dom̄i Iohīs cardinalis an̄dicti fuiſſe et eſſe veracit̓ ſubſcriptū. et ip̄ius ſigillo eidē libro appenſo ꝓ ꝯtentoꝝ in eodē appro batiōe Sigillatū et munitū. Scriptu ramqꝫ ſepedictā/ ſeu manū et ſigillū ſic vt p̄mittitur recognita ad manꝰ recepi mus. ip̄aqꝫ vidimus tenuimꝰ/ et diligē ter inſpeximꝰ. ac ea ſana. illeſa. integra ⁊ non viciata. neqꝫ in aliqua ſui ꝑte ſu ſpecta. ſed om̄i ꝓrſus vicio et ſuſpitiōe carētia ꝓſpeximꝰ. ac ip̄a ꝓ recognitis habuimus ac haberi voluimus. Idcir co oībus ⁊ ſingulis ſupͣdictis tam rite et legittime factis ⁊ celebratis in eodē iudicio corā nobis. vt dictis ſcripture ſeu manu et ſigillo atqꝫ libro. ac om̄ibꝰ cōtentis in eiſdē plenaria fides ⁊ firma adhibeat̉ vbiqꝫ locoꝝ et terrarū. nrāꝫ et dicte curie cauſarū camere apl̓ice. auctoritatē iudiciariā ⁊ ordinariā int̓ poſuimꝰ/ ac tenore pn̄tium īterponimꝰ pariter et decretū. In quoꝝ oīm et ſin guloꝝ fidē ⁊ teſtimoniū p̄miſſoꝝ pn̄tes lr̄as ſeu pn̄s publicū inſtrumentū exin de fieri. ⁊ ꝑ diſcretū virū mgr̄m Iohēꝫ de Caſtello. notariū publicū noſtrūqꝫ ⁊ dicte curie cauſaꝝ camē apl̓ice Scri bam infraſcriptū publicari. et in hanc publicā forma redigi mādauimꝰ et feci mus ip̄mqꝫ ⁊ totū librū ſuꝑius hic con ſcriptū ſigilli dicte curię cauſarū camē apl̓ice nr̄i camerariatꝰ officij quo vti mur ex certa ſcīa iuſſimꝰ appēſiōe cōmu niri Datū et actū Rome apud ſanctū Petrū in palacio cauſaꝝ apl̓ico. ī quo iura reddi ſolent nobis inibi mane ho ra cauſarū ꝯſueta ad iura reddendum et cauſas audiendum in loco noſtro ſo lito et conſueto pro tribunali ſedente. Sub anno a natiuitate domini. Mil leſimo quadringenteſimo quadrageſi mo ſexto Indictione Nona. die vero Inſtrumentum Publicum. Mercurij. viceſima nona menſis mar cij. Pontificatus ſanctiſſimi in criſto pris et dn̄i nr̄i. dn̄i Eugenij pape qͣrti. anno ſexto decimo. p̄ſentibꝰ ibidē diſcre tis viris dn̄o Cubello Millis decano Theanen̄ et amerito clerico. Andega uen teſtibꝰ ad p̄miſſa vocatis/ ſpecialit̓ et rogatis. Tohannes de Caſtello dicte curię notarius Enſtrumentum et ſub ſcripcio notarij/ ſcribe ⁊ ſecretarij. dn̄i cardīalis ſupradicti N nomine indiuidue trinita tis. patris et filij ⁊ ſpūſſancti ¶ Anno dominice natiuitatis Milleſimo. quadringēteſimo. quadra geſimoſexto. indictōe viij. tꝑe ſctīſſimi in xp̄o patris et dn̄i/ dn̄i Eugenij diui na ꝓuidentia pape quarti. Ego Iaco bus dn̄i diui de Callio publicꝰ apl̓ica ⁊ imperiali autoritatibus notarius ac nūc ſupraſcripti. Reuerēdiſſimi in xp̄o patris et dn̄i/ dn̄i Iohīs tytuli ſctē ma rie intranſtiberim. quondā ſctī Sixti ſacroſcē Roman̄ eccleſie p̄ſbiteri cardi nalis notarius. Scriba ac Secretari us. Quia ex ꝯmiſſione ⁊ mādato p̄fati reuerēdiſſimi dn̄i cardinalis. declarati ones. expoſitōes Capitula ⁊ cet̓a ſupͣ ſcripta cū libro ſiue quīternis ꝓpͥorum originaliū dicti reuerendiſſimi dn̄i car dinalis. vna cum venerabilibꝰ prībus Magno ꝯfeſſore. et Olauo fratribus p̄dictis. qui mecū ſuꝑ hijs laborauerūt fideliter ac diligēter auſcultaui/ collaci onaui ꝯtractaui ꝯcordaui ⁊ examīaui Inueniēs in om̄ibus. et ꝑ omīa cōcor dare de verbo ad verbuꝫ. et nichil eſſe additū vl̓ diminutū qd̓ ſentēciā mutet aūt viciet intellectū. Et qꝛ die quinta april̓ dicti anni pn̄tibus p̄dictis Pag nō ⁊Olauo. ⁊ venerabilibꝰ viris Ma giſtro petro mathei de vallibꝰ Aroſien̄ et Erico vaſtonis clerico Lincopen̄. dyoceẜ teſtibus. inſcripta v̓ba remiſſa et emēdata. ſcꝫ in ſcd̓o folio ī bulla ca nonizatiōis hec verba Thobiam iuni orem. ⁊ ſaraꝫ raguelis imitati. ⁊ ī mar gine tercij folij in principio ſimilit̓ eiuſ dem bulle hec verba. mandatuꝫ/ qͣter in ebdomāda ieiunaret. ⁊ ſimilit̓ Et in qͣr to folio articulo quarto hoc verbū in eternū Et in fine eiuſcem quarti folij. ī fine articuli ſexti. in margīe hec verba In hac anguſtia mei poteris miſereri qui ſolus Et in quinto folio. in articu lo. xij. in margine hec verba Alio mō ꝓpͥe dicta In eodem folio/ in articulo xiij. in margine hec verba poſſet ei ad quari nec paſſio corꝑis Et ī folio. viij in articulo. xliiij. in margīe hec verba Sicut cū ꝓ aliquo Et in folio. ix: arti culo quinqͣgeſimoquīto. in margīe hec verba. Canoniſte et doctores. Et ī fo lio decimo. in articl̓o. lxiiij. hec verba in margine Informatōe et correptiōe Et in eodem folio. in articulo. lxvj. in penultimo v̓ſu inter lineas hec verba. Nūquā depoſuit animā. Et ī folio. xiij in articulo. lxxxvj. in margine hec v̓ba Naturalibus ſiue in rebus. Et ī folio xiiij. in articulo. lxxxx. in vj. linea hoc verbū fiūt. Et in folio. xvj. in articulo cxvij. in linea. iij. hoc verbū angelos. Et in eodem folio. et in eodē articulo in linea quarta ꝓpe finem articuli hec verba Et glorie. Et in folio. xvij. in ar ticulo. cxxj. in quarta linea hoc verbū vnus. Collacionaui cuꝫ p̄fatis origīali bus. ⁊ repperi fuiſſe ꝑ ſcriptoris errorē dimiſſa. Deinde bene et f veliter emen data ſuppleta. ⁊ remiſſa ad p̄dictorum Magni ⁊ Olaui fratrū inſtantiā. ⁊ re qͥſitōem in p̄dictoꝝ oīm. ⁊ ſingl̓oꝝ fideꝫ robur. ⁊ teſtimoniū me mea ꝓpͥa manu ſubſcripſi: ⁊ ſigno meo ꝯſueto ſignaui. Ego ſum deus tuꝰ qui tecum loqui vo lo. Noli tīere. Ego enim ſum omniū cō ditor. non deceptor Nō loquor propter te ſolam. ſed propter ſalutem omniū xp̄ia norum. Tu eris ſpō ſa mea et cānale me um. audies et vide bis ſpūalia et ſecre ta celeſtia. et ſpiritꝰ meus remanebit te cum vſqꝫ ad mortem quia tibi tanꝙͣ īſtru mento nouo oſtende re volo noua et ve tera. vt ſuꝑbi humili entur. ⁊ humiles glo rificentur. vt mali emendentur. et bo ni fiant meliores Ego ſuꝫ creator ce li et t̓re maris. et oī um que in eis ſunt. qͥ et nūc loquor tecum Ego elegi te. et aſſū pſi te michi ī ſpōſam vt oſtendam tibi ſe creta mea. quia mi chi ſic placet. Tu ſeciam quodam iure facta es mea cum in morte mariti tui. vo luntatē tuam in ma nus meas aſſignaſti Et voluiſti om̄ia ꝓ me relinquere Ideo ſoportuit me ꝓ tanta ſcaritate tibi prouide re. ꝓpterea aſſumo Ite michi in ſponſam. ⁊ in meam propriam delectatiōem. qualē deum decet habere cum anima caſta Sancta. Girgitta. Orante btā Bir gitta. apparuit ei xp̄s. dicēs. Dic ex parte mea frī P tro. Ꝙ ego ſum ſi milis dn̄o cuius f lij tenebant̉ capti ui in duro cippo Qui miſit legato ſuos vt filij libera rentur. et vt p̄ca uerent alios. ne ī manus inimicorū ſuorum inciderent quos putabant a micos Sic ego de us habeo multos filios. id eſt xp̄iāos qui grauiſſimis la queis dyaboli te nētur. Ideo ex ca ritate mitto eis v̓ ba oris mei Atudi tu frat̓ pe tre. v̓ba q̄ ꝑ vnam feminā loqͦr. ⁊ ſcri be in lingua latīa. que ip̄a tibi ex par te m̄a dicit Et da bo tibi ꝓ qualibet littera. nō aurum vel argētū. ſed the ſaurū qͥ nō vetera ſcet Et ſcias ꝓ cer tiſſimo. ꝙ tale opꝰ facere volo ꝑ v̓ba mea que tu ſcribis ab ore iſtius muli eris. vnde potētes hūiliabūtur. ⁊ ſapi entes obmuteſcēt nec credas a mali gno ſpū ip̄a v̓ba ꝓ cedere que hec mu lier tibi loquetur qꝛ ea q̄ dico. operi bus cōprobabo S. Birgit ta Sponſa xp̄i. Beate me morie dn̄s pͥor Pe trus de Aluaſtra Filia dico tibi ſicut iohēs euan geliſta ſcripſit de ſpū meo futura q̄ vidit. Sic ma thias confeſſor ⁊ pat̓ tuꝰ quē ego feci mgr̄m de eo dē ſpū intelligit et ſcribit ſpūalē veritatem ſacre ſcripture. Obe dias ergo ei. ipſe enī exꝑtus ē con flictū duoꝝ ſpiri tuū. ſcꝫ veritatis et falſitatis. Sꝫ ip̄e non credidit ſenſibꝫ ſuis. ideo liberatus eſt Et factus eſt ſciens ab In prīcipio vſ qꝫ ad Alpha ⁊. o Quando iſte ma giſter Mathias obijt Stockhol mis ī regno ſwe cie. Sancta bir gitta tūc exiſtēs romē. orādo au diuit ī ſpiritu vo cem ſic dicētem O felix tu magi ſter mathia. pro corona que tibi ī celis fabricata ē Uēi igit̉ iam ad ſapientiam qu nun nie ¶ Ei eſt in monaſ fratrun torum ſub altari vbi ene ratur depoſitio dn̄i de cruce I. Birgit ta Sponſa xp̄i. Beate me morie mgr̄ mathi as ſacre theolo. feſſor. et Canoni cus Lincopen̄ Prologus. MAgr̄i. Mathie. Incipit Prologus in libro Reuelationū cele ſtium Beate memorie dn̄e Birgitte de Syyecia. diuinitus ſibi factarū. qui pro logus fuit editus. per venerabilē virū magiſtrū Mathiam de Syecia Tupor mirabilia audita ſūt in t̓ra no ſtra Ac Mirabi le ſiqͥdem erat. ꝙ 3 lator le Igis moy ſes. igneam legem in vltionē peccatoꝝ de medio ignis zeli dei audiret. Sꝫ ſtu pendius eſt. ꝙ hodie humiles et māſue ti ſpiritu. vocem iheſu xp̄i dei et homīs audiunt. vt olym helias in ſibilo aure tenuis audiuit. Qui enim duriſſimū ig narū et rudem populū. zelo iuſticie ſue legi ſue primū ſubdidit per timorē. nūc in lenitate miſcd̓ie. populū vtraqꝫ lege. ſcilicet veteri et noua eruditū. ſubdere diſponit per amorē. Preceſſerat enim ſpūs grandis terroris dei. ſubuertens montes ſuꝑborū. et conterēs petras in duratorum cordiū et cōmotio peniten tie conturbātis mentes ad ſalutem. et ignis diuine dilectiōis. in euāgelio xp̄i coruſcātis. ꝑ euidentiſſima magne cari tatis eiꝰ ad ſuos indicia. qui ſemetip̄m pro eis tradidit in mortem. ne ip̄i ineter num morerētur. et ſuorū ad ip̄os ſemet ipſos pro gloria eius tradentiū. Ut ſic quodamodo loquar. in hoc igne deus nō ſcd̓m ſue diuinitatis excellentiā. ſed ſcd̓m noſtre ſeruilitatis humilē conditi onem apparuit. in qua mundū redemit B Et ſequitur iam ſibilus lenitatis diuine miſcd̓ie. Omnes ꝓpter preces ⁊ merita matris miſcd̓ie virginis marie ab eſtu peccati ad auram placidiſſime miſcd̓ie conuocās. Et in hac aura dn̄s cui ꝓpͥum eſt miſereri. om̄ipotentiā ſue diuinitatis in ſublimitate maxime miſe rationis manifeſtat. Ut inexcuſabiles ſint om̄es. apparēte diuino iudcio. qui miſcd̓iam tam leniter et dulciter exhibi tam cōtempſerunt. Uel nunqͥd non in excuſabiliter dignus eſt iuſticia diuini iudicij feriri. qui tam dulcibus verbis et oꝑibus quā huius reuelatiōis ſeries continet. oblatam ſibi cōtepmnit ⁊ re ſpuit miſeratōem? ¶ Quapropter p̄pa rent omnes animos. exꝑandāt omnes voluntatū ſuarum ſinus. Ut mēſura mi ſericordie bona. ſcilicet ſuper meritum. conferta ſuꝑ ſperatum. coagitata ſuper deſideriū. et omnē cogitatōem ſuꝑ efflu ens. per mediatricem dei et hominū. a filio ſuo fonte. ſcilicet omīs pietatis in fundatur. ¶ Nec ſuſpectio vlla falſita tis ſpūs. mentibus iſta legentium obre pat. Nō enim credendum eſt ꝙ ſpūs ma lignus. vel vere iuſtos decipiat. vl̓ pec catores in melius conuertat. vel carita tem quā nō habet frigidis cordibus in fundere queat. vel in aliquo gloriā dei cui inuidet ꝓmoueat. ¶ Sicut enī impoſſibile eſt. ꝙ ſpūs veritatis vel lo quatur mendaciū. vel a iuſticia quem q̄ auertat. vel ſuꝑbiam et inuidiam cordi bus ſibi ſubditis inſpiret. vel om̄ipoten tis dei contēptum adducat. ¶ Sic ſpi ritui falſitatis oppoſita horum malorū ꝓpter inolitam ei malignitatē et nequi ciam. om̄ino ſūt interdicta. Aut ſi quis forte hoc vel aliqͥd horum bonorū. ſpiri tui maligno poſſibilia eſſe ad faciēdum contendat. conſequens eſt. vt oppoſita horum ſpūi benigno ⁊ ſancto poſſibilia eſſe cōcedat. Et veniat ineuitabilis ex ror. vt mala deo. et bona dyabolo tri buantur. et iuſtorum princeps et rector credatur dyabolus impiorum vero fau tor et inſtigator deus eſſe blaſphemetur b. ij. Prologus. MAgr̄i. Mathie. ¶ Qd̓ ſi quis vere iuſtū diſcernere ve lit. ne per fucatam iuſticiā decipiatur. ſciat ꝙ a vere iuſto relegata ſūt. Primū omīa vere mala quantū ad eterna mor tem oꝑātur. ſcilicet. luxuxia. cupiditas et ſuperbia: Q Deinde eciam falſa bona. ſcꝫ. virtus. vane glorie ad ſe oſtē tandum. vel puſillanimis ad iuſticiam defendendū. vel amaro zelo feruēs a alios iudicandum. vt ſic ī iuſticia ſit hu milis ex virtute. ſtabilis ex humilitate tranquillꝰ ex animi ſtabilitate. vnde et vere iuſtus. nec gloriam ꝓpriam querit vt per hanc a dyabolo decipiatur. nec puſillanimitate a defenſione iuſticie re cedit. vt per hoc a malignitate hominū vincatur. nec turbatōibus quibuſcūqꝫ ſuccumbit. vt ſtatus animi eius a recte rationis fundamēto. feruore impatien tie euertatur. Non enim in hoc iuſtus non eſt quicūqꝫ. ꝙ ei turbatio mētis ac cidit. ſi tamen turbatio eum a patientie ⁊ ceterarū virtutū fundamēto nō euer tit. vnde et xp̄us cū ex triſticia et turba tione agonie mentis dixiſſet ad patrem tranſfer calicem hūc a me. oſtendes ꝙ turbatio illa. animū ſuum a fundamēto virtutum nō euerterat. adiunxit Uerū tamen non ſicut ego volo ſed ſicut tu. Nec minus hoc ꝙͣ qd̓ ſuperius dictum eſt. in p̄allegata figura. notare poterit. E Spūs enim grandis eſt vana gloria. que omnē virtutū eminētiā que eſt in modum montiū. oēmqꝫ conſtanti am que eſt vt firmitas petrarū ſubuer tit. et terror cōminationū et ꝑſequenti um cōmouet corda vt cedant importu nitatibus hominū. Igniſqꝫ zeli exarde ſcit iniuſto. nondum virtute patiētie et manſuetudinis ꝑfecto. contra peccato res. vt patet in phariſeo qui de iuſticia ſua gloriabatur. et indignatiōis igne cō tra publicanū. ſicut et ſimo cōtra mag dalenam feruebat. Sed non eſt in tali feruore dn̄s. et ideo dat̉ dyabolo tēp tandi et decipiendi locus ¶ Talia de ſponſa xp̄i. quā ſibi in huiuſmōi gr̄e mini ſterium e legerat. ſuſpicanda non ſunt. Que adhuc in coniugio viuēs. maritū ſuum ad cōtinentie perfectōeꝫ adduxit vt multis annis ſimul ſine exactione et redditione debiti cōiugalis viuerent Iamqꝫ adhuc ligata matrimonio. ſobri etatem vidualē in victu ⁊ veſtitu prefe rebat. deuotioqꝫ cordis eius et oratio num inſtantia. magnam in ea future re ligionis et gratie perfectōem p̄mōſtra bant. F Cūqꝫ iam a lege viri ſolu ta eſſet. bona ſua heredibus et pauperi bus diſtribuēs. et a mundi retinaculis ſe expediēs. ⁊ xp̄m pauperem pauper ſe quēs. nichil ſibi niſi ſimpliciſſimū victū. et veſtitum contemptibilem retinebat Propter qd̓ ⁊ eam que oēm mundi con ſolatōem reiecerat. xp̄us mirandis cōſo latōibus et gratijs viſitabat. In quibꝫ omībus non ſuam. ſed dei gloriam que rens. latere quidem ob humilitatis cu ſtodiam maluiſſet. niſi quantū ad proxi morū ſalutem ſe per imperium ſpūs. vel potius xp̄i in ſpū ſibi apparentis. certis ſe perſonis manifeſtare iuſſa fuit. Opta batqꝫ obprobrijs et contumelijs ſuis xp̄i cumulare gloriā. veritate māſuetudine ⁊ iuſticia. formā vite xp̄i in ſe exprimēs. eciā a minimis et vilibus ꝑſonis gratis et īpune ledi ſufferebat. ¶ Quis talē vitam exiſtimet ludibrijs patere demo num. xp̄mqꝫ tante impietatis arguere audebit. vt nō tueretur in ſe ſperantem et nō ſe ſed ip̄m ex dilectōis eius pleni tudine glorificantē? Uel nūquid bonꝰ ſponſus. caſtam coniugem et fidelem. ex ponit adultero illudendā G Ce dat igitur temeritas ſtulti iudicij. et de tur locus glorie et gratie dei. que tāto maior eſſe cognoſcit̉. quāto ignorantie et modice fidei noſtre videtur incredibi lior. ¶ Quis enim niſi eiuſdē ſpūs gra tia p̄uentus credere poterit. ꝙ xp̄s re ſidens in celo. loquat̉ femine in hac mor talitate adhuc degēti? Sꝫ ſicut ex ip̄iꝰ Prologus. MAgr̄i. Mathie. xp̄i verbis accepimus: Cum aſpiciunt̉ montes et ſilue videt̉ celum. eminentie eorū licet nō ſit ꝓpinquū. Sic et xp̄us in celo regnās. ſpūali viſione ꝓpinquꝰ videri poterit. qͣntūlibet corꝑali preſen tia remotus ſit. cuiuſmodi viſioni loca lis diſtantia nequit p̄iudicare. ¶ O ve re ſtupēda et ſuꝑadmirāda apparitio et gratia. Et certe omni nationi que ſub celo eſt reuelanda. qua xp̄s tam grauit̉ flagicijs xp̄ianorū leſus. vt vix vlle reli quie ſeminis iuſtitie inueniant̉. mīam ex hibet ingratis. ⁊ reos allicit ad veniam flagitandam. M Sane ſtupendior eſt hec apparitio illa. qua ſe ꝑ carnē mō ſtrauit Illa carnis ſuꝑficiem carnalibꝰ oculis ingeſſit. hec deū et hoīem ſpūali bus oculis ingerit Per illam moriturꝰ mortalibus loquebatur. ꝑ hanc ſemper victurus. morituris vt īmortales fiant loquitur Per illam ambulans in terra in humanis diuina mōſtrabat. per hanc regnās in celo. humana diuinis recōci liat. In illa debitū iuſticie moriendo ꝓ nobis ſoluit. in hac indebite nobis pec catoribus mīe munus largiri ꝓmittit ¶ Tam ſtupenda inꝙͣ eſt hec admirabi lis apparitio. ꝙ vix credi pōt. et a par ua humani cordis capacitate comp̄hen di. virtus tanti miraculi. Nam licꝫ ip̄a ratio veritatē virtute plenam. in ipſis verbis et oꝑibus que in apparitōe ha audiunt̉ et experimēto ꝓbantur inue niat. infirmitas tamē ip̄a non capit. q ratio audientiū verba. et exꝑientiū be neficia capiendum dicit. C Nā et ego ip̄e qui hec ſcripſi. licꝫ certiſſime mi chi de hoc ſpū. per verba et opera ple ne veritas cōſtiterit. vix tamen ipſe ca pio. qd̓ tamen om̄i acceptione digniſſi mū eſſe iudico. Nedū exiſtimare queā. om̄es hoc auditores credere poſſe. qui verba nō audierūt. et opera neſcierūt. Sicut de xp̄i reſurrectōe dicit̉. ꝙ pau latim per ml̓ta argumēta monſtrata ē. quia totam ſimul nouitatem miraculi. fragilia mortaliū pectora capere nō po tuerunt. Sic et in hoc miraculo. xp̄m facturū credo longiorū curriculo tēpo rum. magnitudine miraculi. multis vir tutum argumētis notā facere. quā ocu li cordis peccatorū aſſueti tenebris. non poſſunt ſubito agnoſcere ¶ Hoc tamē mentes oīm. p̄parare ad faciliorem ac ceptatōem veritatis debet. ꝙ tot verba totqꝫ miracula. nō aliam fidem p̄dicāt niſi quā xp̄s predicauit. Non nouū no bis xp̄m inducunt. ſed eundē qui ꝓ no bis paſſus fuit. Nichil veritati que in xp̄o eſt. ſubtrahūt aūt addunt. ſed mīe que tanto in eis abundātior oſtenditur quāto iam peccatorū miſeria. ſuꝑ id qd̓ vnꝙͣ fuerat cognoſcitur maior R Gratias ergo patri miſericordiarum ⁊ deo totius conſolatōis agamus. qui in tot ſeneſcētis mundi miſerijs. tot miſe ricordijs occurrit miſeris. ne labant̉ in baratrū deſperatōis. ¶ Qui enim ſo brie fideliterqꝫ verba preſentis libri. que reſpectu multorū pauca ſunt attendere voluerit. dubitare nō poterit verba nō illius que virtute vacua eſt. ſed eiꝰ que virtute plena eſt veritatis. dici non po tuiſſe niſi a ſpū veritatis. Qui eciā oꝑa eius probare voluerit. inueniet fidedi gnos teſtes. quibus operū veritatem ſi voluerit cōprobabit. ¶ Inicium autē huius reuelatōis facte ad p̄dictam do minam. et tranſmiſſum ad me qui hunc prologum p̄miſi vt ceteris illud notum facerem. taliter a xp̄o aſſumebatur ¶ Dyabolus tripliciter peccauit. ſcili cet ſuperbia eo ꝙ ip̄m bene creaui. cu piditate qua michi non ſolum par. ſꝫ et ſuperior eſſe ambiuit. et voluptate qua tm̄ deitatis mee gloria delectabatur. vt libenter ſi potuiſſet me occidiſſet. vt lo co mei regnare potuiſſet Et ob hoc de celo corruens. hijs tribus peccatis mū dum repleuit. et per ea humanū genus violauit Ir Propter qd̓ egoip̄e ho minem aſſumpſi ⁊ in mundum veni. vt b. iij Prologus. MAgr̄i. Mathie. humilitate mea. eius ſuꝑbiam adnichil larem. Paupertate mea eius cupidita tem deſtruerem. Et grauiſſimā crucis penam ſubij. vt eius abhoīabilem cōcu piſcentiā exterminarē. Et hom̄i ſangui ne cordis mei et amorte mea celum ape rirem. peccatis ſuis p̄cluſum. ſi tamē ip̄e velit quantū in ip̄o eſt ad hoc operari ¶ Sed nūc homines regni ſwyecie. ſpe cialiter illud hoīm genus qd̓ curiale ſeu militare dicitur. peccant ſicut ante dy abolus peccauit. Superbiūt enim de pulcris corporibus. que eis dedi/ Diui tias ambiūt. quas eis dare nolui Abho minabili concupiſcētia ſic defluūt. vt ſi eis poſſibile eſſet. magis me occiderent/ ꝙͣ voluptatibus ſuis carere vellēt. aut iudiciū meum horribile. qd̓ eis pro pec catis ſuis imminet ſuſtinerent. Et ideo corpora illa de quibus ſuperbiunt. occi dentur gladio. lancea. et ſecuri Mēbra illa ſpecioſa de quibus gl̓iantur. beſtie et volucres lacerabunt. Bona que cō tra voluntatem meā cōgregant. alieni diripient. et ip̄i egebunt Q Propt̓ abhomīabiles autē voluptates ſuas pa tri meo tantū diſplicent. ꝙ eos admitte re nō dignatur ad faciei ſue viſionem Et quia me ſi poſſent libenter occide rent. ip̄i ad inferna manibꝰ dyaboli tra dentur. ab eo eterna morte occidendi Hoc autē iudiciū diu ante regno S Ve cie ſuꝑduxiſſem. niſi preces amicorū me orum qui inter eos ſunt obſiſterēt. qui me ad mīam inclinant. Et ideo veniet tempus. qn̄ eoſdem amicos meos ad me colligam. ne videāt mala que illi regno ſuꝑducam. Uerūtamē aliqui amicorū meorum tunc viuent. et videbunt in cū mulū meritorū ſuorū. Nunc igitur quia reges et principes et prelati. ex benefi cijs meis me cognoſcere nolunt. vt ad me veniant. ego pauꝑes. debiles. infan tes. et miſerabiles ꝑſonas cōgregabo. quibus loca eorū repleam. ne in exerci tu meo ab eorum abſentiam aliquis ſit defectus ¶ Cum autē perſona cui hec fiebat reuelatio ingemiſceret. ⁊ iudiciū nimis durū conquereret̉. adiunxit dn̄s Ꝙdiu viuit homo. aditꝰ celeſtis regni illi apertus eſt. Si ip̄i nouerint muta re vitam. ego ſententiā noui mitigare. M Sed et opera que ad p̄ſens oc currūt. p̄ſentis veritatis confirmatiua hec ſunt. Primum ꝙ vna ignara mulier hec proponit. que nec fingere vult cum ſit nobilis ⁊ probate vite. in humilitate et viduitate viuens. et ſi vellet neſciret nec minimū confingere. cū ſit ſimpliciſ ſima et manſuetiſſima. Scd̓m eſt ꝙ cō ſcriptor horū cū ſit religioſiſſimus ⁊ ſim pliciſſimus. nulla ratione volēs manuꝫ mittere ad ſcribendū/ reputans ſe ꝓpter ignorantiam ſuā ad tantum opus minꝰ ydoneū. coactꝰ fuit metu mortis a xp̄o et fere mortuus donec conſenſit. et con ſenſu facto. ſubito curatus eſt non ſuc ceſſu temꝑis Terciū eſt qd̓ vnus demo nia cus in oſgocia. p̄ſentibus duobus fi dedignis teſtibus. ad verba oris predic ti religioſi. quorū formam hec mulier a xp̄o audiuit. et frater ſcd̓m xp̄i imperiū ad demonē dixit. purgatus eſt. Quartū eſt vt alter demoniacus in ſyecia. p̄ſen tibus tribus fide dignis teſtibus. eodem modo purgatus eſt. per eundē religioſū Quintū ē. conuerſio vnius publice me retricis. per beate v̓ginis cū xp̄o dicte dn̄e apparentis ſubuentōem Sextū eſt conuerſio pluriū magnatorū in regno ſyyecie. qui temꝑe ⁊ loco vna voce cor dis ſui motiōem in melius experti. niſi ingrati fuerint xp̄o ab ip̄o factā ad ver ha eius ab ip̄o miſſa fatebuntur. Explicit Prologus. ilius dei loquit̉. Audite omēs inimici mei. in mūdo viuētes. qͥa ad amicos meos nō loquor Audite oēs clerici. Archiep̄i. Ep̄i. et oēs inferioris gͣdus eccleſie. Audite oēs religioſi cuiuſcū qꝫ ordinis eſtis. Audite reges et pͥncipes et iudices t̓re. et oēs ſeruientes. Audite mulieres. re gīe. et pͥncipiſſe. ac oēs dn̄e et ancille. ⁊ oēs cuiuſcūqꝫ conditōis et gradus eſtis. magni et paru qͥ hītatis orbē. v̓ba hec q̄ egoip̄e qͥ creaui vos. nūc loquor ad vos. Ego cōqueror qꝛ receſſiſtis a me. et dediſtis dyabolo voluntatē. et obeditis ſuggeſtōibꝫ eiꝰ. Uerūtn̄ qꝛ ego ſanguīe meo re dēi vos. ⁊ nichil q̄ro niſi aīas vr̄as Ideo redite ad me cū hūilitate. et vt filios ſuſcipiā vos. Primus. Liber. Incipit Primus liber Reuelationum celeſtiū dn̄e Birgitte de ſppeciā Erba domini noſtri ihū xp̄i. ad ſuam electam ſpōſam di lectiſſimam. de certificatio ne ſue excellentiſſime incarnatiōis. E de improbatione ꝓphanationis et frac tionis fidei noſtre et baptiſmi. Et qual ter ad ſui dilectiōem inuitat prefatā di lectam ſponſam. apitulū primum Go creator celi et t̓ re. vnꝰ in deita te cum ītre. E C qui p̄ phetis et patriarchis loquebar. et quē ip̄i expectabant. Ob quorū deſideriū et iuxta ꝓmiſſionem mea. aſſumpſi carnē ſine peccato et cōcupiſcētia. ingrediēs viſcera virginea. tanꝙͣ ſol ſplendēs per lapidem mundiſſimū. Quia ſicut ſol vi trum ingrediendo non ledit. ſic nec vir ginitas virginis. in aſſumptōe humani tatis mee corrupta eſt. ¶ Ego autē ſic aſſumpſi carnem. vt nō derelinquerem deitatem. Et nō minor eram in deitate cum patre et ſpūſancto. omnia regēs ⁊ implēs. licet in vtero virginis eſſem cū humanitate. Quia ſicut ſplendor nunꝙͣ ſeꝑatur ab igne. ſic deitas mea. nūqͣ ab humanitate ſeparata eſt nec in morte ¶ Deinde corpus ip̄m mundiſſimum. peccato ꝓ peccatis oīm a planta pedis vſqꝫ ad verticem. lacerari volui ⁊ cru ci affigi. hoc eciā quotidie nunc in altari immolatur. vt tāto amplius me ho mo diligeret. et frequentius beneficia mea recoleret. Sed nūc ex toto oblitꝰ et neglectus ſum et contēptus. et tanq̄ rex a proprio regno expulſus In cuius loco latro peſſimus electus eſt ⁊ hono ratus. B In homine deniqꝫ regnū meum eſſe volui. et ſuper eū de iure rex et dn̄s eſſe deberē. quia feci eū ⁊ redemi Sed nūc fregit et ꝓphanauit fidem quā michi promiſit in baptiſmo. violauit et ſpreuit leges meas. quas ei ꝓpoſui: Di ligit voluntatē propriam. et me audire contēpnit. Inſuꝑ et peſſimū latronem dyabolum ſuꝑ me exaltat. et ei fidē ſuā dedit. Qui vere latro eſt. quia animaꝫ homīs quā ſanguīe meo redemi. ip̄e ma la ſuggerendo et falſa pollicitando ad ſe rapit. Nec ideo rapit. quaſi ꝙ potētior me ſit. cum ita ſim potens. vt omīa poſ ſim verbo. ita iuſtus vt nec minimū qͥd eciam ſi omnes ſancti rogarent me fa cerem cōtra iuſticiam Sed quia homo libero arbitrio datus. voluntarie man datis meis contēptis conſentit dyabo lo. ideo iuſtum eſt vt homo tyrannidem eius experiatur. Quia ip̄e dyabolus a me bonꝰ factus. ſed mala voluntate ſua corruens. quaſi ſeruus meus eſt ad vin dictam malorū. Sed licet modo ita de ſpectus ſum. tn̄ ita miſericors ſum. vt qͥ cūqꝫ mīam meam petierint. et ſe humili auerint. indulgeo eis qd̓ cōmiſerant. ⁊ ab iniquo latrōe liberabo eos. Qui au tem in contēptu meo ꝑſtiterint. viſita bo ſuper eos iuſticiam meā. ita vt audi entes cōtremiſcent. et qui exꝑientur di cent. ve quia vnꝙͣ dn̄m maieſtatis ꝓuo cauimus ad iram. C Tu autē filia mea quā elegi michi. et cū qua ſpū meo loquor. dilige me toto corde. Nō ſicut filium et filiam ſeu parentes. ſed pluſꝙͣ aliquid in mūdo. Quia ego qui creaui te. nulli membro meo peperci ad ſuppli ciū ꝓ te. Et adhuc ſic caritatiue diligo aīam tuam. vt anteꝙͣ ea carerē. adhuc b. v. Primus. Liber. iterū ſi poſſibile eſſet pro ea cruci affige rer. ¶ Imitare humilitate meā. qꝛ ego rex glorie et angelorū. pannis vilibꝰ in dutus fui. ad columnā nudus ſtabam. oīa obprobria et deriſiones audiui auri bus meis. Prepone eciam voluntatem meam volūtati tue. quia mater mea do mina tua. a principio vſqꝫ ad finem. nū ꝙͣ aliud voluit niſi qd̓ ego. Si hec fece ris. tunc cor tuum erit in corde meo et inflāmabitur dilectiōe mea. queadmo dum aridum aliquid facile inflammat̉ ab igne. ſic anima tua implebitur a me et ego ero in te. ita vt omnia temꝑalia fient tibi amara. omīs voluptas carnis quaſi venenum. Requieſces in brachio deitatis mee. vbi nulla voluptas car nis. ſed gaudium et delectatio ſpiritus. Qua anima delectata. interius et exte rius plena eſt gaudio. Nec aliquid co gitat vel cupit. niſi gaudiū quod habet ¶ Dilige ergo me ſolum. et omīa habe bis que velis et abundabis Nūqͥd non ſcriptum eſt. qd̓ oleum vidue non defe cit. vſquequo dn̄s dedit pluuiam ſuper terram iuxta verbū prophete. Ego ſum verus propheta. ſi verbis meis credidi ris et compleueris ea. oleum et gaudi um et exultatio tibi non deficient. vſqꝫ in ſempiternum Uerba dn̄i noſtri ihū xp̄i ad filiam in ſpōſam iā ſibi aſſumptā de vere fidei articulis. Et que ſūt orn menta et ſigna et voluntas. que ſpōſa reſpectu ſponſi debeat habere Capitulum Scd̓m Go ſum creator celi et ter re maris. et omniuꝫ que in eis ſunt A Ego ſū vnꝰ cum patre et ſpirituſancto. nō ſicut dij lapidei vel aurei vt olim dicebatur. nec plures vt tunc putabat̉. ſed vnus deus pater et filius et ſpūſſanctus. trinꝰ in p̄ ſonis. vnus in ſubſtātia. Omīa creās et a nullo creatus. īmutabilis et ompn̄s. manēs ſine principio ⁊ ſine fine ¶ Ego ſum qui de virgine natus ſum. nō amit tens deitatē. ſed eam aſſociās humani tati. vt in vna ꝑſona eſſem verus filius dei et filius virginis. ¶ Ego ſum qui in cruce pependi ⁊ mortuus fui ⁊ ſepultꝰ. deitate illeſa permanēte. Quia licet ex humanitate et carne. quā ego ſolus fili us aſſumpſi mortuus fui. tamē in deita te in qua cum patre et ſpūſancto vnus eram deus. viuebam. ¶ Ego idem ipſe ſum qui ſurrexi a mortuis. et aſcendi in celum. qui et nūc cū ſpiritu meo loquor tecū: ¶ Ego elegi te et aſſumpſi te mi chi in ſponſam. vt oſtendaꝫ tibi ſecreta mea. quia michi ſic placet Tu eciā quo dam iure facta es mea. cū in morte ma riti tui. voluntatem tuam in manus me as aſſignaſti. Cum eciam eo defuncto cogitaſti et rogaſti. quomodo pauper ꝓ me eſſe poſſes Et voluiſti omīa pro me relinquere. et ideo de iure facta es mea Et oportuit me pro tanta caritate tibi prouidere. Propterea aſſumo te michi in ſponſam. et in meam ꝓpriam delecta tōem. qualem deū decet habere cū ani ma caſta B Ad ſponſam ergo per tinet paratam eſſe. qn̄ ſponſus voluerit nuptias facere. vt ſit ornata decenter et mūda Tūc bene mundaris. ſi cogita tio tua ſit ſemꝑ circa peccata tua Quo modo te in baptiſmo de peccato ade mū daui. Quotiens in peccata lapſā. te ſuꝑ portaui et ſuſtinui. ¶ Debet eciā ſpon ſa habere ſigna ſponſi ſui ī pectore. hoc eſt attendere beneficia ⁊ opera que pro te feci. ſcilicꝫ ꝙͣ nobiliter te creaui. tibi dando corpus et animā. Ꝙͣ nobiliter te dotaui. dando ſanitatē et temꝑalia. Ꝙ dulciter te reduxi. cum pro te mortuus fui. et hereditatem tibi reſtitui. ſi volue ris habere. Sponſa debet eciam facere volūtatē ſponſi. Que eſt volūtas mea. niſi ꝙ velis diligere me ſuper omīa. ⁊ ni chil velle aliud niſi me. ¶ Ego creaui omīa propter hoīem et ſubieci ei omīa Primus. Liber. ſed ip̄e omnia diligit preter me. ⁊ nichil niſi me odit Ego ei iterum emi heredi tatem ſuā quā perdidit. ſed ſic alienatꝰ eſt ⁊ auerſus a ratione. vt magis velit honorem iſtū tranſitoriū. qui nō eſt niſi ſpuma maris. aſcendens quaſi mons in momento. et citius in nichilū depreſſa ꝙͦ honorē eternum in quo eſt perpetuū bonū. E Tu autem ſponſa mea. ſi nichil niſi me deſideraueris. ſi omīa pro me contemſeris. nō ſolum filios ⁊ parē tes. ſed eciam honores et diuitias. ego dabo cibi ſtipendiū precioſiſſimū et dul ciſſimum. Non aurum et argentum. ſꝫ meip̄m dabo tibi in ſponſum et premiū qui ſum rex glorie. Si autem erubeſcis eſſe pauper et deſpecta. cōſidera quia de us tuꝰ p̄cedit te. quem ſerui et amici re liquerunt in terra. quia nō amicos ter renos queſiui. ſed celeſtes ¶ Ꝙ ſi vere ris et times pondus laboris et infirmi tatis. conſidera ꝙͣ graue eſt ardere in ig ne. Quid merereris ſi aliquē dn̄m tem poralem ſicut me offendiſſes? Ego enī ꝙͣuis te toto corde diligam. tamē cōtra iuſticiam ne in vno puncto facio. quo minus ſicut in om̄ibus mēbris deliqui ſti. ſic et in omnibus ſatiſfacias. Propt̓ voluntatem tamē bonā et propoſitum emendandi. iuſticiam et miſcd̓iam com muto. remittēdo grauiora ſupplicia pro modica emendatione: Ergo amplecte re libenter modicum laborem. vt mun data citius ad magnū premiū peruēias Decet enim ſponſam cum ſponſo fatiga ri laboribus. vt eo fiducialius. cū eo re quieſcat. Uerba dn̄i noſtri ihū xp̄i ad ſponſam. de informatione dilecti onis et honoris ſponſe ad ip̄m ſponſum Et de odio iniquorū ad deum. Et de d̓ lectione ad mundum. Capitulū Terciū Go ſum deus tuus ⁊ domi nus quem colis. A Ego ſum ille qui celum et terrā poten tia mea ſuſtento. ⁊ nō aliquibus rebus alijs ſuſtentātur vel columnis. Ego ſū qui ſub ſpecie panis in altari. quotidie verus deus et verꝰ homo īmolor. Ego idem ſum qui te elegi Honora patrē me um. Dilige me. Obedi ſpūi meo Defer matri mee. tanꝙͣ dn̄e tue. Honora om nes ſanctos meos. Obſerua fidem re ctam. quā ille te docebit. qui duorū ſpi rituū conflictum falſitatis. ſcꝫ et verita tis in ſe expertus. auxilio meo deuicit. Cuſtodi humilitatē veram. Que eſt hu militas vera. niſi talem ſe oſtendere qͣ lis eſt. et laudem deo pro bonis datis tribuere? B Sed nūc multi odiūt me. et facta mea et verba reputant do lorem et vanitatem. adulterū autem id eſt dyabolū amplectuntur et diligunt. Quid quid enim faciūt pro me. cū mur mure et amaritudine eſt. Nec confite rentur nomen meū. ſi non timore hoīm confunderētur Mundū autē ſic ſincere diligunt. ꝙ nocte et die in labore eius non laceſcunt. et in amore eius ſemper feruent. Horum ſeruicium ſic michi pla cet. ac ſi quis daret inimico ſuo pecuni am ad hoc. vt interficiatur filius eius Sic faciunt ipſi. dant enim in modicaꝫ elemoſinam. et labijs honorant me ad hoc. vt mundana proſperitas eis ſucce dat. et maneāt in honore et peccato ſuc vnde occiditur bonus animus eorum a proficiendo in bono. Si autem tu me diligere volueris toto corde. et nichil de ſiderare niſi me. attraham te ad me per caritatem. ſicut magnes ideſt lapis ca lamite attrahit ſibi ferrum. et colloca bo te in brachio meo. Quod tam forte eſt. vt nullus poſſit extendere. Tam ri gidum. vt extēſum nullus ſufficit incur uare. Tam eciam dulce eſt. vt omnia aromata vincat. Et nullam cōparatio nem cum mundi delectationibus habe at. C. Declaratio. ¶ Iſte docturijs ſpōſam xp̄i. fuit qͥdam Primus. Liber. ſanctus vir magiſter in theologia. qͥ vo cabatur magiſter Mathias de ſyyecia. canonicus lincopen̄. qui gloſauit totaꝫ bibliam excellenter. Et iſte fuit tēpta tus a dyabolo ſubtiliſſime. de ml̓tis he reſibus contra fidem catholicam. quas omnes deuicit cum xp̄i adiutorio. nec a demone potuit ſuperari. vt in legenda vite ſancte Birgitte clarius continet̉ Et iſte magiſter mathias cōpoſuit ꝓlo gum iſtorum librorum. qui incipit. Stu por et mirabilia. ⁊tͣ. Fuitqꝫ vir ſanctꝰ et potens ſpūaliter opere et ſermone. ¶ Hic quādo obijt in ſwyecia. ſponſa xp̄i tūc conſiſtēs rome. orando audiuit in ſpi ritu vocem ſic dicentē. O felix tu magi ſter mathia. pro corona que tibi in celis fabricata eſt. Ueni igitur iam ad ſapien tiam que nunꝙͣ finietur. ¶ De eodem habetur eciam. jº. li. cap. lij. b. Itm. vº. li. interro. vltima. reſpon. iij. d. Item. v li. lxxva. et. lxxxix. Uerba dn̄i noſtri ihū xp̄i ad ſponſam. qualiter non debeat ti mere de ſibi ab eo reuelatis. nec cogita re ꝙ maligni ſpūs ſint. Et de doctrina cognoſcendi bonū vel malignū ſpm̄. Capitulū quartū. Go ſum creator tuus et re demptor. A Quare ti muiſti de verbis meis? Et cur cogitaſti de quo ſpiritu eſſent. de bo no an de malo? Dic michi quid inueni ſti in verbis meis. qd̓ conſciētia tua nō dictabat tibi faciendum? Aut nūquid aliquid p̄cepi tibi contra ratōem? Ad que ſponſa reſpondit. Nequaꝙͣ. ſꝫ omīa illa ſūt vera. et ego male erraui. Reſpō dit ſpiritus ſeu ſponſus. Ego precepi ti bi tria. ex quibus tu poſſes cognoſcere ſpiritū bonū. Precepi tibi honorare de um tuum qui te fecit. ⁊ omīa que habes dedit tibi. Hoc tibi dicit ratio tua eum honorare pre oībus. Ego precepi tibi fidem tenere rectam. Credere. ſcilicꝫ. ſine deo nichil eſſe factū. ſine deo nichil poſſe fieri. Precepi eciam tibi diligere continentiā rationabilē omniū rerum Quia mundus ꝓpter hoīem factus eſt. vt homo eo ad neceſſitatē vteret̉. Sic eciā per tria iſtis contraria. potes cog noſcere ſpm̄ immundū. Ip̄e ſuadet tibi laudem propriam querere. et de datis ti bi ſuperbire. Ipſe ſuadet eciam tibi ꝑfi diam. Ipſe ſuadet eciam tibi incontinē tiam oīm membrorū. et omniū rerum. et adhec inflāmat cor. Ipſe quoqꝫ quan doqꝫ decipit ſub ſpecie boni Propterea p̄cepi tibi ſemꝑ diſcutere conſciētiā tu am. et ſapiētibus ſpūalibus aꝑire eam. B Propterea non dubites tūc ſpi ritū dei bonū eſſe tecum. cum nichil ali ud̓ deſideraueris niſi deum. ⁊ de eo tota inflāmaris. Hoc ego ſolus poſſum face re. et impoſſibile ē dyabolo appropinqͣ re tibi. Sed nec alicui malo hom̄i pōt appropinquare. niſi ꝑmittatur a me. vl̓ propt̓ pct̄a. vel propter aliqd̓ occultum iudiciū michi cognitū. quia ip̄e creatu ra mea eſt. ſicut alia omīa. et a me bene factus fuit. ſed malicia ſua malus eſt. et ideo ego ſum dn̄s ſuꝑ eum. ¶ Ideo aliqͥ imputant michi falſam culpam. qui di cunt ꝙ illi qui michi ſeruiūt ex nimia de uotiōe. dicunt̉ inſanire et habere demo niū. Ip̄i ſimilē me faciunt hom̄i. qui ca ſtam habēs vxorem. et in virū ſuū bene confidentē. ſupponit eam adultero Ta lis ego eſſem ſi hoīem iuſtū habentē ad me caritatis animū. dimitterē demoni tradi. Sꝫ qꝛ fidelis ſum. in nulliꝰ michi deuote ſeruiētis aīa. dn̄abitur demon. Licet aūt qn̄qꝫ amici mei qͣſi amētes vi dent̉. hoc tn̄ nō ē ꝓpter paſſionē demōi Nec qꝛ ſeruiūt michi ex feruēti deuotōe ſꝫ ꝓpter defectū cerebri. vl̓ propt̓ aliam occultā cauſam. q̄ eſt illis ad hūiliatōeꝫ eoꝝ. Pōt eciā fieri qn̄qꝫ. ꝙ dyabolꝰ ac cipit poteſtatem a me ſuper carneꝫ bo norū hoīm. ad eorum remune rationem Aut ꝙ obumbret conſciētias eorū. ſed Primus. Liber. in animas eorū qui in me habēt fidem et dilectōem. nunꝙͣ poteſt dominari. Uerba maximi amo ris xp̄i ad ſponſam in figura mirabili de caſtro nobili. per qd̓ eccleſia militās de ſignatur. Et qualiter precibus glorioſe virginis et ſanctorū. adhuc eccleſia dei reedificabitur. Capitulū quintū Go ſum creator omnium Ego rex glorie ⁊ dn̄s ange lorum. A Ego funda ui michi caſtrū nobile. ⁊ poſui in eo ele ctos meos Cuius fundamentū inimici mei ꝑfoderunt. et p̄ualuerūt in amicos meos. in tantū ꝙ de pedibus amicoruꝫ meorum. ligno id eſt cippo conſtrictis. exit medulla. Os eorū contundit̉ lapi dibus. et fame et ſiti cruciantur Inſuꝑ et dn̄m eorum perſequūtur. Iam amici mei petunt gemitibus auxilium iuſticia clamat vindictam. miſcd̓ia tamen dicit parcendū. ¶ Tunc et ip̄e deus ait ad celeſtem exercitū qui aſtabat. Quid vi detur vobis de iſtis qui caſtrū meū oc cupauerūt? Qui quaſi vna voce reſpō derunt omēs. Domīe in te eſt omīs iu ſticia. et in te omīa videmus Tu exiſtēs ſine principio et ſine fine filius dei. tibi datum eſt om̄e iudiciū. tu iudex eorū es. Et ille ait. Licet omnia ſcitis in me et videtis. tamen ꝓpter hanc ſponſam que aſtat. dicite iudiciū iuſtum. Et illi dixe runt. Hec eſt iuſticia. vt qui ſuffoderūt murum. puniantur vt fures. Et qui in malicia perſiſtunt. puniantur vt inuaſo res: Et qui captiui ſunt liberētur. ⁊ fa melici ſaturentur. B Tunc loque batur mater dei maria. tacens in voce priori dicēs. Domīe mi ⁊ fili cariſſime. tu fuiſti in vtero meo verus deus ⁊ ho mo. Tu me que eram vas terrenū. dig natione tua ſanctificaſti. Supplico mi ſerere eis adhuc ſemel. ¶ Tunc reſpō dit dn̄s ad matrem. Benedictū ſit ver bum oris tui. Hoc quaſi odor ſuauiſſimꝰ aſcendit in deitatē. Tu angelorum et oīm ſanctorū gloria es et regina. quia a te deitas cōſolata eſt. et omnes ſancti ſunt letificati Et quia tua voluntas a principio iuuētutis tue erat ſicut mea. ideo faciam adhuc ſemel quod vis ¶ Ad exercitum autē ait. Quia vos viriliter certaſtis. ideo propter carita tem veſtrā placabor adhuc. Ecce ego propter p̄ces veſtras. reedificabo mu rum meum. Saluabo et ſanabo eos qͥ vi oppreſſi ſunt. et in centuplū honora bo illos pro contumelia quā paſſi ſunt. Uiolētis autē ſi miſcd̓iam petierint. pa cem et miſcd̓iam dabo. Qui autē con tempſerint. iuſticiā meam ſentiēt. ¶ De inde ait ad ſponſam. Sponſa mea ego elegi te. et induxi te in ſpiritū meū. Tu audis verba mea et ſanctorū meorum. qui licet omīa vident in me. tn̄ ꝓpter te locuti ſunt. vt tu intelligeres Quia tu que adhuc es in carnę. nō potes ita vi dere in me. ſicut hij qui ſpūs ſunt. Nūc eciam oſtēdam tibi quid iſta ſignificēt C Caſtrū illud qd̓ ſupra dixi ē ip̄a ſancta eccleſia. quā de ſanguine meo et ſanctorū mēorū edificaui. et cemēto ca ritatis mee cōiunxi. et poſui in ea elec tos meos et amicos. Fundamentū hu ius eſt fides. ſcilicet credere me iuſtum iudicem et miſericordem. Sed nūc ſuf foſſum eſt fundamentū. quia omēs cre dunt me ⁊ predicant miſericordē. ſed qͣ ſi nullus predicat nec credit me eſſe iu ſte iudicante. Ipſi habent me quaſi ini quū iudicem. Iniquus enī eſſet iudex. qui ex miſcd̓ia īiquos dimitteret impu nitos. vt iniqui iuſtos eo magis oppri merēt. Sed ego ſum iuſtus iudex ⁊ mi ſericors. ita ꝙ nec minimum pct̄m relin quā impunitū. nec minimū bonum irre muneratum. ¶ Per huius muri ſuffoſſi onē intrauerūt illi in ſanctā eccleſiā. qͥ abſqꝫ timore peccant. qui iuſtuꝫ me eſſe negant. et amicos meos ſic conturbāt. Primus. Liber. quemadmodum illos qui ſunt in cippo. Non enim eſt eiſdem amicis meis gau dium nec cōſolatio. ſed om̄e obprobriū et omnis dolor eis imponitur. tanꝙͣ de moniacis. Si veritatē de me dixerint. confutantur. et mendacij arguunt̉. Ue hementer ſitiūt audire vel loqui recta. ſed nō eſt qui eos audiat. vel eis recta loquatur. ¶ Ego quoqꝫ dn̄s et crea tor blaſphemor. Dicunt enim. Neſcimꝰ ſi eſt deus. Et ſi eſt. non curamꝰ. Uexil lum meum proſternūt et conculcāt. di centes. Quare paſſus eſt? Quid ꝓdeſt nobis? Si velit dare nobis voluntatē noſtrā. ſufficit nobis. et habeat ip̄e reg num ſuū et celū. Ego quoqꝫ ad eos in gredi volo. ſꝫ ip̄i dicunt ante moriem. ꝙͣ voluntatem noſtram relinquamus. O Ecce ſponſa mea quales ip̄i ſūt Ego feci eos. et vno verbo poſſem de lere Quomō ſuperbiūt cōtra me. Nūc autem ꝓpter preces matris mee et om̄i um ſanctorū. adhuc ita miſericors ſum et patiēs. ꝙ mittere eis volo v̓ba mea que de ore meo proceſſerunt. et offerre eis miſcd̓iam meam. Si recipere volu erint placabor. ſin autē ſentient meā iu ſticiam. Ita ꝙ ſicut fures publice corā angelis et hom̄ibus confundētur. et ab om̄ibus diiudicabunt̉. Sicut enim ho mines in furca ſuſpenſi deuorant̉ a cor uis. ſic iſti a demonibus deuorabuntur nec conſumentur. Sicut eciam illi qui puniunt̉ in cippo ligneo. nullā requieꝫ inueniunt ibidem. ſic iſti habebunt vn diqꝫ dolorem et amaritudinem Fluuius ardentiſſimus fluet in os eorū. nec im plebitur venter. ſed ad ſuppliciū de die in diem renouabuntur. Amici aūt mei ſaluabūtur. et de verbis que procedūt de ore meo conſolabuntur. Iuſticiā me am cum miſcd̓ia videbūt. Induam eos armis caritatis mee. ⁊ ſic fortes eos fa ciam. ꝙ aduerſarij fidei cadent retrorſū quaſi lutum. Et erubeſcēt perpetuo cū videbunt iuſticiam meam. ex eo ꝙ patitia mea abuſi ſunt. Uerba xp̄i ad ſpōſam qualiter eiꝰ ſpūs cū iniquis eſſe nō po teſt. Et de ſeꝑatione malorum a bonis et de miſſione bonorū et ſpūalibꝰ armis armatorū in bellū. ideſt contra mundū. Capl̓m ſextum Nimici mei ſūt quaſi beſtie ferociſſime. q̄ nunꝙͣ ſatiari poſſunt nec quieſcere. A Horum cor ſic eſt vacuū a caritate mea ꝙ nūqͣ in eo intrat cogitatio paſſionis mee. Nunꝙͣ ſemel adhuc proceſſit de in timo corde eorū hoc verbum. Dn̄e re demiſti nos. laus ſit tibi pro amara paſ ſione tua. Quomodo ſpūs meus poteſt eſſe cum eis. qui nullam diuinā carita tem habent ad me? Qui vt voluntatē ſuam ꝑficiant. libenter produnt alios. Ipſorū cor plenum eſt vermibus viliſſi mis. id eſt affectionibus mundi. In ore eorum poſuit dyabolus ſtercus ſuū. et ideo non placent eis verba mea. Ideo ego ſeꝑabo eos ab amicis meis. cū ſer ra mea Et ſicut non eſt mors vlla. mor te ſerre amarior. ſic non eſt ſupplicium quo nō participes fiant. et ſecabuntur per mediū a dyabolo. et diuident̉ a me. ſic ſunt odioſi michi. ꝙ eciam omēs qui adherent eis ſeꝑabuntur a me. B Ideo mitto amicos meos. vt diuidant dyabolos a membris meis. quia ip̄i ve re ſunt inimici mei. Mitto ergo eos qͣſi milites in bellū. Omnis enī qui affligit carnem ſuam. et abſtinet ſe ab illicitis. vere miles meus eſt. Ipſi habebūt pro lancea verba mea. que ore meo locutꝰ ſū. In manu gladiū ideſt fidē In pectore eoꝝ erit lorica caritatis. vt qͥdqͥd accide rit. nō minꝰ diligant me Clipeū patien tie dn̄t habere ad latꝰ. vt oīa patient̓ ſu ſtineāt. Ego enī incluſi eos quaſi aurū in vaſe. et nunc exire debēt. et incedere viā meā: ¶ Ego non poteram ſcd̓m iu ſticiam ordinatam. ingredi in gloriam Primus. Liber. maieſtatis abſqꝫ tribulatōe cum huma nitate mea. quomō ergo ip̄i intrabūt? Si dn̄s eorū patiebatur. non mirum ſi et ip̄i patiantur Si dn̄s ſuſtinuit verbe ra. non magnū ſi ip̄i ſuſtinebunt verba. Non timeant. quia ego nūꝙͣ relinquo eos Sicut impoſſibile ē dyabolo cor dei tangere et diuidere. ſic impoſſibile ē dyabolo ſeparare eos a me̓. Et qͥa ipſi ſunt quaſi aurū puriſſimū in conſpectu meo. ideo ſi modico igne probentur. nō tamen relinquo eos. ſed eſt ad eorū ma iorem remuneratōem. Uerba virginis glori oſe ad filiam de modo induendi. et qua lia debent eſſe veſtimēta et ornamenta quibus debet eſſe ornata filia et induta Capitulū. vij. Go ſum maria. que peperi verum deū et verū hoīem fi lium dei. A Ego ſum regina angelorū. Filius meus diligit te toto corde. Ideo dilige tu eum. Tu de bes eſſe ornata honeſtiſſimis veſtibus Que quomō et quales debeant eē. mo ſtrabo tibi. Sicut enim tu prius habui ſti camiſiam. inde tunicam. calceos. pal lium. et monile in pectore. ſic nūc ſpūa liter habere debes. Camiſia eſt contri tio. Sicut enim camiſia ꝓpinqͥor eſt car ni. ſic contritio et confeſſio. prima via eſt conuerſionis ad deum. Qua mens que gaudebat in peccato mundatur. ⁊ caro ſordida refrenatur. Calcei duo. ſunt duo affectus. Uoluntas ſcꝫ emen dandi cōmiſſa. et voluntas faciendi bo na. et abſtinendi a malis Tunica tua ē ſpes ad deum. quia ſicut tunica habet duas manicas. ſic in ſpe ſit iuſticia et mi ſericordia. Ut ſic ſperes de miſcd̓ia dei. ꝙ nō negligas iuſticiam eius. Et ſic co gita iuſticiam eius et iudiciū. vt nō ob liuiſcaris mīam. Quia nec iuſticiā ali quā facit ſine miſcd̓ia. nec mīam ſine iu ſticia. B Pallium eſt fides. Sicut enim palliū omīa operit. et omnia in eo concluduntur. ſic fide homo omnia po teſt cōprehendere et attīgere. Hoc pal lium debet eſſe reſperſum ſignis carita tis ſponſi tui. Quomodo ſcilicꝫ creauit te. quomō redemit. Quomodo enutri uit te. et induxit te in ſpiritū ſuū. et ape ruit tibi oculos ſpūales. ¶ Monile eſt conſideratio paſſionis eius. Hoc ſit iu giter fixum in pectore tuo. Quomodo deriſus et flagellatꝰ. quomodo ſanguīo lentus. ⁊ oībus neruis confoſſis. viuꝰ ſtabat in cruce. Quomodo in morte ex paſſione doloris acutiſſimi. totum cor pus cōtremuit. Quomodo in manꝰ pa tris cōmendabat ſpm̄ Hoc monile ſem per ſit in pectore tuo. ¶ Corona ſit in capite tuo. id eſt caſtitas in affectu. vt malles pati verbera. ꝙͣ inqͥnari ampliꝰ Inde ſis verecunda et honeſta. Nichil cogita. nichil deſidera niſi deum tuum. creatorem tuū. quē cum habueris. om nia habes Et ſic ornata expectabis ſpō ſum tuum. Uerba celi regine ad filiam dilectam. informātia qualiter fili um vna cum matre debeat diligere et laudare. Capl̓m. viij Go ſum regina celiTu ſol licita es qūo laudare me de bes. Scias ꝓ certo. ꝙ oīs laus filij mei. laus mea ē. Et qͥ inhono rat eū. inhonorat me. Quia ego ſic fer uent̓ dilexi eū ⁊ ip̄e me. ꝙ qͣſi vnum cor ambo fuimus. Et ip̄e me q̄ erā vas t̓re nū ſic honorifice honorauit. vt ſupͣ om̄s angelos me exaltaret. Sic ergo lauda re debes me. ¶ Bn̄dictꝰ ſis tu deꝰ crea tor oīm. qui in vterū marie virginis de ſcendere dignatꝰ es Bn̄dictus ſis tu deꝰ qui cū maria virgine eſſe ſine grauami ne voluiſti. et de ea immaculatā carnē. ſine peccato ſūmere dignatus es Bene dictus ſis tu deus. qui ad virginem cum gaudio anime eius et omniū mēbrorū Primus. Liber. veniſti. et cum gaudio omnium mem brorum eius ſine peccato de ea ꝓceſſiſti Benedictus ſis tu deus qui mariā vir ginem matrē tuam. poſt aſcenſionē tuā crebris conſolationibus letificaſti. et ꝑ teipſum eam conſolando viſitaſti. Be nedictus ſis tu deus. qui corpus et ani mam marie virginis matris tue in celū aſſumpſiſti. ⁊ ſuper omēs angelos iuxta deitatem tuam. honorifice collocaſti Miſerere mei ꝓpter preces eius Uerba regine celi ad dilectam filiā de amore dulciſſimo. quē filius habuit ad matrem virginem; Et qualiter ex coniugio caſtiſſimo xp̄i ma ter fuit concepta. et in vtero ſanctifica ta. Et qualiter aſſumpta in corpore et anima fuerit in celum. Et de eius nomi nis virtutibus. Et de angelis bono et malo hom̄ibus deputatis. Capitulū. ix. Go ſum regina celi. A Dilige filium meū. quia ip̄ honeſtiſſimus eſt. ⁊ cum eū habueris. omnem honeſtatem habes Ipſe eſt eciam deſiderantiſſimus. et cū eum habueris omnia deſiderabilia ha bes. Dilige eciam eum quia ip̄e eſt vir tuoſiſſimus. et cum eum habueris omēs virtutes habes. Ego volo tibi dicere. ꝙͣ dulciter ip̄e dilexit corpus meum. et ꝙͣ dulciter animā meam. quantū eciam honorauit nomen meum. Ipſe filiꝰ me us prius me dilexit ꝙͣ ego eum. qꝛ crea tor meus eſt. Ipſe coniugiū patris mei et matris. tanta caſtitate coniunxit. vt tunc non inueniret̉ caſtius coniugium et nunꝙͣ conuenire vellent niſi iuxta le gem. ſolūmodo cauſa ſuſcitandi prolem Et cum ſibi nunciatum eſſet ab angelo ꝙ virginem parerent. vnde ſalus mun di procederet. magis voluiſſent mori ꝙͣ carnali amore conuenire. et voluptas in eis mortua erat. B Tamē pro certo dico tibi. ꝙ ex caritate diuina. et ex verbo angeli nunciantis conuener̄t carne. non ex concupiſcentia aliqua vo luptatis. ſed contra voluntatem ſuam ex diuina dilectione. et ſic ex ſemine eo rum per diuinam caritatem. caro mea compaginata eſt. Facto autem corpore meo. deus a diuinitate ſua animā crea tam immiſit corpori. ⁊ mox anima cum corpore ſanctificata ē. quā angeli cuſto diebant et ſeruabant die ac nocte. Cū autem anima ſanctificaret̉ et corpori cō iungeretur. tanta matri mee aduenit le ticia. vt impoſſibile eſſet dictu: Deinde completo curſu vite mee. primo animā meam quia ip̄a domīa erat corporis. ad deitatem excellentius ceteris eleuauit Inde corpus meum. vt nullius creatu re corpus ſit tam propinquū deo ſicut meum Ecce quantū filius meus dilexit animā meam et corpus. Sed aliqui ſūt qui maligno ſpiritu negant me aſſump tam corꝑe et anima. aliqui eciam quia neſciunt melius. Sed iſta eſt pro certiſ ſimo rei veritas. ꝙ cum corpore et ani ma ad deitatem aſſumpta ſum. C Filius meus quantū eciā honorauit no men meum. audi. Nomen meū eſt Ma ria. ſicut legitur in euangelio. Hoc no men cū angeli audiunt gaudent in con ſcientia ſua. ⁊ regratiant̉ deo. qui ꝑ me et mecum talem gratiā fecit. et ꝙ vidēt ip̄i humanitatē filij mei in deitate glori ficatam. Illi qui in purgatorio ſunt. vl tra modū gaudent. tanꝙͣ eger in lecto iacens. ſi audierit ab aliquibus verbuꝫ ſolacij. et qd̓ ei placet in animo. ꝙ ſtatī exultat. Angeli eciam boni audito hoc noīe ſtatim appropinquāt magis iuſtis. quibus dati ſunt ad cuſtodiā. ⁊ gaudēt de ꝓfectu eorū. qꝛ om̄ibus hoībus āge li boni dati ſunt ad cuſtodiam. et āgeli mali ad ꝓbatōem. Non ſic ꝙ ip̄i angeli ſeparent̉ a deo. ſꝫ aīe ſic ſeruiunt vt nō relinquāt deū. ſed iugiter ſunt in cōſpe ctu eius. et tamē inflāmant et incitant aīam ad agēdū bonū. Q Oēs eciā Primus. Liber. demones verent̉ hoc nomen et timent. Qui audientes hoc nomen Maria. ſta tim relinquūt animā de vnguibus qui bus tenebant eam Sicut enī auis que in predam vngues et roſtrū habet. ſi au dierit ſonum aliquem relinquit predā. et cum nichil operis ſequi videt ſtatī re uertitur ad eandem: Sic demones au dito nomīe meo. ſtatim relinquūt aīam quaſi territi. ſed iterum aduolant et re uertuntur ad eam. quaſi ſagitta velociſ ſima. niſi aliqua emēdatio ſubſequatur Nullus eciam tam frigidꝰ ab amore dei eſt. niſi ſit damnatus. ſi inuocauerit hoc nomen hac intentione. vt nūꝙͣ reuerti velit ad opus ſolitum. ꝙ non diſcēdat ab eo ſtatim dyabolus. et nunꝙͣ ampli us reuertitur ad eum. niſi reſumpſerit voluntatem peccādi mortalit̓. Tamen quādoqꝫ permittitur ei turbare eū. pro pter maiorem remuneratōem eius. ſed non poſſidere. Uerba virginis marie ad filiam. vtilem doctrinā qualiter debe at viuere ponentia. et multa mirabilia xp̄i paſſionis declarantia Capl̓m decimū Go ſum regina celi mater dei. A Ego dixi tibi ꝙ habere debeas monile in pectore tuo Nunc autē plenius mōſtra bo tibi. ꝙ ego a principio cū audirem et intelligere deum eſſe. ſemper ſollicita et timorata fui de ſalutē et obſeruantia mea. Cum autē audiſſem plenius. ip̄m deum eſſe creatorē meum. ⁊ iudicem de om̄ibus actibus meis. intime dilexi eū et omni hora timui et cogitaui. ne eum verbo vel facto offenderem. Deinde cū audiſſem eum dediſſe legem populo et precepta ſua. et feciſſe cum eis tanta mi rabilia. propoſui firmiter ī animo meo nichlil niſi ip̄m diligere. et amara michi erant mundana vehemēter ¶ Poſt hec audito eciam. ꝙ ille idem deus redempturus eſſet mundū et naſciturꝰ de virgine tanta circa eum caritate affec ta fui. ꝙ nichil niſi deum cogitabam. ni chil volebam niſi ipſum: Ego elongaui me quantū potui a colloquijs et preſen tia parentum et amicorū: Et omīa que habere potui. dedi indigētibus. Nichil qꝫ niſi victum tenuem et veſtitum reſer uaui. Nulla michi niſi deus placuerūt. Ego ſemper in corde meo optaui. vt vt uerem ad tempus natiuitatis eiꝰ. ſi for te fieri mererer ancilla indigna matris dei. Uoui eciam in corde meo ſi eſſꝫ ei acceptabile. obſeruare virginitatem Nichil vnꝙͣ poſſidere in mundo. Si au tem aliter vellet deus. fieret voluntas eius et non mea. quia credebam eū om nia poſſe. et velle nichil niſi michi vtile. ideo eī omnē voluntatem meā commiſi B Inſtante vero tꝑe. quo ſcd̓m cō ſtitutōem virgines p̄ſentabantur in tem plo dn̄i. affui et ego inter eas ꝓpter obe dientiam parentū meorum. cogitās me cum deo nichil eſſe impoſſibile. Et quia ipſe ſciebat me nichil deſiderare. nichil velle niſi ſe. poſſꝫ me ſeruare in virgini tate ſi ei placeret. ſin autē fieret volun tas eius. ¶ Auditis autē omībus que mandata erant in templo. regreſſa do mum. ampliori ꝙͣ prius ardebam amore dei. et nouis quotidie inflammabar eſti bus et deſiderijs amoris. Propte̓a plus ſolito. ab omībus me elongaui et fui ſo la noctibus ac diebus. timens veheme tiſſime. ne os loqueret̉ vl̓ auris audiret aliqua contra deū meum. vel ocl̓i mei viderent aliqua delectabilia. Timida quoqꝫ fui in ſilentio et multū anxia. ne forte ſilerem ea que magis loqui debu iſſem. Cumqꝫ ſic turbarer in corde ſola mecum. ſpemqꝫ meam omnem cōmitte rem deo. ilico venit in mentē meā cogi tare dei magnam potentiā. Quomō et ſeruiūt angeli et omnia creata. Qualis gloria eius eſt. que eſt ineffabilis et int̓ minabilis G Et cū hoc mirarer. Primus. Liber. vidi tria mirabilia. Uidi namqꝫ ſydus. ſed nō quale fulget de celo. Uidi lumē ſed nō qualē luceꝫ que lucet in mundo. Senſi odorem. nō qualis herbarum vel aliquid tale. ſed ſuauiſſimū et vere inef fabilem. quo tota replebar et p̄ gaudio exultabam. Inde ſtatim audiui vnaꝫ vo cem. ſed nō de ore humano. Et ea audi ta ſatis timui. reputās ne forte eſſet illu ſio. Et ſtatim apparuit ante me angelꝰ dei quaſi homo pulcerrimus. ſed nō car ne veſtitus. qui dixit ad me Aue gratia plena. ⁊tͣ. ¶ Quod cū audiſſem. mira bar quid ſignificaret hoc. vl̓ cur talem proferret ſalutatōem. Sciebā enim me et credebam indignam ad aliquid tale vel ad aliquid boni. Deo tn̄ nō eſſe im poſſibile facere quid quid vellet Tunc ſcd̓o angelus ait. qd̓ naſcetur in te ſcm̄ eſt. et vocabit̉ filius dei. et ſicut ei pla cuerit ſic fiet. Nec tamē credebam me dignam. Nec queſiui ab angelo quare vel quādo fiet. ſed queſiui quomodo fi et. ꝙ ego īdigna ſim mater dei. que ⁊ v rum nō cognoſco. Et rn̄dit michi an lus ſicut dixi. deo nichil eſſe impoſſibile ſed quidqͥd ipſe vult facere. fiet. ⁊tͣ. ¶ Quo verbo angeli audito. feruētiſſi mū affectum habui eē mater dei. ⁊ loē̄ batur anima mea pre amore. Ecce ego fiat volūtas tua in me Ad qd̓ verbum ilico concipiebatur filius meus in vte ro meo. cū ineffabili exultatione anime mee et oīm mēbrorum. Q Cūqꝫ ha berem eū in vtero. portabā eum ſine do lore. ſine grauedine. ⁊ tedio vētris. Hu miliabam me in om̄ibus. ſciēs eum eſſe oīpotentē quem portabam. Quādo ve ro peperi eū. ſine dolore et peccato pe peri eū ſicut et concepi. cum tāta aīe et corporis exultatōe. ꝙ pedes mei pre ex ultatione. non ſentiebāt terram vbi ſta bant. Et ſicut in omīa membra mea cū gaudio totius aīe mee intrauit. ſic cum gaudio omniū membrorū exultante ani ma ineffabili gaudio. ſine leſione virgi nitatis mee exiuit. ¶ Cūqꝫ conſpicerē et conſiderarem pulcritudinē eius. ani ma mea quaſi rorem pre gaudio ſtilla bat. ſciens me indignam ad talē filium ¶ Quando vero conſiderabā loca cla uorum in manibus et pedibus. qͦs ſcd̓m prophetas crucifigēdos audiui. tūc ocu li mei replebantur lacrimis. et cor meū quaſi ſcindebatur pre triſticia. Et cum filius meus inſpexit oculos meos lacri mantes. triſtabatur quaſi ad mortem. Cum vero conſiderarē potentiā deita tis eius conſolabar iterū. ſciens ꝙ ipſe ſic vellet. et ſic expediret. et omnē volū tatem meam conformaui voluntati eiꝰ Et ſic ſemper erat leticia mea. mixta cū dolore. E Inſtante tempore paſ ſionis filij mei. rapuerunt eum inimici eius. percutiētes eum in maxilla ⁊ col lo. et conſpuentes illuſerunt ei. ¶ De inde ductus ad columnā. perſonaliter ſe veſtibus exuit Perſonaliter ad colū nam manus applicuit quas inimici ſine miſcd̓ia ligauerunt. Alligatus autem. nichil om̄ino operimēti habebat. ſed ſi cut natus eſt ſic ſtabat. et patiebat̉ eru beſcentiam nuditatis ſue. Conſurrexe runt autem inimici eius. qui fugiētibꝰ amicis ſuis vndiqꝫ aſtabant. et flagella bant corpus eius. ab om̄i macl̓a ⁊ pec cato mūdum. Ad primū igitur ictum. ego que aſtabam ꝓpinquiꝰ cecidi quaſi mortua. ⁊ reſumpto ſpū vidi corpus eiꝰ verberatum. et flagellatum vſqꝫ ad co ſtas. ita vt coſte eius viderētur. Et qd̓ amarius erat. cum retraherētur flagel la. carnes ip̄is flagellis ſulcabant̉. Cū qꝫ filius meus totus ſanguinolētus. to tus ſic laceratus ſtabat. vt in eo non in ueniretur ſanitas nec quid flagellaret̉. tunc vnus concitato in ſe ſpiritu queſi uit. Nunquid interficietis eū ſic iniudi catū? et ſtatim ſecuit vincula eius F Inde filius meus induit ſe veſtibꝰ ſuis. Tūc locū vbi ſtabāt pedes filij mei totū repletum vidi ſanguine. et ex veſtigijs Primus. Liber. filij mei cognoſcebā inceſſum eiꝰ. Quo enim ꝓcedebat. apparebat terra infuſa ſanguine Nec ipſi patiebantur vt ſe indueret. ſꝫ cōpulerūt et traxerūt eum vt acceleraret Cum aūt duceret̉ qͣſi la tro. ip̄e filius meus exterſit ſanguinē ab oculis ſuis: ¶ Cūqꝫ iudicatus eſſet. im poſuerūt ſibi cruce portandā. Quā cu ad modicū portaſſet. veniēs vnus aſſū pſit eam ſibi portandā. Interim eūte fi lio meo ad locū paſſionis. alij ꝑcuſſer̄t eum in collo. alij in faciē ceciderūt. Et tam fortit̉ et valenter ꝑcuſſus eſt. vt li cet ego nō viderem ꝑcutientem. audiui tn̄ clare ſonitū ꝑcuſſionis. ¶ Cūqꝫ ve niſſem cū eo ad locum paſſiōis. omnia inſtrumēta vidi ibi p̄parata ad mortem ſuā. Et ip̄e filius meus veniēs ibi. exu it ſe ꝑſonalit̓ veſtibus ſuis. miniſtris in ter ſe dicētibus. Hec veſtimēta noſtra ſunt. nec ea rehabebit. qꝛ damnatus eſt ad mortem ¶ Stante aūt filio meo ſi cut natus erat nudo corꝑe. vnus tunc accurrēs apportauit ſibi velamen. quo ip̄e exultās intime velabat verecunda ſua G Poſtea rapuerūt eū ſeui tor tores. ⁊ extenderunt in cruce. primo dex tram manū eius affigētes ſtipiti. qui ꝓ clauis ꝑforatus erat. Et manum ip̄am ex ea parte ꝑforabāt. qua os ſolidiꝰ erat Inde trahētes cū fune aliā manū eius ad ſtipitē eā ſimilimō affixerūt. Deinde dextrū pede crucifixerūt. et ſuꝑ hūc ſini ſtrū duobus clauis. ita vt oēs nerui et vene extederent̉ et rūperent̉. ¶ Quo fa cto aptauerunt coronā de ſpinis capiti eius. que tā vehemēter reuerendum ca put filij mei pupugit. vt ex ſanguīe fluē te replerent̉ oculi eius. obſtruerent̉ au res. et barba tota decurrēte ſanguine deturparetur. ¶ Cūqꝫ ſic ſanguinolē tus et ꝑforatus ſtaret. cōdolens michi aſtanti et gemēti. reſpexit ſanguinolen tis oculis ad iohēm ſororiuꝫ meū. et me comendabat ei. In tēꝑe illo audiui ali os dicentes. ꝙ filius meus latro erat. alios ꝙ mendax. alios ꝙ nullus dignior eſſet mortē ꝙͣ filius meus. Ex quorū au ditu. dolor meus renouabat̉. Sed ſicut dictum eſt. cum primus clauus infigere tur ei. ego ad primū ictū conturbata ce cidi quaſi mortua. ocul̓ obſcuratis. ma nibus tremētibus. pedibus nutantibꝰ. Et nō reſpexi p̄ amaritudine. anteꝙͣ ex toto affixus erat. Surgēs vero vidi fi lium meū miſerabiliter pendentē. et ego mater eius meſtiſſima vndiqꝫ cōſterna ta. pre dolore vix ſtare potui M Fi lius aūt meus. videns me et amicos ſu os inconſolabiliter flentes. flebili voce et alta clamabat ad patrē ſuum. dicens Pater quare me dereliquiſti? quaſi di ceret. Nullus eſt qui miſereat̉ mei/ niſi tu pater. Tunc oculi eius apparuerūt ſemimortui. maxille eiꝰ ſubmerſe. et vul tus lugubris. os eius apertū. et lingua ſanguinolenta. venter dorſo inherēs cō ſumpto humore. quaſi nō haberet viſce ra Om̄e corpus pallidū. et languidum ex fluxū et egreſſione ſanguinis. Ma nus ⁊ pedes eius rigidiſſime extēti erāt et iuxta formā crucis. cruci attracti et conformati. Barba et crines. ex toto reſperſi ſanguine. Itaqꝫ cum filius meꝰ ſic laceratus ⁊ liuidus ſtaret. ſolum cor recēs erat. quia optime et fortiſſime na ture erat. De mea enim carne. corpus mundiſſimū et optime cōplexionatum ſumpſit. Cutis eius ſic tenera et graci lis erat. ꝙ nunꝙͣ ita leniter flagellaba tur. qui ſtatim exiret ſanguis. Ip̄e quo qꝫ ſanguis eius tam recens erat. vt in cute munda videri poſſet. Et quia opti me nature erat. vita cū morte in corpo re eius ꝑforato certabat. Nam quādo qꝫ dolor. de membris et neruis corpo ris ꝑforatis ad cor aſcendebat. qd̓ recē tiſſimū erat et incorruptum. et incredi bili dolore. et paſſione vexabat ipſum Et quādoqꝫ dolor a corde in mēbra lace rata deſcendebat. et ſic mortem prolon gabat cum amaritudine Primus. Liber. ¶ Cūqꝫ filius meus hijs doloribꝰ circū ſeptus. reſpexit ad amicos ſuos flētes qui maluiſſent illā penam in ſe cum auxi lio eius ꝑ̄tuliſſet. vel ineternū ī inferno ardere. ꝙͣ eū ſic videre cruciari. Dolor ille ex amicorū dolore. oēm amaritudī nē et tribulatōem. quā vel in corꝑe vel ī corde ſuſtinuit excedebat. qꝛ tenere di ligebat eos, Tunc p̄ nimia corporis an guſtia. ex parte humanitatis clamabat ad prēm. O pat̓ in manus tuas cōmē do ſpm̄ meū. Hāc igit̉ vocē cū audiſſem ego eius meſtiſſima mat̉. cōtremuerunt oīa mēbra mea. cum amaro cordis mei dolore. Et quotiēs poſtea hāc vocē co gitabam. quaſi in aure mea p̄ſens et re cens erat: ¶ Appropinqͣnte aūt morte cū cor pre violētia dolorū rūperet̉. tunc omīa mēbra ꝯtremuerūt. Et caput eiꝰ quaſi modicū ſe erigēs inclinabat̉ Os eius aꝑtum videbat̉. et lingua tota ſan guinolēta. Manus eius retraxerunt ſe modicū de loco ꝑforatiōis. et pondus coriꝑs. pedes amplius ſuſtentabāt: Di giti et brachia quodāmō extendebāt ſe et dorſum fortiter ſtringebat̉ ad ſtipitē E Tunc quidā dixerūt ad me Ma ria. filius tuus mortuꝰ eſt. Alij aūt dixe rūt. mortuus ē ſed reſurget. Omnibus itaqꝫ diſcedentibus. vnus adueniēs affi xit lanceā in latus eius taꝫ valide. vt pe ne ꝑ aliud latus eius tranſiret Et cum extraheret̉ haſta. apꝑuit cuſpis rubea ſanguine: Tūc michi videbat̉ ꝙ qͣſi cor meū ꝑforaret̉. cum vidiſſem cor filij mei cariſſimi ꝑforatū: ¶ Deinde depoſitus eſt de cruce. quē ego recepi in genu me um quaſi leproſum. et totū liuidū. Naꝫ oculi eius erāt mortui et ſanguīe pleni Os frigidū quaſi nix: Barba quaſi re ſtis. Facies cōtracta. Manꝰ quoqꝫ ſic diriguerāt. ꝙ nō poſſent deponi niſi cir ca vmbilicum. Sicut ſtetit in cruce. ſic habui eū in genu. quaſi hoīem contra ctum in oībus mēbris. Poſtea poſuer̄t eum in linteo mūdo: Et ego cū linteo meo exterſi vulnera et mēbra eius. Et clauſi oculos et os eiꝰ. que in morte fu erūt aꝑta. Deinde poſuerūt eū in ſepul cro. O ꝙͣ libēter tunc poſita fuiſſem vi va cum filio meo. ſi fuiſſec volūtas eius Hijs cōpletis. vēit ille bonus iohānes et duxit me in domū: Ecce filia mea. ta lia ſuſtinuit filius meus ꝓ te Uerba xp̄i ad ſpōſam qualiter ſe tradidit ſpōtanee ſuis inimi cis crucifixoribus. Et de mō viuēdi in cōtinētia oīm mēbrorū ab illicitis moti bus. exēplo ſue dulciſſime paſſionis Capitulū. xj. Ilius dei loquebat̉ ad ſpon ſam dicēs A Ego ſum creator celi et terre. et corpꝰ meū verū eſt. qd̓ in altari cōſecrat̉. Di lige me toto corde. qꝛ ego dilexi te Et ego ſpōtanee tradidi me inimicis meis et remāſerūt amici mei ⁊ mater mea. in amariſſimo dolore et fletu. Cūqꝫ vide rem lanceā. clauos. flagella. et alia paſ ſionis genera parata. ꝓceſſi nichilomi nus letus ad paſſionē: Cūqꝫ caput me um eſſet vndiqꝫ corona cruentatum. et vndiqꝫ ſanguis flueret. et eciā ſi adhuc inimici tetigiſſent cor meum. magis hoc paterer diuidi et vulnerari. ꝙͣ te care re vellē. Propterea nimis ingrata es. ſi me pro tāta caritate nō dilexeris. Si enī caput meū punctū eſt et inclinatum in cruce pro te. caput tuū debet inclīari ad hūilitatē. Et qꝛ oculi mei erant ſan guinolenti ⁊ pleni lacrimis. ideo oculi tui debēt abſtinere a delectabili viſu B Et qꝛ aures mee īplebant̉ ſangui ne. ⁊ audiebant verba detractōis mee. idcirco aures tue auertantur a ſcurrili bus et ineptis locutōibus. Quia eciaꝫ os meū potatū eſt amariſſima potatōe et prohibitū a bona. ideo os tuū abſtru atur a mal̓. ⁊ aꝑiatur ad bona/ Et quia manus mee extēſe ſunt cū clauis. ꝓpte rea oꝑa tua q̄ figurantur in manibus⁊ Primus. Liber. extendantur ad pauperes et ad p̄cepta mea. Pedes tui ideſt affectus tui quibꝰ ad me ire debes. crucifigāt̉ a voluptati bus. Ut ſicut in om̄ibus mēbris paſſus ſum ego. ſic oīa membra tua parata ſint ad obſequiū meum Quia maius ſerui tium exigo a te ꝙͣ ab alijs. quia maioreꝫ gratiam feci tibi. Qualiter angelus ro gat pro ſponſa. et qualiter xp̄us querit ab angelo. quid eſt ꝙ querit pro ſpōſa et quid expedit ſponſe Capitulū. xij. Ngelus bonus cuſtos ſpō ſe. videbat̉ rogare xp̄m pro A eadem ſpōſa, Cui reſpōdit dn̄s dicens. Qui rogare voluerit pro alio. ſalutem eiꝰ rogare debet. Tu enī es quaſi ignis qui nunꝙͣ extinguitur. ar dens caritate mea īceſſanter. Tu vides et ſcis omīa cū vides me. Tu nichil vis niſi qd̓ ego. Dic ergo michi qͥd iſti mee noue ſponſe expedit? Et ille reſpondit Dn̄e tu ſcis omīa. Cui dn̄s ait. Omīa quidem quecūqꝫ facta ⁊ futura ſunt. et naliter ſunt in me. Et omīa in celo ⁊ in terra noui ⁊ ſcio. nec mutatio eſt apud me Tamē vt iſta ſponſa intelligat volū tatem meā. dic modo ip̄a audiente quid ei expedit. Angelus ait. Elatum habet cor et magnuꝫ. ꝓpterea neceſſaria eſt ei virga vt edometur. Et tunc dn̄s ait Quid igitur petis eī amice miꝰ Et ille Dn̄e peto miſcd̓iam cum virga tua Et dn̄s ait. Propter te hoc faciam ei. qui nūꝙͣ facio iuſticiam ſine miſcd̓ia Ideo diligere me hec ſponſa debet toto corde Qualiter mnimicus dei habet tres demōes in ſe. Et de iudicio contra ip̄m a xp̄o illato Capitulū. xiij. Nimicus meus habet in ſe tres demones. A Pri Aemus ſedet in genitalibꝰ Secundus in corde. Tercius ī ore. Primꝰ eſt quaſi nauta qui facit aquā per cari nam intrare. que paulatim inde creſcen do replet nauem. Inde ſupereffluit aqͣ. et nauis ſubmergitur. ¶ Hec nauis en corpus ſuū. temptatiōibus demonū. et cupiditatibus ſuis. quaſi procellis agi tatū. In quod voluptas ſua primo ītra uit per carinam. ideſt per delectatōem. qua delectabatur talibꝰ cogitatōibus. Et quia nō reſiſtebat per penitētiā nec conſolidabat clauis abſtinētie. creſce bat quotidie aqua voluptatis adhibē do conſenſum Inde completa ſeu reple ta naue ventris concupiſcentia. afflue bat aqua. et operiebat nauē voluptate ne veniret ad portum ſalutis. B Scd̓us demon qui ſedet in corde. eſt ſi milis vermi iacenti in pomo. Qui nu cleū pomi primo comedit. inde relictis ibi ſtercoribus ſuis. peruagatur totum pomū. donec totum fiet inane. Sic dya bolus facit. Primo viciat voluntatem eius et deſideria bona que ſunt quaſi nu cleus. vnde omne robur mētis et bonū ſubſiſtit. et euacuato corde ab iſtis bōis. tunc relinquit pro eis in corde cogitati ones et affectiones mundi quas magis dilexit. nunc impellit ipſum corpus ad quod ei placet. ⁊ ex hoc minuitur ei for titudo et intelligentia. et accedit tediū vite. Ipſe certiſſime eſt pomum ſine nu cleo. id eſt homo ſine corde. quia ſine cor de intrat eccleſiam meam. quia diuinā caritatem nullam habet. G Ter cius demon eſt ſimilis ſagittario. qui ꝑ feneſtras circumſpiciēs ſagittat incau tos. Quomodo non demon ſedet in eo. qui nunꝙͣ loquitur ſine eo? Quod enī magis diligitur frequentius nominat̉. Uerba ſua amara quibus alios vulne rat. ſunt quaſi iacula. que per tot fene ſtras emittuntur. quotiens nominatur dyabolus. quotiens innocētes per ver ba eius vulnerantur. quotiens ſimpli ces ex eius verbis ſcandalizantur. c. j. Primus. Liber. Ideo in veritate mea qui ſum veritas iuro. ꝙ iudicabo eū ſicut meretricē ad ignē ſulphureū. Sicut ꝓditore et inſidi atorē. ad oīm membroꝝ inciſionem. et ſi cut dn̄i ſui cōtemptore. ad ꝑpetuā cōfu ſionē. ¶ Ueruntū ꝙͣdiū aīa et corpꝰ inſi mul ſūt. mīa mea aꝑta eſt ſuꝑ eū. ¶ Hoc eſt aūt qd̓ requiro ab eo. ſcꝫ vt frequē tius interſit diuinis. Nullū tīeat obpro briū. et nullū cōcupiſcat honorē. Et vt nūꝙͣ noīetur in ore ſuo nomē ſiniſtrum Declaratio. Ic prior ordīs Ciſtercienſis ſepeliuit excōmunicatū Cū qꝫ legiſſet vltimā cōmenda tōem ꝓ eo. dn̄a birgitta rapta in ſpū au diuit. Iſte fecit ſicut potuit. et ſepeliuit Iam ſcito ꝓ certiſſimo. ꝙ iſte poſt iſtū mortuū primus ſepeliet̉. Nā peccauit in patrē. qui dixit nō eſſe acceptorē ꝑſona rū. nec honorare vultū diuitis. Hic ve ro ꝓpt̓ modicū corruptibile. honorauit indignū. et locauit vt non debuit inter dignos. Peccauit in ſpm̄ meū. qui ē cō munio et cōmunicatio iuſtorū. qn̄ iniu ſtū ſepeliuit. Peccauit in me filiū. quia ego dixi. Qui me ſꝑnit ſpernet̉ Iſte ve ro honorauit illū ⁊ exaltauit. quē eccle ſia mea et vicarius meus ſpreuit. Qu prior auditis verbis iſtis cōpūctus. q̄ to die mortuus eſt. Uerba xp̄i ad ſpōſam de modo et reſpectu quē debeat in or̄oe tenere. Et de tribus generibꝫ hoīm in hoc mūdo deo ſeruientium Go ſum Capitulū. xiiij. deus tuꝰ qui in cruce cruci fixus verus deus et verꝰ hō in vna ꝑſona. ſū quotidie in manibꝰ ſa cerdotis. A Cū michi aliquā or̄o nem facis. cōclude ſemꝑ ſic orōem tuam vt ſcꝫ velis fieri ſemꝑ voluntatē meam nō tuā. Quia cū ꝓ dānatis exoras. nō exaudio te. Qn̄qꝫ eciā cōtra ſalutē tuā optas fieri. et ideo neceſſe ē tibi voluntatem tuā michi cōmittere. qꝛ oīa ſcio. qui ꝓuideo tibi nichil niſi vtile. Multi quippe orant nō recta intentōe. et ideo nō merent̉ exaudiri. ¶ Tria nāqꝫ ſunt genera hoīm ſeruiētiū michi in hoc mū do. Primi ſunt qͥ me credūt eſſe deū et largītorē oīum. et ſuꝑ oīa potentē. Hij ſeruiūt michi hac intentōe. vt ſcꝫ tꝑalia et honorē optineant. ſꝫ celeſtia ſunt eis pro nichilo. et gaudēter ea amittunt. vt obtineat prn̄tia. Hijs iuxta voluntatem eorū. ꝓſꝑitas ſecl̓i in oībus accedit. Et ſic amiſſis eternis. in tꝑali cōmoditate remunero eos quidqͥd boni fecerūt ꝓ me vſqꝫ ad vltimū quadrantem. et vſqꝫ ad nouiſſimū punctū. B ¶ Scd̓i ſunt qui credūt me deū oīpotentē ⁊ di ſtrictū iudicē. et iſti ſeruiūt michi ex tīo re pene. nō aūt ex amore celeſtis glorie Niſi enim timerēt. nō michi ſeruirent Tercij ſunt qui credūt me oīm creato rem et verū deū. qui credūt me iuſtū et miſericordē. Et ſeruiūt michi nō ex tīo re alicuius pene. ſed ex diuina dilectōe et caritate. Et mallēt quippe oēm penā ſi ſufficerēt magis ſufferre. ꝙͣ me ſemel ad iram ꝓuocare. Iſti vere merent̉ au diri in p̄ce ſua. quia volūtas eorum eſt ſcd̓m voluntatē meā. Primꝰ enī nūqͣ ex iet de ſupplicio. nec videbit faciē meam Scd̓us aūt tā magnū ſuppliciū non ha bebit. nec tamē faciē meam videbit. ni ſi correxerit illū timorem penitētia. Uerba xp̄i ad ſpōſam conditōes magni regis xp̄o approprian tia. Et de duobꝰ gazophilacijs. ꝑ que amor dei et amor mundi deſignant̉. Et de doctrina ꝓficiendi in hac vita Capitulū. xv. Go ſum ſicut vnus rex mag nus et potēs. A Ad re gem enī ꝑtinēt quatuor. Pr mo debet eſſe diues. Scd̓o mitis. Ter cio ſapiens. Quarto caritatiuus. Ego vere ſum rex angelorū et oīm hominū Primus. Liber. Ego eciam habeo illas quatuor ꝓprieta tes qͣs dixi Primo nāqꝫ ſum ditiſſimus. qꝛ oībus do neceſſaria. nec minus hēo poſt datū: Scd̓o ſum mitiſſimus. qꝛ om nibus petentibus paratꝰ ſum dare Ter cio itaqꝫ ſum ſapiētiſſimꝰ. qꝛ ſcio qd̓ vni cuiqꝫ debet̉ et expedit. Quarto eciā ſū caritatiuꝰ. qꝛ paratior ſum dare ꝙͣ aliqͦs petere ¶ Ego habeo quaſi duo gazo philacia. In primo enī gazophilacio ſūt repoſita poderoſa et grauia quaſi plum bū. ⁊ cella iſta vbi iſta ſunt. eſt circūſep ta acutis aculeis pūgentibus. Sed qui hec primo incipit vertere et reuoluere et deinde portare didicerit. leuia viden tur ſibi poſtea quaſi pluma. Et ſic leuiſ ſima fiūt. que antea ponderoſa videban tur. Et ſuauia. quę prius pūgere crede bant̉. In ſcd̓o gazophilatio videt̉ eē au rum reſplendēs ⁊ lapides p̄cioſi. et po cula odorifera ⁊ dulcia. ſed vere aurum illud ē luteū. et illa pocula ſūt venenū B Ad hec namqꝫ gazophilacia ſūt due vie. ſꝫ an erat vnica viā. In cōpe tis. id eſt in ingreſſu duarū viarū ſtabat vnus hō et clamabat ad tres hoīes. qui incedebāt ꝑ viā aliā dicētes. Audite au dite verba mea. et ſi nō audieritis. ſaltē videte oculis vr̄is. qꝛ vera ſūt q̄ loquor Si aūt nec audieritis nec videritis. ſal tē attractate manibus. ⁊ ꝓbabitis ꝙ in verbis meis nulla ē falſitas. Tūc ait p̄ mus illoꝝ. audiamus et videamꝰ. ſi v̓ba eius vera ſunt. Scd̓us homo ait. Falſū eſt quidqͥd dicit. Tercius dixit. ſcio ꝙ vera ſūt qͥ dicit. ſꝫ nō curo ¶ Quid ſūt iſta duo gazophilacia. niſi amor meus ⁊ amor mūdi? Sꝫ ad hec duo gazophila cia. ſunt due vie. Abiectio ⁊ ꝑfecta ab negatio ꝓpͥe volūtatis. q̄ ducit ad amo rem meū. Et carnis voluptas q̄ ducit ad amorem mūdi. In amore autē meo. videt̉ aliqͥbus eſſe onus quaſi plumbū qꝛ cum ieiunare debēt ⁊ vigilare. ſeu re frenare carnē. quaſi plumbū portare ſi bi vident̉. Si autē verba et cōtumelias audierint. ſi in religione et oratione morant̉. quaſi int̓ aculeos reſident. et in om̄i hora anguſtiant̉. C Sed qui in amore meo eſſe vult. incipiat primo vertere onus. id eſt conet̉ ad faciēdum bona. ꝑ voluntatē et continuū deſide riū. Inde leuet modice et paulatī. ideſt faciet ea que pōt. cogitādo ſic. hoc bene poſſum facere. ſi deus dederit michi au xiliū. Deinde ꝑſeuerās in incepto. cum tāta alacritate. ea que videbant̉ ſibi priꝰ eſſe oneroſa incipit portare. ꝙ omīs la bor in ieiunijs ſeu vigilijs et alijs labo ribus qͥbuſcūqꝫ. eſt ſibi tā leuis qͣſi plu ma. Et in tali ſedē quieſcūt amici mei que eſt malis et deſidioſis quaſi circum ſepta aculeis et ſpinis. ſꝫ amicis meis ē ſumma qͥes. et leuis quaſi roſa. ¶ Ad hoc gazophilaciū eſt via recta. contem ptus ꝓpͥe voluntatis. qn̄ hō cōſiderata paſſione et caritate mea. nō curat face re voluntatē ſuam. et reſiſtit totis viri bus. et conat̉ ſemꝑ ad maiora. Et licet iſta via in principio ē aliquantulū gra uis. tn̄ in ꝓceſſu multū delectat. in tm̄ ꝙ ea que prius videbant̉ ad ferendū im poſſibilia. fiūt poſtea leuiſſima. vt meri to dicat intra ſe. Iugum dei ſuaue eſt D Scd̓m gazophlaciū eſt mūdus in quo ſunt aurū. lapides p̄cioſi. et pocu la que vident̉ odorifera. ſꝫ tn̄ deguſtata amara ſūt vt venenū. Omnis enī qͥ por tat aurum cōtingit ei. ꝙ cū debilitatur eius corpus et deficiūt mēbra. et cū eiꝰ adnichilat̉ medulla. et corpus ip̄ius ca dit ꝑ mortē in terrā. tūc relinquit aurū et lapides. et nō valēt ſibi pluſꝙͣ lutum. Pocula eciā mūdi id eſt delectatōes. vi dent̉ delectabilia. ſed cū veniūt in ven trē. debilitāt caput. grauant cor. et oīa mēbra euertūt. et poſtea qͣſi fenū homo areſcit Et appropinqͣnte dolore mortis. omīa delectabilia fiunt amara quaſi ve nenū: ¶ Ad hoc gazophilaciū ducit ꝓ pria volūtas. qn̄ homo nō curat reſiſte. re affectiōibꝫ ſuis prauis. neqꝫ meditat̉ c. ij. Primus. Liber. que ego precepi et feci. ſed quidqͥd vēit in eius cogitatōem ſiue licitū ſiue illici tum hoc ſtatim facit. E Per hanc viā tres viri ambulant. in quibus intel ligo omēs reprobos. qui diligunt mun du. et oēm voluntatem ꝓpͥam. Hijs ego clamaui. qui ſtabaꝫ in cōpetis ſeu in in greſſu viarū. qꝛ veniēs in carne hūana. oſtendi hoībus quaſi duas vias. ſcilicꝫ quid ſequendū eſſet. qͥd ve fugiendum Quę via.s. ducebat ad vitā. et que ad mortē. Nā ante aduentū meū in carne. nō erat niſi vna via. qua omnes boni ⁊ mali ibant ī infernū. Ego autē ſum ille qui clamabat. et clamabā ſic. O hoīes audite verba mea que ducūt ad viā vi te. quia vera ſunt. ⁊ ſenſu ꝓprio ꝑcipere poteſtis illa eſſe vera que loquor. Et ſi nō auditis ea vel non poteſtis audire. ſaltē videte.s. fide et intellectu. qͥa ve ra ſunt verba mea. Sicut enim oculis carnis cernit̉ viſibile aliquid. ſic oculis fidei cerni poſſunt inuiſibilia et credi Multi deniqꝫ ſunt ſimplices in eccleſia qui pauca bona oꝑant̉. per fidem tamē ſaluant̉. qua credūt me creatorē oīm et redemptorē. F Nullus quippe eſt. qͥ me nō poteſt intelligere eſſe deum et credere. ſi conſiderat quomō terra fru ctificat. et qūo celū dat pluuias. Quo modo arbores virēt. Qūo aīalia vnum quodqꝫ in genere ſuo ſubſiſtūt Quomō ſidera hom̄i ſeruiūt. Qūo cōtraria eue niūt voluntati homīs. Ex hijs omībus poteſt homo videre ꝙ mortalis eſt. ⁊ ꝙ deus ē ille qui omīa iſta diſponit. Si enī non eſſet deꝰ. omīa iſta iret inordinate. Ergo omīa ſunt a deo. ⁊ oīa rationabi liter propter edificatōem hoīs ſunt diſ poſita. Nec minimū ē in mūdo. qd̓ ſine ratōe ſit vel ſubſiſtat. Ergo ſi homo nō poteſt propter infirmitate. virtutē meā ſicut eſt caꝑe vl̓ intelligere. pōt tn̄ vide re per fide et credere. Si autē o hoīes nolueritis cōſiderare intellectu poten tiā meam. poteſtis tn̄ attrectare manibus veſtris oꝑa que ego feci et ſct̄i mei Quia ſic aperta ſunt. ꝙ nullus dubita re poteſt eſſe oꝑa dei. Quis ſuſcitauit mortuos. et illumīauit cecos niſi deꝰ? Quis expulit demōes. niſi deꝰ? Quid aūt docui. niſi vtilia ad ſalutē anime et corporis. et leuia ad portandū? G Sed primus homo ait. id eſt aliqͥ dicūt audiamus et probemꝰ ſi vera ſunt. Hij ad tēpus ſtāt in ſeruitio meo. nō cauſa dilectōis. ſꝫ exꝑientie et imitatōis alio rum Nec relinquēdo voluntatē ꝓpͥaꝫ. ſed ſuā faciēdo cū mea volūtate. Hij pe riculoſe poſiti ſunt. qͥa duobus dn̄is ſer uire volunt. licet neutri bn̄ ſeruire poſ ſint. Cū aūt vocati fuerint. quem dn̄m magis dilexerūt. ab eo remunerabūtur ¶ Scd̓us homo dicit. id eſt aliqͥ. Falſū eſt quidqͥd loquitur. et falſa eſt ſcriptu ra. Ego ſum deus ⁊ creator oīm. et ſine me nichil ē factum. Ego condidi nouā legem ⁊ veterem. et de ore meo ꝓceſſit. nec in ea eſt aliqͣ falſitas. qͥa ego ſum ve ritas. Ergo qui me falſum dixiſſe dicūt et ſcripturam ſacram falſam dicunt. ip̄i nunꝙͣ videbunt faciem meā. qͥa conſciē tia eorū dicit eis me eſſe deū. qꝛ omnia fiunt ſcd̓m voluntatē meam. et diſpoſi tōem meā. Celū illuminat eos. nec ipſi ſe illuminare poſſunt. Terra fructū gi gnit. Aer fecūdat terrā. Omīa anima lia hn̄t certā diſpoſitōem. Demōes cō fitent̉ me. Iuſti hoīes patiunt̉ incredi bilia. ꝓpter amorē meū. Hec oīa vidēt nec tn̄ vidēt me. E Ip̄i eciā poſſūt videre me in iuſticia mea. Si cōſidera rent qūo t̓ra abſorbuit impios. Ignis cōbuſſit iniquos. Sic eciā poſſūt me vi dere in mīa mea. Qn̄ aqua de petra flu xit iuſtis. Et aqͣ maris cedebat eis Qn̄ ignis non ledebat eos. Qn̄ celū qͣſi t̓ra nutriebat eos. Et ideo qꝛ iſta vident. ⁊ adhuc dicūt me mētiri. nūqͣ videbūt fa ciē meā. ¶ Terciꝰ homo dicit. id eſt ali qui. Bene ſcimus eū eſſe verū deū. ſed nō curamus Iſti ineternū cruciabunt̉. Primus. Liber. quia contemnunt me deū et dn̄m ſuum Nūquid nō ē magnꝰ contēptus. ꝙ vtū tur donis meis. et tn̄ ip̄i contēnunt ſer uire michi? Si enī haberēt ip̄i ex indu ſtria ꝓpria. et nō totū ex me. leuius eſſet cōtemptus. ¶ Qui aūt onꝰ meū verte re incipiūt. idē voluntarie et ex feruen ti deſiderio. conant̉ ad faciendū illud modicū ꝙ ip̄i poſſūt. hijs ego dabo gra tiam. Qui aūt leuant pōdera mea. idē pro amore meo de die in diem ꝓficiūt. cū eis laboro. et fortitudo illoꝝ ero. et ī flammabo eos vt amplius velint. Qui aūt ſedent in ſede que pūgere videt̉. quie tiſſima tn̄ eſt. hij ſunt in laboribꝰ ⁊ pati entia nocte et die. nec attediant̉ ſed eo magis ardent. et modicū eis videt̉ eſſe id qd̓ agunt. Hij ſunt amici mei cariſſi mi. et hij valde pauci ſunt. Quia pocu la ſcd̓i gazophilacij magiſ alios delectāt Qualiter videbat̉ ſpō ſe ꝙ quidā ſctōꝝ loquebat̉ ad deum. de quadā muliere a demōio terribilit̓ con culcata. que poſtea p̄cibꝫ virginis glo rioſe fuit liberata. Capl̓m. xvj. Idebat̉ ſponſe ꝙ quidā ſan ctorū loquebat̉ ad deum di cēs. A Cur aīa iſtius mulieris quam ſanguine tuo redemiſti ſic cōculcat̉ a dyabolo? Rn̄dit ſtatī de mon dicēs. Quia de iure mea ē. Et tūc dixit dn̄s. Quali iure tua eſt? Cui re ſpondit demon. Due inquit vię ſūt. vna ducit ad celeſtia. alia ad infernū: Cūqꝫ ip̄a inſpiceret ambas vias. conſcientia ſua et ratio dicebat ſibi. ꝙ viā meā ma gis eligeret. Et qͥa liberam habuit vo luntatē diuertēdi ad quā viam magis vellet. videbat̉ ſibi vtile magis diuerte re voluntatē ſuam ad pct̄i ꝑpetratōem et tūc incepit ambulare ꝑ viā meā: Po ſtea decepi eā tribus vicijs. ſcꝫ gula. cū piditate pecunie. et luxuria. Ideo ego ſedeo nūc in vētre eius. et in natura eiꝰ Et teneo eā qͥnqꝫ manibus Cū vna ma nu teneo oculos eius. ne videat ſpūalia Cū ſcd̓a manu mea teneo manꝰ eiꝰ. ne faciat oꝑa bona Cū tercia māu teneo pedes eius. ne vadat ad bona. Et cum qͣrta teneo intellectū ne peccare erube ſcat. Cū quinta eciā teneo cor eius. ne redeat ꝑ contritōem. B Tūc btā virgo maria dixit ad filiuꝫ. Fili cōpelle eū dicere veritatē de ea re. quā ab eo q̄ rere volo. Et filius ait. Tu es mater mea. Tu regina celi. Tu mat̓ mīe. Tu cōſolatio eoꝝ qui ſūt in purgatorio Tu leticia eoꝝ qͥ ꝑegrinant̉ in mundo. Tu es dn̄a angeloꝝ. Tu cū deo excellētiſſi ma. Tu es eciā princeps ſuꝑ dyabolū, Precipe ergo mat̓ iſti demoni ea que tu vis. ⁊ ip̄e dicet tibi. ¶ Tūc btā virgo q̄ſiuit ab illo dyabolo. Dic diabole. q̄ lem intentōem habuit ml̓r hec. an̄ꝙͣ in trauit eccl̓iam? Cui dyabolꝰ rn̄dit Ip̄a habuit voluntatē abſtinēdi a pctō Et virgo maria dixit ei Cū voluntas quā prius hūit ducebat ad infernum. dic̄ ad quid tēdit voluntas iſta quā mō hꝫ. ſcꝫ abſtinēdi a pctō? Cui dyabolꝰ rn̄dit in uitus. Ip̄a voluntas abſtinēdi ducit ip ſam ad celum. Et tūc virgo maria ait Quia ex iuſticia accepiſti. vt ꝓpt̓ volun tatē priorē duceres ea a via ſcē eccleſie. nūc iuſticia ē vt ꝑ volūtatē iſtā reduca tur ad eccl̓iā. ¶ Nūc eciā q̄ro dyabo le vlteriꝰ a te. Dic qͣlē voluntatē habet mō in hͦ pūcto. in qͦ nūc ē ſua cōſciētia? Diabolꝰ āt rn̄dit Ip̄a hꝫ ꝯtritōem ī mē te ꝓ hijs q̄ fecit. et magnū fletū. ⁊ ꝓpo nit vlteriꝰ nūꝙͣ talia cōmittere. ſꝫ vult emēdare qͣntū pōt. C Tūc v̓go q̄ ſiuit a dyabolo. Dicas michi. Poſſunt ne hec tria pctā. ſcꝫ luxuria. gula. ⁊ cu piditas. cū iſtis tribꝫ bōis. ſcꝫ ꝯtritiōe fletū. et ꝓpoſito emēdatōis. ſiml̓ eſſe in vno corde? Cui dyabolꝰ rn̄dit non. Et btā v̓go tūc ait. Dicas nichi ergo. que iſtoꝝ debuerūt a corde ſuo fugere et re cedere. an iſte tres v̓tutes. an forte illa c. iij. Primus. Liber. tria vicia. ex quo tu dicis. ꝙ ibidē in eo dē loco ſimul hītare nō poſſunt? Dya bolus aūt ait. Dico ꝙ pctā: Et tūc vir go rn̄dit. Ideo igit̉ clauſa eſt ei via ad infernum. ⁊ via ad celeſtia ſibi aꝑta eſt ¶ Tunc vlteriꝰ q̄ſiuit btā virgo a dya bolo Dic michi. ſi p̄do iacet ante fores ſpōſe. volēs violare eam. qͥd faciet tūc ſpōſus? Rn̄dit dyabolus. Si bonus ⁊ magnanimꝰ eſt ille ſpōſus. debꝫ eā defen dere. et vitā ſuā opponere ꝓ vita eius Tūc virgo ait. Tu es predo peſſimus aīa aūt ē ſponſa ſpōſi filij mei. qͥ eam ꝓpͥo ſanguine redemit Hāc igit̉ tu corrupiſti et violent̓ rapuiſti. Propterea qꝛ filius meꝰ eſt ſpōſus aīe. et eſt dn̄s ſuꝑ te. ideo competit tibi fugere corā eo. D Declaratio) ¶ Hec mulier fuit mere trix. q̄ redire voluit ad ſeculū. qꝛ diabo lus moleſtabat eā die ac nocte in tātū qd̓ viſibilit̓ oculos eius deprimebat. et eā multis videntibꝰ extraxit de lecto Tūc pn̄tibus multis fidedignis. dicta ſcā birgitta aꝑte dixit. Recede dyabole q̄a ſatis inquietaſti iſtā creaturā dei Et dicto verbo. ip̄a ml̓r ꝑ dimidiā horā de preſſit oculos in terrā. ⁊ eleuās ſe dixit Uere vidi dyaboluꝫ in viliſſima forma egredientē ꝑ feneſtrā. ⁊ audiui vocē di centē michi. Uere ml̓r liberata es Et poſt illā hora eadem ml̓r ab om̄i impati entia liberata fuit. nec ſordidas cogita tōes patiebat̉ vlteriꝰ ⁊ bono fine qͥeui Uerba xp̄i ad ſpōſam qualiter pctōr aſſimilat̉ tribꝫ. ſcꝫ. aqͥle aucupi. ⁊ pugili. Capl̓m. xvij. Go ſum ihūs xp̄s qͥ loquor tecū. qͥ in vētre virgīs verꝰ deus et verus hō fui. nō mi nor cū pr̄e oīa regēs. licꝫ eſſem cū virgi ne. A Ille talis inimicus meꝰ peſ ſimus. ſimil̓ eſt tribꝫ. Primo aqͥle volā ci in aere. ſub qua alie aues volant Se cūdo ſil̓is ē aucupi. cantāti in fiſtula li nita bitumine tenaci. cuius voce aues delectate cū fiſtulam aduolāt. bitumīe illo retinent̉: Tercio ſil̓is eſt pugili. qui primus ē in om̄i certamīe. ¶ Ip̄e nāqꝫ ſimilis eſt aqͥle. qͥa ꝑ ſuꝑbia ſua. qua nul los pateret̉ ſi poſſet ſe eē ſuꝑiores. lace rat oēs. qͦs pōt vnguibꝫ malicie. Ideo abſcidam eī alas potētie ſue et ſuꝑbie Auferā de t̓ra maliciā eius. Ip̄m autē tradaꝫ olle inextinguibili. vbi ſine fine cruciabit̉. niſi emēdauerit ſe. B Si mil̓ ē aucupi. qꝛ ſcꝫ ꝑ dulcedinē verbo rū et ꝓmiſſionū. oēs ſibi attrahit. ſꝫ qui cūqꝫ ad eū venerint ſic infigunt̉ in ꝑdi tōe. vt nūqͣ poſſint inde fugere. Ideo aues inferni cōfigēt oculos eiꝰ ne vnq̄ videat gl̓iam mea. ſꝫ ſempit̓nas inferni tenebras. Precidet aures illius. ne au diat verba oris mei. A plāta pedis vſqꝫ ad verticē capitis. faciet ei ꝓ dulcedīe amaritudinē. vt tot penas ſuſtineat. qͦt hoīes adduxit in ꝑditōem. ¶ Simil̓ eſt eciā pugili. qͥ primꝰ in omī malicia nulli cedere vult. ⁊ oēs depͥmere ꝓpōit Ideo ſicut pugil primꝰ erit in oī pena. ſemꝑ in nouabit̉ pena eiꝰ et nō deficiet. Ue tn̄ ꝙͣdiu aīa eſt cū corꝑe. mīa mea parata ē ei ¶ Declaratio) ¶ Hic fuit miles potē tiſſimꝰ qͥ multū odiuit clerū. v̓ba igno minoſa imponēs eis. de quo facta ē reue latio p̄cedēs et ſubſeques. Filius dei lo quit̉. O miles mūdi q̄re a ſapientibus qͥd cōtigit ſuꝑbo aman qͥ deſpexit ppl̓m meū. Nōne mors ignoīoſa et cōfuſio? Sic iſte deridet me ⁊ aīcos meos. Ideo ſicut iſrl̓ nō planxit mortē aman. ſic nec amici mei. plāgēt ſuꝑ mortē eiꝰ. ſꝫ ama riſſima morte moriet̉. niſi ſe emēdauerit Hec ita euenerunt Uerba xp̄i ad ſpōſam qualit̓ in domo dei dꝫ eē hūilitas. et qūo ꝑ talē domū religio deſignat̉. Et eciā ꝙ edificia ⁊ elemoſine dn̄t fieri de bn̄ acqͥ ſitis. ⁊ de mō reſtitutiōisꝭ N domo Capl̓m. xviij. IA mea dꝫ eſſe oīs hūilitas. que Primus. Liber. om̄ino nūc contēpta ē. At Ibi dꝫ eſſe murꝰ fortis int̓ viros et ml̓eres. qͥa licꝫ oēs poſſem defende̓. ⁊ oēs ſine mu ro tenere. ꝓpter cautelas tn̄ et aſtutias dyaboli. volo ꝙ vnus murus diuidat vtraſqꝫ habitatōes. qͥ ſit fortis et nō ml̓ tū altus. ſꝫ moderatꝰ Feneſtre ſint ſim pliciſſime ⁊ lucide. Tectū moderate al tū. ita vt nichil ibi appareat. niſi qd̓ hūi litatē redoleat. Quia illi qͥ michi nūc do mos edificāt. ip̄i ſūt ſil̓es mgrīs edificā tibꝫ. ad quos cū dn̄s edificij ingredit̉ recipiūt eū ꝑ crines ⁊ trahūt eū ſub pe dibꝰ. lutū ponūt in ſublimi. et aurū ſub pedibꝫ: Sic faciūt ip̄i michi. Edificāt enī lutū. ideſt tꝑalia iſta caſura ponūt qͣ ſi ad celū Aīas aūt q̄ ſunt p̄cioſiores au ro. mīme curant. Si ego ingredi volo ad eos ꝑ p̄dicatores meos. aut ꝑ cogi tatōes bonas. ip̄i arripiūt me ꝑ crines et ꝯculcāt me ſub pedibꝫ. id eſt blaſphe miā michi inferunt. ⁊ oꝑa mea ⁊ verba mea. ꝯtēptibilia reputāt qͣſi lutū. Se āt multo exiſtimāt ſapiētiores. Si enī mi chi edificare vellēt. ⁊ ad honorē meuꝫ aīas pͥmo edificarēt. B Quicūqꝫ āt domū meā edificat. ſūmo ſtudio appōat curā. vt nō veniat ibi ad edificiū vnus denarius. qͥ non ſit bn̄ et iuſte acqͥſitus. Multi qͥppe ſūt qͥ ſe male acqͥſita bona hr̄e ſciūt. ⁊ tn̄ de hoc nō dolēt. nec volū tatē hn̄t reſtituēdi et ſatiſfaciēdi ip̄is de fraudatis ⁊ ſpoliatis. ꝙͣuis poſſent reſti tuere ⁊ ſatiſfacere ſi vellēt. Sꝫ tn̄ quia cogitāt ſecū ineternū nō poſſe poſſidere ea. dāt partē eccl̓ijs ex illis boīs iniuſte acqͥſitis. qͣſi ꝑ hāc donatōem placatū me habeāt. Alia aūt bona bn̄ acqͥſita reſer uāt poſteris ſuis. Hoc certe non placet michi: ¶ Quicūqꝫ enī michi in donis ſu is placere vellet. deberet pͥmo hr̄e affec tionē emēdādi ſe. dein̄ facere illa bona oꝑa q̄ poſſet. Debet eciā lugere et plā gere mala q̄ fecit. dein̄ reſtituere ſi pōt. Et ſi nō pōt. dꝫ habere voluntatē reſti tuendi defraudata. Poſtea cauere debꝫ ne vlterius talia cōmittat. C Si autē non ſuꝑeſſet cui redderet illa male acqͥſita. tūc poſſet michi dare qͥ om̄ibus poſſū ſua refundere. Qd̓ ſi reddere nō ſufficit. tūc ſi cū ꝓpoſito emēdādi. et co trito corde hūiliauerit ſe michi. ego di ues ſum reddere. et poſſuꝫ reſtituere oī bus defraudatis partes ſuas. vel ī pn̄ti ſeculo vel in futuro: ¶ Ego volo tibi indicare. qͥd ſignificat domꝰ quā edifica ri volo. Ip̄a enī domus ē religio. cuius fundamentū ſū egoip̄e qͥ oīa cōdidi. ⁊ ꝑ quē oīa facta ſunt et ſubſiſtūt. In qͣ do mo ſunt qͣtuor parietes ¶ Primꝰ ē iuſti cia mea. q̄ aduerſantes domui huic iudi cabo. ¶ Scd̓s paries ē ſapīa mea. qua inhītantes cognitōe mea ⁊ intelligētia illūinabo. ¶ Tercius ē potentia mea. qua eos ꝯfortabo contra machinamen ta dyaboli. D Quartꝰ eciā paries eſt mīa mea. q̄ oēs ſuſcipit petētes eam. In hoc pariete ē porta gr̄e. ꝑ quā om̄s petētes ſuſcipiant̉. Tectū domꝰ eſt cari tas. q̄ diligētiū me pct̄a oꝑio. ne ꝓ illis peccatis iudicent̉. Feneſtra tecti ꝑ quā intrat ſol. eſt cōſideratio gr̄e mee. ꝑ quā intrat calor deitatis mee ad īhabitates Ꝙ aūt murus dꝫ eſſe fortis ⁊ grandis ſignificat ꝙ nullus valet infirmare ver ba mea. nec ea deſtruere. Ꝙ aūt dꝫ eſſe moderate altus. ſignificat ꝙ ſapīa mea ex parte intelligi et cōprehendi pōt. ſed nūꝙͣ plenarie. ¶ Feneſtre ſimplices et lucide. ſignificāt ꝙ v̓ba mea licet ſimpli cia ſūt. tn̄ ꝑ ea lux cognitōis diuine in trabit in mūdū. ¶ Tectū moderate al tū. ſignificat ꝙ verba mea non in ſenſu incōprehēſibili. ſꝫ comp̄henſibili ⁊ intel ligibili ſenſu manifeſtabuntur Uerba c̓atoris ad ſpō ſam. de magnificētia ſuarū potētie. ſapi entie ⁊ v̓tutis. et qualiter contra eum magis peccāt qui nunc dicuntur ſapien Capitulū. xix. tes. Primus. Liber. Go ſum creator celi et t̓re. Ego habeo tria mecū. Ac ¶ Ego ſuꝫ potētiſſimꝰ. ego ſa pientiſſimꝰ. ego eciā virtuoſiſſimꝰ Ego nāqꝫ ſum ita potēs. ꝙ āgeli ī celo hono rāt me. Demones in īferno nō audent inſpice̓ me Omīa elemēta ſtāt ad nutū meūª ¶ Sū eciā ita ſapiens. ꝙ nullꝰ va let inueſtigare ſapiētiā meā. Ita ſciēs. ꝙ oīa que iā fuerunt. ⁊ ea q̄ futura ſunt ego ſcio Sū qͦꝫ ita rationabil̓. ꝙ nec mi nimū quidem ſiue vermis. ſiue aliqd̓ ali ud aīal qͣntūlibet deforme ſit. ē ſine cau ſa factū ¶ Sū eciā ita virtuoſꝰ. ꝙ a me tanꝙͣ a fonte bono. om̄e bonū emanat. Et ſicut a vite bona. oīs dulcedo proce dit. Ideo nullus pōt eſſe ſine me potēs ſine me ſapiēs. ſine me v̓tuoſus. Et ideo nimis potētes ſecl̓i cōtra me peccāt. qͥ bus dedi fortitudinē ⁊ potentiā. vt me honorarēt. ſꝫ ip̄i ſibi attribuūt honorē qͣ ſi ꝙ illū a ſeip̄is habeāt. Nō cōſiderant miſeri ībecillitatē ſuā. Si enī darē eis minimā infirmitatē. ſtatim deficerēt. et oīa vileſcerēt eis. Sꝫ qūo tunc ſubſiſte rēt ad fortitudinē meā. et ad pēas eter nas? B Sꝫ magis peccāt contra me. qͥ nūc dicunt̉ ſapiētes. Ego enī de di eis ſenſum et intellectū et ſapīam. vt me diligerēt. ſꝫ ip̄i nichil niſi ad ſuā vti litatē tꝑalem intelligūt. Ocl̓os hn̄t in occipite. vidētes ſunt ad ſua delectabꝫ lia. ſꝫ ceci ſūt ad grās agendas michi dedi eis oīa. qͥa ſiue boni ſiue mali. nul lus poſſet ſine me ſentire ⁊ intelligere licet ꝑmitto mal̓ volūtatē ſuā flectere ad qd̓ voluerint. ¶ Nullus eciā poteſt eſſe v̓tuoſus ſine me. Ideo ego poſſum nūc hoc ꝓuerbiū dicere qd̓ a vulgo cō munit̉ dicit̉. Qui patiēs ē. ab oībꝰ con temit̉. Sic ego ꝓpter patientiā meam. nimis videor ab hoībus fatuꝰ eſſe. ⁊ ideo ab oībus ꝯtemnor. Sed ve eis cū ego on̄dero eis iudiciū meū. poſt talē patiē tiā. Ip̄i nāqꝫ erunt quaſi lutū an̄ me qd̓ cadit in yma. et non ſubſiſtit anteꝙͣ venerit in profundum inferni Collocutio grata vir ginis mrīs et filij ad inuicē. Et virgīs mr̄īs. ⁊ filij ad ſpōſam Et qͣlit̓ ſpōſa dꝫ ſe p̄parare ad nuptias. Capl̓m. xx Ater dei videbat̉ dicere ad filiū. A Tu es rex gl̓ie fili miTu es dn̄s ſuꝑ omēs dn̄os. Tu creaſti celū et t̓rā. et omīa q̄ in eis ſunt. Fiat ergo om̄e deſideriū tu um fiat oīs volūtas tua. Rn̄dit filius. Prouerbiū antiquū ē. ꝙ illud qd̓ iuuēis diſcit in iuuētute. hͦ retinet in ſenectute Sic tu mat̉ a iuuētute didiciſti ſeqͥ vo luntatē meā. ⁊ relinq̄re oēm voluntatē tuā ꝓ me. Ideo bn̄ dixiſti. fiat volūtas tua. Tu enī es qͣſi aurū p̄cioſū. qd̓ extē dit̉ et ꝑcutit̉ ſuꝑ durū incudē. qꝛ tu oī bus tribulatōibꝰ ꝑcutiebaris. et in paſ ſione mea pre ceteris patiebaris. Quia qn̄ cor meū ī cruce pͦ vehemētia doloris rūpebat̉. cor tuū ex hoc qͣſi ferro acutiſ ſimo vulnerabat̉. et libenter ſcindi ꝑmi ſiſſes. ſi fuiſſet volūtas mea Uerūtn̄ eci am ſi potuiſſes reſtitiſſe paſſioni mee. ⁊ optaſſe vitā meā. tū tn̄ noluiſti niſi iuxta voluntatē meā. Ideo bn̄ dicis. fiat ve luntas tua. B Dein̄ loquebat̉ ma ria ad ſpōſam. Spōſa filij mei. dilige fi lium meū. qꝛ ip̄e diligit te. Honora ſan ctos eiꝰ qͥ aſtāt ei. Ip̄i enī ſunt qͣſi ſtelle īnumerabiles. quoꝝ lux et ſplēdor nulli tꝑali luci cōparari pōt. Quia ſicut lux mūdi differt a tenebris. ſic et ml̓to ma gis lux ſctōꝝ. differt a luce huiꝰ mūdi Uere dico tibi. ꝙ ſi ſct̄i viderent̉ in cla ritate ſicut ſunt. nullus hūanus oculꝰ hoc ferre poſſꝫ. ſꝫ corꝑali lumīe pͥuaret̉ ¶ Inde loquebat̉ filiꝰ virgīs ad ſpōſam ſuā dicēs. Spōſa mea tu debes hr̄e qͣtu or. Primo debes eſſe parata ad nuptias deitatis mee. in qͥbus nulla ē libido car nalis. ſꝫ ſpūalis delectatio ſuauiſſima. qͣ lem decet deū hr̄e cū aīa caſta. ita vt no amor filiorū tuoꝝ. nō eciam bonoꝝ vel Primus. Liber. parentū retrahat te ab amore meo. Ne cōtingat tibi ſicut illis v̓ginibꝫ fatuis. que īparate erāt qn̄ dn̄s voluit vocare eas ad nuptias. et ideo excludebantur ¶ Scd̓o debes eſſe credula v̓bis meis Ego enī ſū veritas. et de ore meo. nūqͣ niſi veritas ꝓcedit. nec aliqͥs pōt inuēi re in verbis meis niſi veritatem. Quia qn̄qꝫ ſpūaliter ītelligo q̄ loquor. qn̄qꝫ ſi cut tūc ip̄a lr̄a ſonat. et ipſa verba mea tunc nude dn̄t intelligi. ⁊ ideo nullꝰ pōt me arguere de mēdacio. ¶ Tercio debes eē obediēs. vt nullū ſit mēbrum in quo deliqͥſti. de quo nō exigas dignā pnīam ⁊ emedam. Quia licet ſim miſe ricors. tn̄ iuſticiā nō relinquo Ideo qui bus teneris obedias hūiliter ⁊ hilariter ita vt eciā qd̓ tibi videt̉ vtile ⁊ ratōabi le. cōtra obedientiā nō facias: Eſt enī meliꝰ ꝓpter obediētiā relinq̄re volunta tē tuā licet bonā. et ſeqͥ voluntatē p̄ci piētis. ſi nō ē cōtra ſalutē anīe. vl̓ alias irrationabil̓. ¶ Quarto debes eē hūi lis. qꝛ cōiugio ſpūali copulata es Ergo debes hūilis eſſe in aduētu ſponſi tui et verecūda. Ancilla tua ſit moderata et refrenata. id eſt corpus tuū abſtinēs et bn̄ diſciplinatū. Eris enī fructifera ſe mine ſpūali multis ꝓfuturo. Sicut enī ſurculus ſi inſerit̉ trunco arido. trūcus incipit florere. ſic gr̄a mea fructificare et florere debes. q̄ et inebriabit te. vt ex vino dulcedinis qd̓ tibi daturꝰ ſū. omīs celeſtis exercitꝰ gaudeat: D Noli diffidere de bonitate mea. Dico tibi ꝓ certo. ꝙ ſicut zacharias et elizabēth in effabili gaudio gaudebāt interius. de ꝓ miſſione ꝓlis future. ſic et tu gaudebis de gr̄a mea quā tibi facere volo. et inſu per alij gaudebūt ꝑ te. Illis duobꝰ. ſcꝫ zacharie et elizabeth loquebat̉ vnꝰ an gelus. ego āt deꝰ et creator āgeloꝝ ⁊ de us tuꝰ. loqͦr tecū. Illi duo genuer̄t mi chi amicū meū cariſſimū iohēm. ⁊ ego ꝑ te volo generare michi multos filios. nō carnales ſꝫ ſpūales: Uere dico tibi ꝙ ip̄e iohēs. ſimil̓ erat arūdini plene dul cedīs et mellis. qꝛ in os eiꝰ nunꝙͣ intra uit aliqͥd īmundū. nec vltra mēſurā per ceptibilē. ſuſcepit vite neceſſaria. Nec vnꝙͣ ſeminariꝰ humor de corꝑe eius exi uit; et ideo bn̄ pōt vocari angelꝰ et v̓go Uerba ſponſi ad ſpon ſam in figura optima. de quodā mago ꝑ quē dyabolus mirabilit̓ deſignat̉ ⁊ ex ponitur. Capitulū. xxj Ponſus ihūs loquebat̉ ad ſpōſam ī figura ponēs quod Adam exēplū rane dicēs. At Quidā magus habebat optimū aurum ſplendidū. ad quē veniēs vnus ſimplex et mitis hō. voluit emere aurum illud. Cui ait magus. Nō habebis hoc aurū niſi melius aurū ⁊ maioris qͣntitatis de deris michi. Ad quē ille. Ego inquit ī tm̄ deſidero iſtud aurū tuū habere. ꝙ an teꝙͣ careā dabo tibi ſicut vis. Et dato illi mago auro meliori. et maioris qͣnti tatis. recepit ab eo aurū ſplendidum. ⁊ poſuit in ſcrinio. cogitans facere ſibi in̄ annulū ſuꝑ digitū ſuū. Modico aūt int̓ iecto tꝑe. venit magꝰ ad hoīem illū ſim plicem dicēs. Aurū hoc qd̓ emiſti ⁊ po ſuiſti in ſcrinio tuo. nō eſt aurum vt pu tas. ſꝫ viliſſima rana que nutrita ē in pe ctore meo. et alita cibo meo Et vt hec probes eſſe vera. aꝑi ſcrinium. et vide bis ꝙ rana inſiliet in pectus meū. de qͦ nutrita eſt. Cūqꝫ ille aꝑire vellet et ex periri. apparuit rana in ſcrinio. cuiꝰ op culū pēdebat ſuꝑ qͣtuor cardines. quaſi citiꝰ caſuros. Tūc aꝑto oſtio ſcrinei. ra na viſo mago inſilijt in pectꝰ eiꝰ B Qd̓ vidētes ẜui et amici illiꝰ hoīs ſim plicis. dixerūt ad eū Dn̄e inquiūt. aurn̄ illud optimuꝫ iacet in rana. et ſi velles facilit̓ poſſes obtinere aurū Et ille qūo inqͥt. qūo hoc poſſem? Qui dixerūt Si qͥs reciꝑet acutiſſimā et feruentē lance am. et eā infigeret dorſo rane. ex ea par te dorſi vbi concauum aliqͥd eſſet. tunc c. v. Primus. Liber. citius poſſet obtinere aurū. Si aūt cō cauū in eo inueniri nō poſſet. tūc debe ret lancea nimis valenter ⁊ toto cona mine infigi in eā. ⁊ ſic hr̄e poſſes qd̓ emi ſti ¶ Quis eſt iſte magus niſi dyabolꝰ qui ſuadet hoībus delectatiōes et hono res. que nō ſunt niſi rana. Nam falſa ꝓ mittit eſſe vera. et vera facit videri falſa Ip̄e enī poſſidet aurū illud p̄cioſū ideſt aīam. quā precioſiorē om̄ibus ſtellis et planetis per potentiā deitatis mee feci. quā īmortalē ⁊ ſtabilē et delectabiliorē michi ceteris creaui. et p̄paraui ei me cum eternā requiē et habitatōem C Hanc ego de poteſtate dyaboli meliori auro et maioris p̄cij emi. qn̄ pro ea dedi carnē meam īmunē ab om̄i pctō. ⁊ ſuſti nui tam amarā paſſionē. ꝙ nullū meum mēbrum eſſet ſine vulnere. Redēpta āt aīa. poſui eā in corꝑe tanꝙͣ in ſcrinio. do nec eā in dignitate deitatis mee collo carem. Nūc aūt aīa hoīs ſic redempta facta ē velut turpiſſima et viliſſima ra na. ſaltans ꝑ ſuꝑbiā. ⁊ cōmorans in ce no ꝑ luxuria. ⁊ abſtulit michi aurū. ideſt oēm iuſticiā meā. Et ideo dyabolus be ne pōt dicere michi Aurū qd̓ emiſti nō eſt aurū. ſed rana nutrita in pectore de lectatiōis mee. Separa ergo corpꝰ ab aīa. et videbis ꝙ ſtatim volitabit ad pe ctus mee delectatiōis. vbi nutrita eſt Cui ego rn̄deo. Quia rana horrida eſt viſu. horribilis voce. ⁊ venenoſa in tac tu. nec aliqͥd michi boni nec delectatio nis cōfert. ſꝫ tibi in cuiꝰ pectore nutri ta eſt. tua ꝓpterea ſit. qꝛ tua de iure eſt: Ideo aꝑto oſtio. ideſt ſeꝑata aīa a corꝑe ſtatim volabit ad te. tecū ſine fine man ſura. Q Talis eſt enī aīa illiꝰ de qͦ tibi loquor. Nā ip̄a eſt velut rana peſſi ma. plena omī immūdicia et voluptate. nutrita in pectore dyaboli. Ad cuius ſcriniū ideſt corpꝰ. nūc ꝑ appropinqͣtōeꝫ mortis appropinquo. qd̓ pedet in qͣtuor cardinibꝰ caſuris Quia corpus eiꝰ ex qͣtuor ſubſiſtit. ſcꝫ fortitudine. pulcritu dine. et ſapiētia. et viſu. que oīa iā nunc incipiūt ſibi deficere. Cūqꝫ aīa eius ſe parabit̉ a corꝑe. ſtatim volabit ad dya bolū. de cuius lacte nutrita ē. qꝛ oblita eſt dilectōis mee. qua ſuppliciū eiꝰ quod meruerat ꝓ ea ſuſcepi. Nā michi nō re pendit dilectōem ꝓ dilectōe mea. ſed ⁊ inſuꝑ aufert michi iuſticiā meā. qꝛ michi magis deberet ſeruire qͥ redemi eā ꝙͣ al teri Sꝫ ip̄a magis delectat̉ in dyabolo Uox or̄onis eius eſt michi ſicut vox ra ne. viſus eiꝰ in cōſpectu meo abhoīabil̓ Auditus eiꝰ nūꝙͣ audiet gaudiū meum Nec tactus eiꝰ venenatus ſentiat deita tem meā. E Uerūtn̄ qꝛ miſericors ſum. et aīa eius licet īmūda ſit. ſi adhuc attrectaret aliquis ⁊ cōſideraret. ſi ali qua cōtritio eſſet in ea et volūtas bōa ⁊ infigeret mēti eius lanceā acutiſſimā et feruentē. id eſt timorē diſtricti iudicij mei. adhuc inueniret grāꝫ meā ſi vellet cōſentire. Qd̓ ſi nulla eſſet in eo cōtri tio nec caritas. ſi qͥs tn̄ pūgeret eū mor daci correptōe et rep̄henſione dura. ad huc eſſet in eo ſpes. qꝛ ꝙͣdiu anīa cū cor pore viuit. mīa mea oībus aꝑta ē ¶ Ui de ergo qꝛ ꝓ caritate mortuꝰ ſum. et mi chi nullus repēdit caritatem. ſꝫ aufert michi iuſticiā meā. qͥa iuſtum eſſet vt ho mīes eo melius viuerent. quo maiori la bore redēpti ſunt. Sed nūc eo deteriꝰ viuere volūt. quo eos amariꝰ redemi eo fiducialius peccare volunt. quo ma gis eis pct̄m abhoīabile oſtēdi. Ideo vt de et conſidera. qꝛ nō ſine cauſa iraſcor. qꝛ grām meā conuertunt ſibi in irā. Re demi enī eos a pctō. et ip̄i ſe magis īpli cant pctō. Tu ergo ſponſa mea redde michi q̄ teneris. idē aīam tuā mundam michi cōſerua. qͥa ꝓ te mortuꝰ ſū hac de cauſa. vt eā michi mundam ſeruares. Interrogatio dulciſſi ma mrīs ad ſpōſam. ⁊ rn̄ſio hūilis ſpōſe ad matrē. Et replicatio vtilis mrīs ad ſpōſam. ⁊ de ꝓfectu bonoꝝ int̓ malos Primus. Liber. Capl̓m. xxij. Ater loquebat̉ ad ſponſam Ofilij dicēs. A Tu es ſpō ſa filij mei. Dicas qͥd habes in aīo. ⁊ qͥd petis? Cui ſpōſa rn̄dit. Tu dn̄a bn̄ no ſti. qꝛ ſcis oīa. Et tūc btā virgo ait: Li cet ego oīa ſciā. tn̄ te loquēte audienti bus aſtantibꝰ cognoſcā: Et ſpōſa dixit Duo inqͥt timeo dn̄a: Primo pro pctīs que nō ploro nec emēdo vt vellē Scd̓o cōtriſtor ex eo ꝙ inimici filij tui ſūt mul ti. ¶ Tūc virgo maria rn̄dit. Contra primū do tibi tria remedia. Primo cog ta. ꝙ oīa q̄ ſpm̄ hn̄t ſicut rane ⁊ cetera aīalia qn̄qꝫ hn̄t incōmoda. nec tn̄ ineter nū viuit ſpūs eoꝝ. ſed cū corꝑe moritur Tua āt aīa et oīs hoīs viuit internum Scd̓o cogita miſcd̓iam dei. qꝛ nullꝰ hō ſic peccator ē. ſi cū emēdationis ꝓpoſito et ꝯtritione rogauerit. ꝙ non dimittat̉ ei pctm̄ Tercio cogita qͣnta gl̓ia ē aīe. que cū deo et in deo ſine fine viuit. B Contra ſcd̓m ſcꝫ ꝙ inimici dei ſūt mul ti. do eciā tibi tria remedia Primo con ſidera ꝙ deus tuus ⁊ creator tuꝰ ⁊ eoꝝ eſt iudex ſuꝑ eos. et nūqͣ amplius ip̄i iu dicabunt eū. licet patient̓ ſupportat ad tēpus maliciā eoꝝ. Scd̓o ꝙ filij dāna tionis ſunt. et ꝙͣ graue et intolerabile erit eis ſemꝑ ardere. Ip̄i ſūt ſerui peſſi mi qͥ carebūt hereditate. filij aūt recipi ent hereditatē. Sꝫ dices forte. ergo nō eſt eis p̄dicandū. vtiqꝫ. Cōſidera ꝙ īter malos frequent̓ ſūt boni Et filij adop tiui qn̄qꝫ recedūt a bono. ſicut ille filiꝰ prodigus qͥ abijt in aliā regionē longin ꝙͣ et vixit male. Sꝫ ip̄i qn̄qꝫ ꝑ p̄dicatio nē compūcti reuertunt̉ ad patrē. et er̄t eo acceptiores quo pͥus pct̄ores. Ideo eis magis p̄dicādū ē. qꝛ licet p̄dicator fe re omēs videt malos. ꝯſideret tn̄ ſecum forte ſunt aliqͥ inter eos filij futuri dn̄i mei. p̄dicabo ergo eis. hic p̄dicator op timā habebit mercedē. C Tercio conſidera ꝙ mali viuere permittunt̉ ad bonorū probationē. vt ex eorū moribus exaſperati. patiētie fructu remunerent̉. ſicut eciā per exemplū intelligere pote ris. Roſa enim ſuauit̉ redolet pulcra eſt viſu. lenis tactu. et tn̄ non creſcit niſi in ter ſpinas. que ſunt aſpere tactu. defor mes viſu. nichil boni redolentes. Sic eciam boni ⁊ iuſti hoīes licet lenes ſint patientia. pulcri moribus. ſuaues bono exemplo. non tn̄ poſſunt proficere vel probari. niſi inter malos. Qn̄qꝫ eciam ſpina defendit roſam. ne carpat̉ an ma turitatē. ſic mali occaſio ſunt bonis. ne excedant in pctīs. qn̄qꝫ per eorū malici am refrenant̉. ne īmoderata leticia vel alio peccato diſſoluant̉. Nunꝙͣ eciam vinū ſeruat̉ bene in bonitate ſua niſi in fece. nec boni et iuſti in v̓tutibus ſtare et proficere poſſunt. niſi probent̉ tribu lationibus et iniquoꝝ perſecutionibus Ideo tu libenter ſupporta inimicos fi lij mei. et cogita ꝙ ip̄e iudex eorū eſt. et ꝙ ip̄e ſi ſic eſſet iuſticia. vt deberent de ſtrui omēs. bn̄ poſſet in mom̄to delere eos Ergo tolēa tu. ꝙͣdiu ip̄e tolēat eos Uerba xp̄i ad ſpōſam de hoīe ficto. qͥ inimicꝰ dei ē nūcupatꝰ. et ꝙͣ maxime de ypocrita ⁊ eius ad ple nū ꝓpͥetates ponētia. Capitulū. xxiij Ale talis videt̉ hoībꝰ qͣſi hō be ne ornatꝰ. fortis ⁊ decorus. ⁊ in pugna dn̄i ſui ſtrennuꝰ. ſed amota galea a capite eiꝰ ē abhoīabil̓ ad vidēdū ⁊ inutil̓ ad oꝑandū Apꝑet enī cerebrū eiꝰ nudū. Aures hꝫ ī frōte. ocu los ī occipite. Naſus eiꝰ abſciſ ē. Gene eiꝰ ex toto ꝯtracte qͣſi hoīs mortui Ma xilla eiꝰ ex dextra parte cū faucibꝰ et di midietate labij. tota deciderat. Ita ꝙ ni chil ex dextra ꝑte remāet niſi gutt̉ ſolū. qd̓ nudū apparet. Pectꝰ eiꝰ plenū ē ver mibꝰ ſcaturientibꝫ. Brachia eiꝰ qͣſi duo ẜpētes. Cor īpletū ē peſſimo ſcorpione Dorſū eius velut cōbuſtꝰ carbo. Inte ſtina eius ſūt fetentia et corrupta quaſi caro abundans ſanie. Pedes eius mor tui et inutiles ad incedendum B Quid autem iſta ſignificāt. dicam tibi Primus. Liber. Ille talis videt̉ homībus exteriꝰ bonis moribꝫ et ſapiētia ornatus. ⁊ in honore meo ſtrēnuus eē. ſꝫ nequaꝙͣ ē ita Si enī ammoueret̉ galea a capite eiꝰ. ideſt on̄ deretur hom̄ibus qual̓ ip̄e eſt. eſſet pre om̄ibus viliſſimꝰ Cęrebrū quippe eius eſt nudū. qꝛ inſipiētia et leuitas morum eiꝰ. ſatis euidētiſſimis ſignis oſtendit eū bonis hoībus. indignū eſſe tali honore Si enī ſaꝑet ei ſapiētia mea. ītelligeret ſe tāto auſteriori ꝯuerſatōe debe̓ p̄ alijs veſtiri. quo maiori honore p̄ ceteris ſub limat̉. ¶ Aures hꝫ in fronte. qꝛ ꝓ hūili tate quā deberet habere in dignitate. et ceteris lucere. non vult niſi audire lau dē et honorē ſuum. ⁊ pro eo aſſumit ſibi ſuꝑbiā. vn̄ velit ab oībꝫ vocari magnꝰ et bonus. ¶ Oculos hꝫ in occipite. qͥa cogitatio eius tota eſt ad pn̄tia. et non ad eterna Tota qūo placeat hoībus. ⁊ qd̓ vtilitas carnis requirit. et nō qūo placeat michi et proſit aīabus. ¶ Na ſus eius abſciſus ē. qꝛ diſcretio ablata ē ab eo. qͣ diſcernat īter pct̄m et virtutē int̓ honorē temꝑalē et eternū. int̓ diuiti as ſeculi et et̓nas. int̓ delectatōes iſtas modicas et et̓nas. ¶ Gene eius cōtra cte ſunt. ideſt verecūdia oīs quā deberet habere ad me. ⁊ pulcritudo virtutum qͣ michi placeret. omīo qͣſi mortua eſt ad me. Quia ꝓ hoīm verecūdia erubeſcit peccare. ꝓ me āt nichil ¶ Altera pars maxille ⁊ labij deciderat. ita ꝙ nichil re manet niſi gutt̉. Quia imitatio operuꝫ meoꝝ. et p̄dicatio verboꝝ meorū cum or̄one feruēti. in eo iā cecidit. ita qd̓ ni chil remāet in eo niſi gutt̉ gule ſue Imi tatio aūt prauoꝝ et reuolutio ſeculariū negotioꝝ. totalit̓ ſana ⁊ pulcra ſibi vi dent̉. ¶ Pectū eius plenū eſt vermibꝰ qꝛ in pectore vbi deberet eē recordatō paſſiōis mee. et meōria operū meorū et p̄ceptorū. ibi ē ſollicitudo temꝑaliū ⁊ cu piditas mūdi. q̄ quaſi vermes eiꝰ conſci entiā mordet. ne cogitet ſpūalia. D In corde eius vbi ego morari vellem. et caritas mea ſedere deberet. ſedet peſſi mus ſcorpio qui pūgit cauda et blandit̉ facie. qꝛ de ore eius ſatis blanda ꝓcedit loquela ⁊ ratiōabilis. ſꝫ cor eius plenū eſt iniuſticia et fallacia. qꝛ nō curaret ꝙ eccl̓a cui p̄eſt deſtrueret̉. ſi voluntatem ſuā poſſet ꝑficere. ¶ Brachia eius ſunt ſicut ſerpetes. qꝛ ꝑ maliciā ſuam extēdit ſe ad ſimplices. vocādo eos cū ſimplici tate ad ſe. et occaſione accepta miſera bilit̉ ſupplātat Inde qͣſi ſerpes retorquet̉ ſe quaſi in circulū. qꝛ occultat maliciaꝫ ſuā et iniquitatē. vt vix aliqui eius aſtu tiā poſſint dep̄hendere. Iſte eſt quaſi vi liſſimus ſerpēs in cōſpectu meo. qꝛ ſicut ſerpēs oībus aīalibus ē odioſior. ſic iſte michi om̄ibus deformior. qꝛ iuſticiā me am adnichilat. et reputat me qͣſi hoīem qui nolit vindicare. ¶ Dorſum eiꝰ eſt velut carbo. qd̓ tamē deberet eſſe ſicut ebur. qꝛ oꝑa eius deberēt eſſe fortia pre alijs et mūdiora. vt infirmos portaret ꝑ patientiā ⁊ ꝑ vite bone exemplū E Sed nūc eſt quaſi carbo. quia infirmꝰ eſt ad patiendū vnū verbū pro honore meo. niſi cauſa voluntatis ꝓpͥe Uerun tamen ſibi fortis videt̉ ad mundū. Ideo cum ſtare putat cadet. quia ſic deformis et mortuus eſt in conſpectu meo et ſan ctorū meorū. ſicut carbo. ¶ Interiora eius ſunt fetentia. quia cogitatō eius ⁊ affectio fetent in conſpectu meo velut caro mortua. cuius fetorē nullus ferre pōt. Sic eum nullus ſanctoꝝ ferre po teſt. ſed omēs auertunt ab eo vultū ſuū et petunt ſuper eum iudiciū. ¶ Pedes eius ſunt mortui. Duo namqꝫ pedes. ſūt due affectōes eius ad me. ſcꝫ voluntas emendandi cōmiſſa. et voluntas faciē di bona. Sed hij pedes omnino in eo mortui ſunt. quia omnis medulla cari tatis in eo cōſumpta eſt. et nichil rema net niſi oſſa induratiōis. Et ſic ſtat co ram me. Ueruntamē ꝙͣdiu anima eſt cū corpore. miſericordiam meam inuenire poteſt. Declaratio) F Primus. Liber. Apparuit ſctūs Laurētius dicēs Ego cū eſſem in mūdo habui tria. cōtinenti am ad meip̄m. mīam ad ꝓximū. caritatē ad deū. Ideo feruent̓ p̄dicaui verbum dei. ſapient̓ diſtribui bona eccl̓ie. et to lerabā gaudent̓ verbera. ignē et mortē Hic aūt ep̄s tolerat et diſſiml̓at incon tinentiā cleri. expēdit largiter bona ec cleſie in diuites. caritatē hꝫ ad ſe et ad ſuos. Ideo notū ei facio. ꝙ nubes leuiſ ſima iā aſcēderat in celū quā faces tene broſe obūbrāt. ne videat̉ a pluribꝰ. Hec vero nubes ē oratio mrīs dei ꝓ eccl̓ia. quā faces cupiditatis et indeuotiōis et defectus iuſticie ſic obūbrant. ꝙ lenitas mīe mrīs dei. corda miſeroꝝ ingredi nō valeat. Propterea ꝯuertat ſe citiꝰ ep̄us ad diuinā caritatē. corrigendo ſeip̄m et ſubditos ſuos. exēplo ⁊ verbis ſuis am monēdo. et ad meliora ꝓuocando. Alio quin ſentiet manū iudicātis. et eccleſia ſua igne ⁊ gladio purgabitur. rapina ⁊ tribulatiōe affliget̉ in tm̄. ꝙ nō in lōga tꝑa erit qui cōſoletur eam. Uerba dei pr̄is coram celi exercitu. et rn̄ſio filij et mr̄is ad pa trem. ad grāꝫ pro filia. ideſt pro eccleſia impetrādam. Capitulū. xxiiij. Ater loquebat̉ audiente to to exercitu celi dicēs A ¶ Corā vobis conq̄ror. ꝙ filiā meā tradidi vni viro qui nimis affligit eam. et pedes eius cippo ligneo ſtrīgi ita ꝙ oīs medulla exit de pedibus eius Cui rn̄dit filius. Ipſa eſt pat̓. quā ego ſanguine meo redemi et ſpōſaui michi ſed nūc violent̓ rapta ē. ¶ Dein̄ loque bat̉ mat̓ dicens. Tu es deus meꝰ et do minꝰ meus. et mēbra filij tui bn̄dicti fue rūt in corꝑe meo. qͥ verus filius tuus et verus filiꝰ meus eſt. Ego enī tibi nichil negaui in terra. miſerere filie tue ꝓpter p̄ces meas. B Poſt hec loquebāt̉ angeli dicentes. Tu es dn̄s nr̄. et in te om̄e bonū habemꝰ. nec aliquo indigemus niſi te. Qn̄ ſponſa tua de te proceſ ſit. om̄es nos congͣtulabamur. Nunc autē merito cōtriſtari poſſemus. qꝛ tra dita ē in manus peſſimi. qui eā om̄i vili tate et obprobrio confundit. Miſerere igit̉ ei ꝓpter tuā magnā miſcd̓iam. qꝛ mi ſeria eius magna eſt nimis. ⁊ nō eſt qui conſolet̉ et liberet eam. niſi tu dn̄e deus omp̄ns. ¶ Tūc rn̄dit pat̓ ad filium di cens. Fili querimonia tua querimonia mea eſt. verbū tuū verbum meū. opera tua opera mea ſunt Tu in me et ego in te inſeꝑabiliter. fiat volūtas tua. ¶ De inde ad matrē filij ait. Quia tu michi ni chil negaſti in t̓ra. ideo ego tibi nichil negabo in celo. volūtas tua cōplebit̉. ¶ Ad āgelos aūt dixit. Uos eſtis ami ci mei. et flamma caritatis veſtre ardet in corde meo. Faciam miſcd̓iā filie mee propter p̄ces veſtras Uerba c̓atoris ad ſpō ſam. qͣliter eius iuſticia malos triplicit̓ ſuſtinet. et eiꝰ mīa malis triplicit̓ parcit Capl̓m. xxv Go ſum creator celi et t̓re. A Mirabaris tu ſpōſa mea quare ſic patiēs ſum in malos. Hoc eſt qꝛ miſericors ſum. Naꝫ triplicit̓ patit̉ eos iuſticia mea. et tripli citer parcit eis mīa mea. Primo eos iu ſticia mea patit̉. vt tēpus eorū cōpleat̉ ex toto. Sicut enim rex iuſtus habens incarceratos aliquos. ſi ab eo querit̉. cur nō occidunt̉? Rn̄det. qꝛ nondū ve nit placitū generale. vbi ad maiorē cau telam audientium audiri poſſunt. Sic ego ſupporto malos donec venerit tem pus eorū. vt innoteſcat eciā alijs mali cia eoꝝ. Nunqͥd nō lōge an̄ p̄dixi de re probatōe ſaulis. an̄ꝙͣ innotuit homībus Quē vt alijs malicia eiꝰ on̄deret̉ diu ſuꝑ portaui ¶ Scd̓o qꝛ mali aliqͣ bona oꝑa fecer̄t. pro qͥbus vſqꝫ ad vltimū punctū remūerari dn̄t. vt nō ſit aliqd̓ mīmum bonū qd̓ pro me fecerunt. pro quo non Primus. Liber. remūerent̉. vt hic recipiāt mercedē ſuā ¶ Tercio vt honor dei et eius patien tia manifeſtet̉. Ideo ſupportaui pylatū herodē ⁊ iudā. cū tn̄ dānatiī eſſent. Ideo ſi quis querit qͣre illū et illū ſupporto. cō ſideret iudā ⁊ pylatū B Triplicit eciā parcit malis hoībus mīa mea. Pri mo ꝓpt̉ nimiā caritatē. longa enī e pe na et̓na. Ideo ꝓpter maximā caritatē. ſupporto eos vſqꝫ ad vltimū punctū. vt pena ex longa tēꝑis ꝓtractōe. tardius eis inchoet̉. Scd̓o vt cōſumat̉ natura eoꝝ in vicijs. Per pctm̄ enī natura cō ſumit̉ ne mortē tꝑalē amariorē ſentirēt ſi natura eorū eſſet recētior. Recēs enī natura. mortē ꝓlixiorē ⁊ amariorē facit ¶ Tercio ad profectū bonoꝝ. ⁊ cōuer ſionē aliquorū maloꝝ. Cū enī boni ho mīes et iuſti ꝑ malos tribulant̉. vel pro ficit ip̄is bonis ⁊ iuſtis ad refrenatōeꝫ pct̄i. vel ad maius meritū acquirendū Similit̓ et mali. viuūt malis ad bonū qn̄qꝫ. Nā mali cū aliquoꝝ maloꝝ caſuꝫ et neqͥciam conſiderāt. cogitāt ſecū di centes. Quid ꝓdeſt nobis ſeqͥ eos? Et cū ſic patiēs eſt dn̄s. melius ē conuerti Et ſic qn̄qꝫ redeūt ad me auerſi. qꝛ hor rent talia facere ſicut illi mali faciūt. di cēte eis cōſtīa eoꝝ talia nō faciēda Un̄ dicit̉. ꝙ aliqͥs ꝑcuſſus a ſcorpione ſi per ungit̉ oleo in quo mortuꝰ eſt aliꝰ ſerpēs ſanat̉. Sic qn̄qꝫ malus vidēs alterius caſum compungit̉. et conſiderata alte rius vanitate et iniqͥtate. ſanatur Uerba laudis angeli ci exercitꝰ ad deū. et de filioꝝ generati on ſi pͥmi parētes nō peccaſſent. Et qͣ liter deus oſtendit mirabilia ꝑ moyſen ad populū. ⁊ poſtea ip̄e ad nos in eius aduentu. ⁊tͣ. Et de corruptōe huiꝰ tem poris corporalis mrīmonij. Et de ꝯditi onibꝰ cōiugij ſpūalis. Cap. xxvj. Ngelicꝰ exercitus viſus eſt aſtare deo. et ait totus exer ☞ Ocitus. A Laus tibi do mine deus et honor. qͥ es et qui eras ſine fine. Nos ſerui tui ſumꝰ. triplici de cau ſa laudamus et honoraꝰ te. ¶ Primo qꝛ creaſti nos vt tecū gauderemus. et de diſti nobis lucē inenarrabilē. qua īper petuū letaremur. Scd̓o qꝛ in bonitate tua et ſtabilitate tua oīa creata ſunt et perſiſtūt. et oīa ad tuā voluntatē ſtāt. ⁊ in tuo verbo permanēt. Tercio qꝛ cre aſti hoīem pro quo ſumpſiſti hūanitatē ex quo ē maximū nr̄m gaudiū. et de ma tre tua caſtiſſima que te portare meru it. quē celi non potuerūt capere et con cludere. Ideo ſit gloria et bn̄dictō tua ſuper omīa. pro angelica dignitate quā tanto honore ſublimaſti. Sit tua perpe tua et̓nitas et ſtabilitas ſuper omīa que ſtabilia ſūt et eſſe poſſunt. Sit tua cari tas ſuper hoīem quē creaſti. Tu dn̄e ſo lus timēdus es pro magna potētia tua Tu ſolꝰ deſiderādus es pro oī caritate tua. Tu ſolus amādus es pro ſtabilita te tua. Ideo ſit tibi laus ſine fine inceſ ſant̓ ī ſe cl̓a ſecl̓oꝝ amē. B Tūc dn̄s rn̄dit. vos digne honoͣtis me pro oī cre atura. Sed dicite qͣre laudatis me pro hoīe. cū ip̄e plus oībꝰ creaturis me ad irā prouocauerit? Nā ego creaui eū ex cellētiorē oībus inferioribꝰ creaturis. ⁊ pro nullo tā indigna paſſꝰ ſū. et nullū tā care redemi ſicut hoīem. Aut que crea tura nō tenet ordinē ſuū excepto hoīe? Sꝫ ip̄e ceteris creaturis ē michi mole ſtior. Sicut enī creaui vos in laudem ⁊ gl̓iam meā. ſic eciā feci hoīem michi ī ho norem. Dedi enim ei corpus tanꝙͣ tem plum ſpūale. in quo poſui aīam quaſi an gelum pulcrum. quia anima homīs. qua ſi angelice v̓tutis eſt et fortitudinis In quo templo ego deus ſuus et creator eram tercius. quo delectaretur. et fru eretur. Deinde feci ei aliud templum de coſta ſua propria huic ſimile. C ¶ Sed nunc o tu ſponſa mea. propter quam hec fiunt potes querere. quomō de eis filij naſcerent̉ ſi non peccaſſent? Primus. Liber. Rn̄deo tibi. Terte ex diuina caritate ⁊ mutua dilectiōe et ꝯmixtōe ſexus q̄ am bo inuicē inflāmarent̉. Sāguis carita tis fecūdaret̉ ī corꝑe mulieris. abſqꝫ ali qua turpi voluptate. ⁊ ſic ml̓r fructife ra fieret. Dein infāte ꝯcepto abſqꝫ pec cato ⁊ voluptuoſa delectatōe. ego ex de itate mea īmitterē aīam. ⁊ ſic abſqꝫ dolo re portaret puerū ⁊ pareret. Qui natꝰ infans. ſtatim ꝑfectꝰ eſſꝫ ſicut adā. Hūc honorē contēpſit hō qn̄ conſenſit diabo lo ⁊ deſiderabat maiorē honore ꝙͣ ego de derā ſibi. Facta āt inobediētia vēit āge lus meus ſuꝑ eos. ⁊ erubuerūt de nudi tate ſua. ⁊ ilico ſenſerūt concupiſcētiaꝫ carnis. et paſſi ſunt eſuriē et ſitim Tūc eciā caruerūt me quē cū habuer̄t. non ſenſer̄t eſuriē neqꝫ aliā delectationē car nis ſeu erubeſcentiā. ſꝫ ego ſolus eram eis om̄e bonū. et oīs dulcedo et ꝑfecta delectatio. D Cūqꝫ dyabolꝰ gau deret de ꝑditione eoꝝ et caſu. ego mo tus pietate ſuꝑ eos non reliqͥ eos. ſꝫ tri plice mīam on̄di eis Ueſtiui enī eos nu dos. et dedi eis panē de t̓ra Pro luxuria quā diabolus aucͣta inobediētia ſuſcita uit eis. dedi in ſemen eoꝝ aīas ꝑ deitatē meā Et quidqͥd dyabolus ſuggeſſit eis ad malū. hoc ego totuꝫ conuerti eis in bonū. ¶ Dein oſtēdi eis modū viuēdi et colēdi me. ⁊ ꝑmiſi eis licite ꝯmiſceri. cū tn̄ ante ꝑmiſſionē meā ⁊ indicatīōeꝫ timore ꝑcuſſi formidabāt coniūgi. Sil̓i ter ⁊ occiſo abel cū ml̓to tꝑe lugerent et abſtinerēt. ego cōpaſſione ꝑmotꝰ cō ſolatus ſū eos. Et tūc ip̄i cognita volū tate mea. iterū ceper̄t coniūgi et filios ꝓcreare. De quoꝝ ꝓgenie egoip̄e cre ator eoꝝ ꝓmiſi me naſciturū E Cūqꝫ creſceret malicia filoꝝ adā. et ego tunc on̄di iuſticiā meā peccātibus. ſꝫ electis meis mīam. qͥbus placatꝰ ſeruaui eos a ꝑditōe. ⁊ exaltaui eos qͥa ſeruabāt p̄ce pta mea. ⁊ crediderūt ꝓmiſſionibꝰ meis ¶ Adueniēte āt tꝑe miſeratōis. ꝑ mo yſen oſtendi mirabilia mea. Nā ſaluaui ppl̓m meum iuxta ꝓmiſſionē meā. Pa ui eos māna. et p̄ceſſi eos in colūna nu bis et ignis. dedi eis legē meā. et oſten di eis ſecreta mea. et futura ꝑ ꝓphetas meos. ¶ Poſt hec autē ego qui oīa cre aui. elegi michi vnā virginē natā de pr̄e et matre. ex qua humanā carnē aſſūpſi. et ex ea naſci dignatus ſum abſqꝫ c̓oitu et pct̄o. Ut ſicut illi p̄mi filij in paradi ſo naſci deberēt miſterio diuine carita tis. ex caritate mutua et dilectione ge nerantiū. abſqꝫ aliqͣ turpi voluptate. ſic deitas mea hūanitate de femina virgīe ſine coytū et leſione v̓ginitatis accepit F Ueniēs igit̉ in carne verus deꝰ et homo. impleui legē et oēs ſcripturas ſicut antea de me ꝓphetizatū erat. ⁊ in cepi nouā legē. quia antiqͣ ſtricta erat. et dura ad portandū. nec erat aliud ni ſi figura futuroꝝ faciendoꝝ. Nā in illa lege antiqͣ licitū erat vni plures vxores habere. ne poſteritas tranſiret ſine libe ris. vel ne miſcerent̉ gentibus. In mea autē noua lege. p̄cipit̉ vni marito vnaꝫ tm̄ habere vxorem. et prohibet̉ illa vi uente habere plures vxores. Quicūqꝫ ergo ex diuina caritate diuinoqꝫ timo re. propt̓ ſuſcipiendā prolē coniūgunt̉. hij ſunt templū ſpūale. in quo ego terci us volo habitare. ¶ Sꝫ hoīes huiꝰ tem poris ſeptēplici ratōe coniungunt̉. Pri mo propter faciei pulcritudinē Scd̓o propter diuitias Tercio propt̓ nimiam ſcurrilitatē et indecens gaudiū. qd̓ reci piunt in coytu. Quarto qͥa eſt ibi ami coꝝ conuētus et īmoderata gula. Quin to qꝛ eſt ibi ſuperbia in veſtibꝫ ⁊ cibis in ioculationibus et alijs vanitatibus G Sexto cauſa ſuſcitāde prolis. nō vt deo nutriat̉ vl̓ in bonis moribꝰ. ſꝫ ad diuitias ⁊ honores Septīo ꝯueniūt cau ſa luxurie. et ī luxurie appetitu velut iu mēta. ¶ Hij veniūt cū vno ꝯſenſu ⁊ cō cordia an̄ fores eccl̓e mee. quorū affec tio ⁊ int̓na cogitatō tota ē ꝯria michi et volūtatē ſuā que ad placendū mūdo Primus. Liber. eſt. p̄ponūt voluntati mee. Si enī tota cogitatio eorū eſſet ad me. ⁊ voluntatē ſuā cōmitterēt in manꝰ meas. et ſuſcipe rēt coniugiū cū timore meo. tūc ego aſ ſentirē in eos et eēm t̓cius cū eis. Nūc autē cōſenſus meus qͥ deberet eē caput eoꝝ abeſt. qꝛ luxuria eſt in corde eoꝝ et nō amor meꝰ ¶ Dein̄ ꝓcedūt ad altare meū. vbi audiunt ꝙ dn̄t eſſe cor vnū et aīa vna. ſꝫ tūc cor meū fugit ab eis. quia ip̄i de corde meo nō hn̄t calorē. ⁊ de car ne mea nō ſentiūt ſaporē. Querunt enī calorē cito periturū. et querūt carnem quā vermes cōmeſturi ſunt. Ideo tales coniungunt̉ abſqꝫ vinculo dei patris ⁊ eiꝰ vnione. ⁊ abſqꝫ caritate filij. et abſqꝫ conſolatōe ſpūſſancti. H Cum ve ro cōiuges veniūt ad lectū. tūc ſtatī di ſcedit ab eis ſpūs meus. et appropinqͣt ſpūs impurus. qꝛ nō conueniūt niſi cau ſa luxurie. nec aliquid aliud int̓ eos co gitat̉ et tractat̉ Ueruntū adhuc miſeri cordia mea cū eis ē. ſi cōuerterent̉/ Ex multa enim caritate mitto ego in ſemē eoꝝ aīam viuentē. a potentia mea crea tam. ⁊ ꝯcedo aliqn̄. ꝙ de malis parenti bus qn̄qꝫ generent̉ filij boni. frequētiꝰ tn̄ naſcunt̉ filij mali de malis parētibꝰ qꝛ filij tales parentū iniquitatē imitant̉ in quantū poſſunt. et plus imiterentur ſi a patiētia mea ꝑmitterētur. Tale enī coniugiū nūqͣ videbit faciē meā. niſi pe nituerint Nullū eciā pctm̄ eſt tā graue qd̓ penitētia nō diluatur ¶ Propte rea conuertā me ad coniugiū ſpūale. qͣ le decet habere deū cum corꝑe caſto ⁊ aīa caſta. Ibi enī alia ſeptē bona inueni unt̉ cōtraria prioribꝰ p̄dictis malis. Nā ibi nō deſideratur forma aliqͣ. ſeu pulcri tudo corꝑis. nec delectabiliū viſio. ſꝫ ſo lummō amor et viſio dei. Scd̓o nichil poſſidere niſi vn̄ viuāt. ſolummō ad ne ceſſitatē nichil ad ſuꝑfluitatē. Tercio vitāt verba ocioſa et ſcurrilia. Quar to nō curāt videre amicos vl̓ parētes. ſed ego ſum amor et deſideriū eoꝝ. Quī to hūilitatē cupiūt ſeruare interiꝰ in cō ſcientia. et exteriꝰ in habitu. Sexto ha bent voluntatem nūqͣ velle luxuriari. Septimo generāt deo ſuo filios et fili as. ꝑ bonā conuerſatōem ⁊ bonū exem plū. et per ſpūaliū verborū predicatōeꝫ ¶ Hij tūc aſſiſtūt foribus eccleſie mee. qn̄ fidē inuiolabilē obſeruāt. vbi aſſenti unt in me et ego in eos Procedūt vero ad altare meū. et cū corpore et ſanguīe meo ſpūaliter delectant̉ In cuius dele ctatione cor vnū et caro vna ⁊ vniꝰ vo luntatis eſſe volunt. et ego verus deus et homo potens in celo et in terra. ero tercius cum eis. qui implebo cor eorū E Illi cōiuges temꝑales. incipiūt concupiſcentiam ſui coniugij in luxuria tanꝙͣ iumēta. ⁊ deteriores ſunt iumētis Iſti āt ſpūales ꝯiuges. incipiūt in diuīa caritate ⁊ diuino timore. nulli place̓ cu rātes niſi michi. Illos implet et excitat ſpūs malꝰ ad carnis delectationē. in qͣ non ē niſi fetor. ſed iſti implent̉ ſpū meo et igne caritatis mee accēdunt̉. qͥ nūꝙͣ deficiet eis. ¶ Ego ſum vnꝰ deꝰ. trinꝰ ī ꝑſonis vnū in ſubſtātia. cū pr̄ę ⁊ ſpūſcō Sicut enī īpoſſibile ē ſeꝑari patre a fili o ⁊ ſpm̄ ab vtroqꝫ. ⁊ ſicut īpoſſibile ē ſe ꝑari calorē ab igne. ſic īpoſſibile ē tales ꝯiuges ſpūales a me ſeꝑari. qͥn ſim t̓ciꝰ cū eis. ¶ Semel enī corpꝰ meū lacera tū ē in paſſiōe ⁊ mortuū. ſꝫ nunꝙͣ ampli us lacerabit̉ nec moriet̉. Ita ip̄i nunꝙͣ morient̉ a me. qͥ michi fide recta ⁊ volū tate ꝑfecta incorꝑant̉. Nā vbicūqꝫ ſtāt ſedēt vel ābulēt. ego ſemꝑ ſū t̓ciꝰ cū eis. Uerba inrīs ad ſpōſā. qͣliter in chorea ſunt tria. et qūo ꝑ cho reā iſte mūdꝰ deſignat̉. ⁊ de tribulatione mrīs in xp̄i morte Capl̓m. xxvij. Ater dei loquebat̉ ad ſpōſā dicēs At Filia mea volo te ſcire. ꝙ vbi eſt chorea ibi ſūt t̓a. ſcꝫ ianis leticia. vox ꝑfuſa ⁊ labor ſuꝑuacuꝰ Cū aūt aliqͥs dolēs vl̓ triſtis ī Primus. Liber. domo choree ītrauerit. tūc amicꝰ eiꝰ exi ſtens in illa choree leticia. vidēs amicū ſuū venienteꝫ triſtē et meſtū. ſtatim di miſſa leticia. ſegregat ſe a chorea et cō dolet amico dolēti. ¶ Chorea iſta eſt mundus iſte. qui ſemꝑ voluit̉ ſollicitu dine. qui homībus ſtultis videt̉ eſſe leti cia. In quo mūdo ſunt tria. Inanis leti cia. verba ſcurrilia. labor inutilis. quia omīa ꝑ que homo laborat relīquit poſt ſe. Qui aūt eſt in hac mūdi chorea. cō ſideret laborē et dolorem meū et condo leat michi. que erā ab om̄i leticia mūdi ſegregata. ⁊ ſegreget ſe a mūdo. In mor te namqꝫ filij mei. eram ſicut mulier ha bens cor affixum quinqꝫ lāceis. Prima enim lācea. erat nuditas ve recunda ⁊ vituperoſa. qꝛ videbam filiū meū cariſſi mū et potentiſſimū. aſtare ad columnā nūdū et nichil oꝑimēti habentē. B Scd̓a erat accuſatio eius. Nam accu ſabāt eū. dicētes eū ꝓditorem et menda cem. ⁊ eciā inſidiatorē. quē ego ſciebam iuſtū eſſe et veracē. nullumqꝫ offendiſſe vel voluiſſe offendere. Tercia lancea michi erat ſpinea corona eius. q̄ ſic īma niter pupugit caput eius ſanctiſſimuꝫ. vt ſanguis deflueret in ore eius. ⁊ ī bar bam et in aures eius Quarta erat vox lamētabilis in cruce. qua clamauit ad patrē dicēs. O pater qͣre me dereliqui ſti? Ac ſi vellet dicere. Pat̓ nō eſt qui miſereat̉ mei niſi tu. Quita lancea que cor meū ꝑtranſibat. erat mors eius du riſſima. De quot enī venis ſanguis eius exiuit p̄cioſus. quaſi tot lanceis cor me um ꝑforatū ē. Perforate ſūt nēpe vene manuū eius ⁊ pedū. et dolor neruorū ꝑ foratorū acceſſit incōſolabilit̓ ad cor eiꝰ et de corde iterū ad neruos. et quia cor eius erat recētiſſimū et optimū. qꝛ com paginatū de optima natura. ꝓpter ea cer tabant inter ſe vita et mors. et ſic ama rius ꝓtrahebat̉ vita inter dolores. C Appropinquāte autē mortē. cū p̄ intole rabili dolore rūperet̉ cor. tūc ſtatim cōtremuerunt omīa mēbra eius. et caput qd̓ ad dorſum eius reclinabat̉ eleuauit ſe modicū. Oculi ſemiclauſi aꝑiebātur quaſi ad medietatē. Os eius ſimiliter aꝑiebat̉. ⁊ videbat̉ lingua eius ſanguīo lenta. Digiti et brachia que erant quo dāmodo cōtracta extendebant̉. Tradi to aūt ſpū caput inclinabat̉ ad pectus. Manus de loco vulnerum modicū ſub miſerūt ſe. Pedes ſuſtentabāt maiꝰ pon dus. ¶ Tunc aruerūt manꝰ mee. Ocu li obtenebrati ſunt. et facies palluit qͣſi mortui homīs. Aures nichil audierunt Os nichil potuit loqui. Pedes eciam mei nutauerunt. et corpus meū cecidit ad terrā. Surgēs aūt de terra cū vide rem filiū meū leproſo deſpectiorē. poſui voluntatē meam totam ad ip̄m. ſciēs ꝙ ſcd̓m voluntatē eius oīa facta fuiſſent. et nō potuiſſent fieri niſi ip̄o ꝑmittente et regratiabar ei ꝓ omībus. Leticiaqꝫ quedā mixta erat meſticie. qꝛ videbam eū qͥ nūꝙͣ peccauit ex tanta caritate vo luiſſe talia pati pro peccatoribus Ergo quicūqꝫ eſt in mūdo. cōſideret qual̓ erā in morte filij mei. et ſemper habeat pre oculis. Uerba dn̄i ad ſpōſam indicantia qualiter quidā ante eius tri bunal venerat iudicādus. et de terribi li et horribiliſſima ſentētia illata a deo. ⁊ ab oībus ſanctis contra eū. Capl̓m. xxviij. Idebat ſponſa deū quaſi ira Otū qui dicebat. A Ego ſū ſine prīcipio et ſine fine. Nulla īmuta tio ē apud me. nec āni ⁊ dies. Sꝫ om̄e tēpus huiꝰ mūdi. ē apud me qͣſi eſſꝫ vna hora vl̓ momētū. Oīs qͥ videt me. om̄e qd̓ ē in me videt qͣſi ad punctū ⁊ intelli git Sꝫ qͥa tu ſpōſa mea corꝑalis es. ideo nō ſic potes ꝑciꝑe ⁊ cognoſce̓ ſicut ſpūs Ideo indicabo ꝓpter te qd̓ actum eſt Ego ſedi quaſi in iudicio. qꝛ om̄e iudi ciū datū eſt michi. ⁊ venit quidā iudicā Primus. Liber. dus ante tribunal. Cui vox patris ſo nuit dicēs ei. Ue tibi qꝛ vnꝙͣ natus fui ſti. nō qꝛ penituit deū feciſſe eū. ſꝫ ſicut aliquis dolere ſolet pro alio ꝯpatiēdo eī Dein̄ rn̄dit vox filij Ego fudi ſanguinē meum ꝓ te. et ſuſcepi amariſſimā penā pro te. ab hac enī tu omīno alienatꝰ et nec aliquid habet tecū. Uox ſpūs ait Queſiui oēs angulos cordis eius. ſi for te inuenirē aliquā molliciē in corde ei et caritatē. ſed frigidiſſimus ē quaſi ge lu. duriſſimus ē ſicut lapis. nec ē aliqͥd michi cū eo. ¶ Hee tres voces nō ideo audite ſunt qͣſi ſint tres dij. ſed ꝓpter te ſponſa mea facte ſunt. qꝛ tu nō poteras hoc miſteriū alit̓ intelligere. B D inde tres voces predicte. ſcꝫ patris. et filij. et ſpūſſancti. cōuerſe ſunt ſtatim in vnā vocem tm̄. que vox ſic intonuit di cens. Nullatenus debet̉ tibi regnū ce li. Mater mīe ſiluit nec aperuit miſeri cordiā ſuam. qꝛ iſtę iudicādus indignus erat ea. Et omēs ſctī vna voceᵇ clama bāt dicētes Hec eſt diuina iuſticia. vt ꝑ petuo exulſit a regno ⁊ gaudio tuo Et tūc omēs illi qui erāt in purgatorio di xerūt Nulla pena ē tam amara nobiſcū que ſufficiat ad puniendū pct̄a tua Ma iora enī tormēta teneris portare. ideo a nobis ſeqͥſtraberis. Tunc aūt et ip̄e iu dicandus. clamabat voce horrenda di cens. Ue ve ſeminibꝰ q̄ conuenerūt in ventre matris mee. de qͥbus formatꝰ ſū ego: ¶ Scd̓o eciam clamabat. Male dicta inquit ſit hora. in qua anīa mea cū corpore coniūcta fuit. ⁊ maledictus ſit qui dedit corpus et aīam. Tercio cla mabat. Maledicta ſit hora illa. ī qua vi uus de ventre matris ꝓceſſi. Tunc ve nerunt tres cōtra eū horribiles voces de inferno dicētes Ueni ad nos male dicta anima. quaſi es fluens ad perpe tuam mortem ⁊ vitam interminabilem Scd̓o clamabant. Ueni maledicta ani ma. vacua ad noſtram maliciā. Nullus enim erit ex nobis. qui te malicia ſua et pena non impleat. Tercio clamabant. Ueni maledicta anima ponderoſa qua ſi lapis qͥ ſemper mergitur. et nunꝙͣ at tingit fundū in quo quieſcat. Sic tu in profundū profundius nobis deſcendes. vt non poſſis ſubſiſtere anteꝙͣ veneris in yma abyſſi. G Et tunc ait do minꝰ. Ergo ſicut homo habens plures vxores. et videns caſum vnius auertit ſe ab illa. et conuertit ſe ad alias q̄ ſtāt. et gratulatur cum eis. Sic ego auerti faciem meam ab illo ⁊ miſcd̓iam. ⁊ ver to me ad faml̓os et ſeruos meos. ⁊ gau deo cum illis. ¶ Propterea cū tu audi ſti caſum illius et miſeriam. Ideo ſerui michi eo ſinceriꝰ. quo maiore miſcd̓iam tecum feci. Fuge mundū et concupiſcē tiā eius. Nūquid ego paſſionē taꝫ ama ram aſſumpſi propter gloriā mundi. vl̓ quia ſcelerius et leuius nō potui cōſu mare eam? Poterā vtiqꝫ Sed ſic exige bat iuſticia. vt ſicut homo in mēbris oī bus deliquerat. ſic in om̄ibus ſatiſfaciē dum erat. Propter ꝙ deitas homī ꝯpa tiēs. tāta caritate exarſit ad vnam virgi neꝫ. vt de illa hūanitatē ſuſciꝑet. In qͦ hūanitate ſuſtineret deus oēm penam quā hō teneret̉ habere. Ideo ſi ex cari tate penā tuā ſuſcepi in me. ſta ſicut fa muli mei ſtāt ī vera hūilitate. vt nichil erubeſcas nichil tīeas niſi me. Cuſtodi os tuū. vt ſi eſſꝫ volūtas mea tu nunꝙͣ velles loqͥ. Nō ꝯtriſteris de tꝑalibꝰ qͥa caduca ſūt. et ego ditare qͦs voluero et de pauꝑare poſſū Ideo ſpōſa mea pone ſpē tuā totalit̓ in me ¶ Declaratio Hic hō fuit nobil̓ et canonicꝰ ⁊ ſubdy aconꝰ. qͥ obtēta falſa diſpenſatōe. deſpō ſauit virginē diuitē. Sꝫ p̄uentus morte ſubita. nō obtinuit qd̓ concupiuit. Uerba virgīs ad filiā de duabus dn̄abꝫ. qͣrū vna noīabat̉ ſuꝑ bia. et altera hūilitas ꝑ quā virgo dul ciſſima deſignat̉. et de occurſu virginis ad ſuos dilectos ſue mortis temꝑe Primus. Liber. Capitulū. xxix Ater dei loquebat̉ ad ſpon ſam filij dicens A Due ſunt dn̄e. vna eſt que nō ha bet nomē ſpāle. qꝛ indigna ē noīe. Alia eſt humilitas que vocat̉ maria. Super primā eſt dn̄s ip̄e dyabolus. qꝛ ſibi dn̄at̉ Huic dn̄e dicebat miles ſuus. O domi na quidqͥd poſſum facere pro te paratꝰ ſum. tm̄ vt fruar ſemel concubitu tuo Nam ego ſum fortis viribus. magnani mus corde. nichil timeo. ⁊ paratus ſum ire in mortē pro te. Cui illa rn̄dit. Ser ue meus magna eſt caritas tua ad me Sꝫ ego ſedeo ī ſublimi ſede. nec habeo niſi ſedem vnā. ⁊ inter nos ſunt tres por te Prima porta eſt ſic arta. vt quidquid homo habuerit in corpore. ſi ingredit̉ ꝑ eam. omīa dirūpuntur et abſtrahuntur Scd̓a ē ſic acuta. ꝙ pungit vſqꝫ ad ner uos. Tercia porta eſt ſic ardens. ꝙ nul la eſt requies ardoris. ſed qui ingredit̉ per eā ſtatim liqueſcet ſicut es. Ego au tem ſedeo ſublimit̉. ⁊ qͥ ſedere vult mecū cum nō habeā niſi vnā ſedem. cadet ad chaos maximum ſubtus me. Cui ille re ſpōdit. Ego dabo vitā meā pro te. quia pro minimo eſt michi caſus. B Dn̄a iſta eſt ſuꝑbia. ad quā qui ꝑuenire voluerit. ingrediet̉ quaſi ꝑ tres portas Per primā portā ingredit̉. qui totū dat ad laudem hoīm et pro ſuperbia Et ſi ni chil habet. adhibet totam voluntatē ſu am. qūo ſuꝑbire ⁊ laudari poſſit Secū dam portam ingredit̉ ille. qui quidqͥd la borat et quidqͥd facit. et totum tempus et cogitatōes. et omnes vires ſuas dat ad hoc. vt ſuꝑbiam ꝑficiat. Et ſi eciam poſſet carnē ſuam lacerandam tradere cauſa honoris et diuitiarū. libent̓ face ret. Terciā portam ingredit̉. qui nunꝙͣ requieſcit et nunꝙͣ ſilet. ⁊ totus quaſi ig nis ardet. qūo ꝑueniat ad aliquē hono rem. vel mūdi ſuperbiā. Sed cum obti nuerit qd̓ cupit. nō poteſt diu in eodem ſtatu ꝑmanere. ſed cadit miſerabiliter. nichilominus tn̄ ſuꝑbia remāet in mūdo ¶ Ego aūt ait maria que hūillima ſum. ſed eo in ſede ſpacioſa. ⁊ ſupra me nō eſt ſol nec luna nec ſtelle nec eciaꝫ nubes. ſed mira et ineſtimabilis claritatis ſere nitas. procedens a pulcritudine precla ra maieſtatis diuine. G Infra me eciam nō eſt terra vel lapides. ſed requi es incomꝑabilis in virtute dei. Iuxta me non eſt murus ſeu paries. ſꝫ angelo rū et ſanctarū animarū gl̓oſus excerci tus. Et ꝙͣuis ſic ſublimiter ſedeo. tn̄ au dio amicos meos in terra exiſtētes. mi chi quotidie gemitus fundētes et lacri mas. Uideo labores eorū. et efficaciam eorū maiorē ꝙͣ illoꝝ. qui pugnāt pro ſua dn̄a ſuperbia. Ideo viſitabo eos. ⁊ col locabo eos mecū in ſede mea q̄. ſpacio ſa eſt. ⁊ omēs bene pōt caꝑe. Sed non dum ad me vēire. nec ſedere adhuc me cum poterūt. qꝛ duo muri adhuc ſūt in ter nos. ꝑ quos fiducialiter deducum eos. vt ad ſedem meam veniāt. Primꝰ murus ē mūdus qͥ eſt artꝰ. ꝓpter ea ſer ui mei in mūdo ꝯſolabunt̉ ꝑ me Scd̓us murus eſt mors. Ideo ego cariſſima do mina eoꝝ et mat̉. obuiabo eis et occur ram eis in morte. vt eciam in ip̄a morte conſolatiōem et refrigeriū habeant. et collocabo eos mecum in ſede celeſtis gaudij. vt in brachio dilectiōis perpe tue et eterne glorie. cū exultatione im mēſa eternaliter requieſcant Uerba dn̄i maxime ca ritatis ad ſpōſam. de multiplicatōe fal ſorum xp̄ianorum ad xp̄i crucifixionem et qūo ſi poſſibile eſſet. adhuc ē paratꝰ iterū ad mortē pro peccatoribꝰ ſuſcipiē Capitulū. xxx dam. Go ſum deus qͥ om̄ia crea ui ad vtilitatē hoīs. vt illa oīa ſeruirēt hom̄i. ⁊ edifica rent eū. A Sed homo omībus q̄ creaui ei ad vtilitatē ſuā. abutit̉ in ſuū damnū Inſuꝑ ⁊ de deo minꝰ curat. ⁊ eū Primus. Liber. minus diligit ꝙͣ creaturam. Iudei fece runt michi tria genera penarū in paſſio ne mea. Primo lignū quo affixus ſū fla gellatus et coronatus. ¶ Scd̓o ferrū quo affixerunt manus meas et pedes Tercio potum fellis quo potauer̄t me Deinde blaſphemabāt me fatuum eſſe. ꝓpter mortem quā libēter ſuſtinebam. et vocabant me mendacē ꝓpter doctri nam meā. Tales nunc in mūdo multipli cati ſunt. et pauci faciūt michi cōſolati onē Nā affigunt me ligno ꝑ voluntatē peccādi. flagellāt me ꝑ impatientiā. qͥa vnū verbū pro me nullus ferre poteſt. Et coronāt me ſpina ſuperbie ſue. qͣ alti ores me eſſe volunt. Pungunt manꝰ me as et pedes ferro induratiōis. qꝛ gloriā tur de peccato. et indurāt ſe ne timeāt me Pro felle offerūt michi tribulatōeꝫ Pro paſſiōe ad quā letus iui. dicūt me mendacē et fatuū. ¶ Ego enim potens ſum ſubmergere eos et totū mundū pro pter pct̄a ſi vellem. Et tūc ſi ſubmerge rem eos. illi qui remanerēt ſeruirēt mi chi ex timore. ſꝫ hoc nō eſſet iuſticia. qͥa ex caritate deberet michi homo ſeruire Si aūt ꝑſonaliter venirē inter eos vi ſibilis. oculi eorum nō ſuſtineret videre me. nec aures audire me Qūo enim ho mo mortalis poſſet videre immortalē? Adhuc quippe ex caritate libēter iterū morerer pro hoīe ſi eſſet poſſibile. B Tunc apparuit beata virgo maria. cui dixit filius. Quid vis mater mea electa mea? Et illa ait Miſerere creature tue fili miꝓpter caritatē tuam Et ille rn̄dit Adhuc ſemel mīam faciā ꝓpter te. De inde loquebatur dn̄s ad ſpōſam dicēs Ego ſum deus et dn̄s angelorum. Ege ſum dn̄s ſuꝑ mortē et vitam. Ego idem habitare volo in corde tuo. Ecce quā tam caritatem habeo ad te. Celi et ter ra et omīa que in eis ſunt. nō poſſūt ca pere me. et tamē in corde tuo qd̓ nō eſt niſi modicū fruſtū carnis. habitare vo lo. Quē ergo tunc poteris timere quibus ve indigere. cum tu habeas ītra te potentiſſimū deū. in quo ē om̄e bonū: Ergo in corde qd̓ eſt habitaculū meuꝫ debet eſſe tria. lectus in quo requieſca mus. ſedes in qua ſedeamus. lumē quo il luminemur. In corde igit̉ tuo ſit lectꝰ qͥeſcendi ſeu quietudinis. vt quieſcas a prauis cogitatōibus et deſiderijs mūdi et ſemꝑ cōſidera gaudiū eternū. Sedes debet eſſe volūtas manendi mecū. eciā ſi quādoqꝫ contingat excedere. Contra naturā enim ē ſemꝑ ſtare Ille nāqꝫ ſem per ſtat. qͥ ſemꝑ habꝫ voluntatē eſſendi cum mūdo. et nūqͣ ſedere mecū Lux ſeu lumē debet eē fides. qua credas me om nia poſſe. et om̄ipotentem eſſe ſuꝑ oīa Qualiter ſponſa vide bat dulciſſimā virginē mariā. corona ⁊ alijs ornamētis ineſtimabilit̓ decoratā. et qūo ſponſe ſctūs Iohēs baptiſta qͥd per coronā ⁊r̄. deſignat̉ declarat Capl̓m. xxxj. Idebat ſponſa reginam celi matrē dei. A Habentē p̄cioſam coronā ineſtimabi lem in capite ſuo. ⁊ capillos extēſos ſu per ſpatulas admirabilis pulcritudīs Tunicā aureā ſplēdore indicibili choru ſcantē. Et mantellū blaueum de azuro ſeu ſereni celi coloris. Cūqꝫ de tam ſpe cioſa viſione vehemēter admiraret̉ ſpō ſa. et in tali admiratōe tota ſtaret quo dam interno ſtupore ſuſpēſa. Ilico ap paruit ei beatus iohēs baptiſta. qui ait illi. Audi diligent̓ qͥd hoc notat. Coro na igitur notat. ꝙ regīa et dn̄a eſt ⁊ ma ter regis angelorū Capilli ꝓtenſi. ꝙ vir go eſt puriſſima ⁊ īmaculata Mantellū celi coloris. ꝙ omīa temꝑalia erāt ei qͣſi mortua. Tunica aurea notat. ꝙ diuīa caritate ardens. ⁊ feruida fuit. interiꝰ et exterius. In corona aūt eius poſuit filius eius ſeptem lilia. et inter hec lilia poſuit ſeptem lapides Primū igit̉ lilium eſt hūilitas eius. Scd̓m timor. Terciū Primus. Liber. obediētia. Quartū patiētia. Quintum ſtabilitas. Sextū mititas. quia mitis ē dare omībus petentibus: Septimū eſt mīa in neceſſitatibꝫ. In quacūqꝫ enim neceſſitate fuerit hō. ſi hanc toto corde inuocauerit. ſaluabit̉. B Inter hec fulgentia lilia. poſuit filius eius ſeptē la pides p̄cioſiſſimos: Primus lapis ē vir tuoſitas ſingl̓aris. qꝛ nō eſt aliqua v̓tus in aliquo ſpū ſiue in corꝑe aliquo. ꝙͣ ip̄a hanc eandē virtutē nō habeat excellēti us. Scd̓us lapis eſt ꝑfectiſſima mūdi cia. quia iſta regina celi ſic pura fuit. ꝙ vna macula pctī inueniri nunꝙͣ potuit in ea. a principio ingreſſus eius in mun dū vſqꝫ ad vltimā diē mortis ip̄iꝰ. Nec omēs dyaboli tantā impuritatē reꝑire poterant in ea. vbi cuſpis acus pōi poſ ſet. Ip̄a vere erat puriſſima Nā nō de cuit regem gl̓ie iacere niſi in vaſe puriſ ſimo. et mūdiſſimo et electiſſimo. p̄ om̄i bus āgelis et homībus. Tercius lapis fuit pulcritudo eius. qͥa deus de pulcri tudine eiuſdē mrīs ſue iugiter laudat̉ a ſanctis ſuis. et gaudiū ſanctorū angelo rum et oīm ſanctarū aīarum. implet̉ ex pulcritudine eius. Quartus lapis p̄cio ſus corone. eſt ſapiētia eiuſdē virgīs ma tris. qꝛ ip̄a impleta eſt om̄i diuīa ſapien tia cū deo. et ex ea omīs implet̉ ⁊ ꝑficit̉ ſapiētia ¶ Quintus lapis eſt forti tudo. qͥa ip̄a ſic fortis eſt cū deo. ꝙ omīa quecūqꝫ creata et facta ſunt. poteſt de primere. Sextus eciā lapis eſt claritas eius que ſic clara ē. ꝙ angeli qͥ hn̄t ocu los clariores luce. illuminant̉ ex ea. et demōes nō audent reſpicere in clarita tem eius. Septimus lapis. eſt plenitu do omīs delectatōis ⁊ eciā ſpūalis dul cedinis. que in ea ſic plena ē. ꝙ non eſt aliqd̓ gaudiū qd̓ non auget̉ ex ea. nulla delectatio que nō plenior fit et ꝑficiat̉ ex ea. et ex eius viſione beata. qꝛ ip̄a im pleta et repleta eſt grā. et vltra oēs ſan ctos. Ip̄a enī eſt puritatis vas in quo iacuit panis angeloꝝ. ⁊ in quo eſt omīs dulcedo et pulcritudo. ¶ Hos ſeptē la pides poſuit filius eiꝰ int̓ hec ſeptē lilia. que erant in corona eius. Ip̄am ergo o ſponſa filij eiꝰ. honora ⁊ lauda toto cor de tuo. quia vere ipſa eſt omni laude et honore digna Qualiter ſpōſa a mo nitōe dei p̄uenta. elegit ſibi paupertatē et rennuit diuitias et carnalitatē. et de veritate in ſibi reuelatis. et de tribꝰ nō tabilibus a xp̄o ſibi oſtenſis Capl̓m. xxxij. Udebes eſſe ſicut homo qui relinquit. et ſicut qͥ congre gat. A Debes anī relī quere diuitias. et cōgregare virtutes⁊ Relinquere caſura. et cōgregare et̓na Relinquere viſibilia. et cōgregare inui ſibilia. Dabo enī tibi ꝓ delectatiōe car nis. anīe exultatōem. Pro iocunditate mūdi. iocunditatē celi. Pro honore mū di. honorē angelorū. Pro viſione parē tum. viſionem dei. Pro poſſeſſione bo norū. meip̄m datore et creatorem oīm Dic michi tria q̄ quero a te Primo ſi vis eſſe diues in hoc ſecl̓o vel pauper? Et illa rn̄dit. Dn̄e volo magis eē pau per. qꝛ diuitie nichil boni faciūt michi niſi qͣndam ſollicitudinē. ⁊ retrahūt me a ſeruitio tuo. Dic michi ſcd̓o. Nūquid inueniſti in verbis meis que audiſti de ore meo. aliqͥd rep̄henſibile ſcd̓m cor tu um vel falſum? Et illa. nō certe. qꝛ oīa ſunt ſcd̓m rationem. Tercio dic michi vtrum tibi placet delectatō carnis quā pͥus habuiſti. an delectatio ſpūs quam nūc habes? B Et illa rn̄dit Pudor eſt in corde meo. cogitare de illa car nis delectatione priori. et ē nūc michi qͣſi venenū. et eo amarior nūc. quo priꝰ dile xi eam feruētius. Mallem enī mori q̄ vnꝙͣ in illā redire. ⁊ nulla eſt comꝑato iſtius delectatiōis ſpūalis ad illam. Er go inqͥt xp̄s ꝓbas in temetip̄a. omīa eſſe vera que tibi dixerā. Quid ergo times 9. j. Primus. Liber. vel cur ſollicitaris. qꝛ ꝓtraho ea que fa cienda tibi dixi? Cōſidera ꝓphetas. cō ſidera apl̓os ⁊ ſctōs doctores. nunquid inuenerūt aliqͥd in me niſi veritatem? Ideo nō curauerūt de mundo. nec eius ꝯcupiſcentiā. Aut cur ꝓphete tā longe vaticinati ſunt de futuris. niſi qꝛ voluit deus ꝙ verba pͥmo innoteſceret. deinde vēirēt oꝑa. ⁊ vt ad fidē erudirent̉ imꝑi ti?Oīa nēpe miſteria incarnatōis mee antea innotuerunt ꝓphetis. eciā ſtella q̄ p̄cedebat magos. qͥ credentes verbis ꝓ phete. meruerūt videre qd̓ crediderūt. et viſa ſtella citius certificati ſunt. Sic nūc verba mea p̄us debēt annūciari. et poſtea cū venerint oꝑa. euidētius cre det̉ eis. C Tria oſtēdi tibi Primo vnius ꝯſcientiā. cuius pctm̄ cū manife ſtarē. ſignis euidentiſſimis ꝓbaui. Sed qͣre? nūquid nō poſſem eū interficere ꝑ ſonaliter? Aut nō poſſum eū demerge re in pūcto ſi vellē? vtiqꝫ poſſem. Sed propt̓ eruditōem aliorū ⁊ euidentiā ver borū meoꝝ. vt oſtēdam ꝙͣ iuſtus ſum et patiēs. et ꝙͣ infelix ille eſt cui dn̄atur di abolus. ideo ſuffero eū adhuc. Nam ex voluntate quā hꝫ eſſe in pctō. et ex dele ctatōe illius. ſic aucta ē in eū ptās dya boli. ꝙ nec lenitas verboꝝ nec auſteri tas minarū. nec timor ghehenne poteſt eū reuocare. Et bn̄ digne. qꝛ cuꝫ ſemꝑ habuerit voluntatē peccādi. eciā ſi non prodiret in opus. merito traderet̉ inet̓ num dyabolo. Quia minimū pctm̄ qui cūqꝫ in eo delectat̉ nec emēdat. ſatis eſt ei ad ꝑditōem. ¶ Duos alios oſtendi tibi. quoꝝ alterius corpꝰ vexabat dya bolus. ſꝫ nō erat in aīa. Alterius cōſci entiā fallacia ſua obūbrabat. nec tamen in eius aīa erat. nec ptātem habuit ſuꝑ illam. H Sed forte potes q̄rere. nūquid nō idē ſunt conſcientia ⁊ anīa? Nūquid nō tūc eſt in aīa cū eſt in cōſci entia? Ne quaꝙͣ. Sed ſicut corpus hēt dn̄os oculos qͥbus videt. et licet ab eis auferat̉ viſus. corpus tn̄ nichilominus ſanū eſſe poteſt. Sic in aīa eſt. Nā licet intellectꝰ et cōſciētia. qn̄qꝫ ꝑturbantur quantū ad penā. nō tn̄ ſemꝑ ledit̉ anīa qͣntū ad culpā: Et ideo p̄ualuit dyabo lus in conſciētia vniꝰ. et non in anima ¶ Terciū oſtendā tibi. in cuius anīa et corꝑe totalit̓ dn̄atur dyabolus. qͥ niſi potētia mea et gr̄a ſpāli coactus. nunꝙͣ ab eo expellet̉ nec ab eo exibit. Ab ali quibus qͥppe hoībus exit dyabolꝰ liben ter et cito. ⁊ ab aliqͥbus nō niſi inuitus et coactus. Nā in aliquos intrat dya bolus. vel ꝓpter delictū parentū vel ꝓ pter aliqd̓ occultū iudiciū dei. vtputa ī pueros et inſipiētes. In aliqͦs ꝓpter in fidelitatē vel aliud aliqd̓ pctm̄. ab hijs libent̓ exit demon. ſi eicit̉ ab hijs qui ſci unt cōiurationes vl̓ artem talē eiciēdi demones. ſi ip̄i faciūt talē eiectōem ꝓ pter vanā gl̓iam. vel propt̓ aliqd̓ lucrū tꝑale. quia dyabolꝰ hꝫ hoteſtatē ingre diendi in eū qui eiecit. et in illū iterum a quo eiectus ē. qꝛ in neutro diuina ca ritas fuit. E Ab illis aūt quorum aīam et corpus totalit̓ poſſidet. nunꝙͣ exit niſi per meā potentiā. Sicut enim acetū ſi vino dulciſſimo miſceat̉. totam vini dulcedinē inficit et nunꝙͣ ab eo ſe parat̉. ſic nec dyabolus ab alicuiꝰ anīa exit quā poſſidet. niſi ꝑ potentiā meam. Quid ē āt hoc vinū. niſi aīa. q̄ michi dul ciſſima fuit ſuꝑ oēm creaturaꝫ. q̄ michi ſic cara fuit. vt neruos meos incidi. et carnes meas lacerari vſqꝫ ad coſtas fe cerim pro ea. et anteꝙͣ ea carerē. eciam mortē recepi pro ea. Hoc vinū cōſerua bat̉ in fece. qꝛ ip̄am aīam poſui ī corꝑe. in quo tanꝙͣ in vaſe clauſo cuſtodieba tur ad meam voluntatē Sed huic dul ci vino. mixtum eſt peſſimū acetū idem dyabolus. cuius malicia eſt michi acri or. et abhominabilior om̄i aceto. Hoc acetū. ꝑ meā potentiā ab hoīe iſto cuiꝰ nomē tibi dico ſeꝑabitur. vt in iſto oſtē dam tibi mīam meam et ſapientiam. In priori vero iudicium et iuſticiam. Primus. Liber. Declaratio) F Primꝰ fuit nobilis et cantor ſuꝑbus. qͥ ſine licētia pape ihe roſolimā ꝓfectus. arreptus ē a dyabo lo. De iſto demoniaco habet̉ eciā t̓cio libro. cap. xxxj. ⁊ in. iiij. li. ca. cxv. ¶ Se cūdus demoniacꝰ eiuſdē capitl̓i. fuit mo nachus ordinis ciſterciēſis. quē dyabo l tm̄ vexabat. ꝙ vix a qͣtuor teneri po tuit. Cuiꝰ lingua extracta videbat̉ qͣſi bouis: Cuiꝰ vincula manuū inuiſibilit̓ confringebant̉. Iſte ꝑ dn̄am birgittam poſt mēſem et duos dies ſaluatꝰ ē. Ter cius demoniacus fuit exactor oſgocie. qͥ cū moneret̉ ad penitentiā. dixit monen ti. Nūquid hītator domꝰ ſedere poterit vbi ſibi placuerit? Dyabolus tenet cor et linguā meam. qūo poſſum penitere? Qui eciā maledicēs ſctīs dei. ip̄a nocte ſine ſacramētis et confeſſionē mortuꝰ ē Uerba ammonitionis dn̄i ad ſpōſam. de vera et falſa ſapiētia et qͣliter boni angeli bonis ſapiētibus et dyaboli malis ſapientibꝰ aſſiſtunt. Capl̓m. xxxiij Mici mei aliqͥ ſunt qͣſi ſcola res mei. qui habēt tria. Ab Primo conſcientiā intelligē tem ſupra naturā cerebri. Scd̓o ſapien tiā ſine homīe. qꝛ ꝑſonaliter doceo eos intus. Tercio pleni ſunt dulcedine et diuina dilectione. qͣ vincent dyabolum ¶ Sed ecōtrario nūc addiſcūt hoīes Primo volūt eſſe ſciētes ꝓpter iactanti am. vt dicant̉ boni clerici Scd̓o volūt eſſe ſciētes. vt habeāt et obtineāt diuiti as Tercio volūt eſſe ſcientes. vt obti neant honores et dignitates. Propt̓ ea cū ad eūt ſcolas ſuas et ingrediunt̉. ego exeo ab eis. qꝛ ip̄i addiſcūt propter ſuꝑ biam. et ego eos docui hūilitate. Ip̄i in grediunt̉ ꝓpter cupiditatē. et ego nō ha bui vbi caput meū reclinarē. Ip̄i ingre diunt̉ vt habeāt dignitates. inuidentes alijs ſe eſſe ſuꝑiores. et ego iudicabar a pylato. ⁊ ab herode deridebar Ideo ego exeo ab eis. qꝛ nō addiſcūt docrrinā me am. Sed tn̄ qꝛ mitis ſum et bonus. do vnicuiqꝫ qd̓ petit. Qui enim petit a me panem. ip̄e habebit. Qui aūt ſtramē. da bitur ei, Amici aūt mei ip̄i petunt panē qui ſapīaꝫ diuinā in qua ē caritas mea. querūt et addiſcūt, Sꝫ alij petunt ſtra men. ideſt mundialē ſapīam. Quia ſicut in ſtramīe nulla eſt vtilitas. ſꝫ et cibus aīalium irrationabiliū ē. ſic in mūdi ſa pientia quā ip̄i querūt nulla ē vtilitas nulla aīe refectio. niſi tm̄ nomen modi cū et labor vacuus Quia cum hō morit̉ omīs ſapiētia eius adnichilat̉. ⁊ a qͥbus laudabat̉ nō pōt videri. B Unde ego ſum quaſi magnus dn̄s ml̓tos ha bes ſeruos. qͥ diſpenſant ex parte dn̄i. q̄ omībus neceſſaria ſunt. Sic angeli bo ni et mali ſtant ad imꝑiū meū. Qui aūt ſapientiā meam ideſt ſeruire michi addi ſcunt. hijs adminiſtrāt boni angeli. refi cientes eos cōſolatōe et delectabili la bore. Sapiētibus aūt mūdi aſſiſtūt an geli mali. qͥ eis qd̓ volūt aſpirant. et in formāt eos iuxta voluntatē eorū. ⁊ inſpi rant cogitationū cū labore magno Ue runtū ſi ad me reſpiceret. ego ſufficereꝫ eis dare panē abſqꝫ labore. et mundum ad ſacietatē. de quo nunꝙͣ ſatiant̉. quia dulce vertūt ſibi in amarū. ¶ Tu autē ſpōſa mea debes eſſe qͣſi caſeus. corpus tuū quaſi formella. in qͣ caſeus. donec fi guram formelle habuerit formabit̉ Sic aīa tua. que ē michi dulcis et de lectabi lis ſicut caſeus. tā diu probari et purga ri debet in corꝑe. donec corpus ⁊ anima in vnū cōcordent. et vnā formā cōtinen tie ambo tenuerint. vt caro obediat ſpi ritui. et ſpūs carne regat ad oēm v̓tute Hoctrina xp̄i ad ſpon ſam de modo viuendi. et qͣlit̓ dyabolus xp̄o fateret̉ ſpōſam ip̄m xp̄m ſuꝑ omnia dilige̓. ⁊ de queſtiōe facta ꝑ dyabolum xp̄o. cur tm̄ ip̄am diligeret. et de cari tate ꝑ dyabolū patefacta quā xp̄us hꝫ d. ij Primus. Liber. d ſpōſa Capl̓m. xxxiiij. Go ſum creator celi et ter re. qͥ in vtero virginis verꝰ deus et verus homo fui. qu mortuus fui et reſurrexi et aſcēdi in ce lum. At Tu noua ſponſa mea vēi ſti in ignotū locum. ¶ Oportet ergo te habere qͣtuor. Primo ſcire loquelā loci Scd̓o habere veſtes debitas. Tercio ſcire diſponere dies et tꝑa. iuxta conſti tutōem loci. Quarto nouis cibis aſſue ſcere. Sic tu quia de mūdi inſtabilitate veniſti ad ſtabilitatē. ideo oportet te eci am habere loquelā nouā. ideſt abſtinēti am ab inutilibus verbis. et qn̄qꝫ eciam a licitis. ꝓpter grauitatem ſilētij et taci turnitatis. ¶ Ueſtes tue debēt eſſe hūi litas īterior et exterior. vt nec extolles te quaſi alijs ſanctiorē interius. nec eru beſcas corā hom̄ibus exterius exhibere te humilē. Tercio moderatio tꝑis tui eſt. vt ſicut ad corꝑis neceſſitate habui ſti plura tꝑa. ſic nūc vnū tempus habe as ad aīam. vt ſcꝫ ꝙ contra me nūꝙͣ ve lis peccare. Quarto nouus cibus eſt abſtinētia a gula et delicatioribꝫ cū om ni diſcretiōe. ꝓut natura ferre poſſit Quidqͥd enī abſtinētie fit vltra poſſibi litatē nature. michi nō placet. qꝛ ratio nabilia requiro. et vt voluptas edomet̉ B Tūc in eodē momēto apparuit dyabolus. Cui dixit dn̄s Tu fuiſti cre atus in me. et vidiſti oēm iuſticiā in me Rn̄de michi. ſi iſta noua ſponſa eſt legit time mea. ⁊ cū approbata iuſticia? Pe mitto enī te videre cor eius. et intellige re. vt ſcias quid rn̄deas michi. Nūquid ip̄a diligit aliquid ſicut me. aut velit ali qͥd cambij reciꝑe pro me? Cui demon rn̄dit. Nichil diligit ſicut te. ⁊ anteꝙͣ te careret. om̄e ſuppliciū magis pateret̉. ſi dares ei virtutē patiētie Ego video quaſi quoddā ardēs vinculū deſcende re de te in eā. qd̓ ſic alligat cor eius. vt nichil aliud cogitet vel diligat niſi te Tunc dn̄s ait ad dyabolū Dic michi qūo ſedet in corde tuo. aut qūo placꝫ ti bi iſta tanta dilecto mea. quā habeo ad eam? G Et dyabolus ait Ego inqͥt habeo duos ocl̓os. vnū corꝑalem licet non ſim corꝑalis. quo tꝑalia cerno ita clare. ꝙ nichil eſt ſic occultum nichil ſic tenebroſum. qd̓ occultare ſe poſſit a me Scd̓us oculus ē ſpūalis. cū quo nulla eſt pena tā modica ꝙͣ nō video. ⁊ intelli go ad qd̓ pctm̄ ꝑtineat. Et nullū eciaꝫ peccatū tā leue et modicū. qd̓ peniten tia nō purgatū eſt. qd̓ non video. Sed licet nulla mēbra paſſibiliora ſint ocul̓. libētiſſime tn̄ paterer. vt due ardentes faces penetrarēt oculos meos ſine īter miſſione. ad hoc vt ipſa oculis ſpūalibꝰ non videret. Ego eciā habeo duas au res. vnā corꝑalem. qua nullꝰ loquitur ſic ſecrete. ꝙ nō audio et ſcio. Secūda eſt ſpūalis. qua nullus cogitat vel affe ctat ad aliqd̓ peccatum tam occulte. ꝙ̄ nō audiā. niſi penitētia deletū ſit. Una eſt pena inferni. ebulliens quaſi torrēs emanās ardore vehemētiſſimo. hāc libē ter paterer influere. et ſine ceſſatiōe ef fluere ī aures meas. ad hoc vt nichil au diret ip̄a ſpūalibus auribus. H Ego eciā habeo ſpūale cor. qd̓ libēter paterer infruſta ſine ceſſatiōe incidi. et ſemꝑ renouari ad ſupplicium. ad hoc vt eius cor frigeſceret in amore tuo. Nūc aūt quia tu iuſtus es. quero a te vnum verbū. vt rn̄deas michi. Dic michi q̄re tu in tm̄ diligis eā? Aut quare non ele giſti tibi vnā ſanctiorē. ditiorē. ⁊ pulcri orem? Cui rn̄dit dn̄s. qꝛ ſic exigebat iu ſticia. Tu quippe fuiſti creatus in me. et vidiſti oēm iuſticiā in me. Dic michi iſta audiēte. que fuit iuſticia vt ſic male caderes? Aut qualis fuit cogitatō tua tunc. cū cecidiſti? Rn̄dit diabolꝰ Ego vidi in te tria. Ego vidi gl̓iam tuam et honorē ſuꝑ omīa. et cogitabam gloriam meā. Ideo ſuꝑbiēs ꝓpoſui nō tm̄ tibi eē par. ſed eciam ſuꝑ te Scd̓o vidi te eſſe potētiorē om̄ibus. ideo cupiebā adhuc Primus. Liber. Liber. te eſſe potentior. Tercio vidi que futu ra erāt. et quia gloria tua et honor eſt ſi ne principio et ē ſine fine. inuidebā tibi ⁊ cogitabā. ꝙ libent̓ cruciarer ſemꝑ omī pena amariſſima. ad hoc vt tu morere ris. et in tali cogitatiōe cecidi. Et ideo infernꝰ ē factus E Rn̄dit dn̄s Tu queſiſti a me quare iſtam ſic dilexerim. certe qꝛ oēm maliciā tuā cōmuto in bo num. Tu enī qꝛ ſuꝑbus factus es. ⁊ no luiſti me creatorē tuū habere tibi parē Ego ideo hūilians me in omībus. pec catores colligo et me eis cōparo. dādo eis de gloria mea Scd̓o qꝛ tu tā prauā cupiditatē habuiſti. vt velles eſſe potē tior me. Ideo ego peccatores potentes facio ſuꝑ te. et potentes mecū: Tercio qꝛ tu inuidiſti michi Ego ſic caritatiuꝰ ſum. vt me ꝓ peccatoribꝰ offerrē. ¶ De inde ait dn̄s. Nūc dyabole illūinatū ē tenebroſum cor tuū. Dic iſta audiēte. qͣ lem caritatē ego habeo ad illā. Et dya holus. Si poſſibile eſſꝫ inqͥt. libētiſſime patereris vnā penā talē in quolibet mē bro tuo ſpecialit̓. qͣlem ſemel in cruce ī om̄ibus mēbris paſſus es. an̄qͣ ea care res. F Tūc rn̄dit dn̄s Si ergo ſic miſericors ſum vt nulli petēti veniā de negem? Pete et tu mīam hūilit̓ a me. dabo tibi: Cui rn̄dit dyabolus Nequa ꝙͣ hoc faciā. Nā qn̄ cecidi ad quodlibet pctm̄ ſiue cogitatū inutilē ſeu dictū. ſta tuta eſt pena. et vnuſqͥſqꝫ de ſpiritibꝰ qͥ ceciderūt. penā ſuā habebit. Igit̉ anteꝙͣ curuarē genu meū corā te. magis velle omēs penas glutire in me. ꝙͣdiu os aꝑi ri ⁊ claudi poſſet ad penaꝫ. ita vt ſemꝑ renouatus eſſem ad penā. Tūc ait dn̄s ad ſponſam ſuā. Ecce ꝙͣ induratus eſt princeps mūdi. et ꝙͣ potēs cōtra me ex occulta iuſticia mea. Ego qͥppe poſſem delere eū ex potētia mea in vno pūcto ſed nō facio ei maiorē iniuriā. ꝙͣ angelo bono in celo. Cū aūt tempus eiꝰ vene rit qd̓ nunc appropinqͣt. iudicabo eum cū ſequacibus ſuis. Ideo ſponſa mea ꝓ cede ſemper in bonis oꝑbꝰ Dilige me toto corde. nichil timeas niſi me. Ego enim ſum dn̄s ſuꝑ dyabolū. ⁊ ſuꝑ omīa quecunqꝫ ſunt. Uerba virgīs ad ſpō ſam. ꝓp̓um dolorem in xp̄i paſſione expli cantia. et qualiter ꝑ adam et euam mū dus fuerit venditus. et ꝑ xp̄m et eiꝰ ma trē virginē fuerit redemptus. Capitulū. xxxv. Aria loquebat̉. A Cō ſidera filia paſſionē filij mei. Cuius mēbra fuerūt michi quaſi mēbra mea. et qͣſi cor meū. Nam ip̄e ſicut alij filij in viſceribꝰ mr̄is ſolent eſſe. ſic fuit in me. Sed ip̄e ꝯceptus eſt ex feruēti caritate diuine dilectōis. alij aūt ex cōcupiſcētia carnis Un̄ bn̄ dicit Iohānes cōſobrinꝰ eius. Uerbū caro factū eſt Nā ꝑ caritatē ip̄e venit ⁊ erat in me. Uerbū aūt et caritas ip̄m fecer̄t in me. Ip̄e quippe erat michi quaſi cor meū. Propterea cū naſceret̉ ex me. ſen ſi ego ꝙ quaſi dimidiū cor meū naſcere tur. et exiret ex me. Et cū ip̄e pateret̉. ſenſi ꝙ quaſi cor meū patiebat̉. Sicut enī illud qd̓ dimidiū eſt extra et dimidi um intra. et ſi illud pungit̉ qd̓ extra eſt. eque ſentit dolorē qd̓ intus ē. Sic ego cū flagellaret̉ et pungeret̉ filius meus. quaſi cor meū flagellabat̉ et pungebat̉ B Ego eciā fui ꝓpinquior ei in paſ ſione. nec ſeꝑabor ab eo: Ego ſtabā vi cinius cruci eius. et ſicut hoc grauiꝰ pū git qd̓ vicinius eſt cordi. ſic dolor eiꝰ gͣui or erat p̄ ceteris michi. Cūqꝫ reſpexiſſꝫ ad me de cruce et ego ad eū. tūc de ocu lis meis qͣſi de venis lacrime exibāt Et cū ip̄e me cerneret dolore cōfectam. in tm̄ amaricabat̉ de dolore meo. ꝙ omīs dolor vulnerū ſuoꝝ. erat quaſi ſopitus ſibi. p̄ dolore meo quē in me videbat Pro pterea audact̓ dico. qꝛ dolor eius erat dolor meus. qꝛ cor eius erat cor meum. Sicut enī adā et eua vendiderūt mūdū d. iij. Primus. Liber. pro vno pomo. ſic filius meꝰ et ego re demimus mundū quaſi cum vno corde Ideo filia mea cogita qualis ego eram in morte filij mei. et non erit tibi graue relinquere mundum Reſpōſio dn̄i angelo oranti ꝓ ſponſa. ꝙ ſponſe corꝑis et anīe tribulatio cōcedat̉. et ꝙ magis ꝑfectis maiores tribulatōes tribuantur Capitulū. xxxvj. Ngelo oranti ꝓ ſponſa dn̄i ſui. Rn̄dit dn̄s A Tu es quaſi miles dn̄i. qui nūqͣ depoſuit galeam ſuā ꝓpter tediū. et qui pre timore nunꝙͣ diuertit oculos a p̄lio Tules ſtabilis qͣſi mons. ardens quaſi flamma. Tu es ſic mundus. vt nulla ſit in te macl̓a Tu petis mīam ſpōſe mee licet oīa ſcias ⁊ videas in me. tn̄ iſta au diente. dic qualē mīam petis ei. ¶ Tri plex enī eſt mīa. Una qua corpus punit̉ et parcit̉ aīe. ſicut famulus meꝰ iob. cu ius caro data ē oībus doloribus. et aīa ſeruata ē. Scd̓a mīa eſt qua parcit̉ aīe et corꝑi a pena. ſicut rex ille qͥ in oībus voluptatibus fuit. et nullū doloreꝫ nec ad corpus nec ad aīam in mūdo dum vi ueret habuit. Tercia eciā mīa eſt. qͣ pu nitur corpus et aīa. vt et tribulatiōem habeat in carne et dolorē in corde. ſicut petrus et prulus et alij ſct̄i. B Nā tres ſunt ſtatus hoīm in mūdo. Unus eoꝝ qui cadūt in pct̄a et iterū ſurgunt. hos ꝑmitto qn̄qꝫ tripulari ad corpus vt ſalui fiant. Scd̓s eſt eorū qui ineternū libēter viuerēt. vt ineternū peccarent/ qui totā voluntatē ad mundū habent. ⁊ ſi qn̄qꝫ aliqua faciūt ꝓ me. hac inten tione faciunt. vt tꝑalia eis ſuccreſcāt ⁊ proficiant. hijs nō dat̉ pena corꝑis nec dolor magnus cordis. ſꝫ in poteſtate ꝓ pria et volūtate ſua dimittunt̉. qꝛ ꝓ mi nimo bono qd̓ fecerāt ꝓ me. recipient hic mercedē ſuā. vt ineternū crucient̉. quia cū voluntas ē eterna ad peccatū. pena erit eis eterna. Tercius ſtatus ē eoꝝ qui plus timent peccare cōtra me. et offendere voluntatē meam. ꝙͣ de ali qua pena Magiſqꝫ ineternū cruciarē tur pena tolerabili. ꝙͣ me ꝓuocarēt ſci enter ad irā. Hijs dat̉ tribulatio corpo ris et cordis. vt petro et paulo et alijs ſanctis. vt quidqͥd in hoc mūdo delique rint. in mūdo emendet. Uel ad maiorē gloriā et aliorū exemplū. purgant̉ ad tē pus. Hanc triplicē mīam feci in regno iſto cū tribus. quoꝝ nomīa nota ſunt ti bi. G Nūc ergo angele ſerue meꝰ. qualem mīam petis ſponſe mee? Et ille inquit aīe et corꝑis. vt quidqͥd hic deli querit. in mundo emendet. et nullū pec catū eius veniat in iudiciū tuū. Rndit dn̄s. Fiat ſcd̓m voluntatē tuā. ¶ Dein de loquebat̉ ad ſponſam. Tu mea es. ideo ſicut michi placet faciā tecū. nichil dilige ſicut me. Mūda te igitur a pctō om̄i hora. cū cōſilio eoꝝ qͥbus te cōmi ſeram. Nullū peccatū cela. Nullum di mitte indiſcuſſum. Nullū peccatū puta leue. Nullum negligendū. Nam omnia quecūqꝫ neglexeris. ego reducā ad me moriam et iudicabo. Nam nullū pctm̄ tuum veniet in iudiciū meū. qd̓ in vita tua penitētia erit punitū. De quibꝰ aūt penitētia facta non eſt. vel in purgato rio purgabunt̉. vl̓ alio occulto iudicio meo. niſi ſatiſfactōe hic emendentur. Uerba matris ad ſpō ſam excellentiā ſui filij ponentia. et qua liter xp̄s acrius nūc ab inimicis malis xp̄ianis crucifigitur. ꝙͣ a iudeis crucifi xus fuerat. ⁊ per cōſequēs ꝙ tales acri us et amarius punientur Capl̓m. xxxvij. Ater loquebat̉. A Fili us meus tria bona habuit. Primo quia nullus ſic deli catum corpꝰ habuit ſicut ip̄e. eo ꝙ erat de duabus naturis optimis. ſcꝫ deitate et humanitate ⁊ ita mundum. ꝙ ſicut in Primus. Liber. oculo clariſſimo nō inuenit̉ macula. ſic nec in ip̄iꝰ corꝑe aliqua deformitas re periri potuit. Scd̓m bonū erat. ꝙ nūqͣ peccauit. Nam alij filij portāt qn̄qꝫ pec cata parentū ſuorū et ꝓpͥa. iſte enī nunꝙͣ peccauit. et tamē oīm peccata portauit Terciū erat ꝙ aliqui moriunt̉ ꝓpt̓ deū. et maiorē remuneratōem. Ip̄e aūt mo riebat̉ ſic ꝓpter inimicos ſuos. ſicut pro pter me et amicos eius ¶ Sed qn̄ ini mici eius crucifixerunt eū. qͣtuor ei fece runt. Primo coronauerūt eum ſpinis Scd̓o manus et pedes ꝑforauer̄t. Ter cio propinauerūt ei fel Quarto pupi gerunt latus eius. Sed nūc cōquero quia filius meꝰ ab inimicis ſuis qui nūc ſunt in mundo. amarius crucifigiturꝙ tūc iudei crucifixerūt eū. Nam licꝫ dei tas. impaſſibil̓ ſit nec mori poſſit. tam cū ppͥis vicijs crucifigūt eū B Si cut enim aliquis homo ymagini alicuiꝰ inimici ſui. contumeliā et leſionē face̓t. licet ymago nō ſentiret illata. tn̄ ꝓpter voluntate malam ledendi. leſor quaſi ꝓ opere argueret̉ et diiudicaret̉. Sic eo rum vicia quibus ſpūaliter crucifigunt filium meū. abhomīabiliora et grauiora ſunt ei. ꝙͣ illoꝝ qui crucifixerūt eum in corpore. Sed forte tu potes querere qūo crucifigūt eū? Utiqꝫ Primo ponūt eum in cruce quā ſibi p̄parauerat. quā do de p̄ceptis creatoris ſui et dn̄i non curant. ⁊ dehoneſtāt eum. qn̄ ip̄e monet eos ꝑ ſeruos ſuos ſeruire ſibi. ⁊ ip̄i hoc contemnētes faciunt que ſibi placent ¶ Deinde crucifigūt dexterā manum qn̄ tenent iuſticiā pro iniuſticia. dicen tes. Peccatū nō eſt ſic graue et odioſū deo ſicut dicitur. nec deus ineternum affligit quemꝙͣ. ſꝫ propter timorē mina tus eſt. Quare enim redimeret hoīem. ſi vellet eum perire? Non attēdentes. ꝙ minimū peccatū ſi homo delectatur in eo. ſatis eſt ei ad ſuppliciū eternū Et quia nō minimū peccatū dimittit deus impunitū. ſicut nō minimū bonū ſine re muneratōe. Ideo ſempiternum erit eis ſuppliciū. quia et ſempiternā hn̄t volun tatem peccandi. quā filius meus qui vi det cor reputat pro oꝑe. Quia ſicut ha bent voluntatē. ſic eciā oꝑe cōplerent. ſi ꝑmitteret filiꝰ meus G Dein̄ cru cifigūt ſiniſtrā manū eius. qn̄ virtuteꝫ vertunt in viciū. volētes vſqꝫ in finem peccare. dicētes. Si dixerimus in fine ſemel miſerere mei deꝰ. tāta eſt mīa dei ꝙ habebimꝰ veniam. Hoc nō eſt virtus velle peccare. et nō emēdare Uelle pre miū habere ſine labore. niſi eſſet contri tio in corde. ꝙ libēter vellet emēdare ſi poſſet p̄ infirmitate. vel aliquo alio im pedimēto. Poſtea crucifigūt pedes eiꝰ. qn̄ delectant̉ in faciēdo peccatū. et non ſemel cogitant amarā paſſionē filij mei nec regratiant̉ ei ſemel de intimo corde dicētes. O ꝙͣ amara erat paſſio tua de us. laus tibi ſit pro morte tua. hoc nūqͣ procedit de ore eorū. Coronāt eū dein corona deriſionis. qn̄ derident ſeruito res eius. et vanitate reputāt ſeruire ei Dant enim ei fel bibere. qn̄ gaudent et exultāt in peccato. Nec aſcendit ſemel in corde eoꝝ. ꝙͣ graue et ꝙͣ multiplex ſit Pungunt latus eius. qn̄ voluntatē hn̄t perſeuerandi in peccato. D Uere dico tibi. et hoc amicis meis dicere po teris. ꝙ tales ſunt ante filiū meum iniu ſtiores iudicantibus eum. Immitiores crucifixoribus eius. Impudētiores vē ditoribus eius. et maior pena debet̉ iſtis ꝙͣ illis. Pylatus ſciuit bene filiū meum nō peccaſſe. nec dignum aliqua morte Tamē quia timuit amiſſionē temꝑalis poteſtatis et ſeditōeꝫ iudeoꝝ. iudicauit quaſi inuitus filium meum ad mortem Quid autē haberent iſti timere ſi ei ſer uirent? Aut quid de honore ſuo ⁊ dig nitate amitterēt. ſi ip̄m honorarēt Ideo grauius iſti iudicabuntur. et deteriores ſunt pylato in conſpectu filij mei Quia pylatus iudicauit eū propter petitōem et voluntatē aliorum. cū timore quodā d. iiij. Primus. Liber. Iſti autem iudicant eū propter volūta tem ꝓpͥam abſqꝫ timore. qn̄ inhonorāt eū per peccatū. a quo ſi vellē poſſent abſti nere. Sed nec a peccato abſtinent. nec pro pctō facto verecundant̉. qꝛ nō attē dūt. ꝙ indigni ſunt bn̄ficijs eius cui nō ſeruiūt. E Deteriores ſunt iuda. qꝛ iudas tradito dn̄o ſciuit ip̄m bene eſſe deum. et grauit̉ ſe contra eū peccaſſe ſed deſperauit ſeip̄m. ⁊ properauit dies ſuos ad infernū. credēs ſe indignū viue re Iſti autē bene ſciūt peccatū ſuū. ⁊ tn̄ perſeuerāt in eo. nullaꝫ pro eo in corde compunctōem habētes. Sed volūt cū violētia et potētia quadam ſumere reg num celorū. qn̄ hoc non oꝑbus ſed ꝓpt̓ ſpem vanā habere cogitant. quod nulli dabitur niſi oꝑanti. et patiēti aliquid ꝓ deo. Deteriores ſunt eciā crucifixoribꝰ eius. qꝛ cum illi viderūt oꝑa filij mei bo na. ſcꝫ quia reſuſcitauit mortuos. lepro ſos mūdauit. cogitabāt apud ſe. hic fa cit inaudita et mirabilia muſitata. nam proſternit quos vult vno verbo. ſcit co gitatōes nrās facit quecūqꝫ vult Si ꝓ ceſſum ſuū habebit. oēs ſubiciemur po teſtati eius. et ſubditi eiꝰ erimus: Ideo ne ſubicerent̉ ei crucifixer̄t eum ꝓpter inuidiā. Si enim ſciuiſſent ꝙ fuiſſꝫ re glorie. nunꝙͣ crucifixiſſent eum. E Iſti autē vidēt oꝑa eiꝰ quotidie ⁊ mag na mirabilia. vtunt̉ beneficijs eiꝰ ⁊ au diūt qūo ei ſeruire debent. et ad eum ve nire: Sed cogitāt apud ſe. ſi omīa tꝑa lia ſunt relinquēda. Si volūtas eius ⁊ non noſtra faciēda eſt. graue eſt hoc et intolerabile. Ideo cōtemnētes volun tatem eius. ne ſit ſuꝑ voluntatem eoꝝ. crucifigūt filiū meū ꝑ induratiōem. ad dentes contra cōſcientiā ſuā pctm̄ ſuꝑ peccatū. Iſti aūt peiores ſunt crucifixo ribus. qꝛ iudei fecerūt ꝓpter inuidiam et qꝛ neſciebant eū eſſe deum Iſti autem ſciūt eū eſſe deū. ⁊ ex malicia ſua et pre ſumptione cauſa ꝓprie cupiditatis. cru cifigūt eū amarius ſpūalit̓ ꝙͣ illi carnalit̉. qꝛ iſti redempti ſūt. illi nōdū redēpti erāt Ergo ſpōſa obedi filio meo ⁊ time eū. qꝛ ip̄e ſicut ē miẜicors. ſic ē eciā iuſtꝰ. Collocutio gratā dei patris et filij ad inuicē. et qualit̓ pater tradidit filio nouam ſpōſam. et filiꝰ eaꝫ in ſuā gratant̓ recepit. ⁊ quomō ſpōſus informat ſpōſam de patiētia et ſimplici tate per exemplum. Capl̓m. xxxviij. Ater loquebat̉ ad filiū. A Ego veni cū caritate ad vir ginem. et ſumpſi verū corpꝰ tuū ex ea, Ideo tu in me et ego in te Si cut ignis et calor nunꝙͣ ſeparant̉. ſic dei tatem ab humanitate impoſſibile erit ſe ꝑari Rn̄dit filius. Omnis gloria et ho nor ſit tibi pater. fiat volūtas tua in me et mea in te. Rndit iterū pater: Ecce fili hāc nouā ſponſam aſſigno tibi quaſi oue. ad regendū et nutrienduꝫ. de qua tanꝙͣ poſſeſſor ouis. habebis caſeum ad reficiendū et lac ad bibendū. et lanam ad veſtiēdū. Tu aūt ſponſa debes obe dire ei. Ad te enim ꝑtinent tria. Opor tet te eſſe patientē. obedientē. ⁊ libetē Tunc ait filius ad patrē Tua volūtas cum poteſtate. ptās cū hūilitate. humi litas cū ſapiētia. ſapīa cum miſcd̓ia. fiat voluntas tua. que eſt et erit ſine princi pio et ſine fine in me. Ego aſſumo eam michi in meā caritatē. in tuā potentiā et ſpūſſancti regimē. qui nō tres dij ſed vnus deus. B Tunc ait filius ad ſpōſam ſuā. Audiſti quomō pater aſſig nauit te michi quaſi ouem. Oportet er go te eſſe ſimplicē ⁊ patientē quaſi ouē et fructuoſam ad nutriendū ⁊ veſtiēdū Tres enim in mūdo ſunt Primus ē to tus nūdus. Scd̓us ē ſitiēs. Tercius ē eſuriens. Primꝰ ſignificat fidē eccleſie mee q̄ nuda eſt. qͥa omēs erubeſcūt loqͥ fidem et mandata mea. et ſi ſunt qui lo quunt̉ contemnunt̉. et mēdacij arguun tur Ideo verba mea que de ore meo Primus. Liber. procedunt. veſtire debent hāc fidem qͣſi lana. Sicut enī lana creſcit. in corpore ouis ex calore. ſic de calore deitatis mee et lūmanitatis. verba mea procedūt in cor tuum. que veſtiāt fidē meā ſanctaꝫ teſtimonio veritatis et ſapiētie. et ꝓba bunt eā eſſe verā que nūc inanis repu tat̉. vt qͥ vſqꝫ adhuc tepidi fuerāt veſti re fidē oꝑibus caritatis. audita caritate verborū meoꝝ conuertant̉. ⁊ reaccēdā tur ad loquendū fiducialit̓. et agēdum fortiter: ¶ Scd̓s ſignificat amicos meos. qui deſiderant more ſitiētis ꝑfici honorē meū. ⁊ turbant̉ ex inhonoratiōe mea Hij ex dulcedine verboꝝ meorum audita. inebriabunt̉ caritate mea maio ri. ⁊ alij cū eis nunc mortui accendentur ad amorē meū. audito qͣlem grāꝫ facio cū peccatoribꝰ: Terciꝰ ſignificat illos qui cogitant ſic in corde ſuo Si ſciremꝰ inquiūt voluntatē dei. ⁊ qūo viuere poſ ſemus. et ſi bene inſtrueremur de via bo na. libent̓ faceremus q̄ poſſemꝰ. Hij ſūt quaſi eſuriētes ſcire viā meā. et nullꝰ ſa tiat eos. qꝛ nemo ꝑfecte oſtēdit eis que agenda ſunt. et ſi oſtendit̉. nullus ſcd̓m ea viuit. ¶ Et ideo vident̉ eis verba qͣ ſi mortua. qꝛ nemo ſcd̓m ea viuit. I Propterea egoip̄e oſtendā eis que fa cient. ⁊ ſatiabo eos dulcedine mea Nā temꝑalia que vident̉. et nūc fere ab oī bus appetunt̉. ſatiare nō poſſunt hoīeꝫ/ ſed excitāt magis ac magis deſideriū ac quirendi. Uerba aūt mea et caritas ſa tiabunt homīes. ⁊ replebūt eos conſo latione abundanti. ¶ Ergo tu ſponſa mea que es ouis mea. patientiā et obe dientiā cura ſeruare. Tu enim mea ex om̄i iuſticia facta es. Et ideo oportet te ſequi voluntatē meā. Qui aūt ſequi vult voluntatē alterius. debet habere tria. Primo cū eo vnū conſenſū Scd̓o ſimilia opera. Tercio recedere ab ini micis eius. Qui aūt ſunt inimici mei. ni ſi ſuperbia et omnia peccata? Ab hijs ergo debes recedere. ſi cupis ſequi vo Qualiter in xp̄o tēꝑe ſue mortis. ſpes fides et caritas fuerunt perfectibiliter. et in miſeris nobis ſunt defectibiliter. Capitulū. xxxix. Go habui tria ī morte mea A Primo fidē qn̄ flecte bam genua mea et orabam. ſciens ꝙ poſſet me pater eriꝑe de paſſi one. Scd̓o ſpem qn̄ tam conſtanter ex pectabā ⁊ dicebā. Non ſicut ego volo Tercio caritatē. qn̄ dicebam. fiat volū tas tua. Ego eciā habui anguſtias cor poris. ex timore naturali paſſionis. quā do ſudor ſanguīs exiuit de corꝑe. Ideo ne amici mei trepidarēt ſe relictos. cuꝫ inſtat eis tribulatio. ego oſtendi eis in me. ꝙ caro infirma ſemꝑ refugit mole ſtias. Sꝫ potes querere qūo ſudor ſāg uinis exiuit de corꝑe meo? Utiqꝫ ſicut ſanguis infirmi in om̄ibus venis ſiccat̉ et conſumit̉. ſic ex dolore naturali mor tis ſanguis meus cōſumebatur B Pater deniqꝫ oſtēdere volēs viam per quā aperiret̉ celū. et homo excluſus in grederet̉. tradidit me ex caritate in paſ ſionē. vt corpus meū conſumata paſſio ne. glorificaret̉ in gloria. Nō enim ſine paſſionē. hūanitas mea in gloriā venire poſſet ex iuſticia. licet potuiſſem. ex po tētia deitatis mee feciſſe Qūo ergo illi merent̉ intrare in gl̓iam meam. qui mo dicā habent fidē. ſpem vanā. ⁊ caritatē nullam? Si deniqꝫ haberēt fidē gaudij eterni. et ſupplicij horribilis. nichil co cupiſcerēt niſi me. Si crederent ꝙ ego oīa video ⁊ ſcio. et in oīa potēs ſum. et de om̄ibus iudiciū requiro. vileſceret eis mūdus. et timerēt magis coram me peccare ꝓpter timorem mei. ꝙͣ pro hoī bus. Si haberent ſpem firmam. tūc to ta mens. et cogitatio eorū eſſet ad me Si haberent caritatem diuinā. cogita rent ſaltem in animo quid feci pro eis. d. v. Primus. Liber. quantus michi labor in p̄dicatione. qͣn tus dolor in paſſione. quanta michi ca ritas in morte. ſcꝫ quia prius volui mo ri ꝙͣ eos relinquere. C Sed fides eoꝝ eſt infirma. et quaſi pedet in eis ci tius minans caſum. qꝛ credūt abſente temptationis impulſu. diffidūt autē ac cedente aliquo ꝯtrario. Spes eorū eſt vana. qꝛ ſperant peccatū ſine iuſticia et veritate iudicij dimitti. Regnū celorū confidūt obtinere gratis. Mīam abſqꝫ temꝑamēto iuſticie. obtinere cupiunt Caritas eoꝝ ad me tota eſt frigida. qͥa nunꝙͣ accendunt̉ ad querendū me. nifi tribulatione cogant̉. Qūo cū talibus poſſum calefieri. qͥ nec fidem hn̄t rectā nec ſpem firmā. nec caritatē ad me fer uentē? Ideo cū clamauerint ad me et dixerint miſerere mei deus. nō merent̉ audiri. nec intrare in gloriā meā. qꝛ no lunt ſeqͥ dn̄m ſuū ad paſſionē. ideo nec ſequent̉ eū ad gloriā. Nullus enī miles placere poteſt dn̄o ſuo. et in grām eius poſt lapſum rec ipi. niſi prius aliquā hūi litatē ei fecerit ꝓ contēptu ſuo. Uerba qualiter crea tor ꝓponit ſponſe tres benignas queſtio nes. primam de mariti ſeruitute ⁊ dn̄io vxoris. ſcd̓am de viri labore ⁊ vxoris cō ſumptione. terciam de contemptu dn̄i ⁊ de ſerui honore. Capitulū. xl. Go ſum creator tuus et do minus. Dic michi tria que quero a te. A Qūo ſtat illa domus vbi vxor veſtit̉ ſicut dn̄a. et maritus eius quaſi ſeruus? Nūquid de cet ſic? Tūc reſpōdit illa intus in ꝯſciē tia ſua. Nō dn̄e decet ſic. Et dn̄s. Ego ſum dn̄s oīm et rex angeloꝝ. Ego ve ſtiui ſeruū meū id eſt hūanitatē meā. nō niſi ad vtilitatē ⁊ neceſſitatē Nichil enī queſiui in mūdo. niſi ſolūmodo tenuem victū et veſtitū: Tu aūt que es ſponſa mea tu vis eſſe ſicut dn̄a. habere diuiti as et honores. ⁊ honorifice īcedere Ad quid enim valēt oīa iſta? Certe omnia vana ſunt et omnia relinquent̉/ Homo quippe nō creatus fuit ad tanta ſuꝑflu tatem. ſed ad neceſſitatē nature. Hanc aūt ſuperfluitatē inuenit ſuꝑbia q̄ nūc habet̉. et diligit̉ pro lege. Scd̓o dic mi chi. Nūquid decēs eſt. vt vir laboret de mane vſqꝫ ad veſꝑam. ⁊ vxor in vna ho ra conſumat oīa que congregata ſunt? Tūc illa rn̄dit. Non decet ſic. ſꝫ iuxta voluntatē viri viuere ⁊ facere tenetur vxor B Et dn̄s. Ego feci ſicut vir qui a māe vſqꝫ ad veſꝑam laborat Ego enim a iuuētute mea vſqꝫ ad paſſionem meā laboraui. oſtendēs viā eundi ad ce lum p̄dicando. et opere complēdo p̄di cata. hunc oēm laborē meum vxor ideſt anima. q̄ deberet eſſe mea qͣſi vxor tūc cōſumit. qn̄ luxurioſe viuit. vt nichil ei proſit que ego feci. nec inuenio in ea ali quid virtutis in quo poſſum cū ea dele ctari. Tercio dic michi in quacūqꝫ do mo dn̄s contēnitur. et ſeruus honorat̉. nūquid nō indecēs ē et abhominabile? Et illa. Uere ſic eſt. Et dn̄s: Ego ſum dn̄s oīm. Domus mea mundus ē. et ho mo ſeruus meus de iure eſſe deberet. Sed ego dn̄s nunc in mundo contem nor. et homo honorat̉. Et ideo tu quā elegi cura facere voluntatē meā. qꝛ om nia que in mundo ſunt. nō ſunt niſi que dam ſpūmā maris. et quedā viſio vana Uerba creatoris p̄ſen tibus celeſti exercitu ⁊ ſponſa. qualiter conquerit̉ de quinqꝫ viris. ſcꝫ de papa cum ſuo clero. et de malis laycis. et de iudeis. et de paganis. ⁊ de auxilio miſ ſo amicis ſuis. ꝑ quos omēs homīes in telliguntur ⁊ de crudeliſſima ſententia contra inimicos illata. Capl̓m. xlj. Go ſum creator oīm A Ego āte lucifeꝝ a patre ge nitus. et inſeparabiliter in Primus. Liber. patre et pater in me. et vnus ſpūs ī am bobus. Ideo vnus deꝰ pater. et filiꝰ. ⁊ ſpūſſanctus nō tres dij. Ego ſum qͥ ab rae ꝓmiſi hereditatē eternaꝫ. et ꝑ moy ſen eduxi ppl̓m meum de egypto. Eg idē ſum qui in ꝓphetis loquebar Pater miſit me in viſceribꝫ virginis non ſepa rās ſe a me. ſed manēs inſeꝑabiliter me cum. vt homo a deo recedes. ad deum per caritatē meam rediret. ¶ Nūc au tem pn̄te exercitu meo qͥ oīa videtis in me ⁊ ſcitis ī me. tn̄ ꝓpter cognitōem et inſtructōem iſtius aſtantis ſponſe. que ſpūalia non poteſt ꝑcipere niſi ꝑ corpo ralia. cōqueror coram vobis ſuꝑ iſtos qͥnqꝫ viros hic aſtātes. qꝛ multiplicit̓ of fendunt me. Sicut enim olym per no men iſrael in lege. intelligebam totum populū iſraheliticū. ſic nunc per quinqꝫ viros iſtos. intelligo omēs hoīes in mū do. Primus ē rector eccleſie ⁊ eius cle rici. Scd̓us eſt mali laici. Terciꝰ iudei Quartus pagani: Quintus amici mei. B Sed de te o iudee. excipio om nes iudeos qui occulte ſūt xp̄iani. ⁊ ſer uiunt michi ſincera caritate et recta fi de. et opere perfecto in occulto. De te autē pagane. excipio omēs qui libenter incederet ꝑ viam mandatoꝝ meorum ſi ſcirēt qūo. et ſi inſtruerent̉. qui ⁊ oꝑe faciunt quantū ſciūt et poſſunt. Hij nul latenus vobiſcū iudicabunt̉. ¶ Nunc ergo conqueror ſuꝑ te caput eccl̓e mee qui ſedes in ſede mea. ꝙͣ petro ⁊ ſucceſ ſoribus eius tradidi ad ſedendum in ea. triplici dignitate et autoritate: Primo vt poteſtatem haberent ligandi animas et ſoluendi a peccato. Scd̓o vt aperi rēt celum penitētibus. Tercio vt clau derent celum maledictis et contemnē tibus. Sed tu qui deberes ſoluere ani mas. et ad me p̄ſentarę. tu vere es ani marum interfector. Ego enim inſtitui Petrum paſtorem et ſeruatorē ouiū me arum. Tu autem es diſperſor et lacera tor earum. Tu autem peior es lucifero Ipſe enim habebat ad me inuidiam. et nullum concupiuit occidere niſi me. vt pro me dominaret̉. Tu autē tanto dete rior es. ꝙ non ſolum occidis me remo uendo me a te per mala opera tua. ſed et animas occidis per malum exemplū tuum: C Ego redemi aīas ſan guine meo. et cōmiſi eas tibi tanꝙͣ ami co fideli. Tu autem tradis eas iterato inimico. a quo redemi eas. Tu es iniu ſtior pilato. qui nullū iudicabat ad mor tem niſi me. Tu autem non ſolum iudi cas me quaſi nullius dominatorē. ⁊ nul lius boni dignum. ymo ⁊ animas inno centes condemnas. ⁊ nocentes dimit tis. Tu es immitior iuda. qui me ſolum vendidit. Tu autē non ſolum vendis me. ſed et animas electorum meorū. pro turpi lucro tuo ⁊ vano nomine Tu es abhominabilior iudeis. Ip̄i crucifixe runt corpus meum ſolum. Tu aūt cru cifigis et punis animas electorū meoꝝ quibus malicia tua et tranſgreſſio. ama rior eſt om̄i gladio. Et ideo quia tu ſimi lis eis lucifero. iniuſtior pylato. immiti or iuda. abhomīabilior iudeis. ideo me rito cōqueror ſuper te D Ad ſcd̓m aūt ideſt ad laycos ait dn̄s. Pro vtili tate tua omnia creaui. Tu conſenſiſti ī me ⁊ ego in te. Dediſti michi fidē tuam et ꝓmiſiſti cum iuramento tuo. te michi ſeruiturum. Nunc autē diſceſſiſti a me. quaſi homo ignorans deum ſuū ¶ Uer ba mea habes pro mendatio. oꝑa mea pro vanitate. Voluntatē meam et man data mea dicis nimis grauia. Tu factꝰ es violator fidei ꝓmiſſe Tu fregiſti iura mentum tuū. ⁊ dereliquiſti nomen me um Tu diſſociaſti te a numero ſanctoꝝ meoꝝ. ⁊ veniſti ad numerū demonū. et eorū fctūs es ſocius. Tibi videt̉ nemi nem. laude et honore dignū. niſi teipſū Oīa q̄ mea ſunt ⁊ q̄ michi face̓ teneris ſunt tibi difficilia. q̄ aūt tibiip̄i placent Primus. Liber. facilia Ideo merito cōqueror ſuper te quia fregiſti fidem tuam. quā michi in baptiſmo ⁊ deinceps dediſti. Inſuꝑ et pro caritate mea quā verbo et oꝑe tibi mōſtraui. arguis me mendacē. Pro paſ ſione mea dicis me fatuū. ¶ Ad terciū aūt. ideſt ad iudeos ait. Ego vobiſcum incepi caritatē meaꝫ. elegi vos in ppl̓m meū. eduxi vos de ſeruitute. dedi vobis legē meā. ⁊ introduxi vos in terrā quā promiſi pr̄ibus vr̄is. miſi vobis ꝓphetas in conſolatōem. Deinde ex vobis elegi virginē michi. ex qua ſuſcepi hūanitatē Nūc aūt conq̄ror ſuꝑ vos. qꝛ adhuc nō vultis credere dicētes. Nondū venit xp̄s ſed adhuc vēturus eſt. E Ad quartū vero ideſt ad gentilem. ait dn̄s Ego creaui te ⁊ redemi ſicut xp̄ianum et oīa bona feci ꝓpter te. Tu aūt es qͣſi homo amēs qꝛ neſcis qͥd facis. quaſi hō cecus qꝛ neſcis quo vadis Colis enim creaturā pro creatore. falſum pro vero et curuas genū tuū ante inferiorē tuū Idro cōqueror ſuper te. ¶ Ad quintū aūt ait. Procede amice viciniꝰ. ⁊ ſtatim ait ad celeſtem exercitū. Amici dilecti ego habeo vnū amicū. ꝑ quē intelligo plures. Ip̄e ē quaſi homo incluſus int̓ malos. et captiuatus durit̓. Si loquit̉ vera ip̄i lapidāt os eius. Si facit bona lanceā mittūt in pectus eius Ecce ami ci mei et oēs ſancti. ꝙͣdiu patiar iſtos. ⁊ ꝙͣdiu ſufferā talem contemptū? Rn̄dit ſctūs iohēs baptiſta Tu es quaſi ſpecu lum mundiſſimū. In te enim quaſi ī ſpe culo videmusᶻ oīa ſine verbo. ⁊ ſcimus Tu es dulcedo incōꝑabilis. in qͣ om̄e bonū ſapit nobis Tu es quaſi gladius acutiſſimus. qͥ iudicas in eqͥtate. F Tunc rn̄dit ei dn̄s. Uere amice mi tu dicis verū. In me enī electi mei vidēt om̄e bonum. et oēm iuſticiā. et eciā ſpi ritus maligni. licet nō in luce. ſꝫ in con ſciētia ſua Sicut enim homo poſitus in carcere. qͥ prius didicerat lr̄as. qͥ licet in tenebris ſit. nichilominꝰ ſcit ea q̄ didi cit ꝙͣuis nō videat. Sic demones. ꝙͣuis non videant iuſticiā meam in luce clari tatis mee. tn̄ ſciunt et vident in cōſcien tia ſua Ego eciā ſum quaſi gladius qui diuidit duo. ſic ego vnicuiqꝫ do ſicut meret̉. Deinde ſubiungens dn̄s. ait ad beatum Petrū. Tu es fundator fidei ⁊ eccleſie mee. Dic audiēte exercitu meo iuſticiā. de hijs quinqꝫ viris Reſpōdit petrus: Laus et honor ſit tibi dn̄e pro caritate tua. quā facis cū terra tua Be nedictus ſis tu ab omni exercitu tuo. quia facis nos videre ⁊ ſcire in te omīa que facta ſunt ⁊ futura ſunt In te enim omnia videmus ⁊ ſcimus. Hec autem ē vera iuſticia. vt primus qui ſedet in ſede tua. et opera habet luciferi. amittat cū contemptu ſedem in qua p̄ſumpſit ſede re. et particeps ſit pena luciferi. G De ſcd̓o eſt iuſticia. vt qui receſſit a fi de tua. deſcendat ad infernum capite in ferius et pedibus ſurſum. quia cōtemp ſit te. qui deberes eſſe caput ſuum. et ſe ipſum dilexit. ¶ De tercio eſt iuſticia vt non videat faciem tuam. ſed et puni atur iuxta maliciam ⁊ cupiditateꝫ ſuā. quia perfidi non merentur videre viſi onem tuā. ¶ De quarto eſt iuſticia. vt ſicut homo amens recludatur. et in lo cis tenebroſis deputetur. ¶ De quīto eſt iuſticia. vt eī mittatur auxiliū. Qui bus auditis. Reſpondit dominꝰ. Iuro per deum pr̄em. cuius vocem iohānes baptiſta in iordane audiuit. Iuro ꝑ cor pus qd̓ Iohānes in iordane baptizauit. vidit et attrectauit. Iuro per ſpiritum qui in columbe ſpecie in iordane appa ruit. ꝙ faciā iuſticā ſuper iſtos quinqꝫ ¶ Tunc deinde addens dominꝰ. dixit ad primū hominē de ſupradictis quinqꝫ Gladius mee ſeueritatis in corpus tuū intrabit. qui a ſuperiori capitis ingredi etur. ⁊ ſic profunde ⁊ valent̓ infigetur. vt nunꝙͣ extrahatur. M Sedes tua demergetur quaſi lapis pondero ſus. qui non ſubſiſtat anteꝙͣ venerit in Primus. Liber. nouiſſimū ꝓfundi. Digiti id eſt aſſeſſo res. ardebūt igne ſulphureo te inextīg uibili. Brachia tua ideſt vicarij. qui ad animarū ꝓfectū extēdi deberēt. ſꝫ extē dunt̉ ad vtilitatē mundi et honorē. iudi cabunt̉ pena quā dicit dauid Fiāt filij eius orphani. et vxor eius vidua. ⁊ aliēt recipient ſubſtantiā eius Que eſt vxor eius niſi aīa. q̄ relīquet̉ a gl̓ia celeſti. et erit vidua a deo? Filij eius ideſt virtu tes qͣs habere videbāt̉. et ſimplices mei qui ſub ip̄is erāt. ſeꝑabunt̉ ab eis. ⁊ dig nitas eoꝝ et bona. ad alios deuoluent̉. Et ip̄i ꝓ dignitate. eternā confuſionē hereditabunt. Deinde ornatus capitis eoꝝ. demerget̉ in lutū īferni. a quo nūꝙͣ conſurgent. Ut ſicut hic ꝑ honorem et ſuꝑbiam ſuꝑ alios aſcenderūt. ſic in in ferno p̄ alijs demergent̉ ita ꝓfunde. vt impoſſibile ſit eis cōſurgere. L Mē bra eoꝝ. id eſt omēs ſeqͣces eoꝝ et fauto res clerici. abſcindent̉ ab eis. ⁊ diſiunge tur ſicut murus deſtruēdus. vbi nō reli quit̉ lapis ſuꝑ lapidem. nec cementū ad herebit lapidibꝫ. nec veniat ſuꝑ eos mi ſericordia. qͥa caritas mea nunꝙͣ calefa ciet eos. nec edificabit eos in eternam manſionē in cel̓. ſꝫ ſine fine cū capitibꝰ ſuis. diſſoluti ab om̄i bono. cruciabun tur ¶ Ad ſcd̓m aūt dico. Quia nō vis tenere fidem michi ꝓmiſſam. nec carita te ad me habere. mittā ad te aīal qd̓ de torrente impetuoſo ꝓcedit. et abſorbe bit te: Et ſicut torrens ſemꝑ ad inferio ra deriuat̉. ſic anīal illud deducet te ad inferiora inferni. Et ſicut impoſſibile ē tibi. cōtra torrentē impetuoſū aſcende re. ſic difficile eſt tibi ab inferno nunꝙͣ cōſurgere. ¶ Ad terciū dico. qꝛ tu iu dee iā non vis credere me veniſſe. ideo cū venero ad ſcd̓m iudiciū videbis me. nō in gl̓ia mea ſed in conſcientia tua. ⁊ probabis ꝙ omīa erāt vera que dixerā. Tūc reſtat tibi pena iuxta merita tua ¶ Ad quartū dico. qꝛ iam non curas credere nec vis ſcire. lucebūt tibi tene bre tue et cor tuū illuſtrabit̉. vt ſcias iu dicia mea eſſe vera. nec tn̄ veīas ad lu cem E Ad quintū dico Tria tibi faciam: Primo implebo te intus calore meo. Et ſcd̓o faciā os tuū durius om̄i lapide ⁊ ſtabilius. ita vt lapides in te ia cientes redeāt Tercio armabo te ſic ar mis meis. ꝙ nulla lancea nocebit tibi. ſed omīa moleſcāt ante te. qͣſi cera a fa cie ignis. Ergo ꝯfortare ⁊ ſta viriliter Sicut enim miles qui ī belloſperat au xilium dn̄i ſui. tam diu pugnat ꝙͣdiu ali quis liquor eſt in eo. ſic tu ſta firmiter et pugna. quia dn̄s deus tuus dabit ti bi auxiliū. cui nullus poteſt reſiſtere Et quia paucum habes numeꝝ. honorabo te. et multiplicabo te. Ecce amici mei. hec videtis in me ⁊ ſcitis. ⁊ ſic ſtant an te me. Uerba mea que nunc dicta ſunt complebunt̉. Illi autē nunꝙͣ intrabūt in regnum meum ꝙͣdiu ego ſum rex. niſi ſe emendauerint. Nullis enim dabitur celum niſi humiliantibus ſe. et peniten tibus. Tunc reſpondit omnis exercitꝰ Laus ſit tibi dn̄e deus. qui es ſine prin cipio et ſine fine. Uerba exhortationis virginis ad ſponſam. qualiter filium ſu um debeat diligere ſuꝑ omnia. et quali ter in virgine glorioſa omnes virtutes et gratie includuntur Capl̓m. xlij Ater loquebatur. A Ego habui tria quibus pla cui filio meo. Humilitatē. vt nulla creatura nec angelꝰ nec homo eſſet me hūilior. Scd̓o habui obediēti am. qꝛ. ſtudui obedire filio meo in om̄i bus. Tercio hūi p̄cipuā caritatē. Ideo triplicit̓ honorata ſum a filio meo Nam primo facta ſum angelis ⁊ hoībus hono rabilior. ita vt nulla ſit virtus in deo que nō fulgeat in me. licet ip̄e eſt fons ⁊ om niū creator Ego aūt ſum creatura eiꝰ. cui gratiam ſuam conceſſit pre ceteris. Primus. Liber. Scd̓o pro obediētia tantā poteſtatem obtinui. ꝙ nullus tam immundus pec cator eſt. ſi ad me cum emendatiōis pro poſito conuertitur et cum corde cōtri to. ꝙ non habebit veniā Tercio pro ca ritate ſic appropinqͣt deus michi. ꝙ qui videt deū videt me. et qui videt me. dei tatem et hūanitatē videre poteſt in me quaſi in ſpeculo. et me in deo Quicūqꝫ enim videt deū videt ī eo tres ꝑſonas et quicūqꝫ videt me. videt quaſi tres ꝑ ſonas. Nā deitas cōcluſit me in ſe. cum aīa et corꝑe. ⁊ impleuit me om̄i virtute vt nō ſit virtus in deo que nō ſplendeat in me. ꝙͣuis iſpe deus eſt pater et dator oīm virtutum. B Sicut enim duo corꝑa inſimul coniūcta. quidqͥd vnū re ceꝑit hoc recipit aliud. Sic fecit michi deus. Nā non eſt dulcedo que nō eſt in me. Quēadmodū aliquis habēs nūcle um. et partē alteri cōmunicat. ¶ Anīa et corpus meū puriora ſunt ſole. et mun diora ſpeculo. Un̄ ſicut in ſpeculo vide rent̉ tres ꝑſone ſi aſtarent. ſic ī purita te mea videri poteſt pater et filiꝰ et ſpi rituſſctūs: Ego enim habui filiū in vte ro meo cū deitate. Nūc ip̄e videt̉ in me cū deitate et humanitate. quaſi in ſpecu lo. qꝛ glorificata ſum. Ergo ſponſa filij mei. ſtude ſequi hūilitatē meā. et nichil diligas niſi filium meum. Uerba filij ad ſpōſam qualiter ex modico bono homo aſcen dit ad ꝑfectum bonū. ⁊ ex modico ma lo deſcedit ad ſummū ſupplicium Capitulū. xliij Ilius loquebat̉. A Ex modico bono orit̉ qn̄qꝫ mag na merces. Dactilus mirifi ci odoris eſt et in fructu eius lapis. Si ponit̉ in pingui terra pingueſcit et fru ctificat. et creſcit in magnam arborem. Si aūt ponit̉ ī arida terra areſcit. Ari da ē nimis t̓ra illa a bono. que delecta tur in pctō. In qua ſi ſemē virtutū ſerit̉ non pingueſcit. Pinguis autē eſt terra mentis illius qui cognoſcit pctm̄. ⁊ ge mit ſe peccaſſe. In qͣ ſi ponit̉ lapis dac tili. id eſt ſerit̉ ſeueritas iudicij mei ⁊ po tentie mee. radicat̉ tribus in mēte radi cibus. Primo cogitat ſe nichil poſſe fa cere ſine auxilio meo. ideo aꝑit os ſuuꝫ ad rogandū me. Scd̓o incipit eciā mo dicam dare elemoſinā pro nomīe meo Tercio exoccupat ſe a negocijs ſuis ad ſeruiendū michi. Deinde incipit ab ſtinere in ieiunio. et in abdicatione vo lūtatis ꝓpͥe. et hoc eſt corpus arboris B Poſtea creſcunt caritatis rami qn̄ trahit omēs quos poteſt ad bonum Dein̄ creſcit fructꝰ. qn̄ eciā alios docet in quantū ſcit. ⁊ tota deuotōe intēdit. qūo honorē meū poſſit ampliare. Tal̓ fructus michi ſumme placꝫ. Sic igitur ex modico aſcēdit ad ꝑfectū Qn̄ primo radicat̉ ꝑ modicam deuotōem. Creſcit corpus ꝑ abſtinentiā. Multiplicant̉ ra mi ꝑ caritatē. Pingueſcit fructus ꝑ p̄di catōem. Sil̓imodo ꝑ modicū malū. de ſcendit hō ad ſumma maledictiōem. et ſummū ſuppliciū. Nūquid ſcis qͥd ē onꝰ grauiſſimū de hijs que creſcūt? Certe hoc ē infās qͥ venit ad partū. et nō pōt naſci. ſꝫ intra viſcera mrīs morit̉. ⁊ ex hͦ eciā mat̓ rūpit̉ et morit̉. quā pr̄ cū filio defert ad ſepulcrū. et cū putredine ſepe lit. Sic dyabolus facit aīe Anīa qͥppe vicioſa eſt qͣſi vxor dyaboli. cuiꝰ in om̄i bus ſequit̉ voluntate. q̄ tunc cōcipit ex dyabolo qn̄ pctm̄ placet ei. et gaudet ī eo. ¶ Sicut enī mat̓ ex modico ſemi ne qd̓ nō eſt niſi putredo. ꝯcipit ⁊ fruc tificat. ſic ⁊ aīa cū delectat̉ in pctō. facit magnū fructū dyabolo. Inde formātur membra et robur corporis. qn̄ peccatū ſuper peccatū addit̉. ⁊ quotidie augmē tatur. Augmentatis itaqꝫ peccatis. ma ter intumeſcit volens parere. ſed nō va let. Quia cōſumpta natura in pctō. te dio habet̉ vita. ⁊ libent̓ vellet plus pec care. ſꝫ nō pōt. nec ꝑmittitur a domīo. Primus. Liber. Tunc adeſt timor. ꝙ nō poteſt volunta tem ſuam ꝑficere. abeſt fortitudo et leti cia. Undiqꝫ eſt dolor ⁊ ſollicitudo Tūc rumpit̉ vent̓. qn̄ deſꝑat ſe poſſe facere bona. Tūc qͦꝫ morit̉. qn̄ blaſphemat iu diciū dei et rep̄hendit. et ſic ducit̉ a dia bolo pr̄e ad ſepulcrū inferni. vbi cū pu tredine pctī et filio delectatiōis praue ſepelitur ſine fine Ecce qūo ex modico auget̉ pctm̄. et creſcit ad damnatōem. Uerba c̓atoris ad ſpo ſam. qualit̓ nunc deſpicit̉ et vituꝑat̉ ab hoībus. nō attēdentibꝰ qͥd fecerit ex ca ritate monēdo in ꝓphetis. et eciā patien do pro ip̄is. nec curantibus de eius ira quā contra abſtinatos exercuit crudeli Capl̓m. xliiij. ter corrigēdo. Go ſum creator oīm ⁊ dn̄s Ego feci mundū. ⁊ mundꝰ ſpreuit me Ego audio de mūdo vocem quaſi apis maioris. qui in terra congregat mel. Nā ſicut apis ma ior cū volat. ſtatim ad terrā ſe iterū de primit ⁊ nimis raucā vocem emittit. ſic in mundo nūc audio vocem illā raucā dicentē. Non curo qͥd ſequit̉ poſt hec. Omnes qͥppe iā clamant nō curo. Ue re homo nō attēdit nec curat quid feci ex caritate monēdo in ꝓphetis. p̄dican do per meip̄m. patiēdo ꝓ ip̄is. Non cū rat qͥd feci in ira mea. corripiēdo malos et inobediētes. Uidēt ſe mortales. et in certos de morte. et nō curant. Audiūt et vident iuſticiā meaꝫ. quā exercui ꝓpt̓ peccata in pharaone ⁊ ſodomitis. quā feci in regibus et alijs prīcipibus. quam ꝑmitto quotidie fieri in gladio et alijs tribulatiōibus. et hec ſunt eis qͣſi ceca oīa Ideo ſicut apes maiores volant ad quodcūqꝫ volunt. Uolant quippe qn̄qꝫ quaſi ſaltando. qꝛ ſuꝑbia ſua ſe eleuant. ſed deprimūt ſe citius. qn̄ ad luxuriā et gulam ſuā reuertunt̉. Cōgregāt eciam dulcedinē ſed ſibiip̄is et in terra. qͥa ho mo laborat et congregat ad vtilitatem corporis. nō aīe. et ad honorē terrenum nō eternū Uertunt ſibi temꝑale in pe nam illud qd̓ ad nichilū eſt vtile. in ſuꝑ pliciū ſempiternū Ideo ꝓpter p̄ces ma tris mee. mittā apibus iſtis a qͥbꝰ exem pti ſunt amici mei. qui nō ſunt in mūdo niſi corpore vocē meā claram. que p̄di cabit mīam. quā ſi audierint ſaluabunt̉ Reſpolio matris. āge lorum. ꝓphetarū. apl̓oꝝ. et demoniorū ad deum. pn̄te ſponſa. teſtificando eius magnificentiā. in creatōe et incarnatio ne et redēptione. et qualit̓ nūc homīes oībus iſtis cōtradicunt. et de ſeuero eo Capl̓m. xlv. rum iudicio. Ater loquebat̉. A Ue ſti te ſpōſa filij mei et ſta ſta Obilis. qꝛ appropinqͣt tibi fili us meus. Caro eiꝰ fuit preſſa qͣſi in tor culari. Sicut enī in oībus mēbris hō de liquit. ſic ip̄e filius meꝰ in oībus ſatiſfe cit. Crines filij mei erāt extēſi. nerui di ſtenti. Iūcture extracte de cōpaginibꝰ oſſa laniata. manꝰ et pedes cōfixe. Mēs turbabat̉. Cor dolore afficiebat̉. Inte ſtina ad dorſū cōtrahebant̉. qꝛ in oībus mēbris peccauit hō. ¶ Dein loquebat̉ filius aſtāte celeſti exercitu et ait. Licꝫ oīa ſcitis in me. tn̄ ꝓpt̓ iſtā ſpōſam meaꝫ que aſtat loquor. Quero a vobis āgeli dicite michi. qͥd eſt hoc qd̓ fuit ſine prin cipio et ſine fine? Et qͥd ē hoc qd̓ omīa creauit. et a nullo creatū eſt? Dicite et ꝑhibēte teſtimoniū B Rn̄derūt āge li qͣſi vna voce dicētes. ¶ Dn̄e tu es il le. Perhibemꝰ enī tibi teſtimoniū de tri bꝰ Primo ꝙ tu es creator noſter. ⁊ oīm que ſunt in celo et in terra. Scd̓o ꝙ tu es ſine prīcipio ⁊ eris ſine fine. domina tio tua et poteſtas tua inet̓nū. Sine te enī nichil factum ē. ⁊ ſine te nichil fieri poteſt. Tercio teſtificamur. ꝙ oēm iu ſticiam. et omīa que facta ſunt et futu ra ſunt. videmus in te. et omnia ſunt iij tua preſentia. ſine principio et ſine Primus. Liber. ſine. ¶ Deinde dixit ad ꝓphetas et pa triarchas. Quero a vobis qͥs adduxit vos de ſeruitute in libertateª Quis di uiſit corā vobis aquā? Quis dedit vo bis legē? Quis dedit vobis ꝓphetis ſpi ritū loquēdi? Rn̄derūt ei. Tu dn̄e. Tu eduxiſti nos de ſeruitute. Tu dediſti le gem. Tu ſuſcitaſti ſpm̄ nr̄m ad loquen dum. ¶ Deinde ait ad matrē Dic teſti moniū veritatis qd̓ ſcis de me. Rn̄dit il la Anteꝙͣ angelꝰ miſſus a te veniret ad me. fui ſola cū corꝑe et aīa. Dicto autē verbo angeli. corpus tuū fuit in me cū deitate et hūanitate. et ſenſi in meo cor pore corpus tuū. Ego portaui te ſine do lore. peꝑi ſine anguſtia Ego inuolui te pānis. Paui te lacte meo. Ego fui tecū a natiuitate vſqꝫ ad mortē. G Dein̄ ad apl̓os ait dicēs. Dicite qͥs ē ille. quē vidiſtis. audiſtis. ⁊ ſenſiſtis? Rn̄derunt illi. Nos audiuimꝰ verba tua. et ſcripſi mus ea. Nos audiuimus magnalia tua cū dediſti nouā legē. cū verbo p̄cipiſti demonibus ⁊ exierunt. Cū verbo ſuſci taſti mortuos. et ſanaſti infirmos. Nos vidimꝰ te in hūano corꝑe. Nos vidimꝰ magnalia tua in diuīa gl̓ia in hūanitate Nos vidimꝰ te traditū inimicis ⁊ pēde re in ligno. Nos vidimꝰ in te paſſionē amariſſimā. et in ſepulcro poſitum Nos ſenſimus te cum reſurrexiſti. Attrecta uimꝰ crines tuos et faciem tuā. Attre ctauimus loca vulnerū tuoꝝ ⁊ membra tua. Tu comediſti nobiſcū. ⁊ dabas elo quia tua. Tu vere es filius dei ⁊ filiꝰ vir ginis Senſimꝰ eciā cū aſcēdiſti ad dexte ram prīs cū hūanitate. vbi es ſine fine. M Deinde dixit deus ad ſpūs immū dos. licet in conſciētia vr̄a celatis veri tatē. p̄cipio tn̄ vobis dicere. qͦs minuit poteſtatē vrām? Rn̄derūt ei. Sicut fu res niſi ligno duro grauent̉ pedes eoꝝ non dicūt veritatē. ſic nec nos niſi coa cti diuina ⁊ terribili potētia tua. nō di ceremꝰ veritatē. Tu es qui ad infernū cū fortitudine tua deſcēdiſti. Tu minui ſti poteſtatē nrām in mūdo. Tu ius tuū de inferno ſuſcepiſti. Tūc ait dn̄s. Ec ce omēs qui habēt ſpm̄ et nō veſtiūtur corꝑe. ꝑhibent michi teſtimoniū verita tis. qͥ aūt habēt ſpm̄ et corpus ſcꝫ homi nes. cōtradicūt michi. Quidā aūt ſciūt ſed nō curāt Alij neſciūt. ideo nō curāt ſed dicunt omīa eſſe falſa. ¶ Iterū ait ad angelos. Ip̄i dicunt teſtimoniū vr̄m eſſe falſum. ꝙ nō ſum creator nec omīa ſcient̉ in me Ideo diligūt magis creatu ram quā me ¶ Ad ꝓphetas aūt ait Uo bis cōtradicūt dicētes legē eſſe vanita tē. Fortitudine vr̄a vos eſſe liberatos ⁊ ſollercia. Spm̄ fuiſſe falſum. ⁊ vos ꝓpͥa voluntate locutos eſſe. E Ad ma trē aūt ait Aliqui dicūt te nō eſſe virgi nē. Alij me non ſumpſiſſe corpus de te Alij ſciūt ſed nō curāt. ¶ Ad apl̓os au tem ait Uobis cōtradicūt qꝛ dicūt vos eē mendaces. legē nouā ad nichil vtilē et ſine ratione Alij ſunt qui credūt eſſe verū. ſꝫ nō curāt. Nūc igit̉ quero vos. quis erit iudex iſtorū? Rn̄derūt enī om nes. Tu deus qui es ſine principio et ſi ne fine. Tu ihū xp̄e qͥ es cum patre. tibi datū eſt iudiciū a patre. tu es iudex iſto rum. Rn̄dit dn̄s Ego qui cōquerebat ſuꝑ eos nūc ſum iudex eorū. ſꝫ licet oīa poſſim et nouerim. tn̄ vos date iudiciū veſtrū ſuꝑ eos. Rn̄derunt ei. Sicut to tus mūdus in principio mūdi aquis di luuij perijt. ſic nūc eſt dignus mundus igne ꝑire. qꝛ abundat nūc magis iniqui tas et iniuſticia ꝙͣ tunc. Rūdit dominꝰ Quia ſum iuſtus et miſericors. nec iudi ciū facio ſine mīa. nec mīaꝫ ſine iuſticia Ideo ad huc ſemel ꝓpter p̄ces matris mee et ſanctoꝝ meoꝝ. mittā mūdo mīaꝫ meam. Si autē noluerint audire. tāto ſeuerior ſequetur iuſticia Uerba laudis matris et filij preſente ſpōſa ad inuicem. ⁊ qua liter nunc xpūs ab hominibus inhone ſtus. turpiſſimus. et viliſſimus reputat̉. Primus. Liber. et dicitur de eterna taliū damnatione. Capitulū. xlvj. Aria loquebat̉ ad filiū ſuuꝫ dicēs At Bn̄dictus ſis tu qui es ſine pͥncipio. ⁊ ſine fine. Tu habuiſti corpus honeſtiſſimū et decētiſſimū: Tu fuiſti vir ſtrennuiſſi mus. et virtuoſiſſimꝰ: Tu fuiſti digniſ ſima creatura. Rn̄dit filiꝰ. Uerba tua que ꝓcedūt de ore tuo. ſūt michi ſuauia et delectāt intima cordis. tanꝙͣ potus ſuauiſſimus. Tu es michi p̄ om̄i creatu ra ſuauiſſima. Sicut enim in ſpeculo di uerſe facies cōſiderant̉. ſed nulla magis placet ꝙͣ ꝓpͥa Sic ego licet ſctōs meos diligā. te tn̄ precipua dilectōe diligo. qꝛ de carne tua generatus ſum. Tu es qͣſi mirra cuiꝰ odor aſcēdit ad deitatē. et de duxit eam in corpus tuū. Hic idem odor traxit corpus tuū et aīam in deitatē. vbi nūc es cū corꝑe et anīa. Bn̄dicta ſis tu quia ex pulcritudine tua gaudēt angeli Ex virtute tua omēs qui inuocāt te ſin cero corde. liberant̉ In luce tua. omēs demones cōtremiſcūt. nec audēt ad tu um fulgorē ſubſiſtere. qͥa ſemꝑ volūt eē in tenebris. B Tu dediſti michi tri plicē laudem. qꝛ dixiſti me habere hone ſtiſſimū corpus. Scd̓o virū ſtrennuiſſi mū. Tercio dixiſti me eſſe digniſſimum creaturarū. ¶ Sed hijs tribus contra dicunt illi ſolūmodo. qui habent corpus et animā Dicūt enim me habere corpꝰ inhoneſtū. virū eſſe abiectiſſimū. crea turam viliſſimā. Quid enim eſt inhone ſtius ꝙͣ alios ꝓuocare ad pctm̄? Sic di cunt corpus meū trahere ad peccatum Dicūt quippe peccatū nō eſſe ſic defor me vt dicit̉. nec tātū diſplicere deo. Nō enim inqͥunt eſſet aliquid niſi deus vel let. nec aliqͥd eſt ſine ip̄o creatū Quare ergo nō debemus vti hijs. q̄ facta ſunt ad vtilitatem nr̄am? Fragilitas nature hoc exigit. ⁊ ſic omēs ante nos vixerūt et viuūt. Sic nūc loquunt̉ michi hoīes Humanitatē aūt meā. in qua verus deꝰ inter hoīes apparui. qꝛ diſſuaſi peccatū et oſtēdi ꝙͣ graue eſt. dicūt in honeſtatē quaſi ſuaſerim inutilitatē ⁊ inhoneſtatē G Nichil quippe dicūt honeſtū niſi peccatū. et qd̓ placet voluntati eorum Dicūt eciā me eſſe virum turpiſſimum Quid enī ē illo turpius. q̄ cū loquit̉ ve ritatē os eius contundit̉ lapidibus. in facie cedit̉. inſuꝑ et audit obprobriū di centiū. ſi eſſꝫ virilis vindicaret ſe? Sic faciunt michi. Ego loquor eis ꝑ docto res et ſanctā ſcripturam. ſed dicūt ꝙ lo quor mendaciū. Contundūt os meū la pidibus et pugno. qn̄ faciūt adulteriū. homicidiū. et mendaciū Et dicūt ſi eſſꝫ virilis. ſi eſſet deus potentiſſimus. vin dicaret tranſgreſſionē talem. Ego aūt ſuffero per patientiā meā. ⁊ audio quo tidie eos dicētes. ꝙ pena nō eſt eterna nec amara ſicut dicit̉. et iudicant̉ ver ba mea mendaciū eſſe. Tercio iudicāt me viliſſimā creaturā. Quid enī abiecti us in domo eſt ꝙͣ canis et murilegus. ꝓ quibus qui cōmutare vellet libent̓ re ciperent equū? D Sed homo ha bet me deteriorem cane. ad hoc enim vt careret cane nollet me recipere. et an teꝙͣ careret pelle. potiꝰ me abiceret et abiuraret. Que aut res tā modica mē ti alludens. non feruētius ꝙͣ ego cogita tur et cōcupiſcitur? Si enim me pluſqͥ aliam creaturam eſtimarēt. plus me di ligerent ꝙͣ alia. Ip̄i nichil habēt tā mo dicum quod nō diligāt. preter me. De omnibus dolent preter de me. Dolent damna ꝓpria. et amicorum. Dolent leſio nem vnius verbi Dolent ꝙ offendunt alios homīes ſe excellentiores. ſed non dolent ꝙ offendunt me oīm creatorem Quis homo eſt tā abiectus. quia ſi pe teret non audiretur. ſi daret non retri bueretur ei aliquid? Ego autē ſum ab iectiſſimus et viliſſimus in cōſpectu eo rum. qꝛ me nullius boni reputāt dignū qui omnia bona dedi eis. E Ergo mater mea. qͥa tu plus de ſapiētia mea Primus. Liber. guſtaſti. et nunꝙͣ de ore tuo niſi veritas proceſſit. ſic de ore meo nunꝙͣ niſi veri tas ꝓcedit. Ego excuſabo me in cōſpe ctu oīm ſanctoꝝ corā primo. qͥ dixit me corpus habere indecētiſſimū. et ꝓbabo me habere veracit̓ corpus honeſtiſſimū ſine deformitate et pctō. et ip̄e veniet ī obprobriū ſempiternū. qd̓ oēs videbunt Ille aūt qͥ dicebat mea verba mēdaciū et neſcire vtrū deus ſum an non ꝓbabo me eſſe veracit̓ deū. et ip̄e quaſi lutū de fluet in infernū. Tercius aūt qͥ iudica uit me viliſſimū. ego iudicabo eū ad et̓ nam damnatōem. vt nūqͣ videat gl̓iam meā. et gaudiū meū. ¶ Dein̄ ait ad ſpō ſam. Sta firmit̓ in ſeruitio meo. tu vēi ſti quaſi in quendā murū. in quo clauſa nō poteris fugere. nec fodere fundamē tum. Suffer ergo volūtarie modicam tribulatōem. et ſenties eternā requiem in brachio meo. Tu noſti voluntatē pa tris Tu audis v̓ba filij. et ſentis ſpiritū meū. Tu habes conſolatōem ⁊ delecta tōem. in allocutōe mrīs mee ⁊ ſanctoꝝ mēoruꝫ. Ergo ſta firmit̓ alioqͥn ſenties iuſticiā meaꝫ. ꝑ quā cogeris facere que nunc te moneo beniuole. Uerba dn̄i ad ſpōſam de legis noue abiectiōe. et qͣlit̓ nūc ip̄a lex reprobat̉ et contēnit̉ a mūdo. ⁊ qūo mali ſacerdotes non ſunt dei ſacerdotes ſed dei proditores. et de maledictōe ta lium et damnatōe Capitulū. xlvij. Go ſum deus ille. qͥ olym dicebat̉ deus abraam. et de Cus yſaac. et deus iacob. E Ego ſum deus qͥ dedi legē moyſi. Hec erat qͣſi veſtis Sicut enī mat̓ que habꝫ infantē in vētre. p̄parat veſtes puero ſic deus p̄parauit legē. q̄ nō erat niſi ve ſtis et vmbra. et ſigna futuroꝝ faciendo rum. Ego autē veſtiui me ⁊ inuolui me iſtis veſtibus legis. Deinde ſicut creſcē te puero. mutat̉ habitus antiquꝰ et aſſu mit̉ nouus. Sic ego cōpleta et depoſita veſte antique legis. aſſumpſi nouam veſtē ideſt nouā lege. et dedi om̄ibus. q̄ voluerūt habere veſtes mecum. ¶ Ue ſtis aūt iſta nō eſt ſtricta vl̓ difficil̓. ſed vbiqꝫ moderata. Non enī p̄cipit nimis ieiunare vel laborare vl̓ ſe occidere. vl̓ aliquid vltra poſſibilitatē facere. ſꝫ pro ficua eſt ad aīam. et ad corpus moderā dum et caſtigandū apta. Corpus enim cū nimiū pct̄o adheret. ip̄m pctm̄ corp cōſumit. B In lege ergo noua duo inueniunt̉ Primo diſcreta tꝑantia. ⁊ re ctus vſus oīm rerū. aīe ⁊ corꝑis. Scd̓o facilitas ſeruādi legem. qꝛ qͥ non pōt ſta re in vno poteſt in alio. Ibi inuenit̉ ꝙ qui nō poteſt eſſe virgo. licite poteſt eē in coniugio. Qui cadit poteſt reſurgē. Sed lex iſta nūc reprobat̉ et contemni tur a mūdo. Dicūt enī legē ip̄am ſtrictā eſſe. grauē et deformē. Strictā dicūt eā qꝛ lex p̄cipit contētari de neceſſarijs. ⁊ fugere ſuꝑflua: Ip̄i aūt volunt habere omīa extra rationē quaſi iumēta. ſuper vires corꝑis. ideo ſtricta eſt eis. Dicūt eā ſcd̓o eſſe grauē. qꝛ lex dicit volupta tem cū ratione habere. ⁊ tēporibus co ſtitutis. Sꝫ ip̄i volunt ſuā voluptatem ꝑficere. pluſꝙͣ expedit. ⁊ pluſꝙͣ conſtitu tum eſt. Tercio dicūt eaꝫ eſſe deformē qͥa lex iubet diligere hūilitatem. et deo omne bonū aſſcribere. Ip̄i aūt volunt de bonis a deo datis ſuꝑbire et ſe extol lere. ideo eſt eis deformis. Ecce ſic con tentata ē veſtis mea. ¶ Ego omīa prio ra compleui et incepi noua. qꝛ antiqua nimis erāt difficilia. vt durarēt vſque qͦ venirē ad iudiciū Sꝫ vilit̓ ꝓiecerūt ve ſtē qua tegit̉ aīa. id eſt fidē rectā. C Inſuꝑ et peccatū pctō addūt. qꝛ me vo lunt eciam prodere. Nūquid dauid di cit in pſalmo. Qui edebat panē meum cogitauit aduerſum me proditōeꝫ? Ir illis verbis volo te duo notare Primo non dicit quia cogitat ſed cogitauit. qͣſ iam preteritum eſt. Scd̓o ꝙ notat ibi non niſi vnum hominem qui prodidit. Primus. Liber. ¶ Ego autē dico ꝙ ip̄i ſunt ꝓditores mei qͥ ſunt in pn̄ti. nō qui fuerat vel fu turi ſunt. ſꝫ qͥ iā viuunt: Ego eciā dico ꝙ non ſolum vnus hō. ſed qꝛ multi ſunt Sed tu forte potes q̄rere a me. Nōne duo ſunt panes. vnus inuiſibil̓ et ſpūal̓. quo viuūt āgeli et ſctī. Scd̓s de terra quo veſcunt̉ hoīes? Sꝫ angeli et ſancti nichil aliud volūt niſi iuxta tuam volū tatē. et hoīes nichil aliud poſſunt. niſi ſi cut tibi placuerit. Qūo ergo poſſūt te prodere? Rn̄deo tibi audiēte celeſti ex ercitu meo. qͥ oīa ſciūt et vident in me ſed ꝓpt̓ te vt ſcias. Uere duplex eſt pa nis vnꝰ angeloꝝ qui comedūt panē me um in regno meo. vt ſatient̉ ineffabili gloria mea. Ip̄i enim nō prodūt me. qͥa nichil aliud volunt niſi ſicut ego. Sed illi me ꝓdūt. qͥ comedūt panē meū in al tari: Ego vere ſum ille panis In pane illo vident̉ tria. figura. ſapor. et rotundi tas. D Ego vere ſum panis. Ego namqꝫ ſicut panis habeo in me tria. ſa porē. figurā. et rotunditatē. Saporem qꝛ ſicut ſine pane oīs cibꝰ eſt qͣſi inſipidꝰ et quaſi nulliꝰ confortatiōis. ſic ſine me om̄e qd̓cūqꝫ eſt. ē inſipidū. et om̄e infir mū et vanū. Ego hēo eciā figurā pāis. quia de terra ſum. Ego enī ſū de matre virgine. mater de adā. adam de t̓ra Ha beo eciā rotunditatē. vbi nō inuenitur finis nec principiū. qꝛ ego ſum ſine pͥnci pro et ſine fine. Nullus pōt cōſiderare vel inuenire finē vl̓ principium in ſapīa mea. potētia vl̓ caritate. Ego ſuꝫ intra oīa. ſupra oīa. ⁊ extra omīa. eciā ſi aliqͥs volaret quaſi ſagitta ſine ceſſatiōe in ꝑ petuū. nūqͣ inueiret finē vel profundū in potētia et virtute mea. Propt̓ iſta er go tria. ſcꝫ ſaporē. figurā. et rotundita te. ego ſum pāis ille qͥ in altari panis vi detur et ſentit̉. ſed in corpus meum qd̓ crucifixum ē conuertit̉. Sicut enī ali quid aridū et cito arſurū. ſi igni appone ret cito conſumit̉. et nichil remanet de figura lignoꝝ. ſꝫ totū ē ignis. ſic dictis verbis illis. ſcilicet. Hoc eſt corpus me um. quod prius fuit panis fit ſtatim cor pus meū. nec incendit̉ ſicut ligna igne. ſed deitate mea. Ideo qui comedūt pa nem meū. prodūt me. E Que autē poterit eſſe abhomīabilior interfectio. ꝙͣ illa. vbi aliqͥs interficit ſeip̄m? Aut q̄ deterior proditio. ꝙͣ vbi duo indiſſolu bili vinculo iuncti alius aliū prodit. vt puta coniuges? Quid aūt facit cōſors cū prodere voluriet cōſortem? Uere di cit ei ſub ſimulatōe. Eamꝰ ad locū illū. vt impleā tecū voluntatē meā. Illa au tem in vera ſimplicitate. parata ad om ne voluntate ꝯſortis. vadit cū eo. Sed cum oportunū tēpus ⁊ locū inuenerit. producit contra eā tria inſtrumēta pro ditionis. Aut enim habet aliqͥd ita pon deroſum. ꝙ vno ictu int̓ficit eam. Aut ita acutū. ꝙ ſtatī intrat in viſcera. Aut aliqͥd quo ſuffocat̉ ſtatim. et intercludi tur ſpūs vitalis. Cū aūt mortua fuerit coniunx. cogitat proditor apud ſe Nūc male feci. ſi apertū et publicū erit faci nus meū. condēnabor ad mortem Ideo vadit et ponit corpꝰ illud cōſortis mor tue ī occulto loco. ne detegat̉ pctm̄ ſu um. Sic faciūt michi nūc ſacer dotes. qͥ proditores mei ſūt. Ip̄i enim et ego vno vincl̓o ligam̉. qn̄ ſumūt panē et proferēdo v̓ba faciūt inde corpꝰ meum verū. qd̓ de virgīe ſumpſi Hoc nō poſ ſent oēs āgeli facere. qꝛ ſacerdotibꝰ ſol̓ illā dignitatē dedi. et ad ſūmos ordines ip̄os elegi. Sꝫ ip̄i faciūt michi ſicut pro ditores. Nā oſtendūt michi faciē letā ⁊ blādā. ⁊ ducūt me ī occultū locū. vt ꝓ dāt Sacerdotes ip̄i tūc oſtēdūt facie le tā. cū vident̉ eē boni ⁊ ſimplices. ducūt me ī ꝯclaui cū procedūt ad altare Tūc ego ꝑatꝰ ſū qͣſi ſpōſa vl̓ ſpōſus. face̓ oēm voluntatē eoꝝ. ſꝫ ip̄i prodūt me. Primo adhibēt michi ponderoſū. qn̄ diuinū of ficiū qd̓ dicūt michi. ē eis oneroſū et gͣ ue Magis enī loquunt̉ centū v̓ba ꝓ mū do. ꝙͣ pro honore meo vnum G Primus. Liber. Magis darent centū marcas auri pro mundo. ꝙͣ vnū denariū pro me. Magis cēcies laborarēt pro ꝓpͥa vtilitate et mū di. ꝙͣ ſemel pro meo honore Hoc onere deprimūt me. quaſi mortuus ſum a cordi bus eoꝝ. Sd̓o pungūt me quaſi acuto ferro. qd̓ intrat in viſcera. qn̄ ſacerdos accedit ad altare. cogitat ſe peccaſſe ⁊ penitet. hn̄s firmā voluntatē peccandi iteꝝ ꝑacto officio. cogitādo ſecū Bene peniteo de pct̄o. ſed nō relinꝙͣ illā a me cū qua peccaui. ita ꝙ non amplius faci am. iſti quaſi ferro acutiſſimo me pun gūt. Tercio qͣſi ſuffocat̉ ſpūs. cum cogi tant ſecū ſic. Bonū et delectabile ē eſſe cum mūdo. bonum eſt luxuriari. et non poſſum continere. Faciā voluntatē me am in iuuētute. cū aūt ſenuerim tūc ab ſtinere volo. et me emēdare Ex iſta peſ ſima cogitatōe ſuffocatur ſpūs. E Sed querit̉ qūo? vtiqꝫ cor eorū ſic frigi datur et tepeſcit a me et ab om̄i bono vt nūqꝫ calefieri poterit. nec reſargere ad caritatē meam. Sicut enī ex glacie eciam ſi adhibeat̉ ignis non ſurgit flam ma. ſed liqueſcit. ſic iſti eciā ſi dedero eis grām mea. et audierint verba āmoniti onis. non tn̄ exſurgūt ad viam vite. ſed arent et deficiūt ab om̄i bono. Sic er go ꝓdunt me ex eo. ſcꝫ ꝙ oſtendunt ſe ſimplices ⁊ non ſunt. et qꝛ grauant̉ vel turbant̉ ex honore meo. quo deberēt de lectari. Ex eo ꝙ hn̄t voluntatē peccan di. et ꝓmittūt ſe vſqꝫ in finem peccatu ros Tūc eciā quaſi abſcōdunt me. ⁊ po nūt me in loco occulto. quādo cogitāt apud ſe Scio me peccaſſe. ſi abſtineo a ſacrificio confūdor. ⁊ diiudicor ab omī bus. T Et accedūt ad altare impu denter ⁊ ponūt me ante ſe. ⁊ tractāt me deum verū et hoīem. cū qͥbus ſum qua ſi in occulto loco. qꝛ nullus ſcit nec cō ſiderat ꝙͣ praui et deformes ſunt. ante quos quaſi in occulto iaceo deus. quia eciam ſi peſſimus homo fuerit ſacerdos et dixerit verba illa. ſcꝫ. hoc eſt corpus meum. ip̄e conſecrat verū corpus meū et iaceo ante eū verus deus et hō. Sꝫ cum ip̄e applicuerit me ad os ſuū. tunc ego deſum ꝑ grām. cū deitate et hūani tate mea ab ip̄o. forma aūt pāis et ſapo remanet ſibi. non ꝙ non veracit̉ ibi ſim cum malis ſicut cum bonis. ꝓpter ſacra menti inſtitutōem. ſed qꝛ ſil̓em effectuꝫ non habent boni et mali. Ecce tales ſa cerdotes nō ſunt mei ſacerdotes. ſed ve ri ꝓditores. Ip̄i enim et me vendūt qͣſi iudas. et prodūt. Ego conſpitio paga nos et iudeos. ſꝫ nullos video eis dete riores. qꝛ ip̄i ſacerdotes ſunt in eodē pec cato. quo cecidit lucifer Nūc eciam di co tibi iudiciū eorū. et cui ſunt ſimiles. B Horū iudiciū eſt maledictio. Si cut maledixit dauid eis qͥ non obedie runt deo. qui cuꝫ eſſet iuſtus ꝓpheta ⁊ rex. non maledixit ex ira vel mala volū tate. ſeu ex impatiētia. ſed ex iuſticia dei Sic ego qͥ melior ſum dauid. maledico eis qui ſunt ſacerdotes. nō ex ira vel ex voluntate mala. ſed ex iuſticia. Male dictū ergo ſit om̄e qd̓ de t̓ra ad vtilita tem ſuā receperint. qꝛ nō laudāt deū et creatorem ſuū qͥ dedit eis hec. Maledi ctus ſit cibus et potus eoꝝ qui intratī os eorū. qui pauit corpus in cibum ver miū et aīam ad infernū. Maledictū ſit corpus eoꝝ. qd̓ reſurget in infernū ſine fine arſurū Maledicti ſunt anni eoruꝫ qͥbus vixerūt inutilit̓. Maledicta ſit ho ra que incipit eis in inferno. ⁊ nūqͣ fini etur. Maledicti ſint oculi eoꝝ. quibus viderunt lumen celi. Maledicti ſint au res eoꝝ. qͥbus audierunt verba mea. ⁊ non curabāt. Maledictus ſit guſtꝰ eoꝝ quo guſtauerūt dona mea Maledictus ſit tactus eoꝝ. quo tractauer̄t me. Ma ledictus ſit odoratus eoꝝ. quo odoraue runt delectabilia. ⁊ me neglexerunt de lectabiliorē ſuꝑ omīa Ix Sed que ritur qūo maledicunt̉? vtiqꝫ. Maledic tus erit viſus eoꝝ. qꝛ non videbūt viſio nē dei in me. ſꝫ tenebras ⁊ penas īfermi Primus. Liber. Maledicte ſunt aures eorum. quia nō audient verba mea. ſed clamorē inferni et horrorē. Maledictus ē guſtus eorū. qꝛ nō guſtabunt de bonis meis eternis gaudiū. ſed amaritudinē eternā Male dictus eſt tactus eoꝝ. qꝛ nō tractabunt me. ſed ignē ꝑpetuū. Maledictus ē odo ratus eorum. qꝛ non odorabūt odorē illū ſuauiſſimū in regno meo. excedentē om nia aromata. ſed fetorem in inferno ha bebūt amariorē felle. et peiorē ſulphure Maledicti ſunt a celo et t̓ra. et ab om̄i bus creaturis inſenſatis. qꝛ ip̄a obediūt deo et laudāt. et iſti ſpreuerūt. Propte rea iuro ī veritate mea qꝛ ſum veritas/ ꝙ ſi ſic moriunt̉. et in tali diſpoſitōe qua nunc conſtituti ſunt. nūqͣ caritas mea nec virtus concludet eos in ſe. ſed ſine fine damnabuntur Qualiter celi exercitu et ſponſa pn̄tibꝰ deitas loquit̉ hūanitatꝭ contra xp̄ianos. ſicut deus moiſi cōtra ppl̓m iſrl̓. ⁊ qualit̓ maledicti ſacerdotes diligūt mundū et deſpiciūt xp̄m. ⁊ de eo rum maledictōe et damnatōe. Capitulū. xlviij. Idebatur magnus exercitꝰ in celo. ad quē dixit deus D A Ecce audiētibꝰ ami cis meis. qui oīa ſcitis et intelligitis. et videtis in me. loquor ꝓpter iſtā ſpōſam meā que hic aſtat. Ecce quēadmodum aliqͥs ad ſeip̄m. ſic deitas mea loquit̉ ad humanitatē meā. Moyſes fuit cū dn̄o in monte qͣdraginta diebus et noctibꝰ. quē cuꝫ ppl̓us abeſſe tam diu vidiſſent. receperūt aurū et ꝓiecerūt in ignē. ⁊ in̄ conflatus eſt vitulꝰ. quē vocauerūt de um ſuū. Tūc dixit deus ad moyſen Po pulus peccauit. ego delebo eū ſicut ali quid ſcriptū abradit̉ de libro Rn̄dit mo iles: Nō dn̄e mi. Recordare ꝙ eduxiſti eos de mari rubro. et feciſti eis mirabi lia. Si ergo deleueris eos. vbi ē tunc promiſſio tua? Ne queſo facias hoc. qͥa tunc dicent inimici tui. Malus eſt deꝰ iſrl̓. qͥ eduxit ppl̓m de mari. ⁊ interfecit eos in deſerto. et placatus ē deus v̓bis iſtis B Ego ſum moyſes ille in fi gura. Deitas mea loquit̉ ad humanita tem. qͣſi ad moyſen dicens. Uide quid ppl̓us tuus fecit. qūo contepſit me. oēs xp̄iani int̓ficient̉. et delebit̉ fides eorū Rn̄dit hūanitas mea. Non dn̄e Recor dare quia eduxi ppl̓m ꝑ mare in ſangui ne meo. qn̄ a plāta pedis vſqꝫ ad verti cem laceratus ſum. Ego promiſi eis vi tā eternā. miſerere eis propter paſſionē meā. Hijs auditis placata eſt deitas ex verbis iſtis. Et ait. Fiat voluntas tua. qꝛ tibi omē iudiciū datū eſt: Ecce ami ci mei qͣlis caritas Sed nūc corā vobis amicis meis ſpūalibꝰ. ſcꝫ angelis et ſan ctis. et corā amicis meis corꝑalibus q̄ ſunt in mūdo. qui tn̄ nō ſunt ī mūdo niſi corpore. cōqueror ꝙ ppl̓us meus colle git ligna ⁊ incēdit igne. ⁊ proiecit in eū aurum. et inde ſurrexit eis vitulus quē adorāt vt deū: Ip̄e ſtat quaſi vitulꝰ ſuꝑ quatuor pedēs. habens caput cū guttu re et cauda. Moyſe aūt tardāte in mō te. dixit ppl̓us. Neſcimus qͥd acciderit ei. et diſplicuit eis ꝙ eduxerit eos de ca ptiuitate dicētes. Queramus aliū deū qͥ nos p̄cedat. A Sic nūc faciunt michi iſti maledicti ſacerdotes Dicunt enī Cur magis nos auſteriorē vitā age mus ꝙͣ alij? aut que merces nr̄a? Me lius eſt nobis eſſe in pace nr̄a ⁊ volūta te. Diligamꝰ ergo mundū de quo certi ſumus. de ꝓmiſſione enim eius incerti ſumꝰ Deinde colligūt ligna. id eſt omēs ſenſus ſuos applicāt ad amorem mūdi Incendūt ignē. cū voluntatē ꝑfectam habēt ad mundū. Ardēt aūt. cū volup tas feruet in mente. ⁊ prodit in actum Poſtea proiciūt aurū. id eſt oēm carita tem et honorē. quē michi deberēt face̓. faciūt pro mūdi honore. Tūc ſurgit vi tulus. ideſt cōpletus amor mūdi. qui hꝫ qͣtuor pedes. ſcꝫ. accidiā. impatientiam. .j. Primus. Liber. gaudium. ſuꝑfluū. et auariciā Ip̄i enim ſacerdotes qͥ deberēt eſſe mei. accidioſi ſunt ad honorē meū. impatiētes ad ferē dum. nimij in gaudio. et nūqͣ contentā tur de obtētis. D Iſte vitulus ha bet eciā caput et gutt̉. ideſt voluntatem oēm ad gulā. vt nūqͣ ſatiari poſſit. eciā ſi influeret totū mare. Cauda vero hu ius vituli eſt malicia eoꝝ. qꝛ nullum ꝑ mitterēt poſſidere ſua ſi poſſent Uulne rant enim et ſubuertūt oēs qͥ ſeruiūt mi chi. exēplo ſuo prauo et contēptu. Tal̓ amoris vitulus eſt in cordibus eoꝝ. ad talē gaudēt et delectant̉. De me ſicut illi de moyſe cogitāt. diu inquiunt defu it. Uerba ſua vident̉ vana. ⁊ oꝑa one roſa Habeamus voluntatē nr̄am. pote ſtas nr̄a et volūtas ſit deus nr̄ Nec eci am hijs contentant̉. nec ex toto me ob liuiſcunt̉. ſed hn̄t me ꝓ ydolo. ¶ Genti les colebāt ligna et lapides. et homīes mortuos. Int̓ quos colebat̉ vnū ydo lum noīe belzebub. cuiꝰ ſacerdotes offe rebāt ei thus. et faciebāt ei genuflexio nes et clamores laudis. Totū eciā qd̓ de ſacrificio eoꝝ erat inutile. cecidit in terrā. et aues et muſce comeder̄t illud Omīa autē que vtilia erāt. ſacerdotes reſeruabāt ſibi. Ip̄i qͦꝫ clauſerūt portam ſuꝑ ydolum ſuū. ⁊ ꝑſonalit̓ ſeruabāt cla uem. ne quis alius ingrederet̉. E Sic ſacerdotes michi faciūt iſto temꝑe Ip̄i offerūt michi chus. id eſt loquunt̉ ⁊ p̄dicāt verba pulcra ad laudē ꝓpam. et ad habendū aliquid temꝑale. nō ex cari tate mea. Ideo ſicut odor thuris nō ca pit̉ ſꝫ ſentit̉ et videt̉. ſic verba eoꝝ non veniūt ad effectū animarū. vt radicari vel teneri poſſint corde. ſꝫ audiunt̉ ſolū modo verba. ⁊ qͣſi ad tempus delectare vident̉. Offerūt p̄ces. ſed nullo mō mi chi placabiles. Sicut illi qͥ clamant ore laudem et ſilēt corde. Stāt qͣſi iuxta me ore clamātes. ſꝫ corde circūuagant̉ mū dum. Si enī deberēt loqͥ homī alicuius dignitatis. cor haberent cū locutōe. ne deuiarent in loquēdo. ne forte in aliqui bus notarent̉. Apud me aūt orāt ſacer dotes. quaſi hoīes qͥ ſunt in extaſi. qͥ ali ud loquunt̉ ore. et aliud hn̄t in corde. de quoꝝ verbis auditor nullā pōt habere certitudinē. Flectūt genua michi. ideſt humilitatē et obedientiā michi ꝓmittūt Sed vere hūiles ſunt qͣſi lucifer. Obe dientes ſunt deſiderijs ſuis. non michi Claudūt eciā ſuꝑ me et ꝑſonalit̓ habēt clauē. Tūc aꝑiunt ſuꝑ me et laudāt. qn̄ dicunt. Fiat volūtas tua ſicut in celo ⁊ terra. H Sꝫ claudūt ſuꝑ me. cū vo luntas eoꝝ ꝑficit̉. mea aūt qͣſi clauſi ho mīs et nullius potentis. nec audiri nec videri poteſt. Seruāt ꝑſonalit̓ clauem cū eciā alios qͥ voluntatē meam facere volūt. retrahunt exēplo ſuo. Et ſi poſ ſent libent̓ eciā ꝓhiberent. ne voluntas mea egrederet̉ et ꝑficeret̉. niſi iuxta vo luntate eoꝝ. ¶ Dein̄ in ſacrificio. cuſto diunt oīa q̄ ſunt eis neceſſaria ⁊ vtilia et oēm honorē et debitū ſuum exigunt ſed de corꝑe hoīm qd̓ cadit in terram ꝑ mortē. pro quo potiſſimū ſacrificium oī ferre tenerent̉. qͣſi inutile iudicāt traden tes muſcis id eſt vermibus. De debito aūt eius aut de ſalute aīe. minimū curāt nec attēdūt. ¶ Sed qͥd dictū ē moyſi? Int̓fice eos qͥ hoc ydolū fecerūt. vbi ſi aliqui ſūt interfecti. non tn̄ omēs. Sic nunc veniēt verba mea q̄ occidēt eos Alios ad corpus ⁊ aīam. ꝑ eternā dam natōem. Alios ad vitā. vt cōuertant̉ ⁊ viuāt. Alios ad celerē mortē. quia ipſi ſacerdotes ſunt michi omīno odioſi. G Et cui eos ſil̓abo. Ip̄i vere ſunt fi miles fructui ſpine. qͥ exterius ē pulcer et rubicundus. interiꝰ vero plenꝰ īmun dicia et aculeis Sic ip̄i accedūt ad me qͣſi hoīes rubicūdi caritate. et mūdi vi dent̉ hoībus. ſꝫ intus pleni ſunt oī ſpur cicia Hic fructus ſi ponat̉ in terrā. inde iterū alie ſpine ſuccreſcūt. Sic ip̄i ī cor de qͣſi in t̓ra occultāt pctā ſua et malici as. Et ſic radicant̉ in malo. ꝙ eciā non Primus. Liber. erubeſcunt prodire foras. et gloriari de pctō ſuo. ¶ Un̄ alij nō ſolum ſumūt oc caſionē peccandi. ſed eciā grauit̓ vulne rant̉ ad aīam. cogitātes ſecū ſic. Si ſa cerdotes hoc faciunt. ml̓tomagis ē no bis licitū. Ip̄i quippe non ſolū fructui. ſꝫ et ſpine ſimiles ſunt. qꝛ dedignant̉ tan gi correptōibus ⁊ āmonitionibꝰ. ⁊ nul los reputāt ſeip̄is ſapiētiores. ſꝫ oīa poſ ſe facere q̄ volunt. Ideo iuro in deitate mea et hūanitate angelis oībus andien tibus. ꝙ frangā oſtiū qd̓ clauſer̄t ſuper voluntatē meā. et ip̄a cōplebit̉. et eorū voluntas adnichilabit̉ et claudet̉ ſine fine in pena. Propterea ſicut antiquitꝰ dictū eſt Incipiam iudiciū meum in cle ro et ab altari meo. Uerba xp̄i ad ſponſā qͣliter ip̄e xp̄s ſimilat̉ moyſi ī figurā edu centi ppl̓m de egypto. et qͣliter maledi cti ſacerdotes quos loco ꝓphetarū in maiores amicos elegit. nūc clamāt diſ cede a nobis. Capitulū. xlix. Iliꝰ dei loquebat̉. A Ego ſimilaui me prius moyſi in fi gura. qui cū educeret ppl̓m ſtabat aqua qͣſi murus. a dextris et ſini ſtris. Ego certe ſū ille moyſes in figu ra qͥ eduxi ppl̓m xp̄ianum. id eſt aꝑui eis celū et oſtēdi eis viā. Sꝫ nunc elegi mi chi alios amicos. ꝓphetis ſpāliores ⁊ ſe cretiores. videlicꝫ ſacerdotes. qͥ non ſo lū verba mea audiūt ⁊ vidēt cū meip̄m vident. ymo eciā tractāt me manibꝰ ſu is. qd̓ nullꝰ ꝓphetaꝝ vl̓ angeloꝝ facere poterat. ¶ Iſti ſacerdotes qͦs loco pro phetarū in amicos elegi. clamāt ad me. nō cū tali deſiderio et caritate qͣli ꝓphe te. ſꝫ clamāt duabꝰ ꝯtrarijs vocibꝰ Nō enī clamāt ſicut ꝓphete. Ueni dn̄e quia dulcis es. ſꝫ clamāt. diſcede a nobis. qͥa verba tua ſunt amara. et oꝑa tua gͣuia. et ſcandalū nobis faciūt. Ecce maledi cti ſacerdotes qͥd dicūt. Ego ſto an̄ eos quaſi ouis mitiſſima. de qua ſumūt lanā ad veſtiendū. et lac ad reficiendū. ⁊ ad huc pro tāta dilectōe abhominant̉ me Ego ſto an eos qͣſi hoſpes qͥ dicit Ami ce da michi neceſſaria vite. qꝛ indigeo et recipe mercedē optimā a deo. Sed ip̄i ꝓ ouis ſimplicitate repellūt me. qua ſi lupū inſidiātē ouibꝰ pr̄iſfamilias. Pro hoſpitalitate ꝯfundūt me. qͣſi ꝓditorem indignū hoſpitō. ⁊ colligere me renuūt B Sꝫ qͥd facturꝰ eſt hoſpes repul ſus? Nunqͥd dꝫ producere arma cōtra domeſticū repellentē ſe? Nequaꝙͣ. hͦ enī nō eſt iuſticia. qꝛ poſſeſſor ſui pōt dare ⁊ negare ſua cui voluerit Quid ergo hoſ pes facturus ē? Utiqꝫ tenet̉ dicere re pellēti ſe. Amice qꝛ tu nō vis colligere me. vada ad aliū qͥ faciet mīam mecum Qui veniēs ad aliū. audit ab illo. Bn̄ veniſti dn̄e mi. oīa mea tua ſūt. Tu ſis nūc dn̄s. ego āt volo eē ſeruꝰ et hoſpes. In tali hoſpitio vbi ego talē vocē au dio. placet michi hītare: Ego qͥppe ſum quaſi hoſpes repulſus ab hoībꝰ. ſꝫ licet vbiqꝫ poſſū ingredi ꝑ potētiā. tn̄ dictā te iuſticia nō ingredior. niſi ad eos qui bona volūtate me tanꝙͣ veꝝ dn̄m. non qͣſi hoſpitē ſuſcipiūt. Et qui voluntatē ſuā in manꝰ meas relinquunt Uerba matris et filij bn̄dictōis et laudis ad inuicē. ⁊ de gr̄a a filio matri ꝯceſſa pro ī purgatorio ex iſtētibus. ⁊ in hoc mūdo manētibus Capitulū. l. At̄ dei loquebat̉ ad filiū di cens. A Bn̄dictū ſit no mē tuū fili mi ſine fine cū deitate tua. q̄ eſt ſine pͥncipio et ſine fine. In deitate tua ſūt tria mirabilia. ſcꝫ potētia. ſapīa. et virtꝰ Potētia tua ē quaſi ignis ardē tiſſimus. an cuiꝰ faciē om̄e qd̓cunqꝫ eſt firmū et forte. tanꝙͣ ſtramē deſiccatum in igne reputat̉. Sapiētia tua ē qͣſi ma re. qd̓ p̄ magnitudine hauriri nō poteſt Qd̓ eciā cū excreſcit et effluit. valles ⁊ montes oꝑit. ſic ſapīa tua comprehendi e. ij. Primus. Liber. et inueſtigari nō poteſt. Ꝙͣ ſapient̓ cre aſti hoīem. et cōſtituiſti eū ſuꝑ oēm crea turā tuā: Ꝙͣ ſapient̓ diſpoſuiſti aues in aere. beſtias in terra. piſces in mari. et vnicuiqꝫ dediſti tēpus ſuū et ordinē Ꝙͣ mirabilit̓ das oībꝰ vitā et aufers Quā ſapient̓ inſipientibus das ſapīam. et au fers a ſuꝑbis. Uirtus tua ē quaſi lumē ſolis. qd̓ lucet in celis. et terrā ſua luce replet. Sic virtus tua ſupra et infra ſa tiat et oīa replet. Ideo ſis tu bn̄dictus fili mi. qͥ es deus meꝰ et dn̄s meus B Rn̄dit filius. Cariſſima mat̓ mea. v̓ba tua dulcia ſūt michi. qꝛ de aīa tua proce dūt. Tu es qͣſi aurora procedēs cū ſere nitate. Tu radiaſti ſuꝑ omēs celos lux tua et ſerenitas tua. excellit omēs ange los. Tu attaxiſti ad te ſerenitate tua ſo lem verū. id eſt deitatē meā. In tm̄ qd̓ ſol deitatis mee veniēs in te. fixit ſe ī te et ex cuius calore calefacta es ſuꝑ oēs caritate mea. Ex cuius ſplēdore illūiata es plus oībus. ſapīa mea. Tenebre t̓re fugate ſunt. ⁊ oēs celi illuſtrati ſūt ꝑ te In veritate mea dico. ꝙ puritas tua q̄ michi ſuꝑ omēs angelos placuit. traxit deitatē meam in te. vt ex calore ſpūs in flāmareris. qͦ verū deū et hoīem in vte ro tuo cōcluſiſti. quo hō illūinatus eſt. et āgeli letificati ſunt. Ideo bn̄dicta ſis tu a bn̄dicto filio tuo. Propt̓ea et nul la erit petitio tua ad me. q̄ non exaudia tur. et ꝑ te omēs qͥ petūt mīam cū volū tate emēdandi. grām habebūt. Quia ſi cut calor ꝓcedit a ſole. ſic ꝑ te oīs mīa dabit̉. Tu enim es qͣſi fons largifluus de quo mīa miſeris fluit. C Rndit mater iterū filio. ¶ Omīs virtꝰ ⁊ glo ria ſit tibi fili mi. Tu es deus meꝰ ⁊ mi ſericordia. a te ē om̄e bonū qd̓ habeo Tu es quaſi ſemē qd̓ nō eſt ſeminatū. ⁊ tn̄ creuit. et dedit ex ſe fructum centeſi mū et milleſimū. De te enī procedit oīs mīa. que qꝛ innūerabilis et indicibil̓ ē. bū ſignificari pōt in cētenario numero in quo notat̉ ꝑfectio. qꝛ a te ē omīs ꝓfe ctus et ꝑfectio. Rn̄dit mr̄i filius Uere mater bn̄ ſimilaſti me ſemī. qd̓ nō ſemīa bat̉. et tn̄ creuit. Quia cū deitate veni in te. ⁊ hūanitas mea nō ex cōmixtione ſeminabat̉. et tn̄ creuit in te. ex qua om nibꝰ ꝓfluxit mīa Ideo bn̄ dixiſti. Nūc ergo qꝛ ꝑ dulciſſima verba oris tui. tra his mīam a me. pete qd̓cūqꝫ vis. ⁊ dabi tur tibi: Rn̄dit mater. Fili mi. qꝛ mīam ego a te ꝯſecuta ſum. ideo mīam et auxi liū peto miſeris/ Quatuor quippe ſunt loca Primus ē celū in quo āgeli ⁊ ſcōꝝ aīe. nullo indigēt niſi te. quē hnt. In te enī hn̄t om̄e bonū: D Scd̓us locꝰ eſt infernus. et habitātes in eo impleti ſunt malicia. et excluſi ab om̄i mīa. ideo nichil ad eos poteſt amplius intrare de bono: Terciꝰ locus ē purgatoriū. Ipſi enī indigent triplici mīa. qꝛ triplicit̓ af fligunt̉. Turbant̉ quippe auditu. qͥa ni chil aliud audiūt. niſi dolores pene ⁊ mi ſerie. Affligunt̉ viſu. qꝛ nichil vidēt niſi miſeriā ſuā. Affligunt̉ tactu. qꝛ ſentiūt calore ignis intolerabilis. et grauis pe ne. Da eis dn̄e mi et fili mīam tuā ꝓpt̓ p̄ces meas ¶ Rn̄dit filius. Libent̉ pro pter te dabo eis triplicē mīam. Primo auditus eoꝝ alleuiabit̉. viſus mitigabit̉ pene remiſſior et mitior erit. Inſuꝑ qui cūqꝫ ab iſta hora ſunt in ſūma pena pur gatorij. veniet ad mediā. Et qͥ ſūt ī me dia. veniēt in leuiſſimā penā. Qui autē in leuiſſima pena ſūt. trāſibūt ad requiē E Rn̄dit mat̓. Laus ⁊ honor ſit tibi dn̄e mi. Et ſtatim mat̓ ſubiūxit ad filiū Quartꝰ locus ē mūdus. et hītatores eiꝰ indigēt tribꝰ. Primo ꝯtritōe pro pctīs Scd̓o ſatiſfactiōe. Tercio fortitudine ad faciendū bona. Rn̄dit filius. Omīs quicūqꝫ inuocauerit nomē tuū. et ſpem hꝫ in te cū propoſito emēdādi cōmiſſa. iſta tria dabunt̉ ei. Inſuꝑ et regnū cele ſte. Tāta enī ē michi dulcedo in verbis tuis. vt nō poſſim negare q̄ petis. quia nichil aliud vis. niſi qd̓ ego. Tu deniqꝫ es qͣſi flāma lucēs et ardes. qͣ lumīaria Primus. Liber. extincta accendunt̉. et inacce̓ſa cōuale ſcunt. ſic ex caritate tua q̄ aſcendit ī cor meū. ⁊ attraxit me ad te. reuiuiſcēt qui in pctīs ſunt mortui. et tepidi qͣſi fumus nigri in caritate mea cōualeſcent. Uerba bn̄dictiōis ma tris ad filiū audiēte ſponſa. et qͣlit̓ filiꝰ gl̓ioſus figurat pulcerrime ſuā dulciſſi mā mr̄em ꝑ florem natum in valle. Capl̓m. lj. At dei loquebat̉ ad filiū di cens At Bn̄dictū ſit nom̄ tuuꝫ fili mi ihū xp̄e. Honor ſit hūanitati tue ſuꝑ oīa q̄ creata ſunt. Gl̓ia ſit deita ti tue ſuꝑ oīa bona que ē cū hūanitate tua vnus deꝰ ¶ Rndit filius: Mat̓ mea tu es ſil̓is flori qͥ creuit in vna valle. cir ca quā vallē erant qͥnqꝫ alti mōtes. Et creuit flos ip̄e de tribꝫ radicibꝰ. cū rec to haſtili. qd̓ nullos hēbat nodos. Hic flos hēbat qͥnqꝫ folia. plena omni ſuaui tate. Uallis āt excreuit cū flore ſuo ſuꝑ iſtos qͥnqꝫ mōtes. et folia floris dilata uer̄t ſe ſuꝑ oēm altitudinē celi. et ſuper oēs choros angeloꝝ Tu dilecta mater mea. tū es vall̓ illa propt̓ hūilitatē tuā. quā p̄ alijs habuiſti. Hec exceſſit quīqꝫ mōtes Primꝰ mons erat moyſes. ꝓpter ptātem. Ip̄e enī habuit ptātem in lege ſuꝑ ppl̓m meum. ac ſi fuiſſet ꝯcluſus in pugno ſuo. Tu āt cōcluſiſti oīm legum dn̄m in vtero tuo. Id eo tu altior illo mōte. B Scd̓s mons erat hel yas. qͥ ſic ſcūs fuit. qd̓ cū aīa ⁊ corꝑe fuit aſſūp tus in ſcm̄ locū. Tu āt cariſſima mater mea. aīa tua aſſumpta fuit ſuꝑ oēs cho ros angeloꝝ ad thronū dei. et cū ea eſt mūdiſſimū corpus tuum. Ideo tu altior helya Terciꝰ mons erat fortitudo ſam ſonis. ꝙͣ habuit ſuꝑ om̄s hoīes. tn̄ vicit eū dyabolus fallacia ſua. Tu āt viciſti dyabolū fortitudine tua. Ideo tu forti or ſamſone Quartꝰ mons erat dauid. qͥ fuit vir ſcd̓m cor meū. ⁊ voluntatē meā et tn̄ cecidit in pctm̄. Tu aūt mat̓ mea ſeq̄baris ōēm voluntatē meā. et nunꝙͣ peccaſti. Quītus mons erat ſalomon qͥ fuit plenus ſapīa. tn̄ fuit infatuatꝰ. Tu vero mat̓ mea plena fuiſti om̄i ſapīa. et nunꝙͣ fuiſti inſipiēs nec decepta. Ideo altior ſalomone. ¶ Flos aūt prodijt de tribꝫ radicibus. qꝛ tu a iuuētute tua ha buiſti tria. ſcꝫ obediētiā. caritatē. et di uinam intelligentiā. ¶ De hijs enī tri bus radicibꝫ creuit haſtile rectiſſimum ſine om̄i nodo. ideſt volūtas tua. que nū ꝙͣ flectebat̉ niſi ad velle meū. ¶ Flos eciā iſte habuit qͥnqꝫ folia. que excreue runt ſuꝑ omēs choros angeloꝝ Uere tu mat̓ mea flos iſtoꝝ qͥnqꝫ foliorū es Primū foliū ē honeſtas tua. in tm̄ ꝙ an geli mei qͥ ſunt honeſti an̄ me. ꝯſideran tes honeſtatē tuā. viderūt eam ſupra ſe eē. et eminentiorē illoꝝ ſctītate ⁊ hone ſtate. Ideo tu altior es angelis. Scd̓m foliū eſt mīa tua q̄ tanta fuit. ꝙ cū vide res oīm aīaꝝ miſeriā. cōpatiebaris eis. et paſſa es maximā penā in mortē mea ¶ Angeli ſunt plēi mīa. tn̄ nunꝙͣ patiū tur dolorē. ſed tu pijſſima mr̄ miſerta es miſeris. qn̄ ſentiebas oēm dolorē de mor te mea. et ꝓpt̓ mīam voluiſti magis pati dolorē. ꝙͣ exempta eſſe ab eo Ideo mīa tua exceſſit oīm angeloꝝ mīam Terciū foliū ē mititas tua. Angeli qͥppe mites ſunt et cupiūt oībus bonū. ſꝫ tu mater mea cariſſima. an̄ mortē tuā habuiſti in aīa tua et corꝑe voluntatē. qͣſi angelus et feciſti oībus bonum. Et nulli adhuc negas qͥ rationabilit̓ petit ſuā vtilitatē Et ideo mititas tua excellētior ē angel̓ D Quartū foliū eſt pulcritudo tua Angeli enī ꝯſiderāt alter alteriꝰ pulcri tudinē. et pulcritudinē oīm aīaꝝ ⁊ oīm corpoꝝ admirant̉. ſed aīe tue pulcritu dinē vidēt eſſe ſuꝑ oīa que creata ſunt. et corꝑis tui honeſtatē excellere omēs hoīes qui creati ſunt. Et ſic omēs ange los. et oīa q̄ creata ſunt. exceſſit pulcri tudo tua. Quintū foliū erat diuina dele ctatio tua. qͥa nichil delectabat te niſi .iij. Ormus. Liber. deus. ſicut nec delectat angelos aliud niſi deꝰ. ⁊ qͥlibet eoꝝ ſentit et ſentiebat delectatōem ſuā in ſe Cū āt vider̄t dele ctatōem tuā in te ad deū. videbat̉ eis ī ꝯſciētia ſua. ꝙ delectatio eoꝝ arderet in eis. qͣſi lumē in diuīa caritate. Uidētes āt delectatōem tuā eſſe tanꝙͣ ardentiſſi mū rogū. ardētē feruētiſſimo igne. ⁊ ſic altū ꝙ flāma eius appropinqͣbat deitati mee. Et ideo mat̓ dulciſſima bn̄ arde bat delectatio tua diuīa. ſuꝑ omēs cho ros āgeloꝝ G Hic flos qͥ habuit hec qͥnqꝫ folia. honeſtatē ſcꝫ. mīam. mititatē et pulcritudinē ⁊ ſummā delectatōem. erat plenꝰ omī dulcedīe. Quicūqꝫ aūt voluerit guſtare ſuauitatē. dꝫ appropī qͣre ſuauitati. et reciꝑe eā in ſe. ſic ⁊ feci ſti tu bona mat̓ Tu enī fuiſti ſic dulcis pr̄i meo. ꝙ ip̄e recepit te totā ī ſpm̄ ſuū. et dulcedo tua ſuꝑ oēs placuit ei. Flos eciā portat ſemē ex calore et ex virtute ſol̓. ex qͦ creſcit fructꝰ. Sꝫ bn̄dictꝰ ille ſol. ſcꝫ deitas mea. q̄ ſuſcepit hūanitateꝫ de v̓gineis tuis viſceribꝰ Nā ſicut ſemē vbicūqꝫ ſeminat̉. tales flores germinat qͣle ſemē fuerit. ſic mēbra mea cōformia fuer̄t membris tuis. in forma et facie. tn̄ ego fui vir. tu v̓go femīa Hec vallis ex altata ē ſuꝑ oēs mōtes cū flore ſuo. q corpus tuū exaltatū eſt ſuꝑ oēs choro angeloꝝ. cū ſcīſſima anima tua Uerba inris bn̄dictōis et rogatōis ad filiū. vt v̓ba ſua dilaten tur ꝑ mundū. ⁊ radicent̉ ī cordibꝰ ami coꝝ ſuoꝝ. et qͣliter ip̄a virgo ꝑ florē in orto natū. mirabilit̓ deſignat̉. Et de ve bis xp̄i ꝑ ſpōſam trāſmiſſis ad ꝑ alios p̄latos eccleſie. Eata virgo loq̄bat̉ ad filiū dicens. A Bn̄dictꝰ ſis tū fili mi et deus meꝰ. ⁊ dn̄s angeloꝝ et rex gl̓ie. Rogo te vt verba tua que locutus es radicent̉ in cordibꝫ amicoꝝ tuoꝝ. et ita firmit̓ mētibus ihe reant. ſicut bitumē quo arca noe linita eſt. ꝙͣ nec ꝓcelli nec vēti diſſoluere po tuerūt: Dilatent̉ eciā ꝑ mundum. ſicut ramī et flores ſuauiſſimi. quoꝝ odor la te ſpargit̉. Fructificēt inſuꝑ ⁊ dulceſcāt ſicut dactilus. cuiꝰ ſuauitas animā dele ctat: ¶ Rn̄dit filiꝰ Bn̄dicta ſis tu cari ſima mat̉ mea Gabriel angelus meꝰ di xit tibi Bn̄dicta inqͥt ſis tu maria p̄ mu lieribus. Et ego ꝑhibeo tibi teſtimoniū ꝙ tu bn̄dicta et ſcīſſima es. ſuꝑ oēs āge lorū choros. Tules qͣſi flos in orto. quē licet diuerſi odoriferi flores circūſtent tn̄ ip̄e oēs excellit in odore. in pulcritu dine et virtute. Flores iſti ſunt oēs elec ti ab adā vſqꝫ ad finem mūdi. qͥ in orto mūdi plātati. diuerſis virtutibꝰ nituer̄t et floruerūt. B Sꝫ int̓ oēs qͥ fuerūt et qͥ poſt futuri ſunt. tu excellētior fuiſti in odore bone vite et hūilitatis. In pul critudine gͣtiſſime virgītatis. in virtute abſtinētie. Teſtimoniū enī ꝑhibeo tibi ꝙ tu in paſſione mea plus fuiſti ꝙͣ mar tir In abſtinētia tua pluſꝙͣ aliqͥs ꝯfeſſo rum. In mīa et bōa volūtate pluſꝙͣ an gelus. Ideo ꝓpter te verba mea radica bo qͣſi bitumen fortiſſimū in cordibꝰ ami corū meoꝝ. Dilatabunt̉ qͣſi flores odo riferi. et fructificabūt quaſi dactilꝰ ſua uiſſimus et dulciſſimꝰ. ¶ Dein̄ loq̄bat̉ dn̄s ad ſpōſam. Dic amico meo pr̄i tuo cuius cor ē ſcd̓m cor meū. ꝙ hec verba cōſcripta exponat diligent̓ et ip̄e archi ep̄o. et poſtea alij ep̄o aſſignabit. Qui bus diligent̓ informatis poſtea trāſmit tat ad terciū ep̄m. Dic eciā ei ex parte mea. ego ſū creator tuus et redemptor aīarū Ego ſū deus quē p̄ ceteris diligis et amas. Cōſidera ⁊ vide ꝙ anīe qͣs re demi ſanguīe meo. ſunt ſicut illoꝝ aīe qͥ ignorāt deū. ⁊ ſūt captiue a dyabolo tā horribilit̓. ꝙ in oībus mēbris punit eas quaſi in p̄lo arto. Propterea ſi vulnera mea ſapiūt tibi in aīo. Si flagellatōem meā et dolorē alicuiꝰ reputatōis habes oſtēde oꝑibus tuis. quantū me diligis G Et verba mea que ꝓp̓o ore locutꝰ Liber. Primus. ſum. in publicū venire facias. et ad ca put eccleſie ꝑſonalit̓ defer. Dabo enim tibi ſpm̄ meum. ꝙ vbicūqꝫ duoꝝ fuerit diſſenſio. in noīe meo ex virtute tibi da ta cōfederare poſſis. ſi crediderint. In ſuꝑ et ad maiorē euidentiā verboꝝ meo rum. eoꝝ teſtimoniū tecū ad pontificee deferes. qͥbus verba mea ſapiūt et delꝫ ctant. Uerba enī mea ſunt qͣſi adep̄s. qͥ quāto maior calor intus fuerit tāto ci tius liqueſcit. Ubi aūt calor nō fuerit. reicit̉ et nō ꝑuenit ad īteriora. Sic ver ba mea ſūt. qꝛ qͣnto hō plꝰ caritate mea feruēs. mandit ea et terit. tāto plus im pinguat̉ ex dulcedine celeſtis gaudij et interni amoris. et tanto plus inardeſcit ad amorē meū. Quibꝫ aūt nō placent verba mea. qͣſi aruinā hn̄t in ore. qua de guſtata ſtatim eiciūt ab ore et cōculcāt Sic verba mea ab aliqͥbus deſpiciunt̉. qꝛ dulcedo ſpūaliū nō ſapit eis. Prīceps autē terre quē in mēbrum meū elegi. et vere meū feci. virilit̓ adiuuabit te. ⁊ ne ceſſaria ꝓ via de bonis bene acquiſitis miniſtrabit. Uerba matris et filij bn̄dictionis et laudis ad inuicē. et qua liter virgo figurat̉ ꝑ arcam. vbi erant virga māna et tabule legis. in qͣ figura multa mirabilia continent̉. Capl̓m. liij Aria loquebat̉ ad filium A A Bn̄dictus ſis tu fili mi deus meꝰ et dn̄s angeloꝝ. Tu es ille cuius vocē ꝓphete audierūt. cuius cor pus apl̓i viderūt. quem iudei et inimici tui ſenſerūt. Tu es cū deitate ⁊ hūani tate et ſpū ſcō vnus deus. Nā ſpm̄ au dierūt ꝓphete. Deitatis gl̓iam viderūt apl̓i. hūanitatē tuā crucifixerunt iudei. Ideo ſis tu bn̄dictus ſine pͥncipio et ſi ne fine. ¶ Rn̄dit filius. Bn̄dicta ſis tu qꝛ virgo es et mater. Tu es arca illa q̄ erat in lege. in qua erant tria. ſcꝫ virga. manna. et tabule. Cuꝫ virga facta ſunt tria. Primo mutata eſt in ſerpentē. qui erat ſine veneno. Scd̓o ꝑ eā mare diui ſum ē. Tercio de petra educta eſt aqua Ego ſum virga illa in figura qͥ in vtero tuo iacui. et hūanitatem de te accepi ¶ Ego pͥmo ſicut ſerpēs moyſi. ſic ter ribilis ſū inimicis meis Ip̄i quippe fugi unt a me qͣſi ab aſpectu ſerpētis. Pauet a me. et abhoīnant̉ quaſi ſerpente. cum ego tn̄ ſim ſine veneno malicie. plenꝰ oī mīa. Ego patior me teneri ab eis ſi vo luerint Ego reuertar ad eos ſi me q̄ſis rint Curro ad eos quaſi mat̓ ad filium ꝑditū et inuentū. ſi me inuocauerīt. Ex hibeo eis mīam et dimitto pctā eorū. ſi clamauerint. Hoc facio eis. et adhuc abhomīant̉ me qͣſi ſerpentē B Scd̓o ꝑ virgā iſtā diuiſū ē mare. qn̄ via ad ce lū q̄ clauſa erat ꝑ pctm̄. ꝑ ſanguinē ⁊ do lore meū aꝑiebat̉. Tunc certe rūpebat̉ mare ⁊ inuium factū ē via. qn̄ dolor oīm mēbroꝝ meoꝝ acceſſit ad cor. et cor pre violētia doloris ruptū ē. Poſtea tradu cto ppl̓o ꝑ mare. nō duxit eos moyſes ſtatim in t̓rā ꝓmiſſionis. ſꝫ in deſertū. vt ibi ꝓbarent̉ et inſtruerent̉. Sic et nūc accepta fide ⁊ mādato meo. nō ſtatim introducit̉ populꝰ in celū. ſꝫ neceſſe eſt. vt in deſerto ideſt in mūdo ꝓbent̉ hoīes qūo diligāt deū Sꝫ ꝑ tria ꝓuocauit po pulus deū in deſerto. Primo qꝛ fecerunt ſibi ydolū et adorauer̄t ip̄m Scd̓o qꝛ cō cupierūt carnes. qͣs habuerāt in egipto Tercio ꝑ ſuꝑbiā. qn̄ ſine voluntate dei aſcēdere voluer̄t. ⁊ pugnare cum inimi cis. Sic nūc eciā peccat hō contra me in hͦ mūdo. Primo colit ydolum. qꝛ plus amat mundū et q̄ in eo ſunt ꝙͣ me. qͥ eo rū creator ſum. Sꝫ mundꝰ qͥppe ē deus eoꝝ nō ego. Ego enim dixi in euāgelio meo. Ubi ē theſaurus hoīs. ibi ē cor eiꝰ Sic theſaurus hoīs ē mundꝰ qꝛ ad hūc hꝫ cor ſuum. nō ad me. Ideo ſicut illi in deſerto corruer̄t gladio in corꝑe. ſic iſti cadēt ī gladio et̓ne damnatōis ad aīaꝫ in qua ſine fine viuent. C Scd̓o Primus. Liber. peccauerūt ꝑ cōcupiſcētiā carniū Ego enī dedi homī oīa neceſſaria ad honeſta tē. et ad moderantiā. ſꝫ ipſe oīa vult hr̄e īmoderate et indiſcrete. Ip̄e enī ſi ſuffi ceret natura. ſine ceſſatōe vellet cōmiſ ceri. ſine refrenatōe bibere. ſine mō cō cupiſcere. Ꝙͣdiu enī poſſet peccare. nū ꝙͣ ceſſaret a pctō Ideo continget eis ſicut illis in deſerto. ꝙ morient̉ ſubita nea morte. Quid enī eſt vita iſtius tꝑis niſi quidā punctꝰ ad eternitatē Propte rea quaſi ſubitanea morte morient̉ ī cor pore. ꝓpter breuitatē huiꝰ vite. et viuēt in pena ad aīam ſine fine Tercio pecca bant in deſerto ꝑ ſuꝑbiā. qꝛ ſine volūta te dei volebāt aſcēdere in pugnā. Sic hoīes ꝑ ſuꝑbiā ſuā volūt aſcēdere in ce lum. et nō confidūt in me ſed in ſe. faciē tes voluntatē ſuā. et meā relinquentes Propterea ſicut illi ab hoſtibꝰ. ſic iſti in terficient̉ a demonibꝰ in aīa. ⁊ cruciatꝰ eoꝝ erit ſempit̓nus Sic ergo odiūt me quaſi ſerpentē. colūt ꝓ me ydolū. affec tant ꝯcupiſcentiā ſuā plus ꝙͣ me. diligūt ſuꝑbiā ſuam ꝓ hūilitate mea. ¶ Uerun tn̄ adhuc ſic miſericors ſū. ꝙ ſi conuerſi fuerint ad me cū cōtrito corde. ego con uerto me ad eos ſicut pat̉ pius. et ſuſci pio eos. Q Tercio ꝑ virgā iſtā pe tra dedit aquā: Petra hec ē cor durum hoīs. hoc enim ſi ꝑcutit̉ timore et amore meo. ſtatim eff luūt lacrime contritiōis et penitētie. Nullus ſic indignus. nullꝰ ſic malus. ſi vertit ſe ad me. ſi paſſioneꝫ meā intime cōſiderat. ſi potentiā meā at tendit. ſi bonitatē meā qualit̓ t̓ra fructi ficat et arbores ꝑpēdit. ꝙ nō fluunt ora eius lacrimis. et omīa mēbra eius ad de uotōem extitant̉. Scd̓o in arca moyſi iacuit māna. Sic in te mat̓ mea et v̓go iacuit panis angeloꝝ et ſctārū aīarū. et iuſtoꝝ in t̓ra. qͥbus nil placet niſi dulce do mea. qͥbus mūdus omīs mortuꝰ eſt. qui libent̓ ſi eēt volūtatis mee eēt ſine corꝑali cibo: Tercio in arca illa erant tabule legis. ſic in te iacuit dn̄s omniuꝫ legum: Ideo bn̄dicta ſis tu p̄ oībus q̄ ſunt in celo et in t̓ra creataꝫ E Po ſtea loquebatur ad ſpōſam dicēs. Dic amicis meis tria: Ego cū corꝑalit̓ con uerſabar in mūdo. ſic tꝑaui verba mea. ꝙ boni fiebant ex ip̄is fortiores et feruē tiores Mali vero fiebāt meliores. vt pa tuit in magdalena. matheo. et alijs ml̓ tis. Sic eciā tꝑaui verba mea. vt inimi ci mei nō poſſent infirmare ea. Propte rea laborent illi feruenter qͥbus verba mea mittuntur vt boni ex verbis meis fiāt ardentiores in bono. Mali reſipiſ cant a malo. et ab inimicis meis caue ant ne verba mea impediant̉. Ego qͥp pe nō maiorē iniuriā facio dyabolo. q angelis in celo. Si enī vellē bn̄ poſſem loqͥ verba mea vt totus mūdꝰ audiret/ Ego ſufficerē eciā aꝑire īfernū. vt om nes videret penas eius. ſꝫ hͦ non eēt iu ſticia. qꝛ tunc hō ſeruiret michi ex timo re. ſed ex caritate deberet michi hō ſerui re. Nā nullus niſi qͥ caritatē habet. ītra bit in regnū celoꝝ. Tūc deniqꝫ iniuriā facere dyabolo. ſi iuri eius mācipatum reciꝑem ab eo. ſine bonis oꝑibus. An gelo in celo eciā facerē iniuriā. ſi ei qu mūdus ē et caritate feruētiſſimꝰ. ſpūs hoīs īmundi coeqͣret̉. ¶ Ideo nul lus intrabit celū. niſi qͥ quaſi aurū in ig ne purgatorio ꝓbatus ē. aut bonis oꝑ bus ſic diutina ꝓbatōe in mūdo exercita tus ē. ꝙ nō ſit in eo macula. que debeat purgari. Si ignoras qͥbus mitti debeāt verba mea. ego dicam tibi. Ille dignꝰ eſt habere verba mea. qͥ promereri vult oꝑbus. vt veniat ad regnū celoꝝ Uel qui oꝑibus bonis p̄cedentibus prome ruerat. ill̓ aꝑient̉ verba mea et in illos ingredient̉. Nā illi quibꝰ ſapiunt verba mea. et qui nomē ſuū hūilit̉ ſperāt ſcrip tum in libro vite. hij tenēt verba mea Quibꝰ āt nō ſapiūt. ꝯſiderāt qͥdē verba et ſtatim proiciūt et euomunt Uerba angeli ad ſpō Primus. Liber. ſam de ſpū cogitationū ſuarū. an bonꝰ vel malus ſit et qͣliter duo ſunt ſpūs. ſcꝫ vnus increatus et alius creatus. et de eorū qualitatibus. Capl̓m. liiij Ngelus loquebat̉ ad ſpōſā dicens: A Duo ſpūs ſūt ꝯvnus increatꝰ. alt̓ creatus Increatus hꝫ tria: Primo ē calidꝰ Se cūdo dulcis. Tercio mūdus ¶ Primo calefacit. nō de aliqͥbus rebꝰ creatis ſꝫ a ſeip̄o. qꝛ ip̄e cū pr̄e et filio ē oīm crea tor et oīa potes Calefacit aūt. qn̄ aīa tota ardet ad amore dei. ¶ Scd̓o ē dul cis. qn̄ aīe nichil placet nichil dulceſcit niſi deus. et recordatio operum eius. ¶ Tercio eſt mundus. vt nullum pec catū in eo inuēiri poſſit. nichil deforme nichil corruptibile et mutabile. Calefa cit āt non ſicut ignis material̓. nec ſicut ſol viſibil̓ aliqͥd liq̄faciēs. ſꝫ calor eiꝰ in ternus aīe amor ē. ⁊ deſideriū replēs. et abſorbēs aīam in deū. Dulceſcit eciam aīe. nō ſicut vinū deſiderabile aut volup tas. vl̓ aliqͥd aliud mundanū. ſꝫ dulce do illa ſpūs. incōꝑabil̓ eſt oībus dulcoribꝰ tꝑalibꝰ. et īexcogitabilis nō ſapiētibus illā: Tercio ē ſpūs ille ſic mundus. quē admodū radij ſolis. in qͥbus nulla ma cula inueniri poſſit. B Scd̓us ſpūs qui ē creatꝰ ſimilit̓ hꝫ tria. Eſt enim ar dens. ē amarus. ē ⁊ īmūdus Primo ē ar dēs ⁊ cōſumēs qͣſi ignis. qꝛ aīam quam poſſidet. totā incedit luxurie igne ⁊ pra ue cupiditatis. vt aīa p̄ter eiꝰ expletio nē. nichil aliud cogitare nil deſiderare poſſit. in tm̄ ꝙ qn̄qꝫ ꝑ illaꝫ amittit̉ vita tꝑalis. et oīs honor et ꝯſolatio. ¶ Se cūdo ē amarꝰ qͣſi fel. qꝛ aīam ſic ſua dele ctatōe inflāmat. ꝙ gaudia futura vidē tur ei eſſe nulla. ⁊ bona et̓na fatuitas. Oīa qͦꝫ q̄ de deo ſunt. et que tenet̉ ei fa cęre. amareſcūt ei. et abhoīnabilia ſūt ei quaſi vomitꝰ. et quaſi fel. Tercio ē im mūdus. qꝛ aīam ſic vilē facit et ꝓnā ad pctm̄. vt de nullo pctō erubeſcat. et a nll̓o pctō deſiſteret. ſi nō plꝰ hoīm timeret verecundiā ꝙͣ dei. Ideo ē ſpūs ille ardens. qͣſi ignis. qꝛ ip̄e ardet ad iniqͥta tē. et alios ſecū accendit. Ideo vero a marus. qꝛ omne bonū eſt amarum ei. et alijs ſecū amareſcere vult. Ideo aūt eſt īmūdus. qꝛ ip̄e delectat̉ in īmūdicia. ⁊ a lios ſecū ſil̓es q̄rit hr̄e ¶ Sꝫ nūc que rere potes et dicere michi. Nūqͥd non tu es eciā ſpūs creatus ſicut ille. quare ergo tu nō es talis? Rndeo tibi. Uere ego creatꝰ ſū ab eodē deo quo et ip̄e. qꝛ nō eſt niſi vnꝰ deus. pr̄ et filiꝰ ⁊ ſpūſſcūs et hij nō tres dij. ſꝫ vnus deꝰ Et ambo bene creati ſumus et ad bonū. qꝛ deꝰ ni chil niſi bonū creauit. Sꝫ ego ſuꝫ quaſi ſtella. qꝛ in bonitate et caritate dei in qͣ creatus ſū. ſteti. Ip̄e āt ē quaſi carbo. quia a caritate dei diſceſſit Ergo ſicut ſtella nō eſt ſine claritate ⁊ ſplēdore. nec carbo ſine nigredine. ſic āgelus bonus qui ē qͣſi ſtella. nō eſt ſine ſplendore. ideſt ſpūſco. Om̄e enī qd̓ hꝫ. hoc habet a deo pr̄e. ſcꝫ et filio et ſpū ſctō. huius amore incaleſcit. huiꝰ ſplēdore niteſcit. ⁊ ei iu giter inheret. ⁊ ad voluntatē eiꝰ ſe con format. nec vnꝙͣ vult aliud niſi qd̓ deꝰ ideo ardet ideo et mūdus ē. Dyabolꝰ aūt ē quaſi carbo deformis. et oīm crea turarū deformior. qꝛ ſicut pulcrior erat ceteris. ſic deformior alijs deberet fieri qꝛ creatori ſuo ſe oppoſuit. Q Sicut angelus dei ſplēdet luce dei. et ardet ca ritate eiꝰ inceſſant̓. ſic demō malicia ſua ſemꝑ inardeſcit et anguſtiat̉: Cuiꝰ mali cia inſatiabil̓ eſt. ſic et bonitas ſpūs dei et gr̄a dei inenarrabilis Nā nullus ē in mūdo ſic radicatꝰ cū diabolo. cuius cor nō qn̄qꝫ viſitet et cōmoueat ſpūs bonꝰ ſic eciā nullus ē ſic bonus. que dyabolꝰ no apponit libent̓ tāgere temptatione Multi qͥppe boni et iuſti tēptant̉ ex ꝑ miſſione dei a dyabolo. hoc nō ē ꝓ ma lo eoꝝ. ſed ad maiorem eoꝝ gl̓iam. Dei quippe filius. vnꝰ in deitate cū pr̄e ⁊ ſpi rituſco. ī aſſumpta hūanitate tēptatus eſt. qͣnto magis electi eius ad maiorem e. v. Primus. Liber. eoꝝ remuneratōem. Multi eciam boni qn̄qꝫ cadūt in pctā. et obūbrat̉ cōſciētia eoꝝ fallacia dyaboli. ſꝫ virtute ſpūs ſc ī robuſtius ſurgūt. et fortius ſtāt: ¶ Ue runtū nullꝰ ē qͥ ī ꝯſciētia ſua nō ītelligat vtrū ſuggeſtio dyaboli ducat ad defor mitatē pct̄i an̄ ad bonū. ſi diligent̓ cogi tare et examīare voluerit. ¶ Ideo tu ſpōſa dn̄i mei nō habes dubitare de ſpū cogitationū tuarū. vtrū bonꝰ ſit an malus. Conſcientia enī tua dicit tibi ā omittēda ſunt. et que eligēda. Quid āt faciet ille cū quo plenꝰ eſt dyabolus? Nō enī in euꝫ ingredi pōt bonus ſpūs qꝛ plenus ē malo. Tria ſunt ei faciēda. ſcꝫ ꝙ habeat pura et integrā pctōꝝ con feſſionē. q̄ licet in incōtrito corde nō ſta tim poterit eſſe ꝓpter obduratū cor. tn̄ prodeſt tm̄. ꝙ ꝓpter hāc dat dyabolꝰ qͣſi qndam ceſſationē. ⁊ ſaltū bono ſpiritui Scd̓o hēat hūilitatē. ſcꝫ ꝙ ꝓponat emē dare pctā que cōmiſit. et facere bona q̄ poterit. et tūc incipit egredi dyabolus Tercio vt obtineat iterū ſpm̄ bonum. hūili p̄ce ſupplicare dꝫ deo. et cōteri de pctīs factis cū caritate vera. qꝛ caritas ad deū int̓ficit dyabolū Ip̄e deniqꝫ mal let centies mori. ꝙͣ ꝙ hō exhiberet mini mū bonū caritatis deo ſuo. ſic inuidꝰ et malicioſus ē. F Poſtea loquebatur btā virgo ad ſpōſam dicēs: Spōſa no ua filij mei. indue te veſtibus tuis. Im pone tibi monile tuū. id eſt paſſione filij mei. Cui illa rn̄dit. Impone tu domīa mea. Et illa. Ego vtiqꝫ faciā. Ego vo lo tibi dicere. qūo filius meꝰ diſpoſitus erat. et qͣre a prībus ſic feruent̓ deſidera bat̉ Ip̄e ſtabat qͣſi hō in medio int̓ſtitio duarū vrbiū. et vox de p̄ma vrbe clama uit ad eū dicēs Tu hō qͥ ſtas in media via int̓ vrbes. tu es hō ſapiēs. ſcis enī ca uere ab īminētibus ꝑicul̓ Tu qͦꝫ fortis es ad patiendū mala incūbentia Tu es eciā magͣnimꝰ. qꝛ nichil times. ¶ Nos enī deſiderauimꝰ te ⁊ expectamꝰ te. Aꝑi ergo portā nrām. inimici enī obſident eam ne aꝑiat̉. G Uox de ſcd̓a vrbe audiebat̉ dicens. Tu hō hūaniſſime et fortiſſime. audi q̄rimoniā nrām et gemi tū. Nos ſedemꝰ in tenebris. et patimur famē et ſitim intolerabilē. Cōſidera er go miſeriā nrām et penuriā miſerabilē. Sumꝰ enī ꝑcuſſi qͣſi fenū exciſſum falca ſtro. Aruimꝰ ab oī bono. ⁊ defecit om̄e robur nr̄m. Ueni ad nos et ſalua nos. qꝛ te ſolū expectauimꝰ. te liberatorem nr̄m ſꝑauimꝰ. Ueni et diſſolue penuriā nrām. cōuerte planctū nr̄m in gaudiū Tu eſto auxilium nr̄m et ſalus. Ueni o digniſſimū. et bn̄dictū corpus. qd̓ de vir gine pura ꝓceſſit. Has duas voces au diuit filius meꝰ de duabꝫ vrbibus. ſcꝫ de celo et inferno. Ideo miſertꝰ aꝑuit per amariſſimā paſſionē ſuā. et effuſionem ſanguīs ſui. portā inferni. et eripuit ami cos ſuos. Aꝑuit et celū letificans ange los. introduxit in eum ereptos de infer no Hec filia mea cogita. et habeto ſem per pre oculis Qualiter xpūs ſimila tur potēti dn̄o edificāti magnā ciuitatē et optimū palaciū. ꝑ q̄ mūdus et eccle ſia deſignāt̉. et qͣlit̓ iudices ⁊ defenſores et laboratores in eccl̓ia dei. cōuerſi ſūt in arcum prauū. Capitulū. lv. Go ſum ſimil̓ potēti dn̄o qͥ edificās ciuitatē. īpoſuit ſibi nomē ex ſuo nomīe. A Dein̄ cōſtruxit in ciuitate palaciū. in qͦ māſiuncule diuerſe. ꝓ neceſſarijs capie dis erāt. Cōſtructo vero palacio. ⁊ re bus ſuis ordinatis. ppl̓m ſuū diſpoſuit ī tres partes dicēs. ¶ Uie mee ſūt ad re motas partes. ſtate ⁊ laborate virilit̓ ꝓ honore meo. Cōſtitui enī vobis neceſ ſaria vrā et victualia. hētis et iudices qͥ vos iudicent. hētis defenſores qͥ vos ab inimicis defendāt. Cōſtitui ⁊ laborato res qͥ vos paſcant. et de labore ſuo decī mā partē michi ꝑſoluēt. ⁊ vtilitati mee et honori reſeruabūt. Int̓iecto aūt aliqͥ Primus. Liber. tꝑe nomē ciuitatis oblitū ē Tūc dixer̄t iudices. Dn̄s nr̄ ad remotas partes ꝓ fectus ē. Iudicemꝰ rectū iudiciū. ⁊ faci amꝰ iuſticiā. vt redeūte dn̄o nr̄o non ar guam̉. ſꝫ reportemꝰ honorē et bn̄dictio nē. B Tūc dixer̄t defenſores Dn̄s nr̄ ꝯfidit in nos. ⁊ reliqͥt nobis cuſtodi am domꝰ ſue Abſtineamus ergo a ſuper fluitate cibi et potꝰ. ne ad pugnā ſimus inepti. Abſtineamꝰ et ab īordinato ſom no. ne incauti decipiamur. Simꝰ et bn̄ armati et ꝯtinue vigilātes. ne vēiētibꝫ hoſtibꝰ īparati inuēiamur In nobis enī honor dn̄i nr̄i maxīe pēdet. et ſalus ppl̓i eius. Tūc et laboratores dixerūt. Ma gna ē gl̓ia dn̄i nr̄i. ⁊ remūeratio eiꝰ glo rioſa. laboremꝰ ergo fortit̉. et demus ei nō ſolū decimā partē laboris nrī. ſed et qͥd quid vltra victū nr̄m ſuꝑfuerit offe ramꝰ ei. tāto enī gl̓ioſior erit merces. maiorē caritatē nrām viderit. C Poſt hec ꝓcedēte iterū aliquo tꝑe. ob liuioni datus ē dn̄s ciuitatis et palacij Tūc dixerūt iudices ad ſeip̄os. lōga eſt mora dn̄i nr̄i. neſcimus vtrum reuertet̉ an nō. Iudicemus ergo ſcd̓m volunta tē nrām. ⁊ qd̓ nobis placuerit faciamꝰ ¶ Deinde dixerūt defenſores. Fatui ſu mus qꝛ laboramus. et neſcimus ꝓpt̓ quā mercedē. Confederemus nos potiꝰ ini micis nr̄īs. dormiamꝰ et bibamꝰ cū eis. nō enī curandū eſt nobis cuiꝰ fuerīt ini mici. Poſtea dixerūt laboratores Qua re ſeruamus aurū nr̄m alteri. ⁊ quis re portet illud poſt nos ignoramus. Meli us ē ergo vt vtam̉ eo noſip̄i. diſponēdo ad voluntatē nrām. Demus enī iudici bus decimā partē. ⁊ placatis eis. facere poſſumus qd̓ volumus. Q Ego ve re ſū ſil̓is illi potēti dn̄o. qͥ edificaui mi chi ciuitatē ideſt mundū. in quo cōſtitui palaciū id eſt eccleſiā. Nomē mūdi fuit diuina ſapīa. qꝛ a pͥncipio mundus hoc nomē habuit. ꝙ erat ſcūs in diuīa ſapīa Hoc nomē venerabat̉ ab oībus. et lau dabat̉ deus a creatura ſua in ſapīa ſua. et mirabilit̓ p̄dicabat̉. Nūc āt inhono ratū eſt nomē ciuitatis et īmutatū. ⁊ ac ceſſit nouū nomē. id eſt hūana ſapīa. Iu dices enī qͥ pͥus iudicabāt in iuſticia et ī timore dn̄i. nūc cōuerſi ſūt ad ſuꝑbiā. et hoīes ſimplices ſupplātant. Appetūt eē eloquentes. vt habeāt laudes hoīm. lo quūt̉ placētia. vt obtineāt fauores Uer ba leuit̓ ferūt. vt boni et mites vocent̉. recipiūt munera. ⁊ ꝑuertūt iudiciū Sa piētes ſunt ꝓ tꝑali vtilitate ſua. et volū tate ꝓpͥa. ſꝫ muti pro laude mea Simpli ces ꝯculcāt ſub pedibꝫ et obmuteſcere faciūt. Cupiditatē ſuā dilatāt ad omēs. et de recto faciūt falſum Hec ſapīa nūc diligit̉. mea āt data eſt obliuioni E Defenſores vero eccl̓ie. qui curiales et milites ſūt. vident inimicos meos ⁊ im pugnatores eccl̓e mee. ⁊ diſſimulāt Au diunt verba īpropij eoꝝ. et non curant Intelligūt et ſentiūt oꝑa īpugnatorum mandatoꝝ meoꝝ. et tn̄ patient̓ ferunt Aſpiciunt eos quotidie licite ꝑpetrare oīa mortalia pctā. et non ꝯpungunt̉. ſed dormiūt et ꝯuerſant̉ cū eis. et alligant ſe iuramēto ad ſocietatē eoꝝ. Labrantes vero qͥ ſunt communitas tota. reſpuūt mādata mea. Retinēt dona mea et deci mas meas. Offerūt dona iudicibꝰ ſuis. et eis reuerentiā exhibēt. vt eos beniuo los et placabiles inueniāt. Uere auda cter dicere poſſum. ꝙ gladius timoris mei ⁊ eccl̓e mee. ī mūdo abiectus eſt. et pro eo aſſumptus ē ſacculus pecunie ¶ Terba qͣliter dn̄s capl̓m ſuꝑius im mediate dictū declarat. ⁊ de ſentētia cō tra tales illata. et qͣliter deus ad tēpus propt̉ bonos ſuſtinet malos. Ca. lvj. Ixi tibi pͥus. A Quia gladiꝰ eccl̓e mee abiectꝰ ē. ⁊ pro eo aſſūptus ē ſaccꝰ pecu nie. qͥ ex vna ꝑte aꝑtus ē. ⁊ ex alia ſic d fūdus. ꝙ quidqͥd ingredit̉ nūqͣ capit fū dū. nec vnꝙͣ implet̉. Hic ſaccus ē cupi ditas. q̄ oēm modū et menſurā excedit. et in tm̄ inualuit. ꝙ contempto dn̄o nil Primus. Liber. deſiderat̉ niſi pecunia et ꝓpͥa voluntas ¶ Attamē ego ſum ſicut dn̄s. qui ⁊ pa ter et iudex ē Cui eūti ad iudiciū dicūt circūſtantes. Dn̄e ꝓcede citius et ſac iudiciū. Quibus rn̄dit dn̄s. Expectate modicū vſqꝫ cras qꝛ forte filius meꝰ ad huc interim emēdabit ſe. Ueniēte autē eo altero die. dicūt ei ppl̓i. Procede do mīe et fac iudiciū. Uſque qͦ ꝓtrahis iu diciū. et nō iudicas nocētes? Rndit do minꝰ. Adhuc modicū expectate. ſi filiꝰ meus emēdet ſe. Et tūc ſi nō reſipiſcet. faciā qd̓ iuſtū eſt. Sic ego patient̓ ſuffe ro hoīem vſqꝫ ad nouiſſimū punctū. qͥa pat̓ et iudex ſū. Uerūtn̄ qꝛ iuſticia mea incōmutabilis ē. et ꝙͣuis diu ꝓtrahitur tn̄ aut puniā ſi nō emēdauerit ſe pecca tores. aut miſcd̓iam faciā in conuerſos. B Dixi eciā tibi prius ꝙ ppl̓m diuiſi in tres partes. ſcꝫ in iudices. in defēſo res. et laboratores. Quos enim ſignifi cāt iſti iudices niſi clericos. qͥ diuinā ſa pientiā verterūt in prauā et vanā? Si cut illi clerici ſolēt facere. qͥ recipiūt mi ta verba et cōponunt in pauca. et illa pauca v̓ba ſonāt idē qd̓ illa ml̓ta. Sic clerici huiꝰ tꝑis. receper̄t decē mādata mea. et ꝯpoſuerūt in vnū verbū. Quid eſt hoc vnū verbū? Porrige manum et da pecuniā. Hec ē ſapiētia eoꝝ. loqͥ pul cre. et agere male. Simulare ſe meū. ⁊ agere nequit̉ cōtra me. Ip̄i deniqꝫ pro muneribꝫ. peccātes libenter patiunt̉ in pctīs. Simplices exēplo ſuo prauo p̄ci pitāt. Inſuꝑ eūtes ꝑ viā meā odiūt Se cūdo defenſores eccl̓ie. id eſt curiales ſūt infideles. qͥ fregerūt ꝓmiſſionē ſuā ⁊ iu ramentū. et peccātes cōtra fideꝫ eccl̓ie mee et cōſtitutionē. libent̓ tolerāt. C Tercio laboratores ideſt cōmunitas ſūt ſicut tauri indomiti. qͥ hn̄t tria. Effo diūt enī terrā pedibꝫ. Scd̓o implēt ſe ad ſacietatē. Tercio complēt volupta tē ſuā iuxta deſideriū ſuū. Sic cōmūitas nūc totis affectionibꝫ inhiat tꝑalibus⁊ Implet ſe īmoderata gula et vanitate mūdi. Complet abſqꝫ ratōe. carnis ſue delectatione. Sꝫ licet inimici mei ſint multi. tn̄ int̓ eos ml̓tos habeo amicos ꝙͣuis occultos. Sicut dicebat̉ ad hely am. qͥ nullū putabat ſuꝑ eſſe amicū me um. niſi ſe ſolū. Habeo inqͥt ſepteꝫ milia viroꝝ qͥ nō flectebāt genua ſua an̄ baal Sic ego licet multi ſunt inimici. habeo tn̄ occultos amicos int̓ eos. qui quoti die plorāt ꝙ īimici mei p̄ualuerūt. et ꝙ nomē meū deſpicit̉. Propterea ꝓpter p̄ ces eoꝝ. ſicut rex caritatiuus et bonus ſciēs oꝑa ciuitatis mala. patient̓ tolerat inhabitātes. ⁊ mittit lrās amicis ſuis. fa ciens eos cautos de ꝑiculo ſuo. O Sic ego verba mea mitto amicis meis q̄ non ſic obſcura ſūt vt apocalipſis. qui iohāni oſtēdi ſub obſcuritate. vt a ſpiri tu meo in ſuo tꝑe cū michi placeret ex planarent̉. Nec ita occulta ſunt. vt nō annuncient̉. ſicut paulus videbat de mi ſterijs meis. q̄ non licebat loqͥ. Sed ſic aꝑta ſunt. vt omēs tam parui ꝙͣ magni intelligāt. Tā leuia vt omēs qui velint poſſunt caꝑe. Ergo amici mei. verba mea venire faciāt ad inimicos meos. ſi forte conuertant̉. et īnoteſcat eis ꝑicu lum et iudiciū eoꝝ. vt cōpungant̉ de fa ctis ſuis. Alioqͥn iudiciū erit ciuitatis et ſicut int̓rumpit̉ murus vbi non reli quit̉ lapis ſuꝑ lapidē. nec in fundamēto duo lapides ſibi mutuo adherebunt. ſic ciuitati id eſt mūdo fiet Iudices vero ar debūt igne ardētiſſimo Nullus āt ignis eſt ardētior. ꝙͣ qui nutrit̉ aliqͣ pinguedi ne. Iſti iudices pingues fuerūt. qꝛ plus occaſionē habuerūt cōplendi volūtatē ſuā. Plus alijs excedebāt honore ⁊ abū dantia tꝑaliū. Plus alijs abundabant malicia et iniquitate. ideo in ſartagine feruētiſſima ardebūt. E Defenſores v̓o ſuſpēdent̉ in altiſſimo patibulo: Pa tibulū enī ꝯſtat ex duobꝫ lignis erectis et tercio poſito extrāſuerſo vt ſuꝑlimīa re Hoc patibulū cū duobꝫ lignis ē pe na eoꝝ ſeuiſſima. q̄ cōſtat qͣſi ex duobꝰ Primus. Liber. lignis. Primū ē. ꝙ nō ſperabant p̄miuꝫ meū eternū. nec pro eo oꝑibus labora bant. Scd̓m lignū ē. ꝙ diffidebant de potētia ⁊ bonitate mea. ꝙ nō oīa poſſē nec vellē dare eis ad ſufficientiā: Lig nū aūt ex trāſuerſo ē ꝯſciētia eoꝝ praua ex eo videlicꝫ ꝙ intelligebāt bn̄. ⁊ facie bant mala. nec verecūdabantur facere cōtra conſcientiā ſuā. Funiculꝰ aūt pati buli ē ignis ęternꝰ. qui nō extinguit̉ aqͣ. nec reſcindit̉ forpicibus. nec finiet̉ nec rūpet̉ vetuſtate. In hoc patibulo vbi pena ē ſeuiſſima. et ignis inextinguibil̓. pendebūt et habebūt ꝯfuſionē ſicut pro ditores. ſentiet miſerias. qꝛ fuerūt infide les. F Audient obprobria. qꝛ diſpli cuerunt eis verba mea. Erit ve in ore eoruꝫ. qꝛ laus et honor ꝓpͥus dulcis fuit eis. In hͦ patibulo. lacerabūt eos corui viui ideſt demones. qͥ nunꝙͣ ſatiant̉. ſed nec lacerati ꝯſumēt̉. ſine fine viuēt cru ciati. et ſine fine viuēt cruciatores. Ibi erit ve qd̓ nūqͣ finiet̉. miſeria q̄ nūꝙͣ mi tigabit̉. Ue eis quia vnꝙͣ nati fuerunt. Ue eis quia vita eorum prolongata fu erat Tercio iuſticia laboratoꝝ eſt qua lis tauroꝝ. Tauri hn̄t carnē et pelle ni mis durā. ideo iudiciū eoꝝ ē ferrū aci tiſſimū. Hoc ferrū acutiſſimū ē mors in ferni. q̄ cruciabit eos qui me contēpſe rūt. ⁊ ꝓpͥam voluntatē pro mādato meo dilexerūt. ¶ Lr̄a igit̉ id eſt verba mea ſcripta ē. laborēt amici mei vt ad inimi cos meos ſapient̓ et diſcrete veniāt. ſi forte audire velint et reſipiſcere. Si āt aliqͥ auditis verbis meis dixerint. expe ctemus adhuc modicū. tēpus nondum veniet. nondū ē tēpus eius G Ego iuro in deitate mea q̄ adam expulit de paradiſo. pharaoni decē plagas īmiſit. ꝙ venio eis citius ꝙͣ credūt. Ego iuro in hūanitate mea. quā de virgine aſſum pſi ſine pctō pro ſalute hoīm. in qua tri bulatōem habui in corde. penā ſum paſ ſus in carne et mortē pro vita hoīm. in qua reſurrexi et aſcēdi. ⁊ ſedeo ad dexte ram prīs verus deus et hō in vna ꝑſo na. ꝙ cōplebo verba mea. ¶ Ego iuro in ſpū meo. qͥ ſuꝑ apl̓os in die pentheco ſtes ē miſſus. et inflāmauit eos. vt oīm gentiū linguis loquerent̉. ꝙ niſi cū emē datiōe ad me quaſi ſerui et fragiles re dierint. vindicabor in eos in ira mea. Tunc ve erit eis in corꝑe et aīa Ue qꝛ viui in mundū venerūt. et in mūdo vixe runt. Ue qꝛ modica fuit eoꝝ voluptas et adhuc illa vana. et cruciatus eorum erit ꝑpetuus. Tūc ſentiēt ꝙ nūc crede re contemnūt. ꝙ verba mea fuerunt ca ritatis. Tūc intelligēt ꝙ quaſi pat̓ mo nui eos. et me noluerūt audire. Ecce ſi verbis noluerint credere beniuole. cre dent operibus cum venerint. Uerba dn̄i ad ſpōſam qͣliter ip̄e ſit in xp̄ianoꝝ aīabus cibꝰ ab homīabilis et deſpectꝰ. et ꝑ contrariū mūdus in eis ſit delectabilis et dilectꝰ et de iudicio t̓ribili cōtra tales illato Capitulū. lvij. Ilius loquebat̉ ad ſpōſam. I A Sic faciūt michi xp̄i ani nūc ſicut iudei fecer̄t michi. Ip̄i eie cerūt me de tēplo. et habebāt ꝑfectam volūtatē int̓ficiendi me. ſꝫ qꝛ nondū ve nerat hora mea. exiui de manibus eoꝝ. Sic xp̄iani faciūt michi nūc. Ip̄i eiciūt me de tēplo ſuo id eſt de aīa eoꝝ q̄ tem plū meū eē deberet. et libent̓ occiderēt me ſi poſſent Ego ſū in ore eoꝝ qͣſi caro putrida et fetēs. ⁊ videor eis qͣſi hō lo quēs mēdaciū. ⁊ nichil curāt de me Ip̄i vertūt ad me dorſū. ⁊ ego ad eos vertā occiput. qꝛ ī ore eoꝝ nichil ē niſi cupidi tas. In carne luxuria qͣſi iumēti. In au ditu eoꝝ placet ſola ſuꝑbia. In viſu de lectabilia mūdi. Paſſio vero mea ⁊ ca ritas ē eis abhomīabil̓. ⁊ vita mea gͣuis B Propterea ego faciā ſicut aīal il lud facit. qd̓ multa latibula hꝫ. qd̓ cum ꝑſecutū a venatoribus fuerit in vno la tibulo. fugit in aliud. Sic ego faciam. Primus. Liber. quia xp̄iani ꝑſequunt̉ me malis oꝑibꝫ ſuis. et eiciūt me de latibulo cordis ſui. Ideo ingredi volo ad paganos. ī quoꝝ ore nūc ſum amarus et inſipidꝰ. et ero ī ore eoꝝ dulcis ſuꝑ mel Attū adhuc ita miſericors ſum. ꝙ qͥcunqꝫ petierint vēi am et dixerint. Dn̄e ego cognoſco me grauit̓ peccaſſe. et libent̓ volo me emē dare ꝑ grām tuā. miſerere mei ꝓpt̓ ama ram paſſionē tuā. ego gaudent̓ ſuſcipio eū Qui āt ꝑſtiterint in malo ſuo. veniā eis quaſi gygas qͥ hꝫ tria. ſcꝫ terribilita tem fortitudinē. et aſꝑitatē. Sic veniā xp̄ianis terribil̓. vt nō minimū digitum audeāt mouere cōtra me. Ueniā et ſic fortis. ꝙ quaſi culex erūt ante me. Ter cio veniam eis ſic aſꝑ. ꝙ ve ſentient in preſenti et ve ſine fine Uerba mrīs ad ſpoſā et matris et ulcit̉ ad inuicē. et qua liter iniqͥs xp̄s ē amarus amarior ama riſſimꝰ. ⁊ bonis dulcis dulcior dulciſſi Capl̓m. lviij. mus Ater loquebat̉ ad ſponſam A Cōſidera ſponſa noua paſſionē filij mei. cuiꝰ paſſio oīm ſanctoꝝ paſſionē in amaritudīe ſu perauit. Sicut enī mat̉̓. ſi filiū ſuū viuū incidi videret amariſſime turbaret̉. ſic ego in paſſione filij mei. viſa amaritudi ne eiꝰ turbabar. Dein̄ loquebat̉ ad fili um. Bn̄dictus ſis tu fili mi. qꝛ ſctūs es ſicut cantat̉. Sanctus ſcūs ſcūs dn̄s de us ſabaoth. Bn̄dictus ſis tu qꝛ dulcis es dultior et dulciſſimꝰ. Tu ſctūs eras an̄ incarnatōeꝫ. ſcūs in vtero. ſcūs poſt incarnatōem. Tu eciā dulcis fuiſti āte mūdi creatōem. dultior angel̓. dulciſſi mus michi in incarnatōe. ¶ Rndit filiꝰ Bn̄dicta ſis tu mat̓ p̄ oībus angel̓ Si cut enī ter vt nūc dixiſti fui dulciſſimꝰ ſic mal̓ ſum amarꝰ amarior amariſſimꝰ Amarꝰ ſū illis qͥ dicūt me creaſſe ml̓ta ſine cauſa. qͥ blaſphemant me hoīem cre aſſe ad mortē. non ad vitā: O miſera et inſenſata cogitatio. Nunqͥd ego iuſtiſſi mus et virtuoſiſſimꝰ āgelos creaui ſine ratōe? Nunqͥd ego tāta bonitate ditaſ ſeꝫ hoīem. ſi creaſſem eū ad dānatōeꝫ: Ne quaꝙͣ. B Ego qͥppe omīa bene feci. et ex caritate om̄e bonū dedi hor Ip̄e aūt oīa bona vertit ſibi in malum Nō ꝙ ego aliqͥd̓ malū fecerim. ſꝫ qꝛ ip̄e hō cū aliter ꝙͣ tenet̉ ſcd̓m diuinā conſti tutōem mouet voluntatē ſuam. hoc eſt malū. ¶ Hijs aūt ſum amarior. qͥ dicūt mē liberū arbitriū dediſſe ad peccandū et nō ad faciendū bonū. Qui dicūt me iniuſtū eſſe eo ꝙ alios damno. alios iu ſtifico. Qui īputāt michi ꝙ mali ſunt qꝛ ſubtraho eis grām meā. ¶ Hijs vero ſū amariſſimꝰ qͥ dicūt legē et mādata mea difficillima. et nemine poſſe implere ea qui dicunt paſſionē meā eis nichil vale re. ideo. et ꝓ nichilo reputāt eā Propte rea iuro in vita mea ſicut olym iurabā ꝓphetis. ꝙ excuſabo me corā angelis et omībus ſcīs meis. ⁊ ꝓbabūt hij quibus amarꝰ ſum me oīa rationabilit̓. et bene creaſſe. et ad vtilitatē et eruditōem ho mis. nec minimū vermē ſin̄ cauſa ſubſi ſtere G Hij vero qͥ me amariorē hn̄t ꝓbabūt me liberū arbitrium pro bono hoīs ſapient̉ dediſſe. Sciēt et me eē iu ſtum. qͥ bono hom̄i do eternū regnum. Malo vero eternū ſuppliciū. Nō enim deceret dyabolū qͥ a me bn̄ factus eſt ⁊ ex malicia ſua lapſus. vt cū bono ſocie tatē haberet. Probabūt eciā mali homi nes nō eſſe ꝓpter meā culpā ꝙ ip̄i mali ſunt. ſed ꝓpter ſuā culpā ꝓpͥam. Ego enī ſi poſſibile eſſet libent̓ ꝓ vnoquoqꝫ ho mīe talē penā exciꝑem. qͣlē ſemel in cru ce pro oībus recepi. ad hoc vt ad ꝓmiſ ſam hereditatē redirēt. Sed hō volūta tem ſuā ſemꝑ habet michi cōtrariā Cui ideo dedi libertatē vt ſeruiret michi ſi vellet et haberet eternū p̄miū. ſi autem nollet. haberet ſuppliciū cū diabolo. ꝓ pter cuius malicia et eius ſequacium l fernus iuſte factus eſt. Ego enim quia Primus. Liber. caritatiuus ſū. nolo vt homo ſeruiat mi chi ex timore vel coactus quaſi animal irrationale. ſed ex diuina caritate Quia nullus videre poteſt faciem meam qui inuitus ſeruit michi. vl̓ ex timore pene Q Illi vero qͥbus amariſſimus ſū. in telliget in ꝯſciētia ſua legē meā fuiſſe le uiſſimā. et iugū meū ſuauiſſimū. Et dole būt incōſolabilit̓ ꝙ ſpreuerūt legē meā. et ꝙ dilexerūt magis mundū. cuiꝰ iugū gͣuius ē. ⁊ difficilius ml̓to ꝙͣ meū. Tūc rn̄dit mat̉. Bn̄dictꝰ ſis tu fili mi. deus meus et dn̄s meus Rogo te vt quia tu michi fuiſti dulciſſimꝰ. alij participes fi ant dulcedinis mee. Cui rn̄dit filius Bn̄dicta ſis tu cariſſima mat̓. v̓ba tua dulcia ſūt et caritate plēa. Ideo qͥcūqꝫ de dulcedine tua in os ſuū receꝑit et ꝑ fecte tenuerit ꝓficiet ei Qui āt receꝑit et reiecerit. tanto amarius ſuppliciū ha bebit. Tūc rn̄dit virgo. Bn̄dictus ſis tu fili mi pro om̄i dilectione tua, Uerba xp̄i pn̄te ſpōſa ſcꝫ qualit̓ xp̄s ꝑ ruſticū. boni ſacerdotes ꝑ bonū paſtore. mali ſacerdotes ꝑ malū paſtorē. et boni xp̄iani ꝑ vxorē deſignā tur et figurant̉. In qͣ figura multa vti lia continent̉. Capitulū. lix. Go ſū qͥ nunꝙͣ dixi falſum A Ego reputor in mūdo qͣſi ruſticus cuiꝰ nomē videt̉ contēptibile. Uerba mea reputant̉ fa tua. et domus mea reputat̉ tuguriū vi le. Iſte ruſticus hūit vxorē. q̄ nichil vo luit niſi iuxta voluntatē eiꝰ que poſſide bat oīa cū viro. et habuit eū ꝓ dn̄o ſuo obediēs ei in oībus qͣſi dn̄o ſuo. Iſte ru ſticus habuit eciā multas oues. ad qͣrū cuſtodiā cōduxit ſibi paſtorē pro quīqꝫ aureis. et vt mīſtraret ei neceſſaria vi te ſue. Iſte paſtor qꝛ bonus erat. auro vtebat̉ ad vtilitatē ſuā. victualibꝰ ad ne ceſſitatē vite. Poſt iſtū paſtorē trāſeun te tꝑe aliquo. venit aliꝰ det̓ior. qui cum auro emit ſibi vxorē. ad quā detulit cibaria ſua. ꝯtinue requieſcēs cū illa. nō curās de ouibꝰ. q̄ miſerabiliter a beſtijs crudelibꝰ diſꝑgebant̉: Tūc ruſticus vi deus diſꝑſionē ouiū ſuarū clamabat di cens. paſtor meus ē michi infidel̓ Ques mee diſꝑſe ſunt et a beſtijs ferociſſimis alique deuorate penitus cū corꝑe ⁊ vel lere. Aliq̄ mortue ſunt. ſꝫ corpora inco meſta. B Tūc dixit ruſtico viro ſuo vxor Dn̄e mi corꝑa que deuorata ſunt. certū ē ꝙ nō rehabebiꝰ ergo corꝑa illa que remanēt intacta ꝙͣuis ſine ſpū ſunt deferamus domū. et vtam eis. Si enim ex toto caruerimus ītolerabile erit no bis Rn̄dit ei maritus. Quid ergo faci emus qꝛ aīalia venenata erāt dentibus. caro ouiū ſimilit̓ infecta ē veneno mor tifero. pell̓ corrupta. lana cōglobata ī vnū Rndit vxor. ſi oīa maculata ſunt. ⁊ omīa auferunt̉. vn̄ tūc viuemꝰ? Rn̄dit maritus. Ego video in tribus locis vi uētes oues. Quedā ſunt ſil̓es mortuis ouibus q̄ p̄ timore nō audēt reſpirare. ¶ Scd̓e iacēt in luto ꝓ fundo. nec ſuffi ciunt eleuare ſe Tercie ſtāt in latebris nec audēt procedere. Ergo vxor mea veni et erigamus oues que conant̉ ſur gere et ſine auxilio nō ſufficiunt. et vta mur eis C Ecce ego dn̄s ſum ille ruſticus. qꝛ ab homībus reputor qͣſi aſi nus nutritus in cubili ſuo. iuxta modū et mores ſuos. Nomē meū ē ſctē eccl̓ie diſpoſitio. Hec reputat̉ cōtēptibilis. qͥa ſacramēta eccl̓ie. ſcꝫ baptiſmus. criſma. vnccio. penitētia ⁊ ꝯiugiū recipiunt̉ qͣſi pro deriſione. ⁊ dant̉ alijs ꝓ cupiditate Uerba mea iudicant̉ fatua. qꝛ verba q̄ ꝓp̓o ore loquebar cū ſil̓itudinibus. ver tuntur de ſpūali intelligētia ad corꝑis alleuiatōem. Domus mea videt̉ contē ptibilis. quia terrena diligunt̉ pro cele ſtibus. ¶ Per paſtorē iſtū primū quem habui. intelligo amicos meos ſacerdo tes quos olim in ſancta eccleſia habui qꝛ ꝑ vnius vocabulū intelligo plures. Hijs cōmiſi oues meas. ideſt corpꝰ meij Primus. Liber. digniſſimū ſctīficandū. et aīas electorū meoꝝ gubernādas et defendedas. Qui bus eciā dedi quinqꝫ bona. p̄cioſiora oī auro. ſcꝫ ꝯſcientiā. intelligentē ſuꝑ oīa irrationabilia. vt diſcernerēt int̓ bonū et malū. inter verū et falſum. Scd̓o de di eis ſpūaliū rerū. intelligentiā et ſapiē tiā que nūc oblita eſt. et diligit̉ ꝓ ea hu mana ſapiētia Tercio dedi eis caſtita tem Quarto tꝑantiā oīm rerū. et abſti nentiā ad corꝑis moderatōem Quinto ſtabilitatē in bonis moribus verbis et oꝑibus. D Poſt iſtū primū paſtorē id eſt amicos meos. qͥ antiquitꝰ erāt in eccleſia mea. ſub intrauerūt nūc alij pa ſtores iniqͥ qui ꝓ auro emerūt ſibi vxo rem. ideſt ꝓ caſtitate et illis qͥnqꝫ bonis aſſumpſerūt ſibi femineū corpꝰ. ideſt īcō tinentiam. ꝑ quā ſpūs meus diſceſſit ab eis. Qn̄ enī voluntatē hnt completam pec cādi et ſatiādi ꝯiugē ſuā. id eſt volup tatē ſuā ad libitū ſuum. tūc ſpūs meꝰ ab eſt ab eis. qꝛ nō curāt de ouiū damno ſi poſſint voluptatē ſuā ꝑficere. Oues āt que ex toto ſunt deuorate. illi ſunt quo rum aīe in inferno ſunt. et corꝑa cōdi ta in ſepulcris. expectātia reſurrectio nē damnatōis eterne. Ques vero qua rum carnes remanēt. ⁊ ſpūs ablatus ē. ſunt illi qͥ nec diligūt nec timēt me. nec aliqua deuotōe et cura afficiunt̉ circa me. Ab illis enī lōge eſt ſpūs meus. qꝛ caro eoꝝ ex venenatis beſtiaꝝ dentibꝰ venenata ē. ideſt aīa eoꝝ. et cogitatiōes que deſignant̉ in carne ouium. ⁊ inteſti nis. ſic amara ſunt michi ⁊ abhoīabilia ad delectādū in eis quēadmodum caro venenata. E Pellis eoꝝ ideſt corpꝰ eorum aridū eſt ab om̄i bono. et ab oī caritate. et nulli vſui aptū ī regno meo ſed tradet̉ igni ꝑpetuo ī inferno poſt iu dicium. Lana eoꝝ ideſt oꝑa eoꝝ ex toto inutilia ſunt. vt nichil inueniat̉ in eis ꝓ quibus caritatē meā et grām digni ſint habere. ¶ Quid ergo nūc o vxor mea ideſt boni xp̄iani quos in vxore ītelligo faciemus. Ego video in tribus locis vi uentes oues. quedā ſunt ſimiles mortu is ouibꝫ. q̄ p̄ timore nō audēt reſpirare. Hij ſunt gentiles qͥ libent̓ vellent habe re fidem rectā ſi ſcirēt qūo. ſꝫ ip̄i non au dent reſpirare. id eſt nō audēt p̄ timore dimittere fide quā hn̄t nec audent reci pere rectā. ¶ Scd̓e oues ſunt que ſtāt in latebris nec audent procedere. Hec ſūt iudei qͥ ſtāt qͣſi ſub velamine. qͥ liben ter ꝓcederēt ſi ſcirent ꝓ certo me natū Occultāt āt ſe qͣſi ſub velamēto. qꝛ in fi guris et ſignis que me in lege ſignifica bāt. ⁊ in me veracit̓ ꝯpleta ſunt ſperant ſalutē. et ex illa vana ſpe timent ad fide rectā procedere F Tercie oues q̄ in luto ſtant. ſunt xp̄iani in mortalibus peccatis conſtituti. Ip̄i enī ꝓpter timo rem ſupplicij libent̓ ſurgerēt. ſꝫ nō poſ ſunt ꝓpter pctā grauia. ⁊ qꝛ nullā hnt ca ritatem. ¶ Ergo vxor id eſt xp̄iani bōi iuuate me. Nā ſicut vxor ⁊ vir vna ca ro et vnū membrū eſſe tenent̉. ſic xp̄ia nus membrū meū eſt. et ego ſuū. qꝛ ego in eo. et ip̄e ī me. Ideo o vxor. ideſt bo ni xp̄iani currite mecū ad oues. que ad huc hn̄t ſpm̄. et erigamus eas et refoue amꝰ: Cōpatimini michi. qꝛ multū care emi oues. recipe mecū. et ego tecū Tu in dorſum et ego in caput. gaudent̓ du co eas inter manus meas. Ego porta ui eas omēs ſemel in dorſo meo. qn̄ erat totū ſauciatum et ſtipiti affixū. O ami ci mei ſic tenē diligo oues iſtas. ꝙ ſi poſ ſibile eſſꝫ. adhuc mori ꝓpt̓ quālibet oueꝫ ſpāli morte. qͣlē in cruce ſel̓ ꝓ oībꝰ paſſꝰ ſū magis eas redimerē. ꝙͣ eis carerem G Ergo clamo ad aīcos meos toto corde. ꝙ nō parcāt labori pro me. nō bo nis. ⁊ ſi michi de v̓bis īproꝑij nō parce bat̉ dū erā in mūdo. nō parcāt ip̄i veri tatē loqͥ de me. Ego nō erubui illā ꝯtē ptibilē mortē pro eis. Ego ſicut natus fui ſtabā nūdꝰ an̄ ocl̓os inimicoꝝ meo Ego fui ꝑcuſſus cū pugno. in dentes. Ego tractꝰ in crinibꝫ cū digitis eorum Primus. Liber. Ego flagellatus flagellis eoꝝ Ego af fixus ligno cū inſtrumētis eoꝝ. et pēde bam cū furibꝫ. et latronibus in cruce Propt̓ea amici mei nō parcatis labora re pro me qͥ talia ſuſtinui ex caritate pro pter vos. Laborate virilit̓ et ferte oui bus indigētibus auxiliū: ¶ Ego iuro ī hūanitare mea q̄ eſt in pr̄e et pat̓ in me et ꝑ deitatē que ē in ſpū meo. et ſpūs in ea. et idem ſpūs in me. ⁊ ego in eo. et hij tres vnus deus in tribꝰ ꝑſonis. ꝙ quicū qꝫ laborauerint ⁊ portauerint oues me as mecū. occurraꝫ eis in media via ad ſuccurrendū. et dabo eis ſtipendiū p̄ci oſiſſimū ideſt meip̄m in gaudium ſempi ternum Uerba filii ad ſpōſam de tribus generibus xp̄ianoꝝ figuratis ꝑ iudeos in egypto exiſtētes. et qualit̓ iſta ad ſpōſam reuelata ſunt trāſferēda et teſtificāda et p̄dicanda ꝑ dei amicos ꝑſonis ignorantibus Capl̓m. lx. Ilius dei loquebat̉ ad ſpon ſam dicens. A Ego ſū deus iſrl̓ et ille qui cū moyſe loquebat̉. Moyſes cū ad ppl̓m meum mitteret̉. petijt ſignū aliqd̓ dicēs nō cre dit michi aliter ppl̓us. Si ergo erat po pulus dn̄i ad que moyſes mittebat̉ q̄re diffidebat? Sꝫ ſcire debes ꝙ in illo po pulo tria genera hoīm erāt. Quidā cre debāt deo et moyſi. Scd̓i erāt qͥ crede bāt deo ⁊ diffidebāt de moyſe. reputā tes ne forte ex adinuentōe ꝓpͥa. ⁊ p̄ſum ptione talia loqui vel facere p̄ſumeret. Tercij erāt qͥ nec deo nec moyſi crede bant Sic nūc tria genera hoīm ſunt in ter xp̄ianos qͥ in hebreis ſignant̉. Aliqͦ ſunt qui bn̄ credūt deo. et verbis meis Alij ſunt qui credūt deo ſed diffidūt 7 verbis meis. qꝛ neſciūt diſcernere iꝰ. ter ſpm̄ bonū et ſpm̄ malū Tercij ſū qͥ nec credunt michi nec tibi cum ora verba mea locutus ſum. Sed ſic/ it dixi. licet hebreoꝝ quidā diffidebant de moyſe. tn̄ omnes cū eo mare rubrū tranſierunt in heremum. vbi qui diffidebant colebant ydola. et prouocauerūt deū ad irā. ideo et cōſumpti ſunt miſera morte. ſed hoc nō fecerūt niſi illi ſoli qui malā fidē ha buerūt. B Propterea qꝛ humanus animꝰ tardus ē ad credendū. Ideo ami cus meus tranſferet verba mea ad eos qui credunt ei. Ip̄i poſtmodum diffun dēt ad alios qͥ neſciunt diſcernere inter bonum ſpm̄ et malū. Si aūt audientes petierint ſignū. oſtendāt eis virgā. ſicut moyſes fecit. id eſt verba mea explanēt eis. Sicut enim virga moiſi recta erat et terribil̓ propter mutatōem in ſerpen tem. Sic verba mea recta ſunt. et nul la in eis inuenit̉ falſitas. Terribilia ſūt quia iudiciū rectū ſonant. Preponāt et teſtificent̉ ꝙ ad verbū et ſonū vniꝰ oris ceſſit et receſſit dyabolus a dei creatu ra. qui niſi poteſtate mea refrenaretur. eciā mouere poſſet mōtes. Qualis tūc eius potentia cū ꝑmiſſione dei. qui ad vnius vocis ſonitū fugabat̉ Propterea ſicut illi hebrei qui nec crediderūt deo nec moyſi. proceſſerūt de egypto in te ram promiſſionis quaſi coartando ſe cū alijs. Sic nūc multi xp̄iani quaſi inuiti procedunt cū electis meis. qꝛ non cōfi dunt de potētia mea. ꝙ ſaluare eos poſ ſim. Nullatenus credarit verbis meis. falſam ſpem hn̄t ad virtutē meā. Atta men verba meaʸ ine voluntate eoꝝ cō plebuntur. et quaſi artabunt ſe ad per fectionem. vſquequo veniāt ad locum qui mich. placuerit. Explicit liber Primus Ron eſt auſteri vita ꝙͣ vita mili ris. ſi ī ſua vera ſtitutione ſtaren non enim milici xp̄ianitatis incepta eſt propter poſſeſſi onem mūdi et cupi ditatem. ſed ad co fortandam verita tem. ⁊ dilatandam fidem. Nilites qui olym portabāt arma pa rati erant dare vi tam pro iuſticia. ef fundere ſanguineꝫ propter fidē ſcām Indigētes promo nēdo ad iuſticiam maloſqꝫ deprimere et humiliare. Sed nunc auerſi ſunt. Superbiūt enim de pulcris corꝑibꝫ. Diuitias ambiūt. cōcupiſcētia deflu unt Ideo corꝑa illa de qͥbus ſuꝑbiūt occidētur gladio lācea et ſecuri. Et ideo mōeo eos vt querāt mīam meā. ne īuēiat eos iuſticia mea. q̄ ē ſtabil̓ ſi cut mōs. ardēs ſicut ignis. horribil̓ qͣſi tōitruū ⁊ ſubita qͣſi arcꝰ ad ſagittādū Secundus. Liber. Ncipit Secūdꝰ ¶liber celeſtiū Re uelationum dn̄e Birgitte Informatio filij ad ſponſam contra dyabolū. et re ſponſio filij ad ſponſam. qualiter nō ſub trahit malos anteꝙͣ veniūt in peccatū. Et qualiter baptizatis moriētibꝰ infra nos diſcretionis datur regnū celor rimū Scd̓i libri. Iliꝰ lo quebat̉ ad ſpō ſā dicēs Quan do dya bolꝰ tē ptat te. dic ei iſ ta tria. Verba dei non poſſunt eſſe niſi vera. Scd̓o. deo nichil eſt impoſſibile. Tercio. ꝙ eciam tu dyabole. non pote ris michi dare talem feruorē caritatis. qualem dat michi deus. Itē ait dn̄s ad ſponſam dicens. Ego video hoīem tri plicit̓. Primo corpus extra. qͣliter diſpo ſitū eſt. Scd̓o conſcientiā intus. ad qͥd tendit er qͣliter. Tercio cor eius qͥd de ſiderat. Sicut enim auis que videns pi ſcem in mari. cōſiderat ꝓfunditatē. attē dit et procellas. Sic ego vias oīm ſcio et conſidero. et quid vnicuiqꝫ debet̉ at tendo. quia ꝑſpicatioris viſus et cōſide ratōis ſum. ad ſciendum que ſunt circa hoīem. ꝙͣ ip̄e ſit ad cognoſcendū ſe. Ex go qꝛ oīa ſic video et ſcio. potes quere re a me. qͣre nō ſubtraho malos. anteq̄ venerint in profundū pctī? Ad qd̓ ego ꝑſonaliter qui querebam. Rn̄deo tibi: Ego ſū creator oīm. ⁊ oīa ſunt in p̄ſcien tia mea. et que facta ⁊ que futura ſunt. oīa ſcio et video. Sed licet oīa poſſuꝫ et ſcio. ex iuſticia tn̄. nō facio magis cō tra naturalē diſpoſitōem corꝑis. ꝙͣ con tra diſpoſitōem aīe. Omīs quippe hō. ſcd̓m naturalē diſpoſitōem corꝑis. q̄ eſt in p̄ſcientia mea et erat ab euo. ſubſiſtit B Ꝙ aūt vnus longioris vite erit. alter breuioris. hoc ē ſcd̓m fortitudinē. et infirmitatē nature. et ſcd̓m ꝙ corꝑal̓ diſpoſitio hꝫ ſe. Ꝙ aūt vnus cecus alt̓ claudꝰ efficit̉. vel aliqͥd huiuſmōi. hoc nō eſt ꝓpter p̄ſcientiā meā. cū oīa ita pre ſcio. ꝙ nullus fiet ex ea deterior. vl̓ ali qͥbus obſit p̄ſcientia mea. Nec fit ex ele mentoꝝ curſu ⁊ ſtatiōe. ſꝫ ex occulta iu ſticia. indiſpoſitōe et incōſeruatiōe na ture: Pctm̄ enī et indiſpoſitio nature. multiplicit̓ deformitatē adducūt mēbro rum. Nec ideo fit qͥa volo. ſed qꝛ ex iu ſticia ꝑmitto fieri. ꝙͣuis enī oīa poſſim. iuſticie tn̄ non reſiſto. Ergo ꝙ aliquis minus vel plus viuit. hoc ē ſcd̓m natu re infirme vl̓ fortis diſpoſitōem. que in p̄ſcientia mea ē. cōtra quā venire nullꝰ poteſt. Similit̓ ꝑ ſimilitudinē intellige re potes. Dato ꝙ eſſent due vie. et ad eas vna ſola via duceret. In illis autē vijs. eſſent innūerabiles foſſe. vna con tra aliā et ſuꝑ aliam. Finis vero vnius illarū duarū viarum. directe tendebat in infimū. et finis alterius. tendebat ſur ſum ¶ In cōpitis vero viarum ſic erat ſcriptū. qͥcūqꝫ vadit ꝑ iſtam viā. in cipit eā cū delectatōe ⁊ voluptate car nis. ⁊ termīat eā in magͣ miſeria et cōfu ſiōe. Qui āt vadit ꝑ iſtā aliā viā. incipit cū modico et tolerabili labore. ⁊ termi nat̉ cū maximo gaudio. ⁊ ꝯſolatōe. Ille vero qͥ incedebat pͥmo ꝑ illā vnā viam. cecꝰ ex toto erat. ſꝫ cū veīſſet ad cōpita viaꝝ. aꝑiebant̉ ocl̓i eiꝰ. ⁊ videbat ſcrip turā illā. in qͣ ꝯtinebat̉ finis illaꝝ duaꝝ viarū. Quā quidē ſcripturā cū ille attē deret. ⁊ ſecū deliberaret. apparuer̄t ſtatī duo viri iuxta eū. ad quoꝝ cuſtodiā ꝑ tinebāt ille due vie. Qui ꝯſiderātes via torē ī ꝯpitis. loq̄ntes int̓ ſe dixer̄t. Cōſi dereꝰ diligēt̓. ꝑ quā viā magis īcede̓ vo luē̓it. ⁊ eiꝰ cuiꝰ viā magis elegēit ꝓpͥꝰ ēit Liber. Secundus. Uiator aūt conſiderās ſecum fines via rum et merita. prudenti vſus conſilio. eligebat magis viā. cuius prīcipiū erat modici doloris et finis gaudiū. ꝙͣ illam que in gaudio incipiebat. ⁊ t̓minabat̉ ī dolore. Tolerabilius enī credebat et ſa nius fore. modico fatigari labore in prī cipio. et in fine qͥeſcere ſecure Nūquid ſcis tu quid iſta ſignificent? Ego certe dicam tibi. D Due iſte vie ſunt bo num et malū. qd̓ an̄ hoīem eſt. Qd̓ ma gis eligere velit. in poteſtate ſua ⁊ libe ro arbitrio ſuo conſtitutū eſt. cū vene rit ad annos diſcretōis. Ad has duas vias. ſcꝫ electōis boni et mali. vna via ducit ſcꝫ etas adoleſcētie. ducēs ad an nos diſcretōis Qui hanc viā primā am bulat quaſi cecus eſt. qꝛ ab adoleſcētia vſque qͦ homo venerit ad annos diſcre tionis. quaſi cecus eſt. neſciēs diſcerne re inter bonū et malū. int̓ pctm̄ et vir tutem. inter mādata et prohibita Ergo homo ambulās in vna ſola via. ſcilicet in etate puerili. ſimil̓ ceco eſt. Cū autē venerit ad compita viarū. id eſt ad an nos diſcretōis. tūc apiunt̉ eī oculi ītel ligentie. Nā tunc ſcit cōſiderare qͥd ſit melius. modicū habere dolorem. et eter nū gaudium. ꝙͣ modicū gaudiū et et̓nū dolorem. Et tūc quācunqꝫ viā elegerit nō deerunt illi. qui greſſus eius diligen ter numerabūt. In iſtis aūt vijs multe ſunt foſſe. vna cōtra aliam. ⁊ vna ante aliam. qꝛ in etate iuuentutis. et in etate ſenectutis. vnus morit̉. citius alter tar dius. vnus in iuuētute. alter in ſenectu te: Ergo finis huius vite. bene in foſſis ſignificari poteſt. quē habebūt oēs. vnꝰ ſic. alius vero ſic. prout naturalis diſpo ſitio exigit. et prout in p̄ſcientia mea eſt E Si enī alique contra naturalē diſpoſitōem corꝑis ſubtraherē. ſtatī cō tra me occaſionē haberet dyabolꝰ. Et ideo. ne dyabolus in mīmo inueniat in me aliquid cōtra iuſticiam. non magis facio cōtra naturalē diſpoſitōeꝫ corꝑis ꝙͣ anime. Attamē cōſidera bonitatē et mīam meā. Ego enim ſicut dicit mag ſter. facio illis virtutē qui nō hn̄t virtu tem. Ego ex multa caritate. omībus il lis qui baptizati ſunt. et infra annos di ſcretionis moriunt̉. do regnū celorū. ſi cut ſcribit̉: Complacuit pri meo talib dare regnum celoꝝ. Adhuc eciā ex pie tate mea. facio cū infantibꝰ paganorū mīam. Nā quicūqꝫ eoꝝ infra annos di ſcretōis moriunt̉. qꝛ ad cognitōem faci ei mee venire nō poſſunt. venient in lo cum quendā tibi nō licitū ſcire. vbi ſine cruciatū morabunt̉. F Qui autē ab vna via progreſſi veniūt ad illas du as. ideſt ad annos diſcretōis boni ⁊ ma li. tūc in eoꝝ poteſtate ē eligere. qd̓ ma gis eis placuerit. et ſcd̓m qd̓ tunc flec tunt voluntatē ſuā. talis eorū ſequit̉ re muneratio. qꝛ tūc ſciebāt legere ſcriptu ram. ſcriptā in compitis viaꝝ. ſcilicꝫ ꝙ melius eſſet modicū habere dolorē in pͥn cipio. et in procinctu gaudiū. ꝙͣ in prin cipio gaudiū et in fine dolorem: ¶ Ue runtū contingit qn̄qꝫ. ꝙ ante naturali diſpoſitōem corꝑis. aliqui ſubtrahunt̉ vtputa ꝑ homīcidiū. ebrietatē. et aliqͦt huiuſmodi. qꝛ diaboli malicia tanta eſt ꝙ nimis longā pctōr ille haberet penā ſi diutius ꝑſeueraret in mundo. Et ideo exigente iuſticia ⁊ peccatis. aliqui anti naturalē diſpoſitōem corꝑis ſubtrahur tur. que quidem ſubtractio in p̄ſciētia mea ab euo fuit. contra quā aliquē ve nire impoſſibile eſt. Sic eciā qn̄qꝫ bōi ante naturalē diſpoſitōem corporis ſub trahuntur. qꝛ ex nimia caritate quā ad eos habeo. ⁊ ip̄i ex feruore dilectionis et ex labore refrenatōis corꝑis quā hn̄t ad me. ſicut in p̄ſcientia mea ab euo fue rat. exigente iuſticia qn̄qꝫ ſubtrahūtur Ergo non magis facio contra natura lem diſpoſitōem corꝑis ꝙͣ anime Filij querimonia de q I dam aīa damnāda pn̄te ſponſa. ⁊ rn̄ſio Secundus. Liber. xp̄i ad dyabolū. cur permiſit iſtam ani mam. et ꝑmittit malos. ſuū verū corpꝰ contingere. et ſumere vl̓ reciꝑe Capl̓m. ij. Idebatur deus iratꝰ et ait A Opus manuū meaꝝ hoc me plus cōtemnit. qd̓ in maiorē ho norē conſtitui Iſta anima cui oēm curā adhibui caritatis mee. tria michi fecit. Auertebat oculos ſuos a me. et verte bat ad inimicū. Voluntatē ſuam firma uit ad mundū: Fiduciā ſibi poſuit. ꝙ li bere poſſet cōtra me peccare. Propt̓ea qꝛ non curauit reſpicere me. ego feci ei iuſticiā meā ſubitā Quia vero firmauit velle ſuū contra me. et fiduciā ſibi po ſuit falſam. ego abſtuli ei deſideriū ſuū Tūc quidā diabolus exclamauit dicēs Iudex. hec aīa mea ē. Reſpōdit iudex Quid cauſe habes cōtra eam? Rn̄dit ille. Propoſitio querimonie tue mea ē accuſatio. ꝙ ſcꝫ contēpſit te creatorem ſuū. ꝓpter qd̓ facta eſt ancilla mea. Et qꝛ ſubito ſublata ē. qūo ſubito poterat te placare? Nam et cū in mūdo vixiſſet ſano corꝑe. nō tibi ſeruiuit ſincero cor de. qꝛ dilexit feruentiꝰ creaturā. nō pati enter tulit egritudinē. et qꝛ nō cōſidera uit opera ſua vt debuit. In fine vero nō arſit caritatis igne et quia ſubito ab ſtuliſti eam. ideo mea eſt. Rn̄dit iudex. Non dānaret ſubitus finis niſi diſcorda rent oꝑa. Nec volūtas ſine diligēti de liberatōe. ꝑpetuo damnat̉ B Tūc mater dei veniens ait. Fili ſeruus negli gens qui hꝫ amicū familiariſſimū dn̄o. nūquid ille familiariſſimus non aſtabit ei? Aut nō debet ꝓpter eū ſi petierit ſal uari? Rn̄dit iudex. Omīs iuſtcia debet eſſe cū miſcd̓ia et ſapiētia. Miſcd̓ia ad remittendū rigiditatē. ſapiētia vt tn̄ ſer uet̉ eqͥtas. Sꝫ ſi talis fuerit trāſgreſſio que nō eſt digna remitti. ꝓpter famili aritatē tn̄ ſalua iuſticia poterit mitigari Tūc ait mater Bn̄dicte fili mi. hec aīa continue habuit me in memoria. et exhi buit michi rēuerentiā. et ꝓ me ſolemni tatem ſua afficiebatur facere. ꝙͣuis fri gidus erat ad te. Ideo miſerere ei Re ſpōdit iterū filius. Scis mater bn̄dicta et vides om̄ia in me. Hec anīa ꝙͣuis te in memoria habuerit. plus tn̄ ꝓpter bo num temꝑale faciebat ꝙͣ propt̓ ſpūale Nam corpus meū mūdiſſimū nō ſic tra ctabat vt debuit. Os nāqꝫ fetidū prohi buit mee caritatis dilectionem. Amor mūdi et diſſolutio abſcōdit ei meā paſſi onē Preſumptio nimia vēie et finis ſue incōſideratio. accelerauit vitā ſuā. Et ꝙͣuis me ſumpſit cōtinue. non tn̄ ex hoc multū meliorabat̉. qꝛ non ſe preparauit vt debuit. G Qui enim colligere vellet hoſpitē bonū et dn̄m. p̄parare de bet non ſolum hoſpiciū. ſed et omīa vtē ſilia. Sic nō iſte. qui et ſi mundauit do mū nō tn̄ ſcopauit eam reuerēter et di ligent̓. nec pauimentū ſtrauit virtutum floribus. Nec vtēſilia mēbroꝝ ſuoꝝ im pleuit abſtinētijs. Ideo quid ei facien dum ſit ſatis vides. et quid ꝓmeruerit. Ꝙͣuis enim incomp̄henſibilis ſim et īui olabilis. et vbiqꝫ ſum ꝑ deitatē meam. tn̄ certe cū homīe mundo eſt michi dele ctatio. licet et cū bono ingredior et cū damnato. Nā boni ſuſcipiūt corpꝰ meū hoc qd̓ crucifixū eſt. et aſcēdit in celuꝫ. qd̓ p̄figurabat̉ in manna et in farina vi due. Similit̓ et mali. ſed boni ad cōfor tatōem maiorē. mali vero ad maiorē iu dicij iuſticiā. qꝛ nō timēt indigni accede re ad tantā dignitatē. D Rn̄dit di abolus. Si acceſſit ad te indigne et iu dicium ſuū ex hoc augmētabat̉. cur per miſiſti eum accedere ad te et continge re te tam dignū. ¶ Rndit iudex. Non queris ex caritate quā non habes. ſꝫ qͥa ex virtute mea cōpelleris. ꝓpter iſtam ſponſam meā que hec audit. Sicut enī in humanitate mea et boni et mali teti gerunt me. ad oſtendendū verā hūanita tem et patiētie humilitatem. ſic et boni et mali comedūt me in altari Boni ad f. j. Secundus. Liber. maiorem ꝑfectiōem. mali aūt ne credāt ſe eſſe damnatos. et ex eo qd̓ poſſunt hͦ corꝑe meo ſumpto. ſi volūt ꝑſonaliter mutare voluntatem et ꝯuerti. Et qua caritatē maiorem poſſum. ego oſtēdere ꝙͣ ꝙ mūdiſſimꝰ ingredior eciā ad immū diſſimū vas? ꝙͣuis ſicut ſol materialis a nullo poſſum inqͥnari. Hāc enī caritatē tu et amici tui contēnitis. qꝛ vos cōtra caritatē obfirmaſtis. G Tunc ait iterū mat̉. O bone fili. quotienſcunqꝫ acceſſit ad te. tn̄ timebat te. licet nō vt debuit Penituit eciā offendiſſe te licet non ꝑfecte. hoc fili mi ꝓficiat ſibi ꝓpter me. Rn̄dit iterū filius. Ego ſū ſicut di xit propheta ſol verꝰ. ſed tn̄ longe meli or ſole mat̓iali Sol materialis nō pene trat mōtes nec mētes. ſꝫ ego poſſū vtꝝ qꝫ Si ergo mōs obſiſtit ſoli mat̓iali. vt non tāgat t̓re ꝓpīquitatē. qͥd michi ob ſiſtit niſi pctm̄. ne hec aīa afficeret̉ cari tate mea? Ꝙ et ſi pars aliqua montis remoueret̉. neceſſe tn̄ eſt. vt qd̓ viciniꝰ eſt a calore euacuet̉ Ego aūt ſi intraue ro in partē vnā mentis munde. q̄ michi erit conſolatio ſi ex parte alia ſentiat̉ fe tor? Ideo depelli debet qd̓ ſordidum ē et tūc poſt pulcritudinē ſubſequit̉ dul cedo. Rn̄dit mater. Fiat voluntas tua cum om̄i miſcd̓ia. ¶Declaratio ¶ Eic ſacerdos fuit ſepe āmonitus d̓ incōtinētia ſua. et nolēs reſipiſcere Cū quadā die exiſſet in pratū ad curanduꝫ equū ſuū. venerunt fulgura et tonitrua qͥbus cōbuſtus eſt et mortuus. om̄i cor pore illeſo p̄ter verēda. que ex toto cō buſta apparuerūt. Tūc dixit ſpūs dei. Filia. talia merent̉ illi in aīa ſicut iſte in corpore. qui talibus miſerijs et delecta tionibus implicantur Uerba matris dei ad mirationis ad ſponſam. ⁊ qualit̓ in hoc mundo ſunt quinqꝫ domus quaꝝ habita tores ſunt quinqꝫ ſtatus hoīm. ſcꝫ infide les xp̄iani. iudei indurati. pagani per ſe iudei ſimul et pagani. et amici dei. et no ta in iſto capl̓o multa vtilia. Capitulū. iij. Aria loquebatur: A Magna res eſt. ꝙ dn̄s oīm et rex glorie contemptꝰ eſt Ip̄e quaſi ꝑegrinus fuit in terra vadēs de loco in locū. et quaſi viator pulſans hoſtia multorum. vt ſuſcipi mereretur ¶ Mūdus enim quaſi quidam fundus erat. in quo quaſi qͥnqꝫ domus erāt Ad primā autē domū cum filius meus in ha bitu peregrini veniſſet Pulſans ad por tam ait. Amice aꝑi michi. et introduo me in requiē et cohabitatōem tuam. ne forte fere noceāt michi. ne imber ne plu uie veniēt ſuꝑ me. Da michi de veſtibꝰ tuis qͥbus frigidus calefiam. nudus co operiar. Da michi de cibo tuo. quo eſu riens reficiar. De potu tuo. quo ſitiēs refocillari merear. et recipe mercedē a deo tuo. Tunc rn̄dit qui erat intꝰ Tu nimis es impatiēs. ideo nō potes con cordare et cohabitare nobiſcuꝫ. Tu ni mis longus es. ꝓpterea nō ſufficimus veſtire te Tu nimis cupidus es et gulo ſus. ideo nō ſufficimus ſatiare te. qͥa cu piditas tua nullū habet fundum Rn̄dit iterū xp̄s ꝑegrinus qui exat extra Ami ce. induc me hylarit̓ et volūtarie. quia ī modico ego concludor loco. Da michi de veſtibus tuis. qꝛ nō eſt tā paruū veſti mentū in domo tua. quin non ad calefa ciendū me ſufficiat. Da michi de cibo tuo. qꝛ eciam mica ſatiare me poteſt. et ſtilla aque dabit michi refrigeriū et fo titudine. B Rn̄dit iterū qui erat ī tus. Nos bene cognoſcimus te. tu es hūilis in verbis. et īportunus ad rogan dū. Tu videris modeſtꝰ ad cōtendādū. ſꝫ tn̄ inſatiabilis es ad implendū. Frigꝭ diſſimꝰ et difficillimus ad cooꝑiendū. vade. qꝛ nō colligā te. ¶ Tūc venit ad ſcd̓aꝫ domū ⁊ ait. Amice. aꝑi et vide me Ego enī dabo tibi qͥbꝰ indigueris Ego defendā te ab inimicis tuis. Rn̄dit qui Secundus. Liber. erat intus. Oculi mei debiles ſunt. no ceret eis ſi videro te. Ego abundo in oī bus et nō indigeo tuis. Ego potens et fortis ſū. qͥs michi nocere pot? ¶ Tūc veniēs ad terciā domū. Ait. Amice ele ua aures tuas et audi me. extēde mauꝰ tuas et cōtracta me. Aꝑi os tuū et gu ſta me. Rn̄dit habitator domꝰ Clama altius. qꝛ bene audiam te. Si lenis fue ris attrahā te. Si dulcis fueris recipiā te. ¶ Tūc iuit ad quartā domū. cuius porta quaſi ad dimidium aperta erat. ⁊ ait. Amice ſi conſiderares tēpus tuū in utiliter expēſum colligeres me. Si in telligeres et audires qͥ ego feci pro te cōpatereris michi. Si attēderes quan tū offendiſti me. ingemiſceres et petēs veniam Rn̄dit ille Nos ſumꝰ quaſi mor tui in expectatōe et deſiderio tui cōpate re ergo miſerie nr̄e et libētiſſime damꝰ nos tibi. Reſpice miſeriā nrām. et conſi dera corꝑis nr̄i anguſtiā. et ad oīa que vis parati erimus C Tunc venit ad quintā domū q̄ ex toto aꝑta erat. et ait. Amice hic libenter ingredi volo. ſꝫ ſcito ꝙ requiē quero molliorē ꝙͣ plume p̄ſtare ſolent. Calorē feruentiorē ꝙͣ qui fieri ex lana ſolet. Recentiorē cibum ꝙͣ caro recēs aīalis p̄ſtare poterit. Rn̄de runt qui erant intus. Mallei iacent ad pedes nr̄os hijs libentiſſime confringe mus pedes et crura nr̄a. et medullā de hoc fluentē dabimus tibi in requiē. Ui ſcera nr̄a. et interiora oīa libent̓ tibi aꝑi emꝰ eciā ingredere in hec. Sicut enim medulla nrā nichil eſt molliꝰ tibi ad re quieſcendū. ſic viſceribus nrīs nichil ē tibi melius ad calorē. Cor nr̄m recenti us eſt inter aīalia. hoc libent̓ ſcindemꝰ in cibū tuū tantūmō ingredere. dulcis enī es ad guſtandū. et deſiderabilis ad fruendū. ¶ Quinqꝫ domorū inhabitato res. hij ſunt quinqꝫ ſtatus hoīm in mūdo Primi ſunt infideles xp̄iani. qui iudicia filij mei dicunt iniuſta. Promiſſa eiꝰ fal ſa et mādata eius intolerabilia. U Iſti ſunt qͥ ad p̄dicatores filij mei dicūt cogitatione. dicūt intellectu. dicūt blaſ phemia. Omp̄s ſi vere eſſet. longiſſimꝰ eſt. et nō poteſt attingi. Latiſſimꝰ et al tiſſimus eſt. et nō pōt veſtiri. Inſatiabi lis ē et nō poteſt refici. Impatiētiſſimꝰ eſt. et nō pōt cohabitari. Longiſſimum eū dicūt. qꝛ puſilli ſunt oꝑe et caritate. et non conāt̉ ad eius bonitatē aſſurgē Latiſſimū eū dicūt. qꝛ cupiditas eorum neſcit modū. Cauſant̉ ſemꝑ defectū. ſuſ picant̉ malū anteꝙͣ venerit. Inſatiabi lem qͦꝫ arguūt. qꝛ celū et terra nō ei ſuf ficiunt. qͥn et ab homīe dona potiora exi git oīa dare pro aīa ſcd̓m p̄ceptū fatuiſ ſimū reputāt. pro corꝑe pauciora graue damnū. Impatientiſſimū qͦꝫ eū dicunt qꝛ odit vicia et īmittit cōtraria volūta ti eoꝝ. Nichil reputātes pulcrū et vti le. niſi q̄ ſuggerit eis voluptas corꝑal̓ Nūc aūt filiusˡ meus vere eſt ompns in celo et in terra creator oīm. et a nullo creatus. an̄ oīa manēs ⁊ poſt eū nullus futurus. Ip̄e quippe eſt longiſſimus. al tiſſimus. et latiſſimꝰ int̓ omīa et extra. et ſuꝑ oīa: Ꝙͣuis aūt ſic potēs eſt. tn̄ ex caritate miniſterio homīs veſtiri deſide rat. qͥ veſtimēto non indiget. qꝛ veſtit omīa. veſtitus ip̄e eternaliter et īmuta biliter honore ꝑpetuo et gl̓ia Refici ca ritate homīs deſiderat. qͥ panis eſt āge lorum et hoīm. omīa reficiens ⁊ ip̄e nul lorum indigens: Pacē petijt ab hoīe. qͥ pacis reformator ē et conditor E Ergo quicunqꝫ ip̄m colligere voluerit hylari mēte. ſatiare eū poterit eciā mi ca panis ſi voluntas fuerit bona Ueſti re eū ſufficit filo. ſi caritas ē ardēs Po tare euꝫ poterit ſtilla. ſi affectus fuerit rectus. Recipere eū valet in cor et loqͥ cum eo. ſi deuotio fuerit feruēs et ſtabi lis. Spiritus enim eſt deus. ideo et in ſpūalia voluit cōmutari carnalia. et in eternalia ea que ſunt caſura. Illud qͦꝫ ſi biip̄i fieri et exhiberi reputat. qd̓ exhi betur ſuis mēbris. Nec opꝰ ⁊ facultatē f. ij. Secundus. Liber. ſolam attendit. ſed feruentē voluntatē et qua opus factū fuerit intētione. Ue rum. iſti quo plus filius meꝰ ad eos oc cultis inſpiratōibus clamat. quo plus in p̄dicatoribus ſuis eos āmonuerit. eo plus mentē ſuā cōtra eū offirmant. nec audiunt. nec ei hoſtiū ꝑ voluntatē aꝑi unt. nec oꝑibus caritatis eum introdu cūt. Ideo cū tempus eorū venerit. falſi tas cui īnitunt̉ adnichilabitur. veritas exaltabit̉. et gl̓ia dei erit manifeſtataꝫ F Scd̓i ſunt iudei indurati. Hij ſi biipſis in om̄ibus vident̉ eſſe rationabi les. ſapientiā ſuā hn̄t pro legali iuſticia Oꝑa ſua p̄dicant et tenent ceteris ho noratiora. Iſti ſi facta filij mei audierit reputāt contēptibilia. Si verba eiꝰ et mandata audierint dedignant̉. ymo et peccatores et maculoſos ſe exiſtimāt. ſi conſiderāt et audiūt que pertinēt ad fi lium meū. infeliciores quoqꝫ et miſerabi liores. ſi eiꝰ imitarent̉ oꝑa. Ꝙͣdiu autē mundus eis afflauerit. reputant ſe feli ciſſimos. Ꝙdiu ſani ſunt viribus. cre dūt ſe fortiſſimos. Ideo ſpes eoꝝ cadet in nichilum. et gl̓ia eoꝝ in confuſionem ¶ Tercij ſunt pagani. hoꝝ quidā deri dendo clamāt quotidie. qͥs eſt ille xpūs. Si dulcis eſt in dando pn̄tia libēter re cipiemus eum. Si mitis in condonādo pctā. libentius honorabimꝰ eū. Sed iſti clauſerūt oculos intelligentie ſue. ne in telligant iuſticiā et miſcd̓iam dei Obtu rant aures ſuas. vt nō audiāt quid filiꝰ meus fecit ꝓ eis et pro om̄ibus: Cōtra hunt os ſuū. et nō inquirunt qͥd futurū erit eis. et quid expedit. Cōplicāt ma nus ſuas et laborare renuūt. ad ꝑquirē dum viā qūo fugiāt mendaciū. et inuēi ant veritatē. Propterea. qꝛ nolūt intel ligere et cauere cū poſſunt ⁊ tēpꝰ hn̄t. cadent cū habitatione ſua et in tēpeſta te inuoluent̉ G Quarti ſunt illi iu dei et pagani. qͥ libent̓ eſſent xp̄iani ſi ſci rent qūo. et quid filio meo eſſet placitū et ſi haberēt adiutorē. Hij audiūt quoti die a circūiacentibus. et intelligunt ex clamore interno amoris et ſignis. quan ta fecit filius meus. et paſſus eſt pro oī bus Ideo in conſciētia ſua clamāt ad fi lium meū dicentes. O dn̄e audiuimꝰ ꝙ promiſiſti te nobis daturum. ideo expe ctamus te. veni et cōple ꝓmiſſum tuū Intelligimus enim et videmus de hijs qui dij colunt̉. ꝙ in eis eſt nulla deitatis virtus. nulla animaꝝ caritas. nulla ca ſtitatis p̄dicanda magnitudo. Sed īue nimus in eis corpoꝝ amiciciam. hono ris pn̄tis mundi dilectionē Intelligimꝰ qͦꝫ de lege tua. et audimus oꝑa tua ma gnalia in omni miſcd̓ia et iuſticia/ Au dimus de prophetarū tuoꝝ dictis. ꝙ te quē ꝓphetauerūt expectabāt. Ergo pij ſime dn̄e veni. libēter enim noſmetip̄os dabimus tibi. qꝛ intelligimus ꝙ in te ē animarū caritas. oīm rerū diſcretꝰ vſꝰ. perfecta puritas. ⁊ vita ſempiterna Et go veni citius. quia mortui ſumus p̄ ex pectatione tui et illumina nos. Sic igi tur iſti clamāt ad filiū meū. Et ideo qͣſi ad dimidietatē aꝑtū ē oſtiū eoꝝ. qꝛ ꝯple tā hn̄t voluntate ad bonū. ſed nondū ꝑ uenerunt ad effectum. Iſti ſunt qui me rentur habere gratiā filij mei et conſola tionem. H In quinta domo ſunt a mici mei et filij mei. quorum mētis oſtiū ad plenum apertū eſt filio meo. Iſti fil um meum vocantem libenter audiunt. Pulſanti non ſolum aperiūt. ſed et vēi enti hylariter occurrūt. Iſti frangunt malleis diuinorum p̄ceptorum quidqͥd in eis eſt diſtortū Et p̄parant filio meo requiem non in plumīs auiū. ſed in con cordia virtutum. et in refrenatione ma larum affectionū. que eſt medulla om̄i um virtutum. Iſti eciam filio meo exhi bent calorem. non qui fit de lana. ſed in caritate tam feruenti. ꝙ non ſolum tri buunt ſua filio meo. ſed et ſeip̄os Inſu ꝑ et refectioneꝫ ei p̄parāt recentiorē oī carne. que eſt in corde ꝑfectiſſimo. quo nichil deſiderāt. nichil diligunt niſi deū Liber. Secundus. ſuum. In iſtorū corde habitator celi do minus ē. et ex iſtoꝝ caritate deꝰ oīa refi ciens ſuauiter reficit̉. Iſti ſemꝑ ocl̓os hn̄t ad hoſtia ne intret inimicus. aures ad dn̄m. manus ad pugnandū cōtra ini micū. Hos tu filia in quantū potes imi tare. quia fundamentū eoꝝ in petra eſt firmiſſima. Alie vero domus fundamen tū habēt in luto. et ideo veniente vēto concutientur. Uerba matris dei ad filium pro ſpōſa. et qͣliter xp̄s ꝑ ſalomo nem figuratur. et de crudeli ſentētia cō tra falſos xp̄ianos. Capitulum. iiij. Ater dei loquebat̉ ad filiū dicens: Ecce fili ſponſa tua plorat. qꝛ pauci ſūt amici tui et inimici multi. Rndit filius. Scriptū eſt ꝙ filij regni eijcient̉. ⁊ filij non regni accipient hereditatē. Sic eciā ſcribit̉. ꝙ quedē regina de vltimis finibus. ve nit videre diuitias ſalomonis. ⁊ audire ſapientiā eius Que cū vidit. vix p̄ admi ratiōe habuit ſpm̄. Qui aūt erāt in re gno eius. nō attēdebāt ſapīam eiꝰ. nec admirabant̉ diuitias eius. Ego ſū ille ſalomon in figura. ſꝫ lōge ditior et ſapiē tior ſalomone. qꝛ a me eſt oīs ſapiētia. ⁊ ſi quis ſapiēs eſt. Diuitie mee ſunt vita eterna et gl̓ia indicibil̓. Has ego ꝓmiſi xp̄ianis et p̄bui tanꝙͣ filijs. Ut ſi me imi tarent̉ et verbis meis crederēt. ſine fine eos poſſiderēt. Sꝫ iſti ſapientiā meam nō attendūt. oꝑa deſpiciūt. ꝓmiſſionē meā ⁊ diuitias meas habent ꝓ nichilo Quid ergo faciaꝫ eis? vtiqꝫ. Quia filij nolūt habere hereditatē. extranei id eſt pagani recipient. Ip̄i enī ſicut regīa ex tranea. ꝑ quā intelligo infideles anīas. venient et admirabunt̉ diuitias glorie mee et caritatis. intm̄. ꝙ a ſpū infideli tatis ſue cadent. et ſpū meo replebūtur Quid autē faciā filijs regni? Faciā eis ſicut ſapiens figulus. q̄ materiā quā prius de luto fecit. cū non ꝑſpexerit eā ho neſtam et aptā. deprimit eā ad terram ⁊ cōminuit Sic ego xp̄ianis faciā. qͥ cum mei eſſe deberēt. qꝛ eos ad ymaginē me aꝫ formaui. et per ſanguinē meū redemi ſed deformati ſunt cōtemptibilit̓. ꝓpte rea ſicut terra cōculcabunt̉. et in infer num deprimentur Uerba dei p̄ſente ſpō ſa de ſui magnificētia et in figura mira bili qualit̓ xp̄s ꝑ dauid. et iudei et mali xp̄iani et pagani ꝑ tres filios dauid de ſignant̉. ⁊ qualiter eccleſia ſubſiſtit ī ſep tem ſacramentis. Capl̓m. v. Go ſum deus. nō lapideus vl̓ ligneꝰ. nec ab aliquo cre atus ſꝫ oīm creator. manēs ſine principio et ſine fine. A Ego ſum qͥ veni in virginē. et fui cū virgine. nō tn̄ amittēs deitatē Sed ego qui erā ꝑ humāitatē in virgine manēte deitate. ego idem cū pr̄e et ſpūſancto regnabaꝫ in celo et in t̓ra per deitatē. Ego eciaꝫ ſpū meo inflammabā virginē. nō ꝙ ſpi ritus meus qͥ inflāmabat ſeꝑaret̉ a me ſed idem qͥ inflāmabat idē erat in patre et in me filio. et in eo pat̓ et filius. et hij vnus deus nō tres dij. Ego ſum ſimilis dauid regi. qͥ habuit tres filios. Unus eorum vocabat̉ abſolon qͥ q̄rebat vitā patris. Scd̓us eoꝝ q̄rebat regnū prīs ſui. ſcꝫ adonyas. Tercius obtinuit reg num ſcꝫ ſalomon Primus notat iudeos hij ſunt qui vitam meā et mortē meam querebāt. et deſpiciebāt conſiliū meum Propterea nunc cognita retributione eoꝝ. poſſum dicere ſicut dixit dauid de fi lio ſuo mortuo. Fili mi abſolon. id eſt o filij iudei. vbi eſt nūc deſideriū vr̄m ⁊ ex pectatio? O filij mei. vbi eſt nunc finis veſter? B Compatiebar vobis ex eo. cum me deſideraſtis venturū. quem tot ſignis audiſtis veniſſe. Cum deſide raſtis fugitiua. que oīa iam fugerunt. f. iij. Secundus. Liber. Sed nunc magis comꝑatior. ſicut da uid reiterans verbum primū. qꝛ video finem veſtrū in miſeria mortis. Ideo ad huc ex maxīa caritate dico ſicut dauid dixit. Fili mi. qͥs det michi vt moriar ꝓ te? Dauid enim ſciuit ſe bene nō poſſe morte ſua filiū reuocare mortuū. ſed vt oſtēderet affectū caritatis pat̓ne. ⁊ vo luntatis bone ꝓmtiſſimū. ſi poſſibile fuiſ ſet. libenter licet ſciret impoſſibile eſſe mortē ſuſcepiſſet pro filio Sic ego nūc dico. O filij iudei. qui licet habuiſtis ma lam voluntatē ad me. et inqͣntum potu iſtis feciſtis contra me. ſi poſſibile eſſet ⁊ patri ſic placeret. libent̉ adhuc ſemel morerer pro vobis. qꝛ cōꝑatior miſerie vr̄e. quā vobis exigēte iuſticia. voſip̄i fe ciſtis. Dixi enim vobis faciēda verbo et oſtendi exēplo: Preceſſi vos qͣſi gal lina alis caritatis fouēdo. ſꝫ omīa ſpreui ſtis. Ideo oīa que deſideraſtis fugerūt Finis veſter ē in miſeria. et labor omīs euacuatus. ¶ In ſcd̓o filio dauid notant̉ mali xp̄iani. qͥ cōtra patrē ſuum in ſenectute deliquit. Cogitauit enī ſe cum ſic. Pat̓ meus ſenex eſt. et deficit viribus Si locutꝰ ei aliqua ſiniſtra fue ro. nō rn̄det. Si fecero aliqua contra ria nō vindicabit. Si attēptauero con tra eū aliqͣ. patient̓ ſuffert. Propterea faciā que volo. Hic cū quibuſdā ſeruis dauid patris ſui aſcendebat in lucū. vbi pauce erāt arbores vt regnaret. Sed apparēte ſapiētia ⁊ volūtate patris. im mutatū eſt conſiliū eiꝰ. et ip̄i qui cū ip̄o erant dehoneſtati ſunt. Sic faciūt nūc michi xp̄iani. Ip̄i cogitāt apud ſe ſic Si gna dei ⁊ iudicia nō aꝑta ſunt nunc vt prius. nos poſſumus loqͥ que volumus qꝛ miſericors ē et nō attedit. Faciamus q̄ nobis placēt. qꝛ facilit̓ indulget. Ipſi diffidūt de potētia mea. quaſi nūc infir mior ſim ad faciendū que volo. ꝙͣ prius Ipſi caritatē meā minorē arbitrantur quaſi noluerimiaꝫ eis vt prībus eoꝝ mi ſereri. Ip̄i et iudiciū meū reputant ludibrium. et iuſticiā meam vanitatē. N Propterea et aſcendūt in lucū cum qui buſdam ſeruis dauid. vt regnent fiduci aliter Quis eſt iſte lucus. vbi pauce ar bores ſtare ſolent. niſi ſctā eccleſia. que ex ſeptem ſacramētis quaſi ex paucis ar boribus ſubſiſtit? In hāc eccleſiā intrāt ſed cū aliquibus ſeruis dauid. id eſt cuꝫ paucis oꝑibus bonis. vt fiducialit̓ obti neant regnū dei. Quia ipſi faciūt modi ca oꝑa bona. ex quibus confidūt. ꝙ in quocunqꝫ pctō fuerint. et qualecunqꝫ pctm̄ fecerint. nichilominꝰ regnū cele ſte quaſi hēditario iure habere poſſint Sed ſicut filius dauid. qui cōtra volū tatem dauid regnū obtinere voluit. re pulſus ē cū dedecore. qꝛ ambiuit iniuſte et iniuſtus erat. et dabat̉ ſapientiori et meliori. Sic ip̄i a regno meo expellen tur. et dabitur eis qui voluntate dauid faciunt. quia nullus niſi qui caritatē ha buerit. regnum meū obtinere poterit. Nec niſi mundus. et ſcd̓m cor meum ſe dirigens. michi mundiſſimo poterit ap propinquare. E Tercius filius da uid erat ſalomon. hic ſignificat pagāos Cum audiuit berſabee. ꝙ alter ꝙͣ ſalo mon cui dauid promiſit poſt ſe regnatu rum. a quibuſdam electus eſſꝫ. intrauit ad dauid et ait. Domīe mi. tu iuraſti mi chi ꝙ ſalomon poſt te regnaret. Nunc autem alter electus eſt. ſi ſic contingit et ſi ſic habebit ꝓceſſum. tunc ego qua ſi adultera iudicor ad ignē. et filius me us erit illegittimus. Quibus auditis. dauid erexit ſe et dixit. Iuro ꝑ deum ꝙ ſalomon in ſede mea ſedebit. et poſt me regnabit. Et precepit ſeruis ſuis. vt ſa lomonem exaltarent in ſede regni ſui. ⁊ predicarēt regem quem dauid elegiſſet Qui p̄ceptum dom̄i ſui complētes. cuꝫ poteſtate magna exaltauerunt ſalomo nem. et omēs alij qui fratri ſuo conſen ſerunt fugati ſunt. et in ſeruitutem reda cti F Que eſt iſta berſabee. que ſe ꝓ adultera ſi aliꝰ rex eligit̉ reputabit Secundus. Liber. niſi fides paganorū? Nullum enī peius adulterium eſt. ꝙͣ fornicari a deo et a fi de recta. ⁊ alium deum credere ꝙͣ crea torem oīm. Sed tanꝙͣ berſabee quidā gentilium. cū humili corde ⁊ cōtrito ve niunt ad deū dicentes. Dn̄e. nos in fu turum eſſe xp̄ianos ꝓmiſiſti. ꝑfice ergo promiſſum tuū. ¶ Si aliꝰ rex ideſt alia fides. amplius ꝙͣ tua ſuꝑ nos ſurrexerit Si tu ſeꝑaueris te a nobis incēdemur miſeri. et quaſi adultera que pro legitti mo ſuſcepit adulterū. moriemur. Et tu licet ineternum viuas. tu tn̄ morieris a nobis et nos a te. cū tu ꝑ grām tuā elō gas te a cordibus nrīs. et nos ꝑ diffidē tiam nr̄am opponimꝰ nos tibi. Propte rea cōple ꝓmiſſum tuū et cōforta infir mitatem nr̄am. ⁊ illumīa tenebras nr̄as Nā ſi diſtuleris. id eſt ſi te a nobis elon gaueris. periemus ¶ Quibus auditis. ego quaſi alter dauid. volo nunc erige re me ꝑ grām meam et miſcd̓iam. G Iuro igitur ꝑ deitatē meā que eſt cum humanitate mea. ⁊ ꝑ hūanitatem que ē in ſpū meo. et per ſpm̄ meū qui eſt in de itate et humanitate mea. et hij tres non tres dij ſed vnus deus. ꝙ complebo ꝓ miſſionē meā ¶ Mittam enim amicos meos. qͥ ſalomonē filium meū id eſt pa ganos. introducāt in lucum id eſt in ec cleſiam. que ex ſeptem ſacramētis quaſi ex ſeptē arboribꝰ ſubſiſtit. ſcꝫ baptiſmo. penitētia. confirmatōe criſmatis. ſacra mento altaris. et ſacerdotio. coniugio. et vnctione. ⁊ requieſcēt in ſede mea id eſt fide recta ſancte eccleſie. xp̄iani aūt mali fient eorū ſerui. Illi gaudebūt de hereditate ꝑpetua. ⁊ dulcedine quā eis p̄parabo. Iſti autem in miſeria ingemi ſcent. que incipiet eis in pn̄ti. et imꝑpe tuum durabit. Ergo amici mei. qꝛ iam tempus eſt vigilādi non dormitent. non attedientur. nam merces glorioſa ſequi tur laborem eorum Uerba filij p̄ſente ſpōſa de quodā rege exiſtente in campo cū amicis ad dextrā. et inimicis ad ſiniſtrā ⁊ qualiter per talē regem xp̄us habens xp̄ianos ad dextram. et paganos ad ſi niſtram deſignat̉. et qualit̓ reiectis xp̄i anis ſuos mittit p̄dicatores ad pagāos Capl̓m. vj. Ilius loquebatur At Ego ſuꝫ quaſi rex qui ſtabat in campo. ad cuius dexteraꝫ ſtabāt amici. et ad ſiniſtrā inimici. Qui bus ſtātibus. vox vna cuiuſdā clamātis venit ad dexteram. vbi oēs bene arma ti ſtabant. galeas habebāt ligatas. ⁊ fa cies conuerſas ad dn̄m. Clamabat aūt vox ſic. vertite vos ad me ⁊ credite mi chi. ego habeo aurum dare vobis. Qui audientes verterunt ſe ad eū. quibꝰ ver ſis dixit vox ſcd̓o. Si volueritis vide re aurum ſoluite galeas vr̄as. et ſi poſſi dere deſideratis. ego iterum ligabo ga leas veſtras ad voluntatem meā. Qui bus fauentibus ei. ligauit galeas eoruꝫ ex tranſuerſo. ita ꝙ anteriora foramina per que videre debebant erant in occi pite. et poſteriora galee̓ obumbrabant oculos ne viderent. et ſic ille clamans cecos duxit eos poſt ſe Quibus geſtis nunciauerūt amici quidam regis domi no ſuo. ꝙ homīes ſui ab inimicis ſuis eſ ſent ſupplantati. Qui ait ad amicos ſu os. Exite īter illos et clamate ſic. Sol uite galeas veſtras et vidēte quia dece pti eſtis. ¶ Cōuertimi ad me. ⁊ ego re cipiam vos in pace. Qui noluerūt au dire. ſed habuerūt pro deriſu. B Quod ſerui audiētes nūciauerunt hoc dn̄o ſuo. qui ait. Ergo quia ip̄i contem pſerunt me. cito ꝓcedite ad ſiniſtrā. et dicite eis qui ad ſiniſtram ſtant hec tria ¶ Uia que ducit vos ad vitam parata eſt vobis. porta aperta eſt. et dn̄s ꝑſōa liter cum pace vult occurrere vobis Ergo credite firmiter viā eſſe paratā. ſperate ſtabiliter portam eſſe apertam et verba eius eſſe vera. Occurrite cū f. iiij. Secundus. Liber. caritate dn̄o. et ipſe cum caritate et pa ce ſuſcipiet vos. ⁊ ducet in ꝑpetuam pa cem. Qui audiētes verba nunciorū cre diderūt. et ſuſcepti ſunt in pace. ¶ Ego ſum ille rex qui xp̄ianos habui ad dexte ram. quia eis eternū bonum preparaui Quoꝝ galee tūc ligate et facies ad me verſe erant. ꝗū voluntatem perfecta ha buerunt facere voluntatē meam Obe dire mandatis meis. et deſideriū totuꝫ erat ad celum. ¶ Tandem vox dyabo li id eſt ſuꝑbia ſonuit in mūdo. que oſten dit mundi diuitias et carnalē volupta tem. ad quā tunc ſe verterunt. cū affec tum et cōſenſum ſuperbie dederūt Pro qua et tūc galeas depoſuerūt. cum affe ctum opere cōpleuerunt. et temporalia ſpūalibus p̄poſuerunt. Depoſitis ergo galeis diuine voluntatis ⁊ armis virtu tum. tantū nūc ſuperbia p̄ualuit in eis. et tm̄ eos ſibi obligauit. ꝙ libenter vſqꝫ in finem volunt peccare. et libēter ine ternum vellent viuere. vt ineternū poſ ſent peccare. Que eciaꝫ ſic obumbrauit eos. ꝙ foramina galearū ꝑ que videre deberent. ſtant in occipite. et in frōte te nebre ſunt. G Que enim ſunt fora mina galearū. niſi cōſideratio futuroꝝ et ꝓuida circūſpectio p̄ſentiū? Per pri mum foramē deberent cōſiderare p̄mia eterna ꝙͣ delectabilia ſunt. ⁊ futura ſup plicia ꝙͣ horribilia ſunt. ac dei iudicia q̄ terribilia. Per ſcd̓m foramē deberēt co ſiderare. que eſſent p̄cepta a deo et que prohibita. qͣntum excederent a mādatis dei. et qūo emendarēt Sed hec forami na ſtent in occipite vbi nichil videtur. quia conſideratio celeſtium tradita eſt obliuioni. Amor dei refriguit. amor au tem mundi tam ſuauiter cōſideratur et amplectitur. ꝙ eos ducit tanꝙͣ rotā be ne vnctam ad quodcūꝙ velit. Uerun tamē amici mei videntes dehoneſtateꝫ meam. animarū caſum. et dyaboli domi niū. quotidie ꝓ eis ad me p̄cibus ſuis clamant. quoꝝ preces penetrauerūt ce lum. et intrauerunt aures meas. et fle xus precibus eorum. miſi eis quotidie ī dicatores meos. oſtendi ſigna et mul tiplicaui eis gratiam meam. Sed om nia ſpernētes. peccata peccatis addide runt. D Propterea dicam nūc ſer uis meis. ⁊ in veritate complebo. Pro cedite ſerui mei ad ſiniſtraꝫ id eſt ad pa ganos. qui tanꝙͣ ad ſiniſtram in contēt tu vſqꝫ huc fuerunt. procedite inꝙͣ et di cite ſic. Dn̄s celi ⁊ creator omniū facit vobis dici. Uia celi aperta ē vobis ha bete voluntatem intrandi cum firma fi de. Porta celi ſtat vobis aperta. ſpera te firmiter et intrabitis in eam. Rex ce li et dn̄s angelorum vult ꝑſonaliter oc currere vobis. et dare pacem et perpe tuam benedictōem. Occurrite ei et ſu ſcipite eū cum fide eius quā vobis oſtē dit. qua via celi p̄paratur. ſuſcipite euꝫ cum ſpe qua ſperatis. cum ip̄e habet iā velle dare vobis celum. Diligite eum toto corde et opere cōplete. ⁊ ingredi mini portas dei. a quibus xp̄iani qui eas ingredi nolunt. et ſe indignos per oꝑa ſua faciunt repellent̉. In veritate mea dico vobis ꝙ complebo verba mea. et nō dimittam. Suſcipiam vos in filios et ero vobis in patrem. quē xp̄iani con temptibilit̓ contēpſerunt. E Uos ergo amici mei qui eſtis in mundo. pro cedite ſecuri et clamate. annunciate eis voluntatem meam. et iuuate vt poſſint complere. Ego ero in corde et in ore veſtro. Ego ero dux veſter ī vita. ⁊ cō ſeruator in morte. Non relinquā vos procedite audacter. quia ex labore cre ſcit gloria. Omnia enim poſſem in vno puncto et verbo. ſed volo vt ex certa mine creſcat vobis merces. et ex virili tate veſtra creſcat honor meus Nec mi remī ꝙ loquor. Nam ſi ſapiētiſſimus in mundo poſſet conſiderare. quot aīe de ſcendūt quotidie in infernum. plures eſ ſent ꝙͣ arena maris dinumerata. ⁊ ſapil li riparū: Hec enim eſt iuſticia. quia ſe a Secundus. Liber. deo et domino ſuo ſeꝑauerunt. Proptēa vt minuat̉ numerus dyaboli. ſciat̉ ꝑicu lum ⁊ impleat̉ exercitus meus loquor ſi forte audierint et reſipiſcant Uerba ihiū xp̄i ad ſnō ſam qualit̓ eius deitas corone cōpara tur. et qūo ſtatus clericoꝝ et laycorū per petrum et paulū deſignat̉. et de mo dis contra inimicos tenendis et de cō ditōibus penes milites ſecl̓ares hn̄dis Capl̓m. vij. Ilius loquebat̉ ad ſponſam dicens. A Ego ſum rex corone. Nūquit ſcis tu qua re dixerī rex corone Certe deitas mea ſine principio erat. ⁊ ſine fine erit. ⁊ eſt. hec deitas mea corone aſſimilat̉. qꝛ ſine initio. et ſine fine eſt. Sicut autē in reg no corona ſeruat̉ regi futuro. ſic deitas mea ſeruabat̉ humanitati mee. qua ip̄a coronaret̉: Ego aūt habui duos famu los. vnus erat clericus alter laycus Primus erat petrus clerici officiū ha bens. Paulus aūt quaſi laycus Petrꝰ fuit alligatus cōiugio. qui videns cōiu gium cū officio clerici nō poſſe conue nire. et rectitudinē mentis ſue in incōti nentia ꝑiclitari perpendens. ſeꝑauit ſe qͣntum ad ꝯmixtōem a cōiugio ꝙͣuis li cito. et ꝑfecta mēte adheſit michi. Pau lus aūt caſtitatē ſeruauit. et ſe īmacula tum a thoro cuſtodiuit. Ecce qualem caritatē cum iſtis duobus feci: Primo ideſt petro dedi claues celi. vt quecun qꝫ ligaret et ſolueret in terra. ligata et ſoluta eſſent in celo. Scd̓o id eſt paulo dedi. vt ſimil̓ petro fieret in gl̓ia et ho nore. Sicut enim in terra pares fuer̄t et coniuncti. ſic nunc in celo ī gloria ꝑ petua cōiuncti ſunt et glorificati. Sed licet iſtos duos exp̄ſſe nomīauerim. ti cum eis et in eis alios amicos meos in telligo. B Sicut enim olim in le ge ad ſolum iſrl̓ quaſi ad vnū homineꝫ loquebar. cū tn̄ totū iſraheliticū populum in illo nomine notabam: Sic nūc in iſtis duobus plures intelligo. qͦs glo ria mea et caritate repleui. Procedēte autē aliquo temꝑe. ceperūt mala multi plicari. et caro infirmari. et procliuior ſolito ad malum eſſe. Propterea vtriq̄ ſtatui clericoꝝ ſcꝫ ⁊ laycorum. quos in petro ⁊ paulo intelligo. miſericorditer cōſulens. ꝑmiſi clericos bona eccl̓e ad vtilitatem corꝑis moderate habere. vt eo feruentiores et frequētiores eſſent ī ſeruitio meo. Permiſi et laycis cōiugiū iuxta ritum eccl̓ie. Inter clericos erat qͥdaꝫ bonus homo. qui cogitabat apud ſe Caro trahit me ad prauam volupta tē. mundus ad nociuū viſuꝫ. dyabolus ponit michi multipliciter peccati inſidi as Ideo ne ſupplanter a carne et a vo luptate. ponam modū in om̄ibus acti bus meis. moderabo me in refectiōe et quiete. Seruabo tēpus debitum in la bore et oratōe. refrenabo carnem meā ieiunijs. Scd̓o. ne mundus trahat me ab amore dei. omīa que mundi ſunt. qͥa caduca ſunt relīquere volo. pauperta te xp̄m ſequi tutius eſt: Tercio ne dya bolus decipiat me. qui ſemꝑ falſa oſten dit ꝓ vero. ſubijciā me regimini ⁊ obe dientie alterius: Oēm voluntatem ꝓp am abijciam. ⁊ paratum me exhibeo ad omīa. quecūqꝫ michi ab alio fuerint im perata: Hic eſt qui primū inſtituit mo naſteriū. et laudabiliter in eo ꝑſeuerās alijs vitam ſuā imitandam dereliquit. ¶ Status laycorū bene erat ad te pus diſpoſitus. Quidaꝫ eorū excolebāt terram. et labori agrorū viriliter inſta bant. Alij velificabant nauibus. ⁊ mer cimonia alijs regionibus deferebāt. vt vnius regionis fertilitas. alterius ſub leuaret inopiam. Quidā inſtabant oꝑi manuū et diuerſarum artiū: Int̓ iſtos quidam erant defenſores eccleſie mee. qui nunc dicunt̉ curiales. qui aſſumpſe runt ſibi arma ad vltōem eccleſie ſct̄e. ad expugnatōem inimicorum eius. In f. v. Secundus. Liber. iſtis curialibꝰ apparuit quidā bonꝰ ho mō et amicꝰ meus. qui cogitabat apud ſe. Nō excolo terraꝫ vt agricultor Nō deſudo in fluctibus maris vt mercator Nō īſiſto labori manuū vt oꝑator egre gius. Quid ergo faciam. aut quibꝰ ope ribus placabo deū meum? Sed nec vi rilis ſum in labore eccleſie. Corpus me um debile eſt. et molle ad patiendū vul nera. Manus remiſſa ad feriendum ini micos. Mens faſtidioſa ad cogitandū celeſtia. Quid ergo faciendum eſt mo doꝰ Certe ſcio quid faciam. Surgam et obligabo me cum iuramento ſtabi li. ſub temꝑali principe. ꝙ defenſurꝰ ſim viribus meis et ſanguine meo fidē ſan cte eccleſie. D Ueniens autē ille amicus meus ad principem ait Dn̄e ego ſum de defenſoribus eccleſie Corꝑ meuꝫ nimis molle eſt ad patiendū vul nera. Manꝰ remiſſa ad feriendū Mē inſtabilis ad cogitandum bona. ⁊ labo randum, Uoluntas michi placet ꝓpria requies non ſinit me fortiter pro domo dei ſtare. Ideo ꝯſtringo me cū iuramē to publico. ſub obediētia ſancte eccl̓ie. et tua o princeps. ꝙ eam defenſurꝰ ſim omībus diebus vite mee. Ut ſi forte te pida mens ⁊ voluntas fuerit ad certā dum. ꝓpter iuramentum teneor. et com pelli poſſum ad laborandū. Cui rn̄dit princeps. Uadam tecū ad domum dn̄i. et ero teſtis iuramenti tui et ꝓmiſſiōis tue Ueniētes aūt ambo ad altare meū amicus meus flexo genu āte altare me um. dixit: Ego nimis infirmus ſū in car ne mea. ad patiendum vulnera: Uolun tas ꝓpria nimis eſt michi cara. Manus tepida ad ꝑcutiendum. Ideo in p̄ſenti promitto obedientiā deo ⁊ tibi qͥ caput es. cum iuramento meo firmiter aſtrin gens me. ſcām eccleſiā contra inimicos eius defenſurum. Amicos dei conforta tuꝝ Uiduis orphanis ⁊ fidelibꝰ dei be nefacturū. Contra eccleſiā dei et fidē eius. nunꝙͣ aliqͥd contrariū acturū. Inſuꝑ obligo me correctioni tue. ſi errare me contingat. ad hoc vt obligatus ad obedientiā. tanto magis cauere poſſim peccata et voluntatē ꝓpͥam. ⁊ tanto fer uentius et facilius inſiſtere volūtati dei et tue. Sciamqꝫ tanto michi eſſe dam nabilius ceteris ⁊ contēptibilius. ſi vio lata obediētia mandatis tuis cantraire p̄ſumpſero. E Facta aūt iſta ꝓfeſſ on ad altare meum. Princeps ſapien ter cōſiderans. diſpoſuit ſibi habituꝫ ab alijs ſecularibus diſtinctū. in ſignū abdi cationis voluntatis ꝓpͥe. ⁊ vt ſciret ſe ſu periorē habere. ⁊ debere ei obtemꝑare Dedit eciam princeps in manu eiꝰ gla dium dicens. Hoc gladio inimicos de cōminues et interficies. Dedit et ī bra chio eius clipeum dicens. Hoc clipeo defende te contra inimicorū iacula. et patienter tolera illata. vt prius crepat clipeus ꝙͣ fugias. Iſte amicus meꝰ hec omnia audiente clerico meo qui p̄ſens erat. firmiter ſeruaturū ſe promiſit Qui clericus facta ꝓmiſſione. dedit ei corp meum in robur et fortitudinem. vt ami cus meus per corpus meū michi vnitꝰ. nunꝙͣ a me ſeꝑaretur: Talis fuit ami cus meus georgius et plures alij. tales et deberent eſſe milites. qui nomē debe rent habere propter dignitatē. habituꝫ propter oꝑatiōem et defenſionem fidet ſancte. Audi nunc quid inimici mei faciūt contra ea. que amici mei pri us fecerunt. Deniqꝫ. amici mei ingredi ebant̉ monaſteria. ex diſcreto timore ⁊ diuina caritate. Sed hij q̄ nunc ſunt in monaſterijs. vadunt in mundū pro fui bia ⁊ cupiditate. hn̄tes ꝓpͥam voluntate faciētes corporis ſui delectamēta Iſto rum qui in tali voluntate moriunt̉ ium cia eſt. ꝙ non ſentiāt nec obtineāt cele ſte gaudiū. ſed penā in inferno ſine fine Scito eciam. ꝙ clauſtrales qui coguſ tur cōtra velle ꝓpͥuꝫ. ex diuina caritate fieri p̄lati. nō ſunt in eoꝝ numero cōpu tandi. Milites qͦꝫ qui mea portabāt ar Secundus. Liber. ma. fuerūt parati dare vitam ꝓ iuſticia et effundere ſanguinē ꝓpter fidem ſcām. indigētes promouēdo ad iuſticiā. maloſ qꝫ deprimere ⁊ hūiliare. Sed nūc audi qūo auerſi ſunt. Placet quippe nūc eis magis mori ī bello. pro ſuꝑbia. cupidita te. et inuidia. iuxta diabolicas ſuggeſti ones. ꝙͣ ſcd̓m mandata mea viuere. ad obtinendū gaudiū ſempiternum. Ergo omēs qui in tali voluntate moriunt̉. da bitur eis ſtipendium ex iudicio iuſticie. ſcꝫ animabus eoꝝ in eterna dyaboli cō iunctione. Hij vero qui michi ſeruiunt. tenent̉ habere ſtipendiū cū celeſti exer citu ſine fine. Hec verba ego ihūs xp̄ūs locutꝰ ſum. verus deus et homo. vnus cū prē et ſpūſancto ſemꝑ deus. Uerba xp̄i ad ſpōſam de cuiuſdā militis retroceſſione a vera militia ideſt ab hūilitate obediētia. pati entia. fide. ⁊tͣ. ad falſam id eſt ad ſuꝑbiā et ꝑ contrariū. ⁊ de ſue damnatiōis ex ꝑietia. et de damnatiōis incurſu ꝓpter malā volūtatē ſicut ꝓpt̓ opꝰ. Cap. viij. Go ſum verus dn̄s. At Nullus enim dn̄s eſt me ex cellētior. nec ante me fuit nec poſt me erit. ſꝫ om̄e dominiū ē a me et per me. Ideo ego verus ſum dominꝰ nec aliquis vere ē dn̄s dicēdus niſi eg ſolus. quia a me eſt oīs poteſtas. ¶ Di xi tibi prius ꝙ duos habui faml̓os. quo rum alter vitam laudabilem virilit̓ aſſū pſit. ⁊ virilius ꝯſumauit. quē innumera biles poſtea. in eadem vita et militia ſe quebant̉. Nūc dicā tibi. qͥs de profeſſio ne militie inſtitute ab amico meo. pͥmo receſſit. Nomē eius nō dico tibi. qꝛ nō cognoſcis eū ex nomine. ſed intentōeꝫ eius et affectū tibi oſtendam qͣlis erat ¶ Quidam volens fieri miles vēit ad templū meum. qui ingrediens audiuit vocem Si tu vis fieri miles. oportet te habere iſta tria. Primo debes credere pauem qui videtur in altari. eſſe deum verum et hoīem. celi ⁊ terre creatorem Scd̓o debes habere maiorem abſtinē tiam a voluntate tua. poſt aſſumptam militiā ꝙͣ antea cōſueuiſti. Tercio non debes curare de honore mūdi. et dabo tibi delectatōem diuinā. et honorē ſem piternū. B Quibus auditis. ⁊ ip̄o ſecum hec tria deliberāte. audiuit ī men te ſua vocē aliam peſſimā. tribus pͥmis tria cōtraria ſonantem. Si inqͥt volue ris michi ſeruire. dabo tibi alia tria Da bo tibi poſſidere que vides. audire que delectant. obtīere que appetis. Qui au diens iſta. cogitauit apud ſe Ille dn̄s p̄ mus iubet me credere que non video. promittit que neſcio. Iubet abſtinere a delectationibus quas deſidero ⁊ video Iubet ſꝑare incerta. Alter aūt. promit tit michi mundi honorē quē video. De lectatōem quā appeto Auditū delecta bilium. et viſum nō prohibet Certe. me lius eſt michi ſequi eū ⁊ habere q̄ video vti hijs de quibꝫ certus ſum. ꝙͣ ſꝑare in certa. ¶ Iſte homo ſic cogitās. cepit pͥ mo de vera militia retrocedere. Ipſe abnegauit profeſſionem verā. et promiſ ſionem irritauit. Clipeū patiētie. proie cit ante pedes meos. Gladium defenſi onis fidei. reiecit de manibus ſuis. ⁊ ſic exiuit de templo meo Cui dixit vox illa peſſima. Si ſicut dixi volueris eſſe me us. tunc debes procedere cū omī ſuper bia in campum ⁊ in plateas. vt ſicut ille dn̄s p̄cepit ſuis habere humilitatē in oī bus. ſic nullum ſit genus oſtentationis et ſuperbie quod te fugiat. Et ſicut ille intrauit cum obedientia. ⁊ omni ſe ſub didit obedientie. ſic nulluꝫ tu patere te eſſe ſuperiorem. nulli curues per humili tatem ceruicem tuam. C Gladiū aſſume in manibus ad hoc. vt effundas ſanguīem proximi tui et fratris tui. pro pter acquiſitionē poſſeſſionis eius. Cli peū pone ī brachio ad hoc. vt libēt̉ des vitā tuā pro acqͥſitōe honoris Pro fide qͣ ille hꝫ. Tu dilige tēpluꝫ corꝑis tui. vt a Secundus. Liber. nulla voluptate q̄ te delectat abſtineas In talibus ergo homīe illo firmāte vo luntatem ſuā ⁊ intentōem Princeps ſu us impoſuit collo eius manum ſuam. in loco ad hoc conſtituto Locus enī qͣliſ cunqꝫ nō obeſt alicui. ſi voluntas fuerit bona. nec ꝓdeſt ſi intentio fuerit praua Dictis aūt verbis confirmationis mili tie ſue receſſit ille. militiā ſuam exercēs ad oēm mundi ſuꝑbiam. paruipendens miſer ꝙ ad maiora ꝙͣ prius. et auſterio rem vitā fuerat obligatus: ¶ Hūc mi liteꝫ infinite militie ſequebant̉ ⁊ ſequū tur in ſuperbia. et ꝓfundius ꝓpter mili tie ꝓfeſſionem deſcendunt in abyſſum D Sed potes querere. ꝙ ml̓ti vo lunt exaltari in mūdo et vocari magni. ſed tamē nō p̄ualent. Nunqͥd iſti ꝓpter voluntatē malam eque punient̉. ſicut hij qͥ oēm ꝓceſſum iuxta deſideriū habe bant? Ad hoc ego rn̄deo tibi. Quicun qꝫ completā habet voluntateꝫ. et facit quantū poteſt. vt exaltari poſſit in mū do ⁊ in mundi honore. et noīe vano vo cari. nec tn̄ ꝓpter occultum iudiciū me um ꝑmittitur effectus voluntati. ꝓ cer to dico tibi. ꝙ ſcd̓m voluntatem illam malam ita puniet̉. ſicut ille qui comple uit oꝑe. niſi penitētia voluntas corriga tur. Ecce de duobus ſatis notis pluri bus. dico tibi exemplū. Quorum vnus iuxta voluntatē ſua ꝓſperabat̉. et fere om̄ia que concupiuit obtinuit Alter eā dem voluntatem habuit. ſed nō obtinu it poſſe Primus obtinuit honorē mūdi dilexit templū corꝑis ſui in om̄i volup tate. dn̄abatur vt voluit Ad omīa que miſit manū proficiebat. Alter eorū vo luntate conſimilis. minorem habuit ho norem. Qui gaudenter centies fudiſſet ſanguinē proxim ſui. vt cupiditatē ſuaꝫ ꝑficere potuiſſet Qui ⁊ fecit qd̓ potuit. et voluntatē ſuā iuxta deſideriū ſuū ad impleuit. Iſti duo pares ſunt in ſuppli cio horrendo. qui licet non vno tēꝑe et vna hora fuerunt mortui ambo. tam̄ ſic loquor de anima vnius. ſicut de duabꝰ. quia ambarū vna eſt damnatio. vna et vox ambarū erat in ſeꝑatione corporis animeqꝫ egreſſu. ¶ Egreſſa ergo a nima de corꝑe. ip̄a loq̄batur ad corpus ſic. Dic michi vbi eſt nunc viſio oculo rum delectabil̓ quā michi ꝓmiſiſti. vbi voluptas. quā michi oſtēdiſti Ubi v̓ba delectabilia qͥbus me vti p̄cepiſti? At fuit mox demon et rn̄dit Uiſio promiſ ſa non eſt niſi puluis. verba nō ſunt niſi aer. Uoluptas non eſt niſi lutum et pu tredo. hec ad nichilū tibi valent. Tunc clamabat anima. Heu heu ꝙͣ miſerabili ter decepta ſum. Ego video tria. Ui deo enim illum qͥ in ſimilitudine panis michi promittebat̉. ip̄e eſt rex regum et dn̄s dominoꝝ. Ego video qd̓ promiſit et hoc eſt indicibile ⁊ īexcogitabile Au dio iam abſtinentiā quā ſuaſit fuiſſe vti liſſimam. Deinde altius clamabat cum tribus ve. Ue inquit quia nata ſum Ue quia tam longa fuit vita mea ſuper ter ram. Ue quia victura ſum in morte per petua. que nunꝙͣ poteſt terminari. Ec ce qͣntam miſeriam miſeri habebūt pro contēptū dei ſui. et pro trāſitoria felici tate. Ideo ſponſa mea regratiare michi quia vocaui te de tanta miſeria. Obedi ſpūi meo et electis meis. Uerba xp̄i ad ſpōſam capituli immediate p̄cedentis declara tionē inferentia et de occurſu dyaboli ad ſupradictū militem. ⁊ de eius horrib li cōdemnatione per iuſticiam. Capl̓m. ix. Mne tempus huius vite. nō eſt niſi quaſi vna hora apud me. Ideo quod dico tibi nūc hoc ſemper fuit in p̄ſcientia mea. A Dixi prius. ꝙ vnus erat qui incepit ve ram militiam. Alter qui miſere diſceſſit ab ea Ille vero qui diſceſſit a vera mili tia. proiecit clipeum ante pedes meos Gladium ad latus meū. quādo ſcilicet Secundus. Liber. fregit promiſſionē et ꝓfeſſionē ſanctā. Quid autem notat clipeus quē ꝓiecit niſi fidem rectam. qua contra inimicos fidei et anime ſue ſe defenderet? Quid vero ſunt pedes mei quibus ad hoīem vado. niſi diuina delectatio qua homine michi attraho. ⁊ patiētia mea qua eum ſuffero patient̓? Hūc aūt clipeum pro iecit. qn̄ ingrediēs templū meū cogita bat apud ſe. Hunc dn̄m ſequi volo. qui conſuluit michi nullā abſtinentiā. qͥ mi chi dat que deſidero. qͥ ꝑmittit me audi re que delectāt aures. Sic ergo proie cit clipeū fidei mee. qn̄ magis ſequi vo luit voluntatem ꝓpͥam ꝙͣ me. qn̄ plus di lexit creaturā ꝙͣ creatorem. Si enī ha buiſſet rectam fidem. ſi credidiſſꝫ me oī potentem. ſi iuſte iudicantē. et datorem eterne gl̓ie. nichil niſi me deſideraſſet nichil niſi me timuiſſet. Sꝫ fidē meā ab iecit. et hoc an pedes meos. qn̄ ſpreta fi de mea et pro nichilo reputata. nec gau diū meū querebat. nec patientiā mea at tendebat. B Deinde ꝓiecit gladi um ad latus meū. Quid notat gladius niſi timorē dei. quē verus miles dei de bet habere cōtinue in manibus. id eſt in oꝑationibꝰ ſuis Quid vero ſignificat la tus meū. niſi cuſtodiā ⁊ ꝓtectōem meā. ſub qua filios meos ſicut mater pullos ſuos foueo et defendo. ne dyabolꝰ noce at eis. ne ꝑicula intolerabilia adueniāt eis. Sꝫ ille abiecit gladiū timoris mei qn̄ nō curauit cogitare potentiā meā nec attendebat caritatē meā et patiēti am Proiecit aūt ad latus meū quaſi di cat. nō timeo nec curo de defenſiōe tua. ex induſtria enī mea eſt ⁊ nobilitate qd̓ habeo. ¶ Fregit eciam ꝓmiſſionem mi chi factam. Que eſt ꝓmiſſio vera quā homo tenetur vouere deo. vtiqꝫ opꝰ ca ritatis. vt quidqͥd fecerit homo. hoc ex caritate dei faciat. Sed hanc irritauit qn̄ caritatem dei retorſit ad amorem ꝓpͥ um. omnē voluptatē ſuā. prepoſuit dele ctationi future et eterne. Ecce ſic ſeꝑa batur a me. et exiuit de temlpo hūilita tis mee. Omnia quippe xp̄ianorum cor pora. in quibus regnat humilitas. tēplū meum ſunt. In quibus aūt eſt ſuperbia nō templū meum ſunt ſed dyaboli. qui eos iuxta voluntatē ſuam regit ad mun di appetitum. Egreſſus aūt de templo humilitatis mee. et reiecto clipeo fidei ſancte ⁊ gladio timoris mei. aſcendit in campū cum om̄i ſuperbia. exercuit ſe in om̄i voluptate et appetitu voluntatis ꝓpͥe. contēpto timore meo. proficiens in peccato ſuo et voluptate. G Duꝫ autē veniſſet ad extremū finem vite ſue et anima exiret de corꝑe. demones oc currerunt ei cum impetu. Contra quā tres voces de inferno ſonuerunt. Pri ma dixit. Nūquid nō eſt iſte qui receſſit de humilitate. et ſequebat̉ nos in omni ſuꝑbia? Et ſi adhuc duobus pedibꝰ al tius in ſuꝑbiaꝫ ſupra nos aſcendere poſ ſet. vt excederet nos ⁊ primatū haberet in ſuperbia. libēter feciſſet. Cui anima reſpōdit. Uere ego ſum. Cui reſpōdit iuſticia. Hec eſt retributio tue ſuperbie vt de vno demone cadas ad alium. vſ quequo venias ad nouiſſimum inferni. Et ſicut nullus demonū erat. qui non ſciebat certam penam ſuā et ſuppliciū. pro omni cogitatū inutili et opere infli gendum. ſic nullius ſuppliciū effugies. quin om̄i malicie ⁊ nequicie particeps ſis. Scd̓a vox clamabat dicens. Nūqͥd non eſt iſte qui de militia dei profeſſa ſe ſeꝑauit. ⁊ adheſit militie noſtre D Reſpondit anima. Uere ego ſum. Et dixit iuſticia Hec eſt ſors p̄mij tui. vt om nis quicunqꝫ maliciam tuam ſequitur malicia ſua ⁊ pena. dolorem tuum et pe nam augmentabit. et in aduētu ſuo ad te. quaſi letali vulnere percutiet te. Si cut enim ille qui hjaberet vulnus ſeuū. ſi ei vulnus ſuꝑ vulnus vſqueqͦ corpus vulneribꝰ plenum eſſet inferret̉. intole rabilit̓ affligeret̉ ⁊ clamaret ve ſuꝑ ve. Sic miſeria ſuper miſeriaꝫ veniet tibi Secundus. Liber. Dolor tuus ſuꝑ oēm dolorem renouabi tur. Pena tua nunꝙͣ deficiet. et ve tuū nunꝙͣ minuet̉. Tercia vox clamabat. Nunqͥd nō eſt iſte. qui vēdidit creatore ꝓ creatura. caritatē creatoris pro amo re ſuo. Rn̄dit iuſticia. vtiqꝫ ip̄e eſt Ideo aperient̉ ei quaſi due aꝑture. Per vnā ingredietur ei omīs pena. conſtituta ꝓ minimo pctō vſqꝫ ad maximū. qꝛ vendi dit creatorē ſuū pro voluptate ſua. Per ſcd̓am ingredietur ei omnis labor ⁊ cō fuſio. nec vnꝙͣ īgredietur ei conſolatio et caritas diuina. quia dilexit ſe pro cre atore ſuo. Ideo ſine fine durabit vita et ſine fine durabit pena. qꝛ ab eo oēs ſancti auertunt faciē ſuam. Ecce ſpon ſa mea. ꝙͣ miſeri erunt qui me contem nunt. ⁊ quantum dolorem emunt ꝓ mo dica voluptate. Xp̄i loquela ad ſpōſā ſicut ad moyſen de rubo. qualit̓ ꝑ pha raonē dyabolus. et ꝑ ppl̓m iſrl̓ moderni milites. et ꝑ rubum corpus virginis de ſignant̉. et qͣliter milites et moderni ē modernis tēporibus parant manſione dyabolo. Capitulum. x. Cribit̉ in lege moyſi. A Ꝙ moīſes cuſtodiēs pecora L in deſerto. cū videret rubum qui inflammabat̉ et nō ardebat. timuit et velabat faciē ſuam. Cui dixit vox de rubo. Afflictio ppl̓i mei aſcendit in au res meas. et miſereor eis. qꝛ duriſſimo ſeruitio opprimunt̉ Ego ſum illa vox de rubo ſonans. qͥ nūc loquor tecum. Mi ſeria ppl̓i mei aſcendit in aures meas Quis erat ppl̓us meꝰ niſi iſrl̓? Per hūc nūc intelligo milites in mundo. qui pro feſſi ſunt militiam meā. qͥ deberēt eē mei ſed nimis a dyabolo affligunt̉ ¶ Quid aūt fecit pharao ppl̓o meo iſrl̓ in egyp to? Certe tria mala. Primo. ꝙ in ſtruc tura muroꝝ ſuoꝝ. non miniſtrabant̉ la boratoribus palee. qͥbus conficerent la pides. ſed ꝑſonaliter cōgregabāt ſibi ꝑ regionē vbi poſſent. Scd̓o ꝙ edificato res ꝓ labore ſuo nō reportabāt grates ꝙͣuis impoſitū numerū lapidū impleuiſ ſent. Tercio. ꝙ affligebātur vehemen ter a p̄poſitis. ſi in conſueto numero de feciſſent. Iſte ppl̓us meus. duas vrbes in maxima afflictione edificauer̄t pha raoni. B Quis eſt iſte pharao niſi dyabolus. qͥ affligit ppl̓m meuꝫ ideſt mi lites. qui tenent̉ eſſe ppl̓us meus In ve ritate dico. ꝙ ſi milites ſtetiſſent in diſ poſitōe ⁊ conſtitutōe ab amico meo pri mo incepta. int̓ cariores fuiſſent mich Sicut enī abraam accipiēs pͥmo māda tum circūciſionis. et obediens michi fa ctus ē meꝰ amicus cariſſimus: Necnon et quot qͦt ſeq̄bant̉ fidem abrae et oꝑati onem eiꝰ. facti ſunt participes dilectio nis et gl̓ie eiꝰ. Sic milites inter alios ordines michi p̄cipue placuerūt. qꝛ vo uerunt qd̓ habebāt carius. ſcꝫ ſanguinē ſuum pro me fundere. ꝑ qd̓ votum mi chi ſumme placuerūt. ſicut abraam ī cir cūciſione: Et purgabant̉ quotidie in obſeruatōe ꝓfeſſionis. et aſſumptōe ſcē caritatis. Nūc aūt milites iſti. miſerabi li ſeruitute dyaboli oppͥmunt̉. ita ꝙ vul nerat eos dyabolus letali vulnere. inſu ꝑ ⁊ detrudit illos in ſuppliciū et dolore Ep̄i eciā eccl̓ie edificāt ei. ſicut filij iſrꝭ duas vrbes. Prima vrbs ē labor corꝑis et ſuꝑuacua ſollicitudo acqͥrēdi mūdia lia. Scd̓a ē inqͥetudo ⁊ turbatio mētis qꝛ ab appetitu mūdi nunꝙͣ ſinūt̉ qͥeſcere Exteriꝰ eſt labor. et intꝰ eſt inqͥetudo et anxietas. ſpūalia faciēs oneroſa C Sed ſicut pharao nō mīſtrabat ppl̓o meo neceſſaria ad ꝯficiendos latēs. nec areas dabat plenas frumēto. non vinū et alia vtilia. ſꝫ cū dolore et tribulatiōe ſpūs. ppl̓us ſibi ꝑſonalit̓ acqͥrebat. Sic nūc facit eis dyabolus. Ꝙͣuis ip̄i labo rāt et totis medullis cordis inhiāt muſ do. nō tn̄ poſſūt ꝑficere qd̓ cupiūt. nec poſſūt ſatīare ſitim cupiditatis ſue Ideo vrunt̉ dolore interius et exteriꝰ labore Secundus. Liber. Ob quod comꝑatior afflictioni eoruꝫ. ꝙ milites mei ⁊ ppl̓us meꝰ dyabolo edi ficāt māſiones. et laborāt indeſinēter. ⁊ ꝙ nō poſſunt cōplere qd̓ cupiunt. et ꝙ anguſtiant̉ in ſuꝑuacuis. et pro ip̄a āgu ſtia nō reportāt fructum bn̄dictōis. ſed retributōem confuſionis. Propt̓ea cuꝫ moyſes mitteret̉ ad ppl̓m. dedit ei deus ſignū triplici de cauſa. Primo. qꝛ vnuſ quiſqꝫ in egipto colebat ſingularit̓ deū ſuum. ⁊ īnumerabiles erant qui dicebā tur dij. Et ideo dignū erat fieri ſignū. vt oſtenſo mirabili ſigno et potētia dei vnus deus et vnus oīm creator eſſe. ꝑ ſigna crederet̉. et ydola omīa vana eſſe probarent̉. D Scd̓o dabat̉ moyſi ſignū. in figura et rep̄ſentatōe corporis mei futuri. Quid enī rubus ardens et non cōbuſtus deſignabat. niſi virgineꝫ de ſpūſancto fecundatā. ⁊ abſqꝫ corrup tione parientē? Ego certe de rubo illo proceſſi. Ego de virginea carne marie aſſumpſi humanitatē. Similiter eciam ſerpens moyſi in ſignum datus. ſignifi cabat corpus meum, Tercio dabat̉ ſig num moyſi. ꝓpter vertiatem aſtruenda faciendorum. et ꝑ figuram ſignoꝝ implē dorum. Vt veritas dei tanto verior et certior eſſe ꝓbaretur. quo ea que ſigna ſignificabant. tꝑe ſuo euidētius fuiſſent adimpleta. ¶ Nunc autē mitto verba mea ad filios iſrl̓. et ad milites. quibus nō eſt neceſſe fieri ſignū. triplici de cau ſa. Primo. qꝛ iam colitur ⁊ ſcit̉ vnus de us et oīm creator. ex ſcriptura ſancta ⁊ multiplicibꝰ ſignis Scd̓o quia non ſpe rant me naſciturū. qꝛ veracit̓ me ſciunt natū. et ſine incorruptiōe incarnatū. qͥa ſcriptura omīs cōpleta eſt. Nec melior fides et certior haberi et credi debꝫ. qͥ que nūc a me et ſcīs p̄dicatoribus meis p̄dicata eſt G Ueruntū tria tecum feci. quibus credi pōt. Primo. ꝙ verba mea vera ſūt. et nō diſcrepant a vera fi de. Scd̓o. ꝙ ad verbū meum. exiuit de homīe poſſeſſo demoniū. Tercio. quia vni dedi diſſidentia corda ad caritatem mutuā reformare. Ideo nō dubites de hijs qui credituri ſunt michi. Qui enim credūt michi. credunt et verbis meis. Quibus ego ſapio. eis et ſapiūt verba mea: Propt̓ea ſcribit̉. ꝙ moyſes ex col locutione dei velabat raciem ſuam Tu autē nō debes velare faciem tuā. Ego quippe aperui tibi oculos ſpūales vt vi deas ſpūalia. aꝑui aures vt audias que ſpūs ſunt: Ego deniqꝫ oſtendā tibi cor poris mei effigiem. quale fuit in paſſio ne et an̄ paſſionē. quale fuit poſt reſur rectioneꝫ. qd̓ magdalēa ⁊ petrus ⁊ alij viderunt. Audies eciam vocem meam que loquebat̉ in rubo moyſi. hec eadem nūc loquitur in anima tua. Uerba melliflua xp̄i ad ſpōſam de gloria ⁊ honorē boni ⁊ ve ri militis. ⁊ de occurſu angeloꝝ ad ip̄m mirifico. et qualiter ip̄m gl̓ioſa trinitas pijſſime ad indicibilem reqͥem pro par uo labore recipit et aſſumit. Capl̓m. xj. Ixi tibi prius de fine et pena militis. qͥ primo receſſit a mi litia michi ꝓfeſſa At Nūc dico tibi ꝑ ſimilitudinem. qꝛ alit̓ ſpūalia nō poteris intelligere. de gl̓ia ⁊ honore illiꝰ. qͥ virilit̓ militiā verā pͥmo incepit. et viriliꝰ ꝯſumauit. Iſte amicus meꝰ cū venit ad finē vite ſue. et aīa de corpore exiret. qͥnqꝫ legiones angeloꝝ mitteban tur in curſum eiꝰ Int̓ quos venerūt in numerabiles demones. vt aliqͥd ſui iu ris inuenirent. quia pleni malicia ſunt. et ab ea nunꝙͣ ceſſant. Tunc autē vna vox clare et lucide ſonuit in celo dicēs Nunqͥd nō eſt iſte o dn̄e pat̓. qui ſe ad voluntatē tuam alligauit. et eaꝫ ꝑfecte cōpleuit? Tunc ip̄e ꝑſonaliter rn̄dit in ꝯſciētia ſua. Uere ego ſū Dein̄ tres vo ces audiebāt̉ Una ex ꝑte deitatis dicēs Nunqͥd non ego te creaui. et dedi tibi corpus et aīam: Tu es filiꝰ meus. ⁊ vo Liber. Secundus. luntatē patris tui feciſti. veni ergo nūc ad potentiſſimū creatorē tuū. et dulciſ ſimū patrē. Tibi enim debet̉ eterna he reditas. quia filius es Tibi debet̉ here ditas patris. qꝛ ei obediſti. Ueni ergo dulciſſime ad me. et ego recipiam te. cū leticia et honore. B Scd̓a vox au diebat̉ ex parte hūanitatis dicēs. Frat̉ mi. veni ad fratrē tuū. Ego enī obtuli me ꝓ te in bellū. ego fudi ſanguinē meū Pro te. Ueni ad me qꝛ ſequebaris volū tatem meaꝫ. Ueni ad me qꝛ rependiſti ſanguinē pro ſanguīe. Qui paratus fui ſti dare mortē ꝓ morte. et vitā pro vita. Ideo tu qͥ ſequebaris me ī vita tua. ve ni nunc in vitam meā ⁊ gaudiū meū qd̓ non finiet̉ Ueracit̓ enim cōfiteor te fra trem meū. Tercia vox audiebat̉ ex par te ſpūs. qͥ non tres dij ſed vnꝰ Ueni in quit miles meus. qͥ fuiſti ſic deſiderabi lis intus. ꝙ cōcupiui hītare tecum, Tu fuiſti ſic viril̓ extra. ꝙ dignus eras vt de fenderem te. Ideo pro corꝑis tui inqui etudine. intra in requiē. Pro mētis tue tribulatione. ingredere in conſolatōeꝫ ineffabilem. Pro caritate tua et virili decertatōe. intra in meip̄m. et hītabo ī te et tu in me. Uenr ergo egregie miles ad me. qꝛ nichil deſideraſti niſi me. Ue ni et repleberis diuina voluptate Ꝙ Poſtea quīqꝫ legiones angeloꝝ. quaſi quīqꝫ vocibus ſonuerūt. Prima loque batur dicēs. Precedamꝰ egregiū militē iſtum. ⁊ feramus an̄ eum arma ſua. ideſt p̄ſentemus deo nr̄o fidē ſuā quā incon cuſſam ꝯſeruauit. et ab inimicis iuſticie defenſauit. Scd̓a vox ait Feramus an̄ eum clipeū ſuū. id eſt demoſtremus deo noſtro patientiā ſuā. q̄ ꝙͣuis deo nr̄o no ta ſit. gl̓ioſior tn̄ ex nr̄o erit teſtimonio Per patientiā enī nō ſolū aduerſa ſuſti nuit patient̓. ſꝫ et pro aduerſis grās deo referebat. Tercia vox ait. Precedamꝰ eum. et p̄ſentemus cōſpectui dei noſtri gladium eius. id eſt demōſtremus obe dientiaꝫ eiꝰ. qͣ in duris et lenibus iuxta modū ꝓfeſſionis ſue obediuit. Quarta vox ait. Uenite ⁊ oſtēdamꝰ deo noſtro equū ſuum. id eſt teſtimoniū ꝑhibeam: humilitatis eius. Sicut enī equus fett corpus hoīs. ſic hūilitas eius p̄cedēs eū ⁊ ſubſeq̄ns. ad om̄e bonū opus ferebat eum Nichil quippe in eo inuenit ſuꝑbia ſuū. ideo ſecure equitabat. D Quī ta vox ait. Uenite ⁊ p̄ſentemus deo no ſtro galeā eius. id eſt teſtimoniū demus de diuino deſiderio eius. qd̓ habuit ad deum. ip̄e deniqꝫ om̄i hora meditabatur eū in corde. Ip̄m habebat in ore. Ip̄m operibus. Ip̄m ſuꝑ omīa deſiderabat Pro eius amore et honore exhibuit ſe mortuū mundo. Ergo p̄ſentemꝰ hec deo nr̄o. quia dignus eſt iſte. pro modico la bore eternā qͥetem. et cum dn̄o ſuo leta ri quē tm̄ et totiens deſiderabat ¶ Cū talibus vocibus et mirabili choro āge lorum ferebat̉ amicus meꝰ in requiē ꝑ petuam Que videns anima exultās. in time ait. Felix ego. ꝙ vnꝙͣ creata fui Fe lix ego. qꝛ deo meo ſeruiui quē nunc vi deo. Felix ego. qꝛ gaudiū habeo et glor am q̄ non finiet̉. Ecce taliter amicꝰ me us vēit ad me. ⁊ tali p̄mio remūeratꝰ ē. Et ꝙͣuis nō oēs effuderint ſanguinē ꝓ noīe meo. nichilominꝰ tn̄ eandē merce dē hēbūt. ſi hnt voluntatē dare vitā ſuā pro me. tꝑe ſe ſic offerēte et neceſſitate fidei ingruente. Ecce qͣntum voluntas bona facit. Uerba xp̄i ad ſpōſam de ſue iuſticie īmutabilitate et et̓nitate et qͣlit̓ aſſūpta hūanitate tal̓ iuſticia in caritate ꝑ ip̄m fuerit illūinata Et qūo pie ſuā mīam exercet in dānatis et dul cit̉ ad mīam monet milites p̄libatos. Capl̓m. xij. Go ſum verꝰ rex. A Et nullus ē dignus vocari rex niſi ego. qꝛ a me ē oīs honor ⁊ poteſtas Ego ſū qͥ iudicaui p̄mum angelū. qͥ ceci dit ꝓpter ſuꝑbiaꝫ cupiditate ⁊ inuidia Secuūdus. Liber. Ego ſum qui iudicaui adam et cayn et totū mundum. immittendo ꝓpter hoīm peccata diluuiū: Ego idem ſum qui po pulū iſraheliticū ꝑmiſi in captiuitatem venire. et eum mirabilit̓ in ſignis mira bilibus eduxi In me eſt omīs iuſticia. et erat et eſt ſine principio et fine. nec ali qn̄ īminuitur apud me. ſed ſemꝑ vera ī me ꝑmanet et īmutabilis. et ꝙͣuis nunc iſto tꝑe iuſticia mea videat̉ aliquantulū mitior. et deus quaſi in iudicando nunc patiētior Hoc tn̄ nō ē īmutatio iuſticie mee que nunꝙͣ immutat̉. ſed oſtēſio ma ior caritatis mee. Eadē quippe iuſticia et eadem veritate iudicij nunc mundum iudico. qͣ tūc cū ppl̓m meum egiptijs ſer uire permiſi. qua et in deſerto afflixi Sꝫ ante incarnatōem meā. occultabat̉ di lectio quā in iuſticia habui. quaſi lux al ſcondita. ſeu aliqua nube obumbrata. B Aſſumpta vero hūanitate. licet mutabat̉ lex data. non tn̄ mutabat̉ iuſti cia. ſed euidentiꝰ apparuit. et copioſius illuminabat̉ in caritate ꝑ filiū dei. et hͦ triplicit̓. Primo. qꝛ mitigabat̉ lex que erat dura. ꝓpter inobedientes et indu ratos. Et difficilis ꝓpter domādos ſuꝑ bos. Scd̓o. quia filiꝰ dei paſſus ⁊ mor tuus eſt. Tercio. qꝛ iudiciū quaſi longi us nūc ꝙͣ antea. ex miſcd̓ia ⁊ protrahi vi detur. et mitius eſſe nunc in peccantes Multū quippe rigida ⁊ ſtricta videt̉ iu ſticia in primis parentibꝰ. In vnda di luuij. In morte ī heremo ꝓſtratoꝝ. ⁊ ea dem iuſticia nunc mecum ē. et eternalit̓ fuit. Sed nūc magis miſcd̓ia ⁊ caritas apparet. q̄ tunc rationabilit̉ in iuſticia occultabat̉ et miſericordit̓ Licet occul tius exhibebat̉. qꝛ nūqͣ iuſticiā ſine mīa feci nec facio. nec ſine iuſticia pietatem Nūc aūt potes q̄rere. ſi in om̄i iuſticia habeo miſcd̓iam. qūo miſericors ſum in dānatos? Rn̄deo tibi ꝑ exemplū. qͣſi ali quis iudex ſederet in iudicio. et frat̉ eiꝰ veniret ad iudiciū iudicandus. Cui di cit iudex. Tu frater meus es et ego iudex tuus. et licet te intime diligo. tamē nō potero nec decet facere cōtra iuſti ciam. Tu vidēs oēm iuſticiā in conſciē tia tua ſcd̓m merita tua. ſcd̓m hāc ergo oportet te iudicari. Si enī poſſibile eēt venire ꝯtra iuſticiā. libent̓ ꝑ te iudiciū portare. C Ego ſum ſicut iudex il le. Hō frat̓ meus ē ꝑ hūanitatem Quo veniente ad iudicū meū. conſciētia eiꝰ dicit culpā ſuā et intelligit. ſcd̓m quam iudicandus ē. Ego vero qꝛ iuſtus ſum Rn̄deo anime ꝑ ſil̓itudinem dicēs ſibi. Tu vides oēm iuſticiā in ꝯſcientia tua. dic ergo quid mereris? Tūc rn̄det mi chi anima. Iudiciū meū dicit michi cō ſcientia mea. et ip̄m eſt pena digna pro meritis. qꝛ nō obediui tibi. Cui ego re ſpondeo. Ego iudex tuus ſuſcepi omnē penam pro te. et notū feci tibi periculū tuū et viā eundi. ne tu venires in penā. Iuſticia quippe fuit. vt an̄ ſatiſfactōeꝫ culpe celum non intrares Hāc ego ſuſti nui ꝓ te. quia ꝑſonaliter impotes eras ad patiendū. Ego oſtendi tibi ꝑ ꝓphe tas que michi erat futura. et nec mīmū punctū de quo ꝓphete vaticinabantur p̄teriui. Ego oſtēdi tibi oēm dilectōeꝫ quā poterā. vt verteres te ad me. Sed qꝛ auertiſti te a me. ideo iuſticia nūc es dignus. qꝛ mīam contemſiſti. Ueruntn adhuc ita miſericors ſum. ꝙ ſi poſſibile eēt me iterato mori. magis eandē penā quā in cruce ſemel patiebar. iteꝝ magis paterer ꝓ te. ꝙͣ tali iuſticia viderē te iu dicari. Sꝫ iuſticia dicit īpoſſibile eē me iterato mori. Miſcd̓ia vero dicit. ſi poſ ſibile eſſet morerer libent̓ pro te. Ecce qūo miſericors ſum eciā ī damnatos. et ꝙͣ caritatiuus Quidqͥd enim facio. hoc facio vt oſtendam caritatem meā. Ab inicio quippe dilexi homīem. eciam cū iratus viderer. ſed dilectionem meam nullus curat nec attendit. N Nūc ergo quia iuſtus et miſericors ſum. mo neo eos qͥ dicuntur milites. vt querant miſericordiam meam. ne inueniat eos Secundus. Liber. iuſticia mea. que ē ſtabilis ſicut mons. ardēs ſicut ignis. horribilis qͣſi tonitruū ſubita quaſi arcus extēſus ad ſagittādū. Ego moneo eos triplicit̓. Primo ſicut pater filios. vt reuertant̉ ad me. qꝛ ego pat̓ et creator eoꝝ ſum. reuertant̉ ⁊ da bo eis pr̄imoniū. qd̓ pat̓no iure debet̉ eis. Reuertant̉ qꝛ licet contēptus ſum Attamē cū gaudio ſuſcipiam eos. et oc currā eis cū caritate. Scd̓o rogo eos ſicut frater vt recordent̉ vulnerū et ope rum meorum. reuertant̉ et ſuſcipiā eos qͣſi frat̓. Tercio rogo vt dn̄s. vt reuer tant̉ ad dn̄m ſuū. cui dederunt fidē. cui et obſequiū tenent̉ et iuramēto ſe obli gauer̄t. Ergo o milites reuertimini ad me patrē vr̄m. qͥ cum caritate educaui vos. Cōſiderate me fratrē vr̄m pro vo bis. et vobiſcū factū ſimilē. Reuertimī ad me piū dn̄m Inhoneſtas quippe ma gna ē. alij dn̄o dare fidē. alij obſequiū Uos enī dediſtis michi fidē. ꝙ defende retis eccleſiā meā. ꝙ miſeris ſubuenire tis. et ecce inimico meo datis obſequiū Deponitis eciā vexillū meū. et vexillū inimici mei erigitis. E Ergo o mi lites redite ad me cū vera hūilitate. a me ꝑ ſuꝑbiā diſceſſiſtis. Si durū vo bis videt̉ aliqͥd ꝓ me pati cōſiderate qͥd ego feci ꝓ vobis Ego iui cauſa vr̄i ſan guinolētis pedibus ad crucē. Ego ha bui ꝓ vobis manus et pedes ꝑforatos Ego nulli mēbro meo peꝑci ꝓ vobis. Et tn̄ hoc totū negligitis recedendo a me Redite ergo ⁊ dabo vobis in auxili um tria. Primo fortitudinē cōtra inimi cos corꝑales et ſpūales. Scd̓o magna nimitate. qͣ nichil niſi me timebitis. qͥ de lectabile videbit̉ vobis ꝓ me laborare Tercio dabo vobis ſapīaꝫ. qͣ ītelligetis verā fidem et dei voluntatem. Ergo re dite ⁊ ſtate virilit̓. Ego enī qui moneo vos ſum ille cui angeli ẜuiūt. qͥ patres vr̄os obediētes liberaui. inobedientes iudicaui et ſuꝑbos hūiliaui. Ego fui pri mus in bello. p̄mus in paſſione. ſeqͥmini ergo me. ne ſicut cera ab igne diſſolua mini. Cur reſcīditis ꝓmiſſionē vrām Cur iuramētū contenitis? Nūqͥd ego minor et indignior ſum amico vr̄o tꝑali cui ſi datis fidē ſoluitis? Michi aūt da tori vite et honoris. ꝯſeruatori ſanitati. nō redditis ꝓmiſſum. F Propt̓ea boni milites ſoluite ꝓmiſſum. et ſi non ſufficitis oꝑe. ſaltē conemī voluntate Ego enī ꝯpatiēs ſeruituti vr̄e. qͣ dyabo lus opprimit vos. voluntatē recipiā ꝓ oꝑe Si reditis ad me cū caritate. labo rate pro fide eccl̓ie mee. ⁊ ego cū omn exercitu meo qͣſi piꝰ pat̓ occurrā vobis Daboqꝫ vobis pro premio qͥnqꝫ bona Primo honor etrnus nunꝙͣ recedet de auditu vr̄o. Scd̓o facies et gl̓ia dei. nū ꝙͣ recedet a viſiōe vr̄a. Tercio laus de nunꝙͣ recedet de ore vrō. Quarto aīa vr̄a habebit omīa que deſiderabit. et ni chil aliud deſiderabit niſi qd̓ habꝫ Qui to nunꝙͣ ſeꝑabimini a deo vr̄o. ſꝫ ſine fi ne durabit gaudiū. et ſine fine ī gaudio viuet vita vr̄a. Ecce o milites talis erit retributio. ſi fidem meā defenditis. et ꝓ honore meo pluſꝙͣ vr̄o laboratis Reco dam̄i ſi intellectus eſt vobis. qꝛ ego p tiens in vos ſum. et ꝙ infertis michi ta lē contumeliā. qͣlē voſip̄i a vr̄is nō vul tis pati. Sꝫ licet omīa ex potētia mea poſſū. et licet iuſticia clamat ſuꝑ vos vi dictam. adhuc tn̄ miſcd̓ia mea. que ē ir ſapiētia et bonitate. parcit vobis. Pro pterea q̄rite miſcd̓iaꝫ. ex caritate enim p̄beo ea ad q̄ rogari hūilit̓ deberem Uerba potētie xp̄i ad ſponſā ꝯtra huiꝰ tꝑis milites. ⁊ de forma tenēda in militibꝰ procreandis. et que deus talibus robur et auxiliū in agēdi p̄ſtat. et adminiſtrat. Capl̓m. xiij. Go ſū cū pr̄e et ſpūſcō. vn̄ deus. trinꝰ in ꝑ̄ſonis. vnꝰ nō ſeꝑat̉ ab alio. nec diuidit̉. ſꝫ C pr̄ ē in filio ⁊ ſpū. ⁊ filiꝰ ī pr̄e ⁊ ſpū. ⁊ ſpe in ambobꝰ A Deitas miſit v̓bū ſui Secundus. Liher. marie virgini per angelū ſuuꝫ gabrielē. nichilominus tn̄ idem deus mittens. et miſſus a ſeip̄o erat cū angelo. erat ī ga briele. et an gabrielē in virgine. Dicto aūt verbo ab angelo. Uerbū factum ē caro in virgine. Hoc verbū ego ſum qͥ loquor tecū Pater miſit me ꝑ ſeip̄m cū ſpūſcō in ventrē virginis. nō ſic. ꝙ ange li caruerūt viſione et p̄ſentia dei. ſꝫ ego filius. qͥ fui cū pr̄e ⁊ ſpūſancto in ventre virgineo. idē eram in celo cū pr̄e et ſpū ſancto in viſione angeloꝝ. omīa guber nās. oīaqꝫ ſuſtentās. licet hūanitas mea a me ſolo filio aſſumpta. reqͥeuit in ven tre marie. B Ego igit̉ in deitate et hūanitate vnus deus. ad oſtenſioneꝫ caritatis mee. et in robur fidei ſcē. non dedignor loqͥ tecum. Et licet hūan itas mea videat̉ eſſe iuxta te et loqui tecum Ueriſimilius eſt tn̄. ꝙ aīa tua et conſciē tia tua mecū eſt et in me. nichil enī mi chi impoſſibile ē et nichil difficile. in ce lo et in terra. Ego quippe ſum ſicut rex potens. qui cū exercitu ſuo veniens ad ciuitatē. oīa loca implet. omīa occupat Sic grā mea omnia mēbra tua implet oīa fortificat. Ego deniqꝫ ſum in te ⁊ ex tra te Ego ꝙͣuis loquar tecū. idem tn̄ ſum in gl̓ia. Quid michi difficile ē. qͥ po tentia mea omnia ſuſtēto. ſapiētia mea omnia diſpono. virtuoſitate mea omīa ſupero? Ego igit̉ cum pr̄e et ſpūſancto ſine principio et ſine fine vnꝰ deus. qͥ pro ſalute hominū in humanitate aſſumpta deitate illeſa ꝑmanēte. vere paſſus ſum reſurrexi et aſcendi. nūc veracit̓ loquor tecum. C Dixi tibi prius de militia que michi quondā gratiſſima fuit. eo ꝙ vinculo caritatis michi colligata fuit Nam voto ſuo obligabāt ſe milites. da re carnē ſuā pro carne mea. ſanguinem ſuū pro ſanguine meo. Ideo et ego con ſenſi in eos. et cōiunxi eos michi in vnū vinculum. ⁊ in vnā ſocietatē. Sꝫ nunc conqueror ſuꝑ ip̄os milites. qͥ tenerent̉ eſſe mei. ꝙ auerſi ſunt. Ego quippe ſum creator eoꝝ et redēptor. ego et auxilia tor. ego creaui eis corpꝰ et mēbra. Ego omīa que in mūdo ſunt ad vtilitateē eo rum feci Ego redemi eos ſanguīe meo Ego emi eis hereditatē eternā paſſiōe mea. Ego in oībus ꝑiculis defēdo eos. Ego do eis fortitudinē ad agendum et laborandū Nūc aūt ip̄i auerſi ſunt a me Ducūt pro nichilo paſſionē meā. negli gunt verba mea. qͥbus anīa eoꝝ delecta ri et paſci deberet. Contemnūt me eli gentes animo ⁊ toto affectu. carnē ſuā dare et lacerare pro laude hoīm. ſangui nem ſuū fundere ꝓpt̓ expletionē cupidi tatis ſue. libent̓ mori ꝓpter mūdana. et verba dyabolica et inania. Adhuc tn̄ licet ſic auerſi ſunt. miſcd̓ia mea et iuſti cia mea eſt in eis. Nā ꝑ miſcd̓iam cuſto dio eos ne tradant̉ dyabolo Per iuſti ciā tolero eos pacient̉. Et ſi adhuc re uerti voluerint ego gaudenter ſuſcipio eos. et occurro eis letanter. D Dic ergo illi qͥ militiā ſuam ad me cōuerte re vellet. ꝙ ſub hac forma michi denuo placere poſſet. Quicūqꝫ enī miles fieri vellet. deberet cum equo ſuo ⁊ appara tu. ad cimiteriū eccleſie ꝓcedere. et ibi eū relinquere. qꝛ equus nō eſt creatus ad ſuperbiā hoīm. ſed ad vite vtilitateꝫ et ad defenſionē. et inimicoꝝ dei expug natōem. Deinde aſſumat mātellum. cū ius ligatura ponēda ē ſuꝑ frontem. vt ſicut dyaconus aſſumit ſtolā in ſignum obediētie et patientie diuine. ſic ip̄e mi les aſſumit mantellū. et ligaturā ponit ſuper fronte. in ſignū ꝓfeſſe militie et o bediētie. pro crucis mee defenſione aſ ſumenda. Quem eciam precedat vexil lum poteſtatis ſecularis. vt ſciat ſe pote ſtatī mundane. in oībus q̄ nō ſunt con tra deū debere obedire Ingreſſo āt eo cimiteriū. clerici occurrāt ei cū vex illo eccl̓ie in qͦ depicta ſit paſſio mea et vul nera mea. in ſignū ꝙ eccl̓iam dei et fidē defendere deberet. ⁊ p̄latis eius eciam obtemꝑare Cū aūt ingredit̉ eccleſiam. Secundus. Liber. vexillū temꝑalis poteſtatis foras eccle ſiam remaneat. et vexillū meum p̄cedat eū in eccleſiā. in ſignū ꝙ diuīa poteſtas p̄cedit ſecularē. et ꝙ de ſpūalibus plus eſt curandū ꝙͣ de tꝑalibus. E D cta vero miſſa vſqꝫ ad agnus dei. p̄latꝰ ſcꝫ rex vel alius. ꝓcedat ad militem cir ca altare et dicat. Uis tu fieri miles Quo reſpōdente volo. ſubiungat. Pro mitte inquit deo et michi te fidē ſancte eccleſie defendere. et p̄latis eius in om̄i bus que ad deū ſunt obedire. Quo re ſpondente volo. tradat gladium in ma nus eius et dicat. Ecce trado tibi gladi um in manus tuas. vt non parcas vite tue pro fide et eccleſia dei. vt inimicos dei dep̄mas. et vt amicos dei defendas Poſtea cōmittat ei clipeū et dicat. Ec ce do tibi clipeū. vt defendas te contra inimicos dei. vt viduis et orphanis tri buas auxilium. et vt honorē dei in omni bus augmētes. Poſtea manū imponit collo eius dicens. Ecce obediētie ſub iectus eſt et poteſtati. Uide ergo vt ſi cut ligaſti te profeſſione. ſic impleas et opere. Poſt hoc aūt mantellū adaptet ſibi et ligaturā. vt quotidie habeat ī me moria qͥd deo vouit. et ꝙ ad eccleſie dei defenſionē pluſꝙͣ alij. ſe profeſſione ī fa cie eccleſie obligauit. F Hijs ergo peractis et dicto agnus dei. ſacerdos q̄ miſſam celebrat. tradat ſibi corpus me um. vt fidem ſancte eccleſie defendat Ego ero in eo et ip̄e in me. Ego mīſtra bo ei auxiliū et robur. et incendam eū flāma caritatis mee. vt nichil velit niſi me. nichil timeat niſi me deū ſuum Qd̓ ſi forte fuerit in campo. et ibi pro hono re meo et fide mea defendēda ſumpſerit militiam. nichilominus ei prodeſt. ſi intē tio fuerit recta. Ego deniqꝫ in om̄i lo co ſum ꝑ potentiā meā. et omnes michi intentōe recta ⁊ voluntate bona place re poſſunt. Ego aūt ſum caritas. ⁊ nul lus ad me venire poteſt niſi qui habeat caritatē. ideo nullis p̄cipio hoc facere. quia tunc ſeruirēt michi ex timore. Sꝫ quicunqꝫ vellēt ſic aſſumere miliciam michi placere poſſent Dignū quippe eſ ſet. vt ſicut ꝑ ſuꝑbiā a vera profeſſione militie exceſſum eſt. ſic ꝑ hūilitatem ad vere militie cultum. ſe reuerti velle oſtē derent. ¶ Hic miles credit̉ fuiſſe do minus karolus filius ſancte birgitte Qualiter xp̄s ꝑ fabruꝫ et dei verba per aurum deſignantur et qūo talia verba caritatē diuinam. con ſcientiā rectā. ſenſus ordinatos habenti bus ſunt proponēda. et qūo dei p̄dicato res debent eſſe ſolliciti et non deſidioſi ad aurum vendendū. id eſt ad verba dei proponendum. Capl̓m. xiiij. Ego ſum quaſi bonus auri faber. A Qui mittens famulū ſuum ad vendendū aurum ſuum ꝑ terram. dicit ei. Tria de bes facere Primo non debes aliquibꝰ cōmittere aurū meū. niſi eis qͥ ſerenos et lucidos habent oculos. Scd̓o nō co mittas eis. qui nullam habēt conſcienti am. Tercio habe aurū meū venale pro decem talentis. pōderis duplicati Qui enim bis ponderare renuerit. aurū me um nō habebit. Sed inimicus meꝰ tria habet aduerſum te. ꝓ quibus tibi caue dum eſt. Primo vult te facere deſidio ſum in proferēdo et demonſtrādo auruꝫ meum. Scd̓o deſiderat plātare et inſe rere aliquid vicioſum in aurū meuꝫ. vt videntes et probātes aurū. credant au rum meū eſſe lutum et putredinē. Ter cio ponit in os amicorum ſuoꝝ qūo reſi ſtant tibi. et dicāt cōſtanter aurum me um nō eſſe bonū Ecce ego ſum qͣſi auri fex iſte Ego omīa que ſunt in celo et in terra fabricaui. nō malleis et inſtrumer tis. ſed potētia mea et virtute. Et omi quecunqꝫ ſunt et fuerūt et futura ſunt omīa in p̄ſciētia mea ſunt. Nā non min mus vermis et non minimū granū ſine Secundus. Liber. me eſt. nec ſine me ſubſiſtere poteſt. nec tam minimū quod ſe a p̄ſcientia mea oc cultare poſſit. qꝛ omīa a me ſunt. et oīa in p̄ſcientia mea. Inter omīa tamē que feci. verba mea que ꝓp̓o ore locutꝰ ſum digniora ſunt. tanꝙͣ aurū ceteris metal lis. Ideo famulis meis cū quibus aurū meuꝫ per terras mitto. tria faciēda ſūt Primo vt nō cōmittant aurum meū ill̓ qͥ nō hn̄t lucidos et claros oculos. BI Sed potes q̄rere. Quid ſibi hoc vult habere clarū viſum? vtiqꝫ. ille clare vi det. qui diuinā ſapientiā habet cū diuīa caritate. Sed qūo hoc cognoſcendum eſt? Certe hoc māifeſte patet. Ille enī qui ſcd̓m hoc qd̓ intelligit viuit. qui ſe a mundi vanitate et curioſitate ſubtra hit. qui nichil ſic querit ſicut deū ſuum. hic habet clarū viſum. huic cōmittendū eſt aurū meum. Ille aūt qui habet ſciē tiam. ſed nō diuinā caritatē in ꝯꝑando qd̓ intelligit. Ip̄e eſt ſimil̓ ceco qui vide tur qͥdem oculos habere ad deū ſꝫ non habet. qꝛ vertit eos ad mundū et occi put ad deū. Scd̓o nō eſt cōmittenduꝫ aurum meū ei qui nō hꝫ conſcientiam Quis hꝫ conſcientiā. niſi qui diſpōit te poralia iſta ⁊ caduca in eterna? Qui a nimū habet in celo et corpus in terra Qui quotidie rumīat qūo exeat de ter ra. et rn̄deat deo de factis ſuis. huic cō mittetur aurū meū. Tercio dꝫ habere aurum meū venale. pro decem calētis bis ponderatis. Quid notat̉ in ſtatera in qua ponderat̉ aurū niſi conſcientia Quid vero manus q̄ ponderare debēt. niſi voluntas bona et deſideriū. Quid aūt ſunt pondera imponēda. niſi corꝑa lia et ſpūalia oꝑa. Aurum ergo meum ideſt verba mea. qͥ emere et habere vo luerit. debet in cōſciētię ſue ſtatera exa minare ⁊ cōſiderare cū bona volunta te. vt reddent̉ pro eo decem talenta. ad voluntatē meā bene ponderata C Primū talentū eſt viſus hoīs modeſtꝰ. vt homo cogiter qͣntum diſtat int̓ corporalem viſum et ſpūalē. Que vtilitas in pulcritudīe ⁊ viſu corꝑali. que hone ſtas in pulcritudine et honore angeloꝝ et virtutum celeſtium. qui vincūt ſplē dore omīa celi ſidera. Que dulcedo et qͣ le animi gaudiū in mādatis dei ⁊ eiꝰ ho nore. Hoc talentū ſcꝫ corꝑalis viſus et ſpiritualis qd̓ eſt in mandatis dei et pu dicicia. nō equa lance appendi debent. Sed ſpūalis viſus corꝑali p̄ponderet et plus in ſtatera appedat Quia ad aīe vtilitatem et corꝑis neceſſitatē aꝑiendi ſunt ocl̓i. ad inania vero ⁊ ſcurrilia ſūt claudendi. ¶ Scd̓m talentum eſt au ditus bonus. Cōſideret ergo homo ad quid valēt verba ſcurrilia. ad quid ine pta ⁊ riſoria. recte nō ſunt niſi vanitas. et quaſi aer ꝑtranſiens: Ergo audire debet laudes dei ⁊ cantica eius. audire debet facta ⁊ dicta ſanctoꝝ meoꝝ. Au dire debet neceſſaria anime et corꝑis. in bono edificatoria. Iſte auditus plꝰ appēdet in ſtatera ꝙͣ auditus ſcurriliū Iſte bonus auditus cum alio appēſus ī ſtatera. totum pondus contineat Aliꝰ vero quaſi vacuus aſcēdēs euaneſcat ¶ Tertium talentum eſt talentū oris. appēdat enim homo in ſtatera conſciē tie ſue verba edificatoria ⁊ modeſta. qͣn tum ſint vtilia et honeſta. Attēdat eci am verba vana et ocioſa. qͣntū ſint no ciua et inutilia. et dimittat verba vana et diligat bona. D Quartū talētū eſt guſtus. Quid enim eſt guſtus mūdi niſi miſeria? In principio ingreſſiōis la bor. in ꝓgreſſu dolor. ⁊ amaritudo ī fine. Ergo appendat hō diligent̓ ſpūalē gu ſtū cū tꝑali. ⁊ ſpūalis tꝑali guſtui p̄pon deret. qͥ ſpūalis guſtꝰ nunꝙͣ terminatur. nunꝙͣ tedio habet̉. nūqͣ minuit̉. Hic gu ſtus incipit in pn̄ti in refrenatōe volu ptatis. ⁊ modeſta diſpoſitōe vite ſue. ⁊ durat ſine fine ī celis infruitione ⁊ dul cedine dei. ¶ Quintū talentū eſt talen tum tactus. Appēdat enim homo quā tam ſollicitudinem ⁊ miſeriam ſentit ex g. j. Secundus. Liber. corꝑe. qͣntam inquietudinem a mundo. quantā cōtrarietatem a ꝓximo. ⁊ vbiqꝫ ſentit miſeriā. Appendat eciam qualis reqͥes eſt anime. ⁊ animi bene diſciplīa ti. quāta dulcedo nō ſollicitari in ſuper uacuis. et tūc vbiqꝫ ſentiet conſolatōeꝫ Qui ergo bene ponderare voluerit. ap ponat ad ſtateram tactū ſpūalem ⁊ cor poralem. et ſic appendat. vt ſpūalis plꝰ appendat et ponderet ꝙͣ corporal̓. Hic tactus ſpūalis. incipit et ꝓgredit̉ in pa tientia contrariarū rerum. In ꝑſeuerā tia mandatoꝝ dei. et durat eternalit̓ in gaudio et pace quietiſſima Qui autem plus appendit corꝑalem requiem et ta ctum mundi. et eius gaudij ꝙͣ et̓ni. non eſt dignus tangere auruꝫ meū. nec frui leticia mea. E Sextum talentū eſt opus homīs. Appendat homo diligent̓ in conſcientia ſua ſpūale opus et corpo rale. illud ducit ad celeſtia. et iſtud ad mundum. Illud ad eternam vitam ſine ſupplicio. iſtud vero ad tribulationem magnā cū ſupplicio. Sed qui aurū me um deſiderat. appendat plus ſpūale op qd̓ eſt in dilectione mea. et ad honoreꝫ meum. ꝙͣ corꝑale opꝰ. qꝛ ſpūalia manēt corporalia autem caſura ſunt. ¶ Septi mū talentum ē diſpoſitio tēꝑis. Aliud tempus accepit homo ad ſolam ſpūaliū rerum vacatiōem. aliud ad corꝑis ne ceſſitatem ſine qua nō poteſt eē. quod ⁊ inter ſpūalia ſi rationabiliter fit reputa tur. Aliud ad corporalis vtilitatis exer citatōem. et quia homo ratōem tempo ris ſui ſicut et operū redditurus ē. ideo tꝑi corporalis laboris ſpūale tempꝰ pre ponderet. ⁊ ſic diſponat̉ tempus. vt ſpū alia plus reputentur ꝙͣ temꝑalia. ⁊ nul lum tempus ſine diſcuſſione. et equa iu ſticie liberatione pertranſire ꝑmittat̉ F Octauū talentum eſt equa diſpe ſatio temporaliū bonoꝝ conceſſoruꝫ. vt qui diues eſt. inqͣntum facultas ſe extē dit cum caritate diuina pauperibus tri buat Sꝫ potes querere quid debet da re pauper qui nichil habet? Utiqꝫ habe at voluntatem. ⁊ conſider et ſic ſecum ſi haberem aliquid libens largiter darē hec enim voluntas reputatur ei ꝓ ope Si aūt talis fuerit voluntas pauꝑis. libenter haberet temꝑalia ſicut et cete ri. nō tn̄ vellet dare pauꝑibus niſi mo dicum et abiectiora. talis voluntas re putatur ei ꝓ modico opere: Ergo ho mo diues qui habet bona. faciat opera cum caritate. qui vero non habet. habe at voluntatem dandi et ꝓderit ei Qui autē plus appendit temꝑale ꝙͣ ſpūale. vnum denariū dāt michi et centū mun do et ſibi mille. nō eque menſurat. et ta lis menſurator indignus eſt habere au rum meū Quia ego qui omnia dedi et omnia poſſum auferre. digniori parte dignus ſum, Temꝑalia aūt. ad vtilita tem hoīs et neceſſitatē creata ſunt. non ad ſuꝑfluitatem. G Nonū talenti eſt. diligens ꝯſideratio temꝑis ſui. trā acti et p̄teriti. Conſideret enim homo facta ſua qualia fuerūt et quāta. et qūo emendata et ꝙͣ digne. Attendat eciam ne forte oꝑa bona minora fuerūt ꝙͣ ma la. ꝙ ſi īuenerit mala ſua maiora ꝙͣ bōa aſſumat ſibi voluntatem ꝑfectam emen dādi. et contritōem veram de cōmiſſis Et ſi fuerit hec vera et firma. plus pon derabit coram deo ꝙͣ omīa peccata ſua ¶ Decimū talentū eſt cōſideratio ⁊ di ſpoſitio tꝑis ſui futuri. Si homo talem habet intentōem. ꝙ nichil vult diligere niſi q̄ dei ſunt. Nichil deſiderare niſi ē placere nouerit deo. oēm tribulatōem libenter ⁊ patient̓ amplecti eciā infern penas. ſi deus haberet inde conſolatio nē. ⁊ ſi ſic eſſet voluntas dei ferre Hoc talentuꝫ omīa excedit. per hoc talentū omnia venientia facile vitantur Qui cunqꝫ ergo hec decem talenta dederit ip̄e habebit aurum meum. G Sed eos qui aurum meum deferunt. triplici ter ſicut dixi vult impedire inimicꝰ Pr mo vult facere eos deſidioſos. Alia eni Secundus. Liber. eſt deſidia corporalis. alia ſpūalis. Cor poralis eſt qn̄ corpus attediat̉ ad labo randum. ad ſurgendum. et huiuſmodi. Spūalis deſidia ē. qn̄ homo ſpūalis ſen tiens ſpūs mei dulcedinē et grām. ma tis vult in illa dulcedine quieſcere ſolꝰ ꝙͣ ad alios egredi. ⁊ alios ſecū iuuare. vt et illi de dulcedine ſua participarēt Nūquid nō petrus ⁊ paulus habuerūt dulcedineꝫ copioſam ſpūs mei? Qui ſi michi fuiſſet acceptabile. magis cū dul cedine interna ꝙͣ habuerūt in ꝓfundiſ ſimo loco terre iacuiſſent abſcōditi. ꝙͣ exiſſent in mundum. Attn̄ vt alij fierēt participes dulcedinis eoꝝ. ⁊ alios ſecū edificare poſſent. magis elegerūt egre di ad aliorum ꝓfectum et maiorem eoꝝ gl̓iam. ꝙͣ ſoli eſſe. et nullos de gratia eis data confortare. Sic eciam amici mei nunc. ꝙͣuis libenter ſoli vellent eſſe. et letari de dulcedine quā hn̄t. Attamen egredi debēt. vt et alij participes fiant gaudij eoꝝ. Sicut enim tꝑalibus aliqͥ bus abundans nō vtitur eis ſolus ſed cōmittit alijs. ſic eciā verba et grā mea non occultari debent ſꝫ diffundi in ali os. vt et ip̄i edificent̉. I Tribus enim generibus hoīm amici mei ſuc cur rere poſſunt. Primo damnatis. Scd̓o peccatoribꝰ ſcꝫ cadentibus in pctā ⁊ re ſurgentibus. Tercio bonis ſtantibus. Sꝫ potes querere qūo qͥs pōt ſuccur rere damnatis. cū indigni ſunt gratia. ⁊ impoſſibile eſt eis redire ad grām? Ad qd̓ ego volo rn̄dere tibi ꝑ exēmplū Si cut enī ſi in ꝓfundiſſimū aliqd̓ p̄cipiciuꝫ eſſent infinite foſſe. ꝑ quas qui in profū dum caderet neceſſe eſſet vt deſcende ret. Si aliquis aūt obſtrueret aliquaꝫ illarū foſſarum. nō tam profunde ꝓpter obſtructōem deſcenderet. ſicut aliter ſi nulla foſſa eſſet obſtructa. ſic eciam in damnatis eſt. Ꝙͣuis enī ex iuſticia mea et malicia eoꝝ indurata. p̄finito tēꝑe et p̄ſcito damnandi ſunt. leuiꝰ tn̄ ſupplici um fieret eis. ſi ꝑ aliquē a malis aliqͥbꝰ refrenarent̉. et incitarent̉ ad aliqd̓ bo num. Ecce ꝙͣ miſericors ſum eciā in dā natos. quibus et ſi miſcd̓ia diceret par cere. iuſticia tn̄ et eorum malicia cōtra dicit. Scd̓o poſſunt ſuccurrere caden tibus et reſurgētibus. ſi docēt eos qūo reſurgant. p̄cautos cōtra caſum faciūt inſtruūt quō proficiant et cupiditatibꝰ ſuis reſiſtant. E Tercio poſſūt ꝓ ficere iuſtis et ꝑfectis. Nunqͥd et ip̄i ca dunt? Utiqꝫ. ſꝫ ad maiore eoꝝ gl̓iam. et dyaboli confuſionē Sicut enī miles in bello leuiter ꝑcuſſus. ampliꝰ ex ꝑcuſſio ne excitat̉. et ad bellū fortius exacuitur Sic electi mei ex temptatōe diabolice aduerſitatis. amplius excitant̉ ad ſpūa lem labore ⁊ hūilitatē. et eo feruētiꝰ pro ficiūt ad coronā gl̓e acquirendā Ergo verba mea ab amicis meis non occul tent̉. qꝛ audita grā mea amplius ad de uotōem meam poſſunt excitari. ¶ De ſcd̓o ſcꝫ ꝙ inimicus meꝰ laborat. vt au rum meū videat̉ lutū ꝑ aliꝙͣ infidelita tē. Ideo cū tranſcribunt̉ aliqͣ. adducat ſcriptor in teſtimoniū duos fideles vel vnū probate ꝯſciētie. ⁊ examīato ab eo qd̓ ſcriptū eſt. trāſmittat ad quos velit Ne forte ſi abſqꝫ teſtimonio in manꝰ ini micoꝝ venerit. addat̉ eis aliquid falſita tis. ex quo verba veritatis apud ſimpli ces poſſint denigrari. De t̓cio ſcꝫ ꝙ ini micus meꝰ ponit in os amicoꝝ ſuoꝝ. vt reſiſtat̉ auro meo. Ideo dicāt amici mei contradicentibus iſta verba In auro verboꝝ oſtenſoꝝ nō ſunt niſi quaſi tria verba Docēt enī timere recte. diligere pie. deſiderare celeſtia ſapient̉. Proba te verba et videte. et ſi aliter inueneri tis contradicite. Uerba xp̄i ad ſpōſam de via paradiſi in ſui aduentu aꝑta. et de ardenti eiꝰ caritate nobis oſtēſa ml̓ tas paſſiones a ſui natītate vſqꝫ ad mor tē pro nobis ſuſtinēdo. ⁊ qͣlit̓ nūc via in ferni ē lata. ⁊ via paradiſi ſtricta. g. ij. Secundus. Liber. Capl̓m. xv. Iraris quare talia loquor et tanta oſtēdi tibi. A Nunqͥd ꝓpter te ſolā? Non vtiqꝫ. ſꝫ propt̓ alioꝝ eruditōem et ſalutē Nā mundus erat quaſi quedā ſolitudo. in qͣ ōn erat niſi vna via. que deducebat ad maximā abyſſum. In abyſſo āt duo erant receptacula. vnū erat ſic ꝓfundū ꝙ nullum habebat ſub ſe fundum. in qd̓ qui deſcenderūt nunꝙͣ aſcender̄t Scd̓ꝫ vero nō erat ſic profundū vt primum nec ita horribile. ſed quicunqꝫ deſcende runt in ip̄m. ſperabāt ſibi auxiliū. deſide rium et dilatiōem qͣndam habebāt non miſeriā. tenebras exꝑiebant̉ non penas Iſti aūt qui habitabāt in iſto ſcd̓o rece ptaculo. clamabāt quotidie ad ciuitatē quādam optimā ꝓpe iacentem. que ple na erat omībus bonis et delectatōibꝰꝫ Clamabant aūt valenter. qꝛ ſciebāt vi am ad ciuitatem quā irent. Sed ſolitu do et ſilua ſic arta et denſa erat. ꝙ pre denſitate nec tranſmigrare. nec incede de valebant. ſed nec fortitudinē ad p̄pa randam viam habebāt. Sed quid cla mabāt? Uere clamabāt ſic O deus vēi et da auxiliū. monſtra viā ⁊ illūina nos qui expectamus te. In alio enī non eſt ſalus nobis niſi in te. Iſte clamor aſcē debat in celum ad aures meas. iſte me traxit ad miſcd̓iam: B Ego āt mi tigatus clamore tanto. Ueni in ſolitudi ne ſicut peregrinus. Sꝫ an̄qͣ incedere et laborare inciperē. vox an me ſonuit que dixit. ſecuris iā poſita eſt ad arborē Que fuit vox iſta niſi iohēs baptiſta. qͥ ante me in heremo miſſus clamabat. ſe curis ad arborem poſita eſt. qͣſi diceret. Homo iā paratus ſit. qꝛ iā ſecuris para ta eſt. et venit ille quaſi p̄parādo viā ad ciuitatē. et extirpabat omīa obſtacula Ego autē veniens ab ortu ſolis vſqꝫ ad occaſum laboraui. id eſt ab incarnatiōe mea vſqꝫ ad mortem crucis. oꝑatus fui ſalutē homīs. fugiēs in principio ingreſſionis inſolitudinē iſtam. ꝓpter inimi cos meos ſcꝫ herodē ꝑſequentē. tēpta tus a dyabolo fui. et ꝑſecutiōes paſſus ab hoībus. Deinde labores ml̓tiplices paſſus. comedebam et bibebā. et alias nature neceſſitates expleui abſqꝫ pctō ad fidei inſtructōem. et vere nature aſ ſumpte oſtenſionē. C Deinde viā ad ciuitatē ſcꝫ celeſtem p̄parās. et con traria ſub orta extirpās. Aculei et ſpine acuciſſime pupugerūt latꝰ meū. ⁊ acer bi claui vulnerauerūt manus et pedes meos. Dētes mei et gene mee male cō tracte ſunt. Ego aūt patient̓ ſufferens nō retroceſſi. ſed eo feruentius proceſ ſi tanꝙͣ animal qd̓ inedia confectū. cuꝫ conſpicit hoīem lanceā contra ſe tende tem. irruit in lanceam ꝓpter deſideriū viri. et quo plus homo lanceā in viſcēa animalis intruſerit. tāto plus aīal prop ter deſideriū homīs. ſeip̄m econtra ītru dit in lanceam. donec viſcera et totum corpus perfodiunt̉. Sic ego tanta ca ritate arſi ad animā. ꝙ cū viderē omīa acerbiſſima tormenta ⁊ experirer. quo magis homo voluntarius fuit ad occi dendū me tanto plus ardētior eram ad patiendū ꝓpter ſalutem animarū. Sic igit̉ ego in ſolitudine iſta mundi. ī labo re et miſeria proceſſi. ⁊ p̄paraui viam in ſanguine et ſudore meo. Qui quidē mū dus bene ſolitudo dici poteſt. qꝛ ab eo omīs virtus deficiebat. ⁊ ſolitudo vicio rum remanebat. in quo nō erat niſi vna via. ꝑ quā omēs ad infernū deſcēdebat ſꝫ damnati ad dānatiōem. boni aūt ad tenebras ſolas: D Longum igitur future ſaluatōis deſideriū miſericordit audiens. veni ſicut peregrinꝰ ad labo randum. et incognitus ſcd̓m potentiaꝫ et deitatem meā. p̄paraui viā que ducit ad celum. Hāc viā amici mei videntes ⁊ difficultates laboris mei et alacritate animi conſiderātes. gaudētes ſecuti ſui multi et multo tꝑe. Sed nūc vox imi tata eſt q̄ clamabat eſtote parati: Uꝰ Secundus. Liber. mea immutata eſt. et ſuccreuerūt iterū frutecta et ſpineta. ceſſaueruntqꝫ ince dentes per eā. Uia aūt inferni aperta ē et lata. et tranſeūt per eā plurimi. Attn̄ via mea ne eſſet om̄ino oblita et negle cta. pauci amici mei p̄ deſiderio celeſtis patrie. trāſeunt adhuc ꝑ eā quaſi aues tranſmigrantes de rubo in rubū. ⁊ qua ſi occulte et p̄ timore ſeruientes. qꝛ ꝑ vi am mundi trāſire om̄ibus iā videt̉ feli citas et gaudiū: G Propterea quia via mea facta eſt arta. ⁊ via mūdi lata. clamo nunc in ſolitudine. id eſt in mun do ad amicos meos. vt a via quę ducit ad celū extirpent ſpinas et tribulos. et ꝓponent viā meā incedentibus. Nam ſi cut ſcriptū ē. beati ſunt qui nō viderūt me et crediderūt. Similit̓ felices ſūt il li. qͥ nunc credūt verbis meis. ⁊ oꝑe ea complent. Ego quippe ſū ſicut mat̓ oc currens filio ſuo erranti. q̄ in via porri git ei lumen vt videat iter. obuiat ei pri amore in via breuiādo viam eius. et ap propinquās ampplectit̉ eum et gratula tur. Sic ego om̄ibus reuertentibꝰ ad me. et amicis meis occurrā cū caritate et illuminabo cor et aīam eoꝝ ad diui nam ſapientiā Amplecti eos volo cum om̄i gl̓ia et celeſti curia. vbi nō eſt celū ſubtus vel terra inferiꝰ ſꝫ dei viſio. vbi non eſt cibus et potus. ſꝫ diuina delec tatio. Malis aūt aꝑit̉ via ad infernum in quē ingrediētes nunꝙͣ aſcendēt. Ca rebunt enim gl̓ia et leticia. et implebūt̉ miſeria. et obprobrio ſempit̓no Ideo lo quor verba iſta ⁊ oſtendo caritatem me am. vt reuertant̉ ad me qui auerſi ſunt et recognoſcant me creatorē ſuū quem obliti ſunt. Uerba xp̄i ad ſpōſam quare ei magis loquitur ꝙͣ alijs ip̄a me lioribus et de tribꝰ a xp̄o ſponſe p̄ceptis et de tribus ꝓhibitis. ⁊ de tribus ꝑmiſ lis. et de tribus conſultis optimum do cumentum. Irant̉ ml̓ti cur tecū loquor et nō cū alijs qui meliorem habent vitam et lōgiori tēpore michi ſer uierunt. Quibus ꝑ exemplū reſpōdeo. A Eſt dn̄s qui habet plures vine as. et in pluribus terrarū locis. et vniꝰ cuiuſqꝫ vinee vinum ſapit de terra illa in qua plantatū eſt: Cū vero vinum ex preſſum fuerit. dn̄s vinearū qn̄qꝫ bibit de vino mediocri et leuiori. et nō de me liori. Qd̓ ſi forte aliqͥs videntiū et aſtā tium dixerit ſic dn̄o. cur ſic voluerit fa cere? Rn̄debit dn̄s Quia hoc vinū ma gis ſapuit ſibi et dulcius fuit tūc tēꝑis. nec ideo dn̄s meliora vina effūdit ⁊ cō temit. ſed et ea ad honorē et vtilitateꝫ ſuam temꝑe congruo reſeruat. vnūqd̓. q̄ ad quod tunc eſt aptū. Sic ego feci tibi. Ego multos habeo amicos. quoꝝ vita dulcior eſt michi melle. delectabili or om̄i vino. lucidior in conſpectu meo ſole. Attn̄ quia michi ſic placuit. elegi te in ſpm̄ meum. nō qꝛ tu illis es melior aut eis comꝑanda vel meritis eoꝝ dig nior. ſed quia ſic volui. qui de inſipienti bus facio ſapiētes. de peccatoribus iu ſtos. nec quia tecū talem grām feci ideo eos contemno. Sed magis eos ad ali am meā vtilitatē et honore. ꝓut tūc iu ſticia exiget reſeruabo. Ideo hūilia te ī oībus. et nō turberis niſi de pctīs tuis. Dilige omnes eciā qui te odire vident̉ et tibi detrahere. qꝛ ip̄i maiorē occaſio nem dant tibi ad coronā. B Tria precipio tibi facere. Tria precipio non facere. Tria ꝑmitto tibi facere. Tria conſulo tibi facere. Primo p̄cipio tibi tria facere. ſcꝫ nil deſiderare niſi deum tuum: Scd̓o abijcere oēm ſuꝑbiam et arrogantiā. Tercio odire imꝑpetuum carnis luxuriā. Tria mādo tibi nō face re. Primo non diligere ſcꝫ verba vana et ſcurrilia. Scd̓o exceſſum ciborum et aliarū rerū ſuꝑfluitatē. Tercio fugere mundi gaudiū ⁊ leuitatē. Tria ꝑmitto g. iij. Liber. Secundus. tibi facere Primo moderatū ſomnū ad habitudinē bonā. Scd̓o temꝑatas vigi lias ad corꝑis exercitatiōem Tercio moderatū cibū ad corꝑis fortitudine et ſuſtentatōem. Tria conſulo tibi Pri mo laborē in ieiunijs et oꝑibus bonis. quibus ꝓmittit̉ regnū celoꝝ. Scd̓o ea q̄ habes ad honore dei diſponere. Ter cio conſulo tibi cogitare duo ꝯtinuo in corde tuo. Primo que feci pro te. patien do ⁊ moriēdo pro te. hec cogitatio exci tat caritatē ad deū. Scd̓o ꝯſidera iuſti ciam meā. et futurū iudiciū. hec incutit timorē in animo. Quartum demum eſt. qd̓ ⁊ p̄cipio ⁊ mādo ⁊ cōſulo ⁊ ꝑmitto hoc eſt obedire vt teneris Hoc p̄cipio quia deus tuus ſum Hoc mando. vt nō aliter facias. qꝛ dominus tuꝰ ſum. Hoc permitto tibi. qꝛ ſponſus tuus ſuꝫ. Hoc conſulo quia amicus tuus ſum Uerba xp̄i ad ſponſaꝫ qualiter deitas. virtus veraciter eſt nū cupanda. et de multiplici ſupplantatōe homīs per dyabolū inſtigata. et de mul tiplici remedio in hominis adiutoriuꝫ ꝑ xp̄m addito ⁊ ſuppleto ¶ Capitl̓m xvij. Ilius dei loquebatur ad ſpō ſam dicens. A Credis tu firmit̉. ꝙ hoc qd̓ preſbiter te net in manibus ſit corpus dei? Reſpōdit illa Ego credo firmiter. ꝙ ſicut verbuꝫ miſſum marie factū eſt in vētre eius ca ro et ſanguis. ſic hoc quod nūc video in manibꝰ ſacerdotis credo eſſe veruꝫ deū ⁊ hominē. Cui reſpondit dn̄s Ego ſum ideꝫ qͥ loquor tecū eternaliter in dei tate manens. ⁊ in vtero virginis huma natus. non tamen amittēdo deitatē Dei tas mea merito pōt vocari v̓tꝰ. qꝛ in ip ſa ſunt duo. ſcꝫ potentia potentiſſima. a qua eſt oīs potentia Scd̓o ſapiētia ſapi entiſſima. de qͣ ⁊ in qua eſt omīs ſapiētia In ip̄a quippe deitate omīa quecūqꝫ ſūt rōnabiliter et ſapient̓ ordinata ſunt Nā nō eſt vna titella in celo. que non eſt in ea. et per eam cōſtituta et preuiſa. Non vnus athomꝰ in terra. nō vna ſcintilla in inferno eſt q̄ eiꝰ ꝯſtitutionē excedat et ꝙ ab eius ſe preſciētia ſe poſſit occul tare B Nūquid miraris quare dixi vnam titellam in celo? ¶ Deniqꝫ ſicut titella eſt perfectio verbi gloſati. ſic vir bū dei perfectio omniū ⁊ in honore om niū inſtitutū. Quare aūt dixi vnū atho mū in terra. niſi qꝛ oīa terrena tranſito ria ſunt. Nec tn̄ illa ꝙͣtumcunqꝫ modi ca. diſpoſitionem ⁊ prouidentiam dei ex cedunt. Quare aūt dixi vnā ſcintillā in in inferno. niſi quia in inferno nichil eſt niſi iuuidia. Sicut em̄ ſcintilla ꝓcedit ab igne. ſic ab immūdis ſpiritibus ꝓce dit oīs malicia ⁊ inuidia. vt ſꝑ ip̄i ⁊ eoꝝ fautores habeant inuideaꝫ. caritatē ve ro nullā. Ergo quia in deo eſt perfecta ſcientia et potentia. ideo vnūquodqꝫ ſic diſpoſitum eſt. vt potentie dei nichil pre ualeat. nec irrationabiliter aliquid cau ſari poteſt fctm̄. ſed omīa rationabiliter facta ſunt. ſicut vnicuiqꝫ rei ꝯgruebat. Deitas igit̉ quia veraciter virtus nun cupari poteſt. virtuteꝫ ſuā maximā oſtē dit in creatione angelorū. Crauit quit pe eos ſibi in honorem. et ſibiipſis in de lectationeꝫ. vt caritatē haberent et obe dientiam. Caritatem qua nichil dilige rent niſi deum. obedientiam qua deo in omnibus obedirent. Contra hec duo qͥ dam angelorū male errantes. male mo uerunt voluntatē ſuā. Uerterunt quiſ pe voluntatem ſuaꝫ directe contra deu ita ꝙ virtus erat eis odioſa. et ideo qd̓ erat deo contrariuꝫ eis erat carum. Et ex iſto inordinato motu meruerunt ca ſum. Non ꝙ deitas eum ipſis creaſſet ſed quia ipſi ex inordinatiōe ſcientie ſue ſibiipſis procurauerunt eundem caſum C Cum ergo vidiſſet deus in exerci tu ſuo celeſti diminutionem. ex proprio vicio ipſorum factam. fecit iterum dei tas virtutem ſuam. Nam creauit homi nem cum corpore et anima. eidem vero Secundus. Liber. dedit duo bona. ſcꝫ libertatē faciēdi bo na. et omittēdi mala Quia cū plures an geli creari nō deberēt. iuſtum fuit vt ho mo haberet libertatē aſcēdēdi ſi vellet. in dignitatē angeloꝝ. Anime eciā homi nis deus dedit duo bona. ratōem ſcꝫ diſ cernendi cōtraria a cōtrarijs. et melio ra ab optimis. Scd̓o dedit fortitudinē in bono ſtandi. Cūqꝫ iſtam caritatē dei ad hoīem videret diabolus. cogitauit ſe cum ex inuidia ſic Ecce deus quoddā nouum fecit qd̓ in locum nr̄m pōt aſcē dere. et pugnando vincere qd̓ nos negli genter reliquimus. Si poterimus illud ſupplantare ⁊ decipere. deficiet a pugna et tunc ad tantam dignitatē nō aſcēdet Deinde excogitato cōſilio deceptiōis deceperūt ex malicia ſua primuꝫ hoīem. et in eum ex iuſticia ꝑmiſſione mea p̄ua luerunt. Sed qūo vel qn̄ victus ē hō? Utiqꝫ. qn̄ dimiſit virtute et fecit ꝓhibi tum. Qn̄ magis delectabat ꝓmiſſio ſer pentis ꝙͣ obediētia meaꝫ D Prop ter hanc igitur inobedientiaꝫ non debe bat eſſe in celo. qꝛ contempſit deum. nec eciam in inferno. qꝛ aīa ſuccurrēte ratōe conſiderabat diligēter qͥd̓ fecit. et aſſum pſit ſibi contritōem pro cōmiſſo Propte rea virtuoſus deus cōſiderās miſeriam homīs. diſpoſuit ei quaſi vnā cuſtodiaꝫ et locū captiuitatis. vt in ea homo exꝑi retur infirmitatē ſuam. et lueret inobe dientiā ſuā. donec mereret̉ aſcendere ad dignitatē quā amiſit. Hoc iterū perpen dens dyabolus. voluit interficere aīam hoīs ꝑ ingratitudinē. Et immittēs ſter cus ſuum in aīam. ſic obumbrabat intel lectū eius. ꝙ nec habebat dei caritatem nec timorē. Obliuiſcebat̉ qͥppe iuſticia dei. et iudiciū eius contemnebat̉. ⁊ ideo nō timebat̉. et dabat̉ obliuioni bonitas dei et donum eius. Et ideo tūc nō dili gebat̉. ſed ſic obumbrata cōſciētia miſe rabilit̓ ſtabāt hoīes. ⁊ miẜabiliꝰ cecider̄t Ꝙͣuis vero ſic diſpoſitꝰ erat homo. nō tn̄ adhuc defuit virtus dei. ymo oſtēdit miſcd̓iam ſuā et iuſticiam, Miſcd̓iaꝫ qn̄ oſtendit hoībus ſcꝫ ade et alijs bonis. ꝙ temꝑe diffinito obtinerent auxiliū. ꝑ qd̓ feruor et dilectio ad deū excitabat̉. Oſtēdit et iuſticiā ſcilicet in diluuio ſub noe. ꝑ qd̓ timor dei in cordibꝰ infundeba tur. E Poſt hec aūt dyabolus nō deſtitit adhuc iterū inquietare hoīem. ſꝫ duabus malicijs alijs aggreſſus eſt eū Primo īmiſit ei ꝑfidiā. Scd̓o deſꝑatōem Perfidiā ne crederēt hoīes verbo dei. et vt mirabilia eius fato deputarēt. De ſꝑatōem vero. ne ſperarēt ſalutē et gl̓ie amiſſe adeptōem. Contra hec duo. deꝰ virtuoſus non deſtitit alia duo remedia opponere. Nam contra deſꝑatōem de dit ſpem. nominās nomen abrae. et pro mittens ſe de ſemīe eius naſciturū. qui ad amiſſam hereditateꝫ reduceret eū. et eius fidei ſequaces. Inſuꝑ et inſtituit ꝓ phetas. quibus modū redemptōis et lo ca et temꝑa paſſionis ſue oſtendit: Cō tra ſcd̓m ſcꝫ contra ꝑfidiam. loquebat̉ deus moyſi. et oſtēdit ei legem et volū tatem ſuam. et verba ſua ſignis et oꝑi bus adimplebat. Hijs impleris nec ad huc malicia dyaboli deſtitit. ſed hoīem ad deteriora ſemꝑ inſtigans. immiſit cor di eius alia duo. Primo ſcꝫ cogitare le gem nimis intolerabilē. et inquietari in eius obſeruatōe. Scd̓o immiſit ei ꝙ qͣſi incredibile videret̉. et nimis difficile ad credendū. ꝙ deus ex caritate vellet mo ri. et ex caritate tribulari. F Con tra hec duo deꝰ iterū alia duo remedia dedit. Primo ne homo inquietaret̉ in le gis duricia. miſit filiuꝫ ſuum in virginis vteꝝ. qͥ aſſumpta hūanitate cōpleuit ea que legis erant. et deinde ip̄am legē mi tigauit. Contra ſcd̓m oſtēdit deus v̓tu tem maximā. Nā mortuus ē creator pro creatura. Iuſtus pro impijs. tribulatus eſt innocēs vſqꝫ ad vltimū punctū. ſicut per ꝓphetas fuit ꝓphetatuꝫ. Nec adhuc ceſſauit nequicia dyaboli. ſed erexit ſe adhuc contra hoīem alia duo īmittēdo g. iiij. Secundus. Liber. Primo enim immiſit cordi eius. vt ver ba mea haberentur pro deriſione. Se cundo vt oꝑa mea quaſi darent̉ obliuio ni Contra hec duo. virtus dei iterum incipit demonſtrare alia duo remedia. Primo vt verba mea reducantur in ho norem. et oꝑa mea ad imitatōeꝫ aſſumā tur: Ideo duxit te deus in ſpm̄ ſuum. ⁊ oſtendit ꝑ te voluntatē ſuaꝫ in t̓ra ami cis ſuis ſpecialiter ꝓpter duo. Primo vt miſcd̓ia dei oſtendat̉. qua reuocari addi ſcant homīes ad memoriam caritatis et paſſionis dei. Scd̓o vt iuſticia dei attē datur. et ſeueritas iudicij mei timeatur G Propterea dic iſti. vt qꝛ miſcd̓ia mea iā venit. proferat eam in lucem. vt diſcant homīes querere miſcd̓iam. et de iudicio ſibi p̄cauere Inſuꝑ dic ei. ꝙ licꝫ verba mea ſcripta ſunt. tamen priꝰ annū ciari debent. et ſic venire in opera. Si cut per exemplū ītelligere poteris. Cū moyſes accepturus eſſet legē. p̄parata erat virga et dolate tabule. Nō tn̄ fecit miracula cuꝫ virga anteꝙͣ neceſſitas eſ ſet. et tempus requirebat. veniēte vero temꝑe acceptabili. tunc oſtenſa ſunt mi racula. et verba mea opibus declarata Similit̓ et veniēte noua lege. pͥmo cor pus meū creſcebat ⁊ proficiebat ad eta tem debitam. deinde verba audiebantur Attamē licet verba audiebant̉. non tn̄ habebant in ſe vim ⁊ fortitudinē. anteꝙͣ venerunt oꝑa: Nec completōem habe bant. anteꝙͣ ꝑ paſſiomē cōpleui omīa q̄ de me erant ꝓphetata. Sic eciam nunc eſt: Nam licet verba caritatis mee ſcri pta ſunt. et portari debent in mundum. nō tn̄ vim habere poterūt. an̄ꝙͣ in luceꝫ plenariam venerint. De tribus mirabilibꝰ que xp̄us fecit cum ſponſa. et qūo viſio angeloꝝ ꝓpter pulcritudinē. et viſio de monum ꝓpter turpitudinē eſt intolera bilis in ſua eſſentia. et quare dignatꝰ eſt xp̄s talem viduam hoſpitari. Capitulum. xviij. C Ria mirabilia tecum feci. A Uides enī ſpūalibus oculis Tu eciam audis ſpūa libus auribus Tu ſentis corꝑali manu ſpm̄ meū in tuo viuenti pectore. Uiſio quā vides nō tibi videt̉ ſicut eſt. Si enī videres ſpūalem pulcritudinē angeloꝝ et animarū ſanctarū. corpus tuū nō ſuf ficeret videre. ſed rūperetur quaſi vas corruptū et putridum. ꝓpter gaudiū aīe ex viſione. Si aūt videres demones ſi cut ſunt. aut viueres cum nimio dolore. aut morereris ꝑ ſubitaneam mortē. pro pter terribilē viſionem eorū. Ideo vidē tur tibi ſpūalia quaſi corꝑalia Angeli ⁊ anīe vident̉ tibi in ſimilitudine hoīm qui habent vitam et aīaꝫ. quia angeli viuūt cum ſpū ſuo. Demones vident̉ tibi ī for ma que eſt ad mortem et mortalis. vt in forma animaliū. vel aliaꝝ creaturarum Illa enī habēt mortalē ſpm̄. qꝛ moriēte carne morit̉ ſpūs. Dyaboli aūt nō mori unt̉ in ſpū. ſine fine enim moriunt̉ et ſine fine viuunt. Spūalia vero verba cum ſil̓itudine tibi dicunt̉. ſpūs enim tuꝰ alit̓ non poteſt caꝑe. Inter oīa autē ē iſtud mirabilius. ꝙ ſpūs meus ī corde tuo ſer titur moueri. B Tūc illa rn̄dit O dn̄e mi et filius virginis. qͣre dignatꝰ es tu tā vilem viduā hoſpitari. q̄ ſum pau in oībus bonis oꝑibus. et modica in cō ſcientie intellectu. et conſumpta in om̄i pctō. lōgiturnitate tꝑis? Cui ille rn̄dit Ego habeo tria. Primo ego poſſū pau perē ditare. inſipientē et modici intelle ctus facere ſufficientē et intelligentem Ego ſufficio eciā antiquū renouare ad iuuentutē. Sicut enī fenix cōportat in vallē ſtipulas ſiccas. inter qͣs cōportat ſtipulas vniꝰ arboris. q̄ exterius ē ſicca ex natura. et intus calida. in quā primo venit calor radij ſolis et incenditur De inde ex ip̄a oēs ſtipule accendunt̉. Sic oportet te ꝯgregare virtutes. quibus? pctīs renouari poſſis. Inter quas vnū Secundus. Liber. lignum habere debes. qd̓ interiꝰ eſt cali dum et exterius ſiccum. id eſt cor qd̓ pu rum ſit et ſiccatū exterius ab om̄i mun di delectatōe. et interius plenū om̄i ca critate. vt nichil velis nichil deſideres niſi me. Tunc in hoc primo vēiet ignis caritatis mee. et ſic incēderis oībus vir tutibus. in qͥbus concremata et a pctīs purgata. reſurges quaſi auis renouata depoſita pelle delectationis. Uerba xp̄i ad ſpōſam qualiter deus loquit̉ amicis ſuis ꝑ ſuos p̄dicatores et per tribulatōes ⁊ quomō xp̄s per apum poſſeſſorē et eccl̓ia ꝑ alue olum et xp̄iani per apes deſignantur. e qualiter mali xp̄iani īter bonos permit tuntur viuere. ¶ Capl̓m. xix. Go ſum deus tuus. A Spūs meus introduxit te audire et videre. et ſentire Audire verba mea. videre ſil̓itudines ſentire ſpm̄ meū cum gaudio et deuotio ne anime. In me eſt omīs miſcd̓ia cū iu ſticia. et in iuſticia miſcd̓ia: Ego ſum ſi cut ille. qͥ videt amicos ſuos cadere a ſe in viā vbi chaos horrendum eſt. de quo impoſſibile eſt cōſurgere. Quibus ami cis loquor. ꝑ eos qui hn̄t intelligentiaꝫ ſcripture. Loquor ꝑ ſſagella. precaueo eos de ꝑiculo eoꝝ: Sed ip̄i ecōtra va dunt in inuiū nō curātes de verbis me is. Uerba mea nō ſunt niſi quaſi vnum verbū. hoc ē cōuertere pctor ad me Ua dis enī ꝑiculoſe. qꝛ inſidie ſunt in via. ⁊ pro tenebris cordis tui a te qͣles ſunt ab ſconduntur. Hoc verbū meū contēpni tur. hec miſcd̓ia mea negligit̉. Ueruntū ꝙͣuis ſic miſericors ſum ꝙ eos peccātes moneo. tamen ita ſum iuſtus. ꝙ eciam ſi oēs angeli traherēt eos. nō poſſent con uerti. niſi ip̄imet mouerint voluntatem ſuam ad bonum Si vero ip̄i voluntatē ad me verterint. et affectu in me cōſen ſerint. nō omnes demones eos retinere poſſunt. B Eſt vermis quidaꝫ qui dicit̉ apis in poſſeſſione dn̄i ſui. Que a pes regi ſuo id eſt aſilo. triplice reuerē tiam exhibēt. et ab eo triplicem virtutē habent. Primo apes portāt ad regē ſuū oēm dulcedinē quā poſſunt acquirere. Scd̓o ſtant ad nutum eius et exeunt. ⁊ quocunqꝫ volant ⁊ quocūqꝫ ꝓceſſerint ſemꝑ caritas et amor eoꝝ eſt ad regem Tercio ſequunt̉ eū. et ſtabilit̓ ei inherē do obſequunt̉: Pro hijs tribus. apes ha bent a rege ſuo triplex bonum: Primo ex voce eius habēt certū tempus exeū di. et laborādi. Scd̓o habēt ab eo regi men et mutuā caritatē. Ex eius quippe pn̄tia et principatu. ⁊ ex eius caritate qͥ ip̄e habet ad eas et ipſe ad eum. vnaque que coniungit̉ caritate cū alia. vnaque qꝫ de alia et ex alterius ꝓfectu gratula tur Tercio ex caritate mutua ⁊ gaudio capitis ſui. fructifere fiūt. Sicut enī pi ſces ī mari colludēdo emittūt oua ſua. q̄ cadentia in mari fructificāt. Sic apes ex mutua caritate. et dilectione capitis ſui et gaudio. fructifere fiunt. ex quarū caritate mirabili et virtute mea. ꝓgredi tur quoddā ſemē quaſi mortuū. et boni tate mea habebit vitā. C Dn̄s ve ro id eſt poſſeſſor apum. ſollicitꝰ de eis loquit̉ ſeruo ſuo: Serue inquit meus. michi videt̉ ꝙ apes mee quedā infirme ſunt. et nichil volantes Rn̄dit ſeruus Huius infirmitatis nō habeo intelligen tiā. ſed ſi ſic ē quero qūo hoc poſſum ſci re? Rndit dn̄s. Ex tribus ſignis harū infirmitatē ſeu defectū colligere poteris Primo qꝛ inualide ſunt et deſides in vo latū. et hoc ꝓuenit quia amiſerūt regem ſuū. a quo ſolaciū et firmitatē deberent habuiſſe. Scd̓o qꝛ incertis ⁊ indiſpoſi tis exeunt horis. et hoc ē. qꝛ de voce ca pitis nullū habent ſignū: Tercio qꝛ nul laꝫ caritatē habēt ad alueolum. ideo va cue redeunt ſatiantes ſe. et nichil dulce dinis vnde in futurū viuant reportātes Apes vero que ſunt ſane et habiles. ſūt g. v. Secundus. Liber. ſtabiles in volatu et fortes. Tempꝰ exe undi et redeundi habēt debitū. reportā tes ceram ad conſtruendum loca ſua. mel vero ad fruendū. Tunc reſpondit ſeruus dn̄o. Si ergo inutiles ſunt et in firme. cur diutius pateris eas et non in interficientur? Q Reſpondit dn̄s: Ego ꝑmitto eas viuere triplici de cau ſa. quia triplex ferunt comodū. ſed non virtute ſua. Primo occupāt loca p̄para ta. ne venientes bruci occupēt loca va cua. cōturbando alias bonas apes Se cundo vt alie apes fructifere fiāt. ex ma larum apum malicia fructuoſiores ⁊ ſol licitiores in laborādo. Quādo enim fru ctifere apes. vident infructuoſas ⁊ ma las apes laborare ad cupiditatis ꝓpͥe ſo lam repletiōem. tanto fiūt in congregā do ad regem ſuum ſollicitiores. quo ma las viderint ad ſolam cupiditatem fer uētiores: Tercio valent bonis apibus ad mutuam defenſionē. Eſt enim ver mis quidam ſolitus comedere apes. quē apes intelligentes venire omēs cōmu niter odiunt eum. et licet male apes im pugnant et odiunt eum propter inuidi am. et pro vita ſua tuēda. bone vero ex caritate et iuſticia. mutuo tamen ad ex pugnatōem vermis laborāt bone apes et male. Alioquin ſi oēs apes male ſub tracte eſſent. bone vero ſole remanerēt citius in eas vermis quia pauciores eſ ſent p̄ualeret. Et ideo inquit dn̄s ſuffe ro apes inutiles. Ueruntamē cum au tumnus veniet. prouidebo apibus bōis et ſeꝑabo eas a malis. que ſi modo extra alueolum relinquerent̉. morerentur fri gore. Si vero intra fuerint et non con gregauerint. fame periclitabūtur. quia neglexerunt congregare cum potuerūt E Ego dominus creator omnium. Ego ſum poſſeſſor et dn̄s apum iſtaruꝫ Ego ex intima caritate ⁊ ſanguine meo fundaui michi alueolum apū. id eſt ſcām eccleſiam. in qua xp̄iani per vnitatem fi dei et mutue dilectionis. congregari de berent et morari. Horum loca ſunt eoꝝ corda. in quibus dulcedo cogitationuꝫ bonarum et affectionum habitare debe ret. que trahi deberet ex conſideratiōe caritatis mee in creando. ⁊ ex redempti on mea. et patientia in ſupportando. et ex miſericordia mea in reuocando ſeu re nouando. In hoc alueolo ſcilicet ſancta eccleſia. duo ſunt genera hominū tanꝙͣ duo genera apum: Primi ſunt mali xp̄i ani. qui non congregant michi ſed ſibi ipſis. qui vacui redeunt et neſciunt ca put. quia ſtimulum habent ꝓ dulcedie cupiditatem pro caritate. Bone vero apes boni xp̄iani ſunt. hij exhibent mi chi triplicem reuerentiam. Primo hn̄t me pro ſuo capite et domino. offerentes michi mel dulcedinis id eſt opera cari tatis. que michi ſunt ſuauiora. et ſibup̄is vtiliora. Secundo ſtant ad voluntatem meam. horum voluntas eſt ſcd̓m volun tatem meam. cogitatio tota ad meam paſſionem. operatio tota ad meum ho norem. Tercio ſequūtur me. id eſt obe diunt michi in omnibus vbicūqꝫ fuerit. ſiue extra ſiue intra. ſiue in tribulatione ſiue in leticia. ſemper cor eorum eſt cum corde meo. F Ideo triplicē vir tutem habent a me. Primo ex voce vu tutis et inſpirationis mee. tempus debi tum et certum habent. ſcilicet noctem tempore noctis. et lucē tempore lucis Necnon ⁊ noctem mutant in lucem. id eſt gaudium mundi. in eternum gaudi um. et caſurū gaudium in perpetuam fe licitatem. Hij in om̄ibus ſunt rationabi les. quia p̄ſentibus vtuntur ad neceſſita tem. ſtabiles in aduerſitatibus. cauti in proſperitate. moderati in cura carnis ſolliciti ⁊ circūſpecti in agendis. Secū do ſicut bone apes mutuam habent ca ritatem. Ita et ip̄i omnes vnum cor ha bent ad me. et proximum diligunt tang ſe. me auteꝫ ſuper omnia et ſuper feipos Tercio fiunt a me fructiferi. Quid ve ro eſt fructificare. niſi ſpiritum meū ſab Secundus. Liber. ctum habere et eo impleri? Quicunqꝫ enim eum non habet. et qui eius caret dulcedine. infructuoſus eſt et inutilis ipſe cadit et adnichilatur. Spiritꝰ ve ro ſanctus accendit illuꝫ quem inhabi tat caritate diuina. aperit intelligentie ſenſum. extirpat ſuperbiam et incontinē tiam. excitat mentem ad dei honorem mundiqꝫ contemptū. Hunc ſpiritū apes infructifere neſciunt. et ideo contemnūt regimen. refugiūt vnitatem et caritatis ſocietatem. Uacue ſunt in bonis operi bus. mutant lucem in tenebras. conſola tionem in luctum. gaudium in dolorem. G Ueruntamē propter tria pati or eas viuere. Primo ne in ſpacia prepa rata ingrediantur bruci. id eſt infideles Si enim mali homīes inſimul ſubtrahe rentur. pauci remanerent boni. propter quorū paucitatem infideles quia plures ſunt ingrederentur ad eos. et cohabitā tes eis nimium moleſtarēt. Secūdo to lerantur ad bonorū probatōem. Ex ma licia quippe malorum. probatur bonorū conſtantia. Nam in aduerſitate oſtēdi tur quantum quiſqꝫ patiens eſt. In pro ſꝑitate vero quantuꝫ quiſqꝫ conſtans ē et moderatus. Quia ergo vicia quan doqꝫ ſubrepunt iuſtis. et virtutes freq̄n ter extollunt. ideo permittunt̉ mali vi uere cum bonis. ne boni diſſoluātur ni mia leticia vel dormitēt accidia. ⁊ vt fre quenter habeant ad deum oculos Ubi enim minor eſt pugna minor dat̉ et mer ces Uercio tolerantur ad auxilium. ne gentiles vel inimici alij infideles noc eāt ſed timeant eo magis. quo plures fuerīt qui vidētur boni. Et ſicut boni reſiſtūt malis ex iuſticia cuꝫ diuina caritate. ſic et mali pro ſola vita tuenda et ira dei vi tanda. Et ſic oēs mali et boni adiuuāt ſe inuicem. vt mali ꝓpter bonos ſuppor tentur. boni vero propter maliciaꝫ ma lorum ſublimiꝰ coronentur. Le Cuſtodes vero apum hij ſunt prelati ec cleſiarum. et prīcipes terre boni ſiue ma li. Ad bonos vero cuſtodes loquor qͦs et ego deus et cuſtos eoruꝫ ammoneo. vt cuſtodiant apes meas Conſiderent enim exitum earum et ingreſſum. Atte dant ſi fuerint infirme vel ſane. Quod ſi forte diſcernere neſciunt. ecce tribus ſignis dico eis quomō cognoſcant Hec apes inutiles ſunt. que ſunt ſegnes ī vo latū. indiſpoſite tempore. vacue ī appor tatione dulcedinis. Segnes in volatu ſunt illi. qui plus curant de temporali bus ꝙͣ eternis. plus timent mortem cor poris ꝙͣ anime. qui ſic loquitur ſecuꝫ di cens. Cur debeo habere inquietudineꝫ cum poſſim habere quietē? Cur debeo me dare morti cum poſſum viuere? Nō conſiderātes miſeri. ꝙ ego rex glorie po tentiſſimus. aſſumpſi in me impotentiā. Sum eciam quietiſſimus et ip̄a vera qͥ es. et tamē aſſumpſi pro eis inquietudi nem. quos et morte mea liberaui Illi ve ro indiſpoſiti ſunt tempore. quorum affe ctus querit terrena. quorum locutō ad ſcurrilia. quorum opus ad ꝓpriam vtili tatem. quorum tempus tale eſt. quale q̄ rit corpus. Illi autem caritatem nō ha bent ad alueolum nec congregant dul cedinem. quia opera quedaꝫ faciunt mi chi bona. ſed ex timore ſupplicij. Qui li cet opera quedam pietatis habent. non tamen reliquunt ꝓpriam voluntatem ⁊ peccatū. Qui ſic habere volunt deum. vt tamen nec mundū reliquant. nec ali quem defectum et turbatōem patiātur Iſti tales vacuis pedibus cur runt in domum. quia currunt ſed indi ſcrete. volant ſed non caritate debita. Propterea cum autumnus venerit id eſt tempus ſeparationis. Apes inutiles ſeparabuntur a bonis. que pro amore ſui et cupiditate. fame eterna cruciabū tur. Pro contemptu vero dei et tedio boni. nimio frigore diſſoluentur. ſed nō conſument̉. ¶ Uerūtn̄ amici mei. de tri plici malicia malarū apū ſibi cauē debēt. Secundus. Liber. Primo ne putredo earum veniat in au res eorum. quia venenate ſunt Ablato quippe melle vacue ſunt a dulcedine. ꝓ qua abundant amaritudine venenataꝫ Scd̓o caueāt pupille oculoꝝ ſuorum ꝓ alis earum quia acutiſſime ſunt qͣſi acus Tercio ſeruent corpus ſuū ne nudū ſit pro caudis earum. habēt enim aculeos quibus amare nimis pungūt/ Quid āt iſta ſignificent ſapientes ſciunt exponē qui mores earum attendunt et affectꝰ. Qui vero neſciunt intelligere. timeant periculū. fugiant conſortium earū et ex empla. Alioquin addiſcēt experiendo que nō nouerunt audiendo R Deinde loquebatur mater. Bn̄dictus ſis tu fili mi. qui es et qui eras et eterna liter eris. miſcd̓ia tua dulcis eſt et iuſti cia tua magna. Michi videtur fili mi ꝑ ſimilitudinē loquendo. ꝙ nunc ſic tecuꝫ eſt. quaſi ꝙ quedam nubes aſcenderet in celum. hanc vero p̄cederet lenis aer In nube aūt apparuit quaſi quoddam tenebroſum. ſed qui erat extra domum ſentiens lenitatem aeris. eleuauit ocl̓os et vidit nubem tenebroſam. et cōſiderās ſecum ait. Obſcuritas iſtius nubis vide tur michi ſignificare futuram pluuiam. et mox ſano vſus conſilio feſtinauit ī la tibulum. a pluuia ſe abſcondēs. Alij ve ro qui erant ceci. vel qui forte nō cura bant paruipendentes lenitatē aeris. nec formidantes obſcuritatem nubis. exꝑie bantur hoc qd̓ nubes ſignificabat Que quidem nubes creſcēs per totum celū venit cum maxima cōmotione et igne impetuoſo. tanqꝫ forti ꝙ ad cōmotiōem eius exibat vita. Ad ignem vero omīa conſumebant̉ interiora homīs et exteri ora. ita ꝙ nichil remaneret. I Hec nubes fili mi verba tua ſunt. que ml̓tis tenebroſa videntur ⁊ incredibilia. quia non multotiēs audita. quia ydiotis mi niſtrata. nec ſignis declarata. Hec ver ba p̄cedit petitio mea. et miſcd̓ia tua qͣ miſereris omībus. ⁊ allicis quaſi mater omnes ad te. Hec miſcd̓ia lenis eſt qua ſi aer leniſſimus in patiētia ⁊ ſufferētia a. calida eſt in caritate. qua prouocātes te ad iram mones ad miſcd̓iaꝫ. ⁊ offers contemptoribus pietatem Ergo omēs qui audierint verba hec eleuēt oculos et videbunt in intelligentia vnde ꝓceſ ſerint verba. Inquirant ſi ſonuerūt mi ſericordiā et humilitatem. Attendant ſi ſonant p̄ſentia an futura. veritatem an falſitatem. et ſi vera inuenerint fugiant ad latibulum. id eſt ad veram humilita tem cum diuina caritate. Nam cum iu ſticia venerit. tunc pre timore ſeꝑabitur anima a corpore. animā vero claudet in ſe ignis. et ardebit interius et exterius Ardebit quidem ſed non conſumetur. Propterea ego regina miſcd̓ie clamo ad habitatoresⁱ mundi. eleuēt oculos ⁊ vi deant miſcd̓iam. Ego moneo et rogo qͣ ſi mater. conſulo quaſi domīa. Cum enī venerit iuſticia. impoſſibile erit reſiſte. re. Ergo credite firmiter ⁊ reſpicite. ꝓ bate in conſciētia veritateꝫ. mutate vo luntatem. et tunc qui oſtenderit verba caritatis. oſtendet et opera et ſigna ca ritatis. M Deinde filius michi loq̄ batur dicens. Oſtendi tibi ſupra de api bus ꝙ habent triplex bonū de apiaſtro ſuo. Dico tibi nunc. ꝙ tales apes debe rēt eſſe illi cruciferi. quos in illis finibꝰ terrarum xp̄ianorum poſui. Sed iaꝫ ipi pugnant contra me. Nam de animabus non curant. non compatiūtur corpori bus. conuerſorū ad fidem catholicam ⁊ ad me de errore. Opprimunt enim eos laboribus. priuant libertatibꝰ. in fide nō inſtruunt eos. ſacramentis priuāt. et cū maiori dolore mittunt eos ad infernuꝫ ꝙͣ ſi ſtarent in ſuo aſſueto paganiſmo. Nec eciam pugnant niſi vt dilatent ſuꝑ biam ſuam. et augeant cupiditateꝫ ſua Ideo veniet eis tēpus quo confringen tur dentes eorum. manus dextra mutila bit̉. et ſubneruabit̉ dexter pes eoꝝ. vt v uant et ſeip̄os cognoſcant. Liber. Secundus. Uerba querimōie det̓ de tribus que nūc per mundū tranſeūt. et qualiter deus elegit tres ſtatus ab in ſtio. ſcilicet clericorū. defenſorū. et labo ratorum. et de pęna hom̄ibus ingratis parata et de gloria gratis illata et cōce ſa hominibus. ¶ Capitulum. xx. Idebatur exercitus celeſtis magnus. ad quē dn̄s locutꝰ Oeſt dicens. A Licet oīa videtis et ſcitis in me. tamē quia michi ſic placet. conqueror corā vobis de tri bus. Primo ꝙ apiaria illa ſuauiſſima. q̄ in celo ab eterno edificata ſunt. de qui bus apes ille inutiles exierūt vacua ſūt Scd̓o ꝙ abiſſus illa inſatiabilis. cui nō lapides non arbores reſiſtunt. ſemꝑ aꝑ ta eſt. in quā anime deſcendunt ſicut nix de celo in terram. Et ſicut a facie ſolis nix diſſoluitur in aquā. ſic aīe ad magni tudinem ſupplicij diſſoluentur ab omni bono. et renouantur ad omnē penam Tercio conqueror. ꝙ pauci ſunt qui at tendunt vacuitatē locorum. de quibus p̄uaricati ſunt angeli mali ⁊ animarū ca ſum. ideo merito cōqueror. ¶ Ego enī ab initio elegi tres viros. per quos in telligo triplicem ſtatum in mundo. Pri mo elegi clericum qui clamaret volun tatem meam voce. et oſtenderet opere Scd̓o defenſorem elegi. qui amicos me os defenderet vita ſua. et paratus eſſet pro me ad omnem laborē. Tercio elegi laboratorem. qui laboraret manibus ſu is. vt paſceret corꝑa labore ſuo. B Primus ſcilicꝫ clericus nunc factus eſt leproſus et mutus. quia omīs qui querit in clerico videre pulcritudine morum et virtutuꝫ. recurrit retro. turbat̉ viſu. et abhorret accedere ad eum. propter lepram ſuperbie et cupiditatis ſue. Si vero querit eum audire. mutus factus eſt ip̄e clericus a laude mea. et garrulꝰ ad laudem ꝓp̓am. Quomō ergo tunc a perietur via ad tantam ſuauitatem acqͥ rendam. ſi ille debilis eſt qui deberet p̄ cedere. et ſi ille mutus eſt qͥ deberet cla mare. quomodo tunc audietur ſuauitas illa celeſtis? Scd̓s ſcilicet defenſor tre pidat in corde. vacuus ē manibus. quia trepidat pro ſcandalo mundi et amiſſio ne honoris eius. Uacuus eſt manibus. quia nulla diuina opera facit. ſed omīa que facit facit pro mundo. Quis ergo tunc defendet ppl̓m meum. ſi ille qui ca put deberet eſſe timet? Tercius eſt ve lut aſinus qui caput inclinat ad terraꝫ. ⁊ ſtat quatuor pedibus iunctis ſiml̓ Ue re ſicut aſinus eſt populus. qui nulla de ſiderat niſi terrena. qui negligit celeſtia et querit caduca Ipſe quaſi quatuor pe des habet. quia modicam habet fidē et vacuam ſpem Tercio nulla opera bo na. Quarto voluntatem completaꝫ ad peccatum. Inde os gule et cupiditati ſemper apertum ſtat. Ecce amici mei. quomō per tales poteſt abyſſus illa in ſatiabilis minui. quomō fauꝰ poterit im pleri? C Tunc reſpondit mat̓ dei. Bn̄dictus ſis tu fili mi. querimōia tua iuſta eſt. Ego ⁊ amici tui. nō habemus ad te pro humano genere aliquā excuſa tōem niſi vnum verbum. in quo ſaluari poteſt Hoc eſt. miſerere iheſu xp̄e fili dei viui. Hoc ego clamo. hoc et amici tui. Reſpōdit filius. Uerba tua ſunt ſuama in auribus meis. ſapiunt delectabiliter in ore. intrant cū caritate in cor ¶ Ego habeo vnum clericum et vnum defenſo rem et vnum ruſticum Primus eſt de lectabilis ſicut ſponſa. quā ſponſus ho neſtiſſimus cum diuina caritate toto de ſiderio deſiderat. huiꝰ vox erit ſicut vox que ex clamore ⁊ collocutione reſultat in ſiluis. Scd̓us erit paratus dare vitā ſuam pro me. non timebit mundi obpro brium. Hunc ego armabo armis ſpiri tus ſancti. Tercius habebit tam fir mam fidem ꝙ dicet ſic. Tam firmiter credo qd̓ quaſi videam que credo. Liber. Secundus. ſpero eciam omīa que promiſerat deus. voluntatem habebit faciendi bona ⁊ ꝓ ficiēdi in bono et omittere mala In os primi hoīs dictoꝝ triū ponā tria verba q̄ clamabit. Primo clamabit. qui habet fidem faciat oꝑe que credit: Scd̓o qui ſperat firmiter. ſtabilis ſit in om̄i bono. Tercio qui diligit perfecte et caritati ue. deſideret feruenter videre que dili git. Scd̓us erit quaſi leo fortis in labo rando. in inſidijs p̄cauendis. ſollicitus ⁊ ſtabilis in ꝑſeuerādo. Tercius erit ſapi ens ſicut ſerpens. qͥ ſtabit in cauda et ca put leuabit ad celum. Iſti complebunt voluntatē meā. hos ſequent̉ alij Et licꝫ tres nomino. et ꝑ eos tn̄ plures intelli go ¶ Deinde loquebat̉ ad ſpōſam di cens. Sta ſtabilis noli ſollicitari de mū do. nō de obprobrio. qꝛ qui omīa obpro bria audiui ego ſum deus tuus et dn̄s Uerba virginis glori oſe ad filiā de modo xp̄m de cruce depo nendi et de ſuis. amaritudine ⁊ dulcedi ne in filij paſſione. et qͣlit̓ anīa per virgi nem et amor dei et mundi. ꝑ duos iuue nes deſignant̉. ⁊ de cōditionibus quas aīa debet habere tanꝙͣ virgo. ¶ Capitulum. xxj. Aria loquebat̉. A Quī qꝫ cogitare debes filia mea. Primo. ꝙ oīa mēbra filij mei in morte diriguerūt et frigeſcebant. et ſanguis qui de vulneribus eius in paſſi on effluxit. mēbris oībꝰ adheſit coagu latus. Scd̓o ꝙ in corde punctus erat tā amare ⁊ īmiſericordit̓. ꝙ pungēs nō deſtitit donec lancea attigit coſtam. et ambe partes cordis eſſent in lācea Ter cio cogita quomō deponebat̉ de cruce Hij duo qui depōebāt eū de cruce tres applicabāt ſcalas. vna ꝓtendebatur ad pedes. ſcd̓a ſubtꝰ aſcellas et ad brachia. tercia ad meditatem corporis. Primus aſcendit et tenebat eum per mediū Se cundus aſcendens per aliam ſcalam. ex cuſſit primo vnū clauū de vno brachio. Deinde applicata ſcala excuſſit clauum alterius manus. Qui quidem claui lon ge vltra ſtipitem crucis ꝓtendebantur Deſcendente igitur illo qui ſuſtētabat onus corporis. paulatim et modice pro ut poterat. ille alius aſcendit ſcalā que tendebatur ad pedes. et excuſſit clauos de pedibus. Cumqꝫ appropinquaret ad terram. vnus eorum tenuit corpus per caput alius ꝑ pedes. ego vero que mater eram tenui per mediū. et ſic nos tres portauimus eum ad quandā petrā q̄ in lintheo mundo per me operta erat. in quo obuoluimus corpus ſed non cō ſui lintheum. ſciebam enim pro certog non in tumulo putreſceret. B Poſtea maria magdalene et alie ſancte mulieres venerunt. necnon et̄ angeli ſancti ml̓ti quaſi athomi ſolis affuerūt. obſequiū exhibentes creatori ſuo Qua lem autem triſticiam tunc temporis ha bui. non eſt qui valeat dicere. Erā enī ſicut mulier pariens cuius omnia mēbra poſt partum tremula ſunt. Que licet p̄ dolore vix reſpirare poſſit. tamē gaudet interius quantū poteſt eo ꝙ ſcit filium ſuum natum. in eandem miſeriam de qua exiuit nunꝙͣ rediturum. Sic ego licet ex morte filij mei eram incomparabilit̓ triſtis. tamen quia ſciui filium meum nō amplius moriturum. ſed ineternum vio turum. gaudebam in anima mea. et ſic cum triſticia mea quedam leticia miſce batur. Uere dicere poſſim. ꝙ ſepulto fi lio meo. quaſi duo corda in vno ſepul cro fuerunt. Nunquid non dicitur. vbi eſt theſaurus tuus ibi eſt et cor tuū Sic̄ in ſepulcro filij mei. ſemper cogitatio et cor meum verſabatur G Deinde adijciens mater dei dixit. Dicaꝫ tibi de illo tali per modum exempli. quomodo et in quo ſtatu poſitus erat. ⁊ quomo do nunc conſtitutus eſt. quaſi ꝙ quedā vir go cuidam deſponſata eſſet. ⁊ autē ip̄aꝫ duo iuuenes ſtarēt qͦrum vnꝰ a virgine Secundus. Liber. vocatꝰ dixit ei. Conſulo tibi ne credas ei quem deſponſaſti. ip̄e enim rigidus ē in operibus ſuis. tardus in remunerati on. auarus in donis Crede ergo magis michi ⁊ verbis que tibi dico. ⁊ monſtra bo tibi aliuꝫ. qui nō eſt durus ſed leuis in oībus. qͥ dat tibi ſtatī qd̓ deſideras. q dat etiam tibi copioſe que placent ⁊ de lectant Quibus auditis virgo cogitās ſecum reſpōdit. Uerba tua ſunt dulcia ad audiendū. Tu perſonaliter lenis es et pulcer ad ſentienduꝫ. conſultū credo verba tua ſequi Et cū extraheret annu luꝫ de digito vt porrigeret iuueni. vidit ſuperius vnā ſcripturā in qua erant tria verba Q Primū erat. cuꝫ veneris in cacumen arboris. caue ne apprehen das aridum ramū arboris ad ſuſtentan dum te. ne forte cadas. Scd̓m verbum erat. caue ne recipias conſiliū ab inimi co. Tercium erat. nō ponas cor tuū in ter dentes leonis. Cūqꝫ virgo videret hec. retraxit manū ⁊ retinuit annulum cogitās ſecū ſic. Hec tria que video. for te notant ꝙ iſte qui me in ſponſaꝫ habe re cupit non eſt fidelis. Michi videt̉ ꝙ verba ſua ſunt vana. et plenus eſt odio et interficiet me. Et cum ſic cogitaret iterū reſpexit et vidit aliam ſcripturam in qua etiā erant tria verba Prmū erat Da ei qui tibi dedit. Secundū verbuꝫ erat Da ſanguinē ꝓ ſanguine. Terciū erat. non alienes poſſeſſori quod ſuū ꝓ prium eſt. Quibus viſis ⁊ auditis cogi tauit iterū ſic virgo. Prima tria verba informant me. quo fugiā mortem. ſequē tia tria quomodo obtineam vitā. ergo iuſtum eſt. vt magis ſequar verba vite tunc virgo ſapiēti vſa conſilio vocauit ad ſe ſeruū illius. qui eā primo deſpoſa uit. et eo appropinquāte. ille qui eā deci pere voluit ſe ab eis elongauit. E Talis eſt anīa illius deſponſata deo ſuo Duo iuuenes qͥ ante eā ſtabāt. ſunt ami cicia dei ⁊ amicicia mūdi. Nā amici mun di magis ⁊ viciniꝰ appropinquāt ei vſqꝫ nūc. qͥ loquebant̉ ei de diuitijs ⁊ honoro mundi. ad quos pene extēdiſſet annulū amoris ſui. et eis in omībus conſenſiſſet Sed ſuccurrēte gr̄a filij mei. vidit ſcrip turā quandā id eſt audiuit mīe eiꝰ v̓ba in qͥbus intellexit tria. ¶ Prīo ꝙ cauēt ſibi. ne duꝫ altius aſcenderet ⁊ rebus ca ſuris inniteretur. grauior ei caſus immi neret. ¶ Scd̓o intellexit nichil eē in md̓o niſi dolorē. ⁊ ſollicitudinē ¶ Ter cio ꝙ mala ē dyaboli retributio ¶ De inde aliam ſcripturā vidit. ſcilicet audi uit v̓ba eius conſolatoria Primo vt da ret ſua deo. a quo habet omīa. Secūdo vt redderet ei ſeruiciū corꝑis ſui. qui ſan guinem ſuū fudit pro eo. Tercio vt nō alienaret animā ſuā a deo ſuo. qui eam creauit et redemit. Iſtis auditis et dili genter ꝯſideratis. appropinquāt ei nūc ſerui dei et placēt. et elongāt ſe ab eo ſer ui mūdi. F Sꝫ nūc anīa eius eſt qua ſi virgo. que de brachio ſpōſi ſui nouiter ſurrexit. que tenet̉ habere tria. Primo veſtes decoras ne forte derideat̉ a famu lis regis. ſi in veſtibus deprehenditur ali qua deformitas Secundo debꝫ eſſe mo rigerata iuxta volūtateꝫ ſponſi. ne ſi ali quid in actibꝰ ſuis inueniat̉ inhoneſtum dehoneſtet̉ ſponſus ꝓpter eā. Tercio de bet eſſe mūdiſſima. vt ſpōſus nō īueniat in ea vnam maculam. pro qua contēpni et repudiari poſſit. Deinde habeat duc tores ad cubiculum ſponſi ſui. ne forte in ambitibus vel in ſubtili aditu errare contingat. Qui vero ductor eſſe debet duo habeat. Primo vt videat̉ a ſequēte Scd̓o vt audiat̉ qͥd docet et quo itur Ille autē qui ſequit̉ aliquem preceden tem tria tenetur habere. Primo vt non ſit ſegnis ⁊ piger in ſequendo. Scd̓o vt nō abſcōdat ſe a p̄cedente Tercio vt di ligētius attēdat ⁊ ꝯſideret veſtigia p̄ceſ ſoris. et eū ſollicite ſequat̉. Ergo anima eius vt ad cubiculū ſpōſi ꝑueniat. neceſ ſe eſt vt a ductore ducat̉. qui eā ad ſpon ſum ſuum deum feliciter perducat. Secundus. Liber. Uerba doctrine virgi nis glorioſe ad filiam de ſpūali. ⁊ temꝑa li ſapientia ⁊ quā ip̄arū. quis debeat imi tari. et qualiter ſpūal̓ ſapiētia poſt pau cos labores ducit hominē ad ꝑpetuam conſolationem. temꝑalis vero ad eter nam damnatōem. Capl̓m. xxij. Aria loquebatur: A Scribitur ꝙ qͥ vult ſapiēs eſſe. addiſcat ſapientiā a ſa piente. Unde per exemplum dico tibi qͣſi eſſꝫ vnus qui volens addiſcere ſapi entiā. vidit duos magiſtros ante ſe ſta re. ad quos ait: Libetiſſime addiſcereꝫ ſapiētiam ſi ſcirem quo me duceret. qͣlē haberet vtilitatem et qualem finē. Re ſpōdit alter mgr̄orum. ſi meam ſapiētiā ſequi volueris ducet te in altiſſimū mō tem. ſed in via duricia lapidum eſt ſub pedibus. difficultas et preruptū eſt ī aſ cenſu. Si laboraueris in iſta ſapientia habebis qd̓ exterius eſt tenebroſum. intus fulgidum. Si tenueris eā firmit habebis qd̓ vis. Sed quaſi circulꝰ cir cumuoluit̉. et adtrahet te ſibi magis magis. dulciter ac dulcius. donec letie a ab om̄i parte tempore ſuo ꝑfundaris ¶ Scd̓us magiſter ait. Si ſapientiam meā ſecutus fueris. ducet te in vallem floridam. ⁊ ex om̄i terre fructu amenā Mollicia ē in via ſub pedibus. et in de ſcenſu modicus labor. Si perſtiteris in iſta ſapīa habebis qd̓ extra ē fulgidum ſꝫ cū frui eo volueris fugiet a te. hēbis eciā qd̓ nō durat ſꝫ ſtatim finit̉. et cū li ber ꝑlectus fuerit. ſimul ⁊ liber ⁊ lectu ra adnichilat̉. et vacuus relinqueris: B Quibus auditis cogitabat ille ſe cū. Audio hic duo mirabilia. ſi aſcende ro in montē debilitant̉ pedes. ⁊ gͣuatur dorſum. Si vero obtinuero qd̓ extra ē obſcurū. qͥd michi ꝓdeſt? Si āt labora uero in eo qd̓ nullū habebit finē. qn̄ tūc erit conſolatio? Alter qͦꝫ mgr̄ ꝓmittit qd̓ fulgidum eſt extra. ſed nō manſurū. ſapientiā cum lectura finiturā Que er go michi in iſtis vtilitas ſi carēt ſtabili tateᵍ Cūqꝫ ſi cogitabat in animo. affu it exim prouiſo quidā homo inter duos magiſtros et ait. Licet mons altus eſt et difficilis eſt in aſcenſu. tamen ſupra montem nubes eſt lucida ex qua hēbis refrigeriū. Si aūt qd̓ ꝓmittit̉ exterius eſt tenebroſum. frāgi quidē poteſt et ſic obtinebis aurum qd̓ intus latet. qd̓ cū leticia et̓nalit̓ poteris poſſide. ¶ Duo iſti magiſtri duplex ē ſapīa. ſpūalis vide licet et carnalis. Spūalis ē voluntatē ꝓpͥam deo relinquere. et toto deſiderio et opere in celeſtia ſuſpirare. Nō enim veraciter ſapīa dici pōt. niſi cum v̓bis concordat opꝰ. hec ſapīa ducit ad vitaꝫ beatā. Sꝫ iſta ſapīa ē petroſa in ꝑueniē do. et p̄rupta in aſcendēdo Durū quippe eſt ⁊ petroſū videt̉. affectōibus ſuis reſi ſtere Preruptū ē ꝯſueta delectabilia ca care. mūdi honorē nō amare. G E uis āt ſic difficile ē. Attn̄ qͥcūqꝫ cogitat ſecū. qꝛ tēpus breue ē ⁊ mūdus finiturꝰ animūqꝫ ꝯſtant̓ firmauerit ad deū. huic ſupra montē apparebit nubes. id eſt cō ſolatio ſpūſſcī. Eius deniqꝫ erit dignus cōſolatōe. qͥ non alium conſolatore q̄rit niſi deū. Qūo enī īcepiſſent tā ardua et amara oēs electi d̓i. niſi bone volūtatꝭ hoīs. tanꝙͣ inſtrumēto bono cooꝑatus fuiſſet ſpūs dei? Hunc aūt ſpm̄ adduxit eis voluntas bona. inuitauit diuina ca ritas quā habebāt ad deum. quia labo rabant voluntate et affectu. donec ope re fiebāt fortes. Adepta vero cōſolatio ne ſpūs. obtinebat̉ ⁊ mox aurū diuīe de lectatōis ⁊ caritatis. qͣ nō ſolū patiebā tur multa cōtraria. ſꝫ in patiēdo ꝯſidera ta retributione delectabantur. Hec de lectatio videtur mundi amatoribꝰ tene broſa. quia diligunt tenebras Dei vero amatoribꝰ lucidior eſt ſole et fulgentior auro. qꝛ frangūt tenebras vicioꝝ. et al cendunt in montē patīe. contemplates Secundus. Liber. nubem conſolationis que nō finitur. ſꝫ incipit in pn̄ti et qͣſi circulꝰ circūuoluit̉ donec venerit ad perfectiōem: O ¶ Mundi vero ſapiētia ducit ad vallē huius miſerie. que florida videt̉ in abū dantia rerum. amena in honoribꝰ. molꝰ in voluptate. Iſta ſapientia citius fin etur. nec aliquid plus vtilitatis habet niſi qd̓ ſolummodo videbat et audiebaꝫ ¶ Ergo filia mea inquire ſapīam a ſa piente id eſt a filio meo Ipſe quippe ſapiētia a quo eſt omīs ſapientia. circū lus ille ip̄e eſt qui nunꝙͣ terminat̉. Ege clamo ad te quaſi mater ad filium. dili ge ſapientiā que intus eſt quaſi aurum. extra conteptibilis. Intus feruēs cari tate. extra laborioſa ⁊ oꝑe fructuoſa. ⁊ ſi turbaris ex onere. ſpūs dei erit conſo lator tuus. Accede et conare tanꝙͣ ho mo progrediens donec aſſueſcit. non re trocedas donec venias ad montis ſūmi tatem Nichil enim tā difficile eſt. qd̓ ī continuatione ſtabili et rationabili nō erit facile. Nichil taꝫ honeſtum in prin cipio aggreſſionis. qd̓ ex imꝑfectiōe co ſumatiōis non obfuſcet̉. Ergo accede ad ſpūalem ſapientiā. hec ducet te ad la bores corꝑis. ad mundi contemptū. ad modicā tribulatōem. ⁊ ꝑpetuā conſola tōem Mundi vero ſapientia fallax eſt et pungitiua. hec ducet te ad temꝑaliū congregatōem. et ad pn̄tem honorē. ſꝫ in fine ad maximā infelicitatē. niſi ſollici te p̄uideatur et caueatur Uerba virginis glori oſe ſue hūilitatis declaratōis ad filiā. et qͣlit̓ hūilitas ꝑ mantellū deſignat̉. et de cōditōibꝫ vere hūilitatis. et de eiꝰ fruc tu mirabili. Capl̓m. xxiij. Ulti mirant̉ cur tecū loqͦr ¶ A Certe ideo vt hūili tas mea oſtēdat̉. Sicut enī cor de mēbro corꝑis infirmo nō gaudet an̄qͣ iterū receꝑit ſanitatē. ⁊ recepta ſanitate plus letatur. Sic ego qͣntūcūqꝫ hō peccat. ſi ex toto corde et vera eme datōe ad me reuerſus fuerit. ſtatim pa rata ſū reciꝑe reuertentē. Nec attēdo quantū peccauerit. ſꝫ cū qͣli intentōe et voluntate redit. ¶ Ego vocor ab omī bus mat̓ miſcd̓ie. vere filia. mīa filij mei fecit me miſericordē. ⁊ mīa eius viſa cō patientē. Ideo miſer erit qͥ ad mīam cū poſſit nō accedit. Ergo tu filia mea vēi et abſconde te ſub mātello meo. hic ē ex terius contēptibil̓. intus vero vtilis ꝓ pter tria Primo obumbrat ab aere tem peſtuoſo. Scd̓o munit a frigore vrente Tercio defendit ꝯtra nubiū ymbrē Hic mantellꝰ hūilitas mea ē. hec videt̉ a mū di amatoribꝰ valde ꝯtēptibilis. ⁊ ſuꝑſti cioſa ad imitādū B Quid enī con tēptibilius ē ꝙͣ vocari fatua. ⁊ nō iraſci vel verba reddere? Quid deſpectius ꝙͣ oīa relinq̄re et omībꝰ indigere? Quid doloroſius apud mūdiales. ꝙͣ iniuriā ſuā diſſimulare et om̄ibus ſe credere. et te nere indigniorē et hūiliorē? Tal̓ o filia erat hūiltas mea. hoc gaudiū meū. hec voluntas tota. que nulli niſi filio meo placere cogitabam. Ueruntamen hec humilitas. ſequentibꝰ me valet ad tria Primo pro aere corruptiuo et tēpeſtuo ſo. id eſt pro obprobrio hominum et de ſpectione. Sicut enim aer impetuoſus et fortis. ab omni parte impellit hoīem et infrigidat. ſic hominem impatientem et futurorum inconſideratiuum. obpro bria faciliter deijciunt. et animū a cari tate remittunt. Sed quicunqꝫ ad humi litatem meaꝫ ſedule attendit. cogitet qͣ lia ego domina oīm audiui. querat lau dē meā non ſuam. Cōſideret ꝙ verba non ſūt niſi aer. et mox habebit refrige riū. Ut quid enī mundiales tā impatiē tes ſunt ad verba ⁊ obprobria. niſi quia plus querunt laudē ꝓpriā ꝙͣ dei. et hūili tas ī eis ē nulla. qͥa obturatū hn̄t oculū a peccatis. Ergo ꝙͣuis iuſticia ſcripta dicit. verba contumelioſa non debere Secundus. Liber. audiri ſine cauſa vel ſuſtineri. virtus ta men eſt ⁊ merces. illata patienter prop ter deum audiuiſſe ⁊ ſuſtinuiſſe. C Scd̓o hūilitas mea defendit a frigore vrente. id ē ab amicicia carnali. Eſt enī q̄dam amicicia quā diligit̉ hō ꝓpter pn̄ tia iſta. ſicut illi qui loquūt̉ ſic. Ciba tu me ⁊ ego te in pn̄ti. qꝛ nō curo qͥs te ci babit poſt mortē. Honora tu me et ego te. naꝫ pro mīmo eſt michi qual̓ ſequat̉ honor futurus. hec enī eſt amicicia frigi da abſqꝫ calore dei. dura quaſi nix cōge lata. in amore et cōpaſſione proximi in digētis. Infructuoſa ad p̄mium Diſiū cta enim ſocietate. ⁊ depoſita menſa ſta tim diſſoluta eſt omīs amicicie vtilitas et fructus euacuatꝰ. Quicūqꝫ vero hu militatē meā imitat̉. ip̄e benefacit om̄i bus ꝓpter deum. tā inimicis ꝙͣ amicis Amicis. qꝛ in honore dei ſtabilit̓ ꝑſiſtūt Inimicis vero. qꝛ creatura dei ſunt et forte futuri boni Tercio defendit hūili tatis mee ꝯſideratio. ab ymbribꝰ et im mūdicia aque que procedit de nubibꝰ. Un̄ enim procedit nubes. niſi de humo re et vaporibus procedētibꝰ de terra. q̄ cum calore aſcendētes in celum dēſant̉ in ſuꝑioribus. ⁊ ſic fiunt inde tria. ſcilicꝫ pluuia grādo et nix Q Hec nubes corpus homīs ſignificat. qd̓ de īmundi cia procedit. Habet autē corpus tria ſe cum. ſicut et nubes ſecum. Habet enim corpus audire videre ⁊ ſentire. Ex eo enim ꝙ corpus habet videre cōcupiſcit ea que videt. ꝯcupiſcit bona et pulcras facies. concupiſcit latas poſſeſſiones Quid aūt ſunt omīa iſta. niſi quaſi q̄dā pluuia procedens de nubibus. maculās aīm ī affectu congregationis. inquietās per ſollicitudines. diſtendens per inu tiles cogitatus. et perturbans in con gregatorum amiſſione. Ex eo vero ꝙ corpus habet audire. libenter audit ho norem ꝓpͥum. mundi amiciciam. Audit quecunqꝫ corꝑi ſunt delectabilia. aīeqꝫ nociua. Hec omnia quid aliud ſunt. niſi quaſi nix citius diſſoluenda. Frigidam faciens animā ad deum. et obduratam ad hūilitatem Ex eo vero ꝙ corpus ha bet ſentire. ſentit libenter ſuam volup tatem et corporis quietudinem. hoc qͥꝛ aliud eſt niſi quaſi grando ex aquis īmū dicie congelata. animam infructiferam reddens ad ſpiritualia. fortem ad mur dialia. ⁊ mollem ad corporis oblectam̄ ta Ergo quicunqꝫ ab hac nube defen di deſiderat. confugiat ad humilitatem meam. et imitetur eam. Per hanc enim defenditur a cupiditate viſus. ne cōcu piſcat illicita. Defenditur a delectatio ne auditus. ne audiat contra veritatē Defenditur a voluptate carnis. ne ſuc cumbat ī illicitis motibꝰ. ¶ Uere dico tibi ꝙ humilitatis mee conſidera tio. ip̄a eſt tanꝙͣ bonus mantellus cale faciens portantes ſe. eos ſcꝫ qui non ſo lum eum portant cogitatōe. ſed et oꝑe Non enim calefacit mantellus corpora lis. niſi portetur Nec humilitas mea pro ficit eam cogitantibus. niſi ⁊ pro modu lo ſuo vnuſquiſqꝫ ſtuduerit eam imitari ¶ Ergo filia mea indue te hac humili tate pro viribꝰ tuis. quia mulieres mū di mantellos portant. qui extra habent ſuperbiam. intus vero modicam vtilita tem. Has veſtes omnino fuge. quia niſi vileſcat tibi prius amor mundi. niſi con tinuo penſaueris circa te dei miſericor diam. et tuam circa eum ingratitudinē niſi cogitaueris ſemper ea que feciſti. ⁊ que facis. et qualem ſententiam iudicu pro hijs mereris. non poteris apprene dere mantellum. humilitatis mee. Ut quid enim ego me tantū humiliabam aut vnde promerui tantam gratiaꝫ. niſi quia cogitaui. et ſciui me nichil a me eē vel habere? Ideo et nolui laudem me am. ſed ſolius datoris et creatoris. Ef go filia fuge ad mantellum humilitatis mee. et cogita te peccatricem ſuper alt os. Quia eciā ſi aliquos videris malos neſcis quid eis cras futuꝝ ē. neſcis ecia Secundus. Liber. qua intentiōe. et qua ſciētia hoc faciūt Utrum in infirmitate an īduſtria Ideo nullis te preferas. nulloſqꝫ in corde tuo debes iudicare. Uerba exhortationis virginis ad filiam querimoniā innuen tia de paucitate ſuoꝝ amicoꝝ. et qualit̓ xp̄us loquitur ad ſponſam inquiēs. ꝙ ꝑ flores intelligunt̉ eius ſacra verba. ⁊ in quibus talia verba habeāt fructificare Capl̓m. xxiiij. Aria loq̄bat̉: A Ubi magnus exercitus eſſꝫ. qui cunqꝫ ꝓcederet iuxta euꝫ habens dorſum nimis grauatum aliquo magno pondere. et brachia ſimilit̓. et o culos plenos lacrimis. reſpiceret ad ex ercitum. ſi forte eſſꝫ aliqͥs qui cōꝑatere tur ei et releuaret onꝰ Talis ego erā nā ego plena fui tribulatione a natiui tate filij mei. vſqꝫ ad mortem eius Ego in dorſo meo portaui maximū onus. cuꝫ labori diuino iugiter inſtabam. et omīa aduenientia michi portabam patienter Inter brachia mea tolerabā oneroſum pondus. cū tribulatōem et dolorem cor dis. vltra oēm creaturā patiebar. Ego habui ocl̓os meos plenos lacrimis. qn̄ conſiderabā in mēbris filij mei loca cla uoꝝ. et paſſionē eius futurā. et cū vide rem in eo omnia cōpleri. que audiebā a ꝓphetis vaticinata. Sed nunc reſpicio ad omēs qui in mundo ſunt. ſi forte ſint aliqui qui compatiant̉ michi. ⁊ recogi tent dolorem meum. ⁊ valde paucos in uenio qui cogitant tribulatiōem et do lorem meū. Ideo filia mea licet a mul tis oblita et neglecta ſum. tu tn̄ non ob liuiſcaris me. vide dolorem meū et imi tare quantū potes. Conſidera dolores meos et lacrimas. et dole. quia amici dei pauci ſunt. Sta ſtabilis. ecce filius meus venit. Qui ſtatim veniens ait B Ego ſum deus tuus. et dn̄s qͥ lo quor tecum. verba mea ſūt quaſi flores arboris bone. et ꝙͣuis omnes flores de vna radice arboris ꝓdeunt. non tamen omēs flores vēiunt ad effectū fructus Sic v̓ba mea ſunt qͣſi quidam flores. de radice caritatis diuine ꝓdeuntes. que quidem multi ſuſcipiūt. non tn̄ in omni bus faciūt fructū. nec in omībus matu reſcunt. Quia qͥdam ſuſcipiunt ea et re tinent ad tempus. ⁊ ſic poſtea reijciunt quia ſpiritui meo ingrati ſunt. Quid aꝫ ſuſcipiunt ⁊ retinēt. quia caritate pleni ſunt. ⁊ in hijs faciunt fructum deuotio nis. et ſancte oꝑationis. Tu ergo ſpon ſa mea. qꝛ iure diuīo mea facta es. opor tet te habere tres domos. In prima de bent eſſe neceſſaria. que intrāt in corpꝰ In ſcd̓a veſtes. que veſtiāt corpus exte rius In tercia neceſſaria inſtrumenta ad vtilitatem domus. In prima debēt eſſe tria. primo panis. ſcd̓o potus. t̓cio edulium. In ſcd̓a domo debent eſſe eci am tria. Primo veſtimentū lineū. ſcd̓o laneum. tercio qd̓ fit de oꝑe vermium In tercia domo eciā tria Primo inſtru menta ⁊ vaſa. que implēda ſunt liquore ſcd̓o inſtrumenta viuentia. quibꝰ ꝓmo uentur corꝑalia. vtputa equi et aſini. et ſimilia. tercio inſtrumenta que per viua mouentur. Uerba āmonitōis xp̄i ad ſponſam de ꝓmiſſiōe in tribus domi bus fienda. et qūo bona voluntas ꝑ pa nem. premeditatio diuina per potuꝫ. ſa pientia diuina per edulium deſignātur. ⁊ qualiter ſapientia diuina non in litte ratura eſt ſed in corde. et vita bona. Capl̓m. xxv. Goip̄e qui loquor tecum. ſum creator omniū et a nul lo creatus. A Ante me nichil erat nec poſt me aliquid eſſe poterit. quia ego ſemper eram et ſemꝑ ſum. Ego eciam ſum dominꝰ. cuius po tentie nullus reſiſtere poterit. et a quo eſt omnis poteſtas et dominatio. Liber. Secundus. ¶ Ego loquor tibi ſicut vir loquitur ad vxorem ſuam. Uxor mea. nos debe mus habere tres domos. In vna debet eſſe panis. et potus. ⁊ edulium. Sꝫ po tes querere quid notat panis iſte? Nū quid noto panem qui in altari eſt. hic vtiqꝫ ante verba illa Hoc eſt corpꝰ meū panis eſt. ſed dicto verbo illo nō eſt pa nis. ſed corpus meum qd̓ de virgine ſū pſi. et in cruce veraciter crucifixum eſt hunc ego nō noto hic. ſed panis quē in domum nr̄am cōgregare debemus ē vo luntas bona et ſincera. ¶ Corporal̓ pa nis ſi mundus et purus ē. duo bona hꝫ Primo confortat. et dat venis et arte rijs et neruis omībus fortitudinē. Se cundo recipit ad ſe oēm putredinē inte riorem. et cum hac diſcedit. ⁊ in ſeceſſuꝫ vadit. et homo emundat̉. Sic volūtas pura. primo confortat. Nam ſi homo ni chil velit niſi que dei ſūt. nichil laborat niſi ad honorem dei. toto deſiderio deſi derat exire de mundo et eſſe cum deo. Hec voluntas cōfortat hoīem in bono augmentat amorem dei. facit ei mundū vileſcere. patientiā fortificat. et ſpē glo rie adipiſcēde roborat. intm̄ ꝙ omīa ad uenientia hylariter amplectit̉. I Scd̓o voluntas bona. oēm putredine extrahit. Que eſt putredo nocens anī niſi ſuperbia cupiditas ⁊ luxuria? Sed cum putredo ſuꝑbie vel alicuiꝰ alterius vicij venerit in menteꝫ. tunc diſcedit ſi homo cogitat ſic. Superbia vana ē. qͥa non decet accipientem laudari de bo nis datis. ſꝫ datorem. Cupiditas vana eſt. qꝛ omīa terrēa relinquent̉. Luxuria non eſt niſi fetor. ꝓpterea nolo eam. ſed magis volo ſequi voluntatem dei mei. cuius p̄mium non finietur. cuius bona nunꝙͣ veteraſcunt. Tūc omīs ſuꝑbie et cupiditatis temptatio diſcedit. ⁊ volun tas bona in bono ꝑſeuerat. ¶ Potus quē debemus habere in domibus nr̄is. eſt diuina p̄meditatio in oībus agēdis. Corꝑalis enim potus. duo bona habꝫ Prmo facit bonam digeſtōem. E qꝫ enim aliqua bona facere propon conſiderat ſecum ⁊ diligenter reu priuſꝙͣ faciat. quis honor dei ex hoc uenit. que vtilitas ad ꝓximum. que moditas ad anīam. et noluerit facer niſi aliꝙͣ vtilitatem diuina in opere ſu ꝑpenderit eſſe Tūc opus illud habel bonum ꝓceſſum. quaſi bonam dige nem Tūc ſi qua indiſcretio in oꝑef endo occurrere poterit. citius deprehe ditur. Tūc ſi quid diſtortū fuerit citi corrigitur. et opus ſuum rectū et rati nabile et edificatiuū. corā hom̄ibꝰ erit Nam qui in oꝑe ſuo diuinā premedit tōem non habet. nec vtilitatem queri anime et honorem dei. eciam ſi opꝰ ſuuꝫ ꝓceſſum habebit ad tempus. in fine ta men niſi corrigat̉ intentio. erit in nichi lum. C Scd̓o potus extinguit ſi tim. que eſt ſitis peior ꝙͣ peccatū. prau cupiditatis et ire. Et ſi homo p̄medit. tur que inde ꝓuenerit vtilitas. ꝙͣ miſe re finitur. que remuneratio ſi reſiſtitur mox per gr̄am dei extinguitur ſitis illa praua. ac cedit ardor diuine caritatis et boni deſiderij. ſurgit leticia. ex eo ꝙ nō fecit ea que venerunt in mentem eius Inquirit occaſionem qūo ea de cetero poterit cauere. quibus ſupplantatꝰ fu iſſet. niſi ſuccurriſſet p̄meditatio. ⁊ ſolli citior fiet de cetero in cauedo talia Hic ſponſa mea eſt potus qui ī fiſcū nr̄m de bet congregari. ¶ Tercio debet ibi eē edulium. hoc facit duo. Primo facit in ore meliorem ſaporem ⁊ melius conueīt corpori. ꝙͣ ſi eſſet ſolus panis. Scd̓o fa cit delicatiorem carnem. et meliore ſa guinem. ꝙͣ ſi eſſet ſolus panis et potus Sic eciam ſpūale edulium facit. Quid eſt autē edulium hoc. vtiqꝫ ſapientia di uina. Quicunqꝫ enim habet bonam vo luntateꝫ. nichil volens niſi q̄ dei ſunt. et diuinā p̄meditatōeꝫ. nichil faciendo ni ſi prius nouerit ibi honorem dei. huic ſa pit valde bene ſapientia. O O Secundus. Liber. ¶ Nunc potes querere que eſt diuina ſapientia? Multi enim ſunt ſimplices qͥ neſciunt niſi vnum ſcꝫ pater noſter. et hͦ vix rectum. Alij ſunt magne litteratu re et profunde ſcientie. Nūquid eſt diui na ſapientia? Nequaꝙͣ. Diuina enī ſapi entia nō eſt p̄ciſe in litteratura. ſꝫ in cor de et bona vita Quicūqꝫ cogitat ſedu le viam ad mortem qualitatē ip̄ius mor tis et iudiciū poſt mortem. hic ſapiēs ē Quicunqꝫ abijcit a ſe vanitatē mundi ⁊ ſuperflua. quicunqꝫ contentat̉ de ſol̓ ne ceſſarijs. et laborat in amore dei quātū poteſt. hic habet eduliū ſapiētie quo vo luntas bona ⁊ diuina p̄meditatio ſapiūt melius. Qn̄ enim homo cogitat mortē. et in morte nuditatē. qn̄ enim homo per pendit iudicium dei terribile. vbi nichil occultat̉ nichil dimittit̉ impunitū. quan do et cogitat mūdi inſtabilitatē et vani tatem. Nunquid non tūc gaudet ⁊ dul citer ſapit in corde reliquiſſe voluntatē ſuam deo. et abſtinuiſſe ſe a peccatis? Nūquid non tunc confortat̉ caro ⁊ ſan guis meliorat̉. id eſt oīs infirmitas aīe ſcꝫ accidia et moꝝ diſſolutio ꝓpellitur ſanguis diuine caritatis fit recentior Quia cōſiderat rationabilius fore dil genda ea que eterna ſunt. ꝙͣ que caſura E Ergo diuina ſapiētia nō eſt p̄ci ſe in litteratura. ſed in bono opere. quia multi ſapiētes ſunt ſcd̓m mundū ⁊ ad de ſideria ſua. ſed om̄ino inſipiētes ſunt ad dei mandata et voluntateꝫ eiꝰ. et refre natōem corꝑis ſui. Et hij nō ſunt ſapiē tes ſꝫ inſipientes ⁊ ceci. qꝛ ſciunt ea que caſura ſunt. ⁊ ad momentū vtilia. Eter na vero deſpiciūt et obliuiſcunt̉. ¶ Alij ſunt inſipientes ad mundi delectabilia ⁊ honorem eius. et ſapientes ad conſiderā dum que dei ſunt feruentes in obſequio eius. Hij veraciter ſapientes ſunt. quia ſapit eis preceptū dei et voluntas eius Iſti veraciter illumīati ſunt et apertos habent oculos. qꝛ ſemꝑ conſiderāt qūo veniant ad veram vitā. et veram luceꝫ Alij vero ambulāt in tenebris. et delec tabilius eis videtur eſſe in tenebris. ꝙͣ vi am inquirere ꝑ quaꝫ venire poſſent ad lucem. Propterea ſponſa mea Cōgre gemus in domos nr̄as hec tria ſcꝫ bonā voluntatem. p̄meditatōem diuinā et di uinam ſapientiā Hec enim ſunt ex qͥbus letari debemus. licet aūt te moneo. atta men omnes electos meos in mūdo in te noto. quia anima iuſti ſponſa mea ē. ego enim creator ſum et redemptor. Uerba admonitionis vite virginis ad filiam. et xp̄i ad ſpōſam de veſtimentis habēdis in ſcd̓a domo. ⁊ qualiter ꝑ talia veſtimēta pax dei et ꝓxi mi. et oꝑa miſcd̓ie. et abſtinētia pura de ſignant̉. et oīm iſtoꝝ declaratio optima Capitulum. xxvj. Aria loquebatur. At Impͥme tibi monile paſſiōis ꝯfilij mei. ſicut iſte ſcūs lauren tius imp̄ſſit ſibi. Ip̄e enim cogitabat qͦ tidie in mente ſua ſic. deus meus ip̄e eſt dn̄s meus ego vero ſeruus. Ip̄e domi nus ihūs xp̄us fuit nudatus et deriſus quomō ergo decet vt ego ſeruꝰ veſtiar delicatioribus? Ip̄e fuit flagellatus et affixus ligno. nō decet ergo vt ego qui ſeruus ſum. ſi vere ſeruus ſum. ſim abſqꝫ dolore et tribulatione. Cūqꝫ igitur ſuꝑ prunas extenderet̉. et cū adeps liquidꝰ in ignem decurreret. et omnia membra ignis inflāmaret. reſpexit oculis in celū dicens Bn̄dictus ſis tu deꝰ meꝰ et crea tor meꝰ ihū xp̄e. ego cognoſco me nō be ne in diebus meis vixiſſe. cognoſco eci am me in honore tuo modicum feciſſe. Ideo quia miſcd̓ia tua maxima ē. rogo te vt facias mecū ſcd̓m miſcd̓iam tuā. et cū iſto verbo aīa a corꝑe ſeꝑata eſt Ec ce filia mea qͥ tm̄ filiū meū dilexit. qui ta lia ꝓ honore eius paſſus eſt. adhuc indi gnum ſe dixit obtinere celum. Qūo er go illi digni ſunt. qui ſcd̓m voluntatem ſuā viuūt? B Propterea conſidera l. j. Secuſidus. Liber. ſemper paſſionem filij mei et ſct̄oꝝ eius Non enim ſine cauſa tāta paſſi ſunt. ſed vt alijs exemplum viuēdi darent. et vt oſtenderent quātam diſtrictiōem filius meus pro pct̄is exiget. qui non minimū pct̄m vult eſſe ſine emendatōe. ¶ De inde filius veniēs loquebat̉ ſpōſe dicēs Dixi tibi prius que debent eſſe in domi bus noſtris. Inter cetera em̄ debēt ibi eſſe veſtes ſub t̓plici genere. Primo ve ſtimentum lineum quod naſcit̉ et creſcit de terra, Scd̓o pellicium qd̓ fit de ani malibus Tertio ſericū qd̓ fit de v̓mibꝰ Lineū veſtimentum hꝫ duo bona Prīo molle ē ⁊ lene ad nuda corꝑis. Scd̓o non ꝑdit colorē ſuū. ſꝫ quo frequentius abluit̉ tanto fit mundius. Scd̓m veſti mentū ſcilicꝫ pellicium. etiam habꝫ duo Primo cooꝑit turpitudinē. ſcd̓o calefa cit ꝯtra frigus. Tertium veſtimētū ſcꝫ ſericū habet etiam duo. Primo videtur eſſe valde pulcrum et delicatū. Scd̓o valde carum ad emendū G Lineum vero indumētum qd̓ ad nuda corꝑis ha bile eſt. notat pacem et concordiā. Hāc debet deuota anima habere ad deū. vt pacē habeat cū deo ſuo. nichil aliud vel aliter volendo ꝙͣ qd̓ deus Non exacer bando eū per pct̄a. quia inter deum et animā non eſt pax niſi peccare deſiſtat̉ et ꝯcupiſcentia refrenet̉. Debet etiā pa cem habere ad proximū. ſcꝫ non inferē do ei mala ſuccurredo ei ſi habꝫ. ſufferē do ſi contra eū peccauerit. Quid enim infelicius diſtendit animaꝫ ꝙͣ ſemꝑ pec catum appetere ⁊ nunꝙͣ eo repleri. ſem per deſiderare. et nunꝙͣ quieſcē? Quid vero amarius pungit animā ꝙͣ cōtra ꝓ ximum iraſci. et bonis eiꝰ inuidere? Ide o pacem debet anima habere ad deū et ad ꝓximum. quia nichil quietius eē po teſt. ꝙͣ quieſcere a peccato. et non ſollici tari de mundo. Nichil eciā lenius ꝙͣ gau dere de bono proximi. et ei velle qd̓ ſibi ip̄i. Hoc quoqꝫ lineū indumentum debꝫ eſſe ad nuda corporis. quia cordi in quo deus quieſcere vult. pax vicinior int̓ ce teras virtutes ꝓpinquius et principali inherere debet. Hec enim eſt virtus qu deum inducit in cor et introductū ten D Que pax tanꝙͣ lineū naſcitur et creſcit de terra. quia vera pax et patier tia oritur de conſideratōe infirmitatis. prie. Homo enim qui de terra eſt conſi deret infirmitatem ſuā. ſcilicet ꝙ ſtatim iraſcitur ſi offenditur. ꝙ ſtatim dolet ſi leditur. ⁊ ſi ſic cogitauerit non faciat a teri qd̓ ip̄e non poteſt ꝑſonaliter ferre cogitando ſecum qꝛ ſicut ego. ſic et prop mus meus infirmꝰ eſt. Sicut ego nolo talia pati. ſic nec ipſe poteſt Tunc pax non amittit colorem ſuum ideſt ſtabilita tem ſuā. ſed eo fit conſtātior. qꝛ cōſidera tio infirmitatis proximi in ſeip̄o. facit ho minē beniuole tolerare illata. Si auteꝫ per impatīaꝫ pax denigrat̉ aliquo modo tāto fit cādidior apud deū. qͣnto frequē tius et citius lauat̉ per penitētiā. Fit eci am letior et cautior ad ferendū. quo pl̓ exaſꝑat̉ ⁊ frequentiꝰ abluit̉. qꝛ gaudet de ſpe retributiōis quā ſꝑat ſibi futurā ꝓpt̓ pacem. ⁊ eo ſollicitius cauet ſibi ne ꝑ in patientiā cadat. E Scd̓m veſtimē tum ſcꝫ pelliciū notat oꝑa miſcd̓ie Qui qͥdem veſtimenta pellicia. fiunt de pelli bus mortuorū animaliū. Quid ſūt anīa lia niſi ſancti mei. tanꝙͣ animalia ſimpli ces. Horū pellibus debet tegi aīa. id eſt oꝑa miſcd̓ie eorum debet imitari et face re. Hec faciunt duo. Primo cooperiūt turpitudinē anime peccatricis. et emur dant eā ne in conſpectu meo maculoſa appareat. Scd̓o defendūt aīam contra frigus. Quid ē frigus anime niſi obdu ratio anime ad amorē meum? Contra hoc frigus valent oꝑa miſcd̓ie. que ve ſtiunt animaꝫ ne frigore diſſoluat̉. Per hec enim deus viſitat animā. et ip̄a de ſemꝑ vicinius appropinquat. ¶ Terci um veſtimentum ſcilicet ſericū qd̓ fit a vermibus. quod videtur valde carū ad emendum. notat abſtinentiā purā. Hec Secundus. Liber. enim eſt pulcra in conſpectu dei et ange loꝝ et hominū. Ip̄a eſt etiā cara ad emē dum. quia durū videtur homini coherce re os ſuum a multiloquio ⁊ vaniloquio Duꝝ videtur refrenare carnis ſue cupi ditatem. a nimia ſuꝑfluitate et delecta bilitate ſua Durum etiā videt̉ contra voluntatē ſuam ire. Sed licet durū ſit. eſt tn̄ vtile om̄imode eſt et pulcrū. F Ideo ſponſa mea ꝑ quā intelligo omēs fideles. congregemꝰ in ſcd̓am domū no ſtram pacē ad deū et ꝓximum. Opera miſcd̓ie compatiēdo et ſubueniendo miſe ris. Abſtinentiā a concupiſcētijs. Hec ſicut carior cet̓is ſic etiā pulcrior ē alijs. intm̄ ꝙ ſine ea nulla videt̉ alia virtꝰ eſſe pulcra. Que quidem abſtinētia trahi de bet de vermibus. id eſt de cogitatione exceſſuū ſuorū contra deum ſuū. De hu militate mea et de abſtinētia mea. qͥ fa ctus ſum ſimilis vermi ꝓpter hoīem Cō ſideret nāqꝫ homo in aīo ſuo qūo ⁊ quo tiens contra me peccauerit. et qualiter emendauerit. et inueniet ī ſe ꝙ nulla ab ſtinentia ⁊ nullo labore ſuo ſufficet emē dare. quotiens contra me peccauerit. Perpendat etiam penā meā et ſanctoꝝ meoꝝ quare talia paſſi ſumus. ⁊ intelli get veraciter ꝙ ſi tantā diſtrictōem exe gi a me et ſanctis meis. qͥ michi obedie runt. qͣnto diſtrictiorē vltionem exigaꝫ ab eis qui michi nō obediūt. Ergo bōa anima aſſumat ſibi abſtinentiā libenter. recordetur pctā ſua ꝙͣ mala ſunt. que qͣſi vermes rodunt anīam. et ſic de vilibus vermibus p̄cioſum ſericū cōgregabit. id eſt abſtinentiā puram in om̄ibus mem bris ſuis. De qua deus gaudet et omīs celi exercitus. et pro qͣ congregās mere bit̉ eternū gaudiū. qui niſi ip̄a ſubuēiret habuiſſet eternum luctum Uerba xp̄i ad ſpōſam de inſtrumētis in tercia domo reponen dis et qualit̓ ꝑ talia inſtrumēta bōe co gitatōes ſenſus diſciplinati. et vera confeſſio deſignant̉. et oīm iſtoꝝ optima de claratio. et de clauſura iſtarū domorum in generali. Capitulum. xxvij. Ilius dei loquebat̉ ad ſpōſā dicens. A Dixi tibi pri Vus. ꝙ in tercia domo deberēt eſſe inſtrumēta ſub triplici genere: Pri mo inſtrumēta in quibꝰ infundentur liqͦ res. Scd̓o inſtrumēta quibus terra fo ris p̄paretur vtputa raſtrū. ⁊ ſecuris ⁊ huiuſmodi qͥbus confracta reſtaurent̉. Tercio inſtrumenta viua ſicut aſini et equi et ſimilia. qͥbus ⁊ viua et mortua ꝓ moueant̉. ¶ In prima aūt domo in qua ſunt liquores. debent eſſe duo inſtrumē torum genera. Primo inſtrumenta in qͥ bus infundant̉ liquores fluidi et dulces ſicut aqua et oleū vinum et huiuſmodi Scd̓o inſtrumenta in quibꝰ infundant̉ loquores amari et ſpiſſi. ſicut ſinapis et farina et cōſimilia. Nunqͥd potes tu in telligere quid iſta ſignificant? Liquores certe ſignificant cogitatōes anime bo nas et malas. Cogitatio enim bona eſt ſicut oleum dulce. et ſicut vinum dele ctabile Cogitatio vero mala eſt ſicut ſi napis amara. quia amaraꝫ facit aīam et turbidam. Et ſicut homo qn̄qꝫ hꝫ neceſ ſe de liquoribꝰ ſpiſſis. qui licet non mul tum ꝓficiunt ad corꝑis ſuſtentatōeꝫ. ꝓ ſunt tamen ad corꝑis et cerebri purgati onē et ſanatōem. Sic etiam cogitatōes male ſunt. qꝛ ꝙͣuis non impinguāt et ſa tiāt aīaꝫ vt oleum bonaꝝ cogitationū. tamen proficiunt ad anime qurgatōem. ſicut ſinapis ad purgatōem cerebri. B Niſi enim non qn̄qꝫ interuenirent cogi tationes male. tunc homo eſſet angelus et nō homo. et putaret homo omīa ha bere a ſeip̄o. Ideo vt homo intelligat in firmitatem ſuam quam habet a ſeip̄o. et fortitudinem quā habet a me. neceſſe eſt vt ꝑmittatur ex magna miſcd̓ia quādo qꝫ temptari cogitatiōibus malis. quibꝰ ſi homo non conſentit. purgatio ſūt anīe h. ij. Secundus. Liber. et cuſtodia virtutum ſuarum Et licꝫ a mare ſunt quaſi ſinapis ad ferenduꝫ. ta men multum ſanāt aīam et ducunt eam ad eternam vitam et ſanitatem. que nō poteſt haberi ſine amaritudinibus. Et go vaſa anime vbi cogitatōes bone re ponentur ſedule p̄parentur ⁊ continue mundentur. quia vtile eſt vt eciam cogi tatōes male adueniant ꝓpter probatōeꝫ et maius meritum. laboret aūt anīa dili genter ne conſentiat eis vel delectetur in eis. Alioquin dulcedo et incremētū anime effundetur. et ſola amaritudo re manebit. ¶ In ſcd̓a domo debent eſſe inſtrumēta etiaꝫ ſub duplici genere Pr mo inſtrumēta exteriora quibus t̓ra fo ris p̄paretur ad ſemen. et ſpine eradicē tur. vtputa aratrū et raſtrum. Scd̓o in ſtrumēta vtilia ad neceſſaria interiora et exteriora. vtputa ſecuris et conſil̓ia ¶ Inſtrumēta aūt quibꝰ terra colitur ſignificant ſenſus homīs. qͣ vtilitatē ꝓximi. tanꝙͣ aratrū ad terrā o dinandi ſunt Mali enim hoīes ſunt ſicut terra qꝛ terrena ſemꝑ cogitant. Ip̄i nā qꝫ ſunt aridi a cōpunctione ꝓ pctīs ſuis qꝛ pctm̄ nichil reputant. Ip̄i ſunt frigi di in diuina caritate. qꝛ nichil niſi ſuam voluntatē querūt. Ip̄i ſunt pōderoſi ad agendum bona. qꝛ alacres ſunt pro ho nore mundi. Ideo vir bonus iſtos exco lere debꝫ ꝑ ſenſus exteriores. ſicut ⁊ bo nus ruſticus terrā excolit ꝑ aratrū. Pri mo enī debet excolere ꝑ os ſuū. loquen do eis vtilia anīe. et informādo ad viam vite. Deinde oꝑe faciēdo bona que po terit. vt ꝓximus informet̉ per verba. et excitetur ad faciendū bona. Deinde ex colet reliquis mēbris proximū ſuum vt fructifer fiat. ſcꝫ oculis ſimplicibus ne videat impudica. vt ꝓximus impudicꝰ addiſcat in om̄ibus mēbris modeſtiam⁊ Auribus ſuis excolat ne audiat inepta. et pedibus vt alacer ſit ad opus dei Hu ic terre ſic exculte ego deus pluuiā gr̄e mee ꝑ laborem excolētis tribuā. et gaudebit laborans de fructu terre priꝰ aride cum ceperit germinare. Q Inſtru menta vero que ad interiora p̄paranda neceſſaria ſunt. ſicut ſecuris et conſil̓ia. ſignificant intentōem diſcretam. et diui nam diſcuſſionē oꝑis ſui Quia quid qͥꝛ boni homo ſecerit. nō debꝫ facere ꝓpter honores et laudem hoīm. ſed ex diuina caritate ad eternā retributiōem. Ideo examinet homo diligenter oꝑa ſua. qua intentione et qua mercede hec fecit. et ſi inuenerit in opere ſuo aliꝙͣ ſuperbiaꝫ abſcidat ſtatim ſecuri diſcretōis. vt ſicut foris excolit proximū ſuum qui qͣſi extra domum eſt. id eſt extra ſocietatē amico rum meoꝝ per oꝑa mala. ſic intus ꝑ di uinam caritatem fructificet ſibi. Quia ſicut opus ruſtici qui nō habuit inſtrum̄ ta quibus reꝑaret deſtructa. citiꝰ erit ī vacuū. Sic niſi diſcreta diſcretione. ho mo examinet oꝑa ſua qūo alleuientur ſi laborioſa vident̉. qūo reparent̉ ſi fran guntur. nō perueniēt ad profectū. Pro pterea non ſolū laborandū eſt efficacit̓ exterius. ſed et intus ſollicite conſiderā dum. qūo et qua intentione laboratur. E In tercia domo debent eſſe in ſtrumenta viua. que promoueant mor tua et viua. ſcilicet equi et aſini et alia a nimalia. Hec inſtrumenta ſunt cōfeſſio vera. Ipſa enim eſt que viua et mortu promouet. Quid notat viuū niſi anima que deitate mea creata eſt. et ineternum viuit. Ip̄a enim per confeſſionē veram quotidie magis ac magis appropinqua deo. Sicut enim animal quo frequentꝭ us et melius nutritum fuerit. tanto for tius eſt ad portandum. et pulcrius ad tuendum. Sic et confeſſio. quo freque tius facta fuerit et quanto diligentius tam de minimis ꝙͣ de maximis Tanto magis animam promouet ⁊ intantu dec placet. ꝙ eciam animam in cor dei indu cit. Quid autem ſignificant mortua qui eciaꝫ confeſſio promouet. niſi opera bo na que per mortale peccatum moriunt Secundus. Liber. Nam ipſa opera bona in mortalibꝰ pec catis morientia. mortua ſunt apud deū. quia nullum bonum placere poterit de o. niſi prius peccatū vel voluntate per fecta corrigatur vel opere. Nec in vno vaſe ſuauia et fetentia bene conueuire poterunt. Ft Si autem aliquis opera bona mortalibus peccatis morti ficat. et veram confeſſionem de commiſ ſis aſſumpſerit. cum voluntate emendā di et cauendi de cetero. mox per cōfeſſi onem et virtuteꝫ humilitatis reuiuiſcūt opera bona. que prius fuerunt mortua. et proficiunt ei ad ſalutem eternaꝫ. Qui ſi moritur non facta confeſſione. opera ipſa bōa que mori et adnichilari nō poſ ſunt. nec tamen propter mortale pecca tum eternam vitam mereri poterunt proficiunt ei ad leuiorem penam vel ali is ad ſalutem. Si tamen fecit ip̄a ope ra bona cum diuina intentione. ⁊ ad dei honorem. Si vero fecit ip̄a opera. prop ter honorem mundi et ip̄ius vtilitatem. tunc ip̄a opera moriente factore moriū tur. quia mercedem ſuam recepit de mū do pro quo laborauit. ¶ Propterea ſpō ſa mea per quā intelligo omēs amicos meos. congregemus in domos noſtras illa. vnde ſpiritualiter deus vult delecta ri cum anima ſancta Primo in domum primam ſcilicet panem ſincere volunta tis. nichil volendo niſi quod deus. Se cundo potum diuine p̄meditationis. nil agendo niſi ibi cogitetur dei honor Ter cio edulium diuine ſapientie. cogitando ſemper que futura ſunt. ⁊ quomo pn̄tia ordinādā ſunt. G In ſcd̓am domuꝫ congregemus pacem a peccatis ad deū. et pacem a rixa ad proximum. Secūdū opera miſericordie quibus eciam opere vtiles ſimus proximo. Tercio abſtinen tiam perfectā. qua coherceamus ea que turbare volunt pacem. ¶ In terciam domum congregemus rationabiles et bonas cogitationes. ad ornandum do mum noſtrā interius. Secundo ſenſꝰ be ne diſciplinatos. et temperatos. ad lu cendum amicis noſtris exterius. Ter cio confeſſionem veram. qua ſi infirma mur reuiuiſcere poſſimus ¶ Sꝫ ꝙͣuis domus habeantur. non tamen poſſunt cōſeruari congregata in eis niſi habeā tur hoſtia. nec oſtia poſſunt pēdere ſine cardinibus. nec ſerari ſine ſeris Ideo vt congregata maneant ſalua. ponatur ī domo hoſtiū. ſcilicet ſpes firma. vt nul lis frangatur aduerſitatibus Que ſpes habeat duos cardines. ſcilicet vt homo non deſꝑet de adipiſcenda gloria. nec de fugiendo ſupplicio. ſed in omni aduerſi tate ſemper de miſcd̓ia dei confidēs ſpe ret meliora: He Sera autem hoſtij debet eſſe diuina caritas. qua muniatur hoſtiū ne īgredīatur īimicus. Quid enī prodeſt habe̓ hoſtiū ſine ſera? Quid ſpē ſine caritate? Si enī quis ſperat pn̄tia eterna et ſperat de dei miſericordīa. nō tamē diligit deum et timet. hoſtium qui dem habet quaſi ſine ſera. per quod ini micus capitalis ingredi poteſt cum vo luerit et occidere. Sed ſpes recta eſt vt qui ſperat faciat etiam bona que po teſt. ſine quibus non poteſt obtinere ce leſtia. ſi ſciuit et potuit facere bōa ⁊ no luit. Si vero quis exceſſiſſe ſe intelligit vel non feciſſe cum potuit. habeat bonā voluntatem faciēdi bona que poteſt. ⁊ quod facere non poterit. et ſperet firmi ter ſe ad deum poſſe accedere. etiā per bonam voluntatem et diuinam carita tem. Ergo hoſtium id eſt ſpes mūiatur diuina caritate. vt ſicut ſera ml̓ta habet intus retinacl̓a ne hoſtis aperiat. ſic in diuina caritate ſit quedam ſollicitudo ne deus offendatur. ſit caritatiuꝰ timor ne diſcedat ab eo. Feruor etiam igneus quomō deus diligatur. et cura quomō imitetur. Sit etiam dolor eo ꝙ non ſuf ficit tantū facere ſicut vellet. et ſicut ob ligatum ſe intelligit. Humilitas quoqꝫ qua homo qd̓ agit reputat nichilum. re ſpectu peccatorū ſuorū. Hijs retinacl̓is h. iij. Secundus. Liber. muniatur ſera. ne dyabolus faciliter ſe ram caritatis aperiat. et immittat amo rem ſuum I Clauis vero qua a peritur et clauditur ſera. debet eſſe deſi deriū ſolius dei. conueniens cum diuīa caritate ⁊ diuino opere. vt ſcilicꝫ nichil velit habere homo etiam ſi poſſꝫ niſi de um. et hoc propter maximam caritatem eius. Hoc enim deſiderium claudit deū in anima et animā in deo. quia vna vtri uſqꝫ voluntas. Hanc vero claueꝫ vxor et vir debent habere ſoli id eſt deus et a nima. vt quotiens deꝰ ingredi voluerit et delectari in bonis. ſcilicet anime vir tutibus. liberum habeat acceſſum ꝑ cla uem ſtabilis deſiderij: Quotiens etiam anima ingredi voluerit ad cor dei libe re poſſit. quia ip̄a nichil deſiderat niſi de um Hec clauis cuſtoditur per anime vi gilantiam. ⁊ humilitatis ſue cuſtodiam. qua deo aſcribit omne bonum quod ha bet. et cuſtoditur etiam clauis hec ꝑ dei potentiam et dei caritatem. ne anima a dyabolo ſupplantetur: ¶ Ecce ſponſa mea qualis caritas dei eſt ad aīaꝫ. Sta ergo firmiter. et fac voluntatē meam Uerba xp̄i ad ſpōſam de ſui immutabilitate. necnon et de ſuo rū verborum ꝑfectione. ꝙͣuis ſtatim o pera nō ſequūtur. et quomō voluntas noſtra cōmittenda eſt in omnibus diui ne voluntati Capitulum. xxviij Ilius loquebatur ad ſponſā dicens. A Cur ſic tur Ibaris ex eo ꝙ ille dixit ver ba mea eſſe falſa? Nunquid ego ſum eo deterior ex vituperio eius. aut fierē eo melior ex laude eius? Ego nempe īmu tabilis ſum. nec minui nec augeri poſſū. nec laude indigeo. Sed homo me lau dans. ex laude mea proficit nō michi ſed ſibip̄i. Nec vnꝙͣ de ore meo qui ſum ve ritas falſitas ꝓceſſit vl̓ ꝓcedere poteſt. quia omnia quecunqꝫ locutus ſum ꝑ ꝓ phetas ſiue per alios amicos meos. aut ſpiritualiter aut corporaliter ſicut tūc in tellexi ꝑficientur Nec ideo erant falſa quia vnum dixi ſemel aliud ſcd̓o. vnum expreſſius aliud obſcurius. quia ad pro bandam fidei mee conſtantiā et amicoꝝ meorum ſollicitudinem. multa oſtēdi q̨̄ ſecundum diuerſos effectus ſpiritꝰ mei diuerſimode a bonis et malis ītelligi be ne et male poſſunt. vt haberēt in diuer ſis ſtatibus vnde diuerſi diuerſa exerce re poſſent in bono. Nam ſicut in deita tem meam aſſumpſi humanitatem meaꝫ in vna perſona. ſic et quādoqꝫ loquebar ex parte humanitatis mee. inquantum ſubiecta erat deitati. quādoqꝫ ex parte de itatis inquantū creatrix erat humanita tis. vt patet ex euangelio meo. Et ſic ꝙͣ uis diuerſa videantur a calumniantibus et neſcientibus. tamē vera erant verba ſecūdum veritatem. Nec eciaꝫ ſine cau ſa erat ꝙ obſcure teadidi aliqua. qͥa ſic erat iuſticia vt occultaretur conſiliū me um aliquantulum a malis. et vnuſquiſqͣꝫ bonorum feruent̓ expectaret gratiā me am. et pro expectatione obtineret premi um. ne ſi certo tempore conſiliū meum inſinuatum fuiſſet. omēs ab expectatōe et caritate. propter longiturnitatē tem poris deſiſterent. B Plurima eci am promiſi. quę tamen a preſentibus ꝓ pter ingratitudinem ſubtracta ſunt. Si enī ip̄i a malicia ſua deſtitiſſent. ego vti qꝫ quod ꝓmiſeram preſtitiſſem Ideo nō debes tutbari ꝙ verba mea arguantur mendacij. Quod enim impoſſibile vrde tur apud homines. hoc poſſibile ē apuc me. ¶ Mirantur eciam amici mei cui nō poteſt verba ſequentur opera. hoc enim non eſt ſine cauſa. Nunquid non moyſes miſſus erat ad pharaonem. non tamen ſtatim loquebantur ſigna: Pba re? Quia. Si enim ſtatī ſigna veniſſent et opera. non manifeſta fuiſſet duricia pharaonis. nec potentia dei. nec mira Secundus. Liber. bilia oſtenſa Nichilominus tamen pha ro propter maliciā uſam damnaretur. eciam ſi non veniſſet moyſes. ꝙͣuis duri cia eius non fuit ita manifeſta. Sic eciā nūc fiet. Propterea ſtate viriliter Ara trum quippe ꝙͣuis a hobus trahitur. ta men ſcd̓m voluntateꝫ regentis regitur Sic eciam ꝙ verba mea audiatis et ſci atis. non tamen vadunt vel perficiētur ſcd̓m voluntatem veſtram. ſed ſcd̓m me am. Ego enim ſcio quomō terra eſt di ſpōſita. et quomō excolēda. Uos auteꝫ oēm voluntatē veſtrā michi cōmittite et dicite fiat voluntas tua. Uerba monitōis iohā nis baptiſte ad ſponſam in figura. ī qua deus per auē picam anima per pullos corpus per nidum. mnudi delectatōes per animalia ferocia. ſuperbia per aues rapaces. mundi leticia per laqueum de ſignantur ¶ Capitulum. xxix. Ohannes baptiſta loqueba tur ad ſponſam xp̄i dicens ¶A A Dn̄s ihūs vocauit te de tenebris in lucem. de immundicia in perfectā mundiciam: De anguſtia in la titudinem. Quantū ergo ſibi pro hijs re gratiari teneris. qͥs explicare valet aut quando ſufficeres? Ueruntamē facito quantū vales. ¶ Eſt auis quedam que dicitur pica. hec enim diligit pullos qͥa oua vnde proceſſerunt pulli fuerunt in ventre eius. Hec auis facit ſibi nidū de rebus inueteratis et attritis ꝓpter tria Primo propter requiem. Scd̓o propt̓ latibulum a pluuia et nimia ſiccitate Tercio vt nutriat pullos ſuos qui fiūt ex ouis. que auis ex caritate cōponēdo ſe ſuper ea fouet pullos. Cum vero pul li nati ſunt. mater allicit eos ad volādū per tria. Primo per cibi adminiſtratio nem. Scd̓o per ſedulam vocem. Terci o. per volatus ſui exemplificatōeꝫ. Pul li vero quia diligunt matrem. aſſueti ci bo matris ferunt ſe pͥmo paulatim p̄ce dente matre ſupra nidum. Inde iuxta vi res progrediuntur vlterius. donecꝭ ex vſu et arte ſunt ꝑfecti. B Hec auis deus eſt. qui eternaliter eſt. et nūqͣ im mutatur. et ex deitatis eius vtero. om nes anīe rationales egrediuntur Cui libet vero anime patur nidus de rebus attritis. quia corpus de terra conſociat̉ anime. in quo deus animam nutrit cibo bonarū affectionū: Defendit ab auibꝰ malarū cogitationū. ⁊ dat requiē a plu uia malarum actionum. Quelibet vero anima. quia tali de cauſa coniugitur cor pori vt ipſa corpus regat. et nequaꝙͣ ab eo regatur. ⁊ vt corpus ad laborem ex citet et eī rationabiliter prouideat Ideo deus tanꝙͣ mater bona. docet animā ꝓ ficere in meliora. Docet exire de arto. in latiora. Primo per cibum. dando in telligentia et ratōem iuxra capacitateꝫ vniuſcuiuſqꝫ. indicando menti qͥd eligen dum ſit. quid ve fugiendum. Sed ſicut mater primo educit pullos ſupra niduꝫ ſic homo pͥmo addiſcit cogitare celeſtia Cogitare eciā ꝙͣ artus ⁊ vilis ſit nidus corꝑis. ꝙͣ lucida ſunt celeſtia et ꝙͣ delec tabilia ſunt eterna. Educit eciam deus animā per vocē ſuam qua clamat. Qui ſequitur me habebit vitā. qui diligit me non morietur. Hec vox ducit ad celum Hanc qui nō audierit. aut ſurdus ē aut ingratus dilectioni matris C Ter cio educit deus aīam per volatum. ideſt per humanitatis ſue exemplum. Hec hu māitas glorioſa habuit quaſi duas alas Primo. qꝛ in eo erat omīs mundicia et nichil coinquinatū. Scd̓o. quia omnia bona fecit. hijs duabus alis volabat hu manitas dei in mundo. Has ergo ſequa tur aīa quantū poteſt. Et ſi nō poterit oꝑe. ſaltem conet̉ voluntate. ¶ Cū au tem euolat pullꝰ. cauenda ſunt ſibi tria Primo. pro aīalibus ferocibus ne reſide at iuxta ea ſuꝑ terrā. qꝛ ip̄e pullus nō eſt jͣ. iii l. iiij Secundus. Liber. fortis ſicut illa. Scd̓o caueat ab auibꝰ cupidis. quia ip̄e pullus adhuc non eſt celer euolare. ſicut aues ille ſunt. ⁊ ideo in latibulo tutius eſt morari. Tercio ca ueat ne concupiſcat predam in qua ē la queus ¶ Animalia iſta ferocia que di xi. ſunt delectationes et cupiditates mū di. ab hijs enim ſibi caueat pullus. quia dulces videntur ſentiri. bone ad poſſi dendum. et pulcre ad videndum. Sed cum putantur teneri euadunt celeriter Cum vero credūtur delectari. mordēt immiſericorditer. Q Secundo ca ueat ab auibus cupidis. hec ſunt ſuꝑbia et ambitio. Iſte enim ſūt que ſemper al tius et altius deſiderant aſcendere. et a lias aues p̄cedere et odire inferiores⁊ Ab hijs aūt caueat pullus et deſideret in latibulo humilitatis morari. vt non ſu perbiat de data gratia. nō contemnat ī feriores et minoris gratie. non cogitet ſe aliquibus meliorē. ¶ Tercio caueat a preda in qua eſt laqueus Hec enim eſt leticia mundi. Nam bonum videtur ha bere riſum in ore et delectatōem in cor pore. ſed latet in hijs aculeus. Adducit enim immoderatus riſus immoderatā le ticiam. Uoluptas corꝑis adducit in cō ſtantiam mentis. ex quibus cōſequitur triſticia vel ī morte vl̓ ante. ſeu in tribu latione. Feſtina igitur filia et tu egredi frequenter de nido tuo. per deſiderium celeſtium. Caue tibi a beſtijs cupidita tū et ab auibus ſuperbie. Caue a preda leticie vane ¶ Deinde loquebatur ma ter ad ſponſam. et ait. Caue de aue que tincta eſt pice. quia omnes qui tangunt eam maculantur Hec enim eſt amicicia mundi. inſtabilis vt aer. feda in acquiſi tione fauoris. et ſocietate mala. Nō cu res de honoribus. non attendas ad fa uores. non reſpicias ad laudem vel vitu perium. Nam ex hijs prouenit inconſtā tia animi. et diminutio diuine caritatis Sta igitur ſtabilis. Deus enim qui te ī cepit extrahē de nido. paſcet te vſqꝫ ad mortem. Poſt mortē vero non habebis famē. Cuſtodiet eciam te a dolore de fendet te in vita. et poſt mortem nichil timebis Deprecatō matris dei ad filium pro ſponſa ⁊ pro alio ſancto. ⁊ de acceptatione dep̄cationis matris a xp̄o. ⁊ de certitudine vere vl̓ falſe ſcīta tis homīs in hac vita. Capitulum. xxx. Aria loquebat̉ filio dicēs/ A Da fili mi noue ſpon ſe tue. vt corpus tuum dig niſſimum radicetur in corde eius. vt ip ſa mutetur in te. tuaqꝫ delectatōe reple atur. ¶ Deinde ait. Hic ſanctus cum temꝑaliter vixit. fuit in fide ſancta ſicut mons ſtabilis. quem non fregit aduer tas. nulla retraxit delectatio Fuit et fie xibilis ad voluntatem tuā. ſicut aer mo bilis quocūqꝫ eum impetus ſpiritus tui traxit. Fuit inſuꝑ in caritate tua ardēs quaſi ignis. calefaciens frigidos et cōſu mens iniquos. Nunc autem anima eius tecum eſt in gloria. vas autem inſtrume ti eius depreſſum eſt. et in humiliori loco iacet ꝙͣ decet. Ideo fili mi da corꝑi eiꝰ altiorem eleuatiōeꝫ. honora illud qd̓ te pro mo dulo ſuo honorauit Eleua illuē quod te labore ſuo quo potuit eleuauiſ ¶ Reſpondit filius. Benedicta ſis tu que nichil relinquis intactū qd̓ ad ami cos tuos pertinet. Non decet mater vt vides ꝙ lupis detur cibus optimꝰ. Nō conuenit vt ſaphirus membra conſeruas ſana et corroborans infirma. ponatur ī luto. Non eciam decet vt cecis accedꝰ B Iſte quip tur lumen. pe homo ſicut in fide fuit ſtabilis et in caritate feruentiſſimus. ſic et in conti nentia optime fuit ad voluntatem me am diſpoſitus. Propterea ſapuit michi ſicut cibus optimus optime decoctus in omni patientia et tribulatione Secundus. Liber. Dulcis deniqꝫ et bonus in bona volun tate et affectu. melior in conatu et virili progreſſu. optimus et dulciſſimus ī lau dabili conſumatōe. Propterea nō decet vt ante lupos talis exaltetur cibus. quo rum cupiditas neſcit ſatiētatē. quorū de lectatio refugit herbas virtutum ⁊ ſitit carnes putridas. quoꝝ vox ⁊ aſtutia oī bus eſt nociua. Fuit eciam quaſi ſaphi rus in anulo per fame et vite claritatē. per quā oſtendit ſe eſſe eccleſie ſue ſpon ſum. dn̄i ſui amicum. fidei ſancte conſer uatorem. et mundi contemptorē. Prop terea mater cariſſima non decet vt tan te bonitatis amator. tanꝙͣ mundus ſpō ſus tangat̉ a tam immūdis. Tāteqꝫ hūi litatis amicus. ab amatoribus mūdi cō tingatur. C Fuit eciam tercio tan ꝙͣ lumen poſitum ſuper candelabrum. ꝑ oēm mandatorum meorum executōeꝫ ꝑibone vite doctrinam. per hanc muni uit ſtantes ne caderent. Per hanc eleua uit cadentes. per hanc eciā futuros poſt ſe ad me excitauit. Hoc ſumen indigne videre ſunt obcecati amore ſuo. hoc lu men diſcernere neſciunt qui habēt albu ginem ſuꝑbie. hoc lumen attrectare nō valent ſcabioſi manibus. Quia hoc lu men cupidis ⁊ ſuam voluntatem aman tibꝰ. eſt nimis odioſum. Ideo priuſꝙͣ ele uetur. iuſtum eſt vt illi qui immūdi ſunt purgentur. et qui ceci ſunt illuminētur ¶ Illum vero hoīem quē homīes terre dicunt ſanctū. tria oſtendunt eum non eſſe ſanctū. Primo. quia ante mortē nō imitabatur vitam ſanctorū Scd̓o. quia hylarem voluntatem non habuit patiē di martiriū pro deo. Tercio. quia non habuit caritatem ardente et diſcretam ſi cut ſancti. ¶ Tria quoqꝫ ſūt ꝓpter que quis videtur a populo ſanctus. Primū eſt. mendaciū fallaciū et placere volen tium. Scd̓m. facilitas credulitatis inſi pientium. Tercium eſt cupiditas et te piditas p̄latorum et examinatorum ¶ Utrum autē ip̄e eſt in inferno vel in purgatorio. nondum eſt tibi licitū ſcire. ſed cum tempus fuerit loquendi. ¶ Explicit Liber Secundus. lj. Filius dei dicens. S p̄ficitur al ideo ſuper bet quia pr ſed magis tu quia omnes ē nature ſunt. et o nis poteſtas eſt deo. Quippe ſi bo nus eſt qui prefici tur. a deo eſt. ad ꝓ priam et aliorum ſa luteꝫ. Si vero ma lus eſt. permiſſiōe dei eſt. ad ſubdito rum correctōem ⁊ maius iudictum ſu um. Ergo cum ali quis vl̓ cogitur vl̓ deſiderat preeſfe. ta lem ſe exhibeat ſub ditis. vt et deſide rabilis ſit moribus et eciam vita. vti liſqꝫ ī iuſticia ⁊ eqͥtate. Et attendat ne verbis vel exemplis ve buſione poteſtatis ſue ma teriam et occaſionem peccandi alijs. tribuat. Quia nichil ita prouocat irā dei et homines ad peccandum ſicut laſciuia p̄latorum. Si enim helyſacer dos ſicut finees et moyſes ſtetiſſet in vigore ſacerdotij ſui. et dilexiſſꝫ ſpū liter filios ſuos. tota generatio eius ſaluata fuiſſet. Tercius. Liber ¶ Incipit Liber terciꝰ Celeſtiū Reuelationuꝫ beate Birgitte de reg nō Suecie. ¶ Rubrica. Onitio ⁊ informatio ad ep ſcopum de modo tenendo in victu et veſtitū. et oratione. et qualiter ſe habere debeat in omnibus ante menſam. in menſa. et poſt menſam et hoc idem de dormitione. et qualiter in nnibus exerceat officium epiſcopale mum Heſꝰ cri ſtus deꝰ et homo qui vēit ad terrā aſſumere humani tatem et ſaluare a Inīas ſan Iguīe ſuo qͥ vitā veram illuminauit. Aꝑuitqꝫ por tam celi. ip̄e me miſit ad vos. A Au di tu cui datū eſt audire ſpūalia. Si ep̄s iſte ꝓponit ire per viā artam ꝑ quā pau ci ambulāt. et eſſe vnus de paucis. depo nat primo pondus circūſtans et onerās eū: Hoc eſt mūdi cupiditatē habēdo mū dum ad ſola neceſſaria ſua. ſcd̓ꝫ ep̄alem humilē ſuſtentatōeꝫ. Sic fecit ille bon matheus. qui vocatus a deo reliqͥt or graue mūdi. et inuenit onus leue. Se cundo ſit precinctus ad viam. ſicut dicit ſcriptura. Quod tobias paratus ad vi am. inuenit angelum precinctū ſtātem Quid ſignificat ꝙ angelus erat precin ctus. niſi ꝙ omnis epiſcopus precinctus debet eſſe. cingulo iuſticie et diuine cari tatis. Paratus ire per viam illā. ꝑ quā ille iuit qui ait. Ego ſum paſtor bonus. qui pono animā meam pro ouibꝰ meis. Paratus eciam cum verbis. loqui veri tatem. Paratus cum operibus facere iuſticiam. tam in ſeipſo. ꝙͣ in alijs. Non dimittēdo iuſticiam. ꝓpter minas ſeu ob probria. Non ꝓpter falſam amiciciam ſeu vanum timorem. Omnis igitur epi ſcopus qui taliter apparet precinctꝰ ad eum veniet thobias. id eſt homīes iuſti. et ſequētur vitam eius. B Tercio debet comedere panem et aquā. anteq̄ aggrediatur viam. Sicut legitur de he lya ꝙ excitatus a ſomno. inuenit ad ca put ſuum panem et aquā. Quis eſt iſte panis datus prophete. niſi bonū corpo rale et ſpirituale. qd̓ adminiſtrabatur ei Nam preparabatur ei in heremo pa nis corporalis propter exemplum. licet enim deus potuiſſet ſuſtentaſſe prophe tam ſine cibo corporali. voluit tamen p̄ parari panem ei corporalem. vt intelli geret homo deo eſſe placitum. ꝙ vtatur bonis donis dei temꝑate ad conſolati nem carnis. Infuſio quoqꝫ ſpiritual̓ in ſpirabatur prophete. quando. xl. diebus iuit in fortitudine cibi illius. Niſi enim ī terna quedaꝫ vnctio gratie inſpirata fi iſſet menti eius. defeciſſet vtiqꝫ in qͣdra ginta dierū labore. quia homo infirmus ex ſe erat. ſed ex deo ad tantum perficiē dum iter fortis ¶ Ergo quia in omni verbo dei viuit homo. monemus epiſco pum ſumere buccellam panis. hoc ē di ligere deum ſuper omīa. Hanc buccel lam inueniet ipſe ad caput ſuum. id eſt quia ratio ſua dicet ei. deum ſuum ſuper omnia. et pre om̄ibus diligendum: Tū propter creatōem et redemptōem. tum propter longam patientiam et ſuam bo nitatem. C Rogamus eum eci am bibere pauxillum aque. hoc eſt inti me cogitare amaritudinē paſſionis cri ſti. Quis enim digne ſufficiat cogitare anguſtias humanitatis xp̄i. quas tunc Tercius. Liber patiebatur quando pecijt tranſferri a ſe calicem paſſionis. quādo gutte ſanguīs decurrebāt in terram. Bibat ergo epi ſcopus aquā iſtam. cum pane caritatis et tunc confortabit̉ ad progrediendū in via iheſu xp̄i Incepta igitur via ſalutis ſi ep̄ūs vltra progredi voluerit. vtile. ei a prima hora diei regratiari deo. toto corde Recogitare ſollicite actus ſuos et petere auxiliū a deo. ad facienduꝫ vo luntatem eius. ¶ Deinde cum induit ſe veſtibus. oret in hunc modum Cinis te netur eſſe cum cinere. et terra cum ter ra. Ueruntamē quia ex prouidentia dei epiſcopus ſum. induo te corpus meū ve ſtibus que ex terra ſunt. Non ꝓpter pul critudinem et ſuꝑbiam. ſed ꝓpter operi mentum. ne nuditas tua appareat Nec curo vtrum indumentū tuum melius ſit an vilius. ſed tantū vt ad reuerentiā dei epiſcopalis agnoſcatur habitus. Et ex habitu diſcernatur epiſcopalis autori tas. ad correptōem et informatōem ali orum. Ideo rogo te pijſſime deꝰ. vt tri buas michi ī animo ſtabilitatē ne ſuper biam de cineris et terre precio. nec in aniter glorier de colore puluereo Sed p̄ſta fortitudinem vt ſicut habitꝰ epiſco palis diſcretus et honorabilis eſt p̄ alijs ꝓpter autoritatem diuinam. ſic habitus anime mee reſpiciatur apud deum. Ne propter autoritatem indiſcrete et indig ne habitam. de primar profundius Seu ꝓpter habitum laudabilem inaniter por tatum. denuder ignominioſius ad meā damnatiōem. H Deinde legat vel decantet horas. Quo enim homo ad al tiorem gradū aſcēderit. eo maiorem ho norem tenetur deo reddere. Attamen cor purum ita placet deo in ſilētio. ſicut in cantu. dum modo alijs iuſtis vtilitati bus occupetur homo. Poſt dictam miſ ſam. exerceat epiſcopale officium ſuum Cauendo ſollicite. ne plus attendat ad corporalia ꝙͣ ad ſpūalia. Cuꝫ vero acce dit ad menſam. cogitatōem habeat talē. O domīe iheſu xp̄e qui corpus qd̓ corrū pitur cibo corporali ſuſtentari precipis da michi auxilium ſic corpori meo dare neceſſaria. vt nō improbe contra anima inſoleſcat caro. ex ciborum ſuperfluita te. nec lenteſcat in ſeruitio tuo ex indiſ creta parcitate. Sed inſpira moderan tiam congruam. vt cum terra de terre nis ſuſtentatur. dn̄s terre a terra ſua. ad iram non prouocetur. Cum vero in mē ſa fuerit. permittitur ei moderata cōſo latio. et collocutio. in qua euitetur ſcur rilitas et vanitas. Nec tale verbuꝫ pro feratur vel audiatur. quo audientes oc caſionem habeant ad peccandū. ſed oīa ſint honeſta et ſalutaria. Sicut enim in menſa corꝑali deficientibus pane et vi no omīa ſunt inſipida. ſic in menſa epiſco pali. et ſpirituali deficiente bona doctri na. et exhortatione. omnia appoſita inſi pida ſunt anime. Et ideo vt euitetur va nitatum occaſio. legatur vel recitet̉ ali quid. ī menſa tale vnde edificentur aſſi dentes. Perfecta vero refectiōe. ⁊ red ditis in benedictōe deo gratijs. inqͥrat agenda. vel certe reuoluat libros ex qͥ bus trahi poteſt ad anime perfectōem E Poſt cenam vero cōſolari pote rit cum familiaribus ſuis. Attamē ſicut mater ab lactās infantem pungit vbera cinere ſeu aliqua alia amaritudine. do nec infans diſueſcat a lacte. et aſſueſcit cibis ſolidioribus Sic ep̄s attrahat deo familiares ſuos talibus verbis. quibus timeāt deum et diligant. Ut et ip̄orū ſit pater per diuinā autoritatē. et eoꝝ mat per ſpūalem educationem. Si vero ſcit ſcienter aliquem ſuorū familiarium pec care ad morteꝫ anime. qui auditis amo nitionibus nō reſipiſcit. remoueat eum a ſe. Quem ſi retinuerit ꝓpter cōmodū et conſolationē temporalē. non erit im munis a peccato eius. Pergēs vero ad lectū ſuum. examinet diligenter facta et affectus ip̄ius diei iam p̄teriti cogita do taliter. O deus creator corꝑis mei et Tercius. Liber anime vide me miſcd̓ia tua. ⁊ p̄ſta grati am tuam. vt ex ſomni abundantia. nō te peſcam in ſeruitio tuo. Nec ſomni inqui etudine deficiam a ſeruitio tuo. ſed mo dera ſomnū meum ad honorem tuum quē ad corporis alleuiatōem haberi pre cepiſti. Et da michi fortitudinem. vt ini micus dyabolus non inquietet me. nec abſtrahat a tua pietate. ¶ Surgens au tem a lecto diluat confeſſione. ſi quas negligentias caro paſſa eſt. ne ſequentis noctis ſomnus. cum pręterite delictis o riatur Uerba virginis ad fi liam. de remedio oportuno ad difficul tatem epiſcopo occurrentē in vita arta Et quomo patiētia per veſtes. et deceꝫ precepta per decem digitos. et deſideri um eternorū et faſtidium mundanorum ꝑ duos pedes deſignantur. Et de tribꝫ inimicis in via contra epm̄ exiſtētibus Capl̓m. ij. Tem loquitur dei mater. At Dic epiſcopo ꝙ ſi inceſ A. ſerit ꝑ viam iam dictaꝫ. tūc tria difficilia occurrēt ei. Primo ꝙ via eſt arta. Scd̓o ꝙ in ea ſunt ſpine pugiti ue. Tercio. ꝙ via eſt petroſa et ineqͣlis Contra hec tria. dabo tibi tria conſilia Primū eſt ꝙ induat ſe epūs veſtibus for tioribus. et ſubtiliter conſutis. cōtra vi am artam. ¶ Scd̓m eſt ꝙ habeat decem digitos ante oculos ſuos. inter quos re ſpiciat tanꝙͣ per cancellos ne pungatur a ſpinis. ¶ Tercium eſt ꝙ caute ponat pedes ſuos. et in quolibꝫ veſtigio attēp tet ſi pes poſitus ſubſiſtit ſolide. nec p̄ci pitanter ponat ambos pedes ſimul. niſi prius certificatus fuerit de qͣlitate vie. ¶ Quid v̓o ſignificat via arta. niſi ma licia hoīm prauorū contra iuſtos. qui de ridēt oꝑa iuſta. et deprauāt vias. et mo nita iuſtorum recta. Et quidqͥd humile et pietatis eſt paruipendunt Contra ta les hoīes induat ſe ep̄us veſte patiētie. et conſtantie. quia patiētia grauia facit eſſe ſuauia. et illatas contumelias. gau denter tolerare. B Quid vero ſig nificant ſpine. niſi aduerſitates mundi Cōtra has hn̄di ſunt digiti decē p̄cepto rum dei. et conſiliorū eius. Ut cū pupu gerit ſpina adudrſitatis ⁊ paupertatis cōſideretur paſſio et paupertas xp̄i Cū vero pungi ſpina ire. et inuidie. conſide retur caritas dei quā nobis ſeruare pre cepit. Caritas enī vera nō querit q̄ ſua ſunt. ſed ſe totam exponit ad honore dei et proximi vtilitatē. Ꝙ vero debet eſſe cautus in ponendis pedieus. ſignificat ꝙ vbiqꝫ debet rationabiliter timere Nā bonus hō tenet̉ habere quaſi duos pe des. Primus ē. deſideriū et̓noꝝ. Scd̓s ē. faſtidiū mūdi. In deſiderio vero eterno rū dꝫ eſſe diſcretio. ne deſideret et̓na ſibi ſoli tanꝙͣ digno. ſed totū deſideriū ſuum et voluntate et remuneratōem. ponat ī manus dei. In faſtidio v̓o mūdi dꝫ eſſe cautio et timor. ne faſtidiū ſit ꝓpt̓ aduer ſitates mundi. et vite impatientiā. ne ſit eciaꝫ ꝓpter vite tꝑalis maiorem requiē et laboris alijs ꝓficui exoneratōeꝫ Sꝫ ſolummō fiat ꝓpter peccata abhomīatio nē. et deſiderium eterne vite. ¶ Hijs igi tur difficultatibꝰ vie ſuꝑatis. adhuc pre caueo ep̄m de tribus inimicis qui ſūt in via ſua. Primꝰ qͥppe hoſtis nitit̉ ſibilare in aures ep̄i. vt obſtruat auditum eius. Scd̓us ſtat ante eū. vt pungat oculos eius. Tercius eſt ante pedes eius cla mans alte. ⁊ habens laqueū quo pedes illaqueet. qn̄ eleuat eos a terra. C ¶ Primus hoſtis ſunt hoīes illi. ſiue in fuſiones ille. qui nituntur ep̄m trahere a via recta dicentes. Cur tantum aſſu mis tibi laborem et pergis ꝑ viam tam artā. diuerte ergo magis in viaꝫ floridā pet quā vadūt plures. Quid ad te. quo modo ille vel illi viuūt. Quid ad te offē dere et obiurgare illos. a quibus hono rari et amari poſſis. Si non offendunt te et tuos. quid tibi cure eſt quomodo Tercius. Liber viuunt aūt ſi offendūt deū. Si vero tu ip̄e bonus es. quid ad te iudicare alios Da magis munera et accipe. vtere ami cicia homī. vt lauderis et bonus voce ris in vita tua. ¶ Scd̓us hoſtis deſide rat excecare te ſicut philiſtim ſamſonem Hij ſunt pulcritudo et poſſeſſio mundi. fluxus veſtiū. et diuerſus apparatꝰ rerū. honores hoīm et fauores. Cum enī iſta offeruntur. et placent ocl̓is. excecatur ratio. tepeſcit amor mandatoꝝ dei. pec catū perpetrat̉ licentius. ⁊ cōmiſſum le uigatur. Propterea cū epūs neceſſaria moderata habuerit. contentet̉. Nam ni mis multis videtur nunc dulcius eē ſta re ad molam cupiditatis cū ſamſone. ꝙͣ diligere eccleſiā ſcd̓m laudabilē diſpoſi tōem cure paſtoralis Q Terciꝰ ho ſtis clamat alte habens laqueū ⁊ dicēs Cur inquit ſic vadis caute et inclina to capite Cur intm̄ humilias teip̄m. qui a pluribꝰ debes et poſſis honorari Eſto magis ſacerdos vt ſedeas cū p̄mis Eſto epūs. vt honorari poſſis a pluribꝰ. Pro cede ad maiores dignitates. vt maiora obtineas ſeruitia. et maiori fruaris qui ete Congrega theſauros. quibus alios iuuans tecum. ab alijs conſolari poſſis et vbiqꝫ eſſe letus. Cūqꝫ animus talibꝰ inclinatus fuerit affectōibus et ſuggeſ tionibus. mox affectus eleuatur. qͣſi pe de quodam praue delectationis ad ter renam cupiditatē. qua ita inuoluitur la queo cure mundialis. ꝙ vix conſurgit ad conſideratōem ſue miſerie. et p̄mio rum ſeu ſupplicioꝝ eternorum. Nec mi ruꝫ. ſcriptura enim dicit. Quod qui epi ſcopatū deſiderat. bonū opus deſiderat ad honorem dei. Nunc autē pleriqꝫ deſi derant honorem. et refugiūt laborem ī quo anime eſt ſalus ſempiterna. ¶ Pro pterea epūs iſte ſtet in gradū quē habꝫ nec appetat altiorem donec deo placue rit ei aliter prouidere. Declaratio plenaria p̄ ginis ad ep̄m. qualiter vt deus honoret̉ per ip̄m exerceat epiſcopale officiū. Et de duplici fructu verā dignitatem obſe quente. et de duplici confuſione falſam dignitatem conſequente. et de occurſu iheſu xp̄i. et omniū ſanctorū ad verum ⁊ rectum epiſcopū. Capl̓m. iij. Oquebat̉ mater dei. A Ego exponere volo ep̄o qͥd tenetur facere deo. et quid ē honor dei. Omīs itaqꝫ epūs debet habe re infulam in brachijs ſuis bene cuſtodi tam. Non vendere eam pro pecūia Nō concedere alijs ꝓpter amiciciam carna lem. Non perdere propter negligentiaꝫ et tepiditatem. ¶ Quid vero ſignificat infula epiſcopalis. niſi dignitatem et po teſtatem epiſcopalem. Ordinare ſcilicet clerum ⁊ conficere criſma. corrigere ei rantes. excitare exemplo ſuo negligen tes. Ꝙ vero in brachijs debet habere ī ſulam bene cuſtoditaꝫ. ſignificat ꝙ ſedu le debet cogitare quomo et qualem ac cepit poteſtatē epiſcopalem. Quomodo eam tenuerit. Quis vero ſit eius fruc tus. Quis ve finis. Si epūs attendere velit quomō accepit poteſtatē. attēdat primo ſi deſiderauit epiſcopatū propter ſe vel an ꝓpter deum. Si auteꝫ propter ſe tunc ſine dubio deſiderium ſuum erat carnale. Si vero propter deum. iō eſt ad honorem faciendū deo. tunc deſideri um ſuum erat meritorium et ſpirituale ¶ Deinde ſi epiſcopus cogitet ad quid recepit epiſcopatū. Certe vt eſſet pat̓ pauperum conſolator et mediator ani marū. nam bona epiſcopalia bona ſunt aīarū. Que ſi infructuoſe comeduntur et prodigaliter expenduntur. anime ille clamabunt vindictam ſuper iniuſtū diſ penſatorem. B Qualis vero erit fructus ep̄alis dignitatis. dicā tibi. ipſi quippe erit duplex. ſicut dicit paulꝰ Cor poral̓. ſcꝫ et ſpūalis. Corꝑalis. quia ī teſ ris eſt vicarius dei. et ideo ob honorem Tercius. Liber dei quaſi deus ab hom̄ibus honoratur. In celis erit corꝑalis et ſpiritualis pro pter glorificatōem corporis et anime. qꝛ ibi erit ſeruus cum domīo. Tum propt̓ vitam epiſcopalem quā geſſit in terris Tum propter exemplū humilitatis. quo alios ſecū ad gloriam prouocauit. Om nis vero qui veſtem et dignitatem habꝫ ępiſcopalem. ſed refugit vitam. duplici confuſione erit dignus. Quod vero po teſtas epiſcopalis non debet vēdi Sig nificat ꝙ epiſcopus non debet eſſe ſciē ter ſymoniacus. Nec exercere officiuꝫ ſuum propter pecuniam vel hom̄i fauo rem. Nec promouere illos propter pre ces hominū. quos ſciuerit eſſe male vite ¶ Quod vero infula nō debet alijs cō cedi propter amiciciam hominū. Signi ficat ꝙ epiſcopus non debet diſſimulare peccata negligentium. Nec dimittere il los impunitos. quos poteſt et debꝫ cor rigere. Nō ſilere peccata amicorum pro pter carnalem amiciciam. Nec impone re dorſo ſuo peccata ſubditorum. qꝛ epi ſcopus eſt ſpeculator dei. C Qd̓ vero epiſcopus non debet perdere infu lam propter negligentiam. ſignificat ꝙ epiſcopus nō debet illa cōmittere alijs ad faciendum. que ip̄e perſonaliter te netur et poteſt fructuoſius facere. Nec propter quietē carnis illa dimittere ali is que ip̄e perfectius valeret adimplere Quia officiū epiſcopi non eſt quietis ſꝫ laboris. Nec epiſcopus ignorare debet vitam et mores eorum. quibus cōmittit officia ſua. ſed ſcire et inquirere quomō ſeruant iuſticiā. Et ſi prudenter et non cupide gerunt ſe in agendis. ¶ Inſuper ſcire te volo ꝙ epūs quia paſtoris vices habet tenetur habere faſciculū ſiorū ſub brachijs ſuis. quo oues vicine et remo te illecte currant gaudenter poſt odo rem eius. Iſte vero faſciculus forū. ſig nificat predicatōem diuinam quā epiſco pus habere tenetur. Brachia vero duo quibus faſciculus predicatōis diuine in nititur. ſunt duo opera neceſſaria ep̄o ſcilicet bona opera in publico. et bona opera in abſcondito. Ut oues vicine in ep̄atu eius videntes caritatem epiſcopi in oꝑibus et audientes in verbis. glori ficent deum in epiſcopo Oues vero re mote audientes famā ep̄i. deſiderēt illuꝫ ad ſequendū. Nā iſte eſt ſuauiſſimus fa ſciculus non erubeſcere veritatem ⁊ hu militatem dei. Docere bona. et eadem que docet facere. Eſſe humilem in ho nore ⁊ deuotū in abiectione. D Cū qꝫ epūs ꝯpleuerit viā iſtam. et peruene rit ad portā. neceſſe eſt ei aliquid habe re in manu qd̓ p̄ſentet ſummo regi. Et ideo habeatī manu vas ſibi carū et hoc vacuū ofrerendo illud regi ſūmo. Uas vero iſtud vacuū offerendū. eſt cor ſuū qd̓ vt vacuū ſit ab om̄i voluptate ⁊ ap petitu laudis tranſitorie. laborandū ē ei die ac nocte. Cunqꝫ introducendus eſt talis ep̄us in regnuꝫ glorie. occurret ei ihūs xp̄ūs deus verus et homo. cū om̄i ſanctoꝝ exercitu. Tunc audiet angelos dicētes O deus noſter gaudiū noſtrū ⁊ omnē bonū. Iſte ep̄us mundus fuit in carne virilis ī operatōe. decet ergo nos eū p̄ſentare tibi Deſiderauit enim quoti die ſocietatē noſtrā. Ideo comple deſi deriū eius. et auge ex aduentu eius gau dium nr̄m ¶ Tunc quoqꝫ dicturi ſunt ⁊ ceteri ſancti. O deus gaudiū noſtruꝫ eſt de te et in te. nec indigemus alio. Attn̄ gaudiū noſtrū excitatur ex gaudio anīe huius ep̄i. que duꝫ potuit deſiderauit te. Portauit enim flores ſuauiſſimos ī ore quibus augmētauit numerū nr̄m. Por tauit in oꝑe. qͥbus habitātes de ꝓpe et a longe reficiebat Ideo da ei gaudere no biſcum. et tu ſimiliter gaude de eo queꝫ moriēdo pro eo tantū deſideraſti. Ulti mo dicturus eſt ei rex gl̓ie. O amice ve niſti pn̄tare michi vas cordis tui. vacuū a te ⁊ a volūtate ꝓpͥa. ideo ego īplebo te delectatiōe et gl̓ia mea. leticia mea erit tua. et gl̓ia tua nunꝙͣ finiet̉ a me Tercius. Liber Uerba matris ad fili aꝫ. de concupiſcētia malorū epiſcopoꝝ. et quomō ꝓpter bonam voluntatem ml̓ ti dignitatem obtinent ſpūalem. quā in ordinati epiſcopi contemnūt qui ad ea corporaliter ſunt vocati. per latum exe plum inducit. ¶ Capitulum. iiij Ater dei loquitur ad ſpon ſam filij diceus A Tu ploras ꝙ caritas dei ad ho minem eſt maxima. ⁊ ecōtra caritas ho minum eſt ad deū modica. Uere ſic eſt Quis enim eſt dn̄s vl̓ epūs. qui nō ma gis concupiſcit dominiū ad honorē mun di obtinendum vl̓ diuitias. ꝙͣ ad ſubue niendum pauꝑibus. ſuis ꝓpͥijs manibꝰ Et ideo quia dn̄i vel ep̄i nolunt venire ad nuptias om̄ibus preparatas in celo. venient pauꝑes et infirmi. ſicut ꝑ exem plum tibi oſtendere volo. In ciuitate quadam. erat quidā epūs ſapiens ⁊ pul cer. et diues. qui de pulcritudine et ſapi entia ſua laudatꝰ nō regratiabatur deo vt debuit. qui dedit ei ip̄am ſapientiam Laudabat̉ quoqꝫ et honorabatur de di uitijs ſuis. et ideo dedit multa ꝓpter mū di fauorem. Plurima qͣꝫ concupiuit. vt largius daret. et amplius honoraretur. B Iſte ep̄us habebat quendā cleri cum lr̄atum in epiſcopatu ſuo. qui talit̓ ſecum cogitabat. Iſte inquiēs epūs dili git deū minꝰ ꝙͣ expedit Uita eius tota tē dit ad ſecularia. Ideo ſi placeret deo li benter deſiderarem epiſcopatū eiꝰ. ad fa ciendum honorem deo. Nō deſidero qui dē ꝓpter mundū. qꝛ honor mūdi non eſt aliud niſi ſicut aer. Non ꝓpter diuitias. qꝛ ſunt graues tanꝙͣ onus grauiſſimū. nō ꝓpter quietē carnis mee et cōmoduꝫ ꝓprium. quia nō teneor eſſe ī quiete niſi rationabili. ſicut corpꝰ ſtare poſſit ī ſer uitio dei. ſed ꝓpter ſolum deum deſidero Et ꝙͣuis īdigniſſimus ſim honore. tn̄ vt plures lucrifacerem deo. et pluribus ꝓ ficerem verbo et exemplo. plureſqꝫ ſu ſtentarem de bonis eccleſie. libent̓ ſuſci perem onus ep̄ale. Nam deus ſcit ꝙ ca rior eſſet michi mors dura. et dulciꝰ ar ferendū amarum ſuppliciū. ꝙͣ ępiſcopal dignitas: Quia licet paſſibilis ſim ſicut ceteri. tn̄ qui epiſcopatū deſiderat. bo nū opus deſiderat. Ideo libent̓ deſidero honoreꝫ ep̄i cū onere ep̄ali. ſed ſicut mo tem. Honorem quidē ꝓpter ſalutem plu rimoꝝ. onus vero ꝓpter ſalutem meā. et amorem dei. et animarū. ad hoc ſolū vt bona eccleſie poſſim diſtribuere lar gius pauꝑibus. aīas inſtruere liberiꝰ. et rantes iuſtruere fiducialius. vexare car nem meam abundantius. moderare me ip̄m ſollicitius in exemplū aliorū. C Iſte aūt canonicus increpauit ep̄m ſuū occulte et prudenter. Epūs vero egre ferens verba. confudit clericū aperte ⁊ imprudenter. iactans ſe ad omīa ſufficiē tem et moderatum. Canonicus aūt plo rauit exceſſus ep̄i patienter ferēs illata ſed epūs deridens caritatem et patien tiam cononici. obloquebatur ei. intātū ꝙ canonicus arguebat̉ et reputabatur fatuus et mendax. epūs vero iuſtꝰ et cir cūſpectus. tandē ꝓcedente tēꝑe epūs et canonicꝰ migrauerūt et vocati ſunt ad iudiciū dei. In cuius ꝯſpectu et pn̄tia an geloꝝ poſita videbat̉ q̄dam ſedes aurea. et ante ſedē infula ep̄alis. et totus eius ornatus. Multi qͦꝫ demones ſequeban̉ canonicū. cupientes inuēire aliqͥd mor tiferum in eo. qꝛ de ep̄o ſic erāt certi. cut cete qͥ int̓ procellas ſeruat catulos ſuos viuos in vētre ſuo. Propoſitis ve ro multis querimonijs cōtra ep̄m. cui ſcꝫ. et qua intentōe ſuſcepiſſꝫ epātū. cur ſuꝑbiuit de bonis animarū. quō aīas ſibi cōmiſſas rexiſſet. qͥd vero deo pro facta ſibi grā rn̄diſſet. Cūqꝫ epūs nichil iuſti cie haberet qͥd̓ rn̄deret ad ꝓpoſita Rndn iudex. Ponat̉ inquiēs in capite ep̄i fex ꝓ infula. In manibus autem pix pro cyro thecis. lutum in pedibus pro ſandalijs. Liber Tercius. Pro camiſia et lintheo ep̄ali pannꝰ me retricalis. Pro honore ſuſcipiat dedecꝰ. pro lata familia habeat ſeuienteꝫ turbā dęmoniorum. Q Deinde addidit iu dex. Ponatur in capite canonici coro na fulgida ſicut ſol In manibus eius cy rothece de aurate. Calciate pedes eius ſotularibus Inſuper induatur habitu epiſcopali cum omni honore Qui ſtatim veſte ep̄ali circumdatus. ab om̄i exerci tu celeſti pn̄tatus eſt iudici tanꝙͣ epiſco pus cū honore. Epūs deſcēdit ſicut fur habens in collo funē. a cuius conſpectu iudex auertebat ocl̓os miſcd̓ie ſue ⁊ om nes ſancti cū eo. ¶ Ecce qūo ꝓpter vo luntatem bonā multi obtinēt dignitatē ſpūaliter. quā illi contemnūt. qui ad eā corꝑaliter ſunt vocati. Omīa hec fiebāt in vno puncto apud deum. ſed ꝓpter te verbis prolata ſunt. Quia mille anni a pud deū ſunt quaſi vna hora. Quotidie quoqꝫ contingit. ꝙ ex quo ep̄i et dn̄i no lunt tenere officium ſuuꝫ. ad qd̓ vocati ſunt. deus eligit ſibi pauꝑes ſacerdotes et campanarios. qui viuentes iuxta me liorem conſcientiā ſuā ad honorem dei. libenter proficerent animabꝰ ſi poſſent. et faciunt que poſſunt. Ideo ingrediū tur loca epīs preparata. G Nā deus ſimilis eſt illi. qͥ ſuſpendēs auream coro nam an̄ fores domus ſue clamat traſeun tibus ſic. ¶ Omīs cuiuſcūqꝫ ſtatus fue rit promereri poteſt coronā iſtam. ⁊ qui cūqꝫ nobilius veſtitus fuerit virtutibꝰ obtinebit illam. Ueruntū ſcito ꝙ ſi ep̄i et dn̄i ſapiētes ſunt carnali ſapiētia. deꝰ ſapiētior eſt illis eciam ſpūaliter qui ex altat humiles. et non approbat ſuꝑbien tes. ¶ Scito eciam ꝙ canonicꝰ iſte lau datus nō curauit ꝑſonaliter equū ſuuꝫ cum iret ad p̄dicādum vel ad opus ſuū. nec perſonaliter extruxit focū ſuum cuꝫ cōmeſturus eſſet. ſed habuit familiam ⁊ neceſſaria ſua ad ſuſtentatiōem rationa bilem. Qui eciam habuit pecuniam. ſed non ad cupiditatem. Nā eciam ſi afflux iſſet ſibi tota mundi ſubſtantia non de diſſet vnum denarium ad hoc ꝙ fieret epūs. Nec pro toto mundo dimiſiſſet epi ſcopatum. ſi placuiſſet deo. ſed totā vo luntatem ſuam poſuit ad deum. paratꝰ honorari ad honorem dei. et paratꝰ deici pro amore et timore dei. Uerba Ambroſij ad ſponſam de prece bonorum pro populo. et qūo ꝑ gubernatores dom̄i ſeculares et eccleſie et per procellas ſuperbia. ⁊t̄ et per portum introitus veritatis deſig nantur et de vocatione ſponſe in ſpiri tum Capl̓m. v. Criptū eſt ꝙ amici dei olym clamabant. rogantes deum dirūpere celum. et deſcende re ad libe randum populū ſuum iſrael. A Similiter et in iſtis temporibꝰ. amici dei clamabant dicētes. O benig niſſime deus. nos videmus populum in numerabilem in periculoſis procell̓ pe rire qm̄ gubernatores auidi ſūt. illis ter ris iugiter applicare volentes. Ubi ſi biip̄is maius lucrum exiſtimant proueni re. Illic ſe et populum ducētes vbi hor ribiliores ſunt iactus vndarum. neſcien te populo ſecuritatis portum. et ob hoc miſerabiliter periclitatur populꝰ iufini tus. nimis paucis venientibus ad bonū portum. Ideo rogamus te omins glorie regem. vt portum illuminare digneris. quatinus populus vitare ſua pericula valeat. et iniquis gubernatoribus non ꝑere. ſꝫ ad portum rectum reduci lumi ne tuo benedicto. B Per iſtos ve ro gubernatores. intelligo omnes pote ſtatem habentes corporaliter et ſpūalit̓ in mundo. Pleriqꝫ enim illorum intan tum diligunt voluntatem ꝓpriam. ꝙ de animarum vtilitate et ſuorum ſubdito rum non attendunt. ſeuiſſimis mūdi ꝓ cell̓. videlicet ſuꝑbie. cupiditatis. ⁊ īmū dicie. ſe volūtarie inuoluēdo. qͦrū actꝰ Tercius. Liber miſeria imitatur cōmunitas. credēs ſe ꝑ illam viam tenere rectā. et ſic ip̄i ſe vna cum ſubditis perimunt. ſequēdo ſue vo lūtatis quēlibet appetitum. ¶ Per por tum vero intelligo introituꝫ veritatis qui nunc coram multis ſic obſcuratꝰ eſt. ꝙ dum aliquis dixerit viam ad portū ce leſtis patrie qui eſt ſacratiſſimū xp̄i euā gelium. tunc ip̄m mētiri dicūt. eoꝝ ope ra magis ſequentes qͥ peccatis quibuſ libet ſe ingerunt ꝙͣ illorū verbis creden tes. qui euangelicam p̄dicant veritatem ¶ Per luceꝫ vero ꝙͣ amici dei petebāt. intelligo aliquā diuinā reuelatōem fieri in mundo. ad hoc vt caritas dei renoua ri valeat in cordibus hominū. et eiꝰ iuſti cia nō obliuiſci nec negligi. Et ideo pla cuit deo ꝓpter miſcd̓iam ſuam. et ſuorum amicoꝝ petitōem. vocare te in ſpiritum ſanctū. ad videndū. audiendum. et ītel ligendum ſpūaliter. ad hoc vt ea q̄ audi eris in ſpū. debeas alijs reuelare ſecūdū dei voluntatem. Uerba eiuſdē ambro ſij ad ſponſam quandā ſimilitudinē viri et vxoris ⁊ ancille diſponentia. et quali ter per adulterū ep̄us malus. et ꝑ vxo rem eccleſia. et ꝑ ancillam mundi amor deſignantur. et de crudeliſſima ſentētia contra adherentes magis mundo ꝙͣ ec cleſie. ¶ Capitulum. vj Go ſum ambroſius epūs ē tibi appareo. loquens tecuꝫ per ſimilitudinē quandam qm̄ cor tuum nō poteſt capere intelligē tiam ſpūalium ſine ſil̓itudine aliqua cor porali. A Uir quidā erat hns vxo rem legittimam venuſtā valde et pruden tem. Cui tamen ancilla plus placebat ꝙͣ vxor. et ex hoc tria contingebāt. Pri mum eſt. ꝙ verba ⁊ geſtus ācille magis eum letificabant ꝙͣ vxoris. Scd̓m eſt ꝙ ancillā veſtiebat nobiliſſimis indumen tis. non curans ꝙ vxor pannoſa eēt aut ꝙ cōmuni panno veſtiretur. Terciuꝫ ē ꝙ nouem horis morari ſolebat cum ācil la. decima vero ſolum cum vxore Nam prima hora erat cū ancilla vigilans. duꝫ eius pulcritudinē aſpiciendo iocundaba tur. Scd̓a hora inter ip̄ius brachia dor miebat. Tercia hora pro ancille cōmo do. corꝑalem laborem gaudenter ſuſtīe bat. Quarta hora quietem corporis cū ip̄a habebat poſt corꝑis laſſitudinē Qui ta hora inquietudinē mentis et curā ſui eius prouiſiōe habebat. Sexta hora me tis quietem cū ea habebat. quia iam vi debat ſe de ſua prouiſione ei plenit̓ com placere. ¶ Septima hora intrabat in eum ardor carnalis cōcupiſcētie. Octa ua hora complebat cū ea ſue voluptatis appetitum Nona hora aliqua omittebat agere. que tamen ei libebat ꝑficere De cima hora faciebat aliqua que tn̄ nō de lectabant eum facere. Et ſic vna hora tantūmodo manebat cum vxore. Ueni ens vero quidam de ꝓpinquis vxoris ad adulterum grauiter īcrepauit eū dicēs. Ad legittimā tuam mentis tue carita tem conuerte. ip̄am diligendo ⁊ ſicut de cet veſtiendo. Nouemqꝫ horis cum ip̄a manendo. et ſola decima hora cū ancil la. alioquin ſcias te mortem peſſimā ſub iturum. B Per iſtum adulterum intelligo iſtius eccleſie prouiſoreꝫ. habē tem quidem epiſcopale officiū. ſed vitaꝫ adulterinā. Ipſe quippe ſancte eccleſie ſpūali copula ita coniunctus eſt. ꝙ ipſa eius ſponſa cariſſima eſſe deberet. qu tamen caritatem ſuam ab ip̄a retraxit Multo plus diligens ſeruilem munduꝫ ꝙͣ dominam ſponſam tam preclarā. Et ideo tria facit. Primū ē ꝙ de mūdi frau dulenta adulatione plus gratulatur. ꝙ̄ de ſancte eccleſie morigeroſa diſpoſitio ne. Scd̓m eſt ꝙ oēm mundi ornatū dili git. de defectu vero ornatus eccleſiaſtici corꝑalis vel ſpūalis minus curās. Ter cium ē ꝙ nouem horas expendit ꝓ muſ do. et ſolam decimā pro eccleſia ſancta Tercius. Liber Nam prima hora cum mūdo vigilat hila riter. eius pulcritudinē intuens delecta biliter Scd̓a hora inter brachia mundi. que ſunt altitudo muroꝝ et vigilātia ho minū armatorū dormit ſuauiter corporis ſui ſecuritatē ſe per hec tenere confidēs feliciter. Tercia hora pro mundano cō modo corꝑalem laborem ſuſtinet gauden ter. vt ex hoc cum mundo letet̉ corꝑali ter. ¶ Quarta hora poſt corꝑaleꝫ laborem accipit quietē corꝑis libenter quia qͥd quid ei placet iam habet ſuffici enter Quinta hora mentis inquietudi nem habet multipliciter. vt mūdanis re bus prouidere videat̉ ſapienter Sexta hora mentis quietē habet iocundaliter. prouiſionē ſuam mūdanis homībus pla cere videns vniuerſaliter. Septima ho ra audiēdo et videndo mūdi delectabilia. et in voluntatē ſuam trahit deſiderabili ter. ex quibus in corde accenditur īpati enter et intolerabiliter. Octaua hora ꝑ ficit actualiter. que prius deſiderabat ar denter. Nona hora aliqua ſibi placita ꝓ ter mundum omirtit inutiliter. ne vide atur eos offendere. quos diligit carna liter Decima hora aliqua bona ꝑficit ſed nō delectabiliter. timens ꝙ infamis habeatur contēptibiliter. ⁊ diiudicetur miſerabiliter. ſi ea aliqua ex cauſa omīſe rit totaliter. et iſta hora decima ſolūmo do cum ſcā eccleſia ſolet cōmorari. Bo na que facit non ex caritate faciens ſeꝫ ex timore. timet enim ſuppliciū ignis in fernalis. qui ſi poſſet cū ſoſpitate corpo ris. et mundanaꝝ rerum abundantia ē naliter viuere. de carentia ſuꝑne felici tatis nō curaret. D Propter ea di co certiſſime iurās ꝑ deum qui caret pͥn cipio et erit ſine fine. ꝙ niſi ſe cito ad ſā ctam eccleſiā cōuerterit. cum ip̄a nouē horas ducendo. cū ancilla vero ideſt mū do decimā. non tam̄ eū diligendo. ſꝫ in uitus eius diuitias et honores ſcd̓m ep̄a le officium habendo. omīa ad dei hono rem humiliter et rationabiliter diſponē do. ipſe in anima ſua ſpūalem ꝑcuſſionē tam grauem habebit. ſicut ille ꝑ ſimilitu dinem corꝑalem loquendo habere vide retur. qui tam horribiliter ꝑcutteret̉ in vertice. ꝙ planta pedis cum tota corpo ris carne diſſolueret̉. vene et nerui rū perentur. oſſa confringerent̉. et medul le miſerabiliter vndiqꝫ effluerent. Et ſi cut amariſſime cor illius corꝑis cruciari videretur. ſi vertex et viciniora mēbra percuterent̉. dum etiam planta pedis q̄ remotior ē lederetur. Sic ⁊ miſera ani ma diuine ſententie ꝓpinquiſſima ictui torqueri exiſtimabitur amariſſime. dum conſciētia ſe videt vbiqꝫ intolerabiliter ſautiari. Uerba virgīs ad ſpō ſam qualit̓ epūs diligens mundū flabel lo pleno vento et teſtudini iacenti ī pu tredine comꝑatur. et qūo talis ambro ſio ep̄o oppoſitus iudicatur. Capl̓m. vij. Criptura dicit. qui diligit a nimam ſuam in hoc mūdo ꝑ det eam. Iſte vero epūs dili git aīam ſuam iuxta o ēm voluptarē ſuā. et ſpūalis delectatio non eſt in corde eiꝰ Ideo bene cōꝑari poteſt flabello pleno vento iuxta cōflatoriū. Nā ſicut carbo nibus conſūptis ⁊ ere ignito fluente ad huc remanet vetus in flabello. Sic ip̄e ꝙͣuis nature ſue tribuit om̄e qd̓ appetit conſumēs tēpus ſuū inutiliter. tamen re manet ſibi eadē delectatio ſicut ventus in flabello. Nam voluntas eius eſt ad ſuꝑbiam et cupiditatē mundi. ex quibꝰ induratis corde dat occaſionē. et exem plū peccandi qui conſumpti in peccatis defſuūt in infernū. ¶ Nō ſic diſpoſitus fuit ille bonus ambroſius epūs. Eiꝰ de niqꝫ cor plenum fuit diuina voluntate Eius cibus et ſomnus rationabilis. qui exſufflans pct̄i voluptate. tempus ſuum conſumpſit vtiliter. et honeſte Ip̄e quip pe bene vocari poteſt flabellū virtutū Tercius. Liber Sanauit enī vulnera peccati verbis ve ritatis. incendit frigidos diuina caritate et bonorum oꝑum ſuoꝝ exemplo. feruē tes quoqꝫ voluptate peccati. refriguer̄t ex eius munda vita. Et ſic ip̄e ml̓tos iu uit ne intrarent mortem inferni. qꝛ diui na delectatio in eo ꝑmanſit ꝙͣdiu vixit ¶ Iſte vero epūs ſimilis eſt teſtudini. q̄ iacens in innata putredine trahit caput in terram. Sic iſte iacet et delectatur in peccati abhominatōe. trahēs animū ad terrena non ad ſempiterna. Tria redu co ſibi ad memoriā Primo qūo tenuerit officium ſacerdotij. Scd̓o quid ſignifi cat illud verbum euangelij veſtimenta ſunt ouium. intrinſecus aūt ſunt lupi ra paces. Tercio cur ea que tꝑalia ſūt tm̄ feruent in corde. creator vero oīm frigi dus eſt in corde eius. Uerba virgis ad ſpō ſam de ſuiip̄ius perfectione. et excellen tia. ⁊ de inordinato magiſtrorū moder norum appetitu. et de eorū falſa reſpon ſione ad virginis glorioſe queſtionē ſibi per ipſam factam. ¶ Capitulum. viij Ater loquitur At Ege ſum illa que ab eterno ī ca ritate dei fui. et ab infantia mea ſpirituſſanctus ꝑfecte erat mecum Et ſicut de nuce exemplū habere pote ris. que cum creſcit dilatante ſe teſta q̄ extrinſecus eſt. dilatat̉ et creſcit eciam nucleus qui intrinſecus eſt. Ita vt nux ſemper ſit plena et nichil in ea vacuum qd̓ capax ſit alicuiꝰ rei exterioris ¶ Si militer ⁊ ego ab infantia mea plena erā ſpūſancto. et iuxta corꝑis et etatis mee accreſcentiā tam affluenter me totā re pleuit ſpūſſanctus. ꝙ nichil in me vacu um reliquit ad pctī alicuius introitum. Et ideo ego illa ſum que nunꝙͣ peccatū cōmiſi veniale nec mortale. Ego quip pe in caritate dei tam ardēs eram. ꝙ ni chil michi placuit niſi ꝑfectio volūtatis dei. Feruebat enim in corde meo ignia diuine caritatis. Deus quoqꝫ ſuꝑ omīa benedictus. qui me ſua potētia creauit et ſpūſſancti virtute repleuit. ad me ar dentem caritatem habuit. Et ex huiꝰ ca ritatis feruore miſit nunciū ſuuꝫ ad me faciēs me volūtatē ſuam intelligere. vt videlicet fierem mater dei. Qd̓ dum no ui eſſe voluntatis diuine. ſtatim ex igne caritatis quā in corde ad deum habui per os meum exiuit vere obediētie ver bum. ꝑ qd̓ nūcio rn̄di. Fiat inquiens mi chi ſcd̓m verbū tuum. Et in eodem pū cto verbū caro factum eſt in me. et de filius factus eſt filius meus. et ſic ambo habebamus vnū filium. qui vtrūqꝫ de eſt et homo. et ego ſimiliter mater ato virgo B Cunqꝫ hic filius meus qͥ eſt vir ſapientiſſimus. et deus verꝰ ihūs xp̄s iaceret in vtero meo. tantā ab ip̄o adepta ſum ſapientiā ꝙ non ſolū mgr̄or intelligere valeam ſapientiā. Uerūeciaꝫ in cordibus eorum cerno. vtrum verba ip̄orum ex diuina caritate. aut ex ſolius litterature aſtutia procedunt. ¶ Ergo tu que verba audis. nūcia magiſtro illi ꝙ ego tria ab ip̄o interrogo. Primū eſt vtrum maius eſt ſibi deſiderium ad ha bendum fauorem ⁊ amiciciā ep̄i corꝑali ter. vel an deſiderat plus animā eius pre ſentare deo ſpūaliter. Scd̓o vtrum ex plurimoꝝ florenorum ꝓpria et ſingulari poſſeſſione in anīo plus delectat̉. vl̓ ar ex nullorū. Tercio quid ſibi de hijs du obus videtur magis placere vocari ſcili cet magiſter. et inter honoratos cum p̄ mis pro mūdana gloria reſidere. aut ſim plex frater vocari et inter vltimos reſi dere. Hec tria diligenter ꝑſcrutetur S enim ep̄m corꝑaliter pluſꝙͣ ſpūaliter di ligit. tunc ſequitur ꝙ magis dicit ei illa que delectant eum audire. ꝙͣ omnia pec caminoſa prohibet que delectant eū age re. Si vero de plurimorū florenorū ꝓp etate plus gratulatur ꝙͣ millorum. tunc diuitias plus pauꝑtate diligit. et videt Tercius. Liber. tunc amicis ſuis conſulere. ꝙ magis te neant quidqͥd poſſunt acqͥrere. ꝙͣ dimit tant quo carere libētius potuiſſent Si vero delectat̉ noīe mgr̄i ꝓpter honorem mūdi et int̓ honoratos locari. tūc ſuper biam plus hūilitate diligit. et ex hoc ſi milior corā deo apꝑet aſino ꝙͣ magiſtro Tūc enī vacua ſtramīa maſticat. q̄ litte rature ſciētie ſine caritate ꝯparant̉. ⁊ de eſt optimū triticū qd̓ caritati ꝯparatur Quia caritas diuina in ſuꝑbo corde fir mari nunꝙͣ poteſt. G Poſt excuſa tionē aūt mgr̄i excuſātis ſe ⁊ dicentis. ꝙ maius eēt ſibi deſideriū pn̄tare aīam ep̄i deo ſpūalit̓. et ꝙ plus delectat̉ in nullis florenis. Tercio ꝙ nichil curat de noīe magiſtri. Rndit iterū mat̓. Ego ſum q̄ veritatē de ore gabrielis audiui. et indu bitant̓ credidi Unde et veritas de meo corꝑe ſibi carnē ſumpſit et ſanguinem. et māſit in me. Illā eandē veritateꝫ genui de me. qͥ vtrūqꝫ deus et hō ē ex ſe. Et qͥa veritas q̄ dei filiꝰ eſt. ad me venire et in me habitare. ex meqꝫ naſci voluit Ideo pleniſſime intelligo vtrū in ore hoīm ſit veritas an nō. ¶ Uerū ego tria a mgr̄o q̄ſiui. quē michi bene rn̄diſſe ꝓbarem. ſi in verbis ſuis fuiſſet veritas. que qꝛ in eis nō erat. ideo de alijs tribus ip̄m p̄ca ueo Primū ē ꝙ aliqͣ ſunt que corꝑaliter diligit et deſiderat. et illa nullo mō obti nebit. Scd̓m ē ꝙ illud qd̓ nūc hꝫ cū mū dana leticia citius amittet. Terciū eſt ꝙ puſilli ītrabūt celū. magni aūt ſtabūt foris. qm̄ porta eſt anguſta. Uerba virgīs ad ſpon ſam qͣliter vidētes et audiētes. ⁊tͣ. fugi unt ꝑicula virtute ſolis. ⁊tͣ. et aduenien tia et occurrētia cecis et ſurdis. ⁊t̄. Capl̓m. ix. ¶Oquit̉ mater. Ꝙͣuis cecus Mnō videt. nichilominꝰ tamen ip̄o cadente in p̄cipiciū ſol reſplent et in ſue claritatis ſplendore et pulcritudine. quā claritatē videntes hoīes ītinerātes. clarū viſum hn̄tes gratulant̉ itineris ſui pericl̓a fugiendo. Et ꝙͣuis ſurdus non audit. tn̄ torrens cū ſtrepitū ſui impetus ſuꝑ eū ab alto cadit horribilit̉. eo qͥ au dire poterit ad loca tutiora fugiēte. Et ꝙͣuis mortuus guſtare nō poterit. tamē ip̄o in vermibꝰ putreſcēte potus bonus dulcedinē ſui ſaporis retinet. qͣ viuꝰ de guſtans ī corde ſuo letificat̉. ⁊ audax ad quecunqꝫ virilia oꝑa efficietur oquitur virgo ad fī liam ſecuritatē de verbis ſibi dictis īdu cens. et de ꝑiculo et approximatiōe ruīe eccleſie. ⁊ qualit̓ vt in pluribꝰ attendūt nūc eccleſie ꝓuiſores prochdolor ad vi tā meretricalē. et pecunie cupiditatē. et bonoꝝ eccleſie pro ſuꝑbia prodigalita tem. et de ira dei contra tales excitāda ¶ Capitulum. x. ¶ Oquit̉ mater. A Ne ti A meas ea q̄ nūc videbis a ſpi ritu malo eē exiſtimās. Quēadmodum enī cū ſol̓ appropinqͣtōe duo veniūt. lux videlicet et calor. q̄ caliginoſam vmbrā nō ſequunt̉ Sic̄ cū ſpūſſcī aduentu ī cor de duo veniūt. Ardor ſcꝫ diuine carita tis. et fidei ſctē ꝑfecta illumīatio. Hec āt duo nūc ſentis. Hec qͦꝫ duo dyaboluꝫ qͥ caliginoſe vmbre cōꝑatur nō ſequūtur ¶ Mitte ergo ad illū quē tibi nomīaui nunciū meū. ꝙͣuis aūt ego ſcio cor et rn̄ ſionem eius. finē qͦꝫ vite eiꝰ celere. tamē debes mittere ei v̓ba iſta ſequētia. Ego deniqꝫ notū illi facio. ꝙ in dextra parte ſcē eccl̓ie. fundamentū tā vehement̓ di lapſum ē ꝙ ſumma teſtudo plures ruptu ras hꝫ dans ex ſe caſus ꝑiculoſos. ita ꝙ multi de ſubeūtibus ꝑdūt vitā Plereqꝫ colūne que in altuꝫ tedere deberet. vſqꝫ ad terrā ſe inclinant. Totūqꝫ eciā paui mentū tā ſuffoſſum eſt. ꝙ ceci introeun tes cadunt ꝑiculoſe. Et adhuc interdū contingit clare videntes vna cū cecis ca dere grauiter cauſa ꝑiculoſarū foſſarū eiuſtem pauimēti. Et ꝓpter iſtas cauſas i. j. Tercius. Liber. ſtat nimis ꝑiculoſe eccleſia dei. et qͥd ſibi ſic ſtāti vicinius ē ꝙͣ ruina? Certiſſime dico tibi. ꝙ niſi iuuamen reꝑationis ha buerit. ip̄ius ruina tā grādis erit ꝙ ꝑ to tam xp̄ianitatē audiet̉. B Ego aūt illa virgo ſum. in cuius vterū filiꝰ dei ve nire dignatus eſt. excluſa quacunqꝫ car nis cōtagioſa voluptate. Ille vero ideꝫ dei filius de meo clauſo vtero natꝰ eſt. cū maxima ꝯſolatōe et ſine aliqua pena ¶ Ego iuxta crucē ſteti. qn̄ cū vera pa tientia infernū victorioſe vincebat. ⁊ ſui cordis ſanguine celū aꝑiebat. Ego eciā erā in monte. qn̄ dei filius qui ē et meꝰ filius ad celū aſcēdit. Ego eciā totā ca tholicā fidē clariſſime noui. quā ip̄e euā gelizando oēs ingredi celū volentes do cuit: Ego itaqꝫ illa eadem iā ſto ſuꝑ mū dum cōtinua oratōe ſicut archus celi ſu per nubem qͥ ad terrā inclinari videtur. et ambobꝰ ſuis finibꝰ eā tāgere ¶ Per celeſtē arcum itaqꝫ meip̄am intelligo. q̄ ad hītatores mundi me inclino. tangēs bonos et malos or̄one mea. ad bonos nāqꝫ me inclino. vt in hijs que ſcā eccle ſia p̄cipit ſtabiles efficiant̉. Ad malos vero ne in malicia ſua ꝓceſſum habeāt. vt fiāt deteriores G Notū itaqꝫ fa cio iſti quē tibi nomīaui ꝙ ex vna parte tetre et horribiles nubes ſurgunt cōtra claritatē arcus. Per quas nubes intel ligo illos qui in carne vitā me retricalē habēt. et ſunt inſatīabiles. ſil̓es voragini maris ad cupiditatē pecunie Bona qͦꝫ irrationabilit̓ ac ꝓdigaliter ſicut torres in impetu ſuo aquā fundēs. ꝓ ſuperbia largiuntur. Hec itaqꝫ tria pleriqꝫ nunc exercent eccl̓ie ꝓuiſores quoꝝ pctā ī ce lum aſcendūt horribilia an conſpectum dei cōtra meā or̄oeꝫ. ſicut teterrime nu bes contra claritatē arcus. Sic eciam illi qͥ iram dei mecū placare deberēt cō tra ſe iram dei excitant. ⁊ tales in eccle ſia dei nō deberēt exaltari: ¶ Quicūqꝫ ergo curā apponere voluerit vt funda mentum eccleſie fiat ſtabile. et vinea illa benedicta quā deus fundauit ſanguine ſuo renouet̉. Si ſe inſufficientē viderit ego regina celoꝝ cū om̄ibus angelis e in adiutoriū venire volo. ſabuloſas ra dices extirpando. ſterileſqꝫ arbores ī ia nem ꝓijciendo. ac in eaꝝ locis ramuſeu los fructuoſos inſerendo. Per vineā ve ro intelligo eccleſiā dei. in qua duo hūi litas ſcꝫ et caritas diuina debent reno uari: O ¶ Sequitur additio. ¶ Filius dei loquitur de nūcijs pape Uos veniſtis in ſocietatē maiorū et ad huc ad maiora aſcendetis. Ideo ſumme meret̉ ille qͥ laborat ad hoc vt hūilitas exaltet̉. qꝛ ſuꝑbia iam nimis aſcenderat Honorē eciā maximū habebit illeqͥ car tatē habet ad aīas qꝛ ambitio et ſymōia iā in pleriſqꝫ regnant. Felix eciā erit ille qui conat̉ pro poſſe ſuo vt vicia de mun do extirpent̉. qꝛ iā plus ſolito inualeſcūt Eſt eciā vtiliſſimū habere et petere pati entiā. qꝛ in diebus multoꝝ qui nunc vi uūt ſol dimidiabit̉. ſtelle ꝯfundent̉. ſapiē tia infatuabit̉. hūiles in terra ingemiſcet et audaces p̄ualebunt. hoc ſapientium e intelligere et int̓pretari qͥ aſpera ſciunt deplanare et futura prouidere. ¶ Hec reuelatio p̄cedens facta fuit ad albant ſem cardinalē qui tunc fuit prior Uerba fidei ſpōſe ad xp̄m. et qͣliter iohēs baptiſta inducit ſpo ſe certitudinē xp̄i ſibi alloquētis. et de be ni diuitis felicitate. et qualiter indiſcre tus epūs ꝓpter ſui fatuitatē et peſſiman vitam aſſimilatur ſymie. Capitulum. xj. Ponſa loquebat̉ xp̄o in orō ne humiliter dicēs A O dn̄e mi ihū xp̄e ſic firmit̉ credo tibi. ꝙ eciā ſi ſerpens iaceret ant os meū. nō intraret niſi te ꝓpter bonur meū ꝑmittente. Rn̄dit iohēs baptiſte Ille qui apparet tibi ip̄e eſt naturaliter dei filiꝰ. Cui pater me audiēte ꝑhibu teſtimoniū dicens. Hic eſt filius meu Tercius. Liber. Ipſe eſt a quo ſpūſſanctus proceſſit. qui mē baptizante ſuꝑ eū in columbe ſpē ap paruit. Ip̄e eſt ſcd̓m carnē verus filius virginis. cuius corpus manibꝰ meis at tractaui. Crede ergo ei firmiter et in gredere viā eius. Ipſe enī eſt qui viam rectam ad celū demōſtrauit. ꝑ quā pau per et diues ingredi poteſt celū. Sed q̄ rere poteris qūo diues dꝫ eſſe diſpoſitꝰ qui ingreſſurus ē celū Cū deus ꝑſona liter dixerit. ꝙ facilius ē camelū ꝑ fora men acus trāſire ꝙͣ diuitē ingredi celū. Ad hoc rn̄deo tibi Ille diues qͥ ſic diſpo ſitus eſt. ꝙ timet aliqͥd ſecū male eſſe ac qͥ ſitū. qui ſollicitus eſt ne bona ſua inutili ter et contra deū expendant̉. Qui inui te poſſidens poſſeſſionē et honorē mūdi. libent̓ deſiderat ſeꝑari ab eis. Turbatur qꝫ de diſpēdio aīarū et inhonoratōe dei. Et ꝙͣuis ex diſpenſatōe diuina cogitur quodammo habere mundū. tota tn̄ intē tione vigilat circa amorē dei. hic tal̓ di ues. fructuoſus et felix diues eſt. ⁊ carꝰ deo. B Sꝫ nō eſt ſic diues iſte ep̄s Ip̄e quippe ſil̓is eſt ſymīe hn̄ti qͣtuor cō itidones. Quarū prima ē ꝙ p̄ꝑant̉ ei ve ſtes tendentes ad inferiorē partē et āte riora velātes ſed verecūdiora eius appa rent tota nuda. Scd̓a cōdicio eſt. ꝙ di gitis ſuis tangēs fetētia applicat ori ſuo Tercia ē. ꝙ faciē quidē hꝫ humanā. ſed colorē et ſpēm reliquā beluinā. Quar ta eſt. ꝙ licet hꝫ manus et pedes. actū cū digitis et manibus calcat lutū. Sic ep̄s iſte fatuus ē quaſi ſymia. curioſus in mū di vanitate. deformatus a laudabili o peratōe. Nā hꝫ veſtes ideſt ordines ep̄a les qͥ ſunt valde honorabiles. ⁊ p̄cioſi a pud deū. ſed vere cūdiora ſua apparent nuda. qꝛ leuitas moꝝ ſuoꝝ et affectꝰ car nalis oſtendit̉ homībus ad aīarū deſtru ctōem Cōtra que dicit miles ille egre gius. ꝙ verecūdiora hoīs maiorē hone ſtatē hnt. Notās per hoc ꝙ motꝰ beſtia les clericoꝝ celari debent bonis operi bus. ne exēplo eoꝝ. infirmi ſcādalizent̉. G Symia qͦꝫ tangit ⁊ odorat fetētia Quid facit digitus niſi demonſtratōem rei viſe. Sicut ego videns deū in hūani tate demōſtraui eū digito: Ecce inqui ens agnus dei Quid ergo ſunt digiti ep̄i niſi mores ſui laudabiles. quibꝰ dem on ſtrare deberet iuſticiā dei. et eiꝰ caritatē Nūc autē in oꝑibus ſuis demōſtrat ꝙ eſt diues et generoſus. ſapiēs mūdi. et ꝓ digus pecuniarū. Quid āt ſunt hec oīa niſi tāꝙͣ digitos mittere ad fetētia? Nā gl̓ari de carne et lata familia quid ali ud ē. ꝙͣ gl̓iari de inflatis ſac̓cis? Symia qͦꝫ habet faciē humanā. ſed ſpēm reliquā beluinā. Sic iſte aīam quidē hꝫ ſignacu lo dei inſignitam. ſꝫ per ꝓpriā cupiditatē deformatā. ¶ Quarto ſicut ſymia tāgit et calcat cū pedibus et manibus lutuꝫ ſic iſte affectu et oꝑe terrenis inhiat. a uertēs vultū ſuū a celeſtibus. ⁊ inclinās ad terrena tanꝙͣ aīal obliuioſum. Nun quid talis mitigat irā dei? Nequaꝙͣ ſed magis ꝓuocat cōtra ſe iuſticiā dei. U ¶ Additio hec reuelatio facta ē de le gato cardinali anni iubilei. ⁊tͣ. ¶ Filius dei loquit̉. O diſputator ſu perbe. vbi pompa tua. vbi apꝑatꝰ equo rum? Noluiſti intelligere cū eſſes in ho nore. Ideo nunc inhonoratus es. Dic igit̉ ꝙͣuis oīa ſcio audiēte iſta ſponſa no ua que quero. Et ſtatim qͣſi vna ꝑſona tremula et nuda apꝑuit mirabilit̓ defor mata. Cui dixit iudex O aīa tu docuiſti ſpernere munduꝫ et diuitias eius. Cur ergo ſecutus es ea? ¶ Rn̄dit aīa. Quia dulcius ſapuit michi fetor peſſimus. ꝙͣ o dor tuus ſuauiſſimus. Et ſtatī dicto ver bo ꝑ ethiopē vnū infuſum ē anime vas ſulphuris et veneni. Iteꝫ dixit iudex. O anīa tu poſita fuiſti ppl̓is in candelabꝝ lucis. quare nō lucebas. verbo et exem plo? Rn̄dit anīa Quia caritas tua fuit abraſa a corde meo Ibam ſicut homo ſi ne memoria et ſicut vir vagus reſpiciēs pn̄tia et nō attendens future. Quo dic to anima priuata eſt lumīe oculorū Et .ij. Tercius. Liber. dixit vnus ethiops qui aſtare videbat̉ O iudex hec anima mea ē. quid facturꝰ ſum? Rndit iudex Purga eā et quaſi in prelo examina donec veniat conſiſtoriū in quo allegatōes amicoꝝ et inimicorū diſcutientur Toquitur ſponſa xp̄o p̄ces effundendo pro ſupradicto ep̄o. ⁊ de rn̄ſionibus xp̄i et virginis ⁊ ſancte agne tis ſponſe factis. ¶ Capitulum. xij. Dn̄e mi ſcio ꝙ nemo ingredi tur celū. niſi pat̓ traxerit eū A Ideo o pater pijſſime trahe iſtum infirmū ep̄um ad te. Tu ve ro fili dei adiuua conantē Tu qͦꝫ ſancte ſpūs imple caritate tua ep̄um frigidū et exinanitū. ¶ Rn̄dit pater. Si trahēs ē fortis. res vero q̄ trahit̉ ponderoſa ni mis. citius diſſipabit̉ opus et adnichila tur. Si vero qui trahit̉ ligatus ē. nō po teſt adiuuare nec ſeip̄m nec trahentem. et ſi īmūdus eſt qͥ trahit̉. abhoīabil̓ ē ad trahēdū ⁊ tāgēdū Sic ep̄s iſte diſpoſit eſt. ſicut qͥ ſtat in diuerſorio deliberās ſe cum q̄ via ſit tenenda. ¶ Rn̄dit ſponſa O dn̄e mi nūquid non ſcriptū eſt. ꝙ ne mo ſtabiliter ſtat in hac vita. ſed aut ad meliora vadit. aut ad peiora? ¶ Rn̄dit pater. vtrūqꝫ dici poteſt. Nā ſtat quaſi inter duas vias gaudij ſcilicꝫ et doloris Turbat̉ de horrore ſupplicij eterni. affe ctat obtinere celeſte gaudiū. ſed tn̄ aſpe rum ſibi videt̉ viā que tendit ad gaudia perfecte ambulare. Uadit vero qn̄ illa ſequit̉ ad que feruentiorē hꝫ voluntatē B Item loquit̉ beata agnes Iſte epūs eſt diſpoſitus ſicut ille qͥ ſtaret īter duas vias. vnā earū ſciret artā in princi pio. ſed in fine gaudioſam. Aliam ſciret delectabilem ad tēpus. ſed in fine habē tem ꝓfundū inſatiabile et doloroſū: Cū qꝫ viator cogitans de iſtis vijs. delecta ret̉ in eundo viā in principio delectabi lem. timēs tn̄ de inſatiabili ꝓfundo incidit talis cogitatio: Eſt inquit cōpendi quoddā in via iſta delectabili. ſi inuene ro illud diu ambulare poſſum ſecurꝰ. ⁊ cum appropinqͣuero fini et profundo. ſi inuenero compendiū nichil michi noce bit. Et ita ambulās ſecurus in via cum veniſſet ad ꝓfundum. cecidit miſerabili ter. qꝛ compendiū vt cogitauit nō inue nit. Taliū cogitationū viri inueniūtur hodie multi. qͥ cogitātes taliter ſecum Oneroſum eſt inquiūt ire viam artam durū eſt relinq̄re voluntatē ꝓpriā et ho nores. Propterea ponūt ſibi ſpem falſaꝫ et ꝑiculoſam. longa inquiūt ē vita nr̄a miſcd̓ia dei eſt maxima. delectabilis ef mundus iſte. et ad delectatōem creatꝰ Ideo nil obeſt ſi ad tēpus vtar mundo ſcd̓m velle meū. qꝛ in fine vite ſequi vo lo deum. Eſt enim cōpendiū quoddaꝫ vie huius mūdi ideſt contritio et cōfeſ ſio. hanc ſi obtinuero ſaluꝰ ero C Talis cogitatio velle ſcꝫ peccare vſqꝫ ī finem et tunc cōfiteri. eſt valde debilis ſpes. qꝛ neſciunt anteꝙͣ cadunt. Quib et in extremis. inſpirat̉ qn̄qꝫ tantus do lor. et ſubitus finis. ꝙ nullomō fructuo ſam inuenire poterunt contritōem. Et merito. noluerunt enim p̄uidere futura mala cū potuerūt. ſed in arbitrio et limi tatione ſua poſuerūt tempus miſcd̓ie dei Nec ꝓponebāt finē facere pctō. anteg pctm̄ nō poterat eos delectare. Simi liter et epūs iſte ſtetit inter duas iſtas vias. Nūc aūt appropinqͣt vie delecta biliori carnis. et habet ante ſe qͣſi tria fo lia. que perlegit. Primū foliū legit dulci ter. et continue. Scd̓m qn̄qꝫ. ſed nō cū delectatione. Terciū foliū raro. ⁊ hōc cum dolore. Primuꝫ vero ſunt diuitie et honores quibus delectat̉. Secundū en timor iehenne et futuri iudicij quo con turbatur. Tercium eſt amor dei et tio filialis. qui raro reuoluitur. Si enī att deret. quid pro eo fecit deus. quidue ē impendit. nunꝙͣ amor dei extingueret in corde eius. Reſpōdit ſponſa. O dn̄a Tercius. Liber. roga pro illo. Et tunc beata agnes ait. quid facit iuſticia niſi iudicium. quid ve miſcd̓ia niſi ꝙ alliciat? D Mat̓ dei loquit̉: Sic dicetur ep̄o. deus licet om nia poteſt facere. tamen homo ꝑſonalit̓ cooperari debet vt peccatū fugiatur. ⁊ caritas diuina obtineatur. Naꝫ tria ſūt que inducunt ad fngiendum peccatū. ⁊ tria inductiua ſunt ad obtinendū cari tatem. Tria quibus fugitur pctm̄. ſunt penitentia ꝑfecta. Scd̓m intentio nol le ea iterato cōmittere. Tercium emen dare ſe iuxta conſilia illoruꝫ quos videt contēpſiſſe mundum. Tria vero coope rantia ad obtinendam caritatē ſunt. hu militas. miſcd̓ia. et labor caritatis. Naꝫ quicunqꝫ nō legeret niſi vnum pater no ſter ꝓ obtinēda caritatē. citius appropī quaret illi effectus caritatis. ¶ De al tero ep̄o de quo tibi prius dixi tibi con cludo nunc ꝙ foſſe vident̉ ei nimis la te ad ſaltandū. muri nimis alti ad ſcāden dum. ſere fortes ad confringendū. Ideo ſto ego et expecto eum ſed ip̄e verterat caput ſuū ad oꝑa trium turbarū. qͣs de lectabiliter videndo cōſiderat. Prima ea rum coriſat huic ip̄e dicit placꝫ michi au dire vos expectate me. Secūda ſtat ad ſpeculandū. huic ip̄e dicit. placet michi videre q̄ videtis. qꝛ delectant me multū Tercia letat̉ et qͥeſcit. et cum hac que rit ip̄e quietem et honorem. E Sed quid eſt corizare in mundo niſi ab vna tꝑali leticia tranſire in aliā. ab vno appetitu honorum in aliuꝫ? Quid vero eſt ſtare et cogitare. niſi a contēplatiōe diuina ſubtrahere animū. et de congre gātione et erogatione temꝑalium cogi tare? Quid vero eſt quieſcere. niſi car nis habere quietem? Has itaqꝫ tres tur bas conſiderando. iam aſcēdit in mon tem altum. ſed de trāſmiſſis ſibi verbis meis nichil curat. nec de illa clauſula v̓ borum curat ſcꝫ ſi tenet ip̄e ꝓmiſſionem ſuam tenebo et ego meā. ¶ Rn̄dit ſpon ſa. O benigniſſima mat̓ noli diſcedere ab eo. Cui mater. Non diſcēdo donec terra ſuſcipit terraꝫ. ymo magis ſi cōfre gerit ſeras. obuiabo ei ſicut ācilla. et ad iuuabo ſicut mater? Et addidit mr̄ Tu filia cogitas que fuiſſet remuneratio ca nonico illi aurelianen̄. ſi epūs ſuus fuiſſꝫ cōuerſus? Rn̄deo tibi Sicut tu vides ꝙ terra profert herbas et flores diuerſe ſpeciei et diuerſi generis. ſic ſi oīs homo laudabiliter ſtetiſſet ab origine mūdi in inſtitutione ſua. omnes obtinuiſſent ex cellentem mercedem. quia omīs qui in deo eſt tranſit ab vna leticia in aliam Non ꝙ tedium in aliqua ſit. ſed quia co tinue augetur delectatio delectabilior. et gaudium ineffabile continue innouā tur F ¶ Declaratio. ¶ Eic fuit epiſcopus Uexionenſis qui cum eſſet rome multum de ſuo redituſ anguſtiaretur. auditum eſt in ſpū. Dic ī quit ep̄o. ꝙ mora ſua vtilior eſt ꝙͣ accele ratio. Hij quoqꝫ qui de comitiua ſua p̄ ceſſerunt. ſubſequent̉ eum. Ideo cū ad patriam redierit. verba mea inuēiet ve ra. Sic itaqꝫ omnia euenerunt. Nā re diens inuenit regem captum. et totū re gnum turbatum. Hij qͦꝫ qui p̄ceſſerunt eum de comitiua impediti in via. longe ſubſequebant̉ eum. Scito eciam ꝙ do mina illa que eſt in cōmitiua ep̄i ſana re uertetur. ſed non in patria morietur. et ita euenit nam ſcd̓a vice iuit romam. et ibi mortua eſt et ſepulta ¶ Item de eodem Ep̄o. Cum domina Birgitta deſcendiſſet de monte gargano ad ciuitatē mafredomā in regno cecilie. idem epūs exiſtens ī co mitiua dn̄e. caſu accidente in monte ce cidit de equo ita grauiter ꝙ due coſte fracte ſunt Qui de mane cū dn̄a profe ctura eſſet ad ſanctum nicolaum de ba ro vocauit eam ad ſe dicens O domina grauiſſimū eſt michi hic ſine veſtra p̄ſen tia manere Et oneroſum eſt eciam vo bis moram trahere ꝓpter me. maxime ꝓ pter incurſantes iſtos homines. Rogo i. iij. Tercius. Liber. inquit vos per amorem ihū xp̄i vt roge tis deum pro me et tangite latus dolo ris mei. Spero enim ꝑ tactum manus vr̄e dolorem meū mitigari. Que pre cō paſſione reſoluta in lacrimas ait O dn̄e mi. Ego reputor qd̓ non ſum Nam ego ſum peccatrix maxima in conſpectu dei Ueruntū omēs rogemus deū et ip̄e rn̄ debit fidei veſtre. Facta itaqꝫ or̄oe cum ſurrexiſſet tetigit latus ep̄i dicens. Sa net te dn̄s ihūs xp̄s. Et ſtatim dolor di ſceſſit. Et ſurgēs epūs ſecutus eſt domi nam per totam viā vſqꝫ rediret romam Uerba matris ad filiā qualiter verba et opera xp̄i per theſau rum et deitas per caſtrum et pctā per ſe ras. et virtutes per muros. et pulcritu do mundi. et delectatio amicoruꝫ ꝑ du as foſſas mirabiliter deſignant̉. et expo nūtur. et qualiter ſe debeat habere ep̄s circa curam animarum. Capitulū. xiij. Ater dei loquit̉ ad ſponſam filij dicens. A Ille ep̄s petit me in ſuam caritatem Ideo debet hoc facere qd̓ eſt michi ca riſſimū. Ego quippe ſcio theſaurū queꝫ qui poſſederit nunꝙͣ erit miſer. Qui vi debit eum nunꝙͣ ſentiet tribulatōem et mortem. Quicūqꝫ deſiderat illū. habebit quidqͥd appetit cum exultatōe. Iſte ve ro theſaurus clauſus eſt in bono caſtro quatuor ſeris. qd̓ caſtruꝫ habet extra ſe muros altos et ſpiſſos et groſſos. Ex tra vero muros ſunt due foſſe ꝓfunde atqꝫ late. Ideo rogo ip̄m vt trāſiliat am bas foſſas vno ſaltū. Aſcendat muros vno paſſu. confringat omēs ſeras vno ictu. et ſic pn̄tet michi rem p̄cioſiſſimam ¶ Nunc aūt quid iſta ſignificāt dicam tibi. Hoc vobiſcum vocatur theſaurus qd̓ raro ſumitur in vſus et raro mouet̉ Hic theſaurus ſunt verba cariſſimi filij mei. et eius p̄cioſiſſima opera. que ī paſ ſione et ante paſſionē fecit Necnō ⁊ illa mirabilia oꝑa q̄ tūc fecit. qn̄ v̓bū factū eſt caro ī corpore meo. ⁊ quod qn̄ ī alta ri cotidie panis eadē fit caro ad v̓bū dei Hec omnia ſūt p̄cioſiſſimus theſaurus. q̄ ita iā neglecta ⁊ oblita ſūt. ꝙ pauciſſi mi ſūt qͥ ea recolūt et eis vtātur ad pro fectū ſuū B ¶ Uerup̄tamen corpus il lud glorioſū filij dei iacꝫ ī caſto munito id eſt ī deitatis v̓tute Sicut enim caſtrū defendit cōtra inimicos. ſic filij mei de itatis potētia defendit humanitatis ſue corpus vt nullus ei noceat hoſtis. Se re vero quatuor. pctā ſunt quatuor. qui busⁱ excluduntur multi a participatio ne et bonitate virtutis corꝑis xp̄i. Pri mum eſt ſuperbia et cupiditas ad hono res mundi. Scd̓m eſt cuproitas ad poſ ſeſſiones mundi Tercium eſt voluptas feda ad corporis īmoderatam impletio nem. et fetidiſſimam eius expletionem Quartum eſt ira et inuidia et negligen tia ꝓprie ſalutis. Iſta quatuor diligūt e in conſuetudine habent nimis multi. ꝓ pterea elongantur nimis a deo. Nā vi dent corpus dei et recipiunt. ſed anim eorum tam longe eſt a deo ſicut fures qͥ furari deſid̓erant ſed appropinqͣre nor valent ꝓpter fortes ſeras. Et ideo dixi ꝙ cōfringeret ſeras cum vno ictu Ictꝰ vero ſignificat zelum animarū quo ipſi epūs confringere debet pctōres cū oꝑ bus iuſticie ex diuina caritate. vt cōfra ctis ſeris vicioruꝫ peccator pertingere valeat ad p̄cioſum hunc theſaurū: C Et ꝙͣuis nō poſſit omēs pctōres percū tere. faciat vt tenetur que poſſit et po tiſſime hijs qui ſunt ſub manu ſua. non cendo paruo vel magno. ꝓpīquo vl̓ ceg nato mimico vl̓ amico. Sic fecit ille ſa ctus thomas de anglia. qui paſſus e mi tas tribulationes pro iuſticia. et in fini occubuit dura morte. qꝛ non peꝑcit pe cutere corꝑa cum iuſticia eccleſiaſtica ad hoc vt anima minorē penam patere tur: Cuius vitam imitetur iſte epus qͥ tinus omēs audientes intelligant. ꝙo Tercius. Liber. dit peccata ꝓpria et aliorū: Et tunc talis ictus zeli diuini audietur ſuper omēs ce los in conſpectu dei et angelorū. et mul ti conuertentur ⁊ meliorabunt̉ dicētes Non inquiūt odit nos ſed peccata no ſtra. reſipiſcamus ergo et erimus amici dei atqꝫ ſui. Tres vero muri qui ambi unt caſtrum ſunt tres virtutes Prima ē dimittere delectabilia carnis. et facere voluntatem dei. Scd̓a eſt magis velle pati obprobria et damna pro veritate ⁊ iuſticia. ꝙͣ habere honores et poſſeſſiōes mundi. diſſimulando veritatē Tercia ē nō parcere vite vel bonis pro ſalute cu iuſtibet xp̄iani. D Sed attende qͥd nunc facit homo. Deniqꝫ ſibi videtur ꝙ muri iſti predicti ita ſūt alti. ꝙ nullo mo do poſſent tranſcēdi. Propterea corda hoīm non appropinquant illi glorioſiſſi mo corpori cum ꝑmanentia. nec anime eorum qꝛ longe ſunt a deo. Et ideo p̄ce pi amico meo ꝙ tranſcēdēt muros vno paſſu. Hoc enī vobiſcum vocat̉ paſſus qn̄ pedes longa a ſe ſeparant̉ diſtantia ad tranſferendū celeriter corpus. Sic etiā eſt ſpūalis paſſus. Cū enim ē corpꝰ in terra et caritas cordis in celeſtibus Tunc tranſcendunt̉ tres predicti muri. quia tunc placet hom̄i ex ꝯſideratiōe ce leſtium dimittere ꝓpriā voluntateꝫ. pati repulſam et ꝑſecutionē pro iuſticia. mo ri eciam libenter pro honore dei. E Due vero foſſe extra murū ſunt pulcri tudo mūdi et pn̄tia et delectatio amico rum mundi. In hijs foſſis multi libētiſſi me quieſcerent et nunꝙͣ curarent in ce lis videre deum. Et ideo foſſe iſte ſūt la te et profunde. late/ qꝛ talium hominum voluntates longe lateqꝫ ſunt a deo Pro funde qͦꝫ ſunt. qꝛ plurimos detinent in ꝓ fundo infernali. ꝓpterea foſſe iſte tranſ cendi debent vno ſaltu. Quid enim eſt ſaltus ſpūalis. niſi ſeꝑare totum cor ſuū ab hijs que vana ſunt et de terrenis ſali re in regnum celi Ecce nūc oſtenſum ē qūo confringende ſunt ſere et tranſiliēdi muri. Nunc oſtendam qūo pn̄tare debꝫ epūs iſte rem precioſiſſimā que vnꝙͣ fuit Deitas quippe ab eterno ⁊ ſine prīcipio fuit et eſt. quia nō eſt in ea inuenire prin cipium ſiue finem. Hūanitas vero fuit ī meo corpore. et ſuſcepit de me carnem ⁊ ſanguine. Ideo ipſa eſt res p̄cioſiſſima q̄ vnꝙͣ fuit et eſt. Ergo qn̄ aīa iuſti recipit cū caritate corpus dei in ſe. et corpꝰ dei implet animā. tūc ibi eſt p̄cioſiſſima res que vnꝙͣ fuit. Nam licet deitas eſt in tri bus ꝑſonis ſine principio ⁊ ſine fine ī ſe. tn̄ qn̄ pater miſit filiū ſuum cū deitate ⁊ ſpūſancto ad me. tūc ſumpſit benedictū corpꝰ ſuū de me. Nunc vero oſtendam eidē ep̄o qūo preſentāda eſt dn̄o precio ſiſſima res illa, Ubicūqꝫ amicus dei in uenerit peccatorē in cuius verbis ē mo dica caritas ad deum. et magna ad mū dum. ibi anima vacua eſt ad deū. E Propterea amicus dei habeat caritatē ad deum dolendo. ꝙ anima redempta ſan guine creatoris inimica eſt dei. Condo leatqꝫ miſere aīe habēdo ad eaꝫ quaſi du as voces. Unā qua roget deū miſereri anime. Aliā qua oſtēdat aīe periculum ſuū. Si aūt iſta duo deū ſcꝫ et animam concordare poterit in vnū. tūc manibꝰ dilectionis ſue pn̄tat deo precioſiſſimam rem. Quia qn̄ corpus dei qd̓ fuit in me et aīa homīs a deo creata conueniūt in vnā amiciciā. hoc eſt michi cariſſimum nec miruꝫ. Ego enim pn̄s eram. qn̄ mi les ille egregius filius meꝰ exiuit de ihe ruſalē tenere certamen. qd̓ taꝫ forte fuit ⁊ durum. ꝙ omēs nerui in brachijs eius extendebant̉. Dorſum erat liuidū et ſan guinolentū. Pedes ꝑforati clauis. ocu li et aures plene ſanguine Collū quoqꝫ inclinabatur quādo tradidit ſpiritū Cor ſcindebat̉ a cuſpide lancee. et ſic cum ma ximo dolore vicit animas. Qui nūc reſi dens in gloria extendit brachium ad ho mines. ſed pauciſſimi tamē inueniuntur qui pn̄tant ei ſponſam Ideo amicus dei non parcat vite ⁊ bonis iuuando alios i. iiij. Tercius. Liber. ſecum. eoſqꝫ filio meo pn̄tando. G Dicito adhuc eidem ep̄o. ꝙ quia ip̄e pe tit me in ſuā caram amicam. ideo volo dare ei fidem meam. et ligare me cū eo in vnum vinculū. Nā corpus dei quod fuit in me recipiet aīam eius in ſe cū ma gna caritate vt ſicut pater cū filio fuit ī me. qui corpus meum et aīam habuit in ſe. et ſicut ſpūſſanctus qui eſt in patre et filio fuit vbiqꝫ mecum. qui ⁊ filiū meum habuit intra ſecum. ſic et famulus meus ligatus erit cum eodem ſpū. Nam quā do ip̄e diligit paſſionē dei. et corpus eiꝰ habet in corde cariſſimuꝫ. tunc habebit humanitatē que intra ſe ⁊ extra ſe habꝫ deitatē. et eſt deus in eo et ip̄e in deo. ſi cut eſt in me deus et ego in eo. Cuꝫ ve ro famulus meꝰ et ego habemus vnum deum. Tūc habebimus et vnū vinculū caritatis. et ſpm̄ſanctū qui eſt cum pr̄e et filio vnus deus. Adde adhuc vnum verbum Si iſte epūs tenet ꝓmiſſionem ſuam mecū. ego iuuabo eum dum viuit In fine vero vite volo ſeruire et aſtare ei. pn̄tando aīam eius deo et dicendo ſi O deus meus iſte ſeruiuit tibi. et obedi uit michi. ideo pn̄to tibi animā eius ¶ O filia. qͥd cogitat homo qͥ contēnit aīam ſuam. Nūquid deus pater cū inco prehenſibili deitate ſua dimiſiſſet innoc tem filium ſuū pati in humanitate tā du ram penā. niſi fuiſſet illa virtuoſa delec tatio et affectio quā hꝫ ad anīas. et illa eterna gloria quā eis p̄parauit. ¶ Hec Reuelatio facta ē de epiſcopo Lync open̄. qui poſtea factus fuit archi epūs. Item de eodem. vj. liº. capº. xxij. qd̓ incipit. Ille prelatus) Et de eodem Addicio. ¶ Epūs pro quo tu ploras venit ad l ue purgatorium. Ideo procerto ſcias ꝙ ꝙͣuis in mundo multos habuit impedi tores iā ip̄i reportauerāt iudicium ſuū ⁊ ip̄e ꝓpter fidem et mundiciam ſuam me cum glorietur: Uerba matris ad filiā ſub figura mirabili de quodā ep̄o. quali ter ſcꝫ epūs ꝑ papilionē verme. et humi litas et ſuꝑbia ep̄i per duas alas. ⁊ tres ſpecies mala ep̄i palliantes. ꝑ tres ver mis colores. ep̄i opera ꝑ ſpiſſitudinē co loris duplex voluntas ꝑ duo cornua pa piliōis. et cupiditas per os. modica ca ritas per paruum corpus deſignantur ⁊ exponuntur. ¶ Capitulum. xiiij. Ater loquit̉ ad ſponſaꝫ filij dicens: A Tu es vas qd̓ poſſeſſor implet et magi ſter euacuat. Attamen vnus et idem eſt qui implet et vacuat. Nam ſicut qui in funderet vaſi ſimul vinū et lac et aquā diceretur magiſter ſi vnum quodq̄ iſto rum inſiml̓ coagulatorū ſeꝑaret. ⁊ redi ceret in naturam ꝓpriaꝫ. Sic ego mater et magiſtra oīm feci et facio tibi. Nā an te annum et menſem dicta ſunt tibi plu ra negocia. ⁊ omīa quaſi coagulantur aīa tua. Que ſi ſtatim effunderent̉ ſiml̓ videretur abhominabile. cum ignorare tur eoꝝ finis. Ideo paulatim diſtinguo ea ſicut michi placet. ¶ Nunqͥd recolis ꝙ miſi te ad quēdā ep̄um quē vocaui ſer uum meū? Ideo nunc ſimilamꝰ eū papi lioni vermi. qͥ habet alas latas colore al bo rubeo et blaueo reſꝑſas. cū vero ta gitur. color eius ſpiſſus remanet in digi tis tanꝙͣ cinis. Hic vermis modicuꝫ ia bet corpus ſed groſſum os. duo cornus in fronte. et occultū locum in ventre. ꝑ quem immūda vētris emittunt̉. B Ale vero huius vermis ideſt ep̄i. ſūt hu militas eius et ſuperbia. Nam humilis apparet extra in verbis et geſtibus hui lis in veſtibus et operatione. ſed intus eſt ſuperbia qua magnus eſt in conſpec tu ſui. tumidus de honore. ambicioſu: de fauore hominū et arrogans. alijs ſu preferendo et aliena iudicando. Hijs ſa tur duabus alis volat per humilitaten Liber. Tercius. apparentem coraꝫ homībus. vt ſingulis placeat et in ore ſit oīm. Per ſuperbiam vero ſibip̄i qua ſe exiſtimat multis ſanc tiorem. ¶ Tres vero colores alarum. ſunt tres ſpecies palliantes mala eius Nam color rubeus ſignificat. ꝙ conti nue de paſſione xp̄i diſputat. et miracu lis ſanctorum vt vocetur ſcūs. ſed certe longe ſunt a corde ip̄ius. quia minime ſa piūt ſibi Color vero blaueus ſignificat ꝙ exterius videtur non curare de tem poralibus. ſed mortuus eſſe mūdo et totꝰ celeſtis ſicut blaueum ſpeciē habet celi. Sed certe color iſte ſcd̓us. non maiorē corā deo ſtabilitatē et fructum affert ꝙͣ ille primus ¶ Color vero albus in dicat ip̄m in veſtibus religioſum. in mo ribus ſuperlaudabilem. Sed tanta dul cedo et ꝑfectio eſt in colore tercio. qual̓ in duobus primis Sicut enim color pa pilionis ſpiſſus eſt et adheret manibus vel tamē relinquens manibus niſi quaſi cinerem. Sic opera ſua videntur admi randa. qꝛ deſiderat eſſe ſolus. ſed ad vti litatem ꝓpriam vacua ⁊ infructuoſa ſūt. quia non ſincere querit nec diligit dili gendum. ¶ Cornua vero duo duplex eſt voluntas eius. Nam deſiderat habe re vitam ſine incōmodis in hoc mūdo. poſt mortem vero vitam eternā. Ut et honore magno nō fraudetur in terris. et in celeſtibus ꝑfectius coronet̉. ¶ Iſte epūs ſimillimus eſt eciā papilioni. qͥ cogi tat portare celum in cornu vno et terra in altero. qui tn̄ ſi poſſet nō ſuſtentaret minimū qͥd ad honorem dei. Sic iſte ec cleſie dei ſe credit et cogitat proficere v̓ bo ſuo et exemplo. tanꝙͣ ſi ſine illo non ita creſceret. Terrenoſqꝫ hoīes ꝑ meri ta ſua germinare ſpūaliter ſuſpicatur D Et ideo tanꝙͣ miles qui certaue rat cogitat. Cum inquiens vocor deuo tus et humilis. ad quid extendam ad ar tiora vitam meā? Si pecco in quibuſdā delectabilibus ſine quibus non delecta biliter viuo. maiora merita et oꝑa mea me excuſabunt. Cum enim celū ꝑ hau ſtum eciam aque frigide obtineri pote rit. qͥd neceſſe eſt vltra menſurā labora re? ¶ Papilio qͦꝫ habet latū os. ſed ma iorem habet latitudinē cupiditatis. intā tuꝫ ꝙ ſi omēs muſcas voraret pret̓ vnā. adhuc illam ſolam concupiſceret et de uoraret Sic iſte ſi vnū denariū obtinere poſſet cum multis. tali mō ꝙ non nota retur et eſſet occultum. reciꝑet quiteꝫ. ſed nunꝙͣ fames cupiditatis extinguere tur ¶ Papilio qͦꝫ habet occultum exi tum immūdicie ſue. Sic ip̄e improbe eſ fundit iram ſuam et impatientiā. vt ⁊ la tentia ſua alijs oſtēdant̉. ¶ Item ſicut papilio modicum habet corpus. ſic iſte modicam caritatē. Quia qd̓ deficit ſibi in magnitudine caritatis totuꝫ ſupplet̉ in alarum latitudine ⁊ extēſione. ¶ Re ſpondit ſponſa. Si aliquā ſcintillam ca ritatis habet ſemper ſpes eſt vite et ſalu tis. Et mater. Qualē caritatem habuit iudas cū tradendo dn̄m dixit. peccaui ꝓ dēdo ſanguinem iuſtū. voluit quippe vi deri habere caritatē ſed nō habebat Uerba matris ad filiā ſub figura de alio ep̄o. et qualiter talis epūs per brucum vermē. verboſa eloq̄n tia per euolatū. due conſideratiōes per duas alas. verba platētia mundi ꝑmor ſum deſignantur. et de virginis admira tione de vita iſtorum duoꝝ ep̄orum. ⁊ de predicatoribus. Capitulū. xv. Tem loquitur mater ad ſpō ſam dicens. A Alium epiſcopū oſtēdi tibi quē vo caui paſtorem gregis. Hunc ſimilamus bruco qui terreū habens colorem cum ſonitū magno euolat. et vbicunqꝫ reſede rit mordet intolerabiliter et cum dolore Sic iſte paſtor terreum habet colorem. quia cum ad paupertatem vocatus eſt. magis deſiderat eſſe diues ꝙͣ pauꝑ. ma gis preeſſe ꝙͣ ſubijci. magis hr̄e volūtatē v. i. v. Liber. Tercius. ꝓpriam ꝙͣ aliorum obedientia diſciplina ri ¶ Euolat qͦꝫ cum ſonitu magno. qͥa pro diuinis ſermonibus abūdat verbo ſa eloquentia. pro doctrina ſpūali diſpu tat de mundi vanitate. et pro ſctā ordi nis ſui ſimplicitate. laudat et imitat̉ mū di vanitatem. ¶ Habet īſuꝑ duas alas id eſt duas conſideratiōes. Prima eſt ꝙ om̄ibus vellet dare verba pulcra ⁊ pla centia. ad hoc vt ab om̄ibus honorare tur. Scd̓a eſt ꝙ vellet vt omēs ſe ei in clinarent et obedirent. ¶ Item brucus mordet inconſolabiliter. Sic iſte mor det damnoſe ad animā. Nam cū ſit ani marum medicus. non dicit accedentibꝰ ad ſe periculum eorū et infirmitatē. nec vtitur reſecationis ferro. Sꝫ loquitur eis placentia vt vocetur mitis. ⁊ ne ab aliquibus deuitet̉. B Ecce in iſtis duobus epiſcopis mirabile magnum ē Alter enī apparet extra pauꝑ ſolitariꝰ et humilis. vt vocetur ſpiritualis. Aliꝰ deſiderat poſſidere mundum. vt vocet̉ miſericors et largus. Alius iteruꝫ vult videri poſſidere nichil. et tamen concu piſcit omīa poſſidere occulte. Alt̓ vult poſſidere in aperto plurima. vt tribuat multa et ſic honoretur multum Propte rea ſcd̓m vulgare ꝓuerbium. quia ip̄i ſer uiunt michi taliter ꝙ non video qꝛ non approbo. ideo remunerabo eos talit̓. non videbunt. ¶ Miraris cur tales lai dantur de p̄dicatione ſua. Rn̄deo tibi Qn̄qꝫ malus loquitur bonis quibꝰ in funditur ſpiritus dei bonus. non ꝓpter bonitatem doctoris. ſed per verba doc toris in quibus ſpiritus dei bonus eſt. ꝓ pter bonum audientium Quandoqꝫ bo nus loquitur malis qui efficiuntur boni ex auditu. et propter ſpiritū dei bonum et ꝓpter bonitatem docentis Quādoqꝫ eciam frigidus loquitur frigidis. vt fri gidi auditores dum referunt audita ad abſentes feruentes. ip̄i audientes fiant feruentiores Propterea noli turbari ad quos mittaris. deus enim eſt mirabilis qui ſternit aurum ſub pedibus. et lutuꝫ collocat inter radios ſolis Uerba filii ad ſpōſam ꝙ deo nō placet animarū damnatio. et de mirabilibus queſtiōibus ep̄i iunioris ad ſenem. et de reſponſionibus ſenis ar iuniorem. ¶ Capitulum. xvj. Ilius loquitur ad ſponſaꝫ di cens A Quid credis quare iſti duo oſtenduntur t bi? Nunquid quia vituperiū eorum et damnū placet deo? Abſit. Sed ideo fi vt patientia et honor dei manifeſtior fi at. et audientes timeant iudicium dei ¶ Sed veni et audi mirabile. Et ecce quidam iunior epiſcopus queſiuit ſenio rem. dicens. Audi frater et reſpōde mi chi. Cum ad iugum obedientie fuiſti ob ligatus. cur deſeruiſti illud? Cum pauꝑ tatem et religionem elegiſti. cur reliqui ſti illas? Cum per religionis ingreſſuꝫ oſtendiſti te mortuum ſeculo. Cur deſi deraſti epiſcopatū? ¶ Reſpondit ſeni or Obedientia que me ſubeſſe docuit erat michi oneroſa. ideo affectaui liber tatem. Iugum qd̓ deus dicit ſuaue. erat michi amarum. ideo queſiui et elegi cor poris quietem. Humilitas erat in me fi cta. ideo concupiui honorem. Et qꝛ me lius eſt minare ꝙͣ trahere. ideo deſidera ui epiſcoꝑatum. Queſiuit ſcd̓o iunior Cur non honorabas ſedem tuam mūdi honore? Cur non acquiſiſti diuitias ꝑ mundanam ſapientiā? Cur non diſpen ſaſti ea que habebas ſcd̓m honorem mū di? Cur tantum te exterius deieciſti. et non magis iuxta mundialem ambitione proceſſiſti? B Reſpondit ſenior Ideo non ſtraui ſedem meam cum mun di honore. quia ſperabam amplius hone rari ſi apparereꝫ humilis et ſpiritualis ꝙͣ ſi viderer temporalis: Et ꝓpterea v a mundanis homībus laudarer. videba Txercius. Liber quaſi omnia contemnere. Ut vero dili gerer a ſpiritualibus. humilis et deuotꝰ apparebam. Ideo vero non acquiſiui diuitias cum mundana ſapientia. ne ſpi rituales viri notarent me et contemne rent propter temporale. Ideo vero non dedi largiter dona. quia magis placebat michi eſſe cum paucioribus propter qui etem meam. ꝙͣ cum pluribus. Et plus delectabar ſi aliquid habebam in arca. ꝙͣ ſi tribuiſſem aliquid manu mea. ¶ Item queſiuit iunior. Dic michi cur dediſti aſino dulcem et delectabilē po tum de immūdo vaſe? Cur tribuiſti ępi ſcopo ſiliquas de ara porcoꝝ? Cur co ronam tuam ſtrauiſti ſub pedibꝰ? Cur expuiſti triticum et maſticaſti zzaniaꝫ? Cur ſoluiſti alios de funibus. te ipſum vero ligaſti compedibus? Cur alienis vnlneribus appoſuiſti ſanatiua. et tuis proprijs mortifitatiua. G Reſpō dit ſenior. Ideo dedi aſino dulcem po tum de immūdo et deſpecto vaſe. qꝛ cum eſſem litteratus. placuit michi propter mundi honorem magis tractare ſacra menta diuina altaris. ꝙͣ vacare curę ſe culari. Et quia occulta mea erant ho minibus incognita. deo vero vota. aſ ſumpſi p̄ſumptionem nimiam et auxi mi chi iudicij terribilis grauioreꝫ equitatē Ad ſecundum dico ꝙ dedi epiſcopo ſili quas de ara porcorum. quia nature mee incentiua effundendo perficiebam. nec incohercendo ſtabilis permanebam. Ad tercium. Ideo poſui coronam epiſ copaleꝫ ſub pedibus. quia placuit michi magis facere miſericordiā propter fauo rem hominū. ꝙͣ iuſticiam pro honore et amore dei. Ad quartum. Ideo expuēs triticum maſticabaꝫ ſtramina. quia ver ba dei non loquebar ex amore dei. nec delectabat me illa facere que alijs ꝓpo nebam. Ad quintū. Ideo alios ſoruēs meipſum ligabam. Quia venientes ad me cum contritione abſoluebam. et illa que illi penitendo deſſebant et deflendo relinquebant. hec me delectabat adim plere. Ad ſextum. Ideo alios vnxi vn gento ſanatiuo. et meip̄m mortifero. qͥa docendo vite puritateꝫ alios emēdaui. et meipſum det̓ioraui. Nam illa que p̄ce pi alijs hec ipſe nolui mouere digito Et vnde alios vidi proficere. inde ip̄e defi ciendo tabeſcebam. quia me delectabat magis commiſſis peccatis ſarcinam ad dere. ꝙͣ ea emendando alleuiare. ¶ Poſt hec audita eſt vox quedam di cens. Regratiare deo ꝙ non es cum ill̓ venenoſis vaſis. que cum diſſoluentur. vadunt ad ip̄m venenum. Et ſic ſtatim alter iſtorum mortuus nunciabatur Uerba iginis ad filiā vitam et ordinem ſancti Dominici com mendantia. ⁊ qualiter tēpore mortis ſue conuerſus eſt ad virginem. et qualiter modernis temporibꝰ pauci de ſuis fra tribus ſequūtur ſignum paſſionis xp̄i ꝑ dominicum eis datum. et multi vadunt poſt ſignum inciſionis per dyabolū eis oblatum. ¶ Capitulum. xvij. Tem loquitur mater dei ad ſponſam dicens. A I Dixi tibi heri de duobus qui erant de regula ſancti dominici. Certe ip̄e Dominicus filium meum habuit ꝓ ſuo cariſſimo domino. et me matrem ei us dilexit pluſꝙͣ cor ſuum. Huic ſancto ī ſpirauit filius meus tria eſſe in mundo. que diſplicebant eidem filio meo. Su perbiam ſcilicet et cupiditatem et cōcu piſcentiam carnis Ad quarum trium di minutōeꝫ. ſanctus dominicus impetra uit maximis ſuſpirijs auxilium et medica mentum. Cuius deus compaſſus lacri mis. inſpirauit ei legem et regulam vi uendi. in qua ipſe ſanctus contra tria mala mundi tria bona conſtituit. Nam contra vicium concupiſcentie. inſti Tercius. Liber tuit nil poſſidere niſi cuꝫ licentia prioris ſui: Contra ſuꝑbiam. īſtituit habere hu milem habitū et ſimplicem Contra car nis inſatiabilē voragineꝫ. inſtituit abſti nentiā et tempus debitū ad ſe regulan dum Priorem quoqꝫ conſtituit fratribꝰ ſuis. ad obſeruatōem pacis et cuſtodiaꝫ vnitatis. ¶ Deinde volens quoddam ſpūale ſignum dare fratribus ſuis. imp̄ſ ſit quaſi vnam ſpūalem crucem et rubeā in ſiniſtro brachio eoruꝫ iuxta cor. ꝑ doc trinam et exempli ſui efficaciā. qn̄ docuit et monuit eos continue recordari paſſi onē dei. p̄dicare feruēter verba dei. nō ꝓpter mundum ſed ꝓpter amorem dei ⁊ animarum. Docuit inſuper illos magis ſubijci ꝙͣ p̄eſſe. voluntate ꝓpriam odire contumelias patient̓ ferre. nichil preter victū eē veſtitū deſiderare. Ueritatem corde diligere et ore proferre. laudem ꝓ priam nō querere. ſed diuina verba ſem per in ore habere et docere. et illa nō ꝓ pter pudorem dimittere. nec propter fa uorem humanū recitare. B Cunq inſtaret tempus reſolutiōis eius. quod filius meus ei in ſpiritu oſtendit. iuit ad me mat̓rem eius cū lacrimis dicens. E maria regina celi. quā ip̄e deus p̄elegi ſibi in coniunctōem deitatis et humani tatis. Tu es illa ſingularis virgo et ſin gulariter digniſſima mater. Tu es illa potentiſſima de qua ipſa poteſtas pro dijt. audi me rogantem te Quia enī ſcio te potentiſſimā. ideo preſumo de te. Su ſcipe fratres meos quos educaui ⁊ foui ſub ſtricto ſcapulari meo. et defēde eos ſub lato mantello tuo. Rege eos et re foue ne hoſtis antiquus preualeat eis. et ne diſſipet vineam nouellam. quā plāta uit dextera filij mei. Quid vero domina mea aliud noto per ſcapulare ſtrictum. quod palliolum vnum habet ante pectꝰ et aliud retro. niſi duplicem conſidera tōem quā ad fratres meos habui? Sol licitabar qͥppe nocte et dię pro eis. quo modo in rationabili et laudabili deſeruirent deo temꝑantia. Orabam eciam pro eis ne quid de mūdo concupiſceret. quod vel deum offenderet aut famā hu militatis et pietatis apud proximum de nigraret. Nunc igitur quia tempus re munerationis mee īſtat. aſſigno tibi mē bra mea. doce ergo eos ſicut filios ⁊ po ta eos ſicut mater. Cū hijs enim verbis et alijs vocatus eſt domīcus in gloriam dei. G Cui ego per ſimilitudine lo quendo. Rn̄di taliter. O dn̄ice amice di lecte. quia dilexiſti me pluſꝙͣ te Ego ſub lato mantello meo defendam et regam filios tuos. Necnō et omnes qui in re gula tua ꝑſeuerant ſaluabuntur. Man tellus vero meꝰ latus miſcd̓ia mea eſt quā nulli feliciter petenti denego. Sed omnes qui querūt ſub miſcd̓ie mee ſini proteguntur. ¶ Sed quid credis tu o filia mea qͥd̓ regula dn̄ici ſit? Utiqꝫ hūt litas et continētia et contēptus mundi Nam omēs qui hec tria aſſumūt et per ſeuerando diligunt. nunꝙͣ damnabunt̉. et hij ſunt qui tenent regulā beati dn̄ici ¶ Sed audi mirabile. dominicus aſſic nauit filios ſuos ſub mātello meo lato et ecce pauciores ſunt nunc ſub mante lo meo lato. ꝙͣ tunc erant ſub ſcapulari ſuo ſtricto. Nec tamē omēs viuente ad huc ip̄o dn̄ico habuerunt ouina veller et domīcos mores. Sicut melius ꝑexe plum oſtendo tibi mores eorum Si do minicus deſcēderet de altitudine celeſti in qua eſt. et diceret furi qui prodit de valle et conſiderat oues ad mactandū et perdendū. Cur inquiēs vocas et al ducis oues meas. quas ex ſignis euideſ tiſſimis cognoſco eſſe meas? Reſpode re poteſt fur Cur dn̄ice approprias tibꝰ illa que tua nō ſunt? Nam ſubreptio v olenta eſt aliena vſurpare ſibi. U Si rn̄dere voluerit dn̄icus ſe enutriſſe eas ⁊ domuiſſe. et preceſſiſſe ⁊ docuiſſe Dicturus eſt fur. Si tu enutriſti easª docuiſti. tunc ego blandiendo ſuauiter reduxi eas ad voluntatem propriam Tercius. Liber Si tu lenitatem cum auſteritate miſce bas eis. et ego alliciebam eas blandiꝰ ⁊ oſtendebam qd̓ delectabat eas ſuauius. et ecce plures currunt ad paſtuꝫ et vo cem meam Et ideo oues que ſequunt̉ me feruentius. cognoſo eſſe meas. quia liberū habent arbitrium ſequēdi alliciē tem. Si rn̄derit iterum dom̄icꝰ ꝙ oues ſue ſignate ſunt ſigno rubeo in corde. di cturus eſt fur. oues mee ſignate ſunt ſig no meo. ſigno ſcꝫ inciſionis in dextra au re. Et quia māifeſtius et euidētius ē ſig num meum ſigno tuo. ideo cognoſco o ues meas. ¶ Fur igitur iſte dyabolus eſt. qui de ouibus dn̄ici plures ſibi īcor ꝑauit que inciſe ſunt ī dextra aure. quia non audiunt verba vite dicentis. Arta via eſt in celum. Sed ſola illa delecta biliter audiendo ꝑficiunt. que eas dele ctat adimplere Ques vero domīci pau ce ſunt que ſignum rubeū habent in cor de. qui paſſionem dei cuꝫ caritate reco lunt. et verba dei predicantes feruenter vitam beatam ducunt. in om̄i caſtitate et paupertate. Nam hec ē regula domi nici ſicut vulgo dicitur. omīa ſua porta re in dorſo. nichil velle poſſidere niſi qd̓ permittit regula. Non ſolum dimittere ſuꝑſſua ſed ⁊ a licitis et neceſſarijs. quā coqꝫ ꝓpt̓ carnis motꝰ temꝑare ſe Uerba matris ad filiā ꝙ citius fratres nunc audirent et audi unt vocem diaboli. ꝙͣ ſui patris domīci et quomō nunc pauci imitant̉ eius veſti gia. et qualiter ep̄atus deſiderātes ꝓpter mundi honorem et ſui quietem ⁊ liberta tem. non ſunt in regula ſctī domīci. et d̓ terribili ſententia contra tales. et de ex perientia damnatōis ꝓ tali ep̄atu ¶ Capitulum. xviij. Oquit̉ mater ad ſpōſam di cēs. A Dixi tibi ꝙ om nes qui ſunt in regula dn̄ici ſunt ſub mantello meo. Nunc auditura es ꝙͣ multi ſunt tales. Si dn̄icus deſcen deret de loco deliciarum in quo feliciter vere eſt ⁊ clamai et taliter. O frēs dr̄le cti ſequim̄i me. qꝛ vobis reſeruant̉ qua tuor bona honor ſcꝫ pro humilitate. Di uitie ꝑpetue pro paupertate. Satietas ſine faſtidio pro cōtinētia. Uita eterna pro contemptu mundi. Uix audiretur. Sed ſi econtra ſtatim aſcēderet dyabo lus de conualle clamaretqꝫ alia quatu or diſſimilia. Uobis dn̄icus inquiens ꝓ miſit quatuor. Uidete me. ego enim vo bis que deſideratis oſtendam manu Nā ecce honorem offero. diuitias habeo in manū voluptas in promptū eſt mundꝰ erit delectabilis ad fruendum. Suſcipi pite igitur que offero. vtimini hijs que certa ſunt. viuite cum gaudio. vt poſt q bitum ſimul gaudeatis. Si iſte due vo ces nunc ſonarent in mundo plures cur rerent ad vocem latronis diaboli ꝙͣ ad vocem dn̄ici amici mei tā preclari. B Et quid dicam de fratribus dominici Certe pauci ſunt qui ſunt in regula eiꝰ. et pauciores ſunt qui imitando veſtigia ſequuntur eius. Nam non omnes audi unt vnam vocem. quia non ſunt omēs de vno genere. non ꝙ non ſint omnes a deo. ⁊ non ꝙ omnes ſaluari non poſſint ſi volunt. Sed quia non omnes audiūt vocē filij dei dicentis. Uenite ad me et ego reficiam vos. ſcilicet dando meip̄m ¶ Sed quid dicam de illis fratribus qui ꝓpter mundum deſiderant epiſcopa tus nūquid ſunt in regula dominici. Ne quaꝙͣ. Aut qui acceptant epiſcopatus. rationabili de cauſa nunquid excludun tur a regula dominici. non vtiqꝫ. Nam beatus Auguſtinus regulariter vixit an te epiſcopatum. ſed in ep̄atu non reil quit regularem vitam. ꝙͣuis aſcēdit ad maiorem honorem. Aſſumpſit enim ho norem inuitus nō ad quietem. ſed certe ad maiorem laboreꝫ quia videns ſe poſſe prod eſſe animabus. libenter propter de um reliquit voluntatem propriam et qͥe tē carnis. vt plures lucriface̓t deo ſuo. Tercius. Liber Propterea qui ſic deſiderant et aſſumunt epiſcopatus vt animabus eo magis pro ficiāt. ip̄i ſunt in regula dn̄ici. et merces eoruꝫ duplicabitur. Tum ꝓpter regule dulcedine a qua abſtracti ſunt. tū ꝓpter onus epāle ad qd̓ ſunt vocati. Propterea iuro ſuꝑ eum deum ſuꝑ que iurabant ꝓphete. qui nō iurabāt propte impatientia. ſed qꝛ receperūt deū in teſti monium verboꝝ ſuorum. Sic ego dico nunc et iuro ſuꝑ eundem deū. ꝙ veniet fratribus illis qͥ cōtempſerūt regulā do minici venator de ptāte cum effrenatis canibus. tanꝙͣ ſi ſeruus diceret domīo Multe inquiēs oues intrauerūt ortum tuū. quarū carnes venenate ſunt. et vel lera ſordibus conglobata. quarū lac in utile eſt et laſciuia nimis inſoleſcēs. Iu be inquiens eas abſcindi. ne paſcua pro ouibus vtilibꝰ deficiāt. et ne bone oues ex inſolentia malarum perturbent̉ Cui rn̄deret dn̄s. Claude foramīa ne alique ingrediantur. niſi quas michi bene con uenit et expedit educare et paſcere. et q̄ pacifice ſunt et honeſte Sic ego dico ꝙ prius claudētur aliqua foramīa. ſed non omnia Poſt veniet venator cū canibus qui non parcet velleribꝰ a ſagittis. non corporibus a vulneribus. ad hoc vt vita finiatur. Deinde venient cuſtodes qͥ dili genter cōſiderabūt et attendent de quo genere fuerint oues que ad paſtum dn̄i intromittunt̉. Q Rndens ſponſa di xit. O dn̄a ne indigneris ſi quero Cuꝫ papa mitigauit eis auſteritatem regule nunquid rep̄hendendi ſunt ſi comedunt carnes vel cetera que apponūtur. Rn̄ dit mater. Papa cōſideras infirmitatem nature humane ſimul et defectū. quē qui dam ꝓpoſuer̄t. ratiōabilit̓ ꝑmiſit eos co medere carnes. ad hoc vt habiliores et feruentiores eſſent in p̄dicando et labo rando. non vt deſidiores ⁊ diſſolutiores apparerēt. et ideo excuſamus papam de hac ꝑmiſſione. ¶ Dixit iterū ſpōſa. Do minicus inſtituit habere veſtes non de optimis nec viliſſimis pannis. ſꝫ de me dio temꝑatis. Nunqͥd rep̄hendendi ſūt ſi de mollioribꝰ induunt̉? Rn̄dit mater. Dn̄icus qui regulā de ſpū filij mei dicta uit. p̄cepit habere veſtes non de mollio ribus et p̄cioſioribus. ne forte argueren tur et notarent̉ de pulcro habitu et pre cioſo et ſic ſuperbirent. Inſtituit eciam non habere veſtes de viliſſimis et duriſ ſimis. ne ꝓpter duriciam veſtis inquieta rentur nimiū in capiendo ſomnū poſt la borem Sed inſtituit veſtes habere tem peratas ⁊ neceſſarias de quibus non ſu perbirent. et in quibus nil vanitatis ha berent ſed per eas frigus carnis expelli rent. et ad virtutum ꝓfectū continuū ſe munirēt. Et ideo laudamꝰ dn̄icum in in ſtitutione ſua. ſed fratres ſuos reprehen dimus eos vide licet qui habitū ſuuꝫ ad vanitatē tranſformant et non ad vtili tatem. E Dixit iterum ſponſa Nū quid rep̄hēdendi ſunt illi fratres qui filio tuo edificāt eccleſias altas et ſumptuo ſas? Aut vituperandi ⁊ diiudicādi ſum ſi ad tales ſtructuras edificandas plura mendicant? Rn̄di mater. Qn̄ eccleſia ī tantū lata ē ꝙ capit ingrediētes. Quan do muri tm̄ in altū excreuerīt ꝙ non co artant introeūtes Qn̄ muroꝝ ſpiſſituto tam fortis eſt ꝙ non a quolibet vēto di ſoluatur. Quādo tectura tam firmit̉ cō pacta eſt ꝙ non ſtillat. ſufficiat eis edifi caſſe. Nam placet deo magis cor hūile ī humili eccleſia. ꝙͣ alti muri in quibꝰ cor pora ſunt intra ſed corda ab extra. Pro pterea nō habent neceſſe arcas auro eſ argento implere ꝓpter edificia. quia nō profuit ſalomoni edificaſſe tam ſumptū oſa edificia. ex quo neglexit eum dilige re ꝓpter quē edificabantur. Hijs dictis et auditis ſtatim ſenior epi ſcopus qui ſupra nunciabatur mortuu: clamabat dicens. O o o ablata eſt mi tra. ⁊ ecce apparet qd̓ latebat ſubtꝰ Ubi eſt nūc honorabilis epūs? Ubi ſacerdoꝫ venerandus? Ubi pauꝑ frater? Eerte Txercius. Liber abeſt epiſcopus. qui vnctus fuit oleo in officium apl̓icum et in puritatem vite Remanet vero ſeruus ſterquilinij ping uedine maculatus. Abeſt eciā ſacerdos qui cōſecratus fuit verbis ſctīs. vt mu taret inaīatum et mortuū panem in viui ficantem deum Remanet vero ꝓditor fallax. qui vendidit eum ꝓpt̓ cupiditateꝫ qui redemit omēs ex caritate. Abeſt qͦꝫ pauꝑ frater qui cū iuramēto abnegauit mundū. ſed nūc ꝓ ſuperbia et oſtentati on mea ſum iudicatus. Ueruntū nūc compellor dicere veritatē ꝙ ille iuſtꝰ iu dex qui iudicauit me magis voluiſſet li berare me taꝫ amara mortē ſicut tūc pa tiebatur. cū ſtaret in ligno crucis. ſed iu ſticia cui obuiare nō poterat cōtradice bat. ꝙͣ ꝙ taliter fuiſſem ſicut nunc expe rior iudicatus Rn̄ſio ſponſe ad xp̄m qualiter diuerſis cogitatiōibus et inuti libus afficit̉. et qūo eas remouere non poſſit. et rn̄ſio xp̄i ad ſponſam qͣre iſtud ꝑmittit̉ a deo. et de magna vtilitate co gitationū cū deteſtatione et timore cū di ſcretōe ad coronā habita. et ꝙ peccatuꝫ veniale non debet contēni ne inducat in mortale. ¶ Capitulum. xix. Oqͥtur filius ad ſponſam A Quid turbaris et ſo licita es filia. Rn̄dit illa Qui a diuerſis cogitatōibꝰ ⁊ īutilibꝰ afficior qͣs remouere non poſſum et iudicij tui terribilis auditio me conturbat Rn̄dit filius. Hec ē vera iuſticia. Sicut enī pri us delectabaris in affectiōibus mundi cōtra velle meū. ſic nunc ꝑmittunt̉ tibi cogitatōes varie contra velle tuū. Ue runtū time cū diſcretōe et ꝯfide fortiter in me deo tuo. Sciēs pro certiſſimo ꝙ qn̄ mēs nō delectat̉ in cogitatōibꝰ pct̄ī. ſed reluctat̉ eis deteſtando eas purgatio lunt aīe et corona. Si vero modicū pec catū qd̓ intelligis eſſe pctm̄. delectat te facere. et facis ex cōſidentia abſtinētie ⁊ p̄ſumptione gratie. nec aſſumis peniten tiam. nec aliā facis emendam. ſcito illud poſſe fieri mortale. Propt̓ea ſi in mentē venerit aliqͣ pctī delectatio qualiſcunqꝫ fuerit. cōſidera ſtatim ad qͥd tendit ⁊ pe nitere. B Nā poſtꝙͣ natura homīs debilitata eſt. ex infirmitate eiꝰ pluries procedit pctm̄. Non enī eſt hō qui non peccat ſaltē venialiter. Sꝫ deus miſeri cors dedit hom̄i remediū. dolere ſcꝫ de or pctō necnon et emēdata timere ne for te non bene emēdata ſint. Nā nichil ita odit deꝰ. ſicut ſcire pctm̄ nec curare aut ex meritis aliquibꝰ p̄ſumere quaſi deus ideo toleraret aliqd̓ pctm̄ tuū. quaſi ſin̄ te non poſſet honorari. aut ideo licite ꝑ mitteret tibi facere vnū malum qꝛ feci ſti plura bona. cū magis eciaꝫ ſi centies feciſſes bene pro vno quo q̄ malo. adhuc nō ſufficeres rependere deo pro carita te et bonitate ſua. Propterea time rati onabiliter. et ſi cogitationes prohibere non poteris. ſaltem fer patienter et co nare contra eas voluntate. Non enim damnaberis pro eis ſi ingrediuntur. qͥa nō eſt tuū probibere niſi in eis delectabe ris. Time eciam ꝙͣuis cogitatōibus nō conſentis. ne forte propter ſuperbiaꝫ ca das. Omīs enim qui ſtat. ſolius dei vir tute ſtat. Ideo timor introductoriū qd̓ dam eſt in celum. Nam multi ideo lapſi ſunt in precipitium et mortem ꝓpriam quia timorem diuinum abiecerunt a ſe. et ibi erubuerunt confiteri coraꝫ homi nibus ubi non erubeſcant peccare corā deo. Ideo qui pro modico peccato non curat petere veniam. huic et ego dedig nabor relaxare peccatum. Et ſic exerci tatōe auctis peccatis. illud quod ex cō tritione remiſſibile ⁊ veniale erat. ex ne gligentia et contemptu fiet valde gra ue. ſicut in hac anima iam iudicata per pēdere poteris C Poſtꝙͣ enī vēia le ⁊ remiſſibile cōmiſit. auxit ꝑ ꝯſuetudi nē ꝯfidēs de bōis ſuis aliqͥbus operibꝰ. Tercius. Liber quaſi minora. nō attēdendo ꝙ iudicarem Et ſic irretita anima ꝑ conſuetudinem delectationis īordinate. nō correxit nec cōpeſcuit voluptatem peccati. dōec iu dicium erat in foribus et vltimus punc tus appropinquabat. Ideo appropinquā te fine inuoluebatur ſubito conſcientia eius miſerabiliter et doluit ꝙ cito more retur. timens ſeꝑari ab illo modico tē porali qd̓ diligebat. Nā deus ad vltimū pūctū ſuffert hoīem. et expectat ſi forte homo peccator voluntatem ſuā omneꝫ quā hꝫ liberam mouere voluerit ab af fectu peccati. Sed qꝛ volūtas nō corri gitur. Ideo anima fine infinito ꝯſtringi tur. quia dyabolus ſciens ꝙ vnuſquiſqꝫ ſcd̓m conſcientiā et voluntatem iudica bitur. laborat maxime in fine vt anima ludificetur et euertatur ab intentionis rectitudine. qd̓ et fieri permittit deꝰ. qͥa anima cum deberet renuit vigilare: D Noli inſuper confidere et p̄ſume re nimium ſi quē dico amicū et ſeruum ſicut vocaui iſtum prius. quia eciam iu das vocatus eſt amicus et nabugodono ſor ſeruus. Nam ſicut dixi perſonaliter vos amici mei eſtis. ſi feceritis que p cipio vobis. Sic dico nunc amici ſunt cum me imitant̉. inimici ſunt cum me mandata mea contēnendo ꝑſequuntur Nūquid non dauid poſtꝙͣ dictum eſt ꝙ inueni hoīem ſcd̓m cor meum exceſſit ꝑ homicidiū? Salomon cui tā mrifica da ta et promiſſa ſunt. exceſſit a bonitate ⁊ non ē completa in eo promiſſio ꝓpter in gratitudinē eius. ſed in me filio dei Pro pterea ſicut in dictamine tuo ponit̉ clau ſula cum finali. ſic ego in locutiōe mea clauſulam iſtā pono et finalem. Si qͥs fecerit voluntatē meā ⁊ dimiſerit ſuā he reditatē accipiet vitam eternā Qui ve ro audierit nec faciēdo perſeuerauerit. erit ſicut ſeruus inutilis et ingratus. ¶ Sed nec debes diffidere ſi quē dico inimicū. qꝛ ſtatim vt immicꝰ mutauerit volūtatē ad bonū. erit amicus dei. Nūquid nō iudas erat cū duodecim vnu qn̄ dixi Uos amici mei eſtis qui ſecuti e tis me. et ſedebitis ſuper ſedes duodecin Tūc quidem tꝑis ſequebat̉ me iudas. nec tn̄ ſedebit cū duodecim. Qūo ergo cōpleti ſunt ſermones dei? Rn̄deo tibi. Deus qui videt corda et voluntates ho minū. ſcd̓m illa iudicat et remunerat q̄ videt. Homo vero ſcd̓m qd̓ videt in fa cie iudicat. E Ideo ne bonus ſui biret vel malus diffideret. vocauit de us ad apl̓atum ita bonos ſicut et malos ſicut ⁊ quotidie vocat ad dignitates bo nos et malos vt omīs qui officiū tenet cū vita. gl̓ietur in eterna vita. Qui ve ro honorē hꝫ abſqꝫ onere. gl̓ietur ad tē pus ineternum ꝑiturus. Ergo quia iu das nō ſequebat̉ me corde ꝑfecto. nō ꝑ tinuit ad eum. qͥ ſecuti eſtis me. qꝛ nō ꝑ ſeuerauit vſqꝫ ad remunerationem. ſed ad eos qͥ ꝑſeueraturi erant. tam pn̄tes tunc temꝑis ꝙͣ futuri. Quia dn̄s in cui conſpectu ſunt omīa. qn̄qꝫ loquit̉ in pn̄ ti q̄ ad futura ꝑtinēt. et de faciēdis tāꝙͣ iam ſint facta. Qn̄qꝫ eciā preteritū futu rūqꝫ ꝑmiſcet. et p̄terito vtit̉ pro futuro vt nullus p̄ſumat diſcutere conſiliū im mutabile trinitatis ¶ Audi adhuc vnu verbum. Multi ſunt vocati. pauci ve ro electi Sic iſte vocatus eſt ad ep̄atū ſed non electus. qꝛ ingratus gratie de Ideo noīe epūs ſed merito degenerans cum hijs qui deſcendūt et nō aſcendun computabitur. N ¶ Addicio ¶ Filius dei loquit̉ dicens. Miraris filia quare alius epūs habuit pulcerri mū finem alius ita horrendū naꝫ paries cadens ꝯfregit eū totū et modicū ſuper uixit et hoc modicū cum ingenti dolore Rn̄deo tibi Scriptura dicit ymo egoiꝭ ſe dixi ꝙ iuſtꝰ qualicūqꝫ morte morit iu ſtus eſt apud deū. ſꝫ hoīes mūdi hunc iu ſtum reputant qui pulcrum exituꝫ habe bit ſine dolore et pudore. deus vero hunc diſcernit iuſtū qͥ a diutīa abſtinētia pro batꝰ ē vl̓ qͥ pro iuſticia tribulat̉ qꝛ amici Cercius. Liber dei quaſi tribulantur in hoc mundo aut ad minus ſupplicium in futuro. aut ad maiorem coronā in celo. Nam petrus ⁊ paulus pro iuſticia mortui ſunt. ſed petrꝰ amarius paulo. qͥa plus dilexit carnem paulo/ et qꝛ eccleſie mee accepit primatū debuit et ſe michi amariori morte cōfor mare. Paulus vero qꝛ plus dilexit con tinentiaꝫ. qꝛ plus laborauit tanꝙͣ miles egregiꝰ gladin̄ obtinuit. qꝛ ego diſpono omīa ſcd̓m merita et ſcd̓m menſurā Pro pterea in iudicio dei nō coronat vel dā nat finis vel mors contēptibilis ſed intē tio. et volūtats hoīm̄ et cauſa. Sil̓e eſt de iſtis duobus ep̄is. nā alius patiebat̉ amariorē penā et deſpectiorē mortē hoc fuit ei a minorē penā ꝙͣuis non ad gl̓iaꝫ. qꝛ nō patiebat̉ bona volūtate. Ꝙ vero alius obtinuit glorioſum fineꝫ hoc fuit ex occulta iuſticia mea. ſed nō eī ad mium eternū. quia non correxit volun tatem ſuam dū viuebat. Uerba matris ad filiā qūo per talentū dona ſpūſſancti deſignā tur. et qualiter ſcūs benedictꝰ ſibi donū ſpūſſancti datum multiplicauit. et ꝑ que ſpūſſanctus vel ſpūs diabolicus homīs animā ingreditur. Capl̓m. xx. Ater loquit̉. A Filia ſcriptū eſt ꝙ qui qͥnqꝫ talēta acceperat. alia quīqꝫ lucra cratus eſt. Quid enī eſt talentū niſi do num ſpūſſancti. Nā alij accipiūt ſciētiaꝫ alij diuitias. alij apud diuites familiari tatē. et tn̄ omēs duplū reportare debēt dn̄o ſuo lucrum. ſcꝫ de ſciētia viuēdo vti liter ſibi et alios inſtruendo. De diuitijs et ceteris donis vtendo rationabilit̓. et alijs miſericorditer ſubueniēdo Sic ille bonus abbas bn̄dictus. donū gr̄e qd̓ ac ceperat multiplicauit qn̄ om̄e contēpſit qd̓ tranſitoriū erat. qn̄ carnē ſuā ſeruire coegit aīe. qn̄ nichil p̄poſuit diuīe carita ti. Qui inſuꝑ timēs ne aures macularē tur auditu inani. oculi viſione delecta biliū. fugit in heremū. imitās illū qui nō dum natus exultando intra viſcera ma terna. cognouit aduentū ſui pijſſimi re demptoris. Qui qͥdem bn̄dictus eciam ſine hęremo obtinuiſſet celum. quia mū dus erat ei mortuus ⁊ cor eius totū ple num deo. Sed placuit deo vocare be nedictū in montem vt cum pluribus in noteſceret plures eius exēplo ad perfe ctionis vitam incitarent̉ B Huius beati viri corpus erat quaſi ſaccus t̓re. ī quo claudebatur ignis ſpirituſſancti. qͥ excluſit ab eius corde dyabolicum igne Sicut enim ignis corporalis ex duobꝰ accēditur. ex aere ſcilicet et flatu homi nis. ſic ſpirituſſanctus ingreditur animā hominis. vel per inſpiratōem ꝑſonalem aut per aliqua operatiōem humanā. ſeu locutōem diuinam mentem excitat ad deum. Similiter ſpiritus dyabolicus vi ſitat ſnos ſed differunt incomꝑabiliter Nam ſpūſſanctus calefacit animam ad querendū deum. ſed non comburit car naliter. lucet eciam puritate modeſtie ſed non obfuſcat mentem malicia. Spi ritus vero nequā comburit mentem ad carnalia et amaricat ītolerabiliter. Ob fuſcat quoqꝫ animā per inconſideratio ne ſui. et deprimit eam inconſolabiliter ad terrena. Ergo vt ignis iſte bonus qͥ erat in benedicto igniret plures. voca uit deus benedictum in montē. qui con uocatis ad ſe pluribus ſcint illis fecit de eis per ſpiritū dei maximū rogum. ⁊ cō poſuit eis regulam de ſpū dei ꝑ quā ml̓ ti perfecti facti ſunt ſicut bn̄dictus Nūc aūt multe faces ꝓiecte de rogo ſcī bene dicti iacent vbiqꝫ diſperſe habētes ꝓ ca lore frigiditatē. pro luce tenebras. que ſi in igne iacerent cōglobate darēt vbiqꝫ ex ſe flammā et calorem. Terba matris ad filiā ſancti benedicti vite magnificentiā. ⁊ ꝑ fectōem per exemplū oſtendētia. ⁊ quo Tercius. Liber anima fructificās mundo ꝑ lignū infruc tiferū et ſuꝑbia mentis ꝑ ſilicem. et anīa frigida per criſtallum deſignatur. et de tribus ſcintillis valde notandis ab hijs tribus ſcilicet. criſtallo ſilice et ligno o tis. Capitulū. xxj Oquitur mater. A D xi tibi prius ꝙ corpus btī b nedicti erat quaſi ſaccꝰ qu diſciplinabat̉ ⁊ regebat̉ ſed nō regebat Deniqꝫ eius aīa erat quaſi angelꝰ qͥ de dit ex ſe calorem magnū et inflāmatōeꝫ ſicut per exemplum oſtendo tibi. Qua ſi ſi eſſent tres ignes. quoꝝ primus ſucce ſus in mirra dedit ex ſe odorē ſuauitatis Scd̓us erat ſuccenſus in arido qui dit ex ſe carbones ardentes et ſple rem fulgentem. Tercius ſucce in oliua. qui dedit ex ſe flamn et calorem. In hijs tribus ign ligo tres perſonas in tribi ri tres ſtatus in mundo e erat eoꝝ qui conſiderata ca liquerunt voluntatē ꝓpriam liorum qui pro vanitate et ſu di aſſumpſerunt pauꝑtatem et al nē. pro intꝑantia dilexerūt contine et puritatē Iſti habuerūt ignē in miri qꝛ ſicut mirra eſt amara. ſed tn̄ fugat monia et extinguit ſitim. ſic abſtinemt eorū amara erat corꝑi. ſed tn̄ extingi bat inordinatā concupiſcentiā et omni poteſtatē demonū euacuabat. B Scd̓us ſtatus eoꝝ erat qui cogitabant ſecū taliter. Ad qͥd diligimus honorem mūdi. cū non ſit aliud niſi quaſi aer. ver berās aures. Ad quid diligimus auruꝫ cū non ſit niſi terra rubea Quis vero fi nis carnis niſi putredo et fauilla Ad qͥd vero nobis prodeſt ꝯcupiſcere terrena cum omnia ſint vanitas. Propterea ad hoc ſolū viuere et laborare volumus vt deus honoret̉ in nobis. et vt alij ex ver bis nrīs et exēplis ad deū igniant̉. Iſti tales ignē habuer̄t in arido. qꝛ amor mūdi fuit eis mortuus. ⁊ quilibet eorum bat ex ſe carbones ardētes iuſticie ⁊ fu gorem diuine p̄dicationis: Tercius ſta tus erat illorū qui de amore xp̄i paſſiōis feruētes. toto deſiderio affectabāt mou pro xp̄o. Iſti ignē ſuū habuerūt in oliua Sicut enim olyua in ſe habet pinguedi nem et feruentiorē calorē cū incendū ſic iſti totalit̓ impinguati fuerunt diuina gratia. ex qua dederunt ex ſe lumen di uine ſciētie ardorem feruentioris carita tis. robur honeſtiſſime conuerſatiōis ¶ Iſti tres ignes longe lateqꝫ ſe dilata uerunt. Quorū primus incēſus fuit ī he remitis et religioſis ſicut deſcribit iero nimus. Qui vitas eorū inſpiratus ſpir tuſancto īuenit mirabiles. ⁊ merito im tandas. Scd̓us incenſus fuit in cōfeſ ſoribus et doctoribus. Tercius in mar tiribus qui carnem ſuam pro deo cōtem pſerunt et alij contēpſiſſent ſi auxiliuꝫ ⁊ deo obtinuiſſent. E Ad quoſdaꝫ igit̉ iſtorū trium ſtatuū ⁊ ignium miſſus fuit beatus benedictꝰ qui cōfſauit tres ignes in vnum. intantū ꝙ qui inſipiētes erant illuminabant̉. Qui frigidi inflam mabantur. Qui feruētes erant feruen tiores efficiebantur. Et ſic cum hijs ig nibus incepit religio benedicti. q̄ vnū quemqꝫ iuxta diſpoſitōem et capacitatē ſenſus ſui dirigebat in viam ſalutis ⁊ et ne felicitatis ¶ Nunc autem ſicut de ſac co beati benedicti ſpirabat dulcedo ſpi rituſſancti. per quem multa monaſteria innouabantur. ſic de ſac̓co multorū fra trum eius diſcedit ſpirituſſanctus. qui calor cineris extinctus eſt. et faces iaceſ diſperſe nec dantes ex ſe calorē nec ſple dorem. ſed fumum impuritatis et cuup ditatis. ¶ Ueruntamen ad ſolaciun multorum dedit michi deus tres ſcinti las in quibus intelligo plures Prime extracta eſt de criſtallo per ſolis calo rem et ſplendorem. que ſe iam in arido fixit vt fiat ex ea magnus ignis. Se cunda extracta eſt de duro ſilice⁊ Aercius. Liber Tercia de ligno infructuoſo qd̓ creuit cum radicibꝰ ſuis et folia ſua dilatauit. D Per criſtallū vero qui eſt lapis frigidus et fragilis. ſignificat̉ aīa illa q̄ licet frigida ſit in amore dei tam̄ volūta te et affectu conat̉ ad ꝑfectōem. et ro gat deū ſibi in adiutoriū. Ideo volūtas iſta portat eū ad deū. et meret̉ vt accreſ cant ei temptatōes. ꝑ qͣs frigeſcit a tem ptatōe praua. donec deus irradians cor ſic figit ſe in anīa a voluptate vacua. vt iam nō velit viuere niſi ad honorem dei ¶ Per ſilicē vero ſignificatur ſuꝑbia Quid enī durius eſt ſuꝑbia mētis illius qui oīm deſiderat laudes et tn̄ concupi ſcit vocari humilis ⁊ videri deuotus. Quid abhomīabiliꝰ anīa illa qͥ om̄ibꝰ in cogitatōibus ſe p̄fert et a nullis patitur obiurgari nec doceri. Ueruntū ml̓ti ſic ſuperbi petūt hūiliter a deo. vt ab eorū cordibus auferat̉ ſuꝑbia ⁊ ambitio Pro pterea deus cooperāte volūtate bona amouet a cordibus eoꝝ contraria. ⁊ qn̄ qꝫ mollia. qͥbus et a mūdialibꝰ retrahū tur. et ad celeſtia incitantur. ¶ Per li nū vero infructuoſum ſignificat̉ aīa illa que nutrita in ſuꝑbia fructificat mūdo. et deſiderat habere mundum et oēm ho norē ſuū. Actn̄ qꝛ timet mortē eternam multos ſtipites pctī extirpat. que alit̓ ſi nō timeret ꝑpetraret. Propterea deꝰ ꝓ pter iſtū timorē appropinqͣt anīe et inſpi rat grām ſuā. vt lignū inutile fiat fructu oſum. Itaqꝫ cū talibus ſcintillis religio btī bn̄dicti renouari dꝫ que mō videtir multis deſolata et abiecta. Uerba matris ad fili am de monacho hn̄te cor meretricū in pectore. et qūo per ꝓpriam voluntatē et concupiſcētiā et ſubt̓fugionē ab angeli ca vita a deo apoſtatauit. Capl̓m. xxij. Tem loquit̉ mat̓ ſponſe. A. A Quid vides in iſto qui aſtat rep̄henſibile? Rn̄dit illa. Ꝙ rariſſime dicit miſſam. Cui mat̉. Nō eſt ideo iudicandꝰ Sūt enī multi qui factoꝝ ſuo rum meōres rationabilit̓ abſtinēt. et no minus michi ſunt accepti. Sꝫ q̄ vides in eo alia. Et illa. Ꝙ nō habet veſtes a btō bn̄dicto inſtitutas. Cui mat̓. Con tingit multotiēs ꝙ cōſuetudo quedā in choat̉. et oēs qui ſciūt eā eſſe malā ⁊ im tant̉ rep̄hendendi ſūt. qui vero ignorāt inſtituta laudabilia. eſſentqꝫ libent̓ con tēti de abiectioribꝰ. ſi nō ꝯſuetudo lōgi qua p̄ualeret. tales nō ſunt facilit̓ ⁊ im probe indicādi. Sꝫ audi et indicabo ti bi. ꝙ in tribus alijs rep̄hendēdus ē. Pri mo ꝙ cor eius in quo deus quieſcere de beret. eſt in pectore meretricū Scd̓o ꝙ dimiſit modicū ſuū. ⁊ ꝯcupiſcit ml̓ta ali ena. promiſit abnegare ſeip̄m ⁊ ſeqͥt̉ totā ꝓpriā volūtatē B Tercio ꝙ deꝰ creauit mā ſuā pulcrā quaſi angelū. et ob hoc de beret habere angelicam vitā. ſed modo aīa eius hꝫ ymaginē illius angeli qͥ ꝑ ſuꝑ biam a deo apoſtatauit Hic apud hoīes magnꝰ eſt ſꝫ qͣlis apud deū nouit deus. Ip̄e enī deus eſt ſicut ille qͥ clauſū aliqͥd hns in pugno. abſcōdit illud ab alijs do nec aꝑit pugnū Sic deꝰ infirma eligit ⁊ coronas eoꝝ in pn̄ti abſcōdit. donec vni cuiqꝫ reddet ſcd̓m oꝑa ſua. ¶ Declaratō ¶ Hic fuit abbas nimis ſecl̓aris nil cu rās de aīabꝰ qͥ ſubito mortuꝰ ē ſine ſacra mētis. De quo dixit ſpūſſcūs. O aīa di lexiſti terrā ⁊ iā terra recepit te. Mor tuus es vita tua et iam non habebis vi tam meā. nec mecū eris particeps. quia ſocietatē eius dilexiſti qͥ a me per ſuper biam lapſus eſt et contempſit veram hu militatem. Rn̄ſio dei patris ad p̄ cem ſpōſe pro pctōribus. et qūo tres ſūt qui teſtimoniū dāt in terra. ſicut tres ī celo. et qͣliter tota trinitas ꝑhibet ſpon ſe teſtimoniū qualit̓ ſponſa ſua ſit ꝑ fidē et oēs qui fide rectā ſcē eccl̓ie imitant̉. ¶ Capitulū. xxiij. Tercius. Liber Mi dulciſſime deus rogo te pro pctōribus in quoꝝ cōſor tio ego ſum. vt eis miſereri digneris. Rn̄dit deus pater. Audio et ſcio voluntatē tuā. ideo ꝑficiet̉ or̄o cari tatis tue. Propt̓ea ſicut dicit iohānes in epl̓a ſua hodie. ymo ego ꝑ iohēm Tres ſunt qͥ teſtimoniū ꝑhibent in terra. ſpūs aqua et ſanguis et tres in celo pat̓ et fi lius et ſpūſſctūs. Sic tres dant tibi te ſtimonium. Nā ſpūs qͥ cuſtodiuit te ī vi ſceribus matris teſtificat̉ anīe tue. ꝙ dei es ꝑ fidē baptiſmi quā profitebāt̉ ex ꝑte tua parētes. Teſtimoniū ꝑhibet tibi ip̄a aqua baptiſmatis. ꝙ hūanitatiſ xp̄i es fi lia ꝑ renouatōem et emūdatōem prime trāſgreſſionis: Teſtimoniū qͦꝫ ꝑhibet ti bi ſanguis ihū xp̄i quo redempta es ꝙ dei tatis es filia. et a ptāte dyabolica per ſa cramēta eccleſie ſegregata: Nos qͦꝫ pat̓ et filius ⁊ ſpūſſctūs. tres ī ꝑſonis ſꝫ vnū in ſubſtātia et potētia. teſtimoniū tibi ꝑ hibemus ꝙ nr̄a es ꝑ fidē. Sil̓iter ⁊ oēs qui rectā fidē ſcē eccl̓ie imitant̉. Et ī te ſtimoniū ꝙ velis facere volūtatē nr̄aꝫ ꝓcede et recipe de manu ſacerdotis cor pus et ſanguinē hūanitatis xp̄i. vt teſti moniū ꝑhibeat tibi filiujs ꝙ eius es. cuiꝰ corpus ſumis in robur aīe. Teſtimoniū ꝑhibeat tibi pat̓ qͥ eſt in filio. ꝙ patris es et filij. Teſtimoniū ꝑhibeat tibi ſpūſſan ctus. qͥ eſt in filio et pr̄e. et ſpūs in vtro q̄. ꝙ triū et vnius es per fidem verā et dilectionem. Rn̄ſio ihū xp̄i ad ſpō ſe p̄ces pro infidelibus ſcꝫ ꝙ deus ex ma licia malorum hoīm honorat̉. licet non ex virtute eorum et volūtate qd̓ ſibi ꝓ bat per exemplum in quo eccleſia vl̓ ani ma per virginem. et nouem ordines an gelorum per nouē fratres virginis. xp̄s per regē tres ſtatus hoīm per tres fili os regis deſignantur. ¶ Capitulum. xxiiij. Dn̄e mi ihū xp̄e. A tē vt fides tua dilatet̉ fideles. boni accendant̉ tate tua amplius. mali vero meliorent ¶ Rn̄dit filius Tu turbaris ex eo ꝙ de us minorē hꝫ honoreꝫ. Deſideras vero toto corde vt ꝑficiat̉ honor dei Ideo do tibi vnū exemplū quo intelligere pot̓is ꝙ deus eciā ex malicia maloꝝ honorat̉ licet nō ex virtute et voluntate eorun Nā virgo quedā erat ſapiēs et decora diues et morigeroſa. q̄ habebat nouen frēs quoꝝ quilibet diligebat ſororē ſuaꝫ ſicut cor ſuū. et vniuſcuiuſqꝫ cor erat qͣ in illa. In regno vero vbi virgo erat. tale erat ſtatutū. ꝙ quicūqꝫ honorare honoraret̉. qͥ dep̄daret dep̄daret̉. qͥ vero violaret decapitaret̉. ¶ Rex vero reg ni habebat tres filios. Quoꝝ primꝰ dil gebat virgineꝫ et pn̄tauit ei calceos de auratos cū cingulo aureo. anulū in ma nū. et coronā ſuꝑ caput. Scd̓s vero co cupiuit poſſeſſionē virginis et dep̄dat eſt eam Tercius cōcupiuit virginitat virgīs. laborās vt eā violaret Iſti vero tres filij regis capti ſunt uē frībus virginis et p̄ſentati regi Cui dixerūt frēs. Sororē nrām ꝯcupierūt lij tui. Primus qͥdem honorauit eā et d̓ lexit toto corde. Scd̓us ſpoliauit eam Tercius vero libent̓ dediſſet vitā ſuan ſi valuiſſet violare eā. In illo vero pu cto rapti ſunt quo voluntatē cōpletan habuerūt ad iſta iam dicta perficienda Quibꝰ auditis rn̄dit rex. Oēs inquiē filij mei ſunt. et oēs equalit̓ diligo. Ue runtū contra iuſticiā facere nō poſtun nec volo. ſed ita de filijs ſicut de ſeruis ī tendo iudicare. Itaqꝫ tu fili mi qͥ hono raſti virginē. veni et accipe honorem et coronā cū pr̄e tuo. Tu vero fili qͥ cōcu piſti poſſeſſionē virginis et rapuiſti. in trabis quidē carcere donec reſtituantur ablata. audiui enī teſtimonium ſuꝑ te ꝑ penitens de facto tuo voluiſti reddeſ ablata. ſꝫ qꝛ p̄uētus celeri et inopinato Tercius. Liber iudicio nō ꝑfeciſti. ideo manebis incarce ratus donec reſtituat̉ quadrans Tu ve ro fili mi qui ad violandum virginē om nes adhibuiſti conatꝰ. nec de facto tuo penituiſti. Ideo qͦt modos adhibuiſti ad dehoneſtatōem virginis. tot modis aggͣ uabitur pena tua. C Rn̄derūt oēs frēs v̓ginis. laus ſit tibi iudex pro iuſti cia tua. Niſi enī virtus fuiſſet in te et in iuſticia tua equitas. in equitate tua vero caritas nunꝙͣ taliter iudicaſſes. ¶ Hec aūt virgo ſignificat eccl̓iam ſcām. cuius diſpoſitio ē excellēs in fide. pulcra in ſe ptem ſacramētis. Laudabil̓ in moribus et virtutibꝰ amabil̓ in fructu. qꝛ demon ſtrat verā viā ad eternitatē. Hec ſcā ec cleſia quaſi tres hꝫ filios in qͥbus ſigniſi cant̉ plures. Primꝰ ſunt illi qͥ diligūt de um toto corde. Scd̓s ſunt illi qͥ tꝑalia diligūt. ad honorē ſuū. Tercius ſunt illi qui p̄ponunt deo volūtatē ſuā. Uirgini tas vero eccl̓e. aīe ſunt hoīm a ſola deita tis potētia create. ¶ Primꝰ ergo filius pn̄tat calceos deauratos. qn̄ ꝯtritiōem ſuſcipit ꝓ cōmiſſis negligētijs et pctīs Pn̄tat vero veſtes qn̄ precepta legis at tendit qn̄ cōſilia euāgelica ſeruat inquā tū poteſt. Cōponit cingulū qn̄ in conti nentia ⁊ caſtitate firmit̓ ꝓponit ꝑſeuera re. Anulū qͦꝫ mittit in manū qͣndo firmi ter credit que p̄cipit ſctā eccl̓ia catholi ca. iudiciū ſcꝫ futurū et vitā ſempiternā Lapis vero anuli ſpes ē. ſꝑans conſtan ter nullū peccatū eē taꝫ abhoīabile qd̓ penitētia ⁊ volūtate emendādi nō dele atur. Coronā vero īponit capiti. qn̄ ca ritatem verā hꝫ. Sicut enī diuerſi lapi des ſunt in corona. ſic diuerſe virtutes ſunt in caritate. Caput vero aīe ſiue ec cleſie. corpus meū eſt. Hoc qͥcunqꝫ dili git et honorat merito filius dei appellat̉ D Ergo quicūqꝫ tali mō ſctām ec cleſiā et aīam ſuā diligit. hic nouē frēs ha bet ideſt nouē ordines angelorū. qꝛ eorū particeps et ſocius erit in vita eterna. ¶ Ip̄i enim angeli ſctām eccl̓iam toto amore amplectunt̉ quaſi in corde cuiuſli bet eoꝝ eſſet. Nō enim eccl̓ia ſcā ſaxa ⁊ parietes ſunt. ſed aīe iuſtoꝝ. ⁊ ideo de ea rum honore et profectu tanꝙͣ de ꝓp̓o an geli gratulant̉. Scd̓us aūt frat̓ vel filiꝰ ſignat illos qui conſtitutiōem ſcē eccl̓ie contemnētes. viuūt ad honorem mūdi. et amorem carnis. qui virtutū pulcritu dinē trāſformantes. viuūt ſcd̓m volūta tem ſuā. attamē circa finē penitēt. ⁊ con terunt̉ de factis ſuis malis. Iſtis debet̉ purgatio. donec oꝑibus et orōnibus ec cleſie. deo reconcilient̉. ¶ Terciꝰ filius ſignificat illos qͥ aīam ſuā ſcandalizātes non curāt ſi eternalit̓ pereāt. dummodo ꝑficere poſſint voluptatē ſuā Super ta les. nouem ordines angelorū petūt iuſti ciā. qꝛ ad penitentiā cōuerti contēpſer̄t ¶ Ergo cū deus facit iuſticiā laudant eū angeli ꝓpter equitatem inflexibilem. Cū vero ꝑficit̉ honor dei gaudēt de vir tute eius. ꝙ eciam maloꝝ malicia vtitur ad honorē ſuum. Ideo cū videris pͣuos cōpatere eis. gaude vero de honore dei eterno. Nam deus qͥ nichil mali vult. qꝛ creator oīm et vere ex ſe ſolus bonꝰ. ꝑ mittit tn̄ multa fieri tāꝙͣ iuſtiſſimꝰ iudex. de quibus in celeſtibus ⁊ in terris ꝓpter equitateꝫ ſuam et occultam bonitatem honoratur. Uerba querimōie ma tris ad filiā qualiter agnus innocentiſſi mus xp̄us iheſus negligitur modernis temꝑibus a creatura ſua. Capl̓m. xxv. ¶ Oquit̉ mat̉ dicēs. Conque Lror prīo ꝙ agnꝰ ille innocē tiſſimꝰ hodie portabat̉ qͥ optime ſciebat ire. Hodie puer ille tacebat qͥ optīe ſcie bat loqͥ Hodie puer ille innocentiſſimꝰ circumciſus eſt qui nunꝙͣ peccauit. et ideo ꝙͣuis iraſci non poſſum. tamen vi deor irata ex eo ꝙ dominus maximꝰ fac tus puer modicus obliuiſcitur ⁊ negli gitur a creatura ſua. k. j. TlxxIIS. Liber. Uerba xp̄i ad ſpōſam ineffabilis trinitatis miſteriū declaran tia. et qūo dyabolici pctōres ꝑ contriti onē et voluntatē emendādi obtinēt dei miſcd̓iam. et de rn̄ſione xp̄i qualit̓ miſe retur oībus ſcꝫ tam iudeis. ⁊tͣ. et de du plici iudicio damnādoꝝ ſcꝫ et ſaluando ¶ Capitulum. xxvj. Ilius loquit̉. A Ego ſi creator celi et t̓re. vnus cuꝫ patre et ſpūſcō verus deus Quia deus ē pat̓. deus filius. deꝰ ſpūſſan ctus. nō tres dij ſed tres ꝑſone et vnus deus. Nūc āt querere poteris ſi tres ꝑ ſone qͣre non tres dij. Rn̄deo tibi ꝙ nō eſt aliud deꝰ niſi ipſa potētia. ipſa ſapien tia. ipſa bonitas. a qua ē omīs poteſtas infra celū et ſupra omīs ſapīa et oīs pie tas q̄ poterit cogitari Itaqꝫ deus trinꝰ ē ⁊ vnus. trinꝰ in ꝑſonis vnus in natura Nā potētia et ſapīa ē pat̓. a quo ſūt oīa et qui eſt an̄ oīa. potēs nō aliunde ſed⁊ ſeip̄o et eternalit̓. Potētia et ſapīa eciā filius eqͣlis pr̄i non a ſeip̄o potens. ſed ⁊ patre potent̓ ⁊ ineffabilit̓ genitꝰ princi piū de prīcipio ⁊ a patre nunꝙͣ ſeꝑatum. Potētia et ſapiētia eciā ſpūſſcūs a patre et filio ꝓcedens. et̓nus cū pr̄e et filio. et equal̓ in maieſtate et ptāte Unus ergo deus et tres ꝑſone qꝛ vna natura triū. vna oꝑatio et voluntas. vna gl̓ia et po teſtas. qui ita ē vnū in eſſentia. ꝙ eciam ſunt diſtincti ꝓprietate ꝑſonarū. Nā to tus pat̓ eſt in filio ⁊ ſpū. ⁊ filius in pr̄e ⁊ ſpū. et ſpūs in vtro q̄ in vna deitatis na tura: Nō ſicut prius et poſteriꝰ ſed inef fabiliter. Ubi nichil eſt prius aut poſte rius. nichil alio maius aut minꝰ vel alte rius. ſed totū ineffabile et eqͣle. Propte rea bene ſcriptū eſt. ꝙ deus ē mirabil̓ et multū laudabilis. B Nūc aūt con queri poſſum ꝙ laudabilis ſum parū et multis ignotꝰ. qꝛ omēs querūt ꝓpriā vo luntatē. ſed pauci meā Tu vero eſto ſta bilis et hūilis. nec te extollas in cogita tu. cū aliorū oſtendo tibi ꝑicula. nec eo rum ꝓdas noīa niſi tibi p̄cipiat̉. Nō enī ad confuſionē eoꝝ oſtendunt̉ tibi eoruꝫ ꝑicula. ſed vt conuertant̉ et cognoſcā iuſticiā et miſcd̓iam dei. Sed nec eos fu gere debes tanꝙͣ iudicatos. qꝛ eciā ſi di xero hodie ꝙ aliqͥs peſſimus ē ſi inuoca uerit me cū contritōe cras et cū volun tate emendādi. paratus ſū indulgere e Et quē heri dixi peſſimū. hūc hodie dico amicū cariſſimū ꝓpter contritōem. In tm̄ ꝙ ſi contritio fuerit ſtabilis. dimitto ei nō ſolū pctm̄. ſed et penā pctī. Sicut per exemplū cognoſcere poteris. Qua ſi ſi eſſent duo fruſta argēti viui. et ābo concurrerēt feſtinādo inuicē. Si in eoꝝ coniūctione nō eſſet reſiduum niſi quaſi vnus athomus. adhuc potēs eſſet deus facere ne conuenirēt. Sic ſi aliqͥs pec cator eſſet ita radicatus in diabolicis o peribus ꝙ ſtaret in ip̄o pūcto ꝑditiōis adhuc obtineret veniā et mīam. ſi deus inuocaret̉ cū contritōe ⁊ volūtate emē dandi. ¶ Nūc aūt cū ita ſim miſe ricors. q̄rere poteris. cur non miſereor gētilibus et iudeis. quoꝝ aliqui ſi erudi rent̉ fide recta. libenter ꝓ deo moreren tur? Rn̄deo tibi ꝙ om̄ibus facio miſeri cordiā. tā gentilibus ꝙ iudeis. nec relin quit̉ aliqua creatura ſine mīa mea/ Naꝫ quicunqꝫ audiūt ꝙ fides eorū non ē ve ra. et deſiderant feruēter verā. aut qui cūqꝫ credūt hoc eſſe optimū qd̓ tenent qꝛ non eſt eis aliud vnꝙͣ predicatū. faci untqꝫ toto conamine que pn̄t. hoꝝ iudi ciū erit in leuiori mīa. ¶ Nā duplex ē iu dicium damnandoꝝ ſcꝫ et ſaluandorum ¶ Xp̄ianoꝝ enī damnādoꝝ erit ſine mīa quorū pena erit eterna. et tenebre. ⁊ vo luntas firmata contra deū. ſaluandoꝝ vero erit viſio dei et gloriatio in deo. et velle deo bonū. Ab hijs excluſi ſunt g tiles et iudei et mali et falſi xp̄iani Qu ꝙͣuis nō habuerūt fidem rectam. habi erunt tn̄ iudicē conſcientiā ſuā. credeſ tes eundem eſſe deum quē coluerunt et Tercius. Liher offenderunt Iſti aūt quoꝝ voluntas ⁊ actio. erat et eſt ſcd̓m iuſticiā et contra pctm̄. habebūt cum minꝰ malis xp̄ianis iudiciū miſcd̓ie in ſupplicijs. ꝓpter dilec tionem iuſticie et odiū pctī. ſꝫ non habe bunt ꝯſolationē in fruitione glorie ⁊ vi ſionis dei. quē non videbūt ꝓpter bapti mi carentiā. qꝛ aliquod tꝑale aut occul tum iudicium dei retraxit eos. ne ſalutē fructuoſe quererēt et obtinerēt. Si vero nichil retraxit eos in querēdo deum verū ⁊ baptizādo. non timor aut labor. nō diſpendiū bonoꝝ vel honoꝝ ſed impedimētum ſolum humanā fragi litatē ſuꝑans. iſtos ego qui corneliuꝫ ⁊ centurionē nondū baptizatos vidi. alti us et ꝑfectius remunerare ſcio. ſicut eo rum exigit fides. Quia eſt alia ignoran tia malicie. alia pietatis et difficultatis Sil̓iter et alius eſt baptiſmꝰ aque. alius ſanguinis. alius perfecte volūtatis Que oīa nouit penſare deus. q̄ oīm nouit cor da. ¶ Propterea ego qͥ ſine principio na tus ſum eternalit̓ de principio. qͥ et iterū in fine tempoꝝ natꝰ ſum tꝑaliter. ab ini tio noui ſingulorum remunerare merita et do vnicuiqꝫ iuxta merita ſua. Nec mi nimum bonū qd̓ fit ad honorē dei tran ſiet ſine remuneratione. Ideo teneris tu multuꝫ regratiari deo. qꝛ de xp̄ianis na ta es ⁊ in tēꝑe ſalutis. qꝛ multi deſidera bant hoc obtinere ⁊ videre qd̓ offertur xp̄ianis. et non obtinuerunt. Deprecatio ſponſe ad dn̄m pro roma et de multitudine īnume rabili ſanctorū martirum romē quieſcē tium et de tribus gͣdibꝰ ꝑfectionis xp̄i anorum. ⁊ de quadā viſione ipſius ſpon ſe. et qualiter xp̄us ei apparēs predictaꝫ viſionē ſibi expoſuit et declarauit. Capl̓m. xxvij. Maria. licet immitis fuerā. tn̄ te iuuoco in adiutoriū me um A Et rogo te vt rogare digneris pro excellētiſſima ⁊ ſan ctiſſima illa vrbe roma. Uideo enim cor poralit̓ ꝙ quedā eccleſie in quibꝰ oſſa ſā ctoꝝ quieſcūt deſolate ſunt. Quedā ve ro habitantur. ſed corda et mores recto rum earū longe ſunt a deo. Impetra er go eis caritate. qꝛ audiui ex ſcripturis. ꝙ romē quelibet dies in anno ſeptē milia continet martirū. Et ideo ꝙͣuis aīe nō minorē honorē obtinet in celo. licꝫ oſſa eoruꝫ ꝯtemnunt̉ in terris. tn̄ rogo te vt ſanctis tuis et ſanctoꝝ tuorū reliqͥis am plior honor exhibeat̉ ī terris. et ſic deuo tio populi excitet̉. Rn̄dit mater. Si mē ſurares terram centū pedū in longitudi ne et totidem in latitudine. ⁊ ſeminares eam plenā puris granis tritici. ita com preſſe ꝙ nō eſſet diſtantia inter granum et granū. niſi quaſi articulus digiti vniꝰ quodlibet vero granū daret fructū cē tuplum adhuc eſſent plures martires ⁊ confeſſores rome a tꝑe illo quo petrus; venit romā cū humilitate. vſque qͦ cele ſtinus diſceſſit a ſede ſuꝑbie. et reuerſus eſt ad ſuam ſolitariā vitam De illis ve ro martiribꝰ ⁊ confeſſoribus loquor qui fidem verā predicabāt contra diffidēti am. et humilitatem contra ſuperbiam ⁊ qui pro veritate fidei mortui ſunt. vl̓ vo luntate parati erāt mori. B Nam petrus et alij plures. ſic calidi et feruē tes erant ad ꝓferendum verba dei. ꝙ ſi potuiſſent mori ꝓ vnoqͦꝫ homīe libēter feciſſent. Attn timidi fuerūt ne a cōſpe ctibus illorum. quos verbo cōſolatiōis et predicationis fouebāt raꝑent̉. qꝛ ſalu tem eorum plus deſiderabāt. ꝙͣ vitam ꝓ priam et honorē. Fuerūt qͦꝫ tanti et ideo proceſſerūt occulte in ꝑſecutione. ꝓpter lucrum et collectōem plurimarū aīarū Igitur inter iſtos duos petrū. ſcilicꝫ et celeſtinum. nō oēs fuerūt boni ſicut nec om̄es mali. ¶ Ecce ponamꝰ tres gra dus. ſicut tu cōpoſuiſti hodie. poſitiuuꝫ ꝯꝑatiuū et ſuꝑlatiuū. id eſt bonos meli ores et optimos. In primo gradū fuer̄t illi quoꝝ cogitatio fuit iſta. Nos credik. ij. Tercius. Liber. mus qͥd quid ſcā precipit eccleſia Nemi nem defraudare volumus. ſꝫ defrauda ta reddere. et deo ſeruire deſideramꝰ to to corde. Cōſimiles eciā fuerūt tꝑe ro muli fundatoris rome. ſcd̓m fidem ſuam qui cogitabāt taliter. Nos intelligimꝰ et ſcimus ex creaturis. ꝙ deus ē creator oīm. hūc ergo diligere volumus p̄ om̄i bꝰ Qm̄ plures vero cogitabāt iſta Nos audiuimus ex hebreis ꝙ deus verꝰ oſtē dit ſe eis ꝑ miracula manifeſta. Et ideo ſi ſciremus in quo nos magis fundare de beremus libent̓ faceremꝰ Iſti oēs fuer̄t quaſi in primo gradū G Tꝑe vero placito petrꝰ venit romā. qui alios ē le uauit in poſitiuū gradū. alios in ꝯparati uum. alios in ſuper latiuū. Illi enī qui fi dem receperūt verā qui in coniugio ⁊? lia diſpoſitōe laudabili ſteterunt iſti fue rūt in poſitiuo gradū. Qui vero ſua di miſerunt ꝓpter caritatē diuinā. qui alijs exempla bona viuēdi oſtēderūt verbis et exemplis et oꝑibus. necnon et qui ni chil xp̄o p̄poſuerunt iſti fuerūt in ꝯpara tiuo gradū. Qui vero carnē ſuam dede runt pro amore dei iſti ſuerūt in gradu ſuꝑlatiuo. Sed queramus in hijs gra dibus ſupͣdictis. vbi inuenit̉ caritas dei feruentior? Queramꝰ in militibus et do ctoribus Queramus in religioſis ⁊ mū di ꝯtēptoribus. qͥ tenerent̉ eſſe in cōꝑati uo et ſuꝑlatiuo gdū. ⁊ certe nimis pau ci inueniunt̉. Nā non ē vita auſterior. ꝙͣ vita militaris. ſi in ſua vera inſtitutione ſtaret. Si enī monacho precipit̉ habere cucullā. militi p̄cipit̉ grauius ſcꝫ lorica, Si vero ē graue monacho pugnare co tra voluptatē carnis. militi eſt grauius int̓ armatos hoſtes ꝓcedere Si vero or dinat̉ monacho durus lectus. grauius ē militi in armis qͥeſcere. Et ſi mōachus turbat̉ et affligit̉ abſtinētia. durius eſt militi affligi cōtinuo timore vite. U Non enī militia xp̄ianitatis incepta eſt ꝓpter mūdi poſſeſſionē et cupiditatē. ſꝫ ad confortandā veritatē et dilatandum veram fidē. Et ideo gradus militari. ⁊ religioſitatis in ſuper latiuo gradu. vl̓ cōparatiuo eſſe tenerent̉ Sed oēs gra dus a ſua laudabili diſpoſitōe apoſtata uerunt. qꝛ caritas dei verſa eſt in cupi ditatem mūdi? Si enim auferret̉ vnus Norenus de tribus. magis tacerēt pleri q̄ veritatē ꝙͣ loquēdo amitterēt illum. ¶ Nūc āt loquit̉ ſponſa dict̉s. Iterū vi di quaſi multos ortos in terra. roſas ve ro et lilia conſpexi inter ortos. In quo dā vero loco. ſpacioſo terre vidi agruꝫ centū veſtigioꝝ. in longitudine ⁊ totide in latitudine. In quolibet autē veſtigio erant ſeptē grana tritici ſeminata. ⁊ qꝛ libet granū dabat fructū centuplū Poſt hec audiui vocē dicētē. O roma roma muri tui dirupti ſunt Ideo porte tue ſūt ſine cuſtodia. Uaſa tua vendunt̉. ideo al taria tua deſolata ſunt. viuū ſacrificiuꝫ et incēſum matutinū comburit̉ in atrio ideo nō egredit̉ de ſcā ſanctoꝝ. ſanctus odor ſuauiſſimꝰ ¶ Et ſtatī apparens dei filius dixit ſponſe. Hoꝝ intelligentiā que vidiſti indico tibi. ¶ Terra quaꝫ vidiſti ſignificat oēm locū vbi nūc eſt fi des xp̄iana. Orti vero ſignificāt loca il la vbi ſcī dei receper̄t coronas ſuas. Ue runtū in paganiſmo ſcꝫ in ihrl̓m et in a lijs locis multi fuerunt electoꝝ dei. quo rum tn̄ loca tibi modo nō ſunt monſtra ta. Ager vero centū pedum in longitu dine et totidē in latitudine ſignificat rō mam. Nam ſi oēs orti de toto mūdo cō iuncti eſſet romē. certe roma eſſēt equ magna de martiribꝰ in carne loquor qͦ locus ille electus eſt ad amorem del ¶ Triticū vero qd̓ int̓ veſtigia vidiſt ſignificat illos qͥ ꝑ carnis maceratōem et contritōem. et vitā innocentē. intra uerunt celū. Roſe vero pauce. ſūt mai tires rabicundi ſanguīs ſui effuſione in diuerſis locis. lilia vero cōfeſſores ſunt qui fidem ſcām verbis et oꝑibus predic uerunt et confirmauerūt. ¶ Nūc autt ego poſſum loqͥ de roma. ſicut ꝓpuͥⁱ Tercius. Liber loquebatur de ihrl̓m. Olim inquiēs ha bitauit in ea iuſticia. et principes eiꝰ prin cipes pacis. Nūc aūt verſa eſt in ſcoriā. et principes eius homicide O ſi cogno ſceres dies tuos. o romaſſeres vtiqꝫ. ⁊ non gauderes. F Roma quippe in diebus antiquis erat quaſi tela colora ta omni colore pulcerrimo. et contexta nobiliſſimo filio. Terra qͦꝫ eiꝰ erat colo rata colore rubeo id eſt ſanguīe martiꝝ. et contexta ideſt cōmixta oſſibus ſcōꝝ Nunc aūt porte eius deſolate ſunt. qꝛ de fenſores et cuſtodes earū inclinati ſunt ad cupiditatē. Muri eius dep̄ſſi ſunt et ſine cuſtodia. qꝛ iā non curant animarū damna. ſꝫ clerus et ppl̓us qͥ ſunt murꝰ dei diſpergunt̉ ad faciendū vtilitatē car nis. Uaſa diuina vendunt̉ contēptibilit̓ qꝛ ſacramēta dei ꝓpter pecuniā ⁊ fauorē mundanū diſpenſant̉. Altaria vero de ſolata ſunt. qꝛ qͥ celebrant cum vaſis. ma nus habent a caritate dei vacuas ⁊ ocu los ad offertoriū. et licet deū vere habe ant inter manus cor tn̄ vacuū ē a deo quia mūdanis vanitatibꝰ eſt repletum Sctm̄ vero ſcōꝝ vbi olim conſumeba tur ſummū ſacrificiū. ſignificat deſideri um diuine fruitionis et viſionis. de quo aſcendere deberet caritas ad deum ⁊ ꝓ ximum. et odor totius cōtinentie et vir tutis. Nūc autē ſacrificiū conſumit̉ in a trio ideſt in mundo. qͥa tota diuina cari tas verſa eſt ad in continentiā et mūdi vanitatem. Tal̓ eſt roma corꝑaliter ſi cut vidiſti. nā altaria plura deſolata ſūt offertoriū expendit̉ in tabernis. Offe rentes plus vacant mūdo ꝙͣ deo. Uerū tamē ſcias ꝙ a tꝑe petri humilis vſqꝫ dū bonefacius aſcēdit ſedē ſuꝑbie. īnumera biles aīe aſcenderunt in celum. Adhuc tn̄ roma non eſt ſine amicis dei. qͥ ſi ha berēt adiutorium. clamarēt dn̄o et ipſe miſereretur eiſdem. Anformatio virginis ad ſponſam de modo ſciendi diligere. et quotuor ciuitatibus in qͥbus qͣtuor cari tates inueniunt̉. et que iſtarū debeat ꝓpͥe caritas nuncupari perfecta Capl̓m. xxviij. Ater loquit̉ ad ſponſam di cens. A Nūquid filia diligis me? Rn̄dit illa Do ce me dn̄a diligere. qꝛ aīa mea fedata eſt dilectiōe falſa. ſeducta veneno mortife ro ꝓ quo non valet apprehēdere dilecti onem verā. Et mat̓. Ego inquiēs doce bo te. Nā quatuor ſunt ciuitates in qui bus qͣtuor inueniunt̉ caritates. ſi tn̄ om nes caritates nūcupari debent. qꝛ non e ꝓpͥe dicenda caritas. niſi vbi deus ⁊ aīa in vera virtutū vnitate confederantur ¶ Prima igitur ciuitas ē ciuitas ꝓbati onis. que eſt mūdus in quo ponit̉ homo vt probet̉ ſi diligat deū an non. vt exꝑi atur infirmitatē ſuā. vt acquirat ſibi vir tutes qͥbus redeat ad gl̓iam. vt purga tus in terra glorioſius in celis coronet̉. In hac ciuitate inuenit̉ dilectio inordīa ta cum diligit̉ caro pluſꝙͣ anima. Cū de ſideretur tꝑale feruentius ꝙͣ ſpūale Cū honorat̉ viciū et deſpicitur virtus. Cuꝫ plus dulceſſit ꝑegrinatio ꝙͣ patria. Cū plus timetur et honoratur moriturꝰ ho munculus. ꝙͣ ineternum regnaturꝰ deꝰ. B Scd̓a ciuitas ē ciuitas purgati onis. in qua abluunt̉ ſordes anīe. Placu it enim deo talia loca ordinare in quibꝰ coronandus purgaret̉. qui in libertate negligēs inſoleſcebat. ſed tn̄ cū timore. In hac ciuitate inuenitur imꝑfecta dile ctio. qꝛ diligitur deus ex ſpe ſoluēde cap tiuitatis. ſed non ex feruore affectionis. ꝓpter tediū et amaritudinē ſatiſfacien de culpe. ¶ Tercia ciuitas eſt ciuitas doloris. vbi eſt infernꝰ. In hac inuenit̉ dilectio omīs malicie et īmundicie. oīs iuuidie et obduratōis. In hac qͦꝫ ciuita te regnat eciā deus per ordinatam ſuaꝫ iuſticiā. ꝑ menſurā ſupplicioꝝ debitā. ꝑ malicie refrenātiā. ꝑ libratā pro meritis oīm equitatē. Nā ſicut alij damnandoꝝ k. iij. Tercius. Liber. peccant plus. alij minus. Ita et pene et retributionis condigne conſtituti ſunt termini. Nā et ſi oēs damnādi includū tur tenebris. non tn̄ omēs vno eodēqꝫ modo Differūt enim tenebre a tenebris horror ab horrore. ardor ab ardore. Ubi qꝫ deniqꝫ diſponit deus in iuſticia et mi ſericordia. eciā in inferno vt aliter puni antur hij qui peccauerunt ex induſtria Aliter qͥ ex infirmitate Aliter qui ex ſo la originalis peccati noxa tenebant̉ quo rū plaga ⁊ ſi in carentia diuine viſionis et lucis electorū conſiſtit. Miſcd̓ie tam̄ et gaudio per hoc appropinquant ꝙ ad horroreꝫ ſupplicioꝝ nō perueniūt cū pra uoꝝ operū effectū nō habebāt. Alioquī niſi deus omīa diſponeret in numero et menſura diabolus nunꝙͣ menſurā habe ret in puniendo C Quarta ciui tas ē ciuitas gl̓ie. In hac eſt dilectio ꝑ fecta et caritas ordinata. qua nichil deſi derat̉ niſi deus et ꝓpter deū. Ut ergo ad iſtius ciuitatis ꝑfectōem ꝑuenias. qua druplicē oportet te habere caritatē. ſcꝫ ordinatā. mundā verā et ꝑfectā. Ordīa ta vero caritas eſt. qua caro diligit̉ ad ſolam ſuſtentatōem. mūdus ad nullam ſuꝑfluitatē. ꝓximus ꝓpter deum. amicꝰ ꝓpter vite puritatem. Inimicus ꝓpter remuneratōem. Mūda vero caritas qua vicium nō diligit̉ cum virtute. qua conſuetudo praua contēnitur. qua pctm̄ non leuigatur. Uera aūt eſt dilectio qͣn do deus toto affectu et corde diligitur qn̄ honor et timor dei p̄cogitat̉ in oībus actibus. qn̄ ex fiducia bonoꝝ operū. mi nimū pctm̄ non cōmittitur. qn̄ ſapiēter moderat quis ſeip̄m. ne ex nimio feruo re deficiat. qn̄ ex puſillanimitate ⁊ igno rantia temptationū nō declinat̉ ad pec catum. Perfecta vero eſt caritas quādo nichil dulceſſit hom̄i ſicut deus. Hec in p̄ſenti inchoat̉. ſed in celo conſumatur. Ergo dilige iſtam ꝑfectam caritateꝫ et veram. qꝛ omīs qui eā non habuerit pur gabitur ſi tn̄ fidelis. ſi feruēs. ſi paruulꝰ. ſi renatus fuerit. alioquin tranſiet ad qͥ uitatem horroris Nā ſicut vnus eſt des. ſic vna eſt fides in eccleſia petri. vnum baptiſma. vna glorie et remuneratōis ꝑ fectō. ꝓpterea qui ad vnū deum ꝑueni re deſiderat. debet vnam voluntatem ⁊ vnam caritatē cum vno deo habere Ide o miſeri ſunt illi qui ſic dicunt. Sufficit ſi ero in celo minimꝰ nolo eſſe ꝑfectus O inſenſata cogitatio. qūo erit ibi imꝑ fectus vbi ſunt ꝑfecti omēs. alij ex inno centia vite. Alij ex innocētia puericie Alij ex purgatione. Alij ex fide. et bona voluntate LIaus ſponſe ad virgi nem continēs tēpli ſalomonis ſimilitudi nem. et deitatis vnitatis cū humanitate veritatē inexplicabilē et qualit̓ ſacerdo tū templa ſunt vanitate depicta. ¶ Capitulum. xxix. Enedicta ſis tu maria mat dei. At Templū ſalomē nis. Cuius parietes fuerūt de aurati. cuius tectū p̄fulgens. cuius pa uimentuꝫ p̄cioſiſſimis ſtratū lapidibus cuius cōpoſitio tota effulgēs. cuius īte riora oīa redolentia. et delectabilia at intuendū. Deniqꝫ ꝑ oēm modum ſimila ris tu tēplo ſalomonis. in quo verus ſa lomon ſpaciabatur ⁊ ſedit. in qd̓ induxit arcam gl̓ie et candelabrū ad lucendum Sic tu bn̄dicta virgo templum es ſalo monis illius. qͥ fecit inter deū et hoīem pacē. qͥ reconſiliauit reos. qͥ vitaꝫ dedit mortuis. et pauꝑes ab exactore libera uit. Corpus puippe tuū. et aīa facta ſut deitatis templū. in quibus erat tectu. di uine caritatis. ſub quo filiꝰ dei egreſſus a patre ad te. gaudenter habitauit tecu Pauimentuꝫ vero tēpli fuit compoſita tua vita. et exercitatio. virtutū aſſidua Nulla enim tibi defuit honeſtas. qꝛ to tum in te fuit ſtabile. totū humile. totuꝫ deuotum. totūqꝫ ꝑfectū. Parietes vero tēpli fuerūt qͣdrāguli. qͥ a nullo ꝑturba Tercius. Liber baris obprobrio. de nullo ſuꝑbiebas ho nore. nulla in quietabaris impatientia. nichilqꝫ niſi honorem ⁊ amorem dei affe ctabas Picture vero templi tui fuerūt inflammatio continua ſpūſſancti qua in tantū eleuabatur anima tua. vt nulla eſ ſet virtus que nō amplior et ꝑfectior eſ ſet in te. ꝙͣ in aliqua alia creatura B Itaqꝫ in hoc templo tunc ſpaciabat̉ de us. quādo membris tuis infudit ſue viſi tationis dulcedinem. Requieuit vero. quādo deitas ſociabatur humāitati Be nedicta igitur ſis tu beatiſſima virgo. in qua deus magnus factus eſt puer par uus. antiquiſſimus dn̄s factus eſt puſil lus filius. ſempiternus deus et creator inuiſibilis. factus eſt viſibilis creatura Ideo quia pijſſima et potētiſſima es do mina. Rogo te reſpice in me. et miſere re mei. Mater enim ſalomonis es. non illius qui fuit filius dauid. ſed eius qͥ pa ter eſt dauid et dn̄s ſalomonis. qui edi ficabat templū illud mirificum. quod te veraciter p̄figurabat. Filius enim exau diet matre et talem ac tantā matrē Im petra ergo vt puer ſalomon qui fuit qͣſi dormiens in te. ſit vigilans mecū. vt nul lius peccati delectatio me pūgat. ſꝫ con tritio cōmiſſorum ſit ſtabilis. amor mū di ſit michi mortuus. patiētia ꝑſeuerans pn̄ia fructuoſa. Nō enim habeo aliquid virtutis pro me niſi verbum vnū. hoc ē miſerere maria. quia templū meum con trariū om̄ino tuo eſt. ¶ Eſt enim tene broſum vicijs. lutoſum ex luxuria. cor ruptum ex cupiditatis vermibus. inſta bile ex ſuperbia. labile ex vanitate mun danorū. C Reſpōdit mat̓. Be nedictus ſit deus qͥ cordi tuo hanc inſpi rauit ꝓferre ſalutatōem vt intelligeres quanta in deo ſit bonitas. quantaqꝫ dul cedo. Sed cur comparas me ſalomoni ⁊ templo ſalomonis cū mater ſim illius cuius generatio non habet principium nec finem. ⁊ illius qui legitur nec habu iſſe patrem nec matrem. hoc eſt melchiſedech. Ipſe enim deſcribitur fuiſſe ſa cerdos. et ad ſacerdotes pertinet templū dei. et ideo ego ſum mater ſacerdotis ſū mi atqꝫ virgo Uere dico tibi ꝙ vtrūqꝫ ſum mater ſcilicet regis ſalomonis ⁊ ma ter pacificantis ſacerdotis. Nam filius dei qui eſt et filius meus vtrūqꝫ ē ſacer dos et rex regum. Deniqꝫ in tēplo meo induit ſe veſtibus ſacerdotalibus ſpūali ter. in quibus obtulit ſacrificium ꝓ mun do In ciuitate vero regali coronabat̉ corona regali ſed aſpera Extra vero tā ꝙͣ pugil fortiſſimus campum et pugnam detinebat. D Nunc aūt conque ri poſſum ꝙ oblitus ⁊ neglectus eſt ide filius meus a ſacerdotibus et regibus. Reges quippe gloriantur de palacijs ſu is. de exercitu ſuo. et de proceſſu et ho nore mundi. Sacerdotes vero ſuperbi unt de bonis et poſſeſſionibus tempora libus animarū. Nam ſicut dixiſti tēpluꝫ depictum auro. ſic templa ſacerdotū de picta ſunt vanitate ⁊ curioſitate mūdi. regnat enim ſymonia in capite Arca te ſtamenti ſub lata eſt. lucerne virtutū ex tincte. menſa deuotiōis deſolata. ¶ Re ſpondit ſponſa. O mater miſcd̓ie miſere re eis. et roga pro illis. Cui mater. Ab initio ſic deus dlexit ſuos. vt non ſolum in p̄cibus ſuis exaudiantur ip̄i pro ſe. ſed et alij ꝓpter eos ſentiant petitionis effe ctum. Propterea vt preces exaudiātur pro alijs duo ſunt neceſſaria voluntas ſcilicet deſerendi peccatum. et volūtas proficiendi in bono. Omīs enim qͥ hec duo habuerit. illi ꝓficiēt preces mee. Uerba ſancte agnetis ad ſponſam de dilectione habenda ab ipſo ſponſo ad virginem ſub floris figu ra. et qualiter virgo glorioſa loquēs de clarat immenſam et eternam pietate di uinam contra noſtra impietatem et in gratitudinem et quomodo amici dei nō debent inquietari in tribulatōibus. k. iiij. Tercius. Liber. Capitulum. xxx PĘata agnes loquitur ſponſi Snatrem miſcoieꝫ Ipa enim dicens: A Filia dilige ſimilis ē flori ſiue cirpo. cuius figura cō ſimilis eſt gladio. Qui quiteꝫ flos habꝫ duas extremitates acutiſſimas et cuſpi dem gracilem. Altitudine vero et lati tudine ſuper alios flores ſe extēdit Sic maria fios et florum. flos qui creuit in valle et ſuper omnes montes ſe dilata uit Flos inquā qui nutriebatur in naza reth. et in lybanum ſe diffundebat Hic flos ſuper omīa habuit altitudinē. quia benedicta regina celi ſuꝑ omnē creatu rā excedit dignitate et poteſtate. ¶ Ha buit et ip̄a maria duas acies ſiue extre mitates acutiſſimas. tribulatōem ſcilicꝫ cordis in paſſione filij. et conſtantiā cer taminis contra incurſiones dyaboli qꝛ nunꝙͣ peccato conſentiebat. Uerū enim ꝓphetabat ſenex ille qui dicebat. Tuam inquiens animā ꝑtranſibit gladius. Nā quaſi tot ictus gladij ſuſtinuit ſpūaliter. quot in filio ſuo vulnera et plagas p̄ui debat et videbat. ¶ Habuit inſuper ma ria latitudinē excedenteꝫ. hoc eſt miſeri cordiā. Nam ſic pia et miſericors fuit et eſt. ꝙ maluit omnes tribulatiōes ſuffer re ꝙͣ ꝙ anime non redimerentur. Nunc auteꝫ coniuncta filio non obliuiſcitur innate bonitatis ſue. ſed ad omnes extē dit miſcd̓iam ſuam. eciam ad peſſimos. vt ſicut ſole illuminant̉ et inflammātur celeſtia et terreſtria. ſic ex dulcedine ma rie. nullus eſt qui non per eam ſi petitur ſentiat pietatem. B Habuit et ma ria cuſpidem gracilem hoc eſt humilita tem. Per hanc enī placuit angelo reſpō dens ſe eſſe ancillam. que eligebatur in dominā. Per hanc concepit filium dei. qꝛ noluit placere ſuperbis. Per hanc aſcē dit ad ſummū thronū quia nichil dilexit niſi ip̄m deū ¶ Procede igitur canalis. et ſaluta matrem miſcd̓ie. quia iā venit. Tunc apparens maria. reſpōdit. Dixi ſti agnes ſubſtantiuū adde et adiectiuū Cui agnes. Si dixero pulcerrimam vl̓ virtuoſiſſimam. hoc nulli de iure compe tit niſi tibi que es mater ſalutis omniū. Et mater dei reſpondit beate agneti Dixiſti verum quia ego ſum potentior omnium. ideo addam adiectiuuꝫ et ſub ſtantiuum. canalis ſcilicet ſpirituſſancti Sed veni canalis et audi me Tu doles ex eo ꝙ ꝓuerbium iſtud vertitur int̓ ho mines. Uiuamus ſecūdum libitum no ſtrum. quia deus faciliter placatur Uta mur mundo et honore eius dum poſſu mus. quia propter hominem factus eſt mundus. Uere filia talis locutio non procedit de caritate dei. nec tendit aut trahit ad caritatem dei. Ueruntamen deus propter hoc non adhuc obliuiſci tur caritatis ſue. ſed omni hora proſigra titudine hominum oſtēdit pietatem ſuā. C ¶ Nam ipſe ſimilis eſt fabro fabricanti opus ſolemne. qui quandoqꝫ igneſcit ferrum. quandoqꝫ infrigidat. Sic deus faber optimus qui mundum fecit ex nichilo. oſtendit caritatem ſu am ade et poſteris eius. Sed refrigue runt intantum homines. ꝙ deuꝫ quaſi ꝓ nichilo reputantes enormia plurima cō miſerunt. Propterea oſtēſa miſericodia et amonitione benigna precedente. o ſtendit deus iuſticiam per diluuium Poſt vero diluuium poſuit deus fedus ſuum cum abraam. et oſtendit illi ſigna dilectionis ſue. et eduxit progeniem et us in ſignis et mirabilibus maximis. Oº dit populo legem de ore proprio. et ver ba ſua et precepta ſignis euidentiſſimis confirmauit. Cunqꝫ iterum proceden te tempore frigeſceret populus. et in ta tam veſaniam prorumperet. ꝙ eciam ſu la coleret. pius deus volens iterum ig nire frigidos. miſit mundo filium ꝓprit Tercius. Liber qui verā viam ad celum docuit. et hūili tatem veram imitandam demonſtrauit Nunc aūt a multis nimiū oblitus ⁊ ne glectus eſt. ſed tamē adhuc oſtēdit ⁊ ex hibet verba miſcd̓ie ſue. Non aūt omīa perficient̉ ſimul magis nūc ꝙͣ prius. Nā anteꝙͣ veniret diluuiū prius āmonebat̉ et expectabat̉ populus ad penitentiam Sic et iſrl̓ anteꝙͣ terrā ꝓmiſſiōis ingre deretur. prius probatus eſt. et ad tempꝰ protracta eſt ꝓmiſſio. Bene quippe va luiſſet deus eduxiſſe populū in quadra ginta diebus. et nō protraxiſſe ad. xl. an nos. Sed iuſticia dei exigebat vt ingra titudo ppl̓i oſtenderet̉. et miſcd̓ia dei ma nifeſtaret̉. populuſqꝫ ſuturus tanto ma gis hūiliaretur. M Nūc aūt ſi qͥs co gitare vellet cur ſic deus affligeret po pulum ſuum aut cur pena aliqua debet eſſe eterna. cū vita ad peccandū nō poſ ſit eſſe eterna. magna eſſet audacia. Si cut et ille audax eſt qui cogitatiōe ⁊ ra tione intelligere et comp̄hendere nitit̉ quomō deus eſt eternus. Deniqꝫ deus eternus et incomp̄henſibilis eſt ⁊ in eo eterna iuſticia et retributio ē. miſcd̓iaqꝫ inexcogitabilis Alio quin niſi deus oſtē diſſet iuſticiā ſuam ī primis angelis. quo modo ſciret̉ iuſticia eius qui omnia iudi cat inequitate Et niſi feciſſet iterum mi ſericordiā ſuam cum homine creādo eum et liberādo in infinitis ſignis. qūo tanta bonitas eius ſciret̉ et caritas eius tā im menſa et taꝫ ꝑfecta? Igit̉ qꝛ ſempit̓nus eſt deus. ſempiterna in eo eſt iuſticia. in qua nō ē additio nec diminutio. Sicut in homīe qui p̄cogitat opus ſuuꝫ facere tali modo et tali die. Deus vero cum fa cit iuſticiam ſuā vel miſcd̓iam ꝑficiendo manifeſtat eam. qꝛ ab eterno pn̄tia. p̄te rita et futura ſunt apud illum. ¶ Prop terea amici dei patient̓ debent ſtare in amore dei. et nō inquietari. ꝙͣuis viderīt mundiales proſꝑari. Quia deus eſt ſicut optima lotrix que pannū īmundum po nens inter procellas. vt ex motōe aque ſiat purior et candidior. Diligent̉ cauet ictus vndarum. ne ſubmergat̉ pānus Sic deus ponit in pn̄ti amicos ſuos in ter procellas paupertatis et tribulatio nis. quibus ad eternam vitaꝫ purgent̉. cuſtodiens eos diligent̓ ne vel nimia tri ſticia vel tribulatōe intolerabili demer gantur. Uerba xp̄i ad ſpōſam optimū exemplū de medico et rege po nentia. et qualiter xp̄s per talē medicuꝫ deſignat̉. ⁊ qūo frequent̓ ſaluant̉ damnā di ſcd̓m homīes. et damnātur ſauluandi ſcd̓m homīes vel mundum. ¶ Capitulum. xxxj. Ilius dei loquit̉ ad ſponſam dicēs. A Medicus ve nit in regionē longinꝙͣ et ig notam. in qua rex nō regebat. ſed rege bat̉. qꝛ cor habebat leporinum. Et ideo ſedens in throno. quaſi coronatus aſinꝰ apparebat. Populꝰ vero ſuus vacabat commeſſationibus. et honeſtatis equita tiſqꝫ oblitus. omēs de futuris bonis cō ſulentes odiebat. Cūqꝫ medicijs ſe p̄ſen taret regi. et de terra voluptatis ſe eſſe diceret. cauſaqꝫ cognitōis infirmitatuꝫ hominū ſe affirmaret veniſſe. Rex ad miratus de homine et de loquela eius rn̄dit. Ego habeo duos homīes in car cere cras decollandos. et alter eorū vix reſpirare poteſt. Alius vero robuſtior et corpulentior eſt nunc ꝙͣ cum in car cerem ingreſſus eſt. Ingredere igitur ad eos et cōtemplare vultus eorum qͥs eorum melioris complexionis ſit. Cūqꝫ ingreſſus fuiſſet medicus et vidiſſet eos dixit regi Homo quem robuſtum dici tis. ſimillimus mortuo ē nec viuere po terit. De alio vero ſpes bona eſt. Cui rex Unde inquit noſti hec? Et medicꝰ. quia alius inquit impletus eſt humori bus et vento nociuo nec curari pote rit. Alter vero exinanitus faciliter po terit ſanari. mediante lenitate aeris k. v. Liber Tercius. Et tunc ait rex: Cōuocabo nobiliores meos et ſapiētes vt viſa ſapiētia ⁊ indu ſtria tua glorioſus appareas in ocl̓is eo rum. B Cui rn̄dit medicus. Neqͣ ꝙͣ inquit hoc facito Scis enim populū tuū inuidū eſſe gl̓ie. et quē nō poterit o pere ꝑſequit̉ et deprauat verbo. Sꝫ ex pecta ⁊ oſtendā tibi ſoli in cōclaui ſapiē tiā meā. ſic enī inſtructus ſū et doctꝰ. ſcꝫ ſapīam meā plurimā habere in ſecreto et modicam in aꝑto. Nec q̄ro gloriā in tenebris tuis. cum ī luce patrie mee glo rior. Sed nec tempꝰ ſanitatis ē adhuc donec ventus auſtralis afflauerit et ſol in meridie apparebit. Cui rex Quomō poſſent fieri iſta in terra mea. In ea enī ſol rariſſime orit̉. qꝛ extra climata ſumꝰ et ventus aquiloris ſemꝑ dn̄atur nobis Sed qͥd michi ſapiētia tua ꝓdeſt. et tan ta mora ſanitatis? Uideo enī te ſatis v̓ bis abūdare. Rn̄dit medicus. Sapien tis eſt nō eſſe ſubitū Sꝫ ne tibi ſuſpectꝰ aut ingratus appareaꝫ. Da michi iſtos duos hoīes in ptāte et ducam eos ad fi nes regni tui. vbi aer eſt cōpetentior. et tūc videbis quantū oꝑa. quantū ve va lebunt verba. Cui rex. Altioribꝰ inqͥd et vtilioribus occupati ſumꝰ qͥd nos di ſtrahis. Aut qͥd̓ cōfert nobis magiſteri um tuū. In pn̄tibus enim bonis delecta mur. q̄ videmus et poſſidemꝰ. ad futura vero incerta nō aſpiramꝰ. Ueruntamē ſuſcipe hoīes illos vt petis. ⁊ ſi oſtende ris in eis aliqd̓ magnificū et dignum ad miratōe p̄dicabimus te. et p̄dicari facie mus glorioſum. Suſceptis igit̉ a medi co hoībus ill̓ et ad temꝑiē aeris depor tatis. Alius trāſijt ad mortē. Aliꝰ vero blandimēto aeris refocillatus reuixit G Medicus ille ego ſum qͥ mederi cupiens hoībus verba mea miſi mūdo ꝑ te. Ꝙͣuis aūt infirmitates multoꝝ vidi duos tn̄ oſtēdi tibi. in qͥbus et iuſticiā ⁊ miſcd̓iam meā poteras admirari Unuꝫ enī oſtēdi tibi. quē diabolus poſſedit oc culte. ſed eternaliter puniendū: Cuius vero oꝑa hom̄ibus videbant̉ et lauda bant̉ tanꝙͣ iuſta Alterū vero oſtendi. cui aꝑte dn̄abat̉ dyabolus. ſꝫ ſananduꝫ dixi temꝑe ſuo licet nō homībus aperte vt tu credebas. Nā fuit iuſticia diuīa vt ſicut ſpūs malignꝰ paulatiue in eū dn̄ari ceꝑat. ſic eadem dictabat iuſticia vt pau latim egrederet̉ ſicut et egreſſus eſt do nec anima carne ſoluta ꝑuenit cū ea di ab olus ad iudiciū: Cui dixit iudex. Tu purgaſti eam et cribraſti quaſi triticum Nūc autē ꝑtinet ad me. pro confeſſione ſua duplici corona coronare eā. Recede igit̉ ab ea. quā tāto temꝑe purgaſti. Et ait ad aīam. Ueni o felix anīa et vide ſen ſibus ſpūalibus gl̓iam meā et iocundita tē meam. Ad alteram vero aīam dixit Quia fides vera nō fuit in te. et tn̄ qͣſi fidelis gl̓abaris et laudabaris ⁊ qꝛ oꝑa iuſtoꝝ ꝑfecta nō ſunt inuēta in te. Pro pterea merces illa fideliū nō erit in te Tu quoqꝫ in vita tua q̄ſiuiſti cur volui mori pro te. et hūiliari pro te tm̄ Ideo rn̄deo tibi nūc ꝙ fides eccl̓ie ſcē vera ē que ſurſum trahit aīas. Et paſſio mea⁊ ſanguis meus introducit eas in celum Ideo infidelitas tua et amor tuus vanꝰ depriment te ad nichilū. ⁊ nichil eris re ſpectu ſpūaliū eternorū. Qd̓ vero dya bolus nō egrediebat̉ videntibus cūctis de hoīe illo. Rn̄deo. Mūdus iſte eſt qͣſi vile tuguriū reſpectu tabernaculi qd̓ in habitat deus. ppl̓uſqꝫ deum exaſperās Ideo paulatiue ſicut ingrediebatur ita egredietur. Uerba virgīs ad ſpō ſam ſub figura ponētia qualit̓ deus pal ip̄am inter ceteros ſcōs elegit in matre et in portum ſalutis. Capl̓m. xxxij Ater loquit̉ ad ſponſam di cens Quidā querēs lapides repperit magnetē. quem ele uans manu ꝓpͥa cuſtodiuit in theſauro ſuo. et ꝑ eū deduxit nauē ad portū tutū Tercius. Liber. Sic filius meus multos querēs lapides ſanctoꝝ. me ſpecialit̓ elegit in mrēm ſibi vt per me hoīes reducerent̉ ad portum celi Ergo ſicut magnes attrahit ſibi fer rū. ſic ego attraho deo dura corda. Ide o turbari non debes ſi qn̄qꝫ cor tuum in durat̉. qꝛ hoc ē ad maiorē coronam Uerba filij ad ſpōſam et qūo per duoꝝ hoīm exemplū oſtēdit ſe iudicare ſcd̓m interiora et nō ſcd̓m ex teriora. Capl̓m. xxxiij. Ilius dei loquit̉ ſponſe. Mi raris de duobus. vnus qͥ erat quaſi lapis quadratus Alius peregrinus iheroſolimitanꝰ. ſed neuter ꝑuenit ad id qd̓ tu ſꝑabas Primꝰ itaqꝫ ad quē miſſa fuiſti. fuit lapis quadratus firmus in cōceptibus ſuis ſed tn̄ qͣſi tho mas pie dubitas Ideo qꝛ nondum erat tēpus quo complete ſunt malicie hoīm probauit vinū ſed nō bibit. ¶ De ſcd̓o dixi ꝙ iheroſolimitanus eſſet comes iti neris: Hoc ideo factum eſt vt quē fama iuſtum et ſanctū dixerat. ſciretis ſtatum ſuū Nam ip̄e eſt religioſus habitu et ꝓ feſſione monachus ſed moribus apoſta ta. dignitate ſacerdos ſed ſeruꝰ peccati. Peregrinus fama ſꝫ intentōe girouagꝰ Iheroſo limitanus opiniōe ſꝫ magis ba bilonicus. Inſuꝑ et cōtra obedientiaꝫ et apl̓ica ſtatuta eſt egreſſus. Totuſqꝫ infectus ē hereſi. ita ꝙ ſe credit et dicit pontificē futurum qͥ reſtituet oīa. Cuiꝰ et libri hec teſtant̉. Ideo ſubito moriet̉ ⁊ niſi cauerit ſibi pr̄i mendacij ſociabitur. Ideo nō debes turbari ſi aliqua obſcu re dicunt̉. aut ſi p̄dicta nō fient ſcd̓m co gitatū tuū. qꝛ verba dei diuerſimode in telligi pn̄t. Et quotiēs hoc contingit veritatē eoꝝ indicabo. Nunc autē ego deus. verus iheroſolimitanus ſū. Ideo egoip̄e comes itineris tui eſſe volo ¶ Declaratio) Spūs dei loquit̉ Au diſti illū mortuū de quo dixi cibi qͥ erat lapis quadratus et pie dubitans. Ideo ſcito ꝙ nō erit in numero illorū qui tem ptauerūt deū in deſerto. nec cū illis qui petebant ſignū ſicut ione ꝓphete Nec cū illis qui ꝑſecutōem mouerūt cōtra me ſed cū illis erit qui zelum habebāt et ca ritatem. ſed nondū ꝑfectam. Uerba matris ad filiā ſub figura in qua anima in anulo corpꝰ in panno deſignant̉. et qualiter aīa per diſcretōem debet purificari ⁊ corpꝰ per abſtinentiā debet mundari et nō int̓fici Capl̓m. xxxiiij. Ater dei loquit̉. Si dat̉ ali cui anulꝰ qui nimis ſtrictꝰ eſt digito. et querit̉ ab inimi co conſilium quid faciendū ſit. Rn̄dit. p̄ ſcindatur digitus et ſic anulus ei adap tabitur. Cui amicus nequaꝙͣ inquit ſed magis anulus cum malleo extendatur Si vero aliquis velit potū potētis dn̄i per immundum panniculū trahicere et colare. et quereret conſiliū ab inimico. Ille rn̄det. Preſcinde de panno omne qd̓ immundū eſt. et vbi aliquid mundū inueneris ibi trahice potuꝫ dn̄i tui Cui amicus Nullo mō ſic fiat. ſed magis pri us mundificandus et lauandus eſt pan nus et poſtea potus trahiciendus Sic eſt eciam in ſpūalibus. In anulo itaqꝫ intelligit̉ anima in panno vero corpus. Ergo aīa que in digito dei eſſe debet. ex tendi debet malleo diſcretōis et purifi cationis Corpus vero non interfici ſed mundari ꝑ abſtinentiā. vt verba dei per illud diffundantur. ¶ Explicit Tercius Liber. Infernꝰ eſt ſic ardes ꝙ ſi to tus mūdꝰ arderet cū ꝯībꝰ q̄ in eo ſūt nō eſſꝫ ſil̓e illi Ibi om̄s inchoāt cū ve ⁊ ſil̓it̓ finiūt In circuitu eiꝰ ſunt tenebre ⁊ vo cant̉ lymbꝰ. ⁊ ſūt ābo vnꝰ in fernus. quicūqꝫ illuc venerit nunꝙͣ habebit cum deo man ſionem. Supͣ v̓o tn̄bras ē maxīa pena purgatorij ꝙͣ aīe ſuſtinere pnt Ibi ē tactꝰ demonū ⁊ ſicut ẜ mes veneoſi ⁊ aīalia ferocia. calor ⁊ frigꝰ tn̄bre ⁊ ꝯfuſio q̄ cedūt de pea īferni. ⁊ vltra lo cū iſtu ē locꝰ aliꝰ ⁊ mior per q̇ nō eſt alia niſi qͣſi defectꝰ riū ceſſante infirmitate Terciꝰ vero locꝰ ſuꝑior eſt vbi nulla alia pena ē niſi deſideriū ꝑueniēdi ad dei pn̄tiā ⁊ eiꝰ viſionē be atā. Et aīe ī iſtis tribus locis morātes. ꝑticipāt ſcē eccl̓ie p̄cibꝰ ⁊ bōis o ꝑibꝫ q̄ fiūt in mūdo. et p̄ cipue ab amicis eorum. Quartus Liber ¶ Encipit Quartus liber celeſtium Reuela tionū beate Birgitte de regno ſwecie ¶ Uerba Iohonnis euāgeliſte ad ſpō ſam qualiter nulluꝫ opus eſt ſine remu neratione. et quomō biblia p̄cellit om nes ſcripturas. et de rege predone et ꝓ ditore et prodigo. ⁊tͣ. et conſilio ip̄i regi a ſancto Iohanne dato. et qualiter de beat contemnere diuicias et honores pter deum Car Primur Pparu it ſponſe perſona quedam homīs cuiꝰ cri nes vide bant̉ cir cumciſi cum ob probrio. Corpus perunctum erat oleo. totumqꝫ nudatuꝫ. ſed nichil erubeſcēs. qui ſponſe dixit. A Scriptura quā vos vocatis ſanctaꝫ dicit ſic. ꝙ nul lus opus ſine remuneratione erit. Hec ē illa ſcriptura que apud vos biblia vo catur. Sed apud nos eſt fulgida quaſi ſol reſplendens incomꝑabilius auro. fructificans quaſi ſemen quod centuplū ex ſe profert fructum. Sicut enim aurū cetera p̄cellit metalla. ſic ſcriptura quā vos dicitis ſanctam. nos vero vocamꝰ eam in celo auream. precellit omēs ſcri pturas. quia in ipſa honoratur et p̄dica tur verus deus. patriarcharū replican tur opera. ꝓphetarum explanātur infu ſiones: Ergo quia nullum opus ſine re muneratione eſt. Audi que loquor Rex iſte pro quo tu ſupplicas coram deo pre dator eſt. proditor animarum. prodiguſqꝫ effuſor diuitiarum. Itaqꝫ ſicut nullꝰ proditor eſt peior illo qui diligentem ſe prodit. ſic iſte multos ſpiritualiter pro didit. carnaliter diligendo iniuſtos. In iuſte exaltando impios Iuſtos deprime do. exceſſus corrigendos diſſimulando B Secundo nullus predo peior ē illo. qui prodit eum qui in ſinu eius ca put ſuum reclinat. ſic communitas ter re quaſi in ſynu ſuo erat. ꝙͣ rex iſte miſe rabiliter depredatus eſt. aliorum bona auferri permittendo. Alijs intolerabi lia imponendo. Aliorum iniurias diſſi mulando. Iuſticiā ſemper remiſſe exer cendo. ¶ Tercio nullus fur peior eſt illo. qui creditis ſibi om̄ibus et accep tis clauibus. furatur domino inuito Sic iſte accepit claues poteſtatis ⁊ ho noris. quibus iniuſte et prodigaliter vſꝰ eſt non ad honorem dei. Ergo quia ali qua ſibi placita dimiſit amore mei. con ſulo ſibi tria. ¶ Primo ꝙ ſit ſicut ille euangelicus qui relictis ſiliquis porco rum redijt ad patrem Sic ipſe contem nat diuitias et honores. que reſpectu et̓ norum non ſunt niſi porcorum ſilique cum humilitate et deuotionē regrediē do ad patrem ſuum deum. ¶ Secundo dimittat mortuos ſepelire mortuos ſuos et ſequatur viam artam crucifixi dei. ¶ Tercio relinquat graue pondꝰ pec catorum ſuorum. et ingrediatur per viā illaꝫ que in principio eſt arta. ſed in fine gaudioſa. ¶ Tu quoqꝫ que vides me intellige quia ego ſum ille. qui ſcripturā auream plenius agnoui. et agnoſcendo augmentaui: Ego fui nudatus ignomi nioſe. ſed quia patiēter ſuſtinui deus ve ſtiuit animā meam veſte īmortali. Ego eciam fui intinctus oleo. ideo nunc gau deo oleo leticie ſempiterne. Ego inſuꝑ poſt matrem dei leuiſſima mortē de mū do ttanſiui. quia cuſtos matris dei factꝰ fui. et corpus meum eſt in loco quietiſſi mo et ſecuriſſimo Liber. Quarrus Uilio mirabilis et no tanda ſponſe. et qualiter deus ip̄am viſi onem exponit. In qua expoſitiōe bapti ſati per animal. gentiles per piſcem. et dei amici per tres turbas deſignant̉. Capitulū. ij. I Oſt hec videbātur ſponſe A Quaſi due ſtatere ſtan tes iuxta terram. quarū ſum mitates ⁊ ligature aſcendebant nubes Circuli vero ip̄i penetrabant celum In prima vero ſtatera erat piſcis. cuiꝰ ſqua me acute erant quaſi ralorium. viſus eiꝰ quaſi baſiliſci. Os vero quaſi vnicornij effundentis venenum. Aures autē qua li acutiſſime lancee. ⁊ quaſi lamīe ferree In alia vero ſtatera erat animal quod dam. cuius pellis quaſi ſilex. Os iugens erat effundens flammas ardentes. Cu ius palpebre quaſi duriſſimi gladij. Cu ius aures duriſſime erant emittentes ſa gittas acutiſſimas. tanꝙͣ de arcu duro ⁊ extenſor. ¶ Poſt hec apparuerūt tres turbe populoꝝ in terra Prima erat mo dica. Secunda minor. Tercia vero mi nima. quibus vox vna ſonuit de celis di cens. O amici. Ego vehementer ſitio cor animalis iſtius mirabilis. ſi aliquis eſſet qui ex caritate preſentaret michi il lud. Ego eciam feruentiſſime concupiſ co ſanguinem piſcis. dummō inueniret̉ homo qui eum afferret michi. Reſpon dit vox vna de turba loquens. quaſi ex ore oīm Audi inquit o conditor noſter. quomō poterimus tibi p̄ſentare cor ani malis tanti? Cuius pellis durior eſt ſili ce. ſi appropinquare voluerimus ori ei us. incendemur flamma ignis eius. Si viderimus oculos eius. tranſfodiemur ſcitillis ſagittarum eius. Et ſi forte ſpes aliqua eſſet de animali habēdo. quis po terit apprehendere piſcem? Cuius ſqua me ⁊ ale ſeu pennicule piſcis. acutiores ſunt cuſpidibus. Cuius oculi extingūt viſum noſtrum. Cuius os diffundit in nos venenum inſanabile. B Reſpondit vox de celo dicens O ami ci. animal et piſcis videntur vobis inui cibiles. ſed apud omnipotentem eſt faci le. Ergo quicunqꝫ querit viam ad im pugnandum animal. ego de celo infun dam ſapientiam fortitudinemqꝫ tribuā Qui vero paratus eſt pro me mori. ego ipſe me dabo eī in remuneratiōem. ¶ Reſpondit turba prima. O ſumme pater. tu es dator totius boni. Nos ve ro factura tua. libenter dabimꝰ tibi cor noſtrum ad honorem tuum. Cetera ve ro que extra cor ſunt. diſponemus ad ſu ſtentatiōem. et refectionem carnis no ſtre Et quia mors videtur nobis dura. infirmitas carnis oneroſa. ſcientia vero modica. ideo rege nos interius et exte rius. accipeqꝫ gratanter que offerimꝰ Et repende quantum et quidquid tibi placet. ¶ Reſpondit turba ſecunda Re cognoſcimus infirmitates noſtras. et attendi iius mundi vanitates et varie tates. Ideo libenter dabimus tibi cor noſtrum. omnēqꝫ voluntatem noſtram relinquimus in manus aliorū. quia ſub eſſe alijs magis deſideramus ꝙͣ minima de mundo poſſidere. ¶ Dixit turba ter cia. Audi domine tu qui deſideras cora nimalis. et ſitis ſanguinem piſcis. libeter dabimus tibi cor noſtrum et parati ſu mus mori pro te Tu tribue ſapientiam et nos queremus viam ad inuenienduꝫ cor animalis. C Poſt iſta ſonu it vox vna de celo dicens. O amice. ſi inuenire deſideras cor animalis. perfo ra cum terebro acuto manus tuas ī me dio. Deinde ſume palpebras cete. et cō iunge palpebris tuis cuꝫ fortiſſimo bitu mine. Accipe quoqꝫ laminam calibis et a alligabis eam cordi tuo. ita ꝙ latitudē et planicies calibis ſint ꝓpinquiora cor di tuo. Claude quoqꝫ interſticia nari um. attrahēdo ſpiritum tuū in collum Quartus Liber Et ſic clauſo ore et incluſo ſpū. procede audacter contra ſeuiciam animalis Cū qꝫ ꝑueneris ad animal ip̄m. apprehende ambabus manibus aures eius. cuius ſa gitte non nocebunt tibi. ſed exibunt per aperta foramina manus tue. Inſuꝑ oc curre animali clauſo ore. et appropinqͣn do ſuffla in illud totuꝫ ſpm̄ tuum Ad cū ius aduentū flamme animalis nō noce bunt tibi. ſed regredient̉ in animal ip̄m et incendent illud. Nota qͦꝫ diligentiſſi me cuſpides gladioꝝ qui exibunt de ocu lis animalis. quibus ꝯiunge oculos tu os munitos palpebris cēte. ex quoꝝ mu tua et valida coniunctōe. vel flectētur gladij animalis. vel ingredient̉ in cor ei us. Conſidera eciam attente pulſuꝫ cor dis animalis. et ibi infige aciem calibis perualide. confodiendo ſilicem pellis aī malis. Si tunc frangitur ſilex ſcito ꝙ moriet̉ animal. et cor eius erit meū Qd̓ ſi vnū talentum ponderabit. ego laborā ti dabo centum. Si vero non frangit̉. et animal nocuerit hom̄i. ego curabo il lum hoīem ſauciū. et mortuū ſuſcitabo D Qui vero voluerit p̄ſentare mi chi piſcem. vadat ad litus habēdo rethe in manibꝰ. qd̓ contextū ſit non de filis ſꝫ de ere p̄cioſiſſimo Ingrediat̉ itaqꝫ aquā ſed non plus ꝙͣ ad genua. ne forte noce ant procelle. Et in illo loco figat pedem vbi ſolidum eſt. ⁊ arena abſqꝫ luto. De inde excecet ſibi vnum oculum quē ex cecatū vertat ad piſcē. cuius viſus qui ē quaſi baſiliſci. nullomō tunc aduerſꝰ ho minem p̄ualebit. Sumat qͦꝫ clipeum de calibe in brachiū ſuum. tūc non nocebit ſibi morſus ſerpentinus Poſtea extēdat rethe ſuum ſuper piſcē ita valide et cau te. ꝙ piſcis raſorijs ſuis nō valeat diſcin dere rethe vel rūpere. nec euadere aliqͣ fortitudine vel impulſu. Si itaqꝫ ſentit piſcem. extēdat rethe ſuper eum ſurſum Quē ſi decē horis tenuerit ſuper aquas tūc piſcis ille morietur: Quē portās ad litus reſpiciat eū oculo illo quē non excecauerat. ⁊ apponendo manus aperiat eū in dorſo vbi plus eſt de ſanguine. ⁊ ſic p̄ſentet eum dn̄o ſuo. Si vero piſcis eua ſerit aut natauerit ad litus aliud. nocēs hom̄i veno ſuo. ego potens ſum ſanare infectum. Nec minor erit remuneratio pro ſanguine piſcis. ꝙͣ pro corde animal̓ E Item loquitur deus. Statere iſte ſignificāt tm̄ quaſi quis diceret. par ce et patere. Expecta et miſerere. Qua li aliquis vidēs iniuſticiā alterius. ⁊ ſem per vt a malo deſiſteret euꝫ admoneret Sic ego deus et creator oīm. qn̄qꝫ mo re ſtatere deſcendo ad hominē ad monē do eum. parcendo ei. et tribulatiōibus eum probando. ¶ Quandoqꝫ aſcēdo mē tes hoīm illuſtrādo et infſamādo. gratia qꝫ inſolita viſitando. Ligature vero ſta tere aſcendentes nubes ſignificāt. ꝙ ego omniū deus. omēs tam gentiles ꝙͣ xp̄ia nos. tam amicos ꝙͣ iniminos ſuſtento. et gratia mea illuſtro ⁊ viſito. Si tamē inuenirentur qui gratie mee rn̄dere vel lent. voluntatem et affectū ſuum a ma lo auertendo. ¶ Animal vero ſignificat illos qui ſcd̓m baptiſma ſuſceperunt. et perueniētes ad annos diſcretōis. ſꝫ ver ba ſancti euangelij non imitātes. quoꝝ cor et os ad terrena prolapſum eſt. ⁊ ſpi ritualia minime attēdunt. ¶ Piſcis ve ro ſignificat gentiles in ꝓcellis concu piſcentie vagantes. quorum ſanguis id eſt fides modica eſt. et intellectus ad de um paruus. Ideo deſidero cor animalis et ſanguinem piſcis. ſi tamen inueniren tur. qui ex caritate conarentur michi il la preſentare. ¶ Tres vero turbe ſunt amici mei. Primi qui mundo vtūtur ra tionabiliter. Scd̓i qͥ ſua relinquūt obe diendo humiliter. Tercij qui mori pro deo parati ſunt. Collocutio mirabilis ꝑ modū int̓rogatōis et rn̄ſionis īter deū et ſpōſaꝫ de rege ⁊ iure hēditario regis ī Quartus Liber. regno et ſuorum ſucceſſoꝝ et qualit̓ q̄ dam a ſucceſſoribus regni repetēda ſūt. et quedam non. Capitulū. iij. Dn̄e inquit ſpōſa ne indign ris ſi quero. A Audiui ex ſcriptura ꝙ nicpil acquirē duꝫ eſt cum iniuſticia. nec tenendū ē ali quid acquiſitum contra iuſticiā Nūc āt rex iſte habet terrā. quā quidā dicūt eū habere ex iuſticia. alij rn̄dent contrariū. Et ideo mirū eſt ſi in iſto hoc toleras qd̓ in alijs reprobat̉. ¶ Rn̄dit deꝰ Poſt diluuiū nulli homīes remāſerunt. niſi erant in arca noe. Et ex eis vna prog nies nata eſt que vēit ad orientē. de qu eciam quidā venerūt in ſpeciā. Et alia generatio venit ad occidentē. de qua dam exorti venerūt in daciam. Sed qͦ primū ceperunt colere terrā nō circum uallatā aqua. nichil appropriabāt ſibi de terra eoruꝫ qui habitabant vltra aquas et in inſulis. ſed vnuſquiſqꝫ contentabat̉ de eo qd̓ inuenerat. ſicut ſcriptuꝫ eſt de loth et abraam. Si inquit tu ad dexterā vadis. ego ſiniſtrā tenebo. Quaſi dice̓t. Quidqͥd tu tibi appropͥas. hoc erit tuuꝫ et heredum tuoꝝ. Deinde ꝓcedente tꝑe venerunt iudices et reges. qui contenti terminis ſuis. nō occupabāt terram eo rum qui in inſulis. et vltra aquā habita bant. ſed ſtabat vnuſquiſqꝫ in t̓minis ⁊ li mitibus antiquorū. B Rn̄dit illa. Quid ſi pars aliqua regni. donatōe ali qua alienaret̉ a regno. nunqͥd a ſucceſ ſore non repetendū eſſet? Cui deꝰ. In regno quodam inqͥt ſeruabat̉ corona ꝑ tinens ad regem. Populus ita ꝯſideras ſe non poſſe ſtare ſine rege elegerūt ſibi regem. tradentes coronā regi electo cu ſtodiendam. ⁊ recōſignandaꝫ regi futu ro. Si igitur iſte rex ſic electus. aliquā partē de corōa aliēare vel minuere vel let. certe rex futurus repetere poſſet et deberet. Quia nulla diminutio debet eſ ſe in corona: Nec rex diminuere vel ali enare poteſt coronaꝫ regni. niſi forte ra tionabili cauſa ad dies ſuos. Quid enin eſt corona regni niſi poteſtas regalis/ Quid vero regnum. niſi populus ei ſub iectus? Quid vero rex. niſi mediator ⁊ conſeruator regni et populi? Ergo con ſeruator et defenſor corone. nequaꝙͣ di midiare debet vel diminuere coronam in p̄iudicium futuri regis. C Re ſpondit ſponſa. Quid ſi rex ex neceſſita te ſeu violentia cogeretur alienare par tem corone? ¶ Cui deus. Si inquit di o homines eſſent diſcordantes. alterqꝫ potentior nollet dare gratiam niſi abſci deretur digitus alterius. cuius eſſet di gitus abſciſus niſi eius qui damnum pa ſus eſt? Sic eſt eciam de regno. Si rex aliquis propter neceſſitatem vel capti uitatem diminueret partem aliquam de regno. certe rex futurus repetere poteſt Quia rex non dominus corone eſt ſꝫ re ctor. nec neceſſitas facit legem. ¶ Re ſpondit illa. Quid ſi rex alicui dn̄o con ceſſiſſet ad dies ſuos partem aliꝙͣ corc ne. mortuoqꝫ rege dominus ille ⁊ ſucceſ ſores ſui detinerent conceſſa tanꝙͣ pro pria. nunquid repetenda eſſent? ¶ Cui dominus. Utīqꝫ terra illa redire debet ad legittimū dominū. ¶ Reſpondit illa Quid ſi pars corone impingnerata eſſet alicui propter debita. illoqꝫ leuatis fruc tibus multis annis mortuo. terra poſtea veniret in manus alterius qui nullā iu ſticiam haberet ad terram. ex eo ꝙ nec conceſſa ei fuiſſet. nec impingnerata. ſꝫ oc caſione quadam occupaſſet illaꝫ. nec dimittere vellet niſi accepta pecunia? Quid faciendum eſſet? D Cul dominus Si inquit aliquis haberet glo bum aureum in manu et diceret aſtati globus inquit iſte tuus eſt. ſi rehabere tendis da michi tot libras. certe dari ſi bi deberent tot libre. Quia vbi poteſta tiue aliqͣ t̓ra occupata ē et pacifice po ſeſſa. ſapiēt̓ repetēda ē. ⁊ ꝯputatis danis reducēda. Nunc autē ſicut rex electus Quartus Liber eleuatus ſuꝑ lapidem quendā ad ſpecta culum populi. deſignat dn̄ium ſe habere et poſſeſſionem in partibꝰ ſuꝑioribꝰ reg ni. Ita eciam t̓ra iſta in partibꝰ inferio ribus. et iure hereditario et emptiōe et redemptōe ꝑtinet ad regnū Ideo rex ob tenta cōſeruet. ne forte ſi aliter fecerit. et dn̄ium ꝑdet et ſub corona reducetur ¶ Itē loquebat̉ ſponſa. O dn̄e ne indi gneris ſi adhuc quero ſemel. Iſte rex hꝫ duos filios et duo regna. in altero reg no eligit̉ rex iure hereditario. in altero ſcd̓m fauorē ppl̓i. Nūc āt contrariū fac ctum eſt Nā filius iunior aſſumptus eſt in regnū hereditariū. Maior vero ī re gnum qd̓ per electōem debet̉. E Rn̄dit deus In electoribꝰ eoꝝ tria erāt inconueniētia. et quartū ſuꝑexcellit In ordinatus amor. Prudētia ſiml̓ata. adu̓ latio ſtultoꝝ. Et diffidētia de deo et cō munitate. Ideo electio eoꝝ fuit contra iuſticiam. contra deū. contra bonum rei publice et vtilitatē cōmunitatis: Prop terea. ad prouidendū paci et conſulēdū vtilitati cōmunitatis. nec eſſe eſt ꝙ ſeni or filius recipiat regnū hereditariū. iuni or vero ad elettōem veniat. Alioquin niſi retractent̉ priora facta. regnū patie tur diſpendiū. ꝯmūitas affliget̉: Diſcor dia orietur. dies filiorum erūt in amari tudine. Regnaqꝫ eorum iā non erūt re gna. ſed ſicut ſcriptū eſt. Potētes tranſ migrabūt a ſedibus ſuis. et qui ambula bant in terris eleuabunt̉. ¶ Ecce dico tibi exemplū de duobus regnis. in vno eſt electio in alio eſt he reditas. Primuꝫ vbi electio eſt deſtructū et afflictum ē. qꝛ verus heres non eligebat̉. Et hoc fe cerunt partes eligentiū. ⁊ cupiditas am bientiū regnum. Ergo deus non affli git filium ꝓ pctīs patris nec ineternum iraſcit̉. ſed iuſticiā facit et ſeruat in t̓ris et in celis. Ideo regnū illud non vēiet ad priorem gl̓iam et feliciorē ſtatum. do nec verus heres conſurget. aut ex pater na ſucceſſione aut maternaUerba dei ad ſpōſam de duobus ſpiritibꝫ ſcꝫ. bono et malo. et de mirabili et vtili bello in mente cu iuſdam dn̄e. orto ab inſpiratōibus boni ſpūs. et a temptatōibus maligni ſpūs et quid in iſtis ſit eligendum. ¶ Capitulum. iiij Pūs loquit̉ ſponſe. A A duobus ſpiritibꝰ ſuggerū tur ⁊ infundunt̉ cogitatōes et infuſiones in cordibus hoīm. a bono ſpū ſcꝫ et a malo. Bonus nēpe ſpūs ſua det hom̄i celeſtia futura cogitare. ⁊ tꝑa lia non amare. Spūs malus ſuad et dili gere q̄ videt. leuigat pctā Allegat infir mitates. Et ꝓponit exēpla infirmorum ¶ Ecce dico tibi exemplū. qūo vterq̄ ſpūs inflāmat cor illius dn̄e regine tibi note. de qua alias dixi tibi. Spūs quip pe bonus dicit ei iſta. ſuggerens ea cog tationibus ſuis Diuitie inqͥt ſunt onero ſe. honor mūdi quaſi aer. et delectabilia carnis quaſi ſomniū. leticia tranſitoria. et omnia mundialia vanitas. Iudiciuꝫ quoqꝫ futurum ineuitabile. et tortor ni mis durus Ideo videtur michi nimis eſſe durum. ſtrictam tenere computati onē pro diuitijs trāſitorijs. ſpirituale de decus reportare pro aere de vento. Lō gam tribulatōem ſuſtinere. pro delecta mento momentaneo. Eiqꝫ ratōem red dere. cui omnia ſunt nota anteꝙͣ fiant Propterea tutius eſt dimittere multa. et facere minorem cōputationem. ꝙͣ ml̓ tis inuolui et teneri ad reddendum lon gam et oneroſam ratōem B Reſpondit econtra inſpiratiōibus ſuis malus ſpiritus Dimitte inquit tales co gitationes. quia deus mitis eſt et facili ter placatur. Poſſide bona audacter. da que poſſides largiter. Ad hoc enim nata es. vt habeas diuitias. Ideoqꝫ di uitie tibi date ſunt. vt lauderis et tri buas te petenti. Si enim dimittis diui tias ſeruiēs hijs qui tibi ſeruierunt. Liber. Quartus Minuet̉ honor tuꝰ. et auget̉ deſpectior Quia ꝑſona pauꝑ. vadit ſine ꝯſolatōe. Durumqꝫ eſt tibi nouis aſſueſci conſue tudinibus. Alienis domare carnē mo ribus. et ſine ſeruitio viuere. Ideo ſta bilis eſto in honore accepto. Tene ſta tum tuū regaliter. diſpone domū tuā lau dabiliter. Ne ſi mutaueris ſtatū tuū. ar guaris inconſtantie. ſed mane in incep tis. et eris apud deū ⁊ homines glorioſa ¶ Iterū bonus ſpūs ſuadet mēti illius dn̄e regine iſta dicēs. Scio duo eſſe et̓ na. celum ſcꝫ et infernum Omīs enim qͥ deum diligit ſuꝑ oīa. non intrabit īfernū Qui vero non diligit deū. non hēbit ce lum. Per viā igit̉ ad celum inceſſit ipſe deus factus homo. ꝯfirmauitqꝫ eam ſig nis et morte. Ꝙͣ glorioſa ſunt celeſtia. ꝙͣ amara dyabolica malicia. et ꝙͣ vana ſūt terrena. Ip̄mqꝫ deum imitati ſunt mat̓ eius et oēs ſancti. qui oēm penā ſuſtine re omīaqꝫ amittere magis voluer̄t. imo et ſeipſos contēpſerunt. ne ꝑderent cele ſtia et eterna. Ideo tutius eſt dimittere honorem et diuitias tēpeſtine. ꝙͣ in finē eas tenere. Ne forte creſcēte dolore ī ex tremis. decreſcat memoria delictorum Illiqꝫ rapiēt ea que congregauerā. qui de ſalute mea nichil curāt C Rn̄dit ei econtra mala infuſio dyabolica. Di mitte inquit iſta cogitare. Nos ſumus homines inſirmi. xp̄s vero deꝰ et homo. nō debemus eqͥparare oꝑa nr̄a ad ope ra ſanctoꝝ. quibus et maior gr̄a et fami liaritas erat cum deo. Sufficiat nobis ſperare celū. et iuxta infirmitatē noſtrā viuere. et peccata nr̄a elemoſinis et ora tionibus redimere: Puerile nāqꝫ eſt et inſipiētiū inſolita aſſumere. et ea nō poſ ſe cōſumare. Iterū rn̄dit bona infuſio Indigna ſuꝫ inquit aſſil̓ari ſcis. ſed tam̄ tutū eſt valde conari ad ꝑfectiōem pau latim. Quid nāqꝫ obeſt aggredi ī ſolita. potens enī eſt deus dare adiutoriū. Se pe aūt contingit. ꝙ viā dn̄i potētis et di uitis ſequit̉ pauꝑ aliquis. Et licet dn̄s citius ꝑuenerit ad hoſpiciū. delicatiſqꝫ cibis fruit̉. et ī molli quieſcit lecto. pau per tn̄ ad idem hoſpiciū ꝑuenit licet tar de. et tn̄ ibidem reliquijs ciborū dn̄i pu cipatur. Qui niſi viam dn̄i ſecutus fuiſ ſet hoſpiciūqꝫ dn̄i requiſiſſet. cibis dom̄i vſus non fuiſſet Sic et ego dico nunc. ꝙ ꝙͣuis indigna ſim ſimilari ſcīs. tn̄ volo aggredi viam poſt eos. vt ſaltim poſſim participari meritis eorum. M Naꝫ duo ſunt que ſollicitant me in anīo. Prīo ꝙ ſi manſero in patria. ſuperbia domīat̉ michi. Amor parentū qui iuuari petūt. deprimit mentē meā. Suꝑfluitas fami lie et veſtium eſt michi oneroſa. Ideo de lectat me et conſultius ē. deſcēdere de ſe de ſuperbie. et peregrinando humiliar. corpus meū. ꝙͣ manere in honoris ſtatu et pctā pctīs accumulare. Scd̓o ſollici tat me pauꝑtas ppl̓i et eoꝝ clamor. que vbi iuuare debere. quotidie pn̄tia mea grauo. Ideo neceſſariū eſt michi conſili um bonū. ¶ Rn̄dit mala infuſio et ſug geſtio dyabolica Peregrinari inqͥt nō ē niſi incōſtantis animi Cū mīa acceptior eſt deo omī ſacrificio. Si enī recedis de patria cupidi hoīes audita fama tua. ſpo liabunt ⁊ capiēt te Et tunc ꝓ libertate ſenties captiuitatē. Pro diuitijs pauper tatē. Pro honore dedecꝰ. Pro quiete tri bulatōem ¶ Rn̄dit iterū inſpirādo ſpūs bonus. Audiui inqͥt quendā captiuū po ſitum in turrim. qͥ maiorē conſolatiōem habuit in captiuitate ⁊ tenebris. ꝙͣ vnꝙꝫ prius habuit in abundātia et conſolatio ne tꝑali. Ideo ſi placet deo me tribular erit michi in maius meritū Ip̄e enim p us eſt ad conſolandum. et promptus ad ſubueniendum. Maxime. ſi non egre dior de patria niſi propter peccata me et ad promerendam diuinā caritatem E Reſpondit iterum mala infuſio et dyabolica ſuggeſtio. Quid inquit ſi indigna fueris conſolatione ꝯiuina. ⁊ ſu eris impatiēs ad paupertatē ⁊ hūilita tt tūc enī penitebit te aſſumpſiſſe rigoren Quartus Liber Tūc habebis baculū in māibꝰ ꝓ anulo Panniculū in capite ꝓ corona. et vileꝫ ſaccū pro purpureo indumēto ¶ Rn̄dit iterū bonꝰ ſpūs. Audiui inquit ꝙ ſcā eli zabeth filia regis vngarie. delicate enu trita et nobiliter nupta. magnā ſuſtinuit pauptatē et deiectōem Que maiorem conſolationē obtinuit a deo in pauꝑta te et ſublimiorē coronā. ꝙͣ ſi manſiſſet in om̄i honore mūdi et eius conſolatiōe. ¶ Iterū rn̄dit mala inſpiratio. Quid inquit facies ſi tradiderit te deus in ma nus hoīm. fueriſqꝫ violata in corꝑe. nun qͥd p̄ pudore ſubſiſtere poteris Nunquid nō inconſolabilit̓ dolebis de pertinatia tua. totaqꝫ generatio tua ſcādalizata lu gebit? Tūc certe cōſurget tibi impatīa Tūc anxietas in corde. et ingratitudo ad deū. Tūc optabis finiri dies tuos. Et cū in ore oīm fueris diffamata. nūqͥd au debis apparere? ¶ Iterū rn̄dit bona co gitatio Audiui ex ſcriptura ꝙ virgo be ata lucia ducta ad lupanar. conſtans in fide. et ꝯfidens de bōitate dei dixit. Quā tūcunqꝫ vexat̉ corpus meum nichilomi nus virgo ſum. et duplicabit̉ michi co rona. Cuius fidē reſpiciēs deus. ſerua uit eā illeſam. Sic ego dico. Deus qͥ ne minem ꝑmittit temptari ſupra vires. cū ſtodiet animū meū. fidē et volūtatē meā Ego enim totā me ei cōmitto. fiat eius voluntas de me. F Ergo qꝛ dn̄a illa hijs pulſatur cogitatōibus. ideo ad moneo eam de tribus. Primo. ꝙ redu cat ad memoriā. ad qualē honorē ē elec ta, Scd̓o. qualē caritatem deus ei ī cō iugio ſuo oſtenderat. Tercio. ꝙͣ benig ne in hac mortalitate eſt ſeruata. ¶ Ite rum incauto eā de tribus: Primo ꝙ ra tionē redditura ē deo de om̄ibus bonis ſuis temꝑalibus. adhuc eciā de quolibet obulo. qūo ſcꝫ leuatus ē et erogatꝰ Se cundo ꝙ tēpus ſuum valde eſt breue. et neſciet anteꝙͣ cadat. Tercio ꝙ deꝰ non parcit plus dn̄e ꝙͣ ancille. ¶ Ideo con ſulo ei tria. Primo penitere de cōmiſſis. emendare fructuoſe confeſſa. deum dili gere toto corde. Scd̓o conſulo fugere rationabilit̓ penā purgatorij. Sicut enī qui non diligit deū toto corde dignus ē magno ſupplicio. ſic qͥ non emēdat pec cata cū poteſt. dignus eſt purgatorio. Tercio conſulo dimittere amicos car nales ad tēpus ꝓpter deū. et venire ad locum vbi compendiū eſt int̓ celū ⁊ mor tem. ad fugiendam penaꝫ purgatorij. qꝛ ibi ſunt indulgentie que ſunt eleuatōes et redemptiones animarū. quas ſcī pon tifices dederunt et ſancti dei ſanguine ſuo ꝓmeruerunt. Uerba beati petri ad ſponſam de deſiderio qd̓ habuit ad ſal uandas gentes. Et qualit̓ informat ſpō ſam ad memoriā obtinendam. et de mag nis mirabilibus que adhuc ī vrbe roma na debent adimpleri vel compleri ¶ Capitulum. v. Eatus petrꝰ loquit̉ ſponſe xp̄i. A Tu filia cōpa Praſti me aratro qd̓ facitꝭ ſul cos latos. et extirpat radices. Hoc vti qꝫ verum fuit. Nam ſic feruens contra vicia fui. et ad mores accēſus. ꝙ ſi totuꝫ mundū potuiſſem ad deū cōuertiſſe. nul latenus peꝑciſſem vite mee nec labori Ipſe quippe deus dulcis michi fuit ī co gitatū. dulcis in locutōe. dulcis in oꝑa tione. intantū ꝙ omīa michi erāt amara ad cogitandū preter deum. Attamē ip ſe deus eciā michi amarus fuit. non ex ſe ſed ex meipſo Nā quotiēs cogitabā quā tum deliqui et quomodo eū negaueraꝫ. fleui amare quia noueram iam perfecte amare. et fuerunt michi lacrime mee de lectabiles tanꝙͣ cibus dulcis. Qd̓ ve ro rogas me dare tibi memoriam reſpō deo tibi. Nunquid non audiſti ꝙͣ obliui oſus ego fui? Ego quippe plene inſtruc tus viā dei. iuramēto obligaui me ad ſtā dū et moriendū cū deo. ſꝫ īterrogatꝰ ad v̓bū vniꝰ ml̓eris negaui v̓itatē. et qͣre? QATILS Liber. Quia reliquit me deus michiip̄i. et ego ipſe meip̄m non cognoſcebā. Sed quid feci ego tunc? Certe cōſideraui meip̄m ꝙ nichil eram ex me. et ſurrexi et cucur ri ad vertitatē deū. qui tm̄ memorie no mīs ſui impreſſit cordi meo. ꝙ nec coraꝫ tyrannis nec inter flagella ſeu in morte poteram eū obliuiſci. B Sic ergo fac̄ et tu. Surge ꝑ humilitatē ad mgr̄m memorie. et pete ab eo memoriam. Ip̄e enim ſolus eſt. qui oīa poteſt Ego vero iuuabo te. vt particeps fias granoꝝ que ego poſui ſuꝑ terrā. ¶ Inſuꝑ dico tibi ꝙ ciuitas iſta roma ciuitas erat pugilū. cuius platee ſtrate auro et argēto Nūc aūt lapides eius ſaphirei verſi ſunt in lu tum. habitatores eius pauciſſimi. Quo rū dexter oculus erutus ē. dextra manꝰ abſciſa. Bufoneſqꝫ et viꝑe habitāt cum eis. ꝓ quoꝝ veneno aīalia initia nō au dent apparere. nec piſces mei eleuare ca put. Ideo adhuc in eā piſces congrega bunt̉. Et ſi non ita multi vt olim. erūt tamen eque dulces ⁊ audaces. Intātū. ꝙ ex eorū colluſione deſcendent bufo nes et rane. et ſerpentes mutabuntur in agnos. et leones erūt vt columbe ad fe neſtras ſuas. ¶ Item addit. Dico tibi amplius. ꝙ adhuc in diebꝰ tuis audiet̉. Uiuat vicarius petri. Et videbis eum oculis tuis odiam enī montē deliciaꝝ et deſcendent ſedentes in eo. Qui aūt be niuole noluerint deſcendere. veniēt cō pulſi ꝯtra ſpem oīm. Quia exaltari vult deus cum miſcd̓ia et veritate. Parratio optima be ati pauli ad ſponſam. qualit̓ p̄cibus bea ti ſtephani fuerit a deo vocatus et de lu po agnus effectus. et qualiter eſt bonū orare pro om̄ibus. Capitulū. vj. Oquitur btūs paulus ſpō ſe xp̄i dicēs. Tu filia comꝑa ſti me leoni qui inter lupos L nutritus fuerat. ſed de lupis mirabiliter ereptus eſt. Uere filia lupus rapax ego eram. ſed de lupo fecit me deus agnum Et hoc ꝓpter duo. Primo ꝓpter magnā ſuam caritatē. qui de indignis facit va ſa ſua. et de peccatoribus amicos ſuos Scd̓o ꝓpter preces beatiſſimi ſtepham prothomartiris Nā oſtendere tibi vo lo. qūo et in qua intentione tūc fui quā do lapidatus fuit ſtephanus. et qͣre me rui p̄ces eius. Ego quippe nō gaudebaꝫ nec delectabar de pena btī ſtephani. nec inuidebam gl̓ie eius. ſed tn̄ cupiebā eum mori. eo ꝙ iuxta intentōem meā nō vide bam ip̄m habere fidem veram. Cunqꝫ viderem eū vltra modum feruentem. et patientē ad paſſionē ferendā. vehemen ter dolui ip̄m eſſe infidelem. cum reuera ip̄e eſſet fideliſſimus. et ego totus cecus et infidelis. Et cōpatiēdo ei rogaui orā do ex toto corde. ꝙ pena ſua amara. ꝓ ficeret ei ad gloriam et coronā. Propte rea cum primis profecit michi oro eius Quia per or̄em ip̄ius de ml̓tis lupis ere ptus ſum. et factus manſuetus agnus Ideo bonū eſt orare pro om̄ibus. qꝛ illis proficit oratio iuſti. qͥ ꝓpinquiores et ap tiores ſunt ad recipiendū grām. Sꝫ nūc conq̄ror ꝙ vir iſte tā eloquēs inter doc tores. et taꝫ patiēs int̓ lapidātes. nimis oblitus et neglectꝰ eſt a cordibus ml̓to rum. et maxime ab hijs qͥ ei in nocte ac die tenerent̉ aſſiſtere. Hij enim portant ei vaſa ſua confracta et vacua lutoſa et abhomīabilia. Ideo ſicut ſcriptū eſt. In duentur cōfuſione duplici. et rubore. et eijcient̉ a domibus voluptatis Uiſio mirabilis et nō tanda de quadā aīa iudicanda. et de dia boli accuſatōibus. et virginis gl̓oſe ad uocatōibus. et de expoſitōe ip̄ius viſio nis. in qua celū per palaciū. xp̄s ꝑ ſole virgo ꝑ mulierē. dyabolus ꝑ etijyop angelus per militē deſignant̉. et in qu duo loca penarū irremediabilia et tri remediabilia cōputantur. et multa alla Quartus Liber. mirabilia. et ꝙͣmaxime de ſuffragijs Capl̓m. vij. j Ni ꝑſone vigilanti in or̄one et nō dormiēti. A Uide Obat̉ in ſpūali viſione qͣſi ꝙ vi deret palaciū incōprehenſibile magnitu dine. In quo erāt innumerabiles veſtiti veſtibus albis ⁊ fulgidis. quoꝝ quilibꝫ videbat̉ habere ſedem ꝓpͥam. In palacio vero pͥncipalit̓ ſtabat vna ſedes iudicia ria. in qͣ erat quaſi ſol. Et ſplēdor qui de ſole procedebat erat incōprehēſibilis. in lōgitudine ꝓfunditate ⁊ latitudine Uir go qͦꝫ vna ſtabat iuxta ſedē. hn̄s p̄cioſaꝫ coronā in capite. Omēſqꝫ ſeruiebāt ſoli ſedenti in ſede. laudātes eū in hymnis et canticis. ¶ Dein̄ videbat̉ quidā ethiop terribilis in aſpectu et geſtibus. qͣſi ple nus inuidia et accenſus ira magna. qͥ lo quēdo clamauit O iuſte iudex iudica mi chi aīam et audi oꝑa eiꝰ. modicū enī iaꝫ reſtat de vita eius. Permitte qͦꝫ michi punire corpꝰ cū aīa. donec ab inuicē ſepa rent̉. Quibꝰ dictis. videbat̉ michi ꝙ vnꝰ ſtabat corā ſede quaſi miles armatus. pu dicus et ſapiens in verbis. modeſtuſqꝫ ī geſtibus ſuis dicens. O iudex ecce hic ſunt bona oꝑa eiꝰ q̄ geſſit vſqꝫ ad hāc ho ram. Et ſtatī audiebat̉ vox de ſole ſed ti in ſede. hic inquit viciū maius ē ꝙͣ vir tus. nec eſt iuſticia ꝙ viciū ſūme virtuti cōiungat̉. ¶ Rn̄dit ethyops. Ergo in quit iuſticia ē. vt aīa iſta ꝯiungat̉ michi Sicut enī ipſa aliqd̓ viciū hꝫ in ſe. ſic ⁊ me nequicia eſt om̄is. B Rn̄dit mi les. Miſcd̓ia dei quālibet ꝑſonā ſequit̉ vſqꝫ ad mortē. ⁊ vſqꝫ ad vltimū punctū. et poſtea fit iudiciū. In iſto vero homīe de quo loqͥmur adhuc coniūcta ſunt aīa et corpus. et diſcretio māet in eo. ¶ Re ſpōdit ethyops Scriptura dicit q̄ men tiri non pōt. Diliges deū ſuꝑ omīa et ꝓ ximū tuū ſicut temetip̄m. Uide ergo ꝙ omīa oꝑa iſtius facta ſunt ex timore. nō ex caritate ſicut debuit. ¶ Omīaqꝫ pec cata eius de qͥbus confeſſus ē. inuenies confeſſa cū modica contritōe. Ideo ꝓ meruit infernū. qꝛ demeruit regnū celo rum Et ideo pctā eius ſūt hic manifeſta apud diuinā iuſticiā. qꝛ nunꝙͣ adhuc ob tinuit contritōem ex diuina caritate cō miſſoꝝ pctōꝝ ſuorum ¶ Rn̄dit miles. Ip̄e vtiqꝫ ſꝑauit ⁊ credidit obtinere cō tritōem verā ante mortē. ¶ Cui ethy ops tu inquit om̄ia ꝯgregaſti quecunqꝫ bn̄fecit. oīaqꝫ verba et cogitatus ad ſa lutem aīe eius noſti. Omniaqꝫ inqͥt iſta quecūqꝫ ſunt. non p̄n̄t aſſimilari gr̄e illi que eſt cōtritio ex diuina dilectiōe cum ſancta fide et ſpe. et minꝰ delere poſſunt om̄ia pct̄ā ſua. Nam iuſticia ab et̓no in deo eſt. ꝙ nullus pctōr ingrediat̉ celū. qui non habuit ꝑfectā contritiōem. Et ideo impoſſibile ē. ꝙ deus iudicet cōtra diſpoſitiōem p̄ſcitam ab et̓no. ergo anīa iſta iudicanda ē ad infernū. et mecū ad eternā penam coniūgēda. Quibꝰ dictis miles tacuit. nichil rn̄dens ad eiꝰ verba C Poſt hec videbant̉ demones in numerabiles. ſil̓es diſcurrētibus ſintill̓ ex feruēti igne. et clamabant vna voce dicētes eī qͥ ſedebat ī ſede quaſi ſol Nos inquiūt ſcimꝰ. ꝙ tu vnus deus es in tri bus ꝑſonis. et eras ſine principio et es ſi ne fine. nec eſt alius deus niſi tu. tu vere es ip̄a caritas cui coniūcta ſunt miſcd̓ia et iuſticia. tu fuiſti ī te ab initio. nichil ha bens diminutū in te nec trāſmutabile ſi cut decet deū. extra te nichil eſt ⁊ nichil abſqꝫ te qd̓ gaudiū habeat Ideo caritas tua fecit angelos. ex nulla alia materia niſi a deitatis tue potētia. et feciſti ſicut mīa dictabat. Sed poſtꝙͣ nos intꝰ accē ſi fuimus ſuꝑbia et inuidia et cupiditate tua caritas diligēs iuſticiā eiecit nos de celo cū igne malicie nr̄e. in abyſſum in cōprehēſibilem ⁊ tenebroſam q̄ vocatur nūc infernꝰ. Sic fecit caritas tua tunc. q̄ nec ſeꝑabit̉ adhuc de iniuſte tue iudi cio. ſiue fiat ſcd̓m mīam ſiue ſcd̓m equīta tem. Plus dicimꝰ ſi res illa quā pre om̄i bus diligis que ē virgo que te genuit. l. j. Quartus Liber. et que nunꝙͣ peccauit. ſi inꝙͣ illa peccaſ ſet mortalit̓. ⁊ ſine ꝯtritōe diuina mortu a fuiſſet. ſic diligis iuſticiā. ꝙ anima eius nunꝙͣ obtineret celū. ſed eſſet nobiſcū ī inferno. Ergo o iudex cur nō iudicas a nimā iſtā nobis. vt pūiamꝰ eā ſcd̓m oꝑa ſua? Q Poſt iſta audiebat̉ ſonitus quaſi tube. qnē qͥ audiebāt tacuerūt. et ſtatim quedā vox loquebat̉ dicēs Sile te et auſcultate oēs vos angeli et aīe et demonia. qͥd̓ mater dei loquit̉: Et ſtatī ip̄a virgo ante ſedē iudicij apparens. et habēs ſub mātello ſuo qͣſi occultas res aliqͣs magnas. dixit. O o inimici. vos ꝑ ſe quim̄i miſcd̓iam. ⁊ cū nulla caritate di ligitis iuſticiā Licet ī oꝑibus bonis hic appareat defectus. ꝓ qͥbus hec aīa non debet obtinere celū. Uidete tn̄ qͥd ego habeo ſub mātello meo Cūqꝫ virgo am bos apperuiſſꝫ ſinus mātelli. apꝑuit ſub vno. quaſi quedā modica eccl̓ia. in qua aliqui monachi videbant̉. Sub alio ve ro ſynu apparuer̄t mulieres ⁊ viri ami ciqꝫ dei religioſi ⁊ alij. et om̄es vna vo ce clamabāt dicentes Miſerere miſeri cors dn̄e: ¶ Deinde factū eſt ſilentiuꝫ. et virgo loquebat̉ dicēs. Scriptura di cit. Qui hꝫ fidē ꝑfectā. poteſt ꝑ eā trāſ ferre montes in mūdo. Quid ergo tunc poſſunt et debent voces iſtoꝝ facere. qͥ et fidem habuerūt ⁊ ſeruierūt deo cum feruēti caritatę? E Quid vero il li amici dei facturi ſūt. qͦs iſte rogauit o rare pro ſe vt poſſet ſeꝑari ab inferno ⁊ obtinere celū. nec ꝓ bonis oꝑibus ſuis aliā remuneratōem q̄ſiuit niſi celeſtia? Nunqͥd non pn̄t et valēt omēs eorū la crime et p̄ces apprehēdere et eleuare eū vt obtineat an̄ mortē ſuā diuinā contri tionē cū caritate? Inſuꝑ et ego addaꝫ p̄ces meas cū or̄onibus oīm ſanctoꝝ qͥ in celo ſunt. quos iſte ſpecialiter hono rabat. Et iterū adiecit virgo. O inquit demones p̄cipio vobis ex ptāte iudicis. attēdere ad illa que in iuſticia nūc vide tis. Tūc oēs rn̄derūt quaſi ex vno ore. Nos inquiūt videmus. ꝙ in mundo mo dica aqua et aer magnus placāt irā dei ſic et tua oratione placat̉ deus ad miam cū caritate: ¶ Poſt hec audita eſt vor de ſole dicēs. ꝓpter p̄ces amicoꝝ meoꝝ obtinebit iā ille diuinā contritōeꝫ ante mortē. Intm̄ ꝙ non veniat in infernū. ſed purgabit̉ cū illis qͥ grauiorē penā ha bent in purgatorio. Purgata vero anīa mercede habebit in celis cū illis. qui in terris ſpem et fidē habuerūt cū minima caritate Quibꝰ dictis demones fuger̄t ¶ Deinde ſponſe videbat̉. ꝙ qͣſi locꝰ qui dam t̓ribilis et tenebroſus aꝑiebat̉. in qͦ apparuit fornax ardens intus: Et ignis ille nichil aliud habebat ad coburendū niſi demones et viuētes aīas. F Supra vero fornace̓ iſtū apꝑuit aīa illa cuius iudiciū iam in ſuperioribꝰ audituꝫ eſt. Pedes vero aīe affixi fuerūt forna ci. et aīa ſtabat erecta quaſi ꝑſona vna Non aūt ſtabat in altiſſimo loco nec in infimo. ſed qͣſi in latere fornacis. Cuius forma erat terribilis et mirabil̓. Igmis vero fornacis videbat̉ ſe trahere ſurſum infra pedes anīe. ſicut qn̄ aqua trahit ſe ſurſum ꝑ fiſtulas. et violēter compmēde ſe aſcēdebat ſuper caput. ītm̄ ꝙ pori ſta bant ſicut vene currētes cū adēti igne Aures aūt videbant̉ quaſi ſufflatoria fu ſorum. que cerebrum totū cū continuo flatu cōmouebant. Oculi vero euerſi apparebāt et īmerſi. et videbant̉ ad oc ciput intus eſſe affixi. Os qͦꝫ erat aper tum. et lingua extracta ꝑ aperturas na riū. et dependebat ad labia. Dentes at erāt quaſi claui ferrei affixi per palatu Brachia vero ita longa erant. ꝙ tende bant ad pedes. Manus qͣꝫ ambe. videbe tur habere ⁊ cōprimere quandā pingu dinē cum ardenti pice. Cutis vero qu apꝑebat ſupra aīam. videbat̉ habere fo mā pellis ſupra corpus. et erat quaſi ſin thea veſtis circūfuſa ſꝑmate. Oue qͣ dem veſtis ſic erat frigida. ꝙ om̄is qͥ v debat eam cōtremuit. Et de illa ꝓce Quartus Liber. bat ſicut ſanies de vlcere cū corrupto ſā guine. et fetor ita malus. ꝙ nulli peſſimo fetori in mūdo poſſet aſſil̓ari. G Ui ſa itaqꝫ iſta tribulatōe audiebat̉ vox de illa aīa. q̄ dixit quinqꝫ vicibꝰ. ve clamās cum lacrimis totis viribꝫ ſuis. Primo inqͥt. ve michi qꝛ ſic modicū dilexi deū. pro maximis virtutibꝰ eius et grā michi data. Scd̓o ve michi qͥa non timui iuſti ciam dei ſicut debui. Tercio ve michi. qꝛ dilexi corꝑis et carnis mee peccatri cis voluptatē. Quarto ve michi. ꝓpter mūdi diuitias et ſuꝑbiā meā. Quīto ve michi. ꝙ vnꝙͣ vidi vos ludouicū ⁊ iohā nam. ¶ Et tūc dixit angelꝰ michi Eg inqͥt volo tibi exponere viſionē iſtā Pa laciū iſtud qd̓ vidiſti ē ſil̓itudo celi Mul titudo vero illoꝝ qͥ erāt in ſedibꝰ veſtiti veſtibus albis et fulgidis. ſunt angeli et ſanctoꝝ aīe. Sol vero ſignificat xp̄m in deitate ſua. Ml̓r aūt virginē que deum genuit. Ethyops vero dyabolū qͥ aīam accuſat. Miles angelū qͥ bona oꝑa aīe dicit fornax vero notat infernū. qui eſt intus ſic ardēs. ꝙ ſi totus mūdus arde ret cū om̄ibus q̄ in eo ſunt. nō eſſet ſil̓e magnitudini fornacis illius. In iſto ve ro fornace audiunt̉ voces diuerſe. oēs loquētes contra deū. Oēſqꝫ inchoātes voces ſuas cū ve. et ſimilit̓ finiētes Ap parētqꝫ aīe quaſi ꝑſone. quarū mēbra ex tendunt̉ incōſolabilit̓ nunꝙͣ habētes re quiē. Scito eciā ꝙ ignis qͥ videbat̉ tibi in fornace. ardet in et̓nis tenebris et aīe in eo ardētes. non hn̄t om̄es equalē pe nam. G Tenebre vero q̄ apparue rūt in circuitu fornacis. vocat̉ limbꝰ. ⁊ ꝓcedit de tenebris que ſūt in fornace. et ſūt tn̄ ambo vnus locus et vnꝰ infernꝰ quicūqꝫ illuc venerit. nūqͣ habebit cum deo manſionē. ¶ Supra vero tenebras iſtas ē maxima pena purgatorij. quā aīe pn̄t ſuſtinere. Et vltra locū iſtū ē locus alius vbi minor eſt pena. que non ē alia niſi defectus viriū in fortitudine et pul critudine et cōſimilibus. Sicut ꝑ ſil̓e di co. quaſi ſi aliqͥs eſſet infirmꝰ et ceſſante infirmitate vl̓ pena nichil haberet de vi ribus. donec paulatī recuparet. ¶ Ter cius vero locꝰ ſuꝑior eſt. vbi nulla alia pena ē. niſi deſideriū ꝑueniēdi ad deum Et vt meliꝰ in ꝯſciētia tua intelligas. di co tibi ꝑ ſil̓itudinē. quaſi ſi es miſceret̉ ⁊ arderet cū auro in igne ardentiſſimo. et tā diu deberet purgari donec es cōſume ret̉. et aurū remaneret purū. Quāto ve ro es fortius et ſpiſſius eſſet. tāto arden tiori igne indigeret. donec aurū eſſet qͣſi aqua currēs et totū ardēs. Deinde ma giſter eius ꝓfert aurū in locū alium. vbi obtineat verā formā in viſu et tactu Po ſtea mittit in terciū locū. vbi cuſtodiat̉ et pn̄tetur poſſeſſori. T Sic ē eciaꝫ ſpūaliter. In primo loco ſupra tenebras eſt maxima pena purgatorij Ubi vidiſti illā ſupradictā aīam purgari. Ibi eſt de monū tactus. Ibi ꝑ ſil̓itudineꝫ apparēt venenoſi vermes ⁊ ſimilitudo anīaliū fe rociū. Ibi calor ē et frigus. ibi tenebre et cōfuſio que procedūt de pena q̄ eſt in inferno. ibi quedā aīe hn̄t minorē penaꝫ et quedā maiorē. iuxta ꝙ erāt pctā emē data vel nō eo tꝑe quo aīa cū corꝑe mā ſit. Deinde mgr̄ ideſt iuſticia dei. profert aurū ideſt aīas in alia loca vbi nō eſt ni ſi defectus viriū. in qͥbus aīe tā diu mo rabunt̉ donec refrigeriū habebūt. vl̓ de ſpecialibꝰ amicis ſuis vel de ſctē eccleſie cōtinuis oꝑibus. Nā aīa quo maiꝰ auxi lium habebit de amicis. eo citius conua leſcit et liberabit̉ ab illo loco. Poſt hec aīa fert̉ in locū terciū. vbi non eſt pena niſi deſideriū ꝑueniēdi ad dei pn̄tiam. et eius viſionē beatā. In hoc loco moran tur multi et nimis diu. p̄ter illos qͥ ī mū do dū vixerūt. ꝑfectū deſideriū habuer̄t ꝑueniendi ad dei pn̄tiam ⁊ eius viſione E Scito eciā ꝙ multi moriunt̉ ī mū do ita iuſti et innocētes. ꝙ ſtatim ꝑueni unt ad pn̄tiam et viſionē dei. ¶ Quidā vero pctīs ſuis cū bonis oꝑbꝰ ſic emē datis. ꝙ aīe eoꝝ nullaꝫ ſentiant penam. l. ij. Quartus Liber. ed pauci ſunt. qͥ non veniūt in locuꝫ vbi eſt deſideriū ꝑueniēdi ad deū: Ideo omēs anīe in iſtis tribus locis morātes. participāt ſcē eccl̓e p̄cibus et bonis oꝑi bus que fiūt in mūdo Precipue que fece rūt dū vixerūt. et eoꝝ q̄ fiunt ab amicis eoꝝ poſt mortē. Scito eciā ꝙ ſicut pec cata ſunt ml̓tiformia et diuerſa. Sic eci am pene ſunt ml̓tiplices et diuerſe Ideo ſicut eſuriēs gaudet de paſticulo veniē ti ad os eius. ſitiēs de potu. triſtis letat̉ de gaudio. nudus de veſte. Infirmus in veniēdo ad lectū. Sic aīe gaudēt ⁊ ꝑti cipant hijs bonis q̄ fiūt pro eis in mūdo. ¶ Dein ſubiunxit angelus: Bn̄dictꝰ ſit ille qͥ in mūdo iuuat aīas. or̄onibꝰ et bo nis oꝑibus. laboreqꝫ corꝑis ſui. qꝛ iuſti cia dei mētiri nō poteſt q̄ dicit. ꝙ anime aut purgari debēt poſt mortē pena pur gatorij. aut oꝑbus bonis amicoꝝ citi ſolui. Ix Poſt hec de purgatorio au diebant̉ multe voces dicētes. O domīe ihū xp̄e iudex iuſte. mitte caritatē tuam hijs qui ſpūalit̓ poteſtatem hn̄t in mūdo. tūc plus participare poterimꝰ ꝙͣ nūc de eoꝝ cantu lectione ⁊ oblatione. Supra vero ſpaciū iſtud de quo clamor iſte au diebat̉. videbat̉ quaſi domus. in qͣ ml̓te voces audiebant̉ dicētes. Merces ſit il lis a deo qui mittūt nobis auxiliū in de fectibꝰ nr̄is In ip̄a qͦꝫ domo videbatur quaſi aurora ꝓcedere. Subtus vero au rorā aꝑuit nubes que nichil habebat de luce aurore. de qua vox ꝓceſſit maxima dicens. O dn̄e deus da de tua incōpre henſibili ptāte. vnicuiqꝫ cēteſimā remūe rātōem in mūdo. hijs qui nos eleuāt cuꝫ bonis operibus in tue diuinitatis luce. et tue faciei viſionem Uerba angeli ad ſpō ſam de intentione pene aīe a deo in ſuꝑi ori capl̓o iudicate. et de remiſſiōe eciam pene ip̄ius quia ante eius mortem inimi cis pepercit. C ulum. viij. Illa aīa cuiꝰ diſpoſitōem vi diſti et iudiciū audiſti Ip̄a ē in grauiſſima pena purgatorij. Et hoc ideo eſt. qꝛ nō intelligit vtrū veniet ad requiē poſt purgatōeꝫ an damnata ſit et hec iuſticia dei ē. qꝛ ip̄e habuit conſciē tiam ſeu diſcretōem magnā. qua vtebat̉ ad mundū corꝑalit̓ et non ad aīam ſpū aliter. qꝛ nimis oblitus eſt et neglexit de um ꝙͣ diu vixit. Ideo nūc aīa eius patit̉ ardorē de igne. et cōtremiſcit de frigo re. Ip̄a eſt ceca de tenebris. et de demo num viſu horribili timoroſa. ſurda de cla more dyaboli. Eſuriēs et ſitiēs intus. et ab extra veſtita cū confuſione. Attamē deus dedit ei vnā grām poſt mortē. ꝙ ſci licet nō veniret ad tactū demonū. quia ꝓpter ſolū honorē dei peꝑcit et dimiſi grauia delicta capitalibus inimicis ſuis et fecit amiciciā cū capitali inimico ſuo ¶ Scito eciam ꝙ quidqͥd boni fecit et quid qͥd ꝓmiſit et dedit de bene acquiſi tis diuitijs. et maxime p̄ces amicoꝝ dei minuūt et refrigerant penā eius iuxta ꝙ diffinitum eſt in iuſticia dei. Alia vero bona minꝰ bene acqͥſita que dedit. ꝓfic unt hijs ſpūaliter qͥ iuſte antea poſſide bant ea. aut corꝑaliter ſi ſint digni iuxta diſpoſitōem dei Uerba angeli ad ſpō ſam de iudicio diuine iuſticie cōtra an mam ſupradictā et de ſatiſfactōe fienda in hac vita pro ip̄a exiſtente in purgato rio. Capitulū. ix. Tem loquitur angelꝰ. A Tu prius audiſti ꝙ ꝓpter pre ces amicoꝝ dei. obtinuit ille diuinā contritōem ex caritate pro pec catis modicū ante mortē. que contritio ſeꝑauit eū ab inferno. Ideo poſt morb iudicauit iuſticia dei. ꝙ deberet per ſer etates ardere in purgatorio. qͣs habūl ab illa hora qͣ primo ſciēter mortale pec catū fecit. vſqꝫ dū ex diuiua caritate pl Quartus Liber. nituit fructuoſe. Niſi de mūdo ⁊ amicis dei auxiliū obtineret. Prima itaqꝫ etas fuit. ꝙ non dilexit deū. ꝓpter nobil̓ cor poris eius morte. et ꝓpter tribulationes eius multiformes qͣs et ipſe xp̄ūs tolera uit. non ꝓpter aliā cauſam niſi ꝓpter ſalu tem animaꝝ. Scd̓a etas fuit. ꝙ non di lexit anima ꝓpͥam ſicut xp̄ianus deberet. nec regratiabat̉ deo pro baptiſmo ſuo et ex eo ꝙ non erat iudeus vel paganꝰ Tercia etas fuit. ꝙ bene ſciuit que deus precepit facere. et ad hec ꝑficienda mo dicam habuit volūtatem. Quarta etas fuit. ꝙ bene ſciuit qͥ deus prohibuit hijs qui ad celū vellent ire. et audact̓ fecit contra illa. ſeques non conſciētie ſtimu los ſed ſuū carnalem affectū et volūta tem Quinta etas fuit. ꝙ nō vſus eſt gr̄a et confeſſione ſicut ad illū ꝑtinebat. cū habuit tā longum tempus. Sexta etas fuit. ꝙ modicū curabat de corꝑe xp̄i. no lens illud frequent̓ reciꝑe. qꝛ a pctō cō tinere noluit. nec caritatem habuit reci pere corpus xp̄i anteꝙͣ in fine vite. B Poſt iſta aparuit quidā quaſi homo mo deſtus valde in viſu. cuius veſtes erant albe et fulgide quaſi alba ſacerdotalis cinctus zona linea ⁊ ſtola rubea ad col lum ⁊ ſubtus brachia eius. qui īchoabat verba ſua iſto mō Tu q̇ hec vides attē de ⁊ nota. ⁊ memorie tue comenda que vides: et que dicunt̉ tibi Uos quippe qͥ eſtis in mūdo viuētes. nō valetis eo mo intelligere potentiā dei. et eius an tēꝑa ꝯſtitutōem. ſicut nos qui cū eo ſumus Quia illa que apud deum fiūt in vnico puncto. hec apud vos cōprehendi non pn̄t. niſi cū verbis et ſil̓itudinibus iuxta mūdi diſpoſitōem. Ego itaqꝫ ſum vnus de illis. que iſte hō iudicatus ad purga toriū honorauit cū donis ſuis in vita ſua Ideo dedit michi deus ex gr̄a ſua. ꝙ ſi aliquis vellet facere que moneo. tūc aīa iſtius trāſferri poſſꝫ in ſublimiorē locū. vbi obtineat ſuā veram formam. et nul lam aliam penā ſentiat niſi ſicut ille pate retur. qui magnū morbum habuiſſet. et omēs dolores abeſſent. Iaceretqꝫ quaſi homo ſine viribꝰ. Attn ex hoc gaudēt. ꝙ pro certiſſimo ſciret ſe ad vitā ꝑuētu rum. C Propterea ſic ut tu audiſti ꝙ anima iſtius clamauit qͥnqͥes ve Ideo quinqꝫ dico cōſolatoria ſibi. Primuꝫ ve fuit ꝙ deū modicū dilexit. Ideo vt ab iſto liberet̉. dētur pro anīa eius. xxx. cali ces in quibus ſanguis dei offerat̉. ⁊ ip̄e deus magis honoret̉. Scd̓m ve fuit ꝙ non timuit deū. Ideo pro iſto abſoluen do. ęligant̉. xxx. ſacerdotes deuoti iudi cio hoīm. Quoꝝ quilibet dicat. xxx. miſ ſas qn̄ poſſunt. ix. de martiribꝰ. ix. de cō feſſoribus. ix. de om̄ibus ſenctis. viceſi mā octauā de angelis. viceſimā nonā de ſancta maria. triceſimā de ſcā trinitate Et omēs intente orent pro aīa iſtiꝰ. vt ira dei mitiget̉. et iuſticia eius ad mīam flectat̉: ¶ Terciū ve fuit ꝓ ſuꝑbia eius et cupiditate. Ideo pro iſto abolendo re cipiant̉. xxx. pauꝑes. quoꝝ pedes lauen tur cū humilitate. et dent̉ eis cibaria et pecunia. veſteſqꝫ quibus ꝯſolent̉. quorū quilibꝫ tam qͥ lauat. ꝙͣ qui lauant̉ rogēt deum humilit̓. vt ꝓpter humilitatē ſuam et amarā paſſionem ſuā. dimittat aīe iſti us cupiditatē et ſuperbiā quā cōmiſit Quartū ve fuit luxuria carnis ſue. Ide o quicunqꝫ daret vnam virginē in moa ſteriū. et vnam viduā ſimilit̓. vnāqꝫ pu ellam in cōiugiū verū. dando cū eis tan tum de bonis vnde ſufficient̓ ad victum et veſtitū ſubſiſtāt. tunc peccatū aīe iſtiꝰ qd̓ in carne cōmiſerat dimittet deus. qͥa hec ſunt tres vite qͣs deus in mūdo ſtare iuſſit et elegit. D Quintū ve fuit ꝙ multa pctā ꝯmiſit in tribulatōem plu rimoꝝ. ſcꝫ ꝙ totas vires adhibuit. qua tinus illi duo prius nomīati conueniret in coniugiū. qui nō minus quadā cōſan guinitate coniūcti erāt. ꝙͣ ſi fuiſſent am bo de ꝓxima parentela. et hanc coniūc tionē ꝓcurauit plus ꝓpter ſeip̄m ꝙͣ ꝓpter regnum. et ſine requiſitione pape cōtra l. iij. Quartus Liber. laudabilem ſancte eccleſie diſpoſitionē. Pro iſto itaqꝫ facto multi facti fuerunt martires. ne contra deū et ſcām eccleſi am ſeu xp̄ianos mores talia tolerarent. ſi quis tale peccatū abolere volens iret ad papā dicens. quidā homo tale pctm̄ cōmiſit. nō exprimēdo ꝑſonam. Attn̄ in fine penituit et obtinuit abſolutōem. nō emendato pctō. Imponite ergo michi pn̄iam qualemcunqꝫ vultis et tolerare poſſim. qꝛ ego paratus ſum ꝑ eo pctm̄ il lud emēdare. Uere ſi nō eſſet iſti impo ſita maior penitētia niſi vnū pat̓ nr̄ vale ret illi anime ad diminutionē pene ī pur gatorio Uerba querimōīe xp̄i de romanis ad ſpōſam. et de crudeli ſen tentia cōtra eos a xp̄o illata ſi in pecca tis ſuis moriantur ¶ Capitulum. x. Ilius dei loquit̉ hec verba di cens. A O roma tu mi chi pro multis bn̄ficijs malaꝫ retributōem repēdis: Ego ſum deꝰ qui omīa creaui. meāqꝫ maximā caritatē ꝑ corꝑis mei duriſſimā mortē manifeſtaui quā ꝓpria voluntate pro animarū ſalute ſuſtinui. ¶ Tres itaqꝫ vie ſunt quibꝰ te adire volui. ⁊ vere in om̄ibus eis tu me prodere voluiſti. In prima em̄ via lapi dem magnū ſuſpēdiſti ſuꝑ caput meū. vt me conterēt. In ſcd̓a via acutā lanceaꝫ poſuiſti. q̄ non ſineret me ad te procede re. In tercia via michi foueā fodiſti. vt in eam incaute cadēs ſuffocarer. ¶ Sꝫ iſta que iā dico. nō corꝑaliter ſed ſpūali ter debēt intelligi. Ego quidē ad habi tatores romē qui talit̓ faciūt loquor. ſꝫ nō ad amicos meos qui eoꝝ oꝑa nō ſec tant̉: Prima itaqꝫ via qua venire ſolitꝰ ſum ad cor homīs eſt verus timor dei ſuꝑ quē homo ingentē ſuſpēdit lapideꝫ. hoc eſt magnā cordis duri p̄ſumptōem. non timēs iudicē cui nemo reſiſtere po teſt. ſed ita in corde ſuo dicens. Si venerit ad me timor dei. cōteret eum p̄ſum ptio cordis mei. Scd̓a via qua venio ē diuini conſilij infuſio. que eciā multori ens aduenit p̄dicatōibus et doctrinis Tunc nempe in hac via homo lanceam ponit ꝯͣ me. dū delectabilit̓ peccat ꝯtra p̄cepta mea. ꝓponens firmit̓ in mal̓ ſuis ꝑſeuerare. donec non poterit ea ampliꝰ vſitare. Hec certiſſime eſt illa lancea q̄ non ſinit ad eū venire grām dei. B Tercia aūt via ē illuminatio ſpūs ſancti in cuiuſlibet homīs corde. ꝑ quā homo intelligere pōt et penſare que et quāta pro eo fecerā. et qualia pro ip̄o paſſus fu eram in meip̄o. In hac ſiquidē via pro fundam michi fodit foueam. ſic dicēs in corde ſuo. Quidqͥd michi libet hoc mi chi ſua caritate carius eſt. ſufficit em̄ mi chi de hijs que in hac vita delectant me cogitare. et ſic diuina caritas vna cum oꝑbus meis. quaſi in ꝓfunda fouea ab eo ſuffocant̉. Uere habitatores rōe hec omīa michi faciunt. et certiſſime verbis et oꝑibus hec oſtendūt. Uerba et oꝑa mea pro nichilo reputantes. michiqꝫ et matri mee ac ſcīs meis in ioco ⁊ ſerio in leticia et ira maledicētes. et contumel as pro grārūactionibus offerentes Ill quidem nō viuūt iuxta ꝯſuetudinē xp̄ia noꝝ ſicut ſcā eccleſia p̄cipit. qꝛ maiorem caritatē non hn̄t ad me ꝙͣ demones. qui magis miſerias ſuas ſuſtinere volūt et naliter ſuamqꝫ maliciam retinere. ꝙ mi videre michiqꝫ in ꝑhenni gl̓ia adherere ¶ Sic vtiqꝫ ſunt illi qͥ corpus meū nō lunt accipere. qd̓ in altari de pane ſicut egoip̄e conſtitui conſecrat̉. cuiꝰ ꝑcept iuuat maxime ꝯtra dyabolica temptatiꝰ one: O ꝙͣ miſeri ſunt qͥ tale iuuamē duꝰ ſani ſunt. magis ꝙͣ venenū reſpuūt ⁊ ab horrent. qꝛ nolunt ſe a pctīs refrenare. G Nūc igitur ꝑ vnā viam eis īcog nitaꝫ veniā cū potentia deitatis mee. vl dictam mee hūanitatis contēptoribꝰ in ferendo. Et ſicut ip̄i michi tria obſtaci in vijs ſuis. ne ad ip̄os īprediar ꝑ Quartus Liber. Ita et ego alia tria ip̄is parabo. quorū amaritudinē viui et mortui ſentiēt ⁊ gu ſtabunt. Lapis itaqꝫ meus mors eſt ſubi tanea et improuiſa. que ſic eos conteret ꝙ omīa que hn̄t ad iocunditatē ſuaꝫ hic remanebūt. ⁊ ſola anima ad iudiciū me um venire cōpellet̉. Lancea vero mea ē iuſticia mea. que ita eos a me remoue bit. ꝙ nunꝙͣ guſtabūt bonitatē meā qui eos redemi. et nunꝙͣ videbunt pulcritu dinem meā qui eos creaui. Fouea auteꝫ mea eſt inferni tenebroſa obſcuritas. in quā ip̄i cadent. viuēdo ibi in miſeria ſem piterna. Oēs angeli mei in celo et om nes ſancti condemnabūt eos. Omēſqꝫ demones omēſqꝫ aīe in inferno maledi cent eis. Sed illos noto et de illis hec dico. qͥ ita diſpoſiti ſunt ſicut eſt dictū ſu perius. ſiue fuerint religioſi ſiue ſecula res clerici. ſiue layci ſiue ml̓eres ſiue ip ſoꝝ filij ⁊ filie. qui ad tantam deuenerūt etatē. ꝙ intelligūt deū om̄ia pctā vetu iſſe. et nichilominꝰ tn̄ pctīs ſe implicant voluntarie. amore dei excluſo. eiuſqꝫ ti more paruipenſo. ¶ Ueruntū talis eſt michi adhuc volūtas. qual̓ ſuit michi pē denti in cruce. Idem enī ſum mō qͥ tunc fui. qn̄ latroni miſcd̓iam petēti pctā oīa dimiſi. et celi portas aperui. Alteri qͦꝫ la troni me contēnēti. inferni clauſtra pa tefeci Ubi pro peccatis ſuis eternaliter cruciatur. Uerba ſcē agnetis ad virginē gl̓ioſam ip̄am laudantia et bn̄di centia. et qualit̓ rogat virginē pro filia. et de rn̄ſione dn̄i et virginis dulci et cō ſolatoria ad ſpōſam. et qualit̓ iſte mūdi per ollam deſignatur. Capl̓m. xj. Gnes loquit̉. At O ma ria mater ⁊ virgo virginū tu merito vocari pote̓is au rora. quā ſol verus ilūs xp̄s illumīauit. Sed nūquid voco te aurorā ꝓpter rega lem ꝓgeniem. aut ꝓpter diuitias et hono res? Nequaquā Sed merito dicenda es aurora ꝓpter hūilitatē. ꝓpter fidei illu minatōem. ꝓpter ſingulare votū caſtita tis: Tu em̄ es veri ſolis nūcia et produ ctiua. Tu iuſtoꝝ leticia. Tu demonum expulſio. tu conſolatio peccatoꝝ Ergo rogo te ꝓpter nuptias iſtas qͣs deꝰ fecit tecum hora iſta. vt filia tua ſtare poſſit in honore et amore filij tui: ¶ Reſpōdit mater dei. Qūo intelligis nuptias iſtas edicito ꝓpter iſtā que hec audit? Rn̄dit agnes. Tu vere vtrūqꝫ mater et virgo et vxor es. Nā pulcerrime facte ſunt in te nuptie hora iſta. cum deus hom̄i in te coniuctus eſt. abſqꝫ confuſione et dimi nutione deitatis. Uirginitas qͦꝫ et mat̓ nitas ſociate ſunt. illeſo virginitatis pu dore. ſimulqꝫ mat̉ et filia facta es tui cre atoris. Illum quippe hodie genuiſti tꝑa liter. qui a patre eternaliter genitꝰ. oīa cū patre operatus eſt. Nā ſpūſſanctꝰ in te fuit et extra te et circūquaqꝫ tecum. qui fecundauit te conſentiente nūcio dei Ipſeqꝫ filius dei qui hodie natus eſt de te. eciam fuit in te anteꝙͣ nūcius ſuus ꝑ ueniret ad te. Ideo fac mīam cum filia tua. B Ipſa em̄ ſil̓is eſt illi pauper cule mulieri. q̄ habitans in conualle. ni chil habebat niſi modicū viuidū vtpu ta gallinā vel anſerem. que ad dn̄m qui in mote vallis habitabat tm̄ affecta eſt. ꝙ quidqͥd habebat viuidū dn̄o in mōte ex caritate offerebat. Cui rn̄dit dn̄s Suꝑabundo in om̄ibus. nec tua michi ſunt neceſſaria. ſꝫ forte ideo parua tribu is vt tibi maiora tribuant̉. Cui illa Non inquit hec ideo offero qꝛ tibi neceſſaria ſunt. ſꝫ qͥa me tantillā pauꝑculā cohabi tari feciſti monti tuo. a ſeruiſqꝫ tuis ho norata ſū. Ideo tantillū qd̓ michi tn̄ eſt conſolatoriū offero tibi. vt probes ꝙ fa cerem maiora ſi valerē. ⁊ ne gr̄e tue ſim ingrata. ¶ Rn̄dit dn̄s. qꝛ me tāta cari tate dilisgi. ego eleuabo te ad montem meū. et dabo tibi et tuis veſtes ⁊ victū annualē. ¶ Sic nūc ē filia tua diſpoſita ij l. iiij Quartus Liber. Ipſa enim illud ſolū qd̓ habebat viuidū ideſt amorem mūdi et filioꝝ reliquit tibi Ideo tue pietatis eſt prouidere eiy O Rn̄dit mater ad ſpōſam filij dicēs. Filia ſta ſtabilis Ego rogabo filiū meum qui dabit tibi victuꝫ annualē. et collocabit te in mōte. vbi milia milium angelorum ſeruiūt ei Nā ſi cōputarent̉ oēs homīes qui nati ſūt ab adam. vſqꝫ ad nouiſſimū qui naſciturus ē in fine mūdi. pluſꝙͣ de cem angeli īueniunt̉ pro vnoquoq̄ hoīe Mūdus quippe nō eſt niſi. quaſi q̄dam olla. Ignis vero ſubtus ollam ⁊ cinis ſunt amici mūdi. Sed amici dei ſunt qͣſi cibus optimus in olla. Ergo qn̄ parata fuerit menſa. tūc cibus dulcis p̄ſentabit̉ dn̄o et delectabit̉ in eo. ſolla v̓o franget̉ ſed tn̄ ignis non exſtinguetur Uerba virginis inrīs ad filiam de reuolutōe amicoꝝ dei in hͦ mundo. nūc in tribulatiōibus ſpūalibus nunc in conſolatōibus. et quid ſit tribu latio ſpūalis et conſolatio. et qͣliter ami ci dei debent gaudere et conſolari tem poraliter. Capitulū. xij. Ater loquit̉. A Ami ci dei debent volui in mūdo nūc tribulatiōe ſpūali. nunc conſolatōe ſpūali. Conſolatio vero ſpi ritualis ē infuſio ſpūſſcī. ꝯſideratio mag naliū operū dei. Admiratio patiētie eiꝰ Et qn̄ hec omīa delectabilit̓ oꝑe adim plent̉. Tribulatio vero ſpūalis eſt illa. qn̄ contra voluntatē cogitatōes immū de et inoportune conturbāt mentē. quā do mens anguſtiat̉ de inhonoratōe dei. ⁊ de diſpendio aīarum. qn̄ animꝰ ex ratio nabili cauſa cogit̉ tꝑalibus ſollicitudini bus implicari. Sic eciā amici dei. qn̄qꝫ pn̄t ꝯſolari conſolatiōe tēꝑali. ſicut de verbis edificatorijs. de ludo honeſto ſeu de alijs oꝑbus in quibus nichil de tractoriū ſit aut inhoneſtū. Sicut ꝑ exē plum intelligere poteris. ¶ Si enī pug nus ſemꝑ tenet̉ clauſus aut cōtraheren tur nerui. aut manus debilitaret̉. Sic eciam in ſpūalibꝰ Si em̄ animus ſtaret ſemꝑ in ꝯtemplatōe. aut obliuiſcēs ſei ſum euaneſceret ſuꝑbia. aut minueretur corona gl̓ie ſue. Ideo amici dei qn̄qꝫ ꝯſo lant̉ ſpūs ſcī infuſione. qn̄qꝫ tribulantur dei ꝑmiſſione. qꝛ ꝑ tribulatōes extirpan tur radices pctōꝝ. et fructus iuſticie ra dicant̉. B Ueruntū deꝰ qͥ videt cor da et intelligit om̄ia. moderat̉ tēptatio nes amicoꝝ ſuoꝝ vt ſint eis ad ꝓfectū qꝛ oīa facit et ꝑmittit iuſte in podere et mēſura. Ergo qꝛ tu vocata es ī ſpm̄ dei noli ſollicitari de lōganimitate dei. quia ſcriptū eſt ꝙ nemo venit ad deum niſi pr̄ traxerit eū. ¶ Sicut em̄ paſtor cū faſci culo floꝝ attrahit et allicit oues in do mū. poſtea claudēs diligent̓ domū. licet oues diſcurrāt ꝑ ambitū nō tn̄ habebūt egreſſum. qꝛ domus munita ē ꝑietibus. tectū altū. ianue qͦꝫ clauſe. ¶ Propt̓ qꝛ oues aſſueſcūt comedere fenū. intm̄ ꝙ facte māſuete. eciā comedūt fenū de ma nū paſtoris. Sic eciā eſt factū tecū Illa em̄ q̄ tibi antea videbant̉ īportabilia et difficilia. iam facta ſūt leuia. intm̄ ꝙ te nichil iā delectat ſicut deus Uerba xp̄i ad ſpōſam quę lacrime deo ſunt accepte et q̄ non et de quibꝫ fienda ſeu eroganda eſt el moſinaᵗ pauꝑibus ꝓ aīabus defunctorū et de ꝯſilio et rogamīe xp̄i ad ſponſam ¶ Capitulum. xiij. Ilius loquit̉. A Mira ris cur illū nō audio quē vi des ml̓tas habere lacrimas et plurīa largiri pauꝑibꝫ ꝓ honore mei Rn̄deo tibi ad primū. Ubi duo fōtes di currūt. frequent̓ contingit. ꝙ in vnū cō uenientes. alterius aqua q̄ turbida ē ē lutoſa. macl̓at ⁊ deturpat aquā fotis pꝑ riſſimi. quā factā lutoſam qͥs poterit bi bere? Sic ē eciā de lacrimis multorū Quorundā enī lacrime qn̄qꝫ procedi Quartus Liber. ex humiliatōe inclinatōis nature Quā doqꝫ ex mundi tribulatione et timore in ferni. Taliū enim lacrime lutoſe ſunt et fetide. qꝛ non procedūt ex caritate dei Sed ille lacrime ſūt michi dulces. que procedūt ex cōſideratōe beneficioꝝ dei et ex conſideratione ſuoꝝ pecccatorum et amore ad deū. Tales lacrime eleuāt aīam a terrenis in celū. et regenerāt ho minē ad vitā eternam. Nā duplex eſt ge neratio carnalis et ſpūalis. Carnal̓ ge neratio. generat hoīem de immundicia ad īmundiciā. Plorat damna carnis. ſu ſtinet gaudent̉ labores mūdi: Taliū fili us nō eſt filius lacrimarū. qꝛ ꝑ tales la crimas nō acquirit̉ vita eterna. Sꝫ illa generat filiū lacrimarū. q̄ plorat diſpen dra aīe. que ſollicita ē ne filius offendat deū. Talis mat̓ ꝓpinquior filio ē ꝙͣ quē generat carnalit̓. qꝛ ꝑ talem generatio nē acquirit̉ beata vita. B Ad ſcd̓ꝫ ſcꝫ ꝙ tribuit elemoſinas pauꝑibus Re ſpondeo tibi. Si emeres tunicā filio tu o ex pecunia ſerui tui. nūquid de iure nō eſſet tunica eius qui poſſidebat pecuni am? eſſet vtiqꝫ. Sic eſt eciā ſpūalit̓. Nā quicunqꝫ grauat ſubditos ſuos aūt ꝓxi mos. vt ex eoꝝ pecunia ſuccurrat anīa bus caroꝝ ſuorum. plus me ad iram pro uocat ꝙͣ mitigat. qꝛ ablata iniuſte. ꝓde runt hijs qͥ bona iuſte antea poſſidebāt et nō pro quibus dant̉. ¶ Ueruntū qͥa iſte benefecit tibi. bn̄faciendum eſt ei et ſpūaliter et corporaliter. ſpūaliter fūden do ad deū preces pro eo. qꝛ nullus credit quantū deo placent p̄ces humiliū. ſicut per exēplum oſtendā tibi Si quis offer ret regi magnū pondus argēti. diceret̉ a circūſtantibus. hec eſt magna pn̄tatio Si vero legeret vnū pater nr̄ regi. deri deret̉. Sic ē e cōtra apud deū. Quicun qꝫ em̄ offert pro aīa alterius vnū pater noſter. acceptius eſt deo pondere mag no auri. Sicut patuit in illo bono gre gorio. qui oratōe ſua. etiam infidelē ce ſarem eleuauit ad altiorē gradū. C Scd̓o dicito ei hec verba. qꝛ benefeciſti michi. rogo deū oīm remuneratoreꝫ. vt reddat tibi ſcd̓m grām ſuā: ¶ Itē dic̄ ei ſic. cariſſime vnū conſulo tibi. et vnū ro go. Cōſulo vt aꝑias oculos cordis tui. conſiderādo inſtabilitatē et vanitatē mū di. Recogitando quantū refriguerat ca ritas dei ī corde tuo. Et ꝙͣ grauis ē pe na et horrendū iudiciū futurū. et attra he caritatē dei in cor tuū. diſponēdo oīa temꝑa tua. bona tꝑalia. oꝑa affectus et cogitationes ad honorem dei. filios qͦꝫ tuos trade ordinationi et diſpoſitōi dei nichil ꝓpter eos de amore dei minuendo Scd̓o rogo vt in orōnibusⁱ tuis impe tres. qͣtinus deus qui omīa poteſt donet tibi patientiā. et impleat cor tuū ſua bn̄ dicta caritate. Uerba ꝯfortatiua xp̄i ad ſponſam in timore poſitā. ꝙ nō debe at timere. de hijs que vidit et audiuit. qꝛ ſpūſſancti ſunt. et qūo dyabolus ꝑ ſer pentē et leonem. cōſolatio ſctīſpūs ꝑ lin guam deſignantur. et qualiter ſit oppo nendum dyabolo. Capl̓m. xiiij. Ilius loquit̉. A Cur ti mes et ſollicitaris ex eo. ꝙ dyabolus immittit aliqua in verba ſpūſſancti. Nunqͥd aliqn̄ audiſti eum ſeruare linguā ſuā ſanam. qui eā mi ſit inter dentes leonis cōmoti? Aut nū quid aliquis qn̄qꝫ ſuxit mel dulciſſimuꝫ de cauda ſerpentisᶻ nequaꝙͣ. Sed qͥs eſt leo. vel ſerpēs niſi diabolus? Leo ꝓ pter maliciam. ſerpens ꝓpter aſtutiam. Quid vero lingua niſi ꝯſolatio ſpūſſan cti? Quid namqꝫ eſt linguā ponere īter dentes leonis. niſi verba ſpūſſancti qui in ſpecie lingue apparuit. ꝓpter fauorem et laudē humanā dicere? Ergo quicun qꝫ laudes dei ad placendū hom̄ibus lo quit̉: Hic vtiqꝫ mordetur ⁊ decipitur a dyabolo. quia verba illa ꝙͣuis ſint dei. nō ꝓcedūt de ore caritatis dei. et līgua l. v. Quartus Liber ſcilicet ſpirituſſancti conſolatio auferet̉ ab eo. Qui vero nichil deſiderat niſi de um omniaqꝫ mundialia ſunt ei moleſta. nec corpus affectat videre nec audire n ſi que dei ſunt. Animaqꝫ eius in infuſio ne ſpūſſancti letatur. hic talis decipi nō poteſt. qͥa ſpūs malus cedit ſpūi bono nec audet ei appropinquare. G Quid vero ſignificat mel de cauda ſer pentis ſugere. niſi conſolatōem ſpūſſanc ti de ſuggeſtionibus diaboli ſperare. qd̓ nequaꝙͣ fieri poteſt. qꝛ dyabolus ſe ma gis millies occidi ꝑmitteret. ꝙͣ vnicum verbum conſolatoriū daret anime. cuiꝰ exitus tenderet ad finem vite. Ergo no li timere. Deus enim qui incepit bonū tecum perficiet ad finem bonur ¶ Ue runtamē ſcito ꝙ dyabolus eſt quaſi ca nis dimiſſus de copula. qn̄ videt te non eſſe in infuſione ſpirituſſancti. currens ad te cum temptatōibus et ſuggeſtioni bus ſuis. Sed ſi oppoſueris ei aliqd̓ du rum ꝙ dentes ſui vel doleant vel obſtu peſcant. ſtatim reſiliet a te nec nocebit tibi: Quid vero eſt durum opponendū dyabolo. niſi caritas diuina et obedien tia mandatorum dei. que cum viderit di ab olus perfecte in te. ſtatim dentes eius ideſt conatus eius et voluntas fruſtra bitur. quia conſiderat te om̄ia cōtraria magis velle pati ꝙͣ mandatis dei ꝯͣire Uerba xp̄i ad ſpōſam cur boni in hac vita tribulant̉ ⁊ mali ꝓ ſperantur. ⁊ qūo deus probat per exem plum. ꝙ qn̄qꝫ promittit temꝑalia. in qui bus ſubintelligunt̉ ſpūalia. et qualit̓ de us non predixit ſingula ad certas hora cū oēs hore et momēta. ei ſunt nota Capitulū. xv. Ilius dei loquitur. A Miraris cur amicum dei ho norandum. audiſti tribulari Inimicū vero dei honoratū. quē crede bas flagellādū. ſicut dictum fuit tibi in alia diuina viſione: Rn̄deo tibi. verba mea. et ſpūaliter et corporaliter intelli gi debent. Quid enim eſt tribulatio mū di. niſi p̄paratio quedam et eleuatio ad coronaꝫ? Quid vero ꝓſperitas mundi hom̄i ab vtenti gratia. niſi deſcenſus qui dam ad perditiōem? Ergo tribulari in mundo. vera exaltatio eſt ad vitam Pro ſperari vero in mūdo hom̄i iniuſto. verꝰ deſcenſus eſt ad infernū: ¶ Ideo ad in ſtruenduꝫ patientiā tuam in verbis dei. dico tibi vnū exemplū. Quaſi mat̓ vna eſſet habēs duos filios. quorū vnus na tus fuit in obſcuro carcere. nichil ſciēs nec audiens niſi tenebras et lac matris Alius vero natus fuit in tugurio ꝑuo. habens cibum humanū. requiē in lecto ſeruitiū ab ancilla Ei vero qui in carce re natus fuit. dixit mater. O fili ſi volu eris egredi a tenebris. habebis cibum de licatiorem. lectū molliorem et tutiorem locū Quod puer audiēs egreſſus ē. qꝛ ſi mater ꝓmiſiſſet ſublimiora. ſcꝫ vel cur rentes equos vel domos eburneas aut latam familiā. nō credidiſſꝫ. quia nichil nouerat niſi tenebras. et lac maternum Sic et deus qn̄qꝫ parua ꝓmittit in qui bus altiora intelligit. vt homo ꝑ tꝑalia addiſcat celeſtia cogitare. B Alte ri vero filio dixit mater. O fili quid ti bi vtilitatis eſt morari in iſto vili tugu rio? Audi igit̉ conſilium meū et prode rit tibi. Ego ſcio duas ciuitates. In p̄ ma eſt habitātibus gaudium int̓minabi le et indicibile. honorqꝫ ſine fine In ſcd̓a eſt exercitiū pugilum. vbi oēs qui pugꝰ nant fiunt reges. omēſqꝫ qui vincuntur vincunt. Qd̓ puer audiens ⁊ egredies ad ſtadium. regreſſus dixit matri Uidi inquit mirabileꝫ ludū in ſtadio. alij pro ſternebant̉ et conculcabant̉. Alij dent dabantur. et mortificabant̉. actū omēs tacebant omēs ludebant. nulluſqꝫ con tra proſternentes ſe leuauit caput ſiūe manum: ¶ Rn̄dit mater. Ciuitas iſta quā vidiſti nō eſt niſi ſuburbiū ciuitatis glorie In iſto enim ſuburbio exꝑiri vult Quartus Liber. dn̄s illos. qui fuerint apti intrare ciuita tem glorie. Et quos viderit vigilantio res ad certamina. hos in gloria ſublimi us coronabit. Et ꝓpterea in ip̄o ſubur bio reſident hij. qui probaturi ſunt illos qui in gloria ſunt coronandi. Quod ve ro vidiſti proſtratos denudari. verbera ri. et tacere. hoc ideo eſt. quia veſtes no ſtre maculate ſūt ex tenebris tugurij no ſtri. que vt ſubtilius mundent̉ opus ē magno certamīe et labore. Cx Rn̄ dit puer graue eſt conculcari ⁊ tacere melius enim iudico redire ad tuguriuꝫ meum. Cui mater. Si inquit manſeris ī tugurio noſtro. orientur ex tenebris no ſtris et fetoribus vermes ⁊ ſerpentes qͦ rum auditu horreſcit auditus tuus quo rum morſu infrigidabitur omnis virtꝰ tua. quorum cohabitatōe malles nō fu iſſe natus Quod puer audiens ⁊ corpo rale bonum appetens. qd̓ tamen mater intellexit ſpiritualiter. factus eſt anime quior et quotidie incitabatur ad coro nam. Sic facit et deus Nam quandoqꝫ promittit et tribuit temporalia. quādoqꝫ promittit carnalia in quibus ſubintelli git ſpiritualia. vt ⁊ animus per accepta munera incitetur ad feruorem dei. ⁊ per intellectum ſpiritualē humilietur. Ne deſeip̄o preſumat. Sicut fecit deus iſra heli. Primo namqꝫ promiſit et dedit eis temꝑalia. et cum eis fecit eciam mirabi lia. vt per talia erudirentur ad inuiſibi lia et ſpiritualia. Deinde facta in eoruꝫ intellectu maiori deitatis cognitione. cū ꝓphetis deꝰ loquebatur obſcura ver ba. et difficilia ad intelligendum. inter miſcens quedam cōſolatoria et gaudio ſa. quando ſcꝫ promiſit populo reditū ad patriam. pacem perpetua. oīaqꝫ ruino ſa edificanda. Que om̄ia promiſſa licet ppl̓us carnalis ītellexit et habere ea vo luit carnaliter. deus tamē quedam car naliter quedā vero ſpūaliter ad implen da p̄ſciuit et prefiniuit. D Sed po tes querere. Cur deus cui omēs hore et momenta nota ſunt. nō plane et ad rec tas horas p̄dixit ſingula. aut cur alia di xit. et alia notauit? Rn̄deo tibi. Iſrahel carnalis erat. et carnalia ſola deſidera bat. nec inuiſibilia niſi per viſibilia perci pere poterat. Ideo placuit deo multis modis erudire populū ſuum. vt creduli promiſſionum dei coronarent̉ ſublimius ꝓpter fidem. vt proficientes in bono fer uerent amplius. vt deſidioſi ſuccenderē tur ad deum feruentius. vt tranſgrediē tes deſiſterent peccare liberius. vt tri bulati tolerarēt miſerias ſuas patientiꝰ vt laborantes ſubſiſterent delectabiliꝰ. vt expectātes ꝑ obſcuram promiſſioneꝫ ſublimius coronarent̉. Si em̄ deꝰ car nalibus ſola ſpūalia promiſiſſꝫ oēs tepu iſſent ab amore celeſtium. Si vero ſola carnalia promiſiſſet. q̄ tūc differētia fui ſet hom̄i et iumēto? Sed pius et ſapiēs deus. vt hō moderate tanꝙͣ moriturꝰ. iu ſte gubernaret corpus ſuum dedit ei cor poralia. vt aūt appeteret celeſtia oſten dit bn̄ficia et miracula celeſtia. vt vero timeret peccare oſtēdit iudicia terribi lia. ⁊ īmiſſiones ꝑ angelos malos. vt eci am illūiator promiſſionū et dator ſapien tie expectaret̉ et deſideraret̉. obſcura et dubia cum ꝯſolatorijs int̓miſcebantur E Sic eciā adhuc hodierna die. de us ꝑ ſil̓itudīes corꝑales indicat indicia ſpūalia. ⁊ loq̄ndo corꝑalē hōreꝫ ītelligit ſpūalē. vt ſoli deo om̄e magiſteriū tribu ant̉. Quid em̄ ē honor mūdi niſi vētꝰ et labor ⁊ dimīutio diuīe ꝯſolatōis? Quid vero ē tribulatio niſi p̄paratio virtutū. Ergo promittē iuſto honorē mūdi. qͥd ē niſi p̄uatio ꝯmodi ſpūal̓? Promittē vero tribulatōes mūdi. qͥd ē niſi medicamētū ⁊ ātidotū magne īfirmitatis? ¶ Propte rea filia v̓ba dei ml̓tiplicit̓ intelligi pn̄t. nec tn̄ ob hͦ aliqͣ in deo mutabilitas ē cō ſiderāda. ſꝫ ſapīa eius admirāda et formi danda Nā ſicut in ꝓphetis ml̓ta dixi cor poraliter. que et corporaliter ꝑficieban tur. Multa eciam dixi corporaliter. que Quartus. Liber ſpūaliter ꝑficiebant̉ vel intelligebantur Sic facio et nūc. et quādo hec ꝯtingūt cauſam eorum indicabo tibi. Uerba virgīs ad filiā qūo dyabolus aſtute frequenter ducit ſub deuotionis pelle aliqn̄ aliquos īter ſeruos dei. vt ip̄os perturbent. et qͥbus indulgētie largiunt̉. ⁊ quomō diſpoſitio eccleſie per anſerē et deus ꝑ gallinaꝫ d ſignantur. et qui ſunt digni vocari pull Capl̓m. xvj. dei. Ater loquit̉ ſponſe xp̄i A Cur collegiſtis iſtuꝫ. cuius Olingua magniloqua. vita ig nota. mores mūdiales? Rn̄dit illa. quia inquit credebat̉ bonus. ⁊ ne confunde rer ſi hō lingue note deſpiceretur Uerū tn̄ ſi deo diſplicuiſſet p̄ſcirem. nō magis eum ꝙͣ ſerpentē collegiſſem. ¶ Cui ma ter. Hec inquit voluntas tua bona. cu ſtodiuit et refrenauit linguā eius ⁊ cor ne vos ad ꝑturbatōem cōmoueret. Di abolus quippe aſtutꝰ adduxit vobis lu pum in vellere ouis. vt inueniret occaſi onē ſollicitādi vos. et in vos garriendi Rn̄dit illa. Nobis apparet ꝙ ſit deuotꝰ et penitens. et ꝙ viſitat ſctōs et dicit ſe velle abſtinere a peccato. ¶ Rn̄dit ma ter. Ubicunqꝫ anſer eſt cum pēnis Dic vtrum comeditur caro an pene? Nōne penne abhomīabiles ſunt ſtomacho. ca ro vero cibat et confortat? Sic eſt ſpū aliter diſpoſitio et conſtitutio ſcē eccl̓ie Eſt enim qͣſi anſer. in qua eſt corpus xp̄i tanꝙͣ caro recētiſſima Sacramēta ſunt quaſi interiora anſeris. ale vero ſignifi cāt virtutes et actꝰ martirū et cōfeſſo rum: Plume aūt notāt caritatē et patiē tiam ſanctoꝝ. Sꝫ penne ſignificāt indul gētias. qͣs ſancti viri conceſſerūt et pro meruerūt. Ergo omīs qͥ venit ad indul gētias ea intentōe. vt a pctīs prioribꝰ ab ſoluat̉. et tn̄ vt remaneat in priori vicio ſa conſuetudīe. hic qͥdem hꝫ pennas anſe ris. de qͥbus nec cibat̉ nec confortat̉ aīa Sed ſolummodo ſi ſumant̉ operant̉ ad reiectiorē. B Qui vero eo anīo ve niunt ad indulgentias. vt deinceps fug ant peccata. vt iniuſte ablata reſtituāt. vt leſis iniuſte ſatiſfaciāt. vt vnum obu lum cū turpi lucro non acqͥrant. vt ad vnum diem viuere non vellēt niſi ſcd̓m velle dei. vt in aduerſitate et ꝓſperitate deo voluntatē ſuā ſubmittant. vt hono res mūdi et amicicias eius fugiant. hic quidem talis habebit remiſſionē pctōrū. ſimiliſqꝫ eſt angelo dei in conſpectu dei ¶ Ei vero qui gaudet de abſolutōe pec catoꝝ priorum. nec tn̄ habet voluntateꝫ relinquēdi pͥores vanitates et inordina tas mētis ſue affectiones. ſed iniuſte ac quiſita vult retinere. munduꝫ in ſe et ir ſuis diligere. de humilitate erubeſcere conſuetudines prauas nō fugere. carnē ſuā a ſuꝑfluis non reſtringere. huic q̇dē valent penne id eſt indulgentie ad reie ctionē. id eſt ad obtinendū contritionē et confeſſionē. quibus eijcit̉ peccatū et acquiritur gratia dei. ¶ Euolabitqꝫ qͣ ſi pennis quibuſdā de manu dyaboli in ſynū dei. Si tn̄ ad hec obtinenda. ꝑſona liter cum voluntate bona velit cooꝑa ri. Rn̄dit illa. O mat̓ miſcd̓ie ora ꝓ iſto vt gratiam inueniat in cōſpectu filij tui Cui illa Spūſſanctus inquit viſitat eū ſed aliquid quaſi petra iacet ante cor ei probibens ne gratia dei ingrediat̉. C Deus quippe eſt quaſi gallina calefaci ens oua. de quibus fiunt viuentes pulli Omnia itaqꝫ oua que ſubtus gallinam ſunt. recipiunt calorem eius. non auteꝫ alia circumiacentia. nec mater frangit teſtam oui in qua pullus concipitur. ſed ip̄e pullus roſtro ſuo temptat frangere Quod videns mater. illi pullo calidio rem locuꝫ preparat vbi ſubſiſtat. ¶ Sic deus oēs cū gratia ſua viſitat. Eos ve ro qui ſic cogitant. Nos inquiunt abſt nere volumꝰ a pctō. ⁊ inqͣntū poſſumꝰ conari volumꝰ ad ꝑfectōeꝫ. hos viſitat ſpūſſcūs frequentiꝰ vt ꝑfectius poſſint Quartus Liber Qui vero oēm voluntatē ſuā cōmittūt deo. nolētes nec mīma facere contra a morem dei. ſꝫ ſequunt̉ eos qͦs viderīt tē dere ad ꝑfectiora. et ſtant hūiliuꝫ hoīm conſilio. reluctātes diſcrete motibꝰ car nis ſue. hos qͣſi gallina pullos ſubijcit ſi bi deus. faciēdo eis iugū ſuū leue. et ꝯſo lando eos in difficultatibꝰ ſuis D Qui vero ꝓpriā ſequunt̉ voluntatē. cogi tātes modica bona q̄ faciūt eſſe digna a pud deū mercede. nec conant̉ ad maio rē ꝑfectōem. ſed ſtāt in hijs q̄ mentē de lectant. excuſantes fragilitatē ſuā exem plis alioꝝ. et leuigātes culpas ſuas per uerſitatibꝰ alioꝝ. tales nō fiūt pulli dei qꝛ volūtatē nō hn̄t frāgere duriciā ⁊ va nitatem cordis ſui Sed ſi poſſent vellēt magis diu viuere. vt ī pctō diu poſſent ꝑſeuerare Nō fecit ſic ille bonus zache us. nō ſic magdalena. Sꝫ qꝛ in oībꝰ mē bris offenderāt deū. om̄ia mēbra dederūt ei ad ſatiſfaciendū ei pro offenſis Et qͥa ad mūdi honores aſcenderunt mortalit̓. deſcēderūt in eiꝰ ꝯtemptū hūiliter. quia difficile eſt deū ⁊ mundū ſimul diligere. niſi fuerit ſicut aīal illud qd̓ ocl̓os hēbat an̄ et retro. et tal̓ qͣntūcūqꝫ ſollicitꝰ ē tri bulabit̉ tn̄. Qui aūt tales ſunt ſicut hu iuſmodi zacheus et magdalena. tutiorē partem elegerūt. ¶ Declaratio ¶ Hic aduocatꝰ oſgocie venit ad ānū iubileum plus ex timore ꝙͣ amore de quo loquit̉ xp̄s in roma. Omīs qͥ euaſerit pe riculū aliqd̓. cauendū eſt ne recidiuet in priora Nā naute eciā in portu nimiū cō fidētes ꝑiclitāt̉. Ideo iſte caueat ſibi ne veniat ad priorem ſtatū officij ſui. Alio qui niſi cauerit amittet deſiderabilia Cō gregata veniēt ad extraneos. Filij nō re cipient hereditatē. et ip̄e nō ſine dolore aput alienos moriet̉. Hic rediēs factus eſt iterū exactor et oīa ita euenerunt. Anformatio optīa ſan cte agnetis ad filiā. ad bene et laudabili ter viuendū. et ad malā vitā ⁊ deo ingra tam p̄cauendū. In qͣ fortitudo et patien tia ꝑ currū. ꝑ qͣtuor vero rotas deſignā tur iſte quatuor virtutes. ſcꝫ ꝑfecte oīa relinquere ꝓpter deū. hūilitas et deū ſa pient̓ diligere. carnēqꝫ diſcrete refrena re. et ponunt̉ quedā alia de religioſis. Capl̓m. xvij. Gnes loquit̉ ſpōſe xp̄i. A Uidiſti inquit dn̄am ſuꝑbaꝫ in curru ſuꝑbie hodie. Cui ſpōſa rn̄dit. Uidi inquit et tabeſcebam qꝛ caro et ſanguis. puluis et ſtercꝰ ſe ibi laudari querit. vbi merito debet ſe hu miliare. Quid enī eſt talis oſtentatio ni ſi prodiga donoꝝ dei conſumptio. vulgi ad miratio. iuſtoꝝ tribulatio. pauꝑū de ſolatio. dei prouocatio. ſuiip̄ius obliuio. iudicij futuri grauior diiudicatio. et diſ pendiū animarū? Rn̄dit agnes Gaude filia. qꝛ a talibus erepta es. ꝓpterea ⁊ de ſcribere tibi currū quendā volo. in quo te ſecure poteris reclinare. Currꝰ itaqꝫ in quo ſedere debes ē fortitudo et patīa in tribulatōibus Cū enim homo carnē refrenare cepit. et totā voluntatē ſuam deo ꝯmittere. aut ſollicitat mentē ſuper bia. q̄ hoīem eleuat a ſe et ſupra ſe. quaſi ſil̓is ſit deo et homībus iuſtis. aut certe frāgit eū impatīa et indiſcretio. vt vl̓ re deat ad ſolita. vel deficiat in viribꝰ vt ineptus ſit in labore dei. Propterea ē o pus patiētia diſcreta. vt nec īpatiēs re trocedat. nec indiſcrete ꝑſeueret. ſed vi ribus et temporibꝰ ſe ꝯformet. B Prima vero rota currus iſtiꝰ. eſt volū tas ꝑfecta relinquēdi omīa ꝓpter deuꝫ. nilqꝫ deſiderare niſi deū. Nā ſunt ml̓ti qͥ tꝑalia relīquūt eo fine. vt aduerſitatibꝰ careāt. ⁊ tn̄ nichil eis deſit ad vtilitatē ⁊ voluptatē. quoꝝ rota non eſt bene duc tilis et verſatilis. Qui cum pungit pau pertas deſiderāt ſufficientiā. cum grauat aduerſitas requirūt proſpa. cū temptat eos deiectio murmurant de diſpoſitio ne diuina. et affectant honores. Cum p̄ cipiuntur ꝯtraria q̄rūt ꝓp̓as libertates Quartus. Liber Ergo illa volūtas eſt deo placita. q̄ ni chil de ſuo habere deſiderat. nec in ꝓſpe ritate nec in aduerſitate. ¶ Scd̓a rota eſt hūilitas. qua homo reputat ſe ad oīa bona indignū. ponēs ante oculos ſuos om̄i hora pctā ſua. reum ſe exiſtimando in ꝯſpectu dei. ¶ Tercia rota ē dilige re deum ſapiēter. Ille plane ſapient̓ dili git. qui ſeip̄ꝫ circūſpiciēto odit vicia ſua Qui contriſtat̉ de peccatis ꝓximorū ⁊ parentum ſuoꝝ. letat̉ vero de ſpūali eo rum profectu ad deū. qui amicū ſuū nō optat viuere ad vtile et commodū ſuū ꝓpͥum. ſed vt deo ſeruiat. timetqꝫ ei plꝰ de mundano ꝓceſſu ne offendat deum Talis ergo eſt ſapiēs dilectio. odiendo vicia et nō fouendo ꝓpter fauorē ⁊ hono rem. eoſqꝫ plus diligēdo quos in amore dei viderit feruētiores. G Quarta vero rota eſt refrenatio diſcreta carnis Quicūqꝫ enim eſt in cōiugio et cogitat ſic. Ecce inquit trahit me caro inordīa te. Si vixero ſcd̓m carnem. ſcio pro cer tiſſimo qꝛ iraſcit̉ conditor carnis. qͥ pla gare poteſt et infirmare. qui occidet et iudicabit. Ideo ob amorem et timorem dei. refrenare volo beniuole carnē me am. viuere modo debito et ordinato ad honorem dei. Quicunqꝫ taliter cogitat petens adiutoriū dei. eius rota accepta erit deo. ¶ Si vero religioſus eſt et co gitat ſic. Ecce trahit me caro ad delicio ſa. offert eciam ſe locus tēpus. et bona et etas ad delectandū. attamen adiutori o dei nolo peccare. ꝓpter profeſſionem ſanctā et momentaneū delectatōis bo num. magnū quippe ē qd̓ voui deo. pau per ingreſſus ſum. pauperior egrediar. Iudicium de cunctis ſum facturꝰ Ideo ne offendam deum meū ne ſcandalizem ꝓximum meum. ne meip̄m faciam ꝑiu rum abſtinere volo. Talis abſtinentia digna eſt mercede magna. D Si vero aliquis eſt in honore et delicijs et cogitat ſic. Ecce ego abundo in om̄ibꝰ et pauper deficit. et tn̄ vnus deus ē omniū. quid promerui ego. et quid demero it ille? Quid vero eſt caro niſi cibꝰ ver mium? Quid vero tot delicie niſi nau ſee et occaſio infirmitatis. perditio tem poris et peccati inductiuū? Ideo refre nabo carnem meā ne in ea vermes laſci uiant. ne grauius iudiciū ſubeam. ne tē pus penitētie inaniter expendā. ⁊ ſi forte caro male educata non poterit faciliter flecti ad groſſiora vt pauꝑ. ſubtrahā tn̄ ei paulatiue delicatiora aliqua ſine qui bus bene poteſt ſubſiſtere. vt neceſſita tem habeat nō ſuꝑfluitatem. Quicunqꝫ ergo ſic cogitat et faciendo conatur qͣn tum poteſt. hic et confeſſor et martir vo cari poteſt. quia martirij genus eſt deli cias habere et delicijs non vti In hono re eſſe et honorem cōtemnere. Magnū eſſe apud homīes. et minima ſentire de ſeip̄o. Itaqꝫ talis rota multū placet deo Ecce filia currū figuraui tibi. Cuiꝰ au riga angelus tuus eſt. Si tamē frenum eius et iugum a collo tuo non excuſſe ris. id eſt ſi inſpiratōes eius ſalubres nō dimiſeris. ſenſus tuos et cor tuum ad in ania et ſcurrilia relaxando. E Nūc eciam currum in quo domina illa ſede bat. dicere tibi volo. Currus plane im patientia eius eſt. ſcꝫ contra deum ⁊ cō tra proximum et contra ſeip̄am. Cōtra deum iudicando occulta iudicia eiꝰ. qͥ non proſperatur ad votum. Malignan do contra proximum. quia non conſeqͥ tur bona eius. Impatiens quoqꝫ in ſeip ſam eſt. occulta cordis ſui impatienter oſtendendo. Huius currus rota prima eſt ſuperbia. preferendo ſe alijs et alios iudicando. contemnendo humiles ⁊ ho nores ambiendo. ¶ Scd̓a rota eſt mno bedientia p̄ceptorum dei. que inducit in cor eius excuſatiōem infirmitatis ſue. le uigatōem culpe ſue. p̄ſumptionē cordis malicieqꝫ defenſionē. ¶ Tercia rota ē cupiditatis mūdialiū q̄ īducit ei ꝓdiga litatē inexpēdendo que habꝫ. negligentia et obliuionē ſui et futuroꝝ. anxietatem Liber Quartus cordis. tepiditatē ad amorē dei ¶ Quar ta rota eſt ſuiip̄ius amor. ꝑ quē excludit a ſe dei ſui reuerentiā et timorē. finemqꝫ ſuū et iudiciū non attēdit. Huiꝰ currus auriga eſt diabolꝰ. qui eā ad omīa q̄ ip̄e miſerit in cor eius facit hylarē et auda cem. ¶ Duo vero equi qͥ trahūt currū. ſpes eſt longe vite et volūtas peccandi vſqꝫ in finē. Frenū vero pudor confeſſio nis eſt Qui qͥdem pudor ſic ꝑ ſpem longe vite et volūtatē ꝑſeuerandi in pctō. tra hit animū a recto tramite et in pctō ſic onerat. ꝙ nec t̓rore nec pudore. nec am monitōe ſurgere poteſt. Sꝫ cū ſtare fir miter ſe credit. niſi iuuāte gratia dei. de ſcendet in profundum Additio. ¶ Item loquit̉ xp̄us de eadem dn̄a di cens. Hec eſt viriꝑa que linguaꝫ habet meretriciā. Fel draconū in corde. vene num amariſſimū in carne. Ideo oua eiꝰ erūt venenoſa. Felices erūt qui non ex perientur onus eorum. Uerba laudis filie ad virginē glorioſam. et rn̄ſio grata virgi nis ad filiā. in qͣ filie ꝑ virginē gr̄e pluri me de ſe et apl̓orum ⁊ ſanctoꝝ concedū tur et multa alia bona. Capitulū. xviij Dulcis maria inquit ſpōſa A Bn̄dicta ſis tu et̓na be nedictōe. qꝛ virgo an̄ partū virgo poſt partū. virgo cū ſponſo. v̓g. eciam indubitata dubitāte ſponſo. Pro pterea bn̄dicta ſis tu qꝛ mat̉ ⁊ virgo. ſola deo cariſſima. quia pre angelis om̄i bus puriſſima. qꝛ ſola cum apl̓is fide ple niſſima. qͥa ſola dolore cordis amariſſiā. qꝛ pre ꝯfeſſoribus abſtinētia clariſſima. qͥa pre virginibus om̄ibus excellentiſſi ma continētia et caſtitate. Ideo benedi cant te oīa ſuꝑiora et inferiora. quia per te deus creator factus eſt homo Per te iuſtus inuēit grām. pctōr indulgentiaꝫ mortuus vitam. exul redijt ad patriam ſuam. ¶ Rn̄dit virgo Scriptum eſt. ꝙ petro reddēte teſtimoniū filio meo ꝙ eſ ſet filius dei. Rn̄ſum eſt ei. Beatus es ſymon. qꝛ caro ⁊ ſanguis non reuelauit tibi Sic dico ego nūc. hāc ſalutatōꝫ nō reuelauit tibi carnal̓ aīa tua. ſꝫ ille qui erat ſine prīcipio ⁊ ſine fine Propt̓ea tu eſto humilis. ego ero tibi miſericors. Io hānes baptiſta vt ꝓmiſit erit tibi dulcis Petrus vero erit tibi mitis. paulus aūt fortis quaſi gygas. Tunc qͦꝫ iohānes di cturus eſt tibi filia ſede in genu. Petrꝰ vero dicet. o filia. aperi os et cibabo te cibo dulcedinis Paulus vero induet te et armabit te armis caritatis. Ego ve ro que mater ſum pn̄tabo te filio meo B Ueruntū filia iſta potes eciā in telligere ſpūaliter. Nam in iohanne qui int̓pretat̉ gratia dei. notatur obediētia vera. Ipſe quippe fuit et eſt dulcis. Io hānes dulcis parētibus ꝓpter mirabileꝫ grām. dulcis hom̄ibus ꝓpter ſingularem predicatōem. dulcis deo ꝓpter vite ſanc titatem et obedientiā. Obediuit deniqꝫ in iuuentute. obediuit in proſꝑis et ad uerſis. obediuit et humiliter ſtetit cū ho norari poſſet. obediuit et in mortē. Er go obediētia dicit ſede ī genu. ideſt deſcē de ad humilia et habebis ſublimia. relin que amara. et obtinebis dulcia. Relin que ꝓpriam voluntatem. ſi vis eſſe par uula. Contemne terrēa. et eris celeſtis Contemne fuperflua. et habebis abun dantiam ſpūalem. ¶ In petro vero no tatur fides ſancte eccleſie Sicut em̄ pe trus ſtabilis ꝑmanſit vſqꝫ in finem. ſic ⁊ fides ſancte eccleſie ſine fine ſtabilis per manebit. Ergo petrus ideſt fides ſancta dicit. aperi os ⁊ habebis cibum optimū ideſt aperi intellectum anime tue. et in ſancta eccleſia inuenies cibum dulciſſi mum. id eſt ipſum corpus dominicū in ſa cramento altaris. nouam quoqꝫ legem et veterē. explauatōes doctoꝝ. patiētiaꝫ martirū. hūilitatē confeſſoꝝ. virginū ca ſtimoniā. oīmqꝫ virtutum fundamētum Itaqꝫ fidem ſanctam quere in eccleſia Quartus. Liber ſancti petri. queſitāqꝫ memorit̓ retine et oꝑibus conſūma. G In paulo ve ro notat̉ patiētia. Ip̄e enim fuit feruēs contra impugnātes fidē ſctām. gaudēs in tribulationibus. lōganimis in ſpe. pa tiens in infirmitatibus. cōpaſſiuus cuꝫ dolētibus. humilis in virtutibꝰ. hoſpita lis in pauꝑes. miſericors ad peccantes magr̄ ⁊ doctor oīm. ꝑſeuerans vſqꝫ ad fi nem in dei caritate. Ergo paulus ideſt patiētia armabit te armis virtutū. quia patientia vera fundata ē et roborata. ex emplis et patientia xp̄i et ſanctoꝝ eius accendit caritateꝫ dei in corde. ſuccen dit aīm ad agenda fortia. reddit hoīem humilē. mitē. miſericordē. feruentem ad celeſtia. ſollicitū ſuiip̄ius. ꝑſeuerantē in inceptis. Itaqꝫ oēm hoīem que obediē tia nutrit ī genu humilitatis. fides cibat cibo dulcedinis. patientia veſtit armis virtutū. Hunc ego mater miſcd̓ie ītro duco ad filium meū. qͥ eū coronabit co rona dulcedinis ſue In ip̄o enim ē forti tudo inexcogitabilis. ſapīa incōparabil̓. virtuoſitas indicibil̓. caritas āmirabilis Ideo et nullus rapiet eum de manu ſua ¶ Ueruntū filia ꝙͣuis tibi loquor. ꝑ te tn̄ omēs intelligo. qui fidē ſcām ſequun tur oꝑibus caritatis. Sicut enī in vno hoīe iſrl̓ oēs iſrahelite intelligebantur ſic ꝑ te omēs veri fideles intelligunt̉. Uerba filie ad dn̄am de virtute et laude ſue pulcritudinis. et de rn̄ſionē virginis ſui laudem confirmā tis. et qualit̓ filius virginē matre com parat aurifabro. Capl̓m. xix Dulcis maria. pulcritudo n. ua. pulcritudo clariſſima A Ueni in adiutoriū michi tu. vt deformi tas mea depuret̉. caritaſqꝫ accendatur. ¶ Tria em̄ dat pulcritudo tua capiti Purgat primo memoriā. vt verba dei ſu auiter ingrediant̉. Scd̓o vt audita de lectabiliter teneant̉. Tercio vt ad ꝓximum ardent̓ diffundant̉. ¶ Tria eciā pulcritudo tua p̄ſtat cordi Primo aufert onus duriſſimū accidie. ſi tua conſidere tur caritas ⁊ hūilitas. Scd̓o dat ocl̓is lacrimas. ſi tua attendit̉ pauꝑtas et pa tiētia. Tercio dat cordi iternū feruore dulcedinis. ſi ſincerit̓ recolit̉ mēoria tue pietatis. Uere dn̄a tu es pulcritudo p̄ cioſiſſima. pulcritudo deſideratiſſima. qͥa infirmis data es in auxiliū. tribulatis in ſolaciū. om̄ibꝰ in mediatricē. Ergo oēs qui audierūt te naſciturā. et qui ſciūt t iam natā bene clamare pn̄t Ueni pulcri tudo clariſſima. ⁊ illūina tenebras pras Ueni pulcritudo p̄cioſiſſima. et aufer ol probriū nr̄m. Ueni pulcritudo ſuauiſſiā et mitiga amaritudine nrām. Uemi pul critudo potētiſſima et diſſolue captiui tatē nrām. Ueni pulcritudo honeſtiſſiā et dele feditatē noſtrā. Ergo bn̄dicta ⁊ venerabilis ſit talis et tāta pulcritudo. quā omēs videre optabant pr̄iarche. de qua oēs cecinerūt ꝓphete. de qua omēs electi gaudēt. B Rn̄dit mat̓. Bn̄ dictus ſit deus pulcritudo mea. qͥ dedit tibi talia verba loqͥ. Propterea dico ti bi. ꝙ pulcritudo antiqͥſſima et̓na ⁊ pul cerrima. q̄ fecit et creauit me. conforta bit te. Pulcritudo vetuſtiſſima et noua innouās omīa. q̄ fuit in me et ꝓceſſit de me. docebit te mirabilia. Pulcritudo de ſiderātiſſima delectās et letificās oīa. in flāmabit aīam tuā ſua caritate. Propte rea confide in deo. Cū enī pulcritudo celeſtis apparuerit. oīs pulcritudo terre na ꝯfundet̉. et reputabit̉ quaſi ſtercus. ¶ Dein̄ ait filꝰ dei ad matrē. O bn̄dicta mat̓. tu es ſil̓is aurifabro. qͥ p̄parat opus pulcrūOēs qͥ viderint opꝰ ꝯgratulant̉ et tūc vel lapides p̄cioſos aut aurū offe rūt. vt opꝰ ꝑficiat̉. Sic tu dilecta mater oīm conāti ſurgere ad deū tribuis auxi liū. et neminē relinqͥs vacuū a ꝯſolatōe tua. Propt̓ea bn̄ vocari poteris ſāguis cordis dei. Sicut enī ſanguīe viuificāt̉ ⁊ roborant̉ omīa mēbra corꝑis. ſic per te Quartus Liber omnes viuificantur a peccato. et fruc tuoſiores fiunt ad deum. Informatio ſctē agne tis ad filiam de nō retrocedendo. et de non plus debito procedēdo et de mō te nēdo in abſtinentijs incipiendis vel ince ptis. et q̄ continentia ſit deo acceptabil̓ Capitulū. xx. Gnes loquit̉. A Filia ſta ſtabilis ⁊ nō retrocedas qͥa ſerpēs mordens iacet an te talos. Nec eciam plus debito proce das. qꝛ cuſpis lācee acute an te ſtat. a qͣ ſi plus iuſto proceſſeris vulneraberis Quid vero e retrocedere. niſi penitere in tēptationibꝫ aſſumpſiſſe auſteriora et ſalubria. et velle ad cōſueta redire. dele ctari mente in ſordidis cogitationibus Talia ſi mēti placēt oīa obſcurāt bona paulatīqꝫ retrahūt ab om̄i bono ¶ Nec eciā debes plus debito procedere id eſt vltra vires te affligere. aut alios ſuper naturā tuam in bonis oꝑibus imitari Quia ab et̓no diſpoſuit deꝰ. oꝑibꝰ cari tatis et hūilitatis aꝑiri pctōribꝰ celū. ſer uata in om̄ibus mēſura et diſcretione Nūc aūt dyabolus inuidꝰ ſuadet hom̄i imꝑfecto ſupͣ vires ieiunare. promittere incōſueta et īportabilia. velle imitari ꝑ fectiora. nō ꝯſideratis viribꝰ ſuis et infir mitatibꝫ ſuis. vt deficiēte robore. vel hō ꝯtinuet male īcepta ꝓpter ruborē hoīm plus ꝙͣ ꝓpter deū. vel deficiat citius ꝓpt̓ indiſcretōem ⁊ infirmitatē B Pro pterea mēſura teip̄am in teip̄a. ideſt ſcd̓ꝫ fortitudinē et debilitatē tuā. qꝛ alij ſūt a natura fortiores. alij debiliores. Alij gͣ tia dei feruētiores. alij ꝯſuetudine bona alacriores Ideo ſcd̓m ꝯſiliū timentium deū guberna vitā tuā. ne aut ꝑ incōſide ratōiem mordeat te ſerpens. aut cuſpis gladij venenoſi ideſt ſuggeſtio dyaboli venenoſiſſima deludat mentē tuā. qͣ vel videri velis qd̓ non es. aut eſſe appetas qd̓ eſt ſupra vires et virtutē tuā. ¶ Nā ſunt quidā qui meritis ſuis obtinere cre dunt celū. qͥbus deꝰ parcit a diaboli tē ptationibus ex occulta diſpenſatōe ſua. Alij ſunt qͥ oꝑibus ſuis ſatiſfacere deo putāt pro exceſſibus ſuis. quoꝝ oīm er ror om̄ino damnabilis eſt. Quia eciam ſi quilibꝫ hō cēties corpus ſuū occideret non poſſet deo vnū pro mille rn̄dere. qꝛ ip̄e dat poſſe et velle ip̄e tꝑa et ſanitatē Ip̄e replet in bonis deſideriū. Ip̄e dat diuitias et gl̓iam. ipſe eſt q̄ mortificat et viuificat. exaltat et hūiliat. ⁊ oīa ſunt in manu eius. Ideo illi ſoli omīs honor ex hibēdus eſt. et nulla merita hoīm alicu ius reputatōis ſunt apud deū. C Ꝙ vero mirabaris de dn̄a q̄ ad indulgē tias veniēs corrupta ē. Rn̄deo tibi Sūt quēdā mulieres qͥ ꝯtinentiā hn̄t ſed non diligūt. qͥbus nec delectatio magna eſt nec tēptatio violēta. qͥbus ſi nuptie ho norande p̄berent̉ ſuſciperēt quidē. Sed qꝛ non offerunt̉ magna dedignant̉ par ua. Et ideo ex continētia aliqn̄ orit̉ ſuꝑ bia et p̄ſumptio. ꝓpter quā contingit ex ꝑmiſſione diuina cadere ſicut iā audiſti Si vero aliqͣ talis eēt intentōis. ꝙ nec ꝓpter totū mundū ſi ei p̄beret̉ vellet ſe mel maculari. īpoſſibile eſt talē relinqui ad turpia. Ueruntū ſi deus ꝑmitteret ex occulta iuſticia ſua talē cadere. plus fie ret ei ad coronā ꝙͣ ad pctm̄. dummo eēt contra eiꝰ voluntatē. D Propterea pro certo ſcito ꝙ deꝰ eſt qͣſi aqͥla. q̄ ab al to proſpicit infima. que ſi aliqͣ viderit aſcē dere de t̓ra. ſtatim qͣſi funda deijcit illa Si vero aliquid venenoſum proſpicit contrarium ſibi. quaſi ſaigtta tranſuerbe rat Si auteꝫ diſtillat aliquid immundū de ſuperioribus ſupra ipſam. quaſi anſer fortiter excutit a ſe et elongat. Sic eci am facit deus. ſi viderit corda hominuꝫ ex fragilitate carnis vl̓ temptationibus diaboli. ꝯtra volūtatem ſpūs erigere ſe ꝯtra deū. ſtatim qͣſi fūda ꝑ inſpirationeꝫ cōpunctiōis et pn̄ie illud adnichilat. et facit hoīem redire ad deū ⁊ ad ſeipſum. Liber Quartus. Si vero venenū cupiditatis carnis vl̓ diuitiarū intrauerit cor. mox deus tranſ uerberat mētem ſagitta caritatis ſue. ne homo ꝑſeuerās in pctō. a deo ſeꝑet̉. Ꝙ ſi aliquid immundū ſuꝑbie vel lutū luxu rie fedauerit aīm. mox qͣſi anſer ꝑ fidei ⁊ ſpei ꝯſtantiā deijcit. Ne vel animꝰ obdu retur in vicijs. aut aīa iūcta deo dānabi liter maculet̉. Propterea filia. in oībus affectōibus tuis et oꝑibus. ꝯſidera iuſt ciā et mīam dei. et ſemper attēde finem Uerba ſponſe ad deū de eius virtute et magnificētia. et rn̄ſio virginis ad filiā ip̄am ꝯfortās. et qualit̓ boni et ſerui dei nō debēt ceſſare a p̄di catōe et monitōe gentium ſiue ꝯuertan tur ſiue nō. qd̓ probat per exemplum Capl̓m. xxj. ¶ Ees trinus et vnꝰ. trinus in Enedictꝰ ſis tu deus meus qͥ ꝑſonis. vnū in natura. A Tu es ip̄a bonitas et ip̄a ſapīa. tu ip̄a pulcritu do et ptās. tu ip̄a iuſticia et veritas. per quā ſunt oīa. viuūt et ſubſiſtūt Tu vere ſil̓is es flori creſcēti ſingularit̓ in cāpo de quo oēs appropinqͣntes fori. obtinēt ſuauitatē inguſtu. et alleuiatōem in cere bro. delectatōem in viſu. fortitudinē ī re liquis mēbris. Sic oēs appropinqͣntes tibi. fiunt pulcriores relinq̄ndo pctm̄. Fi unt ſapiētiores ſequēdo voluntatē tuā ⁊ nō carnis. Fiūt iuſtiores ſequēdo vtilita tē aīe et honorē dei. Propt̓ea pijſſime de us. da michi id amare qd̓ te delectat. tē ptatōibus virilit̓ reſiſtere. mūdana oīa contēnere. et te iugit̓ ī memoria mea re tinere. ¶ Rn̄dit mat̓. hāc ſalutatōem ꝓ meruit tibi ille bonus iheronimus. qͥ re ceſſit de falſa ſapīa et inuēit ſapīaꝫ verā. qui contēpſit honorē terrenū et lucratꝰ eſt ip̄m deum felix tal̓ iheronimꝰ. felices qui eiꝰ imitant̉ doctrinā et vitā. qui fuit amator viduarū. ſpeculū proficientiū. do ctorqꝫ totiꝰ veritatis et puritatis. B Sed dic̄ filia. quid eſt qd̓ te ſollicitat ī corde tuo? Et illa. Occurit inqͥt cogit tio dicēs. Si bona es. ſufficit tibi boni tas tua. Quid ad te iudicare et prouo care alios. docereqꝫ meliores. qd̓ nec tui ordinis eſt nec ſtatꝰ. Ex qua cogitatōe ita obdurat̉ animꝰ. ꝙ et ſuiip̄ius obliui ſcitur. totuſqꝫ refrigeſcit a caritate dei. ¶ Rn̄dit mater. Hec cogitatio multos eciā profectos retrahit a deo. Nā dya bolus impedit bonos ne loquant̉ mal̓. ne forte cōpungerent̉. Impedit eciā ne loquant̉ bonis. ne forte eleuarent̉ ad al tiorē locum. qꝛ boni audita doctrina bo noꝝ eleuant̉ ad altiora merita et loca ſic eunuchus ille legēs yſaiam. veniſſꝫ qͥ dem ad minorē penā inferni. Sed occu rit philippus et docēs eum compēdiū ad celū. eleuauit eū ad felicem locum. Sic eciā petrus mittebat̉ ad corneliū. ſi cor nelius prius fuiſſet mortuus. veniſſet qͥ dem ꝓpter fidē ad refrigeriū. ſed aduēit petrus et proiecit eum ad portā vite Si milit̓ eciā paulꝰ venit ad dyoniſium. et duxit eū ad beatā remuneratōem ¶ Er go amici dei nō dn̄t attediari in ſeruitio dei. ſꝫ laborare vt hō malꝰ fiet melior. hō bonus veniat ad ꝑfectiora. G Nā quicūqꝫ volūtatē hēret ſibilādi in aures oīm trāſeuntiū. ꝙ ihūs xp̄s eſſꝫ vere dei filiꝰ. et faciēdo coaret̉ qͣntū poſſꝫ ad ali oꝝ ꝯuerſionē. licet nulli vl̓ pauci cōuer terent̉. nichil ominꝰ eandē mercedē ob tineret ac ſi omēs ꝯuerterent̉. Sicut ꝑ exēplū dico tibi. Si duo mercenarij ex p̄cepto dn̄i foderēt montē duriſſimū. et aliꝰ inuēiret auꝝ electū. aliꝰ vero nichiſ Iſti ꝓpt̓ laborē et volūtatē digni equal eſſent mercede Sicut paulꝰ qͥ plures cō uertit ꝙͣ alij apl̓i qͥ pauciores ꝯuertebāt oēs tn̄ vniꝰ erāt volūtatis. ſed diſpenſa tio diuina occulta eſt Propt̓ea nō ē ce ſandū. ꝙͣuis vl̓ pauci vel nulli recipiāt v̓ba dei. Quia ſicut ſpina ꝯſeruat roſam et aſinꝰ trāſfert dn̄ꝫ ſuū. ſic diabolꝰ ſpina pctī ꝑ tribulatōes ꝓficit electis tāꝙͣ ro ſis. ne ꝑ p̄ſumptione cordis diſſoluāt̉ in Quartus Liber aniter. et quaſi aſinꝰ producit eos ad dei conſolationē ⁊ maiorē remunerationē. Qualiter modernis tē poribus hoīm malicia p̄cedit dyaboli a ſtutiā. Et qualit̓ hoīes nunc ꝓmptiores ſunt ad peccandū ꝙͣ dyabolꝰ ad temptā dum. et de ſentētia cōtra tales illata. ⁊ qualit̓ dei amici in p̄dicādo debēt labo rare virilit̓. et ſcelerit̓. et de ſcīe infuſio ne in ſuos amicos. ¶ Capitulum. xxi SIlus loquit̉. A Si tun pari poſſem merito nūc dice re poſſem. penitet me feciſſe hoīem. Nā homo mō e ſicut aīal qd̓ ſponte currit ī retia. qͣntūcunqꝫ em̄ inclamat̉. nichilo minus ſequit̉ ſue voluntatis appetitum. Nec iā om̄ino īputandū eſt dyabolo ꝙ violent̓ trahit hoīem. ymo homo ip̄e p̄ uenit maliciā eius. Sicut canes venati ci qͥ primo ducunt̉ copul̓. inde tandē aſ ſueti caꝑe et deuorare aīalia. eciā in ac celerādo ad predā preueniūt ductorem. Sic iā homo aſſuetꝰ ⁊ faſcinatus in pec cato. promptior eſt ad peccandū. ꝙͣ dya bolus ad teptandū. Nec mirū ē. diu em̄ eſt ꝙ ſedes apl̓ica caput mūdi. placaui deū ſcītate vite et exēplo ſuo ſicut primi tus faciebat. ⁊ ideo reliqͣ mēbra fcā ſunt debilia et lāguida. Nec conſiderat̉ cur deꝰ diues factus eſt egenus et pauꝑ. ſcꝫ vt peritura contēnēda doceret. ⁊ celeſti a amanda. Sꝫ ꝙ hō pauꝑ natura diues factꝰ ē falſis diuitijs. hoc oēs imitari ap petūt. pauciqꝫ inueniūt̉ alij qͥ nō imiten tur. B Ideo veniet arator a potētiſſi mo. exacuatꝰ a ſapientiſſimo. qͥ non q̄rit t̓ras et pulcritudinē corpoꝝ. non veret̉ fortitudinē fortiū. nec timet minas prīci pū. ſꝫ nec accipit ꝑſonas hoīm. qͥ ſemina bit carnes hoīm ⁊ diruet domos ſpūuꝫ. qui corꝑa tradet vermibꝰ. aīaſqꝫ tradet illis qͥbus ſeruierūt. ¶ Ideo amici mei ad quos te mittā laboret virilit̓ et cele riter. qꝛ nō erit iſtud qd̓ dico in nouiſſimis diebus vt dixi pͥus. ſꝫ in diebꝰ iſtis. Et multoꝝ iā viuentiū eciā hoc videbūt oculi. vt impleat̉ qd̓ ſcriptū ē. fiāt vxo res eoꝝ vidue. et filij ſine pr̄ibus. om̄eqꝫ deſiderabile hoīm auferet̉. ¶ Ueruntū quicūqꝫ ad me cum hūilitate veniūt hos ego miẜicors deꝰ ſuſcipio. Qui v̓o fruc tū iuſticie oꝑibꝫ impleuerit. hijs ego da bo meip̄m. qꝛ iuſtū eſt vt domꝰ purget̉ in qua rex ingreſſurꝰ eſt. vitrū mundet̉ vt clareſcat potꝰ. granū fortit̉ conterat̉ vt ab ariſta ſeparet̉. illudqꝫ qd̓ in formella claudit̉ vehement̓ p̄mat̉. donec formelle ſimilitudo obtineat̉. Attn̄ ſicut poſt hyc mē venit eſtas. ſic ego poſt tribulatōem dabo ꝯſolationē. hijs ſcꝫ qui cupiūt eſſe paruuli ⁊ qͥ celeſtia p̄ponderant plus ꝙͣ t̓rena. Uerūtn̄ ſicut hō non naſcit̉ ⁊ mo rit̉ vno eodēqꝫ tꝑe. ſic omīa tꝑibus ſuis nūc implebūt̉. ¶ Scito eciā ꝙ cum aliqͥbꝫ volo facere iuxta ꝓuerbiū ꝯmū Percute eū in collo et curret. et tribu lacio accelerare cogit. Cū alijs faciā ſi cut ſcribit̉. oꝑi os tuū et implebo illud Ad t̓cīos vero dicā ꝯſolando ⁊ inſpirā ds. Uenite ydeote et ſimplices et dabo vobis os et ſapiētiā. qͥbus linguoſi non poterūt repugnare. Sic feci iā diebus iſtis. impleui ſimplices ſapīa mea. ⁊ reſi ſtūt doctis. Euulſi magniloquos ⁊ potē tes et ſubito deceſſer̄t. Nec mirū p̄cepi em̄ ſapiētibꝫ vt p̄ſciderēt linguas ſerpen tiū ſicut audiſti. ⁊ noluerūt Nec mat̓ q̄ fuit v̓ga ꝯmūitatis voluit extīguere ora vt ignē extingueret cupioitatis ſuccēſū in cordibꝫ filioꝝ vt monui. Ideo ego tē pore felicitatis eoꝝ ſuccidi eos. et preſci di linguas eorum. Uerba iohīs euangeli ſte ad virginē gl̓ioſam de quodā mero ⁊ iniquo ypocrita. et rn̄ſio v̓ginis qualit̓ talis ſit ꝯſtitutꝰ et de diaboli illuſiōibus ad ip̄m. et qūo ex ſeptē ſignis ſpūs bonꝰ cognoſcit̉ ⁊ ex totidē malignꝰ ſpūs dino ſcitur. Capitulū. xxiij. Quartus. Liber Ohannes euangeliſta dixit matri dei. A Audi tu A virgo et mr̄ vniꝰ filij nō plu riū Mat̓ vnigeniti filij dei. plaſmatoris et redēptoris oīm. Audi inquā ſicut et audis. qͣntū iſte deluſus ē a dyabolo. qͣn tum laborat vt obtineat īpoſſibile. qͣntū informatus ē et quātis rebꝫ a ſpū mēda cij. quātū eciā elongat ſe a deo in ſpē oui na et corde leonino. Ego docui ꝙ tres ſunt qͥ teſtimoniū dāt in celo ⁊ ī t̓ra. pat̓ et filius et ſpūſſanctꝰ. Iſti vero teſtimo niū ꝑhibet ſpūs malignus. ꝙ totus fac tus ē ſil̓atorie ſctūs. quē pat̓ non fortifi cat potētia ſua. filius nō viſitat ſapiētia ſua. Spūſſanctus nō inflāmat caritate ſua. Nec mirū. aſpirat em̄ ad potentiam cōtra potētiā pr̄is. vult eſſe ſapiēs cōtra ſapiētiā filij. hꝫ inflāmatiōem ſed alit̓ ꝙͣ ſicut inflāmat ſpūſſanctus. Ideo roga fi lium tuū. vt aut citius ſubtrahat̉ ne ꝑdā tur plures. aut humiliet̉ celeriꝰ pro erra to. B Rndit mat̓. Audi tu virgo ſed tn̄ virilis non feminea ꝑſona. Tu es quē deo placuit vocare cū leuiſſima mor te de mudo ꝓpinquius michi. Ego enim qͣſi obdormiui in ſeꝑatōe aīe et corꝑis. et euigilaui in gaudio ꝑpetuo. Nec mirū Ego quippe p̄ ceteris amariꝰ in morte filij mei dolui. et ideo placuit deo me de mūdo cū morte leuiſſima ſeꝑare. Tu ve ro int̓ apl̓os vicinius michi appropinqͣ ſti. maioraqꝫ ſigna dilectiōis exꝑtus es p̄ alijs. et amarior tibi paſſio filij mei fac ta ē. quā p̄ ceteris clariꝰ aſpexiſti. et qꝛ p̄ ceteris frībus tuis lōgius vixiſti. quaſi ip̄oꝝ oīm martir fuiſti. Ideo placuit de o vocare te de mūdo morte leuiſſiā poſt me. qꝛ virgo v̓gini fuit cōmēdata. Ideo fiet qd̓ petiſti ⁊ nō ꝓlongabit̉ C Attn filie mee oſtēdere volo. qūo iſte de quo loqͥmur ē ꝯſtitutus. Ip̄e quippe eſt quaſi ſeruꝰ monetarij ideſt dyaboli. qui cōflat et ꝑcutit monetā ſuā id eſt ſeruiē tem ſibi. ſuggeſtiōibus et tēptatōibꝰ ſuis donec ꝑficiat eū ad velle ſuū. Cunqꝫ vo lūtatē hom̄is corruꝑit. et ad delectatio nes carnis et amore mūdi inclinauerit. mox quaſi formā ⁊ ſuꝑſcriptōem ei imp mit. qꝛ tūc ex ſignis exterioribus ſatis ap paret quem diligit toto corde. Qn̄ vero hō oꝑe explet affectū mētis ſue. et plus implicare ſe vult mūdo ꝙͣ ſtatus ſuꝰ reqͥ rit. pluraqꝫ faceret ⁊ vellet ſi poſſet. tūc ꝑfecta moneta dyaboli cōprobat̉ ¶ Ue runtū ſcito ꝙ alia ē moneta dei. et alia moneta dyaboli. Moneta dei eſt aurea ideſt fulgēs. ductilis et p̄cioſa. Sic oīs aīa que hꝫ imp̄ſſionē dei. ē fulgēs diuīa caritate. ductilis patīa. p̄cioſa boni ope ris continuatōe. ¶ Ergo aīa bona con flat̉ virtute dei. et probat̉ multis tēpta tionibus. ꝑ qͣs aīa conſiderās originē et defectuoſitates ſuas. d̓iqꝫ circa ſe pietatē et patientiā. tāto fit p̄cioſior deo. quāto hūilior et patiētior ⁊ ſui ſollicitior inueni tur. Q Mone̓ta vero dyaboli ē cu prea et plūbea. Cuprea. qꝛ hꝫ ſil̓itudineꝫ auri. habet duriciā. hꝫ flexibilitatē ſꝫ nō ſicut aurū. Sic aīa iniuſti. videt̉ quippe ſibi eſſe iuſtus. oēs diiudicat. oībus ſua prefert. Inflexibilis ē ad oꝑa hūilitatis mollis in ſuis operibus. difficilis ad re uocandū a ſuis conceptibꝰ mirabil̓ mū do contēptibilis deo. Eſt qͦꝫ moneta di aboli plūbea. qꝛ deformis. qꝛ moll̓ et fle xibilis. qͥa ponderoſa. Sic aīa iniuſti de formis eſt in voluptuoſis affectiōibus oneroſa in cupiditate mūdi. flexibilis qͣ ſi arūdo ad quecunqꝫ dyabolꝰ inſpirat mēti. ymo qn̄qꝫ facilior ad facienduꝫ ꝙͥ dyabolus ad temptādū. Sic eciam iſte ſeruus monetarij ē diſpoſitus. qͥ attedia tus ſtare in obſeruātijs regularibꝰ ſicut vouerat. cogitauit vias qͥbus hom̄ibus placeret ꝑ ſimulatā ſcītatē. ad lautiꝰ nu triendā carnē ſuam. Et mox dyabolus īmiſit mēti ſue quedā mendacia noctur nalia. qͥbus deluſus credebat impoſſibilꝰ a que non eueniēt. ſꝫ vita eius abbreuia bit̉ et honorē quē cupit nō ꝯſequetur E Ueruntū vbicunqꝫ aliqua noua Quartus. Liber moneta inuenit̉. mittēda eſt ad aliquem ſapientē. qui pōderis et forme ſciētiā ha beat ſufficient̓. Sꝫ vbi īueniemꝰ illum? Qui ſi inuetꝰ fuerit modicū curat. ymo nichil vtrū mōeta falſa ſit aut vera Ideo in talibꝫ vnicū ē ꝯſiliū ſicut ꝑ exēplū di co. Si cani porrigeret̉ vnꝰ florenus. nō attēderet ad recipiendū eū. ſi vero ꝑun ctus eſſet aliqͣ magna pinguedīe. nō du bium qͥn tunc ab eo reciꝑet̉. Sic ē eciā nūc. ſi accedit̉ ad aliquē ſapiētē dicendo ſic Ille tal̓h ereticus ē. tūc non attēdit̉. qͥa caritas dei refriguit tota. Si vero diceret̉. florēos hꝫ ml̓tos. tūc oēs ſil̓ fe ſtinarēt Propt̓ea erit cito qd̓ dicit pau lus. adnichilabo ſapientiā ſapientū ⁊ hu miliabo ⁊ hūiles exaltabo. F Attn̄ filia ex vij poteris cognoſcere ſpm̄ ſctm̄ et ſpm̄ īmundū Primo enī ſpūs dei facit vileſcere hom̄i mundū. cuiꝰ honor repu tat̉ in corde qͣſi aer. Scd̓o facit deū caꝝ aīe. et om̄is delectatō carnis refrigeſcit Tercio inſpirat patīam. et in deo ſolam gl̓iatōem. Quarto incitat mentē ad ꝓ ximi dilectōꝫ et ꝯpaſſionē. ymo eciā ini micoꝝ. Quinto inſpirat ad caſtitatē oī modā. ymo eciā rerū licitarū Sexto fa cit ꝯfidere in deo in om̄ibus tribulatōi bus et in eis gl̓ari. Septimo donat deſi deriū velle diſſolui ⁊ eſſe cū xp̄o. magis ꝙͣ in mūdo ꝓſperari et inquinari ¶ Ita ecōtra ſpūs malꝰ facit alia ſeptē. Primo facit mundū eſſe ſuauē et celeſtia faſtidi re. Scd̓o facit appetē honores. et ſuiip̄i us obliuiſci Tercio excitat in corde odi um et impatīam. Quarto facit contra deū audacē. et in ꝯceptibꝰ animi ſui ꝑtīa cem. Quinto facit leuigare pctā ſua. et ea excuſare. Sexto inſpirat leuitatē ani mi oēmqꝫ carnis impuritatē. Septimo inſpirat ſpē diu viuendi. verecūdiāqꝫ cō fitēdi. Ideo ſollicita eſto circa cogitati ones tuas. ne a ſpū iſto decipiaris. B̓ ¶ Declaratio) ¶ Hic fuit ſacerdos ordīs ciſterſien̄. qͥ poſt. xviij. annos apo ſtaſie ꝯpūctus reuerſus ē ad mōaſteriū qui dixit īpoſſibile eē aliquē dānari nec deum loq̄ cū aliqͣ ꝑſona in hoc mūdo nec aliquē poſſe videre faciē dei an̄ iudiciuꝫ dei. Qd̓ cū audiſſet dn̄a birgitta dixit ei ſpūſſctūs. Uade inqͥt ad fratrē illum et dic̄ ei. O frat̓ nō vides ſicut ego video. qūo diabolus adhuc in ſenectute tua te net mentē et linguā tuā ligatā: Deꝰ eter nus ē. et̓na eſt retributio eiꝰ Ideo reuer tē ſcelerit̉ ꝑfecto corde ad deū et fidē ve rā. qꝛ ſine dubio nō aſcēdes de lecto iſto ſed vtiqꝫ morieris: Et ſi credideris eris vas dei in honore. Qui reſolutꝰ in lacri mas ⁊ dn̄e birgitte regratiās ſic ꝑfecte correxit vitā ſuā. ꝙ cōuocatis frībꝰ ſuis in hora reſolutōis dixit. O frēs mei cer tificatꝰ ſum ꝙ deꝰ miſericors recepit cō tritōem mea daturus veniā. Orate ꝓ me qꝛ credo oīa q̄ ſcā credit eccl̓ia et ſic ſumptis ſacramētis dei obdormiuit. Uerha virgīs ad filiā qui modus tenēdus ſit int̉ ẜuos dei cō tra impatiētes. et qͣliter ſuꝑbia ꝑ doliuꝫ vini deſignat̉. Capl̓m. xxiiij Ater loquit̉ A Ubi do liū vin incaleſcit et intumē ꝯſcēdo excreſcit. aſcendunt q̄ dam exalatōes et ſpume. qn̄qꝫ maiores qn̄qꝫ minores ⁊ ſubito iterū decreſcunt Oēs aūt circūſtantes doliū ꝯſiderant ta les exalatiōes cito detumeſcere ⁊ ꝙ ta les eleuatōes proueniūt ex fortitudīe vi ni ad innuendū calorē eiꝰ Ideo patiēter expectāt finē et vini ſeu ſeruiſie ꝑfectōꝫ Oēs aūt circūſtātes doliū qͥ nimis appli cāt nares ad feruorē dolij. cōtingēt eis duo. aut nimia ext̓nutatio vel cōmotio aut cerebꝝ grauiꝰ patiet̉. ¶ Sic̄ ē eciā ſpūaliter. Nā cōtingit aliqn̄ ꝙ quorūdā corda intumeſcūt et aſcendūt ex ſuꝑbia mētis ſue. et impatīe. quē aſcenſum viri virtutū attēdentes. cōſiderāt aut ex īſta bilitate animi aut motu carnalitatis ꝓ cedere. B Ideo patient̓ v̓ba ſuſti nēt ⁊ attēdūt fine. ſciētes ꝙ poſt tēpeſta in. j. Quartus Liber tem fiet trāquillitas. Et qꝛ patīa maior eſt ex pugnatore vrbiū. qꝛ vincit hoīem ī ſeip̄o qd̓ difficillimū ē Illi vero qͥ nimis impatiētes ſunt v̓baqꝫ reddūt eqͥpollen tia nō attēdentes retributōem gl̓ioſam patīe. nec ꝙͣ ꝯtemptibil̓ eſt fauor mūda nus: Iſti incurrūt infirmitatē mētis. ſu is temptatōibꝰ ꝓpter impatīaꝫ. qꝛ nimis appropinqͣnt nares ad ꝯmotōem dolij. id eſt verba q̄ nō ſunt niſi aer. nimis ap ponūt cordi ſuo. ¶ Ideo qn̄ videritis ali quos eſſe īpatiētes. ponite adiutorio dei cuſtodiā ori vr̄o. nec dimittatis bona in cepta vr̄a ꝓpter verba īpatīe. ſꝫ diſſiml̓a te inquantū iuſtū eſt audita. tanꝙͣ nō au dita. donec illi qͥ inuenire volunt occaſi onē. exprimūt verbo qͥdquid notāt corde Uerba monitōis mnrīs ad filiā ꝙ hō non debet curā facere in de ſiterijs carnis. ſed bn̄ refouere corpꝰ in moderatis neceſſarijs. ⁊ qͣlit̓ homo ſtet iuxta carpus ſuū. et non in corpore. Capl̓m. xxv. Ater loquit̉: Tu debes eē ſicut ſponſa q̄ ſtat ante anti pendiū. q̄ mox vt vocauerit ſponſus. pa rata eſt ad voluntatē ſponſi. Ergo anti pendiū iſtud. corpus eſt velās aīam. qd̓ continue abluēdū eſt. ꝓbandū et tēptā dū. corpus quippe ē qͣſi aſinꝰ īdigēs cibo moderato. ne luxuriet. labore diſcreto ne ſuꝑbiat. flagello ꝯtinuo ne laceſcat ¶ Itaqꝫ ſta iuxta antipēdiū. id eſt iuxta corpus non in corꝑe. faciēdo curam car nis in deſiderijs ſed corpꝰ moderatis ne ceſſarijs refouēdo. qꝛ ille ſtat iuxta cor pus nō in corꝑe. qͥ corpꝰ ſuū refrenat a voluptate ciboꝝ nō a neceſſitate. Sta qͦꝫ poſt antipēdiū contēnendo volupta te carnis. faciēdo honorē dei ⁊ te totam pro deo īpendēdo. Sic ſteterūt illi qͥ cor pora ſua qͣſi veſtimēta ſtrauerūt pro deo. qui om̄i hora parati erāt ad voluntateꝫ dei. qn̄ deo placuit vocare eos. qꝛ non erat eis longū iter ad eū quē ſemꝑ habu erūt pn̄tem. nec gͣuia onera deprimebāt colla eoꝝ. qͥa om̄is ꝯtemnētes ſolo cor pore erāt in mūdo. Ideo libere euolaue runt et ſine impedimēto in celum. qͥa ni chil īpediebat eos niſi quoddā aridū in dumentū diſciplinatuꝫ optime. qͦ exuto obtinuerūt qd̓ deſiderabāt. Sic iſte ce cidit ꝑiculoſe. ſurrexit ſapient̓. defendit ſe virilit̓. pugnauit ꝯſtant̓ ꝑſtitit ꝑſeue rāter. Ideo iam coronabit̉ eternalit̓. ⁊ eſt in conſpectu dei Uerba āmonitōis vir ginis ad filiā. ſcꝫ q̄ oꝑa virtuoſa meren tur vitam eternā. et que non. et de ma ximo obediētie merito Capitulū. xxvj. ¶Ulti ſunt flores arboris nō tn̄ omēs veniūt ad effectū Sic ml̓ta ſunt virtuoſa oꝑā non tn̄ oīa merent̉ mercedē celeſtē. niſi diſcrete fi ant. Nam ieiunare. orare. viſitare loca ſanctoꝝ. virtuoſa oꝑa ſunt. ſꝫ niſi eo aīo fiant vt credat ſe homo humilitate pene trare celos. ſeruūqꝫ inutilē ad oīa ⁊ diſ cretōeꝫ habeat in oībus. modicū valent ad et̓na ¶ Ecce ſi videris duos homi nes. aliꝰ eſt ſub obediētia alius in libera poteſtate. Si ille qͥ liber eſt ieiunat. ſim plicē habebit mercedē. Si autē ille qui ſub obediētia cōmedit illo die ieiūij car nes ſcd̓m inſtitutōem regule et ꝓpt̓ obe dientiā. actn libentiꝰ ieiunaret ſi nō ob ſiſteret obedīa. Ip̄e hēbit mercedē du plicē. vnā ꝓpter obedīam. aliā ꝓpter dila tōem deſiderij ſui et non impletōem vo lūtatis ſue. ¶ Propt̓ea eſto ſicut ſponſa q̄ prius p̄parat thalamū ꝙͣ veniat ſpōſus Scd̓o ſicut mat̉ que p̄ꝑat veſtes anteq naſcat̉ puer. Tercio ſicut arbor q̄ prius portat flores ꝙͣ veniāt fructus. Quarto eſto ſicut vas mundū ad recipiendū po tum aptum prius ꝙͣ infundatur Uerba q̄rimōie virgi nis ad filiā de quodā ſuo ficto deuoto Quartus Liber. comꝑādo ip̄m ad armigerū in bello cor porali male armatū. Capl̓m. xxvij. Ater loquit̉. Ille eſt qui di cit ſe me diligere. ſed vertit ad me poſteriora qn̄ ſeruit michi. Cum vero loquor ei dicit. qͥd di cis tu. Auertitqꝫ ocl̓os a me. et reſpicit ea que eū plus delectāt ¶ Iſte mirabi liter ē armatus ſicut ille qͥ eſſet poſitꝰ in corꝑali bello. cuiꝰ galee foramīa eſſent ī occipite. Cuius clipeꝰ ponēdꝰ in brachi o. pēderet in humeris. Cuiꝰ gladio abie cto. vagine remanerēt vacue. Cuiꝰ dy ploīs q̄ corpus et pectꝰ defendere debe ret. iaceret ſubtꝰ eū in ſella. Cuiꝰ ſelle li gature. ī equo ſolute eſſent. Sic iſte ar matus eſt ſpūalit̓ corā deo Et ideo diſ cernere neſcit int̓ amicū et inimicū. nec ſcit damnū facere hoſti Spūs vero qui pugnat cū eo ē ſicut ille qͥ talit̓ cogitat Ego volo eē cum vltimis in pugna. ꝙ poſſim videre rubeta. ſi p̄mi ꝑdiderint bellū. ſi v̓o vicerint veniā ita velocit̉ ꝙ ꝯputabor cū primis: Ideo q̇ emiſit bellū fecit ſcd̓m ſapientiā carnalem et non ex caritate dei Uerba virgīs ad filiā de tribus modis tribulationū. qͥ ꝑ tres modos panū deſignant̉. Capl̓m. xxviij. Ater loquit̉ Ubicūqꝫ ꝯſpe ſio panū eſt. debet fortit̉ coa Cgitari et laborari Sed dn̄is apponit̉ panis triticeꝰ. ꝯmūitati v̓o po nit̉ panis deterior. t̓cius vero panis ad huc peior dat̉ canibus ¶ Per coagitati onē ergo intelligit̉ tribulatio. qꝛ ſpūalis hō ex eo maxīe tribulat̉. ꝙ deꝰ nō hꝫ ho nore a creatura ſua. et ꝙ modica cari tas ē in ea. Oēs ergo qͥcunqꝫ iſto modo tribulant̉ ip̄i ſunt triticū illud de quo de us et oīs exercitꝰ celi gaudet Omēs ve ro qͥ turbant̉ de aduerſitate mundi. hij ſunt qͣſi panis deterior. actn̄ valet multis ad obtinendū celū. Qui vero tribulant̉ ex eo ꝙ non valent oīno mala facere q̄ vellent. iſti ſunt panes canum illorū qui ſunt in inferno. Uerba murīs marie ad filiā. qualit̓ ſunt qͥdā domones ad hoīes p̄cipitandū. quidā ad retardandū. qͥdaꝫ in abſtinētijs ad tēptandū. et de mō te nendo contra iſtos demōes Cap. xxix. Ater loquit̉ oēs iſtos quos vides circūſtare vos. hij ſūt ſpūales hoſtes vr̄i. ſcꝫ ſpūs dyaboli. Nā qui hn̄t ꝑticas in quibꝰ cer nunt̉ laquei. hij ſunt qͥ vos p̄cipitare vo lunt in pctā mortalia. Quos v̓o vides habere vncinos in māibꝰ. hij ſūt qͥ vos cupiūt retardare a ẜuitio dei. vt ſitis ad bona accidioſi. Qui vero hnt inſtrumē ta dentata ſicut furcas qͥbus attrahit̉ et ꝓmouet̉ qd̓ hō deſiderat. hij ſunt qͥ tem ptāt vos. vt aſſume retis aliqͣ bona ſupͣ vires vr̄as. ſcꝫ in vigilijs. ieiunijs. or̄o nibus et laboribus. aut in irratōnabili expēſione pecunie vr̄e. qꝛ ergo iſti ſpūs ſic ſunt cupidi ad nocenduꝫ vobis. vos tenete voluntatē iſtā. ſcꝫ nolle offende re deum. et petite auxiliū dei cōtra crude litatē eorum. et tunc non nocebunt vo bis eorum mine Uerba virgīs ad filiā ꝙ p̄cioſiora et pulcriora mūdi ſeruis dei non nocēt ꝙͣuis talibus vtant̉. dūtaxat ꝙ ad honore dei vtant̉ et hoc ꝑ exēpluꝫ pauli. Capl̓m. xxx. Cribit̉ ꝙ paulus ille bonus apl̓us dixit ſe eſſe ſapientem quendā coraꝫ principe illo. qͥ petrū captiuauerat. et petrum vocauit verū pauperē. Et nō peccauit paulꝰ in hoc qꝛ v̓ba ſua erāt ad honorē dei ¶ Sic eſt eciā cū ill̓ qͥ verba dei volūt et deſi derāt loqͥ. qꝛ ſi nō poſſunt intrare ad do mīos niſi haberēt indutas ꝯpetētes ve ſtes. nō peccāt induēdo eas dūmō aurū et veſtes et lapides precioſos nō reputa rent p̄cioſiores in voluntate et corde. qͥ in. ij. Quartus Liber aſſueta veſtimenta antiqua. qꝛ om̄ia que cunqꝫ apparēt precioſa. ſunt terra Uerba matris ad filiā ꝑ exemplū probātia ꝙ p̄dicatores ⁊ ami ci dei nō minꝰ coronant̉ in ꝯſpectu dei ſi gentes nō ꝯuertant̉ ad eoꝝ p̄dicatio nem. recta intentōe factā ꝙͣ ſi ꝯuertant̉ Capl̓m. xxx. Ater dei loquit̉: Qui con ducit oꝑariū ad laborandū dicendo eī porta arenā de lictore et īqui re in quolibꝫ onere. ſi forte. ibi inuenire poteris granum auri. nō mīor erit mer ces eiꝰ ſi nichil inueniret. ꝙͣ ſi reperiret multū. Sic eſt eciā cū illo qͥ verbo et o pere ex diuina caritate laborat ad ꝓfec tum animarū. nō em̄ erit mīor merces il li ſi nullos ꝯuerterit. ꝙͣ ſi ml̓tos. Sicut mgr̄ dixit exemplū: Ille inqͣt bellator qͥ ad p̄ceptum dn̄i ſui egrediēs ad belluꝫ. et hn̄s velle fortit̉ dimicādi rediret ſau ciatus nullū hn̄s captiuū. non minorem mercedē obtineret amiſſo bello ꝓpt̓ vo luntatē bonā ꝙͣ ſi victoriā fuiſſet ꝯſecutꝰ ¶ Sic eſt eciā cū amicis dei. Nā ꝓ qͦli bet verbo et oꝑe qd̓ faciūt ꝓpter deū et vt aīe emendent̉. necnō et pro qͣlibꝫ ho ra tribulatōis quā patiunt̉ ꝓpter deū. co ronabunt̉ ſiue multi conuertantur ſiue nullus Uerba matris ad filiā de infinita ſui miſcd̓ia circa pctōres. et eciā circa ip̄am laudātes et honorantes Capl̓m. xxxij. Ater loquit̉ A Prouer bium ē vobiſcū: Cū tali in qͦt pōt me educere de patria. Sic nunc dico ego. Nullꝰ eſt tal̓ ac tantꝰ pctōr in mundo. q̄ dicit corde ꝙ filius meus crea tor ⁊ redemptor oīm. ē ſibi amiciſſimus in corde et intimꝰ. quin nō ſtatī parata ſum venire ad eū. ſicut mat̓ caritatis ad filiū amplectēdo eū et dicēdo Quid inqͥt fili placet tibi. qͥ ⁊ ſi ꝓmeruiſſꝫ profūdiſ ſimā inferni penā. haberet tn̄ voluntatē nichil curare de honoribꝰ mūdi. nec de cupiditate et voluptate carnis ꝙͣ dete ſtatur eccl̓ia. nichilqꝫ deſideraret niſi ſo lam ſuſtentatōem ſuā. tūc ip̄e et ego ſta tim eſſemus bn̄ ꝯcordes ¶ Dic ergo il li qui ſcribit cantū et laudē meā nō ꝓpt̓ laudem ſuā. vel mercedē ſuā. ſed ꝓpt̓ lau dem illiꝰ qui ꝓpter om̄ia oꝑa ſua oī lau de eſt diguus Quia ſic ut pͥncipes mun di tribuunt laudatoribꝰ ſuis mercedem mūdi. ſic ſpūaliter ego renūerabo eum. Quia ſicut vna ſillaba hꝫ ſuꝑ ſe multas notas. ita deo placꝫ coronas ī celo dare ei ꝓ qͣlibet ſillaba q̄ eſt in cantu et dicet̉ de eo. Ecce venit laudator qͥ pro nullo tꝑali bono dictauit cantū. niſi ſolū ꝓpter deum: B Declaratio) ¶ Eic tēptatus de ſctā trinitate factus in exta ſi vidit qͣſi tres facies mulierū Prima di xit. Multis ꝯiugijs interfuerā nunꝙͣ vi di trinū et vnū. Rn̄dit ſcd̓a: Si tres et vnus neceſſe ē ꝙ vnus ſit anterior Ali poſterior aut duo in vno. Et ſubiunxit t̓cia Nō poterūt ſeip̄os facere qͥs ergo fecit eos. Tūc aꝑte dixit ſpūſſctūs. Ad eū veniemꝰ et manſionē apud eum facie mus Et euigilās liberatꝰ ē a temptatōe Poſt hec dixit xp̄s dn̄e birgitte. Ego ſū trinus et vnus Ego volo tibi oſtēdere qͥd ſit potentia prīs. qͥd ſapīa filij. qͥd vir tus ſpūſicī. Et iſta reuelatio cōpleta eſt vbi loquit̉ de pulpito. Itē dixit xp̄s Dic iſti ꝙ plus mēbit̉ apud me de infirmitate ꝙͣ de ſanitate. Nā lazarꝰ clarior factꝰ eſt ex dolore. Et iob dilectior ex patīa. Nec tn̄ electi mei diſplicēt michi qͥ ſanitatem hn̄t quia cor eoꝝ eſt ſemper mecum. Et corpus eorum eſt ſemꝑ in diſcreta abſti nentia et pio labore Uerba ſponſe notāda de vrbe romana ſub forma q̄ſtiōis ꝓpo nētia ꝯſolatōeꝫ. ⁊ deuotōꝫ. ⁊ ordinatōꝫ antiqͥtꝰ oīm romanoꝝ tā clericoꝝ ꝙ la coꝝ. ⁊tͣ. Quare nūc prochdolor oīa iſte Quartus Liber. conuerſa ſūt in deſolatōem. et in inordīa tionē et abhomīatōem. ſicut ptꝫ in om̄i bus ſupͣdictis. ꝙͣ infelix ſit corꝑaliter et ſpūaliter. Capl̓m. xxxiij. Omīe reuerēde. At Int̓ alias collatōes intimet̉ dn̄o Pape ꝙͣ flebil̓ eſt ſtatꝰ vrbis que quondā felix extitit et corꝑaliter et ſpūaliter. Sed nūc infelix ē et corꝑalit̓ et ſpūalit̓. Corꝑaliter quidē qꝛ eiꝰ ſecl̓a res pͥncipes qui eiꝰ defenſores eſſe debe rēt. facti ſūt ei ſeniſſimi raptores Et ide domus eiꝰ deſtructe ſunt. et ml̓te eccl̓ie penitus deſolate. In qͥbus oſſa bn̄dicta ſctōꝝ ꝯtinent̉. q̄ gl̓ioſis miraculis chorū ſcant. quoꝝ aīe in regno dei ſublimit̓ co ronant̉. Tēpla eciā ip̄oꝝ tectis deſtruc tis et clauſuris ablatis. in latrinas mu tata ſunt hom̄i canū et beſtiarū Spūali ter vero infelix eſt vrbs iſta. qꝛ ml̓te cō ſtitutōes qͣs ſcī pape ex īfuſione ſpūſſctī ad dei laudē et aīarum ſalutē in eccleſia ſtatuerūt. iā delete ſunt. Pro quibꝰ ꝓchi dolor multe noue abuſiones. ex maligni ſpūs infuſiōe. ad dei irreuerētiā et aīaꝝ ꝑditōem ſunt aſſūpte. B Cōſtitu tio quippe ſcē eccl̓e fuit. ꝙ clerici ad ſa cros ordines ꝓcederēt. beatā vitā habē do. deo iugit̓ et deuote ſeruiendo. alijſqꝫ viā celeſtis pr̄ie bonis oꝑibus oſtēden do. et talibꝰ dabant̉ eccl̓ie reddiꝰ Sꝫ cō tra hāc eccl̓ie cōſuetudinē orta ē abuſio grauis. in hoc ꝙ laycis bona eccl̓ie do nant̉. qͥ vxores nō ducūt ꝓpter nomē ca nonicale. ſed īpudent̉ habet ꝯcubinas in domibus ſuis ꝑ dies. et in lectis per no ctes. dicētes audact̓. Nos nō licet eſſe in ꝯiugio. qꝛ canonici ſumꝰ: Preſbiteri eciā dyaconi ⁊ ſubdyaconi. olim infami am īmūde vite maxīe abhorrebāt. Nunc aūt qͥdam illoꝝ māifeſte letant̉ ex eo. ꝙ meretrices eoꝝ intumeſcēte vētre cer nūt int̓ alias ambulare. Nec eciā pudet eos ſi ab amicis eoꝝ dicit̉ eis. Ecce do mine cito natꝰ erit vobis filius vl̓ filia Ideo tales iuſtiꝰ vocādi ſūt lenones di aboli. ꝙͣ ordinati clerici ſūmi dei C Sancti eciā prēs bn̄dictꝰ et alij. ordina uerūt regl̓as ex licētia ſummoꝝ pontifi cū. ꝯſtruetes monaſteria. in qͥbus abba tes cū frībus reſidere ſolebāt. horas no cturnas et diurnas deuote celebrādo. et monachos ad bn̄ viuendū ſollicite īfor mādo. Tūc certe iocundū fuit monaſte ria viſitare. qn̄ die noctūqꝫ agebat̉ ho nor et gl̓ia deo in monachoꝝ cātū. Cri minoſiqꝫ hoīes corrigebant̉ ex ip̄oꝝ pul cerrima vita. Et boni ꝯfortabant̉ ex di uina informatōe p̄latoꝝ: Necnō et anīe in purgatorio exiſtētes. ꝓpter eoꝝ deuo tas or̄oes beatā reqͥem obtinebāt. Tūc eciā ille monachus in maximo habebat̉ honore. qͥ regulā ſuā optime ſeruabat. ⁊ venerabat̉ a deo et hoībus. Qui vero regulā tenere nō curabat. ſciebat indu bitant̓ ſe damnū et ſcādalū incurſurum Tūc eciā oīs hō diſcernere et agnoſce re poterat ex hītu. quē monachum eſſe. D Sꝫ ꝯtra iſtā honeſtiſſimā ꝯſtiti tōem. orta ē deteſtabil̓ abuſio in pleriſq̄ Abbates nāqꝫ frequētiꝰ in caſtell̓ ſuis. ⁊ vbicunqꝫ eis placet intra vrbē et extra ꝯmorant̉. Ideo doloroſū eſt nūc viſitare monaſteria. Pauciſſimi etem̄ monachi nūc in choro eſſe vident̉ horaꝝ tꝑe. ⁊ ali quotiēs nulli. Ubi eciā parū legit̉ ⁊ qn̄ qꝫ nichil cantat̉. et adhuc ml̓tis diebus miſſe nō dicūt̉. De quoꝝ mala fama bo ni moleſtant̉. et mali de eoꝝ mala ꝯuer ſatōe gͣuit̓ peiorant̉. Timendū qͦꝫ eſt. ꝙ pauce aīe ex taliū oratōibus in penis ſu is. aliqͥd ꝯſolatōis obtineāt. Ml̓ta eciā hītacula monachorū ſunt in vrbe. et qui libet hꝫ domū ꝑ ſe. quorū aliqͦ amicis ad ueniētibus. ꝓpͥos filios amplexant̉ cum gaudio dicētes Ecce filius meꝰ. vix eci am agnoſci pōt monachꝰ nūc in habitu Nā tunica q̄ olim pedes ſolebat attīge re. vix nunc oꝑire genua pōt. Manice vero ip̄orum nūc ſunt arte ⁊ tolate. que olim honeſte eſſe ſolebāt et late. gladiꝰ qͦꝫ appendet lateri pro ſtilo et tabulis Quartus Liber Et vix reꝑitur in eo vnicū veſtimentū in quo monachꝰ ītelligi poſſit. p̄ter vnū ſcapulare qd̓ multotiens occultat̉. vt a nemīe videat̉ tanꝙͣ ſcandalum ſit. aliqd̓ portare mōachale veſtimētū. Aliquos eciā non pudet loricā et alia arma habe re ſub tūicis. ad hoc vt poſt crepuſculū facere valeant qd̓ eos delectat. E Fuerūt eciā ſctī qui magnas reliquerūt diuitias. inchoātes regl̓as cū pauꝑtate qui oēm cupiditatē ꝯtempſerūt. et ideo aliqͥd ꝓpriū habere noluerunt. Abhorre bāt oēm ſuꝑbiam et mūdi pompā. opiē tes ſe pauꝑrimis veſtibꝰ. carnis ꝯcupiſ centia ſumme deteſtātes. et ideo puram vitā tenuerunt. Iſti itaqꝫ eoꝝqꝫ frēs di cunt̉ mēdicantes. quoꝝ regl̓as ſūmi pō tifices ꝯfirmauerūt. gaudētes ꝙ aliqui ad honorē dei et aīarum ꝯmodū. talē vi tam aſſūmere voluerūt: ¶ Sꝫ iā triſti cia ē. eoꝝ eciā regulas cernere mutatas in deteſtabiles abuſiōes. ⁊ mīme teneri. ſicut auguſtinꝰ dn̄icus et frāciſcus. ex in ſpiratōe ſpūſſancti dictauerūt. qͣs multi diuites et nobiles longo tꝑe optime te nuerūt. Multi qͥppe iā inueniunt̉ hoīes qui diuites vocant̉. qui tm̄ in clenodijs et pecunijs pauꝑiores ſunt illis. qͥ pauꝑ tatem ꝓfeſſi ſunt. ſicut vtiqꝫ volat de eis fama. Et ideo pleriqꝫ eoꝝ hn̄t ꝓprium qd̓ eoꝝ regule vetuerūt. plus gaudētes de ꝓprio exſecrabili. ꝙͣ de pauꝑtate ſcīſſima ac gl̓ioſa: Gloriant̉ qͦꝫ. qꝛ in habitu ſuo habent pannuꝫ eque carū et p̄cioſum. ſi cut diuites ep̄i in ſuis veſtibus. F Itē quedā monaſteria. ꝑ beatū greg riū et ꝑ alios ſctōs ad hoc ſunt cōſtruc ta. vt ſic in eis ml̓eres recluderent̉. qua tinus vix in diebꝰ videri poſſent. Nūc aūt abuſionē in ſe continet nimis grauē In eo ꝙ porte indifferent̓ clericis et la icis. qͥbus placet ſororibꝰ introitū dare. eciā in ip̄is noctibꝰ ſunt aꝑte. Et ideo ta lia loca ſimiliora ſunt lupanaribꝰ. ꝙͣ ſan ctis clauſtris. ¶ Cōſtitutio eciam erat eccleſie. ꝙ nullus pro audiētia ꝯfeſſionū pecuniā reciꝑet. ſed pro lr̄is ſicut eſſꝫ iu ſtum. de ꝑſonis. litterarū teſtimōijs ve re indigētibus. bene licuit penitētiarijs pecuniā acceptare. Sed ꝯtra iſta incep ta eſt abuſio ꝑ hunc modū. ꝙ diuites ꝑ ſone quātum eis placet facta cōfeſſione offerūt: Sed pauꝑes anteꝙͣ audiātur cū penitētiario pactū facere cōpellunt̉ Et certe dū penitētiarij oretenus abſol uunt. non verecundant̉ manibꝰ ſuis ſibi pecuniā imburſare. ¶ Itē in eccl̓ia ſta tutū fuit. vt quelibꝫ ꝑſona pctā ſua cōfi teret̉. et ad minꝰ ſemel in anno accipet corpꝰ xp̄i. et hoc qͦ ad ppl̓m laycalē Nā clerici et clauſtrales hoc ſepius faciunt in anno. ¶ Scd̓m fuit ſtatutū. ꝙ qͥ non poſſunt eſſe ꝯtinētes. viuerēt in cōiugio B Terciū fuit. ꝙ oēs xp̄iani ieiuna rent in qͣdrageſima. et in qͣtuor tꝑibus ⁊ aliarū feſtiuitatū vigilijs. q̄ pene oībus ꝑmanent ſatis note. Niſi illi q̄ graui in firmitate. aut in magna anguſtia eſſent ꝯſtituti. ¶ Quartū fuit ꝯſtitutū. ꝙ in di ebus feſtiuis. ab omī mundialiū labore vnuſquiſqꝫ abſtineret. ¶ Quintū fuit ſtatutū. ꝙ nullus xp̄ianus pecuniā ſiue a liquid aliud tale. lucrari deberet ꝑ vſu ram. ¶ Sꝫ ꝯtra hec qͥnqꝫ ſtatuta optī ſupradicta. orte ſunt qͥnqꝫ abuſiones in honeſte et grauit̉ nociue. ¶ Prīa eſt. ꝙ centū ꝑſone q̄ ad annos diſcretōis vene runt in roma ſic moriunt̉. ꝙ nunꝙͣ fece runt confeſſionē. nec corpꝰ xp̄i accepe rūt magis ꝙͣ veri ydolatre. pro qualibꝫ ꝑſona q̄ ꝯfeſſionē facit. et corpꝰ xp̄i reci pit. exceptis ſacerdotibꝰ ⁊ religioſis ⁊ fe minis aliqͥbus. ¶ Scd̓a abuſio ē. ꝙ mi ti legittimas vxores accipiūt. qͥ ſi cū vxo ribus hn̄t diſcordiam. deſerūt eas ꝙͣdiu placet. autoritate eccl̓iaſtica mīme reqͥu ta. ſumētes adulteras pro vxoribꝰ. eaſq in honore hn̄tes et diligētes. Aliqui eci am adulterā cū vxorē in eadem domo ha bere nō abhorrēt. gaudētes ꝙ eas ī eade domo audiūt ſimul ꝑturire. B Ter cia abuſio eſt. ꝙ multe ꝑſone ſane in ip̄a Quartus Liber. quadrageſima veſcunt̉ carnibꝰ. ⁊ de mul titudinē pauci ſunt. qͥ vna ꝯmeſtiōe ī die ꝯtentant̉: Eciā inueniunt̉ aliqͥ qui ī die ſe a carnibus abſtinēt. vtētes cibis q̇dra geſimalibꝰ. ſed ī nocte in priuatis hoſpi cijs ſatiant̉ carnibus. Certe clerici vna cū laicis hec exercēt qn̄qꝫ. qͥ ſarracenis ſil̓es ſūt. q̄ in die ieiunat et in nocte ſatiā tur carnibꝰ ¶ Quarta abuſio ē. ꝙ ꝙͣuis aliqui oꝑarij a labore ꝑ dies feſtiuos ab ſtineant. tn̄ diuites aliqui mercenarios ſuos. ad laborandū in vineis. ad arādū in agris. et ad excidendū ligna in ſiluis. ad deferendūqꝫ illa in domicilia ſua. per dies feſtos mittere nō deſiſtūt. ⁊ ſic pau peres non maiori quiete diebꝰ feſtiuis ꝙͣ ferialibus gratulant̉. ¶ Quīta abuſio ē ꝙ xp̄iani ita ſicut iudei exercent vſurā. ⁊ vere xp̄iani vſurarij cupidiores ſunt iu deis ¶ Item ſtatutū eccl̓ie fuit. ꝙ tales homīes qͣles iā numerati ſunt ana themate domarent̉. ꝯtra q̄ talis abuſio inchoata ē Ml̓ti quippe non magis ab horrēt maledictōem ꝙͣ bn̄dictōem. qͥ ecī am ſi ſe excōmunicatos nouerint publi ce. ſcē eccl̓ie introitum vel ꝯuerſatōem hoim̄ ſeu colloq̄a. non curant euitare Pauci em̄ p̄ſbiteri. excōmūicatis eccl̓e ingreſſum ꝓhibēt. Pauci eciā. excōmūi catoꝝ ꝯuerſatōem et colloqͥa abhoīnan tur. ſi eis aliqͣ amicabilitate ꝯiuncti ſūt. Nec eciā excōmunicatis ſi diuites ſunt. ſacra ſepultura denegat̉. ¶ Igit̉ domīe nō mirem̄i. ſi noīaui romā vrbe infelicē pro talibꝰ abuſionibus. et ml̓tis alijs ec cleſiaſticis ſtatutis grauit̓ ꝯtrarijs Qua re timendū eſt catholicā fidem in breui deꝑire. niſi tal̓ venerit qͥ deū ſuꝑ omīa. ⁊ ꝓximū ſuū ſicut ſeip̄m diligat fide nō fic ta. omēs abuſiōes abolēdo. Cōpatimini ergo eccl̓e et eiꝰ clero qͥ toto corde dili git deū. abhorrētes omēs malas ꝯſuetu dines. qͥ ꝓpter abſentiā pape qͣſi orphani fuerunt. tn̄ filialit̓ patris ſedem defende rūt. ꝓditoribuſqꝫ ſapient̓ reſtiterunt. in multis tribulatōibus ꝑſeuerādoUilio ſponſe de diuer ſis penis q̄ p̄parabant̉ cuidā aīe adhuc in corꝑe exiſtenti et qualit̓ oīa illa gene ra penarū ſi aīa ꝯuerſa eſſet ante mortē cōuerti deberēt in maximū honorem et gloriam. Capl̓m. xxxiiij. Idebat̉ michi ꝙ quaſi viderē homīes ſtātes et p̄parantes funes. A Alij vero ſta bant et preparabāt equos. Alij fabrica bāt forpices. Alij aūt patibulū edifica bant. ¶ Cūqꝫ hec viderē. apꝑuit virgo quedā quaſi turbata. q̄rens ſi hec intel ligerē. et me rn̄dente nō intelligere Re ſpōdit. hec om̄ia inqͥt q̄ vidiſti. pena eſt ſpūalis. q̄ p̄parat̉ aīe illius quē tu noſti funes ſunt ad ligandū equū qͥ aīaꝫ ē tra cturus Forpices v̓o ad diſcerpendū na res. oculos aures. et labia. patibulumqꝫ ad ſuſpendendū. ¶ Cūqꝫ ego de hijs tur barer. Rn̄dit iterū virgo. Noli turbari adhuc em̄ eſt tēpus. ꝙ ſi velit poterit di rumpere funes. ſubuertere equos. forpi ces ſicut cerā liqueſcere. poteſtqꝫ pati bulū remouere. Inſuꝑ et ſic ardentē po teſt habere caritatē ad deū. ꝙ iſta ſigna penarū erunt ei ad maximū honorē. In tm̄. ꝙ funes qͥbus cōtēptibilit̓ ligari te neret̉. vertent̉ ei in zonas aureas. Pro eqͥs v̓o quibꝰ ꝑ plateas trahi deberet. mittent̉ ei angeli ducētes eū an̄ ꝯſpectū dei. Pro forpicibꝰ vero qͥbus ꝯtemptibi liter deberet diſcerpi. dabit̉ naribꝰ eiꝰ melior odoratus. ori melior ſapor. oculis pulcerrima viſio. auribꝫ delectabiliſſiā melodia. B Declaratio ¶ Eeic fuit marſcalcꝰ regis. qͥ veniens romā tm̄ hūiliatꝰ et ꝯpūctus ē. ꝙ diſco oꝑto capite circuiret freq̄ntiꝰ ſtatiōes. rogās deū ⁊ rogari faciēs. vt non redi ret ad prīam ſi ꝯtingēt eū relabi in pctā priora. Cuiꝰ vocē exaudiuit deꝰ. Nā exi ens de roma cū vēiſſet in mōtē flaſcon ibi infirmatꝰ eſt ⁊ mortuꝰ. de qͦ facta ē a lia reuelatio. Uide filia qͥd facit mīa dei j. iiij Quartus Liber quid facit bona volūtas Iſta aīa fuit in fautibus leonis. ſꝫ volūtas bona eripu it eā de dentibꝰ leonis. et iam eſt in via ad patriā. et particeps erit oīm bonorū que fiunt in eccleſia dei Uerba ſpōſe ad iheſū xp̄m de deſiderio ſaluatōis aīarum. ⁊ re ſpōſione ſibi in ſpūſctō fcā. ꝙ exceſſus et ſuꝑfluitas hoīm̄ in potu ⁊ cibis. reſiſtūt viſitatōibus ſcūſſcī ſibi miſſis Capl̓m. xxxv ¶ Dulciſſime ihū creator oīm eoꝝ que creata ſunt. Utinā iſti agnoſcerēt ⁊ intelligerēt. calorē ſpūs tui ſancti. Plus em̄ tūc appeterēt cele ſtia. et t̓rena feruētius abhoīarent̉. Et ſtatim rn̄ſum ē michi in ſpū. Eoꝝ inquit exceſſus et ſuꝑfluitas. reſiſtūt ſpūſſancti viſitationibꝰ Nā exceſſus in cibis et po tibus et in amicoꝝ inuitatōibꝰ. obſiſtūt ne ſpūſſanctus dulceſcat eis. et ne ſatien tur de mūdi delectatōe. Exceſſus vero ī auro et argēto. in vaſis et veſtimētis et in redditibus. obſiſtit ne ſpūs caritatis mee inflāmet corda eoꝝ et accēdat. Ex ceſſus qͦꝫ in faml̓is et equis et aīalibus reſiſtit ne ſpūs ſanctus appropinq̄t eis. ymo elongāt ſe ab eis ẜuitores eoꝝ an geli mei. et appropinquāt ꝓditores dya boli. Ideo ignorāt dulcedinē illā et viſi tatōem. qua ego qui deus ſuꝫ. viſito ani mas ſanctas et amicos meos Uerba dei ad ſpōſam qͣliter religioſi antiqͥtus in monaſteria ti more et diuīa caritate ingrediebant̉ Et nūc ꝙ īimici dei id eſt falſi religioſi exe unt in mūdū ꝓ ſuꝑbia. ⁊ iniqͣ cupidita te. et ſic de militibꝰ in ſua militia Capl̓m. xxxvj Udi nūc qͥd inimici mei fa Ociunt. ꝯͣ ea q̄ amici mei fece rūt olim. Deniqꝫ aīci mei ingrediebant̉ mōaſteria. ex timore diſcreto et diuina caritate. Sꝫ hij qͥ nūc ſūt in mōaſterijs vadūt in mūdū. ꝓ ſuꝑbia et cupiditate. hn̄tes ꝓpriā volūtatē. facienteſqꝫ corꝑis ſui delectamēta. Iſtoꝝ ergo qͥ in tali vo lūtate moriunt̉ iuſticia ē. ꝙ nō ſentiant nec obtineāt gaudiū celeſte. ſꝫ penā ī in ferno ſine fine. ¶ Scito eciā ꝙ clauſtra les qͥ cogunt̉ ꝯtra velle ꝓpriū. ex diuina caritate fieri p̄lati. nō ſunt ī eodē nume ro ꝯputādi. ¶ Milites qͦꝫ q̄ olym por tabāt arma. ꝑati erāt dare vitā ꝓ iuſtici a. et effundere ſanguinē ꝓpt̓ fidē ſanctaꝫ Indigētes ꝓmouēdo ad iuſticiā. malos qꝫ faciebāt dep̄mere et hūiliare. Sꝫ nūc audi qūo auerſi ſūt Placet qͥppe nūc eis magis mori ī bello ꝓ ſuꝑbia ⁊ cupidita te ⁊ īuidia. iuxta diabolicas ſuggeſtōes ꝙͣ ſcd̓m mādata mea viuere. ad obtinen dū gaudiū ſempit̓nū. Ergo oēs qͥ in tali volūtate moriunt̉. dabit̉ eis ſtipediū ex iudicio iuſticie. hͦ ē ꝙ dabunt̉ demonibꝰ ī ſtipēdiū in et̓na eoꝝ ꝯiunctōe. Hij vero qͥ michi ſeruiūt. tenent̉ hr̄e ſtipendiū cū celeſti exercitu ſine fine. Uerba xp̄i ad ſpōſam inqͥrētia ab ea qͣlit̓ mūdꝰ ſtat. Et de ſpō ſe rn̄ſionē. ſcꝫ ꝙ ſtat ſicut ſaccꝰ expanſus ad quē oēs indiſcrete ꝯcurrūt Et de cru deliſſima xp̄i ſentētia et iuſta ꝯtra tales Capl̓m. xxxvij giliꝰloqͥtur. qūo filia ſtat moto mūdus? Et illa. ſicut ſaccꝰ ex pāſus ad quē currūt oēs. ⁊ ſicut hō cui rēs nō curās qͥd ſeqͣtur. Rn̄dit dn̄s. Id o iuſticia ē. vt vadā cū aratro meo ſuꝑ mūdū. ſuꝑ gētiles et xp̄ianos. nō parca ſeni et iuueni. nō pauꝑi et diuiti. ſꝫ vnui qͥſqꝫ iudicabit̉ ſcd̓ꝫ iuſticiā ſuā. ⁊ vnuſqi q̄ moriet̉ ī pctō ſuo. ⁊ relinquūt̉ domꝰ ſr̄ hītatoribꝰ. nec tn̄ faciā adhuc ꝯſumato ¶ Et illa O dn̄e ne inqͥt indigneris ſi loqͣr. Mitte aliqͦs de aīcis tuis. qͥ p̄caue ant et p̄moneāt eos de ꝑicl̓o ſuo Et do minꝰ Scriptū eſt inqͥt ꝙ diues in īferno deſperās de ſalutē ſua ꝓpͥa. petijt vt alqͦs mitteret̉ ad p̄cauendū frēs ſuos. ne ſui Quartus Liber. perirēt. Et rn̄ſū eſt ei Neqͣquā fiet hoc. qꝛ hn̄t moyſen et ꝓphetas. a qͥbus doceri pn̄t Sic ego dico nūc. habēt euāgelia ⁊ dicta ꝓphetaꝝ. hn̄t exēpla et v̓ba doctoꝝ hn̄t ratōem et intelligentiā. vtant̉ ergo eis et ſaluabunt̉. Nā ſi miſero te. nō ita altę clamare pot̓is vt audiaris Si miſe ro amicos meos pauci ſūt. ⁊ ſi clamaue rint vix audient̉. Ueruntū mittā aīcos meos ad qͦs michi placuerit. et prepara bunt viam deo ¶ Terba xp̄i ad ſpōſam de fide non hn̄ da in ſomnijs ymo p̄cauēdo qͣntūcunqꝫ leta vl̓ triſtia Et qūo dyabolus in tali bus falſitatē admiſcet v̓itati. ꝓpter q̄ in ſurgūt in mūdo ml̓ti errores. Et ꝙ ꝓphe te ideo nō errauerunt qꝛ ſuꝑ oīa deū ve racit̉ dilexerūt. Capl̓m. xxxviij Iliꝰ loqͥtur. A Quid te ſic eleuāt ſomnia leta? Cur vero ſic te deprimūt ſomnia triſtia? Nunqͥd nō dixerā tibi ꝙ diabolꝰ inuidꝰ eſt. et ꝙ ſine ꝑmiſſionē dei nō plꝰ facere poterit. ꝙͣ ſtramē an̄ pedes tuos Dixi eci am tibi. ꝙ ipſe ē pr̄ et inuētor mēdacij. et ꝙ in oībus falſitatibꝰ ſuis admiſcet veri tatē. ¶ Propterea dico tibi ꝙ dyabolꝰ nō dormit. ſꝫ circuit vt inuēiat aliquam occaſionē ꝯtra te Ideo cauēdū ē tibi. ꝙ diabolus qͥ ex ſubtilitate ſcīe ſue. ex mo tibꝰ exterioribꝰ dep̄hendit int̓iora. nō de cipiat te. Nā qn̄qꝫ īmittit cordi leta vt ī anit̓ gaudeas. qn̄qꝫ triſtia. vt dolendo di mittas aliqͣ bona que potuiſſes facere. ⁊ vt ante miſerias fias miſera et doloroſa Qn̄qꝫ eciā dyabolꝰ īmittit cordi deluſo et volēti placere mūdo. ml̓tas falſitates ꝑ qͦs decipiunt̉ ml̓ti. ſicut falſis ꝓphetis. Et hͦ cōtingit hom̄i qͥ plus aliud diligit ꝙ ip̄m deū. Ideo ꝯtingit. ꝙ in ml̓tis fal ſis v̓bis inueniunt̉ ml̓ta vera qꝛ diabolꝰ nūꝙͣ deciꝑe poſſꝫ. niſi falſitati admiſcēt veritateꝫ. ſicut patuit in illo arreptitio quē vidiſti. qͥ licꝫ ꝯfiteret̉ vnū deū. īpudi cus tn̄ geſtꝰ et v̓ba alia extranea. oſtēde bat ꝙ dyabolus erat ī eo poſſeſſor et inhabitator. B Nūc aūt q̄rere poteris. cur ꝑmitto diabl̓o mētiri? Rn̄deo Hoc ꝑmiſi ⁊ ꝑmitto ꝓpt̓ pctā ppl̓oꝝ ⁊ clerico rn̄. qͥ illa ſcire voluerūt qͥ deꝰ noluit eos ſcire. et ibi proſꝑari deſiderabāt. vbi deꝰ videbat ſaluti eoꝝ nō ꝓfice̓. Propt̓ea de us ml̓ta ꝑmittit ꝓpter pctā. q̄ nō ꝯtinge rēt ſi hō nō abuteret̉ gr̄a et ratōe ¶ Illi v̓o ꝓphete qͥ nichil deſiderabāt niſi deū nec v̓ba dei loq̄ voluer̄t niſi ꝓpt̓ deū. iſti nō decipiebant̉. ſꝫ v̓ba v̓itatis loq̄bat̉ et dilexerūt. Uerūtn̄ ſicut oīa ſomnia nō ſūt recipiēda. ſic nec oīa ſunt ꝯtēnenda Quia qn̄qꝫ eciā deꝰ mal̓ inſpirat bona ⁊ exitꝰ ſuos. vt reſipiſcāt a pct̄īs ſuis. Qn̄ qꝫ eciā bōis bona in ſomnijs. vt ampliꝰ ꝓficiāt ad deū: ¶ Ideo qn̄ et qͦtiēs tibi aliq̄ talia occurrerit. nō appōas cor tuū. ſꝫ pondera et diſcerne illa cū aīcis tuis ſapiētibꝫ ſpūalibꝰ. aut dimitte et ex clude ea de corde tuo qͣſi nō viſa. qꝛ qui talibꝫ delectat̉. frequentius illudit̉ et ꝑ turbat̉ Ergo eſto ſtabil̓ in fide ſctē trini tatis. dilige deū toto corde. Eſto obedi ens tā in ꝯrijs ꝙͣ in proſꝑis. Nulli te pre feras in cogitatōibꝰ tuis. Sꝫ time eciaꝫ in bn̄factis Nō p̄feras ſenſꝰ tuos ſenſibꝰ alioꝝ. voluntatēqꝫ tuā totā ꝯmitte deo. parata ad oīa q̄ velit deꝰ. tūc timere nō habes ſomīa. ſi enī leta fuerīt nō credas eis vl̓ nō appetas. niſi ibi ꝑpēdat̉ hor dei Si v̓o triſtia fuerīt non ꝯtriſteris. ſed pone te totā ad deū. ¶ Dein̄ loq̄bat̉ mr̄ Ego ſum mat̓ mīe q̄ filie dormiēti p̄paro veſtes. filie induenti ſe p̄ꝑo cibū. filie la borāti p̄paro coronā ⁊ om̄e bona ¶ Terba mr̄īs ad filiū de ſpōſa. Et rn̄ ſio xp̄i ad mr̄em. Itē v̓ba mr̓is qd̓ deſig nat̉ ꝑ leonē et ꝑ agnū. Et qͣlit̓ deꝰ ꝑmit tit ꝓpter ingͣtitudinē et impatiam hoīm eueīre q̄ alit̓ eis nō eueniret. Ca. xxxix Ater loquit̉ ad filiū ihm̄ di cēs. Filia nr̄a ē quaſi agnꝰ. qͥ ponit caput ſuū ī os leonis. Cui rn̄dit filiꝰ. meliꝰ ē ꝙ agꝰ pōat caput ī os leōis. vt fiat cū leōe vna caro ⁊ vnꝰ Quartus. Liber ſanguis. ꝙͣ ꝙ agnus ſugat ſanguinē de carne leonis. Un̄ et leo indignaret̉. et agnus cuiꝰ cibus ē fenū infirmaret̉. Ue runtū mat̓ cariſſima. qꝛ oēm ſapīam et plenitudinē totiꝰ prudētie portaſti ī vte ro tuo. fac iſtam intelligere qͥd ſit leo ⁊ qͥd ſit agnus. ¶ Rn̄dit mat̓. Bn̄dictus ſis tu fili mi. qͥ eternalit̓ manēs cū patre deſcēdiſti ad me. et tn̄ te a pr̄e nūqͣ ſepa raſti. Tu deniqꝫ es leo. ſꝫ de tribu iuda. Tu agnꝰ ſine macl̓a quē iohēs digito de mōſtrauit. Ille ergo ponit caput in os leonis. qͥ oēm voluntatē ſuā cōmittit de o. nec ea eciā ſi poſſet ꝑficere vellet. niſi tibi ſciret cōplacere. Ille v̓o ſugit ſāgui nē leonis. qͥ de iuſticia et diſpoſitiōe tua īpatiens. optat ⁊ nitit̉ ad alia obtinēda ꝙͣ tu ei cōſtitueras. velletqꝫ in alio ſtatu exiſtere ꝙͣ tibi placeret. ⁊ ſibiip̄i expedi ret. De talibꝰ em̄ nō placat̉ deꝰ. ſed ad irā ꝓuocat̉. Sicut em̄ agni cibꝰ ē fenū. ſic hō de hūilibus rebꝰ et ſtatu. cōtenta ri debet. Et ideo ꝓpter ingratitudinē et impatīam hoīm. ml̓ta ꝑmittit deꝰ. q̄ ſa luti hom̄i ſi patiētes eſſent. nō euenirēt Ideo filia da voluntatē tuā deo. et ſi mi nus qn̄qꝫ fueris patiēs ſurge ꝑ pn̄iam qꝛ pnīa eſt ſicut bona lotrix macularū Cōtritio vero eſt bona candidatrix. Uerba xp̄i ad ſponſaꝫ declarātia q̄ ſit xp̄iana mors Et qūo ho mo bene morit̉ aut male Et qūo amici dei nō debēt tribulari ſi viderit ſeruos dei corꝑaliter mori et crudeliter Capl̓m. xl. Ilius dei loquit̉. A Noli cimere filia. nō moriet̉ iſta in firma. qꝛ placēt michi oꝑa eiꝰ Cūqꝫ illa eſſet mortua. Iteꝝ dixit filius dei Ecce filia. verū ē qd̓ dixi tibi. non eſt iſta mor tua. qꝛ gl̓ia eiꝰ magna ē Nā ſeꝑatio cor poris et aīe iuſtoꝝ. non eſt niſi ſomnꝰ. qꝛ euigilāt in et̓na vita. Illa vero dicēda eſt mors. qn̄ aīa ſeꝑata a corꝑe viuit in eterna morte. Multi quippe nō attēdētes futura. optāt vt moriāt̉ xp̄iana mor te Quid enī eſt xp̄iana mors. niſi mori ſi cut ego mortuꝰ ſum. innocent̓. volunta rie. et patient̉. Nūquid ego ideo cōtem nēdus ſū. qꝛ mors erat contēptibilis et dura? Aut ideo electi mei fatui qꝛ cōtē ptibilia patiebant̉? aut hoc voluit fortu na. et oꝑabat̉ curſus ſtellarū? Nequagͣ Sed ideo ego et electi mei patiebamur dura. vt oſtēderemꝰ verbo et exēplo vi am ad celū eſſe durā. et vt aſſidue cogi taret̉ qͣnta opus eſt mundicia malis. ſi tā aſꝑa paſſi ſunt electi et innocentes. B Ergo ſcito. ꝙ ille morit̉ contēpti bilit̓ et male. qͥ diſſolute viuēs morit̉ in volūtate peccādi qͥ habēs mūdi proceſ ſum optat vt lōgius viuat. ⁊ neſcit regͣ tiari deo. Qui vero deū diligit toto cor de. et tribulat̉ innocent̓ deſpecta morte. aut longa infirmitate grauat̉. ille et vi uit et morit̉ felicit̓. qͥa mors aſpera ⁊ mi nuit pctm̄ et penā peccati. augetqꝫ coro nam. Ecce reduco tibi ad memoriā du os. qui deſpecta et amara morte iudicio hoīm moriebant̉. qui niſi talē morteꝫ ex miſcd̓ia mea magna obtinuiſſent ſaluati non fuiſſent. Sed qꝛ dn̄s nō punit bis contritos corde. Ideo venerūt ad coro nā. ¶ Propterea amici dei nō debēt co triſtari ſi flagellant̉ temporalit̓. aut ſi a mara morte moriunt̉. qꝛ feliciſſimū ē lu gere ad horā et turbari in mūdo. ne veni atur ad purgatorium grauius. vbi non erit fuga nec tēpus laborandi Uerba matris ad filiā ꝙ ſacerdotes rite habētes abſolutionis officiū quantūcunqꝫ pctōres ſint. poſſūt abſoluere a peccatis. Et ſic de ſacramē to euchariſtie. Capl̓m. xlj. Ater loqͥtur. vade ad eū qͥ Cofficiū abſolutōis hꝫ. qͣntū cūqꝫ enī hoſtiariꝰ leproſꝰ ē. nichilominꝰ aperire pōt portā ſi hꝫ claues ſicut ſan Ita ē eciam de abſolutōe et ſacramēto Quartus Liber. altaris. qͣliſcunqꝫ em̄ miniſter ē ſi tn̄ ri te habet officiū abſolutōis. pōt abſolue re a pctīs. Ideo nullꝰ eſt cōtemnendus ¶ Ueruntū p̄moneo eū de duobꝰ Unū eſt ꝙ illud qd̓ carnaliter diligit et optat nō habebit. Aliud ē ꝙ vita eiꝰ breuiabi tur citiꝰ. Et ſicut formica portās die ac nocte granū. aliqn̄ cū appropinquat fo ram̄i. cadit et morit̉ in introitu. grano remanente ab extra. Sic ip̄e cū inceꝑit ꝑuenire ad fructū laboris ſui moriet̉. et pro ſuꝑuacuo labore ſuo confundetur ⁊ punietur. Uerba matris ad filiā qualit̓ mores boni et oꝑa iuſticie ꝑ po ſtes in amicis dei deſignant̉. Et qūo ſer ui dei debent cauere a detractione Capl̓m. xlij. Ater loquit̉. Amici dei di cunt̉ eſſe quaſi duo poſtes ꝑ quos ingreſſuri ſuūt alij. Ideo cauen dum ē diligent̓. ne qͥd aſꝑum vel durum obſiſtat ingrediētibus. aut vn̄ cōprimā tur. Quid aūt ſignificāt poſtes. niſi mo res cōpoſitos. oꝑaqꝫ iuſticie. et verba edificatoria. q̄ apparere debēt quotidie in amicis dei. Ideo caueatur attēte. ne quid durū. id eſt verbū detractoriū vel ſcurrile inueniat̉ in ore amicorum dei Aut in oꝑibus eoꝝ aliqua mūdialia no tent̉. ꝓpter q̄ ingredi volētes refugiant et ingredi abhominentur Uerba matris ad filiā qͣliter mali paſtores aſſimilāt̉ vermi cor rodēti arboris radices. Capl̓m. xliij Ater loquit̉. Iſti ſunt ſil̓es vermi qͥ videns ſemen opti mū. nō curat qͣntūcūqꝫ fru ctus ꝑeat vel cadat. dūmo radices ſeu ꝓximiora t̓re carꝑe poſſit Sic iſti non curāt qͦt aīe ꝑeant. ſi lucra ſua et tꝑalia bona ꝯſequant̉. Ideo vēiat eis iuſticia filij mei. ⁊ citiꝰ ſubtrahent̉. ¶ Rn̄dit illa Om̄e tēpus apud deū non ē niſi qͣſi momentū ſtatere. qͣntūcunqꝫ apud nos ē lō gū. Ideo patīa filij tui ē magna eciā ſu per iniqͦs. Rn̄dit mat̓. Uere dico tibi. non ꝓtrahet̉ iudiciū eoꝝ. ſed veniat eis horribile. et rapientur a delicijs ad con fuſionem. Uerba xp̄i ad ſpōſam qͣlit̓ corpꝰ ꝑ nauē et mūdus ꝑ mare deſi gnant̉. Et qͣlit̓ volūtas ē libera ad aīas ꝑducendū in celū vel īfernū. Et qͣliter terrena pulcritudo vitro comparat̉ Iliꝰ dei loqͥtur. A Audi tu q̄ deſideras portū poſt mū di ꝓcellas. Oīs qͥcunqꝫ ē in mari nō dꝫ timere aliqͥd ſi ille cū eo ſtat qͥ ꝓhibere pōt vētos ne flēt. Qui omīa corꝑalia q̄ nocere volūt iubet abſcedē Scopuloſqꝫ molleſcere. qͥ procell̓ imꝑa re hꝫ. vt nauē ꝑducāt ad qͥetū portum ¶ Sic corꝑalit̓ in mūdo ſunt aliqͥ qͣſi na uis ꝑducēs corpꝰ ſuꝑ aqͣs mūdi. alijs in ꝯſolatōem. alijs in tribulatōeꝫ. qꝛ volū tas hoīs libera qͣſdā aīas ꝑducit in celū. qͣſdam in profundū inferni ¶ Illa ergo volūtas qͥ nichil deſiderat feruētiꝰ audi dire ꝙͣ honoreꝫ dei. nec ad aliud viuere ꝙͣ vt poſſit deo ẜuire. ip̄a placet deo. qꝛ ī tali volūtate gaudent̓ morat̉ deꝰ. ⁊ miti gat oīa pericula aīe. ſcopuloſqꝫ qͥetat. in qͥbꝰ aīa multotiēs ꝑiclitat̉. B Quid āt ſūt ſcopuli niſi deſideriū malū? Nā de lectabile ē videre poſſeſſiōes mūdi ⁊ poſ ſidere. gaudere de corꝑis ſui hōre. ⁊ guſta re quidqͥd delectat carnē. In talibꝰ em̄ ml̓totiēs ꝑiclitat̉ aīa: Sꝫ qn̄ deꝰ in naui eſt. oīa iſta molleſcūt. et aīa oīa iſta cōtē nit. qꝛ oīs pulcritudo corporea et t̓rena. ſil̓is eſt vitro depicto ab extra. ſꝫ intus pleno t̓ra. Fracto aūt vitro. nō hꝫ plus vtilitatis ꝙͣ t̓ra nigra. q̄ ad nichil aliud creata ē vt poſſideatur. niſi vt per eam ematur celum. Itaqꝫ omnis homo. qui non plus deſiderat audire honorem ſu um ſeu mundi. quā nociuum aerem. qui omīa membra corporis ſui mortificat. et Quartus. Liber voluptatē carnis ſue abhoīabilē deteſtat̉ Hic quiete reqͥeſcere poteſt et gaudēter euigilare. qꝛ deus eſt cū eo in om̄i hora Uerba querimōie ſpō ſe corā imꝑtoris maieſtate. ex eo ꝙ ſoro res qͣtuor filie regis ihiū xp̄i. ſcꝫ hūilitas abſtinētia. ꝯtentatio caritas. nūc pro do lor adnichilant̉. Et ſorores filie regis di aboli. ſcꝫ ſuꝑbia. delectatio. ſuꝑfluitas et ſymonia. vocant̉ domine. ⁊tͣ. Capl̓m. xlv. Onqueror nō ſolū ex parte mea. ſꝫ eciā ex parte multoꝝ electoꝝ dei corā imꝑiali maieſtate vr̄a. A Ꝙ erāt qͣtuor ſorores filie potē tis regis. quarū quelibꝫ hēbat ſedē ⁊ po teſtate in prīmonio ſuo Quicūqꝫ em̄ vo lebāt inſpicere pulcritudinē iſtarū ſoro rum. obtinebant ꝯſolatōem ex pulcritu dine earū. et bona exēpla ex earū deuoti one. Prima vocabat̉ ſoror humilitas. in oīm agēdarū rerū diſpoſitōe. Scd̓a vo cabat̉ ſoror abſtinentia. ab om̄i inqͥnata conuerſatōe. Tercia vocabat̉ ſoror cō tētatio. ſine om̄i ſuperfluitate. Quarta vocabat̉ ſoror caritas. in ꝓximoꝝ tribu latōe. ¶ Iſte aūt qͣtuor ſorores. ſunt iaꝫ in pr̄imonio ſuo adnichilate. ⁊ quaſi ab om̄ibꝰ contēpte. In quarū ſedibꝰ ſunt a lie qͣtuor illegittime ſorores inſtitute. q̄ a fornicario ꝓgenite ſunt. ⁊ vocant̉ iam dn̄e. B Quarū prima vocat̉ dn̄a ſu ꝑbia. q̄ ē ad placendū mūdo. Scd̓a vo cat̉ dn̄a delectatio. ſcd̓m oēm carnis ap petitū Tercia vocat̉ dn̄a ſuꝑfluitas. ſu per oēm neceſſitatē. Quarta vocat̉ do mīa ſymonia. a cuiꝰ deceptiōe ſe qͣſi nul lus cuſtodire pōt. qꝛ vtrū iuſte vel iniu ſte acquiſitū ſit qd̓ recipit. tn̄ oīa recipit cū cupiditate. ¶ Iſte v̓o qͣtuor dn̄e lo quunt̉ ꝯͣ precepta dei. volentes ea adni chilare. ⁊ tribuūt occaſionē ml̓tis aīabꝫ ad eternā damnatōem ¶ Propt̓ea dn̄e. facite ꝓpt̓ caritatē quā deꝰ vobiſcū fecit. et iuuate iſtas qͣtuor ſorores q̄ vocantur virtutes. q̄ ꝓceſſerūt de ip̄a virtute ihū xp̄o ſummo rege. Que et iā dep̄ſſe ſūt in ſcā eccl̓ia. q̄ eſt prīmoniū xp̄i. vt exalten tur citius. Et vt vicia q̄ vocant̉ dn̄e in mūdo. deprimant̉. q̄ ſunt proditrices aīa rum. quia nate ſūt de ip̄o vicio diabolo proditore. Uerba monitōis ſpōſe ad quendā dn̄m de reſtitutōe faciēda de iniuſte acqͥſitis. Et de voce angeli ſen tentiā cōtra ip̄m proferētis crudelem Capl̓m. xlvj. Omīe. Uos de ꝑiculo anīe I vr̄e p̄caueo. M Reducēdo ad memoriā. qūo rex quidā in veteri te ſtamēto legit̉ vniꝰ hoīs vineā deſideraſ ſe. et pro vinea plenū p̄ciū p̄buiſſe. Sed qꝛ poſſeſſori nō placuit vineā vēdere In dignatꝰ rex. vineā ſibi ꝑ iniuſticiā ⁊ vio lentiā vſurpauit. ¶ Ad quē poſtmodū ſpūſſanctus ꝑ os vniꝰ ꝓphete loquebat̉. iudicās rege ac reginā pro illa iniuſticia turpiſſima morte debere mori. Qd̓ vero in eis ꝯpletū eſt. Ip̄oꝝqꝫ liberi de p̄dic te vinee poſſeſſione nequaꝙͣ ſūt letati. ¶ Nunc igit̉ cū vos xp̄ianus eſtis. et fi dem integralit̓ habetis. ⁊ ſcitis certiſſi me eundē deū nūc eſſe qͥ tūc erat. et ita potentē et iuſtum ſicut tūc. Ideo ſine oī heſitatione ſcire poteſtis. ꝙ ſi aliqͥd̓ poſſi dere deſideraueritis iniuſte. aut cogedo poſſeſſorē ad vendendū contra velle ſuu aut nullū preciū pro eo exhibēdo. vindex erit ille potes et iuſtus iudex Uos qͣꝫ in doloribꝰ timere habetis tale iudiciū ſui vos venire. quale ſuꝑ illā reginā legit ꝑueniſſe. vrōſqꝫ liberos de male acquiſt tis non ditari. ſed magis inopia tribula ri. B Te igit̉ ꝑ ihū xp̄i paſſionem qui tuā aīaꝫ ſuo p̄cioſo ſanguine redemiſ hortor et ammoneo. vt aīam tuā pro al quibus trāſitorijs ꝑſonalit̓ nō diſꝑdas ſed oībus iniuſte a te vel ob tui cauſam dānificatis. plene ſatiſfacias. ⁊ q̇dqͥd in iuſte acq̇ſiſti reſtituas. ill̓ ad ꝯſolatōem Quartus Liber. qui nūc dolorē patiunt̉. atqꝫ alijs ī exem plū. ſi dei amiciciam volueris obtinere Deꝰ ē michi teſtis. ꝙ tibi iſta nō ſcribo a me cuꝫ tui noticiā nō habeo. ſed illud qd̓ vni ꝑſone ꝯtigit. hoc me cum diuina cōpaſſione aīe tue. copulit ad ſcribendū Illa em̄ ꝑſona nō dormiēs ſꝫ vigilās. au diuit in orōibus ſuis vocē angeli dicen tis. Urſe vrſe qͥ nimis audax es ꝯtra deū et iuſticiā. tua volūtas vicit in te ꝯſcien tiā tuā. Ita ꝙ ꝯſciētia tua oīno tacet et volūtas loquit̉ et oꝑat̉. Ideo cito veni es in iudiciū an̄ iudiciū dei. et voluntas tua ſilentiū tenebit et conſciētia tua loq̄ tur. et teip̄m ſcd̓m iuſticie rectitudinem iudicabit. Uerba filii ad ſpōſam qūo dyaboli tēptatōibus debemꝰ p̄caue re. Et qͣliter dyabolus ꝑ hoſtē. deus ꝑ pallinā. eiꝰ potētia et ſapiētia ꝑ alas eiꝰ mīa per pennas. et hoīes ꝑ pullos deſi Capitulū. xlvij nantur Ilius loquit̉. A Si ho ſtis pulſat ad ianuā. nō debe tis eſſe ſicut capre currētes ad murū. Nec ſicut arietes. qͥ eleuantes ſe pedibꝫ anterioribꝰ. mutuo ſe īpingūt cornibus. ſꝫ eſtote ſicut pulli. qͥ vidētes ī aere auē volentē nocere eis. fugiūt ſub alas mrīs vt abſcondant̉. Qui eciam ſi nō plus ꝙͣ vnā pennā mrīs valent app̄ hēdere. et ſub illa ſe cōtegere gaudent ¶ Quis aūt ē hoſtis vr̄ niſi dyabolꝰ. qͥ oībus bonis actibꝫ inuidet. cuiꝰ pulſare eſt mentē homīs tēptatōibꝫ cōmouere. pulſat qͥppe qn̄qꝫ ira et detractiōe. qn̄qꝫ impatiētia et diiudicatiōe iudicioꝝ dei qn̄ ſcꝫ om̄ia nō ſuccedūt ad votū ſuuꝫ. ymo eciā frequētius pulſat et inquietat vos innumeris cogitatōibus. vt a ſerui tio dei abſtraham̄i. et vt oꝑa vr̄a bona apud deum obfuſcent̉. ¶ Ideo qͣleſcūq̄ fuerint cogitatiōes vr̄e. nō debetis di mittere locum vr̄m. nec eſſe ſicut capre currentes ad murū. id eſt habere duriciam cordis. aut iudicare oꝑa aliena in cordibꝫ vr̄is. qꝛ ſepius qͥ hodīe eſt malꝰ cras bonus ē. Sꝫ debetis ſubmittere cornua vr̄a et ſtare et auſcultare. id eſt hūiliare vos et timere. hn̄do patientiā ⁊ rogādo deū. vt male incepta in meliora conuertant̉. B Nec eciā eſſe debe tis ſicut arietes vētilantes cornibus. id eſt verba dare pro verbis. et impropia iūgere impropijs. ſꝫ ſtare debetis cōſtan ter ſupra pedes et ſilere. id eſt fortit̉ rep̄ hēdere affectōes carnis. vt in loquēdo et rn̄dento habeatis p̄meditatōem. ⁊ vi olentiā quandā cū patīa. qꝛ viri iuſti eſt vincere ſeip̄m. et alicitis eciā locutioni bus. ꝓpter vitandū multiloquiū ⁊ offen ſam abſtinere. Nā qui in ꝯmotōe animi effundit nimis qd̓ ſentit. videt̉ quodam mō vindicaſſe ſeip̄m. et indicaſſe leuita tem animi ſui. et ideo vacuꝰ erit a coro na. qꝛ noluit patientiā habere ad tēpus. ꝓpter quā patīam et fratrē offendentem lucratꝰ fuiſſet. et ſeip̄m ad maiorē coro nā p̄paraſſet. ¶ Quid vero ſūt ale galli ne. niſi potētia et ſapīa diuina? Ego qͥp pe ſum quaſi gallina. qͥ pullos currētes ad vocem meā. id eſt deſiderātes obum bratōem alarū mearū. et potent̓ defen do a dyaboli laqueis. et ſapient̓ inſpira tionibꝫ meis prouoco ad ſaluteꝫ. Quid vero eſt pēna niſi mīa mea. quā qui obti nuerit ita ſecurus eſſe poteſt. ſicut pullꝰ qui ſub alis mr̄is refouet̉. Ergo eſtote ſicut pulli currētes ad voluntatē meā et in om̄ibus tēptatōibus ⁊ ꝯtrarijs di cite voce ⁊ oꝑibus. fiat volūtas dei. qͥa ego ꝯfidētes in me defendo potētia mea Reficio mīa mea. teneo patīa mea. viſi to conſolatōe mea. et illūino ſapīa mea. Remunero in centuplū caritate mea Uerba filii ad ſpōſam de quodā rege qͣliter debeat augere dei honorē et caritatē ad aīas. et de ſentētia contra eum ſi non fecerit. Quartus. Liber Ilius dei loquit̉. Si iſte rex velit me honorare Primo mi Snuat dedecꝰ meū. et augeat honore meū. dedecus qͥppe meū eſt ꝙ p̄ cepta mea q̄ p̄cepi. et v̓ba que ꝑſonali locutꝰ fui ꝯtemnunt̉. et qͣſi a pluribꝰ pro nichilo reputant̉. Si igit̉ velit me dili gere. habeat āmodo maiorē caritatē ad aīas oīm. pro qͥbus ego aꝑui celū cū ſan quine cordis mei. Si aūt plus deſiderat requiē que eſt cū deo. ꝙͣ dilatare pr̄imo niū ſuū. hēbit profecto maiorē delectatio nē et auxiliū a deo. reuincere locū illum ihrl̓m. in quo iacuit mortuū corpꝰ meū ¶ Dic inſuꝑ tu q̄ hec audis. Ego deus ꝑmiſi eum coronari. Ideo ad ip̄m ꝑtinet plus ſeq̄ voluntatē meā. et me ſuꝑ omīa honorare et diligere. Qd̓ ſi non fecerit breuiabunt̉ dies eiꝰ. Hij qͦꝫ qui carnalit eū diligūt. ſeꝑabūt̉ ab eo cū tribulatōe Regnūqꝫ eius in plures partes diuidet Uilio ſpōſe ſub figu ra eccl̓ie. et de eiꝰ expoſitōe in qͣ ꝯtinen tur modꝰ et ſtatꝰ qͦs papa debet tenere reſpectu ſui et reſpectu cardinaliū ⁊ ali oꝝ p̄latoꝝ ſcē matris eccl̓ie. Et ꝙͣ maxī me in ſtatu hūilitatis. Capl̓m. xlix Ni ꝑſone videbant̉ qͣſi ꝙ eēt in magno choro A Et apparuit ſol magnꝰ ⁊ lucēs duęqꝫ ſedes qͣſi p̄dicator in choro erāt. una a dextris aliaqꝫ a ſiniſtris. diſtātes a ſole longo ſpatō ⁊ int̓uallo. duoqꝫ radij de ſole ad ſedes ꝓcedebant. Tunc vox vna audiebat̉ de ſede. q̄ ad ſiniſtrā par tē erat dicēs Aue rex ineternū. creator et redēptor iuſtuſqꝫ iudex. Ecce vicariꝰ tuus qͥ ſedet in ſede tua in mūdo. reduxit iam ſedē ſuā in antiquū et priorē locum. vbi ſedit pͥmus papa petrꝰ qͥ fuit prīceps apl̓oꝝ. Rn̄dit vox de dextra ſede dicēs Qūo inqͥt poterit intrare in ſcām eccle ſiā. in qͣ foramīa cardinū ſunt plena rubi gine et t̓ra? Ideo et poſtes inclinati ſūt ad terrā. qꝛ in foramībus nō ē locus vbi vncini imprimant̉. qͥ poſtes deberēt ſuſtē tare. Uncini qͦꝫ ſunt extenſi ad plenū. ii chilqꝫ curuati ad poſtes tenendū. Pau mentū vero totū effoſſum ē. et ꝯuerſum in foueas ꝓfundas. ad modū puteorū fundiſſimoꝝ. q̄ nullū oīno habent fūdū Tectū aūt ē linitū pice. et ardet de igno ſulphur eo. ſtillās qͣſi pluuia denſa. De ni gredine vero ⁊ ſpiſſitudine fumi. qͥ de a byſſo foſſarū et de ſtillicidijs tecti aſcē dit. omēs parietes macl̓ati ſunt. et ita de formes in colore ad intuēdū. qͣſi ſanguis ꝯmixtus putrida ſanie. Ideo amicum de nō decet manſionē hr̄e in tali templo. B Rn̄dit vox de ſede ad partē ſini ſtrā. Expone inqͥt ſpūaliter. q̄ dixiſti cor poralit̓. Tūc ait vox. papa ſimilat̉ et de ſignat̉ in poſtibꝰ. In foramībus v̓o car dinū ſignificat̉ hūilitas. q̄ ſic vacua de bet eſſe ab om̄i ſuꝑbia. vt nichil appare at̄ in ea niſi qd̓ ꝑtinet ad officiū humile pōtificale. ſicut foramē debet eſſe vacuū totalit̓ a rubigine. ſꝫ iā foramīa ideſt hūi litatis īſignia. ſūt ita repleta ſuꝑfluitati bꝫ ⁊ diuitijs a facultatibꝰ. q̄ ad nichil a liud cuſtodiunt̉ niſi ad ſuꝑbiā. ꝙ nichil apparet hūile. qꝛ tota hūilitas cōuerſa ē ad mūdanā pompā. Ideo nō mirū ꝙ pa pa qͥ ſil̓at̉ in poſtibꝫ. inclinatꝰ eſt ad mun dialia. q̄ ſignāt̉ in rubigīe ⁊ in t̓ra Prop tēa papa īcipiat verā hūilitatē in ſeip̄o. p̄ mo in apparatu ſuo. in veſtibꝰ in auro ⁊ argēto et vaſis argēteis. In eqͥs et alijs vtēſilibꝰ. ſe gregādo de eis oībus ſola ne ceſſaria ſua. alia v̓o erogādo pauꝑibꝰ. ⁊ ſpāliter hijs qͦs nouēit amicos dei Dein moderate diſpōat familiā ſuā. ⁊ neceſſa rios hēat faml̓os qͥ vitā ſuā cuſtodiāt qͥ licet in māu dei ē. qn̄ eū velit vocare ad iudiciū. iuſtū tn̄ eſt vt hēat faml̓os ꝓpter roborandā iuſticiā. et vt eos qͥ ſe ꝯtra de um et ſcām eccl̓ie ꝯſuetudinē erigūt. va leat hūiliare ¶ In vncinis vero poſtibꝰ ꝯiūgunt̉ ſignificant̉ cardīales. qͥ extēti ⁊ effuſi ſūt inqͣtū valēt ad oēm ſu ꝑbiā. cupiditatē. et carnis delectamentū Quartus Liber. Ideo recipiat papa in māu malleum et forpicē. ⁊ flectat cardines ad velle ſuū. nō ꝑmittēdo eos hr̄e plura de veſtibꝰ et familia. et de vtēſilibꝰ. niſi quātū reqͥrit neceſſitas et vite vſus Flectatqꝫ eos for pice. id eſt verbis lenibꝰ et ꝯſilio diuino pat̓naqꝫ caritate. qͥ ſi noluerint obedire recipiat malleū. ſcꝫ oſtēdendo eis ſeueri tatē ſuā. faciēdoqꝫ quitqͥt poterit. qd̓ tn̄ non ſit ꝯtra iuſticiam. donec flectant̉ ad velle ſuū: ¶ In pauimēto aūt ſignificā tur ep̄i et clerici ſeculares. quoꝝ cupidi tas nullū hꝫ funduꝫ. de quoꝝ ſuꝑbia et vita luxurioſa ꝓcedit fumus. ob quem abhoīnant̉ eos om̄es angeli in celis. et amici dei in terris. Iſta em̄ papa in mul tis emēdare pōt. ſi vnūque q̄ ꝑmittit ha bere neceſſaria non ſuꝑflua. precipiatqꝫ vnicuiq̄ ep̄o attēdere ad cleri ſui vitā. et om̄is qͥ noluerit emendare vitam ſuā ⁊ ſtare in continētia. priuet̉ oīno p̄benda ſua. qꝛ carius eſt deo ꝙ in illo loco non dicat̉ miſſa. ꝙͣ ꝙ manus meretricee tan gant corpus dei: Uiſio incōprehēſibilis ſpōſe de iudicio multarū perſonarū ad huc viuentiū. in qͣ audiuit. ſi hoīes emen dauerint pctā et ego iudiciū mitigabo Capl̓m. l. IIchi videbat̉. qͣſi ꝙ rex vnꝰ ſederet in ſede iudiciaria. et quelibet ꝑſona viuēs ſtaret an̄ illū. que libꝫqꝫ ꝑſona hēbat duos ſtātes iuxta ſe quoꝝ vnus apparebat ꝙ eſſet qͣſi miles armatus Alter vero qͣſi ethyops niger Ante vero iudiciū ſtabat pulpitū. ī quo iacebat liber eo mō diſpoſitꝰ ſic ut vidi p̄ us. cū ante eū tres reges viderē ſtare. ſcꝫ. viij. li. caº. xlviij. k.)¶ Uidi eciaꝫ ꝙ quaſi totꝰ mūdus ſtaret an̄ pulpitū. et audiui iudicē tūc dicentē ad militē illuꝫ armatū. Uoca inqͥt ante iudiciū illos. qͥ bus tu ſeruiuiſti cū caritate. Et mox il li qui noīabant̉ ceciderūt. Quoꝝ qͥdam iacuerūt longiori mora. qͥdam breuiori. anteꝙͣ aīe ſeꝑarent̉ a corꝑe. Omīa aūt quecūq̄ vidi et audiui tunc. non valeo ꝯp̄hendere. qꝛ audiui iudicia multoruꝫ adhuc viuentiū. qͥ adhuc cito vncabun tur Attn̄ ſic dictū eſt michi a iudice Si inqͥt emendauerīt pctā hoīes. et ego iu diciū mitigabo. Ml̓tos qͦꝫ tūc vidi iudi cari. quoſdā ad purgatoriū. alios ad ve ſempiternum. Uilio admirabilis et terribil̓ ſpōſe de qͣdā anīa an̄ iudicē pn̄ta ta et oppoſitōibꝫ dei. Et libri iudicij cō tra ip̄am aīam Et de rn̄ſionibꝰ aīe ꝯtra ſeip̄am et de diuerſis penis ſtupēdis ſibi ad purgatōeꝫ latis. ¶ Capl̓m. lj. Ichi videbat̉. quaſi ꝙ vna a nima ꝑ militē et ethyopē qͦs viderā prius. an iudicē pn̄ta Dictūqꝫ ē michi. hͦ inqͥt qd̓ ret̉ tibi nūc videt̉. hoc totū factū ē ſuꝑ aīaꝫ iſtā. eo tꝑe quo a corꝑe ſoluebat̉. Cūqꝫ aīa pn̄tata fuiſſꝫ iudici ſtabat ſola. qͥa in neutriꝰ manibus eoꝝ erat. qͥ eā pn̄tabāt Stabat qͦꝫ nuda et doloroſa. ignorās ad q̄ deueniret. Dein̄ videbat̉ michi. ꝙ qd̓ libet verbū in libro rn̄debat ꝑ ſeip̄m. ad oīa q̄cunqꝫ aīa loq̄bat̉. ¶ Igit̉ audiēte iudice̓ et om̄i exercitu eiꝰ. miles ille ar matꝰ loquebat̉ primo ſic. non eſt inqͥt iu ſticia. ꝙ illa pctā replicent̉ aīe ad obpro briū. que ꝯfeſſiōe emēdata ſūt. Uerū tn̄ ego que iſta vidi. bn̄ et ꝑfecte tūc noui. ꝙ miles ille qͥ loquebat̉ oīa nouit ī deo. ſꝫ vt ego intelligerē loquebat̉. ¶ Tunc de libro iuſticie rn̄ſum ē. qn̄ pn̄ia facta fu it ab iſta aīa. nō ſubſequebat̉ ꝯtritio dig na talibꝫ pctīs. Nec v̓a ſatiſfactio Ideo dolere debꝫ nūc ꝓ hijs. que tūc cū potu it nō emēdauit. Quibꝰ dictis aīa incepit plorare ita vehement̓. ꝙ qͣſi tota ꝯfringe ret̉. Attn̄ lacrime videbant̉. et vox non audiebatur. ¶ Deinde rex loquebatur anime dicens. Conſciētia inquit tua de claret modo peccata illa. que ſatiſfactio digna non ſequebatur B B MArrus Liber. Tunc aīa extulit vocem ſuā ita alte. ꝙ quaſi poſſet audiri ꝑ totū mundū dicēs Ue inqͥt michi qꝛ nō feci iuxta mandata dei. q̄ audiui et cognoui. Et accuſās ſe ip̄am addidit. Ego nō timui iudiciū dei Cui rn̄ſum ē de libro. Ideo nūc timere debes dyabolū. ¶ Et ſtatim aīa timēs et contremiſcēs. ac ſi tota ſolueret̉ dixit Ego qͣſi nullā caritatē habui ad deum. ideo modica bona feci. Rn̄ſum ē ei ſtatī de libro. Ideo iuſticia ē. te viciniꝰ appro pinqͣre dyabolo ꝙͣ deo. qꝛ ip̄e dyabolus te ad ſe ſuis tēptationibꝰ allexit ⁊ illexit ¶ Anīa rn̄dit. Iā inquit ītelligo. ꝙ oīa q̄cunqꝫ feci. erāt ſcd̓m dyabolicas infu ſiones Rn̄ſum ē de libro. iuſticia dictat ꝙ iuris dyaboli ē retribuere tibi ſcd̓m ea q̄ egiſti. cū pena et tribulatōe. ¶ Aī dixit. Nichil fuit a vertice capitis mei vſqꝫ calcaneū. qd̓ niſi cū ſuꝑbia veſtiui Quedā em̄ vana et ſuꝑba portamenta. ego de nouo adinueni ꝑſonalit̓. quedā vero ſeq̄bar ſcd̓m patrie cōſuetudineꝫ. laui qͦꝫ manꝰ ⁊ faciē nō vt ſolū mūdarē tur. ſꝫ vt ab hoīe laudarent̉ pulcra Rn̄ ſum ē de libro. Iuſticia dicit. ꝙ iuris dy aboli ē retribuere tibi pro meritis. qꝛ te ornaſti et cōpoſuiſti ſicut ip̄e tibi inſpira bat et dictabat. ¶ Iterū dixit anīa Os meū ſepe aꝑiebat̉ ad ſcurrilia. quia alijs placere volui. Et animꝰ meus oīa illa deſiderabat. q̄ pudor et obprobrium mūdi non ſequebat̉. Rn̄ſum eſt de libro. Ideo lingua tua extrahi et extēdi debꝫ. dēteſqꝫ tui incuruari. et illa tibi apponē tur q̄ oīno tibi diſplicent. oīaqꝫ illa tolli debet a te q̄ tibi placēt. ¶ Dixit anima. Ego vehement̓ gaudebā ex eo. ꝙ multi receperūt exēpla ⁊ occaſiōeꝫ de hijs q̄ ego feci. et ꝙ ml̓ti imitabant̉ mores me os. Rn̄ſum ē de libro. Ideo ē iuſticia. ꝙ oīs qui dep̄henſus fuerit in tali pctō ꝓ quo tu punieris. eandē penā ip̄e patiet̉. et ip̄e ad te adducet̉. et tūc ꝓpter aduen tum cuiuſlibet qͥ imitabat̉ adinuentōes tuas. pena tua augmētabit̉. ¶ Quibus dictis videbat̉ michi. qͣſi ꝙ vinculū qd̓ dam eſſꝫ alligatū in capite aīe ad modū corone. ⁊ ſtrīgebat̉ ita fortit̉. ꝙ occiput et frons ꝯiungebant̉ ſiml̓. Ocl̓i vero de ciderūt a ſedibꝰ ſuis. depēdentes ꝑͦ radi ces ſuas ad genas. Crines qͦꝫ qͣſi ab io ne cōbuſti aruerūt. Cerebrū āt rūpeba tur. defluēs ꝑ nares et ꝑ aures. lingua extendebat̉. denteſqꝫ ꝯprimebant̉. Oſſa vero in brachijs cōfringebātur. et qua ſi funes contorquebantur. Manus eci am decoriate. ad collū alligabant̉. Pec tus vero et vent̓ ita fortit̉ dorſo ꝯiunge bant̉. ꝙ coſtis cōfractis cor cū omībus int̓ioribꝰ euerſum crepuit. Femora vero pendebāt ad latera. oſſaqꝫ ꝯfracta extra hebant̉. eo mō quo filū tenue ſolet ī glo bum glomerari. O Hijs viſis ethy ops rn̄dit. O iudex pctā aīe iam ſūt pla gata ſcd̓m iuſticiā. Coniunge ergo nos iā ambos me ſcꝫ et aīam. ita ꝙ nūꝙͣ ſepa remur. ¶ Miles vero ille armatꝰ rn̄dit Audi iudex. Tu qͥ ſcis oīa. ad te iā ꝑti net audire vltimā cogitatōem ⁊ affecti onē. quā iſta aīa habebat circa finē vite ſue. Ip̄a qͥppe in vltīo puncto talit̓ cog tauit. O ſi deꝰ vellet dare michi ſpaciū vite. vellē vtiqꝫ libenter emēdare pctā mea. om̄iqꝫ tēꝑe vite mee ſeruire ei. nec vnꝙͣ ampliꝰ ip̄m offendere Talia o iudex cogitabat et volebat. Memēto eciā do mīe. ꝙ ꝑſona iſta nō tāto tꝑe vixit. ꝙ ob tineret plene intelligibilē ꝯſcīam. Ideo dn̄e cogita iuuentute eiꝰ. et facito miam Tūc aūt ſic rn̄ſum ē de libro iuſticie Ta libus cogitatōibus in fine non debet̉ in fernus. Et iudex tūc ait. ꝓpter paſſione inquit meā aꝑietur aīe celū. purgatione prius ꝓ pctīs recepta. tāto tꝑe qͣnto te net̉ pati. niſi obtinuerit auxiliū ex bonis oꝑibus aliorum viuentiū. ¶ Declaratio ¶ Hec ml̓r vouit virginitatē in mani ſacerdotis. et poſtea nupſit que in partu poſtea ꝑiclitata moriebatur. Uilio terribilis ſpōſe Quartus. Liber. de quodam hoīe et quadā muliere et de expoſitione viſionis ſpōſe qͣliter ab āge lo facta ē in qua ml̓ta mirabilia continē Capitulū. lij. tu Idebat̉ michi vnus homo. A Cuius ocl̓i eruti erāt. Oſꝫ tn̄ depēdebant ad maxil las cū duobus neruis. hic habebat au res ſicut canis. nares ſicut equus. os ſi cut ferociſſimus lupus Manꝰ ad modū pedū bouis maximi. pedes ſicut vultu ris. ¶ Una qͦꝫ ml̓r videbat̉ michi iuxta eū ſtare. cuius crmes erāt ſicut vepres Oculi erāt in occipite. Aures abſciſe Nares plene ſanie et putredine. Labia ſicut dētes ſerpētis. In lingua erat acu leus venenoſus. Manus erāt ſicut due caude vulpine Pedes ſicut duo ſcorpio nes. ¶ Dū hec ego viderē. nō dormiēs ſꝫ vigilās. dixi. O quid iſtud ē? Et ſtatī quedā vox dulciſona loq̄bat̉ ad me. que tā conſolatoria erat. ꝙ omīs t̓ror abceſ ſit a me dicēs. Tu iſta vidēs. quid nam exiſtimas illa eſſe? Ego rn̄di. Ignoro vtrū iſti quos video ſūt dyaboli. aut be ſtie de tali beſtiali natura progenite. ſiue eciā hoīes a deo ſic formati? Uox tunc rn̄dit michi. Nō ſunt dyaboli. qꝛ ip̄i nō hn̄t corꝑa ſicut iſtos habere vidēs Nec ſunt de genere beſtiali. qm̄ de ſtirpe adā ſunt ꝓgeniti. Nec etiam a deo talit̓ ſūt creati. Sꝫ corā deo apparēt a diabolo in aīabus ſuis taliter deformes facti. et hec tibi vident̉ quaſi corꝑalit̓: Ego tn̄ oſtendā tibi qͥd ſignificēt ſpūalit̓. B Illius hom̄is oculi vident̉ tibi eruti. de pendentes duobꝰ neruis. Per duos em̄ neruos. duo intelliges. Primū eſt ꝙ deū credidit eternalit̓ viuere. Scd̓m eſt ꝙ credidit ꝓpͥam ſuā aīam poſt mortē cor poris. eternalit̓ ſiue in bono ſiue ī malo victurā. Per duos vero ocl̓os. eciam duo intelliges. Primū ē. ꝙ debuit conſi derare qͣliter pctm̄ euitare poſſꝫ Scd̓o qūo valeret bona opera perficere. Iſti duo oculi ideo eruti ſūt. qꝛ nō fecit oꝑa bona pro deſiderio celeſtis gl̓ie. nec fu git pctā pro timore gehēnal̓ pene. ¶ Ha bet etiaꝫ caninas aures. Nā ſicut canis neqꝫ nomē dn̄i ſui. neqꝫ alterius tantum curat. quantū nomē ſuum ꝓprium. ſi hoc nomīari audierit. ita eciā iſte nō tantuꝫ curauit de honore nomīs dei. quantū de honore nomīs ꝓpi. ¶ Habet eciam eqͥ nas nares. Nam ſicut equꝰ qui ſolutus ē eiecto ſtercore ſuo. delectat̉ nares ap ponere illi. Similiter iſte Nā ꝑpetrato peccato quod corā deo viliſſimū ſtercꝰ eſt. de ipſius fetore dulce ſibi videt̉ cogi tare. Habet eciā os ſicut lupus ferociſſi mus. qui ventre ac ore ſuo repleto. ex il lis que viderat adhuc ſi aliquid aure vi uum audierit. deglutire illud deſiderat. Ita et iſte. ſi omnia poſſideret quę ocu lis viderat. adhuc concupiſceret illa q̄ alios poſſidere audiret. C Haber etiam manus ad modū peduꝫ fortiſſimi bouis. qui cū iratus fuerit. animal cui p̄ ualet cū pedibꝰ ſuis dirumpit. ꝓpter ire vehementiā. nō curans de inteſtinis vl̓ de carnibus eius. dummō vitam illi ab ſtulerit. Similit̓ iſte. nā qn̄ eſt in ira. nō curat ꝙ aīa ſui inimici in infernū deſcen deret. nec qualiter corpus eiꝰ torqueret̉ morte. ſi vitā eius auferre poſſet: ¶ Ha bꝫ eciā pedes ſicut. vultur. Nā ſicut vul tur habēs aliquid int̓ vngues. qd̓ ſume re eū delectat. pedē ſuꝑ illud tā fortiter ſtringit. ꝙ viribꝰ pedis deficientibus p̄ dolore. ip̄e quaſi neſciens dimittit cade re qd̓ tenebat. ita et iſte. Nam illa q̄ in iuſte habet intēdit tenere vſqꝫ ad mortē quādo om̄ibus viribus deficiētibus. illa dimittere coartabit̉. ¶ Mulieres vero illius crines. videbantur ſicut vepres. In crinibus autem qui ſunt in ſummita te verticis. ornātibus faciem homīs. ſig nificatur illa voluntas. que ſumme ſum mo deo placere deſiderat. Hec em̄ vo luntas animam corā deo adornat. Sed quia huius mulieris volūtas eſt. ſumme huic mūdo placere pluſꝙͣ ſūmo deo. ideo n. j. Liber Quartus ſui capilli apparēt ſicut vepres UD Oculi vero eius apparēt in occipite. qꝛ mentales oculos auertit ab hijs que bo nitas dei ſibi fecerat. in creando eā. in re dimendo. et in diuerſis ſibi vtiliter proui dendo. Illa vera que traſitoria ſunt intē te reſpicit. a quibꝰ quotidie diſcedit. do nec ab aſpectu ſuo penitus euaneſcant. ¶ Aures igit̉ abſciſe ſpūaliter apparēt. nā minime curat doctrinā ſancti euāge lij. ſeu predicatōes audire. Nares vero plene putredine ſunt. qm̄ ſicut ꝑ nares ſuauis odor ad cerebꝝ delectabiliter tra hitur. vt cerebrum inde fortificet̉. ſic ipſa per affectiones ſuas quidqͥd putreſcibi le corpus delectat ad ip̄ius fortificatio nē. trahit delectabilit̓ ad effectum. La bia vero illius ſicut dentes ſerpentis vi debant̉. et in lingua aculeus venenoſus Nam dū ſerpens dentes fortiſſime con ſtringit. ꝓpter defenſionē aculei. ne ab a liquo euentu frangatur. tn̄ ſqualor de o re eius effluit inter dentes. quia ſepara tim ſunt locati. Similiter et ip̄a claudit labia a cōfeſſione vera. ne frangat̉ delec tatio peccati. que eſt anime ſue aculeus venenoſus. ſqualor tn̄ peccati euidenter apparet coram deo et ſctīs eiꝰ. Dixi tibi prius de iudicio et abiectione vnius matrimonij. qui cōtra ſtatuta eo cleſie contraxerunt. Nūc indicabo tibi plenius de eis. Tu enim vidiſti manus mulieris quaſi caudas vulpiū. et pedes eius quaſi ſcorpiones Hoc ideo ē. quia ſicut in om̄ibus membris et affectioni bus erat mordinata. Sic et leuitate ma nuū ſuarum et inceſſu peduꝫ. dulcedinē carnis prouocando. grauius ſcorpione a nimam viri pungebat. Et ecce in eodē momento apparuit ethiops. habēs ī ma nu tridentem. et in alio pede quaſi tres vngulas acutiſſimas. clamans et dicēs O iudex iam hora mea eſt Expectaui ⁊ ſilui. Iam tempus eſt faciēdi. Et ſtatim ſedente iudice cū exercitu innumerabi li. apparuit michi vir vnus ⁊ mulier nu di. Et dixit iudex ad eos Dicite inquit ꝙͣuis omnia ſcio quid feciſtis? Reſpon dit vir. Audiuimus ⁊ ſciuimꝰ vinculum eccleſie et non curauimus. ymo deſperi mus. Reſpondit iudex. quia noluiſtis ſe qui dominū. iuſticia eſt vt ſentiatis mali ciam lictoris. Et ſtatim ethyops infixit vngulam in corda amborum. et ſic fortit̉ compreſſit eos. vt quaſi ī prelo poſiti vi derentur. Et dixit iudex. Ecce filia. ta lia merentur qui ſe ſcienter elongant a creatore ſuo ꝓpter creaturam: F Dixit iterum iudex ambobus: Ego de di vobis ſaccum vt congregaretis frue tum deliciarū mearum. quid ergo nunc apportatis? Reſpondit mulier. O iudex delicias ventris queſiuimus. et non ap portamus niſi confuſionem. Tunc dixit iudex lictori Redde quod iuſtum eſt Qui ſtatim infixit vngulam ſcd̓am in vētres amborū. et ſic fortiter vulnerauit. ꝙ om nia inteſtina viderentur ꝑforata. Et di xit iudex. Ecce talia merentur qui legi tranſgrediuntur. et pro medicamēto ſiti unt venenum. Iterū dixit iudex ambo bus. Ubi eſt theſaurus meus quem ac cōmodaui vobis ad vſuram? Reſpon derunt ambo. Poſuimus eum ſub pedi bus noſtis. qꝛ queſiuimꝰ theſaurum ter renum et non eternū. Tunc dixit iudex lictori. Da quod ſcis et debes Qui ſta tim infixit vngulam terciā in corda eo. rum et ventres. et pedes. ta vt omīa qͣui vnus globus viderent̉ Et dixit ethiops Domine quo vadam cū eis? Reſpōdit iudex. Tuū non eſt aſcendere nec gaude re. Quo dicto. A facie iudicis ſtatī vnt et mulier gemētes diſparuerūt. Iterum dixit iudex. Gaude filia quia a talibus es ſegregataꝫ Uerba virgīs ad ſpō ſam qͣliter ē parata ad defendendū oēm viduā et oēm virginē et ꝯiugata. quas eciā videt in iuſto ꝓpoſito ſtātes ⁊ ſuum filium ſuꝑ om̄ia diligentes. Quartus. Liber. Capl̓m. liij Udi tu inquit mater dei. q̄ toto corde rogas deum. vt filij tui placeāt deo Uere talis oratio placita eſt deo. Non enim ē mater que filium meum diligit ſuꝑ om nia. et illud idem petit filijs ſuis. qͥn nō ſtatim parata ſum iuuare eam. ad effec tum petitionis eius: ¶ Nec eciā eſt ali qua vidua. que ſtabiliter rogat auxiliū a deo ſtandi in viduitate. ad honorē dei vſqꝫ ad mortē. quin non ſtatim parata ſum ꝑficere voluntateꝫ eius cum ea. qꝛ ego fui quaſi vidua. eo ꝙ habui filium in terris. qui nō habuit carnalem patrem. ¶ Nō eſt etiam aliqua virgo que virgi nitatem ſuā deſiderat ſeruare deo vſqꝫ ad mortem. quin nō parata ſum eam de fendere et ꝯfortare. quia ego ſum vere ip̄a virgo ¶ Nec mirari debes: Cur dico iſta? Scriptū eſt enim. ꝙ dauid de ſiderabat filiam ſaulis quādo fuit virgo Ipſe enim recepit eā qn̄ fuit vidua. In ſuper et habuit vxorem vrie. quando vir eius vixit. Attamē concupiſcētia dauid non fuit ſine peccato Sed delectatio il la ſpūalis filij mei qui eſt dn̄s dauid. eſt ſine om̄i pctō. Ideo ſicut iſte tres vite ſcꝫ virgītatis. viduitatis. et cōiugij. pla cuerūt dauid corꝑalit̓. ita filio meo pla cet eas habere in ſua delectatōe caſtiſſi ma ſpūaliter. Ideo non mirū. ꝙ iuuādo traho earū delectatōem ſpūalem. in de lectatōem filij mei. quia eius delectatio eſt ad ipſas Uerha matris ad filiā de felici natiuitate ſpūali cuiuſdā in pec catis peſſimis nutriti. quā natiuitate p̄ cibus et lacrimis ſeruoꝝ dei obtinuit UI Capl̓m. liii. Ide filiū lacrimarū. qui nūc eſt recent̓ natus de mūdo ſpi ritualiter. qui fuerat prius natus de ma tre ſua in mundū carnaliter. Sicut enī femina illa. q̄ extrahit infantē de ventre matris. primo caput trahit deinde manꝰ deinde totū corpus. vſque qͦ cadit in ter ram Sic ego feci illi ꝓpter lacrimas et preces amicoꝝ meorum: Extraxi illum quippe de mūdo intm̄. ꝙ iam ſpūaliter ē ſicut puer nouiter natus. Ideo educari debet. et ſpūaliter et corporalit̓. Nam il le ad quē te miſerā. educare eū debet p̄ cibus ſuis et bonis oꝑibus. et conſilijs cuſtodire. ¶ Illa vero femina de qͣ tibi dictū eſt. rogabit pro eo et cuſtodiet ſpi ritualiter. attendendo etiā vt habeat ne ceſſaria ſua corꝑaliter. quia ip̄e ita ꝓfun de cecidit in pctā mortalia. ꝙ oēs demo nes in inferno dixerunt de eo. Aperia mus os ſi forte venerit. vt p̄mamus euꝫ dentibus nr̄is et deglutiamus. Exten damus eciā manus. vt dirumpedo lace remus eū. habeamus qͦꝫ pedes ꝓmptos ad calcandū. et calcitrandū eū ¶ Ideo dictū eſt tibi. ꝙ nunc ſpūaliter natus fu it. qꝛ iam de poteſtate demonū eſt libera tus. ſicut bene colligere poteris de ver bis illis que audiſti. ꝙ deū corde et cor pore diligit ſuper omnia Uerba matris ad filiā qualiter p̄cibus ſeruorū dei vult dilige re quendam puerū et ip̄m armis ſpiritu alibus armare. Capl̓m. lv. Ecordare ꝙ ſcribit̉ de moy ſe. A ꝙ filia regis inue nit eum ſuꝑ aquas. et dilexit eum pro filio ſuo. Scribit̉ qͦꝫ in ſcolaſti cis hiſtorijs. ꝙ idem moyſes vicit terrā per aues. q̄ conſumpſerūt ſerpentes ve nenoſos: ¶ Ego ſū filia regis de proge nie dauid. q̄ volo puerū iſtum diligere. quē inueni in ꝓcellis lacrimarū. q̄ effu ſe ſunt pro ſalute aīe eius. que incluſa fu it in arca corporis eius. quē educabunt illi de qͥbꝰ dixi. donec ad etatē venerit ī qua armare eū volo. et mittere ad t̓raꝫ vincendā regi celi. Sꝫ qūo hec fiāt tibi ignotū eſt. et michi notuꝫ. Nā ego talit̓ n. ij Quartus Liber p̄parabo eū. ꝙ de eo dicet̉. Iſte vixit ſi cut vir. et mortuꝰ eſt ſicut gygas. venit ad iudiciū ſicut bonus miles. B Filius dei loquitur. ¶ Additio) Ubi aīal famelicū repellit̉ a preda. Er pectat alonge inueniēdo tēpus redeūdi ad p̄dam. ſin aūt vadit ad ſpeluncā ſuā. Sic ego feci principi terre huiꝰ Monui enim eū bn̄ficijs meis. Monui eum ver bis et verberibꝰ. ſꝫ tāto ingratior ⁊ ob liuioſior eſt. qͣnto māſuetiore me ei on̄do Ideo vocabo eū nunc ſub coronā et ad ſcabellū pedū. qꝛ noluit ſtare in corona Immittāqꝫ ei et aſſentatoribꝰ ſuis aſpi dem īmitē de vipera ⁊ ſubdola vulpe ge neratū. qui terrā et habitatores eiꝰ con turbet. et ſimplices deplumabit. qui ca cumina terrarū aſcēdet. et gloriātes de īciet et conculcet. Puerū vero iſtū quē amici mei nutrierūt. ducam ꝑ aliā viam donec venerit ad locū glorioſiorē ¶ Itē loqͥtur filius dei. Adhuc dicet̉ de puero iſto. ꝙ vixit ſicut vir. pugnauit ſicut mi les egregius. Coronabit̉ ſicut amicꝰ dei O filia. qͥd credunt ml̓eres. q̄ gloriātur ex eo ꝙ filij earū ꝓcedunt in ſuperbia? Illa nō eſt gl̓ia ſed ꝯfuſio. qꝛ regē ſuꝑbie imitant̉. Sed illa eſt gl̓ia et ille ē miles gl̓ie. qͥ gl̓atur in eo ꝙ facit honoreꝫ deo quantū pōt. et conat̉ ad maiora. Para tuſqꝫ eſt pati ea que deus vult euꝫ pati. talis eſt miles dei. et talis coronabit̉ ci militibus celi. Uerba matris ad filiā de quodā ꝙ nō debeat contriſtari ꝓpter Capl̓m. lvj. correptōem. Ater loquit̉. Cur turbat̉ il le? Pater quippe ꝑcutit fili Eum qn̄qꝫ cū lenibus ſtrami nibus. Ideo nō eſt ꝯtriſtandum. Uerba matris ad filiā qualit̓ roma debet mūdari a zizania. p̄ mo acuto ferro. ſcd̓o igne. tercio per iu ga boum Capl̓m. lvij Ater loqͥtur. Roma eſt qͥ ager ſuꝑ quē zizania excre Guit Ideo prius debet mūde ri cum acuto ferro. Inde igne purgari Poſtea arari cū iugo boum. Ideo faciā vobiſcum. ſicut qui tranſfert plātas in a lium locū. Illi enim vrbi p̄parat̉ tal̓ pe na. quaſi iudex diceret. Excoria inqui totam pellē. extrahe totū ſanguinem de carne. Excide oēm carnem in fruſta. et ꝯfringe oſſa ita. vt defluat oīs medulla Uerba xp̄i ad ſponſaꝫ ſub figura de expoſitōe vbi xp̄s ꝑ dn̄ꝫ ꝑe grinantē. corpus ſuū ꝑ theſaurū. eccleſia ꝑ domū. ſacerdotes ꝑ cuſtodes deſignan tur. qͦs ſacerdotes tanꝙͣ verus dn̄s ſep templici honore honorauit. Et qualt̓ de us ꝯquerit̉ ꝙ iniqui ſacerdotes ſeptēpli ci vituꝑio ip̄m vituꝑant. et qualit̓ ſeptē veſtes. ſcꝫ ſeptem virtutes qͣs deberent habere vertūt in ſeptem vicia. Capl̓m. lviij Ilius loquit̉. A Epoſim ſimilis dn̄o. qui fideliter decer tans in terra ꝑegrinatōis ſue. regredīe batur in terram natiuitatis ſue cuꝫ gau dio. hic dn̄s habebat theſaurū p̄cioſum valde. cuius intuitu glorificabant̉ lippi entes oculi. triſtes ꝯſolabantur. infirmi cōualeſcebant. mortui ſuſcitabant̉. Ut vero theſaurus honeſte et tute cuſtodi retur. facta et perfecta eſt domus quēdā in magnificētia et gloria. habens altitu dinem decentem. ſeptemqꝫ gradus. qui bus ad domū et theſaurū aſcendebatur ¶ Hūc itaqꝫ theſaurū. dn̄s tradidit ẜuis ſuis vidēdū et tractandū. fidelit̓qꝫ ⁊ mū de cuſtodiendū. vt et caritas dn̄i ꝓbare tur ad ẜuos. fidelitaſqꝫ ſeruoꝝ ad dn̄m videret̉. Procedēte vero tꝑe deſpici ce pit theſaurꝰ Raro frequētabat̉ domus tepuer̄tqꝫ cuſtodes. ⁊ caritas dn̄i neglt gebat̉. Tūc dn̄o ꝯſulente familiares ſu os. quid faciendum eſſet ſuper tanta in gͣtitudine. Rn̄dit vnus eorum dicens ⁊ Quartus. Liber. Scriptum eſt ꝙ iudices et cuſtodes po puli negligētes iuſſi ſunt ſuſpēdi ad ſolē ſed tuū eſt miſcd̓ia et iudiciū. qui parcis om̄ibus. qꝛ tua ſunt omīa ⁊ oīm miſere ris. B Ego ſum in figura ille dn̄s qͥ quaſi ꝑegrinus ꝑ hūanitatē apꝑui ī ter ra. cū tn̄ in celo et in terra potes eſſem ſcd̓m deitatem Ego quippe tā forte cer tamen habui in t̓ris. ꝙ omēs nerui ma nuū et pedum meoꝝ rūpebant̉ ꝓpter ani marū zelum ⁊ ſalutē ¶ Relicturꝰ itaqꝫ mundū et aſcenſurꝰ in celū. a qͦ tn̄ ſcd̓m deitatē nunꝙͣ defui. reliqui mūdo memo riale digniſſimū. ſcꝫ corpus meū ſanctiſ ſimū. vt cū lex vetus gl̓abatur de arca māne ⁊ tabulis teſtamēti. cerimonijſqꝫ alijs. ſic nouus hō gauderet de noua le ge. et non vt olim de vmbra. ſed de ve ritate. ſcꝫ corꝑe meo crucifixo. qd̓ in le ge figurabat̉. vt aūt corpus meū eſſet in gloria et honore. inſtitui domū ſcē eccl̓ie vbi ſeruaret̉ et tractaret̉. Sacerdotes cuſtodeſqꝫ ſpāles eius. qui quodāmodo eciā officio ſunt ſupra āgelos. qꝛ quē ipſi angeli timēt ꝯtingere timore reuerētie hunc ſacerdotes tractāt manibus ⁊ ore E Honoraui qͦꝫ ſacerdotes ſeptem plici honore tanꝙͣ in ſeptē gradibus Pr mo debēt eſſe ſigniferi et ſpeciales amici mei. ꝑ mundiciā mētis et corꝑis. qꝛ mū dicia primus locus eſt ad deū. quē nichil contingit nec decet coinquinatū. Naꝫ ſi legalibus ſacerdotibus ꝑmittebat̉ cō mixtio temꝑe quo nō ſacrificabāt. non mirū fuit. qꝛ ip̄i portabāt teſtam non nu cleū. Nūc aūt veniēte veritate et fuga ta figura. ſumme ſtudendū eſt mundicie tanto copioſius qͣnto dulcior eſt nucleꝰ teſta. Et in huiuſmōi ꝯtinētie ſignū. ca pilli primo tondent̉. Ne voluptas anīo ſeu carni dn̄etur. ¶ In ſcd̓o gradu inſti tuunt̉ clerici. ꝙ ſint viri angelici ꝑ oēm humilitatē. qͥa hūilitate mētis et corꝑis penetrat̉ celū et vincit̉ dyabolus ſuper bus. Et in huiuſmōi gradus ſignū. con ſtituunt̉ clerici ad expellēdos demōes. quia homo humilis eleuat̉ in celum. vn de per ſuperbiā corruit demon elatus D In tercio gradū inſtituunt̉ cleri ci ex eo. ꝙ debēt eſſe diſcipuli dei. ꝑ cō tinuā diuine ſcripture lectionē. quibꝰ et ideo ab ep̄is tradit̉ in manus liber. ſicut et militi gladius vt et ſciant que agēda ſunt. et or̄one et meditatione ſtudeant placare iram dei pro populo dei. ¶ In quarto gradu inſtituūt̉ clerici cuſtodes templi dei et ſpeculatores animarū. qui bus et ideo tradunt̉ claues ab ep̄o. vt ſolliciti ſint circa ſalutē fratrū. verbiſqꝫ et exemplis promoueant ⁊ inciten infir mos ad ꝑfectiora. ¶ In quinto gradu inſtituunt̉ diſpēſatores ⁊ curatores alta ris et mundialiū rerum contēptores. vt dū altari deſeruiunt de altari viuant et in terrenis nequaꝙͣ niſi in hijs que decēt gradum eoꝝ occupent̉. ¶ In ſexto gra dū inſtituuntur ꝙ ſint viri apl̓ici p̄dicā do veritatem euangelicā. moribuſqꝫ ſe p̄ dicationi conformando. ¶ In ſeptimo gradu inſtituunt̉ ꝙ ſint mediatores īter deū et hoīem. ꝑ īmolationē corꝑis mei. in quo gradu ſacerdotes qͦdammodo ſūt ſuꝑ angelos dignitate. E Nūc aūt conq̄ror ꝙ gradus iſti diſſipati ſunt. qͥa ſuperbia diligit̉ pro hūilitate. Impuri tas exercet̉ pro mūdicia. dei lectio non attendit̉ ſed liber mundi Negligētia ap paret in altaribus. ſapiētia dei reputat̉ fatuitas. Salus animarū non curatur. Nec ſufficiunt eis iſta. ſed adhuc eciam veſtes meas proijciunt. ⁊ contemnūt ar ma mea. ¶ Ego quippe oſtēdi in mōte moyſi veſtes. qͥbus ſacerdotes legis vte rent̉. Non ꝙ in celeſti dei habitatōe ali quid materiale ſit. ſed qꝛ ſpūalia niſi per corporales ſimilitudines non capiuntur Ideo ſpūale per corꝑale oſtendi. vt ſcia tur quāta reuerētia et mūdicia opus ē hijs. qui hn̄t ip̄am veritatem ſcꝫ corpus meum. ſi tantā mundiciā et reuerentiaꝫ habebāt hij. qui portabāt vmbrā et figu ram. Sed ad qͥd moyſi oſtendi tantam n. iij Quartus Liber. veſtium materialiū pulcritudinē. niſi vt per eas addiſceret̉ ⁊ ſignificaret̉ ornatꝰ et pulcritudo anime. Sicut enim veſtes ſacerdotis ſunt ſeptē. ſic anīe accedentis ad corpus dei ſeptē debēt eſſe virtutes ſine quibus nō eſt ſalus? F Prima ergo veſtis anīe eſt contritio et cōfeſſio que tegit caput: ¶ Scd̓a eſt affectꝰ ad deum et affectus caſtitatis. ¶ Tercia eſt labor ꝓ honore dei. et patiētia in ad uerſis. ¶ Quarta ē non attēdere ad lau des et obprobria hoīm. ſed ad honorem ſolius dei. ¶ Quinta eſt abſtinētia car nis cum vera humilitate. ¶ Sexta eſt recogitatio bn̄ficioꝝ dei ⁊ iudicioꝝ eius timor. ¶ Septima eſt caritas dei ſuper omīa. et ꝑſeuerantia in bonis inchoatis ¶ Nunc aūt iſte veſtes immutate ſunt et cōtempte. Diligit̉ quippe pro confeſſi on excuſatio ⁊ leuigatio culpe. ꝓ caſti tate ſcurriliū ꝯtinuatio. pro labore ſalu tis anime. labor vtilitatis corporis. Pro honore ⁊ amore dei. ambitio mundialiū et ſuperbia. Pro parcitate laudabili. ſu perfluitas in omībus. Pro timore dei. p̄ ſumptio et diiudicatio iudiciorum dei Pro dilectione dei ſuꝑ omnīa. ingratitu do cleri ſuper omnes. Ideo ſicut dixi ꝑ prophetā. veniam in indignatione. et tri bulatio dabit eis intellectū G Tunc mater miſericordie aſtās. Rn̄dit Bn̄di ctus ſis tu fili mi pro iuſticia tua. loquor ad te qui omīa ſcis propter ſponſam iſtā quā tu vis intelligere ſpiritualia. que ta men niſi per ſimilitudines capere nō va let ſpūalia. Tu quippe dixiſti in deitate tua anteꝙͣ ſuſcepiſſes hūanitateꝫ de me. ꝙ ſi decem viri iuſti inuenirentur in ciui tate. miſereri velles toti ciuitati prop ter decem. Nunc autem adhuc infiniti ſunt ſacerdotes. qui te oblatione corpo ris tui placant. Ergo miſerere propter eos hijs qui paruꝫ boni habent. hoc que te ſcd̓m hūanitateꝫ genui rogo. hoc om nes electi tui petūt mecū ¶ Reſpondit filius. Benedicta ſis tu. et benedictuꝫ verbū oris tui. Tu vides ꝙ tripliciter parco propter triplex bonū qd̓ oblatio corporis mei habet M Sicut em̄ ex preſumptione iude tria oſtenſa ſunt bo na in me. Sic ex oblatione ſacrificij hu ius tria veniūt anīabus. Deniqꝫ patien tia mea laudatur. ꝙ ſciens proditorem meū iudam. non repuli ꝯuerſationē eiꝰ Scd̓o ꝙ aſtante proditore cum ſuis. om nes ex vnico verbo meo ceciderunt in terrā. vbi potentia mea oſtendebatur. Tercio. qꝛ omnē maliciam eius et dya boli. ad animarū conuerti ſalutē. vbi ſa pientia ⁊ caritas diuina manifeſtabat̉. Sic etiam ex oblatione ſacerdotū tria veniunt bona. Primo laudatur ab omī celeſti exercitu patientia mea. quia ideꝫ ſum inmanibus boni ⁊ mali ſacerdotis quia apud me non eſt perſonarū accet tio. nec merita hominū conficiunt hoc ſacramentū. ſed verba mea. Secūdo ꝙ hec oblatio prodeſt omībus. a quocunqꝫ ſacerdote eſt oblata. Tercio. qꝛ prodeſt etiam ip̄is offerētibus. quantūcunqꝫ ma lis. quia ſicut ex vno verbo qd̓ dixi. ſcil cet ego ſum. corruerunt hoſtes mei cor poraliter in terram. ſic dicto v̓bo meo videlicet. hoc eſt corpus meū. fugiūt de mones a temptando animas offerentiū nec auderent redire ad eos cū tanta au dacia ſi affectus peccandi nō ſequeret ¶ Itaqꝫ miſericordia mea parcit omni bus ⁊ omnes ſuffert. ſed iuſticia clamat vindictā. quia clamo quotidie. ⁊ ꝙmui ti reſpondet michi ſatis tu vides ¶ Ue runtamē mittam adhuc v̓ba oris mel. ⁊ qui audierint cōplebunt dies ſuos in le ticia illa. que nec dici nec cogitari pōt̓ pre dulcedine. Qui vero non audierini venient eis ſicut ſcriptum eſt. ſeptē pla ge in anima ⁊ ſeptē in corꝑe. quas conſi derando et legendo ea que geſta fuerat inuenient. ne experiendo cōtremiſcant Uerba xp̄i ad ſpōſam qualiter ſacerdos tenetur habere tria Quartus. Liber. primo corpus xp̄i conſecrare. ſcd̓o mūdi ciam carnis et ſpūs habere. tercio par rochie ſue ꝓuidere. Etiam tenetur hr̄e librū et oleum. Et quomo ſacerdos āge lus dei eſt. ymo ꝙ eius officium eſt ma ius ꝙͣ angeli. Capl̓m. lix. Ilius loquitur. A Sa cerdos tenetur habere tria Primo cōſecrare corpus dei Scd̓o habere mūdiciam carnis et ſpūs Tercio prouidere parrochie ſue Sꝫ po tes querere quid prodeſt habere eccleſi am. ſi nō habet parrochiā? Rn̄deo tibi ſacerdos hn̄s voluntatē om̄ibus ꝓdeſ ſe. et p̄dicare ꝓpter amorem dei. ille habꝫ tam latam parrochiā quaſi ſi haberet to tum mundū. qꝛ ſi poſſet loqui toti mūdo minime parceret labori ſuo. Ideo volū tas bona reputat̉ ei pro oꝑe. Nam deū ꝓpter ingratitudinē audientiū. multoe ens parcit electis ſuis a labore p̄dicād nec tamē fraudātur mer cede ꝓpter a ctum bonum. ¶ Preſbiter eciam tene habere librum et oleum. Librū ad īſtri endum imꝑfectos. oleū ſanctū ad infir mos liniendū. B Sicut enim in l bro continetur doctrina corꝑalis et ſpi alis. ſic in ſacerdote ſit ſapiētia ad ſeip̄n moderando carnem. ne diſſoluat̉ intem perantia. qua ſcandalizant̉ parrochiāi. fugiendo cupiditatem mundi. qua vili penditur decor eccleſie. deuitādo mores ſeculariū. qͥbus dignitas clericalis deho neſtat̉. Spūalis vero ſciētia eſt. inſtrue re inſipiētes. corripere diſſolutos. accen dere ꝓficientes. In oleo vero notatur dulcedo oratōis. et exempla bona. Si cut enim oleum pinguiꝰ eſt pane. ſic ora tio caritatis et exempla bone vite. effi catiora ſunt ad trahendū homines. ⁊ pī guiora ad placandum deum. ¶ Uere di co tibi filia. ꝙ magnū eſt nomen ſacerdo tis. quia angelus dn̄i eſt et mediator. ſed maius eſt officium eius. quia tractat in conp̄henſibilem deum ymaqꝫ celeſtibus in manu eius coniunguntur Uerba ſponſe ad deū de grato modo effundendi preces co ram deo. Capl̓m. lx. Enedictus ſis tu creator et redemptor meus Ne indigne ris ſi loquor ad te. ſicut vul neratꝰ ad medicū. ſicut tribulatꝰ ad cō ſolatorem. ſicut pauper ad diuitē et abū dantem. Uulneratus quippe dicit. O medice noli abhomīari me ſauciū. qꝛ fra ter es. O conſolator optime. noli me de ſpicere quia anxius ſum. ſed da cordi me o requiem. ſenſibuſqꝫ meis ꝯſolatiōem Pauper vero dicit. O tu diues et nulli us egens. reſpice me qꝛ periclitor fame Uidē me quia nūdꝰ ſum. et da michi ve ſtes quibus caleſiam. Sic ego dico O dn̄e om̄ipotētiſſime et optime. ego con ſidero vulnera peccatorū meorū. quibꝰ ab infantia vulnerata ſum et īgemiſco. quia tempus conſumptū eſt inutiliter Uires non ſufficiunt ad labores. qꝛ ex hauſte ſunt in vanitatibus Ideoqꝫ quia tu es fons totius bonitatis et miſcd̓ie Rogo te miſerere mei. Tange cor meū manu dilectōis tue. quia medicꝰ es op timus. conſolare animā meam. quia cō ſolator es bonus. Qualiter diabolus ap paruit ſponſe in e leuatione corꝑis xp̄i lo quens et per rationes ꝓbans ei ꝙ illud qd̓ eleuabat̉ non eſſet corpus xp̄i. Cui angelus dn̄i ſtatim apparuit confortās eam et dicens. Noli credere. ⁊tͣ. Et qͣli ter xp̄us apparens coegit dyaboluꝫ vt diceret veritatem coram filia. Et quali ter corpus xp̄i ſumitur ſic a malis ſicut a bonis. et de remedio oportuno in tēp tationibus de corpore xp̄i Capl̓m. lxj PIPparut honſe mn elemno ne corꝑis xp̄i. quidam teter j n. iiij Quartus Liber. rimus et ait. A Nunquid credis tu fatua. ꝙ hec cortella panis deus eſt. diu deniqꝫ conſumptus eſſet etiā ſi mōs montium fuiſſet. Nullus quippe ſapien tiū iudeorum. quibus a deo data ē ſapīa hͦ credit ſꝫ nec aliqͥs credat. ꝙ deꝰ ab im mūdiſſimo ſacerdote qͥ cor hꝫ caninū. tā gi dignatur et amari. Et vt probes qd̓ dico Iſte ſacerdos meus eſt. quē cum voluero et iam in puncto aufera ad me ipſum: ¶ Tunc ſtatim bonus angelus apparens dixit. O filia non reſpōdeas ſtulto iuxta ſtulticiam ſuam Ipſe enim qͥ apparuit tibi. eſt pater mendacij: Sed eſto parata quia ſponſus noſter iam ꝓp eſt. ¶ Qui ſponſus ihūs veniens. ait ad dyabolū. Cur inquit conturbas filiam meam et ſponſam? Ideo dico filiam. qꝛ creaui eam Ideo ſponſam quia redemi eam. et caritate mea copulaui eam mi chi. ¶ Reſpondit demon. Ideo loquor quia permiſſus ſum. et vt ipſa refrigeſce ret in ſeruitio tuo. Et dominus. Hoc in quit nocte iſta experta eſt. quādo ⁊ ocu los et reliqua membra cōpreſſiſti. et ma iora feciſſes ſi fuiſſes admiſſus. ſed quo tiens ip̄a reſiſtit immiſſionibus tuis. to ens ei duplicatur corona. B Ut runtamē tu diabole. quia dixiſti me diu fuiſſe cōmeſtum. etiam ſi fuiſſem mons dicito michi audiente filia mea que cor poralis eſt. Scriptura dicit. ꝙ pereun te populo erigebatur ſerpens eneus. viſo omnis percuſſus a ſerpētibus ſana batur. Utrum iſta virtus ſanatiua erat ex eris fortitudine aut ſpecie ſerpentis aut de moiſi bonitate. ſeu virtute occul ta diuina? Reſpondit demon. Hec vir tus ſanationis a nullo erat niſi a propria et ſola virtute dei. et fide populi creden tis et obedientis. qui ſic firmiter credi dit deo. ꝙ deus qui de nichilo fecit om nia. eciam omnia poſſet facere que non erant prius. Iterū dixit deus. Dicito de mon. quando virga facta eſt ſerpēs. vtꝝ factum eſt precipiente moyſe an iubēte deo? Aut qui moyſes ſanctus fuit. an quia verbum dei ſic dixit? Cui demon quid inquit erat moyſes niſi homo īfir mus ex ſe. ſed iuſtus ex deo. ad cuiꝰ ver bum quod iuſſit et protulit deus. facta eſt virga ſerpens. deo veraciter iubēte et moyſe tanꝙͣ miniſtro obſequēte. Nā ante preceptum et verbū dei virga erat virga. p̄cipiente vero deo. veracit̓ vir ga facta eſt ſerpēs. Ita vt et moyſes for midaret. C Tūc dominus ait ad ſponſam iſta videntem. Sic eſt etiā nūc in altari. ante enim verba ſacramēti. pa nis poſitus in altari panis eſt. dicto ve ro verbo hoc eſt corpus meum. ſit cor pus xp̄i. quem ſumūt et tractant ita bo ni ſicut ⁊ mali. ita vnus ſicut mille. eadē veritate. ſed non eodeꝫ effectu. quia bo nus ad vitam. malus vero ad iudicium ſui. Ꝙ vero demō dixit deum fedari ex immūdicia offerentis. hoc veriſſime fal ſum eſt. Sicut enim ſi ſeruus leproſꝰ mi niſtrat dn̄o claues. Aut ſi infirmꝰ offert fortiſſimarū herbarum confectiones. ni chil hoc obeſſet ei cui miniſtrarētur. cū eadem virtus eſt in eis per qualemcūqꝫ offerētur. Sic deus nec ex malicia ma li miniſtri fit malus nec ex bono fit me lior. quia ſemper īmutabilis eſt. et ſemꝑ idem. ¶ Ꝙ vero dixit demon eum citi us moriturum. hoc nouit ex ſue nature ſubtilitate. et ex cauſis exterioribꝰ. At tamē auferre eum non poterit niſi me mittente. Ueruntamē iſte ſacerdos ſu eſt ꝓprius. niſi ſe correxerit. et hoc propt̓ tria. Ideo idem demon dixit eum habe re mēbra fetentia et cor caninū. quia fe tidus vere eſt et febricitans. quia habet calorem exteriorem. ſed interiorē frigidi tatem. ſitim intolerabilem. languore me brorum. panis faſtidium. et omīs ſuauiꝰ tatis abhominatōem. D Caleſci enim ad mundū. frigeſcens eſt ad deū ſi tit voluptatem carnis. faſtidiens virtu tum pulcritudinem. Inſipidus ē ad ma data dei. feruens ad om̄ia que ſunt caſ Quartus. Liber. nis. Ideo non mirum. quia nō ſapit ſibi corpus meum. niſi ſicut panis coctus in clibāo. quia nō cogitat nec ſapit ei ſpūa le opus ſed carnale Ideo dicto agnꝰ dei et ſumpto corꝑe meo in corpus ſuum. di ſcedit ab eo patris potētia. abcedit et fi lij dulciſſima pn̄tia. Depoſitis v̓o ſacris veſtibus recedit ſpūſſancti benignitas qui eſt vinculū ꝯiunctiōis. ſola autē fo ma et recordatio panis remāet ei ¶ Nō tn̄ cogitare debes. ꝙ ip̄e vel alius quan tumcūqꝫ malus ſine deo ſit. ſed recedit de us. maiorem conſolatōem nō infunden do. ꝑmanet vero tolerando eū et a dy abolo defendendo. ¶ Ꝙ vero dyabolꝰ dixit. nullum ſapientū iudeorū hoc vel le credere. Rndeo. Ipſi iudei ſūt ita di ſpoſiti. ſicut qui dextros oculos amiſer̄t Ideo claudicant vtroqꝫ pede ſpiritali. ꝓpter quod et inſipientes ſunt. et erunt vſqꝫ in finem. Ergo non mirum. ꝙ dya bolus excecat et īdurat corda eorum. et ſuadet eis impudica et ea que ſunt cōtra fidem. ¶ Itaqꝫ quotienſcūqꝫ aliqua cogitatio talis de corꝑe xp̄i occurrerit mēti tue. refer ad ſpūales amicos tuos et ſta ſtabilis in fide. quia abſqꝫ dubio ſcias ꝙ hoc corpus qd̓ de virginea car nę ſumpſi. qd̓ crucifixum eſt et regnat ī celo. hoc item eſt in altari. et hoc ſumūt boni et mali. ¶ Nam ſicut on̄di me di ſcipl̓is eūtibus in emaus in aliēa forma cum tamē eſſem verus deus et verꝰ ho mo. igrediens ad diſcipulos ianuis clau ſis. ſic ſub aliena forma oſtendo me ſacer dotibꝰ. vt fides habeat meritū. et hoim̄ appareat ingratitudo. Nec miruꝫ Ego enim idem nūc ſum. qui oſtendi deitatis mee potentiā per ſigna terribilia. et ad hūc dixerunt tunc homines. faciamꝰ de os qui nos p̄cedant. Ego eciam oſtēdi iudeis veram humanitatē meā. et cruci fixerunt illam. Ego idem quotidie in al tari ſum. et dicitur nauſea et temptatio eſt nobis ſub cibo iſto Quę ergo maior ingratitudo eſſe poterit. ꝙͣ velle ratiōe comp̄hendere deum. eiuſqꝫ occulta iudi cia et miſteria. quę in manu ſua propria poſſidet audere iudicare? Ideo indoc tis et humilibus oſtēdere volo inuiſibi li effectu et viſibili forma. quid ſit viſibi lis forma panis. ſine pane et ſine ſubſtā tia. Quid vero ſubſtantia in ſua forma Quid vero diuiſio in forma ſine ſubſtan tia. aut cur tāta indigna et tā deformīa ꝑfero in corꝑe meo. vt et hūiles exaltē tur. ſuꝑbiqꝫ confundantur Uerba increpatiōis do mini ad quendam ſacerdotem ſepelientē quendā qui in patiētia mortuus eſt pre ſente ſponſa. Et qualiter cum ſeptē pla gis ſpūalibus et ſeptē corporalibꝰ xp̄s ve niet ad iniquos ſacerdotes. Et qualiter illa omīa ꝓpter patīam obtinuit gl̓iam. Capl̓m. lxij. Um quidem ſacerdos ſepeli ret quendam mortuū. qui tri bus annis cum dimidio iacu it in lecto. Tūc audiuit ſponſa qualiter dixit ſpiritus. A Amice quid facis cur p̄ſumis tanaere mortuum. cum ma nus tue ſanguinolēte ſint? Cur clamas pro eo ad om̄ipotentem. cum vox tua ē quaſi ranarum? Cur p̄ſumis placare ꝓ eo iudicem. cum geſtus tui et mores ſil̓i ores ſūt ioculatori. ꝙͣ deuoto ſacerdoti? ꝓpterea virtꝰ verborum meorum et nō opus tuum proficiet mortuo. fideſqꝫ ſua et patientia longa. introducent ip̄m ad coronam. ¶ Item dixit ſpiritus ſponſe Manus iſtius ſunt ſanguinolente. quia omnia opera eius ſunt carnalia. quibus tangere non valet mortuum. quia iuua re eum non poterit meritis ſuis ſed dig nitate ſacramenti. Naꝫ boni ſacerdotes proſunt dupliciter animabꝰ. ſcilicet vir tutę corporis dom̄ici. et ꝓpria qua ardent caritate. ¶ Uox quoqꝫ eius ē quaſi ra narum. quia tota eſt delutoſis oꝑibus. tota ad voluptatem carnis. Ideo nō aſ cendit ad deum. qui placari deſiderat n. v. Quartus Liber. voce humilis confeſſionis et contritio nis. B Mores etiam ſui ſunt quaſi ioculatoris. Quid enim facit ioculator. niſi ꝙ conformat ſe moribus mūdialiū? Quid vero cantat. niſi comedamus et bibamus. fruamurqꝫ in hac vita delici is? Sic facit iſte. ꝯformat enim ſe veſte et actu cum om̄ibus. vt om̄ibus place at. omēſqꝫ exemplo ſuo et exceſſu ad ſu perflua incitat dicendo. comedamus et bibamus. qꝛ gaudium dn̄i eſt fortitudo nr̄a. ſufficiat nobis venire ad portā glo rie. et ſi ꝓhibear ab ingreſſu ſufficiat mi chi reſidere iuxta portam. nolo eſſe ꝑfec tus. Hec vox et vita grauis eſt. quia ne mo veniet ad portam glorie niſi ꝑfectꝰ aut perfecte purgatus. Et nemo appre hēdet gl̓iam. niſi ꝑfecte deſiderando eā. aut perfecte cum poterit pro ea laboran do. Attamē ego dn̄s oīm. ingredior ad ſacerdotem iſtu. ſed non includor et cō maculor. Ingredior vt ſponſus. egredi or vt iudex iudicaturus. contēptus a ſu mentē. C Propterea ſicut dixi U niam ſacerdotibus cū ſeptem plagis Pr uabunt̉ enim om̄ibus que dilexerunt eijcientur a cōſpectu dei. et iudicabunt̉ in ira eius. tradent̉ demonibus. patient̉ abſqꝫ requie. ꝯtemnentur ab om̄ibus egebūt bonis om̄ibus. maliſqꝫ omībus abundabunt. ¶ Similit̓ etiam alijs ſep tem corꝑalibus malis. ſicut iſrl̓ flagella buntur. Ideo non debes mirari ſi tole ro malos. aut ſi aliqua indigna oſtendū tur in ſacramento meo. quia ad oſtēden dā patientiā meā et ingratitudinē hoīm ſuffero vſqꝫ in finem. Nec cogitare de bes. ꝙ talis īdignitas ſicut audiſti de vo mitu. fit in corꝑe meo. ſed ſpēs ille ſenſu ales oſtendunt qd̓ ſuum eſt. ſcꝫ deficien do. et tn̄ tranſparendo manifeſtant ho minū ingratitudinē. et produnt homīes ad tam ſanctā ſumptōem reos et indig nos ¶ Item dixit ſpūs ad aīam mortui O anīa gaude et exulta. quia fides tua ſeparauit te a dyabolo. ſimplicitas tua abbreuiabit tibi longam viā purgatorū patiētia tua duxit te ad portā gl̓ie. Miſe ricordia mea introducet te. et corona. bit te Qualiter diabolus ap paruit ſponſe volēs ipſam per rationes apparētes decipere in ſacramēto corpe ris xp̄i. Et qualiter xp̄us in adiutorium affuit ſponſe dyabolum cogendo. ad ve ritatem corā ſponſa dicendā. Et de con formatione et informatōe vtiliſſima xp̄i ad ſponſam de ſuo glorioſo corpore in ſa crament o. Capl̓m. lxiij. Tem apparuit ſponſe quidā demon longo ventre et ait Il. A Quid credis tu muli er. et quid magna cogitas? Ego etiam multa ſcio et aꝑta ratione ꝓbare volo dicta mea. ſed conſulo tibi. dimitte cog tare incredibilia. et crede ſenſibus tuis Nonne tu vides oculis. et auribus car nis tue audis ſonum fractōis hoſtie ma terialis panis. Uidiſti eū euomi. tangi inhoneſte deici in terram. pluraqꝫ indig na fieri que ego in me non tolerarē Et ſi deū in ore iuſti poſſibile eſſet eſſe. qūo deſcendet ad iniuſtos quorū auaricia ē ſine fundo et ſine modo? Reſpondit illa ad humanitatē xp̄i. que ſtatim poſt tem ptationes apparuit dicens. O dn̄e ihiū xp̄e regratior tibi pro omībus. et ſpecia liter ꝓ tribus. Primo qꝛ veſtis animam meā. inſpirando ſcilicet penitentiā ⁊ cō tritōem. qua omne diluitur peccatū qn̄ tumcunqꝫ graue. Scd̓o cibas anima. infundendo caritatē tuam et memoriam paſſionis tue. qua anīa quaſi cibo optio delectatur. Tercio ꝯſolaris omēs inue cantes te in tribulatōe. Ergo dn̄e mūe rere mei et adiuua fidem meā. ꝙͣuis eni digna ſim tradi illuſionibus diaboli. cre do tn̄ ꝙ ſine permiſſione tua ip̄e nichil poteſt nec permiſſio tua eſt ſine conſola tione. B Tunc ait xp̄us ad dyabo lum. Cur inquit loqueris ſpōſe mee nō Quartus Liber ve? ¶ Cui dyabolus rn̄dit: Quia inqͥt colligata erat michi. et ſpero adhuc eaꝫ irretiendam reti meo. Tūc aūt colliga ta erat michi. qn̄ conſentiēdo michi. plꝰ placuit ⁊ placere ſtuduit cōſilijs meis ꝙͣ tibi creatori ſuo. Nam cuſtodiui vias eius. et nondū exciderant a meōria mea ¶ Rn̄dit dominus Ergo negotiator es tu. et oīm viarum explorator? Cui dya bolus. Uere explorator ſum. ſed in tene bris. quia tenebroſum me feciſti. ¶ Et dn̄s. qn̄ inquit vidiſti et qūo tenebroſꝰ factus es? Uidi inqͥt demon qn̄ me cre aſti pulcerrimuꝫ. ſed qꝛ incaute irrui in ſplendorem tuum. tanꝙͣ baſiliſcus exceca tus ſum a ſplendore. Uidi te cū deſide rabam pulcritudinē tuā. Uidi te in con ſcientia mea et noui qn̄ deieciſti me No ui etiam te in carne aſſumpta. ⁊ feci qd̓ permiſiſti me. Noui qn̄ reſurgendo. ſpō liaſti a me captiuos tuos. Noſco quoti die potentiā tuam. qua me illudis et cō fundis. G Et dn̄s. ſi inquit noſti ⁊ ſcis de me veritatē. cur mentiris electis meis. vbi ſcis veritatem de me? Nōne ego dixi. ꝙ qui manducat carnē meam viuet ineternū? Et tu dicis ꝙ mendaci um eſt. et ꝙ nemo māducat meā carnē. Ergo populus meus plus ydolatra eſt. ꝙͣ qui colit lapides et ligna Ueruntamē qꝛ omīa ſcio. Rn̄de michi audiēte iſta. q̄ hic aſtans ſpūalia niſi per ſimilitudines intelligere nō valet. Thomas qͥ tetigit me poſt reſurrectōem. vtrū erat corpus qd̓ tangebat ſpūale an corporale? Et ſi erat corꝑale. qūo intrabat ianuis clau ſis? Si vero ſpūale. qūo viſibile fuit o culis corporeis? Rn̄dit dyabolus. gra ue eſt ibi loqui. vbi loquēs om̄ibus ſuſ pectus eſt. et inuitꝰ cogit̉ loqui veritatē Ueruntū cōpulſus loquar. ꝙ reſurgen do et ſpūalis et corporalis eras Et ideo ꝓpter eternā deitatis virtutē. et ꝓpt̓ ſpū alem carnis gl̓ificate p̄rogatiua. vbio ingrederis et vbiqꝫ eſſe potes. D Dixit iterū deus. Uirga moyſi cuꝫ con uertebatur in ſerpenē. dic vtrū ſimilitu do fuit ſerpentis. aut totum intus et ex tra ſerpēs? aut ſporte ille panū ſeu frag menta panū. dic vtrum verus panis fu it totus. an ſimilitudo panū? Rn̄dit dya bolus. totū erat in virga ſerpens. totuꝫ in ſportis panis. ⁊ totum virtute tua. to tum potētia tua factū eſt. ¶ Et dominꝰ Nūquid inqͥt difficilius eſt michi nunc operari ꝙͣ tunc miraculū conſimile. aut mirabilius ſi placet michi? An ex qͦ tūc caro glorificata. potuit ianuis clauſis ī trare ad apl̓os. et qͣre nunc in manibus ſacerdotū eſſe non valet? An forſan la bor aliquis ē deitati mee. yma ſociari ce leſtibꝫ terrenaqꝫ ſūmis? Nequaꝙͣ. Sꝫ vere pat̓ mēdacij. ſicut malicia tua ma xima ē. ſic caritas mea ē et erit ſuꝑ oēs. Nam etiā ſi ſacramentū illud vnꝰ vide retur cōburere. alt̓ terere ſub pebibus. ego ſolus ſcio fidem oīm. et in mēſura et patiētia diſpono oīa. Qui de nichilo fa cio aliquid. ⁊ de viſibili inuiſibile. qui et in ſigno et forma aliqͥd viſibile oſtendo. qd̓ tn̄ in ſignato aliud veracit̓ eſt. aliud qꝫ videtur. ¶ Rn̄dit dyabolus. Huius rei veritatē ego quotidie exꝑior. qn̄ ho mines amici mei elongāt ſe a me. et fiūt amici tui. Sed quid dicaꝫ amplius. ſer uus dimiſſus ſibi ip̄i. ſatis oſtendit volū tate. quid faceret actu ſi ꝑmitteret̉: E Tūc iteꝝ loquit̉ filiꝰ dei. Crede filia. ꝙ ego xp̄s ſū reꝑator vite et nō ꝓditor Ue rax et ip̄a veritas et nō mēdax. poteſtaſ qꝫ eterna. ſine qͣ uichil fuit et nichil erit Nā ſi hūeris fidē ꝙ ego ſū in manibꝰ ſa cerdotis. etiaꝫ ſi ſacerdos dubitaret. tn̄ ꝓpter fidē credentiū et aſtantiū. et ꝓpter verbū qd̓ egoip̄e ꝑſonalit̓ inſtitui. et di xi. ego veracit̓ ſum in māibꝰ eius Et oīs qͥ ſumit me. ſumit deitatē et hūanitatē et et formā pāis Quid enī ē deꝰ niſi vita et dulcedo. lux illūinans. bōitas delectās. iuſticia iudicās. et mīa ſaluās Quid v̓o ē hūanitas mea. niſi caro agillima. ꝯiūctio dei ⁊ hoīs. caput oīm xp̄ianoꝝ Ergo oīs Quartus Liber qui credit in deuꝫ et accipit corpus eiꝰ. ip̄e ſumit deitatē quia ſumit vitam. Su mit et humanitate qua deꝰ et homo co iunguntur. Sumit ⁊ formam panis. qꝛ ſub alia forma ſumitur ip̄e. qui latet ſub forma ſua ꝓpter fidei argumentum. F Similiter et malus. ſuſcipit eandem dei tatem. ſꝫ iudicantē non demulcentē. ſu mit et humanitatē. ſed minus placabilē ſibi. Sumit et formam panis. qꝛ ſub for ma viſa recipit latentem veritatem. ſed non dulceſcentē ſibi ſuauitatem. Nā qͣn do applicauerit me ad os ſuum ⁊ dētes. cōpleto ſacramento. ego recedo cum dei tate et humanitate. ſola forma panis re manet ſibi. Non quia non veraciter ibi ſum ita cum malis ſicut cū bonis. ꝓpter ſacramēti inſtitutōem. ſed quia ſimilē ef fectū nō hn̄t boni et mali. Deniqꝫ. in ſa crificio ip̄o offertur hom̄i vita. ipſe ſcꝫ deus. et ingredit̉ vita ſed nō ꝑmanet cū malis. qꝛ malū nō relinquunt. ⁊ ideo re manet ſenſibꝰ eoꝝ ſola forma panis: Nō tn̄ ꝙ forma illa pāis q̄ ē ſub ſubſtātia pa nis. aliqͥd ſit eis effectiuū. ſed qꝛ de ſum ptione illa nichil recogitant. niſi qͣſi ſi vi derent ⁊ ſentirēt formā panis atqꝫ vini. tanꝙͣ ſi dn̄s potēs ingrederet̉ domū ali cuius. et ſpēs eius q̄dem reminiſceret̉. ſꝫ preſentia bonitatis eius obliuiſceretur et negligeretur Uerba matris ad filiā qͣliter filus ſuꝰ aſſil̓at̉ pauꝑi ruſtico. Et qualit̓ tribulatōes ⁊ ꝑſecutōes bonis ⁊ malis illate ſūt. bonis ad purgatōem et cororam in patīa tn̄. Capl̓m. lxiiij. Ater loqͥtur. A Filius meus ē qͣſi pauꝑ ruſticꝰ qui non hns bouem nec aſinū. ꝑ ſonaliter ligna portabat de ſilua. et alia inſtrumēta. ad oꝑa ſua neceſſaria ꝑficiē da. Qui int̓ alia inſtrumenta etiā virgu las apportabat. q̄ ad duo ſūt neceſſarie ſcꝫ ad flagellandū filiū inobedientem. ⁊ ad calefaciendū frigidos. Sic filiꝰ meꝰ oīm dn̄s et creator factus ē pauprimꝰ. vt et̓nis non tranſitorijs diuitijs oēs di taret. qͥ in dorſo ſuo grauiſſimū pondꝰ ſcꝫ amarā crucē portās. oīm pct̄ā ſāgui ne ſuo purgauit et deleuit. Qui eciā int̓ cetera opera ſua. elegit inſtrumēta v̓tu tū id eſt viros virtutū. ꝑ qͦs operāte ſpū dei. multoꝝ corda ad caritate dei ſunt ī flāmata. viaqꝫ v̓itatis manifeſtata RB Elegit qͦꝫ virgulas qͣles ſunt amatores mūdi. per qͦs filij et amici dei flagellan tur. ad eoꝝ eruditōem et purgatōem. ⁊ maiorē cautelā et remuneratōem. Uir gule etiā calefaciūt filios frigidos. ⁊ de incaleſcit etiam ex eoꝝ igne. Sꝫ qūo Utiqꝫ. qn̄ mūdani tribulāt amicos dei et illos qui ſolo timore pene diligunt de um. Qui tribulati ſunt feruētius cōuer tūt ſe ad deū. ꝯſiderata vanitate mundi quorū tribulationi compatiēs deus. im mittit eis conſolationem et caritatē Sꝫ quid fiet de virgulis filijs flagellatis: Utiqꝫ ꝓijcient̉ in ignē comburende Nō enim deſpicit deus ppl̓m ſuū. qn̄ eū mani bus impioꝝ tradit Sed ſicut pater eru dit filium. ſic deus malicia impioꝝ vtit̉ ad ſuorum coronationem Uerba monitōis ad fi liam per exemplum probantia qualiter amici dei nec attediari nec ceſſare dn̄t a labore predicationis et de magna tali um remuneratione. Capl̓m. lxv Ater loquitur A Tu Idebes eſſe ſicut vas vacuū aptum ad implendū qd̓ nō ſit ſic latum. vt defluant impoſita. nec ſu ita ꝓfundum vt careat fundo. Uas autē iſtud corpus tuum eſt. qd̓ tunc vacuum eſt. cū ab appetitu voluptatis extraneū ē. Tūc at moderate eſt latū. qn̄ caro di ſcrete affligit̉. vt aīa habilis ſit ad intel ligenda ſpiritualia. ⁊ corpus robuſtum ad laborandū. Tūc vero vas ē ſine fun do. qn̄ caro nulla coartatur abſtinentia Quartus Liber Sed quidqͥd animus appetit hoc corpo ri non negatur. Sed audi que loquor Seruus meus ꝓtulit verbum impēna tum dicēs. quid ad me loqui de hijs que non tangunt ſtatū meum. ¶ Uerbū ta le non decet ſeruū dei. Nam omīs qͥ au dit et ſcit veritatē. ſi tacuerit eā reus ē niſi om̄ino ꝯtemnatur Nam dn̄s quidā erat habens caſtrum forte. in quo erant qͣtuor bona. ſcꝫ cibꝰ imputridus pellēs oēm ſaniem. aqua ſalutaris extinguens oēm ſitim. odor odoriferus depellens om nia venenoſa. arma neceſſaria debilitan tia oēm inimicū. B Tandem domi no intēdente alijs. obſeſſum eſt caſtrum Quod intelliges dn̄s. ait p̄coni famulo ſuo. Uade inquit et clama alta voce mi litibus meis ſic. Ego dn̄s liberabo ca ſtrum meū. quicunqꝫ me ſequitur bona voluntate. erit mecuꝫ in gloria et hono re ꝯſimilis. Qui vero in pugna cecide rit. ſuſcitabo eum ad vitam. que nō ha bet defectū nec anxietatē. daboqꝫ ei ho norem ꝑmanentē. et abundantiā indefi cientē. Seruus itaqꝫ accepto mādato clamauit. ſed minꝰ ſollicitus fuit inclamā do Intm̄ ꝙ clamor ad ſtrēnuiſſimū mili tem nō ꝑuenit. Et ideo miles deſtitit a labore Quid ergo facturꝰ eſt dn̄s militi qui voluit libenter laborare. ſed non au diuit vocem p̄conis? Utiqꝫ remunera bitur pro voluntate. Sed preco tēpidꝰ non erit īmunis a correptione. Itaqꝫ ca ſtrum illud eſt ſancta eccleſia. fūdata ſāg uine filij mei. in qua ē corpus ſuū. qd̓ de pellit oēm famē. aqua ſapiētie euangeli ce. odor exemploꝝ ſanctorū eius. et ar ma paſſionis eius. Hoc caſtrū nūc ob ſeſſum eſt ab hoſtibꝰ. qꝛ in eccl̓ia ſancta multi reꝑiunt̉. qui voce p̄dicant filium meū. ſꝫ moribꝫ nō ꝯcordāt. ymo et ſi vo ce dicunt. uoluntate ꝯtradicūt. nō curā tes de celeſti prīa. ſi voluptatē ſuam poſ ſent adipiſci. Ergo vt minuant̉ hoſtes dei. attediari nō debēt aīci dei. qꝛ remu neratio nō erit tꝑal̓. ſꝫ illa q̄ neſcit finē. Uerba matris ad filiā qualiter bona tēꝑalia diſcrete poſſeſſa non nocent niſi affectus poſſidendi fu erit inordinatus. Capl̓m. lxvj. Ater loquit̉. Quid nocet ſi quis acu vl̓ ferro pungit̉ Gin pallio. dummō nō ſeditur caro? Sic nec tꝑalia bona diſcrete poſ ſeſſa nocent. niſi affectus poſſidendi fue rit inordinatus. Ideo obſerua cor tuum vt intētio bona ſit. qꝛ ꝑ te verba dei dif fundi debent in alios. Nā ſicut retenta culū aque molēdinarie retinet aquā. et iterū diſcurrere facit quotiēs expedit ſic tu influētibus cogitatōibus varijs ⁊ tēptatōibus. ſollicite obſeruare debes. vt q̄ vana ſunt et ſecularia dimittantur Que vero diuina ſunt continue reme morent̉. ſicut ſcriptū eſt. ꝙ aque inferio res defluebāt. ſuꝑiores vero ſtabant qͣſi murꝰ Aque īferiores. ſūt cogitatōes car nis et cupiditates inutiles. q̄ defluere de bēt et nō attēdi. Suꝑiores v̓o aque ſūt infuſiones dei ⁊ verba ſctōꝝ. q̄ ſtabiles ſint in corde ſicut murꝰ. vt nullis tēpta tionibus a corde diuellantur. Uerba xp̄i ad ſpōſam ſui ip̄ius magnificētiā oſtēdētia. Et qua lit̓ oīa ſcd̓m eiꝰ ordinatiōꝫ ꝑſeuerāt p̄ter ꝙͣ miſera aīa pctōris. Et de oībus indu cit̉ ꝑ exemplū et qͣliter volūtas in agen dis eſt cuſtodiēda. Capl̓m. lxvij. Iliꝰ loqͥtur ad ſpōſam. A Ego ſū cū pr̄e et ſpūſcō vnꝰ deus. In deicatis mee ꝓuidē tia. oīa ab initio et an̄ ſecl̓a p̄uiſa ⁊ ſtabi lita ſūt Et oīa tā corꝑalia ꝙͣ ſpūalia. cer tā diſpoſitōem ⁊ ordinatōem hn̄t. oīaqꝫ ſtāt ⁊ currūt. ſcd̓m ꝙ in p̄ſciētia mea eſt ordinatū ⁊ p̄ſcitū Sicut ꝑ exēplū intelli gē pot̄is ex tribꝰ Primo ex hijs q̄ vitam hn̄t ſicut illud ē. ꝙ femīa parit et nō ho mo. Scd̓o patet ex arboribus. qꝛ dulcia portāt dulcē fructū. ⁊ amara uſū fructū Quartus Liber Tercio patet ex ſideribus. Nam ſol et luna et omnia celeſtia. curſum ſuū pera gunt. ſcd̓m qd̓ in deitate mea eſt p̄finitū ſic et aīe rationales p̄ſcite ſunt in deitate mea. quales future erūt precognite. qui bus tn̄ p̄ſciētia mea in nullo obfuit nec obeſt. quia eis dedi liberam voluntatis ſue motōem. id eſt liberū arbitriū et po teſtatem. eligendi quidqͥd eas delectat. ¶ Ergo ſicut femina parit et nō hō. ſic anima bona vxor dei parere debet auxi lio dei. quia aīa ad hoc creata eſt vt vir tutibus ꝓficiat. et ſemine virtutū fecun da creſcat. vt veniat inter brachia diui ne caritatis. Anima aūt quę degenerat ab ortu ſuo. et creatore ſuo. nec ei fructi ficat. facit contra diſpoſitōeꝫ dei. ⁊ ideo indigna eſt dulcedine dei. B Se cūdo apparet īmutabilis diſpoſitio dei ī arboribus. quia dulces arbores portāt dulcia. et econtra que amare ſunt ama ra. ſicut in dactilo duo ſunt. dulcedo ſci licet et lapis durus. Sic ab eterno pre uiſuꝫ eſt. ꝙ vbi ſpūſſanctus habitator ē. ibi omīs mundana delectatio vileſcit Ibi oīs mundanus honor eſt oneroſꝰ. tantaqꝫ in illo corde ſpūs dei eſt fortitu do et duricia. ꝙ nulla frangat̉ impatien tia. nulla deijcit̉ aduerſitate. nulla ꝓſpe ritate ſuper ſe eleuat̉. Sic eciam ab et̓ no preuiſum eſt. ꝙ vbi eſt ſpina diaboli. ibi eſt fructus ab extra rubeus. ſed intꝰ plenus immūdicijs et aculeis. Sicut ī delectatione dyaboli. momentanea et apparens eſt dulcedo. ſed plena ē ſenti bus et tribulatiōibus. Quia quo plus quis implicatur mūdo. tanto grauiori onere ꝯputationis oneratur Itaqꝫ ſicut omnis arbor talem profert fructū. qua lis eſt radix et truncus. Sic omnis h mo. ex intentōe oꝑis ſui iudicat̉. ¶ Tercio om̄ia elemēta ſtant in ordine ſuo et motu. ſicut ab eterno p̄uiſum ē. e mouent̉ ſcd̓m factoris voluntatem Sic om̄is rationalis creatura. moueri ⁊ pa rata debet eſſe ſcd̓m creatoris inſtitutionem Cum autem facit contrarium ꝑſpicuum eſt ꝙ arbitrio libero abutit̉. ⁊ vbi irrationalia cuſtodiūt metas ſuas ibi rationalis homo degenerat et aggra uat iudicium ſuū. quia non vtitur ratio ne. Itaqꝫ cuſtodienda eſt voluntas ho minis. quia non maiorem iniuriam faci o dyabolo ꝙͣ angelis meis. quia ſicut de us exigit a ſponſa ſua caſta dulcedinem illam indicibilem. ſic dyabolus querit a ſponſa ſua ſpinas et aculeos. Nec in a liquo p̄ualere poterit dyabolus niſi vo luntas fuerit viciata. Uerba matris ad filiā de vulpe. et qualiter dyabolus vulpi aſſimilatur. et qualiter dyabolus ſubde lus tanꝙͣ vulpis vvario ⁊ multiplici mo do temptationū decipit homines et co natur decipere ꝙͣ maxime quos videt in bonis proficere. Capl̓m. lxviij. Ater loquitur. A Eſt quoddam animal paruum quod vulpis dicit̉. ſollicitū in procurandis om̄ibus neceſſitatibus ſuis et ſubdolum. Quod fingit ſe quād qꝫ dormire et quaſi mortuū. vt aues ſedē tes ſuper ſe. eo liberius capiat et deuo ret. quo incautiores ſunt in ſedendo Co ſiderat quoqꝫ volatum auium. et quas p̄ laſſitudine videt in terra quieſcere vl̓ ſub arbore. illas rapit et deuorat. Sꝫ qͥ duabus alis euolant. ille confundūt eū et fruſcant in laborando. ¶ Uulpis iſta dyabolus eſt. qui amicos dei ſemper in ſequitur. et maxime eos. qui felle mali cie et veneno nequitie eius carēt. Qu fingit ſe quaſi dormire et mortuum. quia quādoqꝫ dimittit hominē liberum a tep tationibus grauioribꝰ vt incautū in mi nimis. eo liberius decipiat et inuoluat Quandoqꝫ eciam viciū facit videri viſ tutem. et ecōtra virtutem vicium. vt io mo inuolutus incedat in vacuum. et nul diſcretione ſubueniente pereat. B Liber. Quartus Sicut per exemplū intelligere poteris Nā miſericordīa quādoqꝫ viciū eſt. quā do. ſcꝫ fit ad homībꝰ placendū. Iuſticie vigor eſtiniuſticia. qn̄ ſcꝫ exercet̉ ꝓpter cupiditatē ⁊ ꝓpter impatientiā Hūilitas vero ſuꝑbia eſt. qn̄ fit ꝓpt̓ oſtentationē et vt videatur ab homībꝰ. Patientie vir tijs oſtendit̉ et non eſt qn̄ ſe vindicaret ſi poſſet de iniuria. ſed tamen tolerat. qꝛ aptuꝫ tempꝰ nō inuenit ad vindicandū Quādoqꝫ etiā dyabolus ſubmittit tribu lationes ⁊ temptatiōes. vt hō nimia re ſoluat̉ triſticia. qn̄qꝫ etiā dyabolus im mittit anxietates ⁊ ſollicitudīes in cor. vt hō tepeſcat in ſeruitio dei. Aut dū ho mo incautus eſt in minimis ruat in ma iora. ¶ Sic iſte de quo loquor ſupplan tatus eſt a vulpe. Cuꝫ em̄ in ſenectute omīa haberet ad votū et iam diceret ſe eſſe feliceꝫ optaretqꝫ viuere. raptus eſt abſqꝫ ſacramētis et ratiocinijs operū et rerum ſuaꝝ G Quia quaſi formica congregabat nocte ac die. ſed nō in hor reum domī Et cū ꝑueniſſet ad foramē tu muli. vbi introduceret grana. mortuꝰ ē relinquēs alijs labores ſuos Quia qͥ nō cōgregat tꝑe meſſis fructuoſe. de ſemīe nō gaudebit ¶ Ideo felices ſūt aues do mini. q̄ nō dormitant ſub arboribus del ciarū mūdi. ſed in arboribus deſiderioruꝫ celeſtiū qͣs ſi app̄henderit temptatio vul pis iniqͥ dyaboli. citius duabꝰ alis. ſcꝫ hūilitate cōfeſſionis ⁊ ſpe celeſtis auxilij euolabūt. De claratio ¶ Xpūs filiꝰ dei loquit̉. Iſte p̄poſitus eſt materia ep̄alis Ideo qͥ arbore dulcis fructus aſcendere voluerit capiēdo fructus dulces. debꝫ eē expeditus ab onere. p̄cinctꝰ et robuſtꝰ ad colligendū. et vas habere mundū in qͦ fructus deponat̉. Sic iſte ſtudeat amo do decorare corpꝰ ſuū v̓tutibus. dādo ei neceſſaria nō ſuꝑſſua. fugiendo occaſio nē incōtinentie et cupiditatis. oſtenden do ſe ſpeculū mundū ⁊ exemplū homībꝰ mꝑfectis. Alioqui veniet ei caſus hor ribilis. finis ſubitus. ⁊ plaga manꝰ mee Ita omnia hec euenerunt. Uerba xp̄i ad ſpōſam qualiter boni mores et bona opera cle ricorū per claras aquas. ⁊ mali mores ⁊ mala oꝑa per turpes ⁊ turbidas aquas deſignant̉. ¶ Capitulum. lxix. Ilius loquitur. At Ex tri bus perpendi pōt ſi aqua fon I tis non eſt bona Primo ſi non habet debitū colorē. Scd̓o ſi eſt lutoſa. Tercio ſi aqua eſt cōtinue ſtans et non in motu. recipiens ſed nō eijciens om̄s ſordes aduenientes ¶ Per iſtas aquas intelligo mores ⁊ corda clericoꝝ. qui tā ꝙͣ fontes tenent̉ eſſe dulces ad potāduꝫ et ſuauitatē morū. Clauſi cōtra oēs ſor des vitiorū. Ergo ꝓprius color clerici ē vera hūilitas. vt tanto plus humiliet ſe cogitatione ⁊ opere. quāto obligatiorē ſe cōſpicit pro deo debere laborare. Ubi em̄ ſuperbia eſt ibi color eſt dyaboli. q̄ ſicut manus leproſi hauriēs aquā de fon te. quaſi abhominabileꝫ reddit aquā in tuentibꝰ. ſic ipſa ſuꝑbia oꝑa clerici mon ſtrat maculoſa. B Tūc v̓o eſt aqua lutoſa. quādo clericus cupidus eſt. nec contentat̉ de neceſſarijs. qui ſicut ſibiip̄i inutilis eſt et anxius. ſic alijs per exem plum cupiditatis ſue eſt nociuus. Ter cio aqua immūda eſt. que recipit ſordes et nō eijcit. et hoc ꝓuenit ex incluſo me atu. et qꝛ non hꝫ motū Sic clericus im mūdus eſt. qͥ voluptateꝫ carnis amat in corde ⁊ corꝑe. ⁊ nō ꝑ verā cōtritionē eij cit a ſe quidqͥd immūdū occurrerit Na ſicut macula in corꝑe vbiqꝫ eſt deformis ſed maxime in facie. ſic immūdicia oībꝰ odioſa eſſe dꝫ. ſed maxīe hijs qͥ ad excel lentiora ſunt vocati Ergo hij clerici ad opus meū eligēdi ſunt. q̄ nō abūdāt ver boſa ſcientia. ſed hūilitate ⁊ puritate. qͥ et ſibiip̄is viuūt et alios erudiūt v̓bo et exemplo. qꝛ etiā manꝰ leproſa ad opus meumi eſt vtilis. dūmodo mens bona ſit et manus non deſit ſpiritualis. Quartus Liber. Uerba matris ad filiā paſſionem filij ſui bn̄dicti ꝑ ordinē nar rantia. Et de forma et pulcritudine cor poris eiuſdem filij Capl̓m. lxx. Ater loquit̉. A Immi nente paſſione filij mei lacri me erant in oculis eius et ſudor in corꝑe pre timore paſſionis. et mox a cōſpectu meo abſtractus ē. nec eū vltra vidi. do nec educeretur ad flagellandū: Tunc aūt ad terrā ita trahit̉ et impulſiue pro ſternit̉ crudelit̓. vt ꝯcuſſo capite dentes colliderent̉. et ad collū et maxillā ꝑcuti tur ita fortit̉. vt ſonus ꝑcuſſionis ad au res meas ꝑueniret. Dein̄ iubēte lictore ſeip̄m veſtibus exuit columnā ſpōte am plectēs. reſte ligat̉. ⁊ flagellis aculeatis infixis aculeis et retractis. nō euellēdo ſed ſulcādo totū corpus eius laceratur: Ad primū igit̉ ictū. Ego quaſi corde ꝑ cuſſa ſenſibus abducor. et poſt tēpꝰ eui gilans. corpus eius laceratū video. to to enim corꝑe nudus erat cum flagella retur. Tūc vnus inimicoꝝ eius aſſiſten tibus lictoribus dicebat. vultis hominē hūc ſine iudicio occidere. et cauſaꝫ mor tis eius vr̄am facere. et hec dicens ſecu it ligamen. Et iā ſolutus filius meꝰ a co lumna. primū ad veſtimēta ſua ſe cōuer tit. nec tn̄ ſpaciū induēdi ſe ei ꝯceditur. Sed adhuc dū traheret̉. brachia ſua ma nicis inſeruit Ueſtigiaqꝫ eius in quibus ad columnā ſtetit. plena erāt ſagnuine. talit̓ ꝙ ego bene poterā oīa veſtigia eiꝰ que iuit. ſigno ſanguīs agnoſcere. qͥ tūc vultū ſuū manāte ſanguine tunica deter ſit. B Deinde iudicatus. crucē por tās educit̉. ſed in via portās aliꝰ ſubſtitu itur. Peruēto igit̉ ad locū crucifixiōis et ecce malleus et qͣtuor claui acuti in prompto ſunt. ⁊ mox iuſſus veſtes pōit. parūqꝫ linteū verēdis p̄texit qd̓ et ipſe inde qͣſi ꝯſolatus adiuuit ad ligandum Erat autem crux fixa. et brachia eiꝰ ele uata. ita vt nodus crucis inter ſcapl̓as eſſet. nec vllum capiti reclinatoriū crux prebebat. ⁊ tabula tytuli. vtriqꝫ brachio ſuper caput eminēti affixa erat. Ad cru cem igitur iuſſus dorſum vertit. Et ma nū poſtulatus primo dexteram extendit Et inde alia manus. ad reliquū cornu nō attingens diſtendit̉. Et pedes ſimi liter ad foramīa ſua diſtendunt̉. cancel latiqꝫ et quaſi infra a tibijs diſtincti. du obus clauis ad crucis ſtipitē per ſolidū os. ſicut et manus erant configuntur ¶ Ad primū igitur ictū feriētis mallei. ego ex dolore in extaſi fio. et euigilās fili um meum confixum video. colloquen es etiam homīes alterū ad alterum au pio. quid hic fecit. furtū rapinam vl̓ mē dacium? Aijs rn̄dentibus ꝙ mendax eſ ſet. E tunc corona ſpinea capiti eius ar tiſſime impoſita fuit. que ad mediū fron ſcēdebat. plurimis riuis ſanguis ex tis aculeis infixis decurrētibus per faciem eius. et crines et oculos ⁊ barbā replē tibus. vt quaſi nichil niſi ſanguis totum videret̉. nec ip̄e me aſtantē cruci videre potuii. niſi ſanguine exp̄ſſo per ciliorū cō preſſionē. C Me igitur diſcipulo ſuo ꝯmendata per eū. vocē ex ymo pec toris erecto capite. oculis in celū direc tis et lacrimātibus. emiſit dicēs. Deus meꝰ deus meꝰ vt qͥd̓ me dereliqͥſti? quā vocem. ego nunꝙͣ donec ad celum veni obliuiſci potui. quaꝫ plus ex cōpaſſione mea ꝙͣ ſua permotus ꝓtulit. Tūc color mortis. in partibus qͥbus pre ſanguīe aſ pici potuit acceſſit. dentibus maxille in heſerūt. Coſte vero attenuate dinume rari poterāt. ¶ Uenter aūt. cōſumptis iā humoribꝰ dorſo applicat̉. et iā naribus attenuatis. eū cor ꝓpe ſciſſionē eſſꝫ. totū corpus eius cōtremuit. et tūc barba eiꝰ ſuper pectꝰ eius cecidit. Tūc ego exina nita corrui in terrā. Igit̉ ore aꝑto ſicut iā exſpirauerat. ligua dētes ⁊ ſangius in ore ab aſpiciētibꝫ poterāt videri. et ocl̓i ſemiclauſi deorſum verſi erāt. et corpꝰ iā Quartus Liher mortuū dimiſſum pēdebat. genibus autē in partem vnā inclinatis. pedes ad par tem alterā ſuꝑ clauos quaſi cardines de clinabāt. O Interim vero alij ho mīes aſtātes. quaſi inſultando dicebant O maria iā filius tuus mortuꝰ eſt. Ali quibus altior ſenſus erat dicebāt. O do mina. iā pena filij tui ad eternam ſuā glo riam ſoluta eſt. Modico aūt tꝑe poſt a perto latere ⁊ extracta lancea. ſanguis in cuſpide qͣſi brunei coloris apparuit. vt ex hoc intelligeret̉ cor tranſfixū. q̄ punc tura cor meū penetrauit. et mirū fuit. ꝙ et ip̄m non crepuit. Alijs igit̉ recedēti bus ego recedere non potui. ſꝫ iam qua ſi conſolata ſum. ꝙ corpus eius iā de cru ce depoſitū ꝯtingere potui. et in ſinū re cipere. vulnera explorare. et extergere ſanguinē. Deinde os eiꝰ digiti mei clau ſerunt. et oculos parit̓ compoſui. Bra chia vero rigētia flectere non potui. vt ſe ſupra pectus ꝯponerēt ſed ſuꝑ vētrem Genua qͦꝫ extedi non potuerūt. ſed emi nebāt ſicut in cruce obriguerūt. ¶ Itē loquit̉ mater. Filiū meū qualis eſt in ce lo videre non poteris Sꝫ qualis erat ſcd̓m corpus in mūdo cognoſce. Ip̄e enī tam pulcer facie erat. ꝙ nullus videbat eum facie qui nō ꝯſolabatur in aſpectu eius. etiā ſi precordialit̓ dolorem haberet Iuſti vero ſpūali cōſolatōe ꝯſolabātur Sed et mali a triſticia ſeculi. tanto tꝑe quo eum videbāt. releuabant̉. Un̄ ⁊ do lentes dicere ꝯſueuerunt. Eamus et fi lium marie videamus. vt ſaltē tanto tē pore releuemur. E Anno igitur viceſimo etatis ſue. in magnitudīe et for titudine virili ꝑfectus erat Inter medi os moderni temꝑis magnus. nō carno ſus. ſed neruis et oſſibus corpulentus Capilli eiꝰ ſupercilia et barba. crocee brunea erāt. longitudo barbe palmo ꝑ tranſuerſum manus. Frons vero nō ꝓ minens vel merſa ſed recta. Naſus eq̄ lis. non paruus nec nimis magnus. O culi vero eius tam puri erant. ꝙ eciam inimici eius delectabantur eū aſpicere. labia non ſpiſſa ſed clare rubentia. ꝙdē tum non erat prominens nec nimis lor gum. ſed pulcro moderamine venuſtū. Maxille carnibus modeſte plene. Co lor eius erat candidus. claro rubeo pe mixtus. ſtatura eius recta ⁊ in toto cor pore ſuo nulla macula erat. ſicut et ill teſtabantur. qui eum totaliter viderunt nudum et ad columnam ligatum flagel labāt. nunꝙͣ ſuꝑ eū vermis venit. nō per plexitas aut in mūdicia in capillis. Queſtiōes grate a cri ſto ſponſe propoſite. et reſponſiones hu miles ſponſe ad xp̄m facte. et qualit̓ xp̄s ſubiunxit pro electione filie ſponſe. tres laudabiles ſtatus. ſcilicet virginalis cō iugalis et vidualis. Capl̓m. lxxj. Ilius dei loquitur ſpoſe. At Reſponde michi ad qua A tuor que quero. ¶ Si inquit aliquis daret amico ſuo palmitem fruc tifernm. quem tamen dator retineret ꝓ pe domum ſuam. eo ꝙ haberet ex viſu ei us et odore conſolationem. quid reſpō dere deberet dator. ſi is cui palmes da tus eſſet peteret palmitem. ad tranſplā tandum eum in alium locum vbi vberi us fructificaret? Reſpondit illa. Si a micus dedit ex caritate et eſſet ſapiens cuperetqꝫ amico bonum. permitteret vtiqꝫ amico facere de palmite quidquit vellet. dicendo ei O amice licet ego ex vicinitate palmitis habeo gaudium. ta men quia nō multum fructificat michi gaudeo ꝙ ipſum tranſferre poſſis ſi vo lueris in locum vberiorem. ¶ Queſiuit dominꝰ ſecundo. Si parentes dediſſent alicui iuueni filiam ſuam virginem. viſ gineqꝫ conſentiente in iuuenem. ſi puer interrogatus a parentibus vtrum ipſe vellet habere virginē vl̓ noͣ. ⁊ nichil rn̄ deret. vtrū eſſꝫ virgo deſpōſata vl̓ nō. Quartus Liber. Rn̄dit illa. vt michi apparet. qꝛ puer nō exp̄ſſit velle ſuum. virgo nō eſt deſpōſa ta. B Dixit dn̄s tercio. Iuuēis no bilis ſtans int̓ tres virgines. ꝓpoſuit eis ꝙ quecunqꝫ illarū triū tale verbū ꝓfer ret. qd̓ eū ad feruentiorē ꝓuocaret cari tatem. illa obtineret illud qd̓ iuuēis fer uentius adamaret. Tunc rn̄dit prima Ego ſic feruent̓ diligo iuueneꝫ hunc. ꝙ anteꝙͣ inquinari vellē cum alio. magi morerer. Scd̓a dixit Anteꝙͣ vnicū ver bum ꝓferrē ꝯtra velle ſuum. aut qd̓ eū offenderet. magis paterer oēm penam Rn̄dit tercia. Priuſꝙͣ viderē minimū eiꝰ contēptum ſeu damnū. magis cuperem michi omne damnū. penāqꝫ amarā pati ¶ Ergo inquit dn̄s. Dic michi. q̄ iſtaꝝ trium virginū plus dilexit iuueneꝫ. et ꝙ̄ p̄ferenda eſt in amore eius? Rn̄dit illa Ut michi videtur om̄es eque feruenter dilexerunt. qꝛ omēs erant vnius cordis ad eum. et ideo omēs eque digne erant ad habendam eius caritatē. ¶ Dixit do minus qͣrto. Amicus inquit erat qͥ con ſuluit alium. ego inqͥt habeo granū triti ci valde fructiferū. ſi ſeminetur in terra fructificat in magnā ſegetē Sed qꝛ val de eſuriens ſum. qͥd tibi videtur cōſulti us. comedere illud an ſeminare in t̓rā? Rn̄dit amicus. ꝑ aliā occaſionē iſta pōt extingui eſuries. ſed ē vtilius tibi vt in terra ſeminet̉. Tūc dn̄s ſubiūxit. Nōne filia et tibi apparet ſil̓iter. vt fames pati entis ſupportet̉. ⁊ granū multis profutu rū ſeminet̉. ¶ Iterū dixit dn̄s Iſta qͣtuor dicta ꝑtinēt ad te. Filia nāqꝫ tua eſt quaſi palmes. quā michi vouiſti ⁊ de diſti Nūc aūt qꝛ acceptiorē locū ſcito ꝓ ea. tranſplantare eā volo vbi michi pla cet. nec ex hoc tu turbari debes. quia in tranſplantatōe ꝯſenſiſti. Iterū dixit do minꝰ. Tu dediſti michi filiā tuā. ſed ego nō oſtēdi tibi qͥd michi acceptiꝰ eſſet. vir ginitas eius an coniugiū. vl̓ vtrū place ret michi ſacrificiū tuū an nō. Ideo nūc cognita certitudine. ea q̄ in incertitudi ne facta ſunt. corrigi pn̄t et mutari. Itē dixit dn̄s Uirginitas bona eſt et ſūma. qꝛ angelis ſimil̓ eſt. ſi tn̄ rationabilt̓ ob ſeruetur et honeſte Si v̓o vnū ſine alio defuerit. ſcꝫ virginitas carnis et nō vir ginitas mētis. deformata ē virginitas. Nam acceptior ē michi ꝯiugata hūil̓ et deuota. ꝙͣ virgo ſuꝑba et impudica. eqͣ liſqꝫ meriti eſſe pn̄t ꝯiugata nō laſciuiēs et iuxta regulā ſuā in timore dn̄i viuēs. et virgo pudica et humil̓. Quia licꝫ ma gnū eſt in igne probatōis eſſe et nō arde re. tn̄ eque magnū eſt extra ignē eſſe re ligionis. ⁊ in igne velle libentius eſſe. ⁊ maiori ardore feruere ad deū extra ignē. ꝙͣ qui ē in igne. ¶ Ecce de tribꝰ pono tibi exemplū. Q Tres quippe fue runt. ſuſanna. iudith. et tecla virgo. Pri ma fuit ꝯiugata. Scd̓a vidua. Tercia virgo. Iſte inequalē vitā et intentōem habuerunt. ⁊ tn̄ ex merito actōis ſue. in p̄mio ſe ꝯformant. Suſanna deniqꝫ cum a ſacerdotibꝰ falſe turbaret̉. ex diuīa ca ritate maluit mori. ꝙͣ ꝯtra regulā ſuā in quinari. Et qꝛ me tanꝙͣ vbiqꝫ pn̄tem ti muit. ideo et ſaluari meruit. et ex ſaluati one gl̓ificari. Iudith vero cū inhonora tōem meā videret. et ppl̓i ſui diſpendiū. tm̄ turbabatur. ꝙ nō ſolū obprobrio et damno ſe expoſuit ex diuina caritate. ſed et parata erat pro me penā pati. Tecla vere q̄ virgo fuit. hec amaras paſſiones maluit pati. ꝙͣ vnū verbū ꝯtra me loqͥ. Hee tres licet nō habuerūt vnā actio nem. tamē in merito concordāt. Ideo ſi ue virgo ſiue vidua. om̄es michi eq̄ pla cere poterūt. Dummodo deſideriū totū ad me fuerit. et vita bona. ¶ Item di xit dominus. Filia tua ſiue ſteterit in vir ginitate ſiue in ꝯiugio. eque acceptū eſt michi. dummo ad velle meū ordinetur. Quid enim prodeſt ei forte ſi includere tur corpore. et foris eſſet mente? Aut quid glorioſius eſt. ſibiip̄i viuere an ali is prodeſſe? Sed ego qui omnia ſcio et preuideo. nichil facio ſine cauſa Quartus Liber Ideo nō veniet ad locū ſtatutū cū p̄mo fructu. qꝛ ex timore ē. nec cū ſcd̓o. qꝛ ex tepiditate eſt. Sed in medio veniet. qͥa habet mediū calorē amoris. et fructū ho neſtatis. Qui vero eā recepturus ē. ha beat tria. Domū. veſtes. et cibū quo eā recipiat. E Declaratio ¶ Fili us loquit̉. Miraris qͣre virgo hec nō ꝑ uenit ad coniugiū eo mō quo ſperabas Rn̄deo tibi ꝑ ſil̓itudinē Quidā nobil̓ diſ poſuit filiā ſuā dare in mr̄imoniū cuidā pauꝑi. qui pauꝑ cū ad deſponſatōem vir ginis debebat veniſſe. p̄uaricatus eſt le ges ciuitatis. et ob hoc repulſus ē cum dedecore a ciuibꝰ. nec obtinuit virgineꝫ quā ꝯcupiuit. Sic ego feci dn̄o t̓re hu ius. ꝓmiſi em̄ ei facere grandia. ſꝫ ipſe magis inheſit inimicis meis. ⁊ ideo nō ꝑ uenit ad ea que promittebā Sed potes q̄rere. nunqͥd̓ nō preuidebā futura? Uti qꝫ preuidi ſicut et de moyſe et ppl̓o eius legitur. ſed ideo oſtēdi et oſtēdo multa. vt hoīes p̄parēt ſe ad bona. et ſciāt faci enda ⁊ patient̓ expectēt. Ueruntū ſcias ꝙ ve vnū abijt. et alterū veniet ſuꝑ īgra tos regni huiꝰ. et poſt veīet benedictio mea ſuꝑ hūiles petētes miſcd̓iam meam Scito etiaꝫ ꝙ virgini hoc expediret. ꝙ ſtaret ꝯſilio meo et ſapientū. ¶ Iſta vn go credit̉ fuiſſe dn̄a cecilia filia ſctē bi gitte de qua vide infra in vita ſua. I Uerba xp̄i ad ſponſa de ſororibꝰ et lazaro reſuſcitato. Et q ter ſpōſa et eius filia vt credo ꝑ ſorores et aīa ꝑ fratrē lazarū et inuidi ꝑ iudeos deſignant̉. Et qūo deꝰ fecit en iſtis ma iorē mīam. ꝙͣ cū ſororibꝰ lazari. Et qͣlit ſciētes ml̓ta loqͥ ⁊ pauca facere indignā tur ꝯtra bn̄ oꝑantes. Capl̓m. lxxij Ilius loqͥtur ſpōſe. A Due erāt ſorores martha et maria. q̄ habuerūt fratrē la zarū quē eis de morte ſuſcitaui. qͥ ſuſcita tus plus michi ſeruiuit poſtea ꝙͣ antea Sic ⁊ ſorores eiꝰ. q̄ licet familiares ⁊ ſe dule erant im m̄iſtrādo michi. an̄ fratris ſuſcitatōem. Ml̓to tn̄ ſollicitiores et de uotiores poſtea inuenibant̉. Conſimili mo vobiſcū nūc feci ſpūalit̓. Nā ſuſcita ui vobis frēm vr̄m ideſt aīam vr̄am. q̄ ꝑ qͣtuor dies mortua fetens. alienauit ſe a me trāſgreſſione mādatoꝝ meoꝝ. prau cupiditate et dulcedine mūdi. et pctōrū delectatōe. ¶ Sꝫ qͣtuor erant. q̄ me ad reſuſcitandū lazarū mouebāt. Primū ꝙꝛ amicus meꝰ erat dū viueret. Scd̓m di lectio ſoroꝝ. Terciū qꝛ humilitas marie tm̄ meruit in lotōe pedū meoꝝ. vt ſicut in ꝯſpectu cōuiuantiū ſe deiecit ꝓpt̓ me ſic in ꝯſpectu multoꝝ letaret̉ et honora ret̉. Quartū vt gl̓ia hūanitatis mee ma nifeſtaret̉. Iſta vero qͣtuor nō fuerūt in vobis. qꝛ diligitis plus illis mūdū Ideo maior eſt mīa mea in vobis qͥ nullis mi ritis mīam meruiſtis. ꝙͣ in illis ſororibꝰ et tāto plane maior qͣnto mors ſpūal̓ ꝑ culoſior ē corꝑali morte. Et reſurrectio anīe. gl̓ioſior reſurrexiōe corꝑali. B Ergo qͥa mīa mea p̄ceſſit oꝑa vr̄a. colli gite me ſicut ſorores ille. in domū mētis tis vr̄e cū caritate feruentiſſima. nichi diligēdo ſicut me. totā fiduciā habēdo in me. hūiliando vos cū maria. qͦtidieqꝫ plo rādo pctā vr̄a. nō erubeſcēdo hūilit̓ viue re inter ſuꝑbos. ꝯtinētes cū incontine tibus. oſtēdendo alijs exteriꝰ. qͣntū inte rius me amatis. ¶ Debetis qͦꝫ eſſe ſicu ſorores ille cor vnū et aīa vna. fortes ad mūdi contēptū. et prompte ad dei laude Et ſi ſic feceritis. tunc ego qͥ reſuſcitaui vobis frēm vr̄m ideſt aīam. defenda ea ne a iudeis int̓ficiat̉ Quid em̄ profuiſſꝫ lazaro ſurrexiſſe a pn̄ti morte. niſi viue do honeſtius in pn̄ti vita. gl̓ioſius reſur rexiſſet in ſcd̓am et ꝑmanentē vitā Sꝫ qui ſūt iudei qͥ lazarū querūt int̓ficere niſi illi qͥ ex eo indignant̉. ꝙ melius hi viuitis. qͥ ſublimia didicer̄t loqui ⁊ mo dica facere. qͥ fauores hoīm ſequētes. ta to contēptibilius ꝯtemnūt facta p̄decel ſorum ſuoꝝ. qͣnto minꝰ dignant̉ vera et Quartus. Liber. altiora intelligere. C Tales ſunt multi. qui de virtutibus ſciūt diſputare. ſed nō eas viuēdo virtuoſe ſeruare. Ide o et eoꝝ anime ꝑiclitant̉. qꝛ verba plu rima ſunt. et facta non apparēt. Nūqͥd ſic fecerūt p̄dicatores mei. nequaquam Ipſi certe monebāt pctōres. nō verbis ſublimibꝰ. ſed paucis et caritatiuis. ꝑa ti dare aīas ſuas pro aīabus eoꝝ. Ideo ꝓpter caritatē eoꝝ. alij obtinuerunt ca ritatē. Nam ardor docētis pluſꝙͣ verba. animū audiētis informabat. Nūc auteꝫ pleriqꝫ loquūt̉ de me ardua. ſꝫ nullꝰ ſeqͥ tur fructus. Quia flatus ſolus nō incē dit ligna. niſi et igniculꝰ ſcint ille coope ret̉: ¶ Ergo ab iſtis iudeis ꝓtegā et cu ſtodiam vos. ne vel ꝑ verba vel eorum facta a me diſcedatis. non tn̄ ita defen dam vos ꝙ nichil patiam̄i. ſed ne ꝑ im patientiā ſuc cūbatis. Uos enī adhibet. voluntatē. et ego cū caritate mea incē dam velle veſtrum. Uerba virgīs ad ſpō ſam qualiter nō debet turbari de milit̓ denunciato et oſtēſo quaſi mortuo. Capl̓m. lxxi Iles quidā viuēs nūciaba mortuus. qui etiā ī ſpūali vi ſione oſtendebat̉ ſponſe quaſi mortuus petens auxiliū. de cuius morte cū dicta dn̄a turbaret̉. dixit mat̓ mīe ad eā. Filia vtrum mortuꝰ eſt miles iſte vel non. ſci es tꝑe ſuo. ſed nos volumꝰ operari ad hoc. vt melius viuat Uerba xp̄i ad ſpōſam et iohānis baptiſte ad xp̄m ip̄m laudādo et in ꝯſpectu ſui p̄ces deuotas fundēdo pro xp̄ianis. Et ꝙͣ maxime ꝓ quodā mi lite cuius p̄cibus ip̄e miles ꝑ manus ip̄i ius et virginis glorioſe et petri et pauli eſt armaturis ſpūalibus. id eſt virtutibꝫ armatus ⁊ honoratꝰ Et qͥd per om̄ia ar ma corꝑalia ſingillatim deſignet̉. et de bonis oratōibus. Capl̓m. lxxiiij Ilius dei loquebat̉ ſponſe di cens A Tu cōpoſuiſti hodie. ꝙ melius eſſet p̄uenire ꝙͣ p̄ueniri Sic ego preueni te dulcedine gre mee. ne dyabolus dn̄aretur anime tue ¶ Et ſtatim apparēs iohēs baptiſta dixit Be nedictus ſis tu deus qui es an̄ om̄ia. cuꝫ quo nullus vnꝙͣ fuit deus. et p̄ter queꝫ nullus. ⁊ poſt ꝙͣ nullus erit. Quia tu es et eras eternalit̓ vnus deus. Tu es ve ritas promiſſa aꝓphetis. de quo ego nō dum natus exultaui. Et quē demoſtrā do plenius agnoſcebam Tu es gaudi um nr̄m et gloria. Tu deſiderabile nr̄m et fruitio. Quia videre te. replet nos ſu auitate indicibili quā nemo agnoſcit ni ſi qui deguſtat: Tu qͦꝫ es ſola dilectio noſtra: ¶ Nec mirū ꝙ diligimꝰ te. quia tu cum ſis ip̄a caritas. nō ſolum diligen tes te diligis. ſꝫ etiam cum oīm ſis crea tor. etiā hijs facis caritatē. qͥ te dedignā tur ſcire. Nūc ergo dn̄e mi. qꝛ diuites ſu mus de te et in te. rogamus te. vt des de noſtris diuitijs ſpūalibꝰ. hijs qui nichil diuitiarū hn̄t. Ut ſicut nos gaudemꝰ in te nō noſtris meritis. ſic plures partici pent̉ bonis nr̄is. B Rn̄dit xp̄s Tu vere es ſummū mēbrū cū capite. et iux ta caput. Ueruntū. fauces ſunt ꝓpinqͥo res et excellentiores. Sic ego oīm ca put ſum, Mater vero mea qͣſi fauces deinde angeli. Tu vero et apl̓i mei qua ſi ſpondilia dorſi. qꝛ nō ſolū diligitis me ſed et diligentes me promouendo hono ratis Ideo fixum ē qd̓ dixi. oꝑa que ego facio. et vos facietis. Et volūtas vr̄a ē voluntas mea. Sicut enim non mouet̉ caput carnale ſine mēbris. ſic nec in vr̄a ſpūali ꝯiunctione et vnione. aliquid eſt velle et nō poſſe. Sꝫ totū eſt poſſe. qd̓ vnuſquiſqꝫ vr̄m velit. Ideo fiat qd̓ petis Quibꝰ dictis. iohēs quendā milite qua ſi ſemimortuū protulit in mediū et dixit Ecce dn̄e. Ecce iſte qͥ hic aſtat deuoue rat tibi militiā. qui conat̉ ad pugnandū o. j. Liber. Quartus ſed nō p̄ualet. qꝛ inermis eſt et infirmꝰ⁊ Ego vero duplici de cauſa iuuare eum teneor. tū ꝓpter merita parentū. tū eciā ꝓpter caritatē. qua afficit̉ circa honorē meū. Ergo ꝓpter temetip̄m. da eī veſtes militie. ne apꝑeat ꝯfuſio nuditatis ſue G Rn̄dit dn̄s. Da ei inqͥt qd̓ vis. et veſti eum ſicut placet. Tūc ait iohānes Ueni fili. et accipe a me primū veſtimē tum militie tue. quo adepto. faciliꝰ acci pere et tolerare poteris reliqua milita ria indumēta. Ad militē itaqꝫ ꝑtinet. ha habere vicinius ad carnē hoc qd̓ molle eſt et lene. ſcꝫ diplo ydē. hāc ergo induā te. quia ſic placet deo. Sicut em̄ corꝑa lis diploys moll̓ eſt et lenis. ſic ſpūalis eſt diploīs. habere deū carū in aīa. ⁊ ſua uē in affectu Dulcedo quippe ad deū uenit ex duobꝰ. ſcꝫ ex ꝯſideratione bn̄fi cioꝝ dei. ⁊ ex recordatōe pctōꝝ ꝯmiſſo rum. Hec duo ego puer habui Conſide raui ꝑuippe. qͣli gratia me p̄uenit deꝰ nō dum natū: Quata benedictiōe bn̄dixit me poſt natiuitatē. Et conſiderādo inge mui. qͦd poſſem dignū reddere deo meo Conſideraui etiā inſtabilitatē mūdi. et ideo cucurri in heremū Ubi tm̄ dulceſ cebat michi dn̄s ilūs meus. ꝙ oīa deſide rabilia mūdi erant michi in faſtidio ad cogitandū. et oneroſa ad ꝯcupiſcēdum. Ueni ergo miles et induere iſta diplo de. qꝛ reliqͣ dabunt̉ tibi tꝑe ſuo D Deinde apparuit btūs petrus apl̓us di cens Iohanes dedit tibi diplo ydē Ego aūt qͥ grauit̓ cecidi. ſed fortit̉ ſurrexi. im petrabo tibi loricā. id eſt diuinā caritatē Sicut enī lorica ex multis eſſe conſtat circulis ferreis. ſic caritas defendit con tra tela inimici. et aīequiorē reddit ho minē. ad tolerāda mala ingruentia Agi liorē efficit ad honorē dei. et feruētioreꝫ ad diuinos labores. Inuictū in aduerſi tatibus. longanimē in ſpe. ꝑſeuerantem in inceptis. Hec itaqꝫ lorica fulgere de bet vt aurum. fortis eſſe vt calibs ⁊ fer rum. Quia oīs hō caritatē habēs. ducti lis debet eſſe vt aurū ꝑ patientiā. cōtra aduerſitates. Fulgēſqꝫ ꝑ ſapientiā et di cretōem. ne hereſim recipiat pro integri tate fidei. dubiaqꝫ pro certis. Sit qͦꝫ lo rica fortis vt ferrū. vt ſicut ferrū domat om̄ia. ſic homo vtēs caritate. ſtudeat hu miliare eos qͥ reſiſtūt fidei et bonis mo ribus? Nō retrocedat ꝓpter oblocutio nes. Non flectat̉ ꝓpter amicicias. Non tepeſcat ꝓpter cōmoda ſua tꝑalia. Non diſſimulet ꝓpter quietē carnis. Non ve reat̉ ꝓpter mortē. qꝛ nemo pōt auferre vitā. niſi ꝑmittente deo. Ueruntū ꝙͣuis lorica ex ml̓tis cōſtat eſſe circul̓. tn̄ duo ſunt prīcipales circuli. qͥbus lorica cōte xitur caritatis Primꝰ itaqꝫ caritatis cir culus ē cognitio dei. et frequēs conſide ratio diuinoꝝ beneficioꝝ et p̄ceptorum Ut ſciat homo qͥd facienduꝫ ſit deo. qͥd ꝓximo. quid ve mūdo. Scd̓us circulꝰ ē refrenatio ꝓprie volūtatis ꝓpter deum Oīs quippe qͥ deū ꝑfecte et integre di ligit. nil ſibiip̄i de volūtate ſua que ꝯtra deum ē reſeruat. Ecce fili. hāc loricam dat tibi deꝰ. et ego ꝓmerui tibi p̄uētus caritate dei. E Deinde apparuit be atus paulꝰ. dicēs O fili. petrus ſummꝰ paſtor ouiū dedit tibi loricam. ego v̓o ex caritate dei dabo tibi thoracē. qͥ eſt cari tas ad proximū. Uelle ſcꝫ pro ſalute pro ximi libent̉ operāte dei gr̄a mori. Sicut enī in thorace ml̓te ſunt lamīe cōbinate et claui ꝯiungētes. ſic in caritate ꝓximi ml̓te ꝯcurrūt virtutes. Oīs quippe qui diligit proximū. tenet̉ primum dolore. ſ oēs qui ſunt redēpti ſanguīe ihū xp̄i. nō rependūt deo dilectōem. Scd̓o dolēdū eſt. ꝙ ſcā eccl̓ia ſponſa dei. nō ſtat in ſua laudabili diſpoſitōe. Tercio. ꝙ pauciſſi mi ſunt. qͥ paſſionē dei recordant̉ cū ama ritudine et caritate. Quarto attēdere debet. ne proximꝰ ſuus corrūpat̉ aliquo eexēplo ſuo prauo Quīto dare proximo ſuo bona ſua hylarit̓. ⁊ orare pro eo deu vt in oī bono proficiat et ꝑficiat̉. Elaui vero ꝯiungētes laminas. ſūt v̓ba diuia? Liber. Quartus. Nā homo caritatiuus. vbi viderit proxi mū tribulatū. debet eū cōſolari verbis caritatiuis Impugnatū vero ꝯtra iuſti ciā defendere. Infirmos viſitare. Cap tiuos redimere. pauperes non erubeſce re. Ueritatē ſemꝑ amare. Caritati dei nichil p̄ponere. A iuſticia nunꝙͣ deuiare Hac igit̉ thorace ego fui indutus. qͥ infir mus fui cū infirmis. Qui in ꝯſpectu re gum ⁊ principū. non erubui v̓itatē loc et pro ſalute ꝓximi mori paratus fui. F Dein̄ apparuit mat̓ dei et dixit iſti militi. Quid inquit fili adhuc tibi deeſt: Et ille. caput inquit non hꝫ galeā Tūc mat̓ miſcd̓ie dixit ad āgelū cuſtode ani me eius Quid inquit profuit anīe cuſto dia tua. aut qͥd habes pn̄tare dn̄o nr̄o? ¶ Rn̄dit angelus. Habeo aliqͣ licet mo dica ſint Nā qn̄qꝫ fecit elemoſinā. et le git aliqͥs orationes ex caritate dei. qn̄qꝫ etiā dimiſit voluntatē ꝓpͥam propt̓ deum Rogās deū ſincerit̉. vt ei vileſceret mū dus. et deus fieret ei ſuper om̄ia carus ¶ Rndit mat̓. Bonū eſt aliqͣ apportare Ergo volumus face̓ ſicut bonus aurifa ber facit. qui faciēs opus grāde de auro ſi neceſſitat̉ et deficit in auro. petit auxi lium ab amicis hn̄tibus. quē oēs haben tes aurū iuuāt. vt ꝑficiat̉ opus eiꝰ Qui vero facit opus luteū. qͥs dabit ei de au ro ſuo. cū indignū ſit aurū miſceri luto Ergo oēs ſctī diuites auro. ꝓmerebūt̉ tibi mecū galeam ꝙͣ habiturꝰ es. Iſta āt galea. ē volūtas placēdi ſoli deo. Sicut em̄ galea defendit caput a iaculis et ic tibus. ſic volūtas bona et ſola ad deum defendit aīam. ne tēptattōes dyabolice p̄ualeāt ꝯtra eā. deūqꝫ in aīam introdu cit Hanc habuit ille bonus georgius et mauriciꝰ. ⁊ plures alij. ymo etiaꝫ latro pendēs in cruce Sine qͥ nemo fundamē tum bonū iaciet. nec ꝑuēiet ad coronā In hac qͦꝫ galea debēt eſſe duo foramīa an oculos. qͥbus p̄uideant̉ adueniētia Que ſunt diſcretio faciendoꝝ. ⁊ cautio obmittendoꝝ. Quia ſine diſcretōe et p̄meditatione. multa ſunt in fine mala. q̄ in principio vident̉ bona. G Itē lo quit̉ mat̉ ad militē. Quid adhuc tibi de eſt fili? Et ille rn̄dit. Manꝰ inqͥt nude ſunt. et nō habēt armaturā. Cui mater Ego inqͥt iuuabo. vt manus nō ſint nu de: Ergo ſicut due ſunt manus carnis. ſic due ſunt manꝰ ſpūales. Dextera autē manus qͣ tenendꝰ eſt gladiꝰ. ſignificat o pus iuſtitie. in qua debent eſſe qͥnqꝫ vir tutes qͣſi quinqꝫ digiti. Prima vt omnis iuſtus primo ſit iuſtꝰ ſibi ip̄i. cauedo ſcꝫ. ne quid in locutōe ſeu oꝑatione aut ex emplo appareat. qd̓ ꝓximū poſſit offen dere. Ne qd̓ ex iuſticia rep̄hendit vl̓ do cet. in alijs deſtruat moribus inordīatis Scd̓a ē nō face̓ iuſticiā ſeu iuſticie oꝑa ꝓpt̓ fauorē hoīꝫ. ſeu cupiditatē mūdi. ſꝫ amore ſolius dei. Tercia ē. non timere aliquē ꝯtra iuſticiā. nec diſſimulare ꝓpt̓ amiciciā Nec flecti a iuſticia pro pauꝑe vel diuite. amico ſeu inimico. Quarta ē libent̓ etiam velle pro iuſticia mori Qui ta eſt. nō ſolū facere iuſticiā. ſꝫ etiā ſapi enter diligere iuſticiā. vt ⁊ in iudicio ſit miſcd̓ia et iuſticia. Et vt alit̓ corrigat̉ qui minus peccat. et alit̓ qui gͣuiꝰ Alit qꝫ qͥ peccat ex ignorantia. et alit̓ qui pec cat ex induſtria ſeu malignitate. ¶ Qui cunqꝫ aūt iſtos digitos qͥnqꝫ habuerit. cauere debet ne gladiū exacuet in impa ciētia. Nec delectatio mūdana hebetet. ne improuidētia excutiet. ne leuitas ani mi denigret. H Siniſtra vero ma nus ē oro diuina. q̄ eciā qͥnqꝫ digitos hē bit. Primꝰ eſt. firmit̓ credere articl̓os fi dei. de deitate et hūanitate. oīaqꝫ oꝑādo Credere que ſcā eccl̓a ſponſa dei ꝯfiter̄ Scd̓us ē. nolle ſciēter peccare ꝯtra de um. Uelleqꝫ ꝯmiſſa omīa. contritiōe et ſatiſfactione emēdare. Terciꝰ orare deū vt amor carnis cōuertat̉ in amorē ſpūa lem. Quartꝰ eſt. non ad aliud viuere in mūdo. niſi vt deo faciat honorē. et vt mi nuat pctā. Quintꝰ eſt. nichil de ſeip̄o p̄ ſumere. ſed ſemꝑ timere deum. mortēqꝫ o. ij. Quartus Liber om̄i hora expectare. Ecce fili. hec ſunt due manus qͣs habere debes. Dextera ſcꝫ. qua vibrandus ē gladius iuſticie. cō tra tranſgreſſores iuſticie. ſiniſtra vero or̄onis. qua petendū eſt auxiliū a deo. vt nunꝙͣ ꝯfidas de tua iuſticia. nec inſoleſ cas ꝯtra deum tuū. C Iterū appa ruit btā maria. et dixit militi. Quid ad huc tibi deeſt fili? Rn̄dit ille. Armatu ra inqͥt peduꝫ. Et illa. Audi inqͥt miles olim mūdi. ſꝫ iā nūc meꝰ Om̄ia quecun q̄ ſunt in celo et in t̓ra creauit deꝰ. ſed int̓ oīa inferiora. dignior et pulcrior cre atura ē aīa. q̄ ſimil̓ eſt in ymaginatiōibꝰ ſuis volūtati bone. Sicut em̄ de arbo re ml̓ti ꝓcedūt palmites. ſic de aīe ſpūa li exercitatōe et oꝑatione. oīs procedit virtuū ꝑfectio. Etgo vt obtineat̉ ſpūa lis armatura pedū. volūtas bona medi ante gr̄a dei debet eſſe initiū. In qͣ debꝫ eſſe duplex ꝯſideratio. tanꝙͣ duo pedes ſuꝑ baſes anreas. Primꝰ itaqꝫ pes aīe ꝑ fecte. ē ꝯſideratio huiuſmōi. ſcꝫ ꝙ nollet peccare ꝯtra deū. etiā ſi nō ſequeret̉ pe na, Scd̓us pes ē bona oꝑa facere. eciā ſi ſciret ſe damnandū. ꝓpter magnā pati entiā et caritatē dei. Genua vero anīe ſunt. hylaritas et fortitudo bone volun tatis. Sicut em̄ genua incuruant̉ ⁊ fle ctunt̉ ad vſum pedū. ſic volūtas aīe flec ti et refrenari debet ſcd̓m ratōeꝫ ad vel le dei. E Scriptū enī eſt. ꝙ ſpūs et caro ſibi adinuicē aduerſant̉. Ideo et paulus dicit. Nō qd̓ volo bonū hoc a go Quaſi diceret. Quedaꝫ bona volo ſcd̓m aīam. ſed non p̄ualeo ꝓpter infirmi tatē carnis. Sꝫ et ſi qn̄qꝫ potero face̓. ſed nō cū hylaritate. Quid ergo? Nū quid ideo priuabat̉ apl̓us mercede. quia voluit et nō potuit? Aut qꝛ fecit bona. ſed nō cū hylaritate? Nequaꝙͣ. Sꝫ ma gis augebat̉ ei corona duplicit̓: Primo qꝛ ab exteriori hoīe. erat ei laborioſa o ꝑatio. ꝓpter carnē reluctātē bono. Se cūdo ab homine interiori. qꝛ non erat ei conſolatio ſemꝑ ſpūalis: Ideo multi ſeculares laborant temꝑaliter. ſed non ꝓ hijs coronant̉. quia laborant motu car nis. Qui q̇ͥdem labor ſi eſſet p̄ceptū dei. nequaꝙͣ ſic feruerēt in laborādo. Iſti ita qꝫ duo pedes anime. ſcꝫ nolle peccare contra deum. et velle bona opera face re. etiam ſi ſequeret̉ damnato. armandi ſunt duplici armatura. ſcꝫ diſcreto vſuꝫ tꝑalium. et diſcreto deſiderio ad celeſtia appetenda Diſcretus aūt vſus tꝑalium eſt. habere bona ad moderatā ſuā ſuſten tatōem. non ad ſuꝑfluitatem Diſcretū vero deſideriū celeſtiū eſt. celeſtia bōis oꝑbus et labore velle ꝓmereri Homo quippe per ingratitudinē et deſidiam a uerſus eſt a deo. ideo ꝑ labores et hūilita tem. ad deum ē redeundū. Ergo fili. qͥa iſta non habuiſti. rogemꝰ ſcōs martires et ꝯfeſſores. qui talibus diuitijs abunda bāt. ꝙ tibi auxilientur. ¶ Tūc ſtatī ſctī apparētes dixerunt. O dn̄a bn̄dicta. tu portaſti dn̄m in te. et tu dn̄a oīm es. qͥd eſt qd̓ non poteris? Quod enim tu vis hoc factū eſt. Uoluntas tua ſemꝑ ē no ſtra. Tu merito mat̓ caritatis es. quia om̄es viſitas caritate. II Iteꝝ ap paruit mater et dixit militi. Fili. adhuc deficit clipeus nobis Itaqꝫ ad clipeum duo ꝑtinent. ſcꝫ fortitudo. et ſignum dn̄i ſub quo militat. Ergo clipeus ſpūalis. ſignificat ꝯſideratiōem amare paſſionis dei. q̄ debet eſſe in ſiniſtro brachio iuxta cor. Ut quotiēs animū delectat volup tas carnis. cōſiderentur liuores ihū xp̄i Quotiēs v̓o pūgit et ꝯtriſtat aīm deipe ctio et aduerſitas mūdi. rememorentur pauꝑtas et obprobria xp̄i. Quotiēs vo delectat honor et longa vita carnis. re cogitet̉ amara mors ⁊ paſſio xp̄i. Talis clipeꝰ debet hr̄e fortitudinē ꝑſeuerantie in bono. latitudinēqꝫ caritatis. Signi vero clipei. debet eſſe de duobꝰ colorib qꝛ nichil clarius ⁊ longiꝰ ꝓſpicit̉. ꝙ qd̓ de duobus coloribꝰ fulgētibus ē copac tum. Duo aūt colores. qͥbus clipeꝰ con ſideratōis paſſionis diuine decorat̉. ſuit Quartus. Liber. Liber. continētia affectionū inordinatarū. pu ritaſqꝫ ⁊ refrenatio motuū carnis Hijs enim duobꝰ illuſtrat̉ celū. Et angeli vi dentes. congͣtulando gaudēt dicentes. Ecce ſignū puritatis et ſocietatis nr̄e. adiuuare tenemur militē iſtū. Demōes vero. videntes militem hijs ſignis clipei decoratū. clamabūt. Quid faciemus o ſocij? Iſte miles terribil̓ ē in cōgreſſio ne. decorus in armis In lateribus eius ſunt arma virtutū. In tergo caſtra an geloꝝ. A ſiniſtris vigilātiſſimū habꝫ cu ſtodem. ſcꝫ deū. In circuitu plenus eſt o culis. qͥbus inſpicit maliciaꝫ nrām. Im pugnare eū quidem poſſumꝰ. ſed in cōfu ſionem nr̄am. qꝛ nequaꝙͣ p̄ualemus. O ꝙͣ felix ē talis miles. que angeli honorāt et cuius timore demones ꝯtremiſcunt ¶ Ueruntū fili. qꝛ iſtū clipeū nondum obtinuiſti. rogemꝰ ſctōs angelos purita te ſpūali nitentes. vt te iuuent. N Iterū loquit̉ mater. Fili. adhuc deficit nobis gladius. Itaqꝫ. ad gladiū duo ꝑ tinent. Primo ꝙ habeat duas acies. ſe cūdo ꝙ ſit bene exacuatus. Gladiꝰ vero ſpūalis. eſt ꝯfidentia in deo. ad p̄lianduꝫ pro iuſticia. Hec aūt confidētia duas de bet habere acies. ſcꝫ rectitudinē iuſticie in ꝓſperis. tanꝙͣ a dextris. ⁊ gratiarum actōem in aduerſis. tanꝙͣ a ſiniſtris. Ta lem gladiū habuit ille bonus iob. qui in proſꝑis obtulit ſacrificiū pro filijs. qui pater erat pauperū. ⁊ hoſtiū eius viato ri patuit Qui in vanitate nō ambulauit nec ꝯcupiuit aliena. ſed timuit deū. ſicut ſedens ſuꝑ fluctus maris. Habuit qͣͦꝫ gͣci arumactōeꝫ in aduerſis. qn̄ ꝑditis filijs et bonis. qn̄ ꝯuiciatus ab vxore et per cuſſus vlcere peſſimo. ſuſtinuit patiēter dicēs Dn̄s dedit dn̄s abſtulit. ſit ip̄e be nedictus. Hic qͦꝫ gladius debet eſſe bn̄ exacuatus. ꝯteredo impugnātes iuſticiā vt moyſes et dauid. Habēdo zelū legis vt phinees. Loquēdo ꝯſtanter. vt hely as et iohēs. O ꝙͣ multoꝝ gladiꝰ nūc ni mis ebetatus ē. qͥ ſi loquunt̉ v̓bo. digito non mouēt. Querētes amiciciā hoīm et gl̓iam dei nō attendūt. Ergo. qꝛ gla diu talē nō habuiſti. rogemꝰ priarchas et ꝓphetas. qͥ talē ꝯfidentiā habuerūt. et dabit̉ nobis ꝯfident̓. P Iterū ap paruit mater dicens militi. Adhuc fili. neceſſariū eſt tibi cooꝑtoriū ſuꝑ arma. quo arma defendunt̉ a rubigine. ⁊ nea pluuia maculent̉. Hoc aūt cooꝑtorium eſt caritas. velle mori pro deo. Et etiaꝫ ſi poſſibile eſſet ſine dei offenſa. ſeꝑari a deo ꝓ ſalute fratrū. Hec caritas operit oīa pctā. ꝯſeruat virtutes. mitigat iram dei. oīa facit poſſibilia. det̓ret demonia. gaudiū eſt angeloꝝ. Hoc vero oꝑimen tū debet eſſe intus albū. et ab extra ful gens qͣſi auꝝ. Quia vbi zelꝰ diuini amo ris eſt. ibi vtraqꝫ mūdicia nō eſt neglec ta. Hac itaꝙ caritate abundabant apl̓i Ideoqꝫ rogādi ſunt. vt tibi auxilientur. Q Iterum apparuit mat̓ dicēs. Ad huc tibi fili neceſſarius eſt equꝰ et ſel la Itaqꝫ ꝑ equū ſpūalit̓ ītelligit̉ baptiſma Sicut enī equꝰ ꝓuehit hoīem. ad aliꝙͣ ꝑficiendā viā. hn̄s qͣtuor pedes. ſic bap tiſma qd̓ ꝑ equū intelligit̉. prouehit ho minē an̄ ꝯſpectū dei. hn̄s qͣtuor effectus ſpūales. Primꝰ eſt. ꝙ baptizati liberant̉ a dyabolo. et obligantur ad mādata et ẜuitia dei. Scd̓s eſt. ꝙ purgant̉ a pctō originali. Terciꝰ eſt. ꝙ filij dei efficiūtur et coheredes dei. Quartꝰ eſt. ꝙ celū eis aꝑit̉. Sꝫ heu multi ſunt. qͥ cū ad annos diſcrectōis ꝑueniūt. imponūt equo bap tiſmatis freuū. ⁊ abducūt eū ꝑ viā falſā Tūc quippe via baptiſmatis recta eſt et tenet̉ recte. qn̄ hō infra annos diſcreti onis inſtruit̉. et cōſeruat̉ in bonis mori bus. Et qn̄ hō ꝑuenit ad annos diſcre tiōis. et cogitat ſedule qͥd in fonte bap tiſmatis ꝓmiſſum ē. tenetqꝫ fidē et cari tatē dei inuiolatā. Sꝫ tūc abducitur a via recta. ⁊ imponit̉ frenū. qn̄ mūdus ⁊ caro p̄ponunt̉ deo. P Sella vero equi id eſt baptiſmi. eſt effectus amare paſſionis ⁊ mortis ihū xp̄i. per quē bapo. iij. Liber Quartus tiſmus obtinuit effectū Quid enī eſt aqͣ niſi elementuꝫ? Poſtꝙͣ vero effuſus eſt ſanguis dei. vēit ad elementū verbū dei et virtus effuſi ſanguīs dei. Et ſic aqua baptiſmi. ꝑ verbū dei facta ē reconcilia tio homīs et dei. Porta mīe. expulſio de monū: Uia celi. venia pctōꝝ. Ergo. in virtute baptiſmi gl̓ari voluerit. cogi tet primo amaritudinē inſtitutiōis. bap tiſmalis effectus. Ut cū mēs hūana co tra deū in tumuerit. cogitet ꝙͣ amare re demptꝰ ſit. Quotiēs eciā votū baptiſmi trāſgreſſus ē. Quid ve ꝓ tāta recidiua tione ꝓmeret̉. ¶ Itē vt homo firmit̓ in ſella baptiſmalis effettꝰ ſedeat. neceſſa rie ſunt due ſtrigiles. ſcꝫ duplex ꝯſidera tio in or̄one. Primo orare debet taliter Q O dn̄e deus omp̄s. bn̄dictꝰ ſis tu qꝛ me creaſti et redemiſti. Et cū dānati on dignus eſſem. in pctīs toleraſti. et ad pn̄iam reduxiſti Recognoſco dn̄e co ram maie ſtate tua. oīa quecunq̄ dediſti michi ad ſalutē. inutilit̓ ⁊ dānabilit̓ me expendiſſe. videlicet tēpus penitētie mee in vanitatibꝰ. corpus in ſuꝑfluitatibꝰ. gͣ tiam baptiſmi in ſuꝑbijs Et om̄ia dilexi plus ꝙͣ te. creatorē et redemptorē. nutri torem et ꝯſeruatorē meū. Et ideo mīam tuam peto. qꝛ miſer ſum ex me. et qꝛ nō agnoui benignā patīam tuā in me. Nō timui horrendā equitatē tuā. Nō atten debā quid tibi pro īnumerabilibꝰ bonis tuis rn̄derem. ſꝫ ꝯtra me de die in diem. te malis meis prouocabā. ꝓpterea nō ha beo niſi vnicū verbū ad te. ſcꝫ. Miſere re mei deus. ſcd̓m magnā miſcd̓iam tuā R Item ſcd̓a oratio ſit tal̓. O dn̄e de us omp̄us. ſcio me om̄ia habere a te. ⁊ ſine te nichil eē nec poſſe. niſi ſolummō hoc qd̓ egoip̄e feci. ſcꝫ pctm̄. Ideo dep̄ cor hūiliter pietatē tuā. vt nō ſcd̓m pec cata mea facias michi. ſed ſcd̓m magnaꝫ miſcd̓iam tuā. Et mitte michi ſpm̄ tuum ſanctū. qͥ illuminet cor meum. et confir met in viā mandatoꝝ tuoꝝ. vt in hijs q̄ te inſpirante cognoui. ꝑſeuerare valeā nulliſqꝫ temptatōibus a te ſeꝑari. ¶ Ex go fili qꝛ iſta deficiūt tibi. rogemꝰ illos. qui paſſionē dei amarius fixerunt ī cor de ſuo. vt tibi tribuant de caritate ſua ¶ Quibus dictis. ſtatī apparuit qͣſi vns equus. paratus cū ornamentis deaura tis. Et rn̄dit mater. Iſte inquit ornatꝰ equi. ſignificat dona ſanctiſpūs. q̄ in bap tiſmo largiunt̉ In baptiſmo quippe. ſiue per bonuꝫ ſiue ꝑ malū miniſtret̉ miſtꝝ. remittit̉ paternū delictum, Auget̉ gr̄a. Dimittitur qd̓cunqꝫ peccatū. Dat̉ ſpiri tuſſanctus in pignus Angeli in cuſtodi am. celū in hereditatē: ¶ Ecce fili hec ſunt ornamēta ſpūalis militis. Quibus qui indutus fuerit. accipiet ſtipendium illud indicibile. quo emit̉ delectabile ꝑ petuuꝫ. honor quietiſſimꝰ. eternal̓ abū dantia. vita ſine fine. ¶ Iſte miles fu it dn̄s karolus filius ſcē Birgitte Uerba ſponſe p̄cantia ad xp̄m et ad virginem laudes optimas inducendo. Et rn̄ſio virginis ꝯſolatoria ad filiam. probans ꝑ exēpla expoſita. ꝙ deus iuſto iudicio frequēter de medatio dyaboli ꝑmittit. vt virtus dei fit mani feſtior. et qūo tribulatōes inductiue ſūt ad ſpūalia bona. Capl̓m. lxxv ¶ Enedictus ſis tu deꝰ meus creator et redemptor meus A Tu es ſtipendiū illud quo a captiuitate redēpti ſumꝰ. quo ad ſalutaria cūcta dirigim. qͦ vnitati et tri nitati ſociamur. Propterea et ſi de fedi tate mea erubeſco. gaudeo tn̄. ꝙ tu q̄ ſe mel pro ſalute nr̄a mortuus es. nūꝙͣ am plius morie eis. Tu enim vere ille es. qͥ etiam an ſecula eras. Tu es qui ptateꝫ habes vite et mortis Tu ſolus es bon et iuſtus. Tu ſolus omp̄s et metuēdus Ideo tu ſis bn̄dictus ineternū. ¶ Sed qͥd de te dicā. o bn̄dicta maria mūdi to ta ſalus? Tu es illi ſimil̓. qui amico dole ti de ꝑdita re. ſubito fecit videri qd̓ per Quartus. Liber. ditum erat. quo mitigabatur dolor. cre uit gaudium. et mēs tota reaccendebat̉ leticia. Sic tu dulciſſima mat̓. on̄diſti mundo deū ſuū quē hoīes ꝑdiderāt. ge nuiſtiqꝫ eū in temꝑe. q̄ ante tꝑa genitus eſt. ex cuiꝰ natiuitate. celeſtia et t̓reſtria ſunt gauiſa. Ideo dulciſſima mat̓. rogo te adiuua me. ne gaudeat inimicus meꝰ de me. nec p̄ualeat aduerſum me fraudi bus ſuis. B Rn̄dit mater. Ego iu uabo te. ſed cur turbaris. ꝙ aliud oſten debat̉ tibi ſpūalit̓. et aliud audiebat̉ cor ꝑaliter. in eo ſcꝫ. ꝙ ille miles qͥ viuit cor poralit̓. on̄debat̉ tibi mortuꝰ ſpūaliter. ⁊ ſpūali auxilio indigere? Sꝫ audi nunc certitudinē. Om̄is nāqꝫ veritas de deo eſt. om̄eqꝫ mendaciū a dyabolo. qꝛ pat̓ mendacij ē. Ideo ꝙͣuis veritas ex deoē tn̄ de malicia dyaboli et mendatio. qd̓ deus qn̄qꝫ ꝑmittit occulto iudicio. vir tus dei fit manifeſtior. Sicut ꝑ exēpluꝫ indicabo tibi. ¶ Uirgo quedā fuit. que ſpōſum ſuū tenerrime diligebat. et ſimili ter ſpōſus virginē. ex quoꝝ dilectōe de us gl̓ificabatur. et parētes amboꝝ leta bant̉. Qd̓ inimicus eoꝝ ꝯſiderās. cogi tauit taliter. Scio inquiēs. ꝙ ſpōſus et ſponſa ꝑ tria ꝯueniunt. ſcꝫ ꝑ lr̄as. ꝑ mu tua colloquia. aut ꝑ corpoꝝ vnionem Ergo. ne nūcij et portatores lr̄arū ad tum obtineāt. implebo vias oēs ſtipiti bus. ſpinis et vncinis. Ne ergo appropi quent ad mutua colloquia. faciā clamo res et ſtrepitus. quibꝰ diſtrahant̉ in col loquēdo. Ne vero nudi cōueniāt in lec to. ſtatuā cuſtodes tales. qͥ ꝙͣlibet rimaꝫ obſeruabūt. ne aliꝙͣ occaſionē obtineāt conueniēdi. C Spōſus itaqꝫ aſtuti or hoſte intelligēs iſta. dixit ſeruis ſuis. Hoſtis meꝰ ponit michi inſidias in tali bus. et vos illis locis attendite. ꝙ ſi ita inueneritis. ſinite eū laborare donec po ſuerit laqueos. et poſtea ꝯſurgētes. nō int̓ficiatis eum. ſed deludēdo inclamate eum. Ut conſerui vr̄i vidētes aſtutias hoſtis. efficiant̉ ſollicitiores in vigilādo et cuſtodiendo. Simili mō eſt etiam in ſpūalibus. Nā lr̄e quibꝰ ſpōſus et ſpōſa. id eſt deus ⁊ bona anīa ꝯueniunt. nichil aliud ſunt. niſi oratōes et ſuſpiria bono rum. ſicut enim lr̄e corꝑales. indicant af fectum et voluntatē emittētis eas. ſic q ratiōes bonoꝝ ingrediunt̉ ad cor dei. et coniungūt aīam deo. in vnū vinculū ca ritatis. Sed dyabolꝰ qn̄qꝫ impedit cor da hoīm. ne rogent ea q̄ ſalutis aīe ſunt aut qd̓ carnali voluptati ꝯtrarium eſt. Impedit qͦꝫ. ne rogates ꝓ alijs pctōri bus exaudiant̉. q̄ pctōres pro ſe vtiliora anime nō petūt. nec rogāt ea que ſūt ad vtilitatē ſempiternā. Q Quid vero ſunt mutua colloqͥa. q̄bus ſpōſus ⁊ ſpō ſa efficiunt̉ vnum cor et vna aīa. niſi pe nitētia et contritio? In qͥbus qn̄qꝫ dya bolus tm̄ facit clamorē. ꝙ ad inuicē non audiunt̉ Quid aūt eſt clamor eiꝰ niſi ſug geſtio eius praua. ſuggerēs cordi fructu oſe volēti penitere. dicēdo inſpiratiōibꝰ ſuis. O anima inqͥens delicata. durū eſt aggredi incōſueta ⁊ inſolita. nūqͥd oēs poſſunt eſſe ꝑfecti. ſufficit tibi vnū eſſe de ml̓tis. quid maiora attemptas? Cur facis qd̓ nemo facit? Perſeuerare enim non poteris Derideris q̄dem ab oībus. ſi te nimis humilias et ſubmittis. Tali bꝫ igit̉ aīa deluſa inſpiratiōibus. cogitat ſecum. graue inqͥt eſt conſueta relinque re. ideo faciā ꝯfeſſionē de p̄teritis. ſuffi cit enim michi ſequi viā pluriū. nō valeo eſſe ꝑfecta. deus quippe eſt miſericors Nec redemiſſꝫ nos ſi ꝑire nos voluiſſꝫ Talibus clamoribꝰ impedit dyabolus aīam. ne audiat deus. Nō ꝙ deus non audit om̄ia. ſed qꝛ in audiēdo talia nō de lectatur deus. qn̄ anima magis cōſentit temptationi ſue. ꝙͣ ꝓprie ratōi E Quid vero eſt. ꝙ deus et anima ꝯiūgū tur nudi. niſi deſiderium celeſte et cari tas pura. quibus anima flagrare debet om̄i hora? Sed hec caritas impedit̉ qͣ dupliciter. Primo inſtigat dyabolꝰ anīe aliquid facere contra deum. qd̓ licet nō j. iiij. o. iiij. Quartus Liber reputatur graue. tn̄ delectat aīm. et hu iuſmodi delectatio. qꝛ leuigat̉ nec cura tur. odioſa eſt apud deū. Scd̓o inſpirat dyabolus aīe. aliqua bona facere ꝓpter placentiā hoīm. et omittere qn̄qꝫ bona que poſſet facere. ꝓpter hōrem et timo rem mūdi. ¶ Tercio dyabolus īmittit obliuionē faciendoꝝ bonorum aīe et te diuꝫ. ꝑ que animꝰ abſorptus. attediatur in faciēdo bona. Quarto dyabolꝰ ſolli citat aīam. aut in curis mundialiū. aut in gaudio et dolore ſuꝑuacuo. ſeu in tīo re diſpendioſo. Per talia itaqꝫ impediū tur lr̄e et orōnes iuſtoꝝ. et mutua col loquia ſponſi et ſponſe. Sꝫ licet dyabo lus aſtutus ē. tn̄ deus ſapiētior atqꝫ for tior eſt. ꝯminuēs laqueos hoſtis. vt lr̄e miſſe ꝑuenire valeant ad ſpōſum. Tunc aūt frāgunt̉ laquei. qn̄ deꝰ immittit co gitare que bona ſunt. et cor deſiderat. vt obtineat voluntatē fugiendi que praua ſunt. et faciēdi que placita ſunt deo Diſ ſipatur etiaꝫ clamor hoſtis. qn̄ aīa diſcre te penitet. habens velle ꝯfeſſa nō iterā di F Scito etiaꝫ. ꝙ dyabolus nō ſolum facit clamorē et ſtrepitū. hijs qui ſunt inimici dei. ſꝫ etiaꝫ amicis dei. ſicut per exemplū intelligere poteris. qͣſi eſſꝫ virgo. cui cū loqueret̉ vir. apparuit qd̓ dam antipendiū inter eos. qd̓ quidē vir vidit ſed nō virgo. Finita aūt collocu tione. virgo eleuatis ocl̓is vidit antipē dium. et timens cogitauit ſecum. Proui deat inqͥt deus. ne forte laq̄is hoſtis ſim decepta. Spōſus vero videns virginē contriſtatā. remouit antipendiū. et on̄ dit ei oēm veritatem. Sic etiā perfecti homīes. viſitant̉ inſpiratiōibus diuinis quibus dyabolus facit tunc clamores. qn̄ vl̓ eleuant̉ ſuꝑbia ſubita. aut eijciun tur nimio timore. ſeu inordinate ꝯdeſcen dendo tolerant alioꝝ peccata. aut nimia leticia vel triſticia diſſoluunt̉. G Similit̓ factū eſt et tecum Dyabolus quippe inſtigabat quoſdam. ſcribere ti bi illum eſſe mortuū qui viuebat. vnde magnum cōcepiſti dolorem. Sed deus oſtendit ſpūalem mortē eius. vt qd̓ ſcri ptores dixerūt corporalit̓ eſſe falſuꝫ. hoc deus ꝯſolando te. ſpūaliter oſtendit eſſe verū. Ideo verū ē qd̓ dicit̉. ꝙ tribulatio nes īductiue ſunt ad ſpūalia bona. quia niſi ꝓpter mendaciū auditum ſuiſſes con triſtata. tanta virtus et pulcritudo aīe oſtenſa tibi nō fuiſſet. Propterea vt ītel ligeres occultā dei diſpenſatōem. quaſi qd̓dam antipendiū erat int̓ aīam tuā et deum loquentē. et qꝛ aīa apparuit ī ſpē indigentis auxilio. et deus in om̄i locu tione ſua iſtā obſeruauit ꝯcluſionē. vtꝝ inquit mortuus ē vel viuit. ſcias tempo re ſuo. Oſtēſa vero pulcritudine aīe. ⁊ ornatu quo anima ꝑfici debet ad ingreſ ſum celi. ablatū eſt antipendiū et oſtēſa veritas. ſcꝫ ꝙ homo ille corꝑaliter viue bat. et ſpūaliter erat mortuus. et talibꝰ virtutibꝰ armari debet. quicunqꝫ patri am celeſtē eſt ingreſſurus. ¶ Ueruntū dyaboli intentio fuit iſta. vt videlicꝫ ꝓ baret te ꝑ mendactum et tribularet Et vt dolendo de ſubtractōe tā cari amici diſtraheret te ab omore dei. ſed poſtꝙͣ di xiſti. ꝓuideat deꝰ ne forte iſtud ſit illuſio. et dixiſti deus adiuua me. Tūc ablatum ē velamē. ⁊ oſtēſa eſt tibi veritas a deo. tā corꝑalis ꝙͣ ſpūalis. Ideo ergo ꝑmitti tur dyabolo etiā tribulare iuſtos. vt eo rum corona augeatur. Uerba virgīs ad filiā oſtendentia qui ſunt amici dei. Et quo modo pauci inueniunt̉ modernis tēꝑibꝰ aſſignando omnē ſtatū. tam laycorum ꝙ clericoꝝ. Et que eſt cauſa quare deꝰ di ues dilexit pauꝑtatē. et qualiter elegit pauꝑes et non diuites. ⁊ ad quē fine di uitie fuerūt cōceſſe eccl̓ie. Capl̓m. lxxvj. Ater loquit̉ ſpōſe xp̄i A Cur turbaris filia: qꝛ inqͣ Gtimeo mitti ad induratos ī Et mater. Unde inqͥt intelligis indura Quartus Liber tos aut amicos dei? Et illa. Neſcio diſ cernere. nec de aliqͥbus iudicare audeo. qꝛ duo hoīes oſtēſi ſunt michi prius. quo rū alter humillimꝰ et ſcīſſimꝰ. iudicio ho minū apparebat. Aliꝰ vero largꝰ et am bicioſus. quoꝝ tn̄ intētio et volūtas diſ cordabant ab oꝑe. vehement̓ terruerūt intellectū meū: Rn̄dit mat̓ Ex hijs que aꝑte vident̉ mala. iudicare ꝑmittit̉. aīo ſcꝫ ꝯpatiēdi et corrigēdi. De dubijs ve ro que qͦ anīo fiūt non ſunt certa. iudica re nō eſt tutū ¶ Propterea indicare ti bi volo. q̄ ſunt amici dei. Scito itaqꝫ il los eſſe amicos dei. q̄ in acceptis donis dei timidi ſunt. et pro hijs om̄i hora re gratiant̉ deo. et ſuꝑflua non requirunt ſꝫ de datis ꝯtentant̉. Sꝫ vbi inueniunt̉ illi tales? Inqͥramus pͥmo in ꝯmūitate Quis eſt qͥ dicat ſufficit. maiora nō que ro? Inqͥramus in militibꝰ et dn̄is alijs quis eoꝝ cogitat taliter. bona q̄ habeo hereditate acqͥſiui. et de hijs ſuſtentamē tum meū moderatū. iuxta ſtatū meū deo et hom̄ibus ꝯuenientē reqͥro. cet̓a ve ro deo ⁊ pauꝑibus cōmunicabo Si ve ro bona iſta hereditaria ſcirē acquiſita male. aut reſtituerē. aut dimittere conſi lio electoꝝ ſpūalium ſeruoꝝ dei. O filia talis cogitatio rara ē in t̓ra. B In quiramꝰ etiā in regibꝰ et in ducibꝰ. quis ſtat in laudabili ſuo ſtatu. Ille quippe rex. qͥ in moribꝰ ſuis eſt ſicut iob. in hūili tate ſicut dauid. in zelo legis vt phinees vt moyſes in māſuetudine ⁊ longanimi tate. Ille qͦꝫ eſt dux. qͥ regis exercitū re git et informat ad p̄lia. qͥ fiduciā habꝫ in deo et timorē vt ioſue. qͥ vtilitatē dn̄i ſui plus querit ꝙͣ ꝓpriam vt ioab. qͥ zelū le gis et cōmodū ꝓximoꝝ diligit. vt iudas machabeus Tal̓ dux ſimil̓ eſt vnicorni. qui acutū hꝫ cornu in frōte. et ſub cornu lapidē p̄cioſum. Quid aūt eſt cornu du cis niſi cor virile ducis. quo pugnandū eſt fortit̉. Hoſteſqꝫ fidei feriendi. Lapis vero ſub cornu ducis ē caritas diuina. q̄ iugit̓ in corde manēs. reddit eū ad oīa agilem et inuictū. Sꝫ nūc duces ſimili ores ſunt hedis laſciuis. ꝙͣ vnicornibus qꝛ vbiqꝫ pugnāt pro carne. nō pro anīa nec ꝓ deo ¶ Inquiramꝰ ergo in regibꝰ qͥs eoꝝ non guat ſubditos ſuos ꝓpter ſu perbiaꝫ ſuam. Quis tenet ſtatum ſuum iuxta redditꝰ corone. qͥs reſtituit ea que corona detinet iniuſte. Quis ē qui exoc cupat ſe ad faciendā iuſticiā ꝓpter deuꝫ vtinā filia in mūdo reges tales appareāt vt gl̓ificetur deus G Inquiramꝰ inſuꝑ in clero. quoꝝ eſt diligere ꝯtinen tiā pauꝑtatē et deuotōem. ⁊ certe hij eti am a via receſſerūt. Quid aūt ſūt cleri ci. niſi pauꝑes et elemoſinarij dei? vt vi uentes de oblatōe dei. tāto eſſent hūilio res et ad deū feruentiores. qͣnto a curis mūdi plus debent eē ſegregati. Ideo et a tribulatōe et pauꝑtate primū ſurrexit eccleſia. vt deus eſſet hereditas eoꝝ. et nō in mūdo nec in carne. ſꝫ in deo gl̓arē tur. Sꝫ nūquid filia nō potuiſſet deꝰ ele giſſe reges et duces in apl̓os. ⁊ tūc per eos hereditate t̓rena ditata fuiſſꝫ eccle ſia? Potuiſſet qͥdem. ſed diues deꝰ venit in mundū pauꝑ. vt t̓rena oſtēderet tran ſitoria eſſe. et vt hō exēplo dn̄i ſui. addiſ ceret nec erubeſceret pauꝑtatē. ſed ad veras diuitias ⁊ celeſtes feſtinaret. Ide o cū pauꝑe piſcatore. inchoabat pulcer rimā diſpoſitōem eccl̓e. ⁊ poſuit eū in lo cum ſuū. vt de ſorte dn̄i nō de heredita te. viueret in hoc mūdo. D Itaqꝫ a tribus bonis cepit eccl̓ia. Primo a fer uore fidei. Scd̓o a pauꝑtate Tercio ab effectu virtutū et miraculorum Hec qͦꝫ tria fuerūt in btō petro. Nā habuit fer uorē fidei. qn̄ libera voce deū ſuū ꝯfeſſꝫ eſt. et pro eo mori nō dubitauit Habuit etiā pauꝑtatē. qn̄ circueūdo mēdicabat et laborādo manibꝰ ſe paſcebat. Uerū tn̄ in ſpūalibus erat diues qd̓ maius eſt. qn̄ ſcꝫ claudo dedit greſſum. qd̓ nullꝰ prīcipū potuit. cui aurū et argentū dare nō ha bebat. Sed nūquid petrꝰ nō obtinuiſ ſet aurū. q̄ ſuſcitauit mortuū ſi voluiſſꝫ: o. v. Quartus Liber. vtiqꝫ. ſed exonerauit ſe ab onere diuitia rum. vt expeditus ītraret celū. ⁊ vt ma giſter ouiū. hūili tatis exemplū daret o uibus. qꝛ hūilitas et pauꝑtas aūt ſpūal̓ aut corꝑalis. ingreſſus eſt in celū. Ter cio fuit in eo effectꝰ miraculoꝝ. qꝛ p̄ter miſſis altioribꝰ miracul̓. etiā ad vmbraꝫ petri infirmi ſunt ſanati Ergo qꝛ habuit ſecū ꝑfectionē virtutū. q̄ eſt ꝯtentari de neceſſarijs. et ideo lingua eius clauis ce li facta ē. et nomē eius in bn̄dictōe eſt in celis et in t̓ris Qui vero noīa ſua voca uerūt in terris. et ſtercora ideſt t̓rena di lexerūt. neglecti ſunt in t̓ris. et in libro tuſticie diuine horribilit̓ ſunt deſcripti E Uerūtn̄ deus on̄dere volēs. ꝙ nō pauꝑtas petri nec alioꝝ ſanctoꝝ coacta erat ſed ſpōtanea. ideo incitabat animos multoꝝ ad largiendū eis. Sed ip̄i plus in pauꝑtate ꝙͣ in ſentibꝰ diuitiarū gloria bant̉. ꝓpterea et quo plus abūdabat in eis pauꝑtas. tanto deuoto cumulātius augebat̉. Et quid mirū? qui enī partē ſu am et gaudiū poſuerūt deum. qūo pote rit deus abeſſe eis? Qui vero delicias mūdi appetebant. qūo potuit eis dulceſ cere deusᶻ ymo ꝑegrinus erat in ocl̓is eoꝝ ¶ Proceſſu vero tꝑis. vt amici dei feruētiores et expeditiores eſſent ad pre dicandū verbū dei. et vt ſciret̉ ꝙ nō di uitie male ſunt. ſed abuſus earum. id eo ſub ſilueſtro et alijs. bona tꝑalia eccl̓ie data ſūt. qͣs viri ſcī longo tꝑe. ad ſolā ne ceſſitatē ſuā et amicoꝝ dei. et pauperū ſu ſtentatōem diſpēſabant. Ergo tales ſci to amicos dei. q̄ contētant̉ de diſpoſiti on dei. qͥ et ſi tibi nō ſūt cogniti. filiꝰ me us ſubtilius videt eos. qͥa ī duro metal lo multotiēs inuenit̉ aurū. et de duro ſi lice extrahit̉ ſcintilla ignis. Uade itaqꝫ ſecura. qꝛ prius clamandū eſt. et poſtea faciendū. qꝛ nec filius meꝰ in carne ma nēs. oēm ſimul iudeā ꝯuertit. Nec apl̓i ſi mul et ſemel gētilitatem. ſꝫ tꝑa longiora habenda ſunt ad perficiendum ope dei Uerba ſponſe ad xp̄m magnificam mīam quā xp̄s cum ea fecit manifeſtātia et verba xp̄i ad ſpōſam ean dem mīam dulcit̉ in ſpōſa ꝯformātia Et qualit̓ ip̄am elegit in vas implēdū vino et ꝑ ip̄am ſeruitoribꝰ dei ꝓpinando. et de grata interrogatiōe et humili ſponſe ad xp̄m. Capl̓m. lxxvij. Onor ſit om̄ipotēti deo. ꝓ om̄ibus q̄ creata ſunt. laus ſit ei pro oībus ſuis virtuti bus. Decus et ſe ruitiū reddat̉ ei. ꝓ om ni caritate ſua A Ego indigna ꝑ ſona q̄ a iuuētute mea multa ꝯtra te deū meū deliquerā. regͣtior tibi dulciſſime de us meus. Et ꝓ hoc maxime. ꝙ nullꝰ ita criminoſus ē. ꝙ ei mīam tuā denegas. q̄ cum caritate et vera hūilitate mīam a te poſtulat. cū ꝓpoſito emendādi. O ca riſſime deus. et oīm dulciſſime. mirabile om̄ibꝰ audiētibus ē illud. qd̓ tu mecum feciſti. Nā qn̄ placet tibi tunc ſopis cor pus meū. nō tn̄ ſopore corꝑali. ſed qͥete ſpūali. Animā aūt meaꝫ tūc qͣſi a ſomno excitas. ad videndū et audienduꝫ atqꝫ ſentiendū ſpūaliter O dn̄e deꝰ. o ꝙͣ dul cia ſunt oris tui verba. Uidet̉ vero mi chi quotiēs verba ſpūs tui audio. ꝙ aīa mea in ſe illa deglutiat. cum quodā ſenti mēto ineffabilis dulcedinis. ſicut ſuauiſ ſimū cibū. qͥ cadere videt̉ in cor corꝑis mei. cū magno gaudio et ineffabili cō ſolatione. ¶ Mirabile tn̄ hoc eſſe vide tur. ꝙ dū verba tua audio. tunc vtrūqꝫ efficior. ſcꝫ ſatiata et famelica. ꝓpt̓ hoc aūt ſatiata. quia tunc nichil aliud micir libet niſi illa. ꝓpter hoc vero famelica. qꝛ ſemꝑ auget̉ appetitus meus ad illa Bn̄dictus igit̉ ſis tu deus meꝰ ihū xp̄e. da ergo michi dn̄e auxiliū tuū. vt omni bus diebꝫ vite mee. que tibi placita ſūt ꝑficere valeā. B Xp̄s aūt rn̄dit di cens Ego ſuꝫ ſine principio et ſine fine et om̄ia creata ſunt ex potētia mea. ⁊ or dinata ex ſapiētia mea. omīa etiā regun Quartus Liber tur. ex meo iudicio. nichilqꝫ michi īpoſſi bile eſt. et vere omīa opera mea cū cari tate ſunt diſpoſita. Et ideo nimis durū eſt illud cor. qd̓ nō vult diligere me nec me timere. cū ſim vtrūqꝫ. ſcꝫ oīm homi nū nutritor et iudex. Dyaboli autē qui lictor meus ē. et ip̄orum hoīm proditor voluntatē faciunt. Ipſe deniqꝫ taꝫ peſti feꝝ virus in mundo ꝓpinauit. ꝙ viuere nō poteſt anima. illud delectabiliter pre guſtans. ſed mortua in infernū cadit. in miſerijs tn̄ eternalit̓ victura. Hoc autē virus peccatū eſt. qd̓ licet multis dulci ter ſapit. in fine tn̄ horribiliter amareſcit Hoc certiſſime venenum. de manu dya boli bibitur cum delectatione omni ho ra. et quis talia audiuit vnꝙͣ. aut maius mirum? Prebetur enim hom̄ibus vita. et ip̄i mortem eligunt. et voluntarie am plectuntur. Ego autem qui potens ſuꝫ ſuper omnia. comꝑatior eorum miſerie et anguſtie magne. Ego enim feci ſicut rex diues et caritatiuus. qui mittens fa miliaribus ſeruitoribus ſuis p̄cioſum vi num. diceret ita. ꝓpinate pluribus vinū ꝙͣ vobis ſolis. qm̄ valde ſalubre eſt Hoc enim egris ſanitatem reddit. meſtis con ſolatōem. et ſanis hominibus cor virile Uinum etiam non mittitur ſine vaſe ¶ Uere ſic ego feci ī regno hoc Ego quidem ſeruitoribus meis miſi v̓ba mea que vino optimo comparātur. et ip̄i ali is ea dabunt. quoniā ſalubria ſunt. Per vas autem te intelligo que verba mea audis Nam tu vtrumqꝫ feciſti. quia ver ba audiſti et protuliſti. qꝛ tu es vas me um ꝓpriū. qd̓ implebo dū voluero. et ex quo dū michi placuerit exhaurio. ⁊ ideo ſpūs meus moſtrabit tibi. quo ꝑgere de beas ⁊ quid loquaris. ⁊ nemine timeas niſi me. Sed gaudent̉ quocunqꝫ volue ro debes pergere. et intrepida dicere. qd̓ tibi mandauero. qm̄ michi nichil po teſt reſiſtere. ⁊ ego tecum volo manere ¶ Deinde loquebatur ſponſa. Ego in quit que audiui hanc vocem. cum lacri mis ſic reſpondi. O mi domīe deus. ego que ſum quaſi minima culex in poteſta te tua. rogo vt des michi licentiā reſpō dere tibi. Uox autē rn̄dit dicens. Ego reſponſionē tuam prius noui. ꝙͣ tu eam cogitaſti. Ueruntamē do tibi loquendi licentiā: Tunc inquit ſponſa. Ego que ro quare tu o omīs glorie rex. et omnis ſapientie infuſor. atqꝫ oīm virtutū oꝑa tor et ip̄a virtus. ad tale officiū me vis aſſumere. que corpus in peccatis ꝯſum pſeram. que quo ad ſapientiā ſuꝫ ſimilis aſino. et ad virtutū operatōem defectu oſa Noli michi dulciſſime deus ihū xp̄e ꝓpter hoc iraſci. ꝙ ſic te interrogaui. ni chil enim mirandum ē de te. qm̄ facere potes qͥd quid volueris. de me autē to taliter miror. quoniā in multis te offen di. ⁊ parum emendaui Q Uox qͦꝫ rn̄dit dicens: Ego quidē per ſimilitudi nem tibi rn̄deo. Si regi diuiti et potēti diuerſe monēte p̄ſentarentur. quas po ſtea rex conflari faceret. et quidquid ſi cut placeret ex eis fabricari Utputa co ronas et anulos de mōeta aurea. ſcutel las et vaſa bibitoria de moneta argētea. lebētes et ſartagines de moneta cupa. hijs qͦꝫ omnibus rex vterētur ad ſuū cō modum et honorem. Unde cum non mi reris ꝙ ip̄e ſic faceret Ideo non magis tibi mirandū ſit. ꝙ ego amicoꝝ meoruꝫ corda per ip̄os michi p̄ſentata. libēs ac cipio de eis quidquid michi placet faci endo. Et ꝙͣuis aliqui maiorē ſenſum ha beant. aliqui aūt minorem. tamē dū ipſi michi corda ſua p̄ſentant. tūc aliquibus vtor ad vnū. aliqͥbus ad aliud. om̄ibus aūt ad gl̓iam meam et honorem. qm̄ cor iuſti eſt moneta michi ſumme placēs. et ideo ea q̄ mea ſunt ordinare poſſuꝫ ſicut volo. ⁊ cū tu mea ſis. mirari nō debes. de hijs que tecū facere voluero. Sꝫ cō ſtans ⁊ ſtabilis eſto ad ſuſtinendū. ⁊ vo luntaria ad faciēdū qͥdquid tibi p̄ceꝑo In omībus enim locis ſum potens. om nia dare tibi neceſſaria. Quartus. Liber. Uerba ſponſe diuini tus reuelata. imo ab ore dulciſſimo vir ginis glorioſe clare et abſqꝫ antipendio ſponſe directa et proml̓gata. ⁊tͣ. Capitulū. lxxviij. Eſtre honorandē paternita ti A Ego vidua quedā ſignifico. ꝙ mulieri cuidā in ſua patria exiſtēti. ml̓ta valde miracl̓o ſa ſunt reuelata. q̄ diligēti examīe ep̄orū ac mgr̄orum clauſtraliū et ſeculariū cle ricorum probata ſunt. ex pia et mirifica ſciſpūs illuſtratōe et nō aliunde ꝓceſſiſ ſe. qd̓ etiam illius regni rex ⁊ regina no uerūt ꝓbabili ratōe. Eadem itaqꝫ muli er ad vrbem romanā ꝑegre ꝓfecta eſt. q̄ die quadā in eccl̓ia moiori btē virginis orōni vacans. rapta eſt in ſpūalem viſio nē. corꝑe tanꝙͣ in grauedinē ducto. ſed nō tn̄ in ſomni grauedinē. ¶ In illa de niqꝫ hora apparuit ei quedā reuerēdiſſi ma virgo. Mulier aūt p̄dicta admirati on viſionis turbata fragilitatē ſuaꝫ re cognoſcēs. dyaboli timebat fraudulēti am. diuine pietati intime ſupplicans. ne ꝑmitteret eam. in dyabolica cadere tēp tamenta B Uirgo igit̉ que ei appa rebat ait. ne timeas ea que nūc videris ſeu audieris. a ſpiritu maligno fore exiſti mans. Quēadmodū enim cum ſolis ap propinquatiōe duo veniūt. lux videlicet et calor. hec autem caliginoſam vmbraꝫ nō ſequunt̉. Similimō cū ſpūſſci aduē tu. in cor hoīs hec duo veniūt. ardor vide licꝫ diuine caritatis. ⁊ catholice ſidei ꝑ fecca illūinatio Hec āt duo in teip̄a nūc ſentis. ita ꝙ nichil diligis ſicut deū. ⁊ in catholice fidei ītegritate. tibi non deficit vnꝰ pūctus Sꝫ hec duo malignū ſpm̄ qͥ vmbre caliginoſe ꝯꝑat̉ nō ſequūt̉ ¶ De inde eadē v̓go ſubiūxit dicēs eidē ml̓eri Tu debes v̓ba mea mitte̓ tali p̄lato ex parte mea. Cui cuꝫ magno merore ml̓r rn̄dit dicēs. O mea reuerēda virgo nō credit michi. ſꝫ magis ſicut exiſtimo. habebit verba pro deriſu. ꝙͣ pro diuina ve ritate. Cui v̓go rn̄dit diceus ꝙͣuis ego cordis eiꝰ diſpoſitōem ac rn̄ſiōis ꝓlatio nē. ſueqꝫ vite t̓minatōeꝫ. iā bn̄ nouerim nichilominꝰ tn̄ ei v̓ba mea mitte debes G Ego qͥdem ei notū facio. ꝙ in parte dextra ſcē eccl̓e fundamētū vehemēter dilapſū ē intm̄. ꝙ ſūma teſtudo plures in ſe rupturas hꝫ. dās ex ſe caſus tā ꝑiculo ſos. ꝙ multi ſe ſubeūtibus ꝑdūt vitam. Pleriq̄ eiꝰ colūne q̄ in altū tēdere debe rēt vſqꝫ ad terrā ſe ia inclināt. totūqꝫ pa uimentū eiꝰ tā foſſum ē. ꝙ ceci introeū tes ꝑiculoſe cadūt. et adhuc interdū cō tingit clare vidētes vna cū cecis grau ter cadere. cauſa ꝑiculoſarū foſſaꝝ eiuſ dē pauimēti: Et ꝓpt̓ has cauſas ſtat ni mis ꝑiculoſe eccl̓ia dei. Et qͥd ſibi ex hͦ eueniēt. ſtatim ꝓpinqͥus eſſe dinoſcitur. Nā ruinā certiſſime patiet̉. niſi reꝑatio nis iuuamē habuerit. Et ip̄ius ruina tā grandis erit. ꝙ ꝑ totā xp̄ianitatē audie tur. et hec debent ſpūalit̓ intelligi. Ego aūt illa virgo ſum. in cuiꝰ vterū dei filiꝰ venire dignatus ē cū deitate et ſpūſctō excluſa qͣcunq̄ contagioſa corꝑis delec tationē. Et ille idē dei filiꝰ de meo clau ſo vtero natus ē. cū deitate et hūanita te. et ſpūſancto. cū maxima cōſolatione mei et ſine pena. Ego etiā iuxta crucem eius ſteti. qn̄ ip̄e cū vera patīa infernuꝫ victorioſe deuincebat. ac ſui cordis ſan guine celū aꝑiebat. Ego q̄ppe in mote erā. dū idē dei filiꝰ. qͥ quidē eſt meus fili us. ad celos aſcēdebat. Ego deniqꝫ to tā catholicā fidē clariſſime noui. ꝙͣ ipſe euāgelizādo. oēs celeſte regnuꝫ ingredi volētes edocuit. O Ego itaqꝫ iā ſto ſu per mūdū cū or̄one mea aſſidue ad meū cariſſimū filiū. ſicut arcus ſuꝑ nubes ce li. qͥ ad terrā inclinari videt̉. et ambobꝰ finibus ſuis eam tangere. Per arcū enī meip̄am intelligo. Nā ad hītatores mu di me inclino. ſcꝫ tāgēdo. vtroſqꝫ bonos et malos ꝯtinua or̄one mea. ad bonos nāqꝫ me inclino. vt ip̄i in hijs q̄ ſctā mat Liber. Quartus eccleſia precipit ſtabiles efficiantur Ad malos vero. ne in malicia ſua habeāt ꝓ ceſſum. vt deteriores fiant. Illi igit̉ cui hec verba mitto notum facio. ꝙ ex vna parte. tetre ac horribiles nubes ſurgūt contra arcus claritatē. ꝑ qd̓ illos intel ligo. qui in carne ſua vitā metricalē ha bent. et ſunt inſatiabiles ac ſine fundo ſicut varago maris ad cupiditatē pecu nie. Bona qͦꝫ irrationabilit̓ et prodiga liter. ſicut torrēs in impetu ſuo. aquā ſu am effundit. pro pompa t̓rena et ſuper bia largiunt̉. Hec itaqꝫ tria nūc exercēt ſcē eccl̓ie pleriqꝫ prouiſores. Quoꝝ pec cata in celum aſcendūt abhomīabilia et tetra an̄ dei ꝯſpectum. cōtra meā oratio nē. ſicut tet̓rime nubes contra clarū ar cum celi. Et ſic hij qui vna mecū deum placare deberēt. ip̄i irā eius ꝯtra ſeip̄os grauiſſime excitāt. Et tales in ſcā eccl̓a exaltari nō deberet ſed deprimi. Quicunqꝫ igit̉ curā apponere voluerti vt eccl̓ie fundamentū ſtabile fiat. ac pa uimentū planū. renouare cupiēs illā be nedictam vineā. quā ip̄e deus plantauit ac ſanguine ſuo irrigauit. ſi ſe ad hoc mo dicū ſeu inſufficientē eſſe crediderit. ege regina celi cū oīm angeloꝝ cetibus ſibi in adiutoriū venire volo. zabuloſas ra dices extirpādo. et ſteriles arbores ad cōburendum in ignē eijciendo. ac in eaꝝ locis plātando ramuſculos fructuoſos ¶ Per vineā aūt iutelligo ſctām dei ec cleſiam. in qua duo. ſcꝫ hūilitas et diuīa caritas. deberēt renouari. hec oīa vero illa gl̓oſa virgo q̄ ml̓eri apparuit mitti p̄cepit vobis in ſcriptis. Unde nouerit vr̄a reuerēda pat̓nitas. ꝙ ego q̄ hāc lr̄aꝫ vobis miſi. iuro ꝑ ilm̄ verū et omīpotē tem deū. et ꝑ eius digniſſimā matrē ma riā. volens vt ita me adiuuēt ad vtrūqꝫ ſcꝫ corpus et aīam ſicut hanc lr̄am ꝓpter aliquē mundi honorē. ſiue ꝓpter cupidi tatem aut ꝓpter humanū fauorē nō miſi Sꝫ qꝛ inter alia plura verba. que eidem mulieri in ſpūali reuelatōe dicta ſūt. oīa que hec cartula in ſe continet iuſſa ſunt veſtre dignitati intimari Prohemiū notabile ī quo multa bona ꝯtinent̉ diuinitꝰ eidem ſponſe reuelatum. ſuꝑ informatōe vtiliſ ſima que cōtinet̉ in ſequēti capitulo. Capl̓m. lxxix. Aus et gl̓ia ſit omnipotenti deo pro oībus ſuis oꝑbus. Sit et ip̄i honor ꝑpetuus qͥ tecum inchoauit grām facere. Ac Nos videmꝰ ꝙ dum t̓ra cooꝑta fuerit niue et frigore. quecunqꝫ ſemina in eam ſparſa fuerint certū ē ꝙ germinare non poſſunt niſi in locis pauciſſimis. q̄ ex ra dijs ſolaribꝰ calefiūt. vbi ex bn̄ficio ſol̓ gramina et floſculi oriunt̉ Ex qͥbus cog noſci poterit. cuiꝰ generis ſint. aut cuiꝰ virtutis. ¶ Uere ſil̓imodo totꝰ mundꝰ videt̉ michi ſuꝑbie et cupiditatis atqꝫ lu xurie frigore tā duriter iā cooꝑtus exi ſtere. ꝙ heu pauciſſimi ſunt. quoruꝫ ver bis atqꝫ operibus intelligi poſſit. dei ꝑ fecta caritas in ip̄oꝝ cordibus habitare Un ſciendū eſt ꝙ ſicut dei amici inde ga uiſi ſunt. ꝙ lazarū a morte viderūt reſuſ citatū ad dei gl̓iam. ita ⁊ nūc dei amici gaudere poſſunt. qn̄ aliquē reſurgere vi derint a p̄dictis tribus vicijs. que ſūt ve riſſime mors eterna. B Itē notan dū. ꝙ ſicut lazarus reſuſcitatus poſt re ſurrectionē ſuā. duplex odiū īcurrit. Nā quoſdā hoſtes corporales habebat. ſcili cet hoīes qui erāt inimici dei. et hij laza rū corporalit̓ oderūt Quoſdā etiā hoſtes hēbat ſpūales. ſcꝫ demones q̄ nūqͣ deſide rant amici dei fieri. ⁊ illi eū oderūt ſpū alit̓. Ita etiā qͥcūqꝫ nūc a vicijs mortali bus reſurrexerint ſeruare volētes caſti tatē et fugere ſuperbiā et cupiditatē. du plex odiū incurrūt Nā duplicit̓ hoīes qͥ dei inimici ſunt eis nocere volūt corpo ralit̓ Et diaboli etiā. duplici mō eos dā nare ſeu nocere conant̉ ſpūalit̓. Primo nāqꝫ hoīes mūdāi v̓bis ſuis vituꝑāt eos Quartus Liber Liber Scd̓o etiam ſi poſſunt libent̓ eos ope ribus ſuis moleſtant. vt ſic eos ſibi ī vi ta et actibus ſil̓es faciāt retrahēdo eos a bonis inceptis. Sed homo dei ſic no uiter ꝯuerſus ad vitā ſpūalem. iſtos ta les malignos hoīes optime vincere po teſt. ſi ꝯtra verba ſibi ꝯtraria patiam ha buerit. et ſi tūc frequētius ⁊ feruētiꝰ bo na opera ſpūalia et diuina ip̄is vidētibꝰ exercuerit. Demones etiā alijs duobꝰ modis decipere nitunt̉. Primo qꝛ ſūme deſiderant. vt ip̄m nouū ſeruū dei reci diuū faciant ad pctā. Qui ſi hoc neqͥue rint. tūc ipſi demones ad hoc ſollicite la borant. vt irrationabilit̓ et indiſcrete il le ſua bona oꝑa ꝑficiat. ſcꝫ in vigilando vel abſtinētias indiſcretas vltra debitū modū indiſcrete faciēdo. vt ſic eiꝰ vires citius euacuent̉. et in diuinis laboribus ſit infirmior G Cōtra primū ē o timū remediū ip̄a frequēs et pura ſuoꝝ peccatorū cōfeſſio. et pro delictis vera cordis int̓na contritio. Cōtra ſcd̓m op timū remediū eſt talis hūiliatō. videlic vt magis velit alicui ſeniori ſpūali obe dire. ꝙͣ ſe ꝑſonalit̓ regere. in ſuis oꝑbꝰ et penitētijs faciēdis. Et vere hec medi cina ē valde ꝓficua et optima intm̄. eciā ſi adhuc indignior eſſet dator cōſili ꝙͣ acceptor. et tūc certiſſime ſperādū ē ꝙ ipſa diuina ſapiētia q̄ eſt deus. ꝑ ſuum adiutoriū cooꝑabitur datori cōſilij. ad illa ꝯferenda conſilia q̄ vtiliſſima fierēt acceptori ſi ambo ad dei honorē et gl̓iam ꝑfectā voluntatē habuerīt Nūc āt ami ce dilecte. qm̄ ābo. ſcꝫ tu et ego de pec catis ſurreximꝰ. dep̄cemur deum. vt no bis ambobꝰ diuinū adiutoriū donare di gnet̉. michi in dicēdo. ⁊ tibi in obediēdo Et tāto magis ſuꝑ hoc deus rogādꝰ ē. ex eo ꝙ vos qͥ eſtis diues ſapiēs et nobi lis. dignatus fuiſtis me indignā et modi cum intelligentē. atqꝫ ignotā cōſulere: Et vere ſpero ꝙ deus vr̄am hūilitatem velit reſpicere. ⁊ ad corpus et ad aīam vobis vtile facere. qd̓ ad ſuum honorē nformatio diuinitꝰ I reuelata ſponſe valde diſcreta et vtilis ad quendā clericuꝫ. de mō viuendi tam ſpūaliter ꝙͣ corporaliter. Capitulū. lxxx. Rimo igit̉ ꝯſulo tibi. A Ut maneas in hoſpicio tuo ꝓpe eccleſiā tuā ſcē marie virginis. vnū famulū tm̄ tecū habeas. vt totū illud ꝙ deductis neceſſarijs expēſis de tuis red ditibꝰ ſuꝑfluerit. ſtatim reddas tuis cre ditoribus eiſtem de debitis plenarie ſa tiſfaciēdo. Qm̄ nō eſt licitū nec ratiōa bile ml̓tas pecunias dare pauꝑibus ſeu diuitibus amicis et parētibꝰ. priuſꝙͣ oīa debita plene fuerint ꝑſoluta. Et qn̄ de bita tua totaliter fuerit ꝑſoluta. tūc oīa que tibi ⁊ famulo tuo deductis expenſis ſuꝑfuerit. ad dei honorem diſtribue pau peribus et indigētibus. Ciericalem ha bens habitū honeſtū et vtilē diligenter attendēdo. ne in qͣlitate panni ſeu in for ma veſtimentoꝝ tuoruꝫ. aliqua pompa ſeu vanitas notari poſſit. ſed ſola hone ſta nec eſſitas et vtilitas corporalis. Du obus enim paribus veſtimentoꝝ tantū modo ſis contentus vnū. ſcilicet pro dic bus feſtiuis et alterum ꝓ reliquis diebꝫ quotidianis Nec eciam plura ꝙͣ duo pa ria caligarū ſey calciorum habeas. et qd̓ quid de veſtimētis tuis ſuꝑeſt. cōmutes in alios tuos vſus. aut in ſolutōem debi torum tuorum. Ueſtimēta linea omino deponas. tam noctibꝰ ꝙͣ diebus ꝑ hunc annū. B Eccleſiā tuam ſcilicet be ate marie. per hunc annū habeas ꝓ ec cleſia clauſtrali ꝓpter tria. Primo ꝓ eo ſcꝫ ꝙ ſi forte prius in ea vnꝙͣ ſtetiſti pro pter aliquā ſuꝑbiam. ſic de cetero in ea reſidias. ī honorē hūillime v̓ginis marie ꝑ diuinā obedīam: Et ſi forte ꝑ canoni cos ⁊ bn̄ficiatoſ illiꝰ eccl̓e a ẜuitō dei ine neſtis v̓bis trahebaris ad malā cōcupii cētiā. ſic cōare mō ꝑ dei adiutoriū. diuie Quartus Liber. et ſpūalibus verbis tu aliquē a mala cō cupiſcētia trahe̓. ad delectatōeꝫ aōris dei Et ſi forte aliqͥbus te videntibus per ali quos tuos illicitos mores. malū exēplū dediſti. ſic a modo cures ꝑ bona opera tua et honeſtos mores tuos. animabus eoꝝ dare proficuū et virtuoſum exēplū ¶ Deinde amice dilecte oportet ꝙ noc turna tꝑa et diurna ad dei laudem rati onabilit̓ ordines et diſcrete. Ego enim attēdi. ꝙ campane vr̄e eccl̓ie ſatis ſtatu tis tꝑibus pulſant̉. Et ideo conſulo. vt ſtatim cū ip̄as de nocte audieris. a lecto tuo ſurgas. et cū quinqꝫ genuflexionibꝫ et quinqꝫ vicibꝰ pat̓ nr̄ et aue maria. re corderis quinqꝫ vulnerū ihū xp̄i et dolo rum ſue digniſſime matris G Poſt hec aūt incipias matutinū de beata vir gine. et alias deuotōes tibi placitas di cas. donec conueniūt canonici in choro ad pſallendū. Et melius ē ꝙ tu cum pri mis ad eccl̓iaꝫ venias. ꝙͣ cū vltimis De uote igit̉ cantādo matutinū de temꝑe et honeſte. vſqꝫ ad finē ſtare debes. et īter dum ſedere ſicut decēs eſt. Sꝫ minime loquēdo niſi aliquid interrogatū a te fu erit. et tūc cū pauciſſimis verbis rn̄de as. et non clamoroſis. excluſo quolibet iracundie atqꝫ in patientie ſigno. ſi fieri poterit. Multū enim te ordinares ho neſte. ſi eſſes in pn̄tia alicuius dn̄i tēpo ralis et terreni. et idcirco multomagis debes cū oī honeſtate. et modeſtia. ⁊ hu mili reuerētia interna et etiā exteriori. ſtare in pn̄tia et ſeruitio et̓ni regis celo rum. ſemꝑ et vbiqꝫ pn̄tis et om̄ia viden tis. Et ſi forte neceſſitate cōpulſus fue ris ſuꝑ magnis rebus te vel alium tāgē tibus ad loquendū in ip̄is medijs horis tunc de choro exeas. et qd̓ tibi videtur paucis verbis extra choꝝ ſine clamore rn̄deas. ſine mora in tuum ſtallum chori redeundo. Et ſi poteris. ordina vt illud negocium ad expediendū in alio loco ⁊ tꝑe ſuſpendat̉. ne cultꝰ diuinus ⁊ honor dei diminuat̉ vel impediat̉. Caue etiaꝫ. ne vadas girouagādo ꝑ eccleſiā qͣſi ſpa ciando hūc et illuc ambulādo cū cantā tur hore. hoc enim eſt inconſtantis ⁊ gi rouagantis aīmi et tepidi ſpūs. et modi ce caritatis et deuotōis: D Tēpo re aūt interualli. ſcꝫ inter horas. tūc ora vel lege aliqͣ vtilia aīe et deuota vl̓ alijs proficua. hoc iugit̉ obſeruādo. ꝙ ab ho ra qua ſurgis a lecto tuo ad matutinū nullis te libent̓ oꝑibus implices. niſi cā tui lecture oratōi vel ſtudio. donec ſum ma miſſa fuerit finita. niſi forte ī capitu lo veſtro int̓ vos de aliquibꝰ ſit tractā dum. ſuꝑ rebus eccleſie ſeu meliori ſtatu et ordinatione faciendum. Deinde cele brata ſumma miſſa de corꝑalibus vtili tatibus et ꝯmodis. atqꝫ honeſtis conſo latōibus virtuoſis. loqui et cōfabulari bene ꝯuenit. Qn̄ aūt intras ad mēſam legant̉ benedictōes mēſe. Et ſiue tu fu eris hoſpes alterius. ſiue tu hoſpites ha bueris. incipias inter fercula primuꝫ in menſa loqui de deo. vel de ſua digniſſi ma matre. aut de aliquo ſancto pro edi ficatione et vtilitate cōmenſalium. ⁊ eti am ſeruitorum menſe. ad minus vnum verbum vel duo. aut eciā aliqua de deo vel de ſua matre. aut de ſanctis dei ab alijs interroga. Et adhuc dum ſolꝰ fue ris in menſa aſtante tuo famulo. ſimilit̓ facias. et hoc habeas pro lectione q̄ con ueſcentibus fratribus in monaſterijs ſo let legi. ¶ Facta autem commeſtione ⁊ gratijs deo redditis et benefactoribus Et tunc de rebus ſeu de negocijs te tā gentibus. cum quibuſcunq̄ perſonis ho neſtis tibi placet per aliquā breuem ho ram loquere. Et poſtea ſtatim ingrede re cubiculum tuum. et flexis quinquiēs genibus legas quinquies pater noſter et quinqꝫ vicibus aue maria. ꝓpter vul nera dom̄i noſtri ihū xp̄i. et propter do lores ſue matris. Deinde medietate tē poris qd̓ ē vſqꝫ ad veſperas. ad ſtudēdū vl̓ legēdū. atqꝫ ad qͥeſcēdū. aliqͣntulū he as niſi forſā ab amicis tuis ꝓpt̓ aliqͣ eos Quartus Libl̓e tangentia fueris impeditus ⁊ aliā medi etatē tꝑis p̄dicti. ad ſpaciandū habeas pro honeſta ꝯſolatiōe corporali vt forti or efficiaris ad laudē dei. E Dein̄ cum pulſat̉ ad veſꝑas ſtatim ad officiū decantandū ad choꝝ eccl̓ie intres. Ita te habēdo in choro ſicut priꝰ ſupradictū eſt. Et dicto completorio. om̄i die pro mortuis vigilias legas cū tribus lectōi bus ante cenā. ¶ Facta aūt cena. exer citare in talibus moribꝰ ſicut dictum eſt de prandio. Poſt grās v̓o ad ſpaciandū vadas. loq̄ndo vtilia et ꝯſolatoria v̓ba. donec dormitū ire volueris. Et tūc etiaꝫ an̄ꝙͣ ad lectū vadas. pone te an̄ lectum tuū et ibi deuote dicas quinqꝫ vicibꝰ pa ter noſter ⁊ qͥnqꝫ aue maria pro paſſiōe ihū xp̄i. et poſtea intra lectū tuū et cor pori tuo de ſomno et qͥete tm̄ tribue ꝙ non vrgearis vigilie tꝑibus. ꝓpter quie tis et ſomni breuitatē dormitare. ¶ Om ni aūt ſexta feria legas deuote. vij. pͣs. cū letanijs Et illo die qͥnqꝫ denarios tri bue quinqꝫ pauꝑibus indigētibꝰ pro re uerentia qn̄qꝫ vulnerū ihū xp̄i. Et Pret̓ea frat̓ et amice cariſſime conſulo tibi. vt infra ſcriptā abſtinentiā habere velis ꝑ hunc annū pro pctīs ꝓp̓is Primo totā qͣdrageſimā ieiunes om̄i die ad vnā cōmeſtionē in piſcibus. Et ſimilit̓ in ad uentu dn̄i Om̄es vigilias btē marie in pane ⁊ aqua. vigilias apl̓oꝝ in piſcibꝰ. Oēs qͣrtas ferias ad ꝯmeſtionē ī caſe o ouis et piſcibꝫ. Om̄i ſexta feria in pane et vino tm̄. et ſi forte magis libuerit aqͣ ꝙͣ vinū cū pane hr̄e. hoc tibi nō diſſuade o. Om̄i die ſabbati in piſcibꝰ et oleo ad vnū prandiū. Dn̄ico āt die ⁊ in die lune et martis et die iouis bis in die comede de carnibꝰ dū tn̄ ab eccl̓ia non p̄cipiat̉ ieiunare. ¶ Nota frat̓ dilecte ꝙ ꝓpter tria hec tibi ſcribere et cōſulere decreui Primo vt inuidia diaboli. et eius aſtuti a te ad hoc non traheret ꝙ teip̄m ita ſu bito totū conſumeres. ꝙ ſenſus tui atqꝫ vires cito deficerēt. ⁊ poſtea in tota vi ta tua deo minus ſeruires. ꝙͣ oporteret Scd̓o ꝙ ſi mūdani homīes in tuis ſenſi bus aut viribꝰ ex nimio labore defectū aliquē in te notauerint. aut in laboribꝰ inceptis te attediari cōſpexerint. abhor rerēt et ꝑtimeſcerēt diuinis laboribꝰ ſe ſubijcere Tercio qꝛ ſpero oꝑa tua ex eo deo magis placere. qꝛ potius eligis alte rius cōſilio hūiliter acq̇eſcere. ꝙͣ teip̄m ꝑſonalit̓ tuo ꝓprio iudicio regere Rn̄ſio vt credo virgi nis ad ſpōſam de tribus hoībus. pro qui bus ſponſa ad deū intercedebat. et q̄ ſūt lacrime meritorie. et q̄ nō. Et qͣlit̓ cari tas dei augmētat̉ ob meditatōꝫ xp̄i hū litatis. Et qūo timor ꝙͣuis nō filial̓. nec initialis ſit bonus. Capitulū. lxxxj Ale homo ē qͣſi ſaccus plen ariſtis. de quo ſi vna ariſta auferret̉. apponerent̉ ī eo de ce. A Tal̓ eſt ille hō pro quo tu ro gas. Quia ip̄e dimittit vnū pctm̄ ex tīo re. ſꝫ addit decē ꝓpter hononē mūdi De altero vero homīe pro qͦ tu poſtulas. rn̄ deo tibi ꝙ nō eſt ꝯſuetudo. putridis car nibus p̄cioſa ſalſamenta apponere Ro gas quippe dare ſibi corꝑales tribulati ones ꝓpter vtilitatē anime ſue. ſed volū tas ſua ꝯͣria eſt petitioni tue. Ip̄e quip pe appetit honores mūdi. magiſqꝫ deſide rat diuitias ꝙͣ ſpūalem paupertatem. e voluptas eſt ei dulcis. Propter qd̓ ani ma eius eſt putrida et fetens corā me et ideo non pertinēt ei ſalſamēta p̄cioſa. que ſunt iuſticie tribulatōes. ¶ De ter cio qͦꝫ homīe in cuius oculis vides lacri mas. rn̄deo etiam tibi qꝛ tu vides corpꝰ et ego intueor cor. Sicut enī tu vides. ꝙ aliqn̄ tenebroſa nubes procedit de teſ ra. et trahit ſe in celum ſubtus ſolem. et iſta nubes producit de ſe triplicem hu moreꝫ. ſcilicet pluuiam. niuem latam et grandinem. Poſtea vero euaneſcit nu bes. quia de īmundicia terre orta erat. Quartus Liber. B Sic tali nubi cōꝑat̉ oīs hō. qui ī pctō ⁊ voluptate nutritꝰ ē vſqꝫ ad ſeniū Ueniēte āt ſenio. incipit timere mortē. et cogitare periculū ſuū. ſed tn̄ in anīo delectabile ē ei peccatū: ¶ Ergo ſicut nubes trahit ſe de immūdicia t̓re in celū ſic ꝯſciētia talis hom̄is trahit ſe de īmū dicia corꝑis id eſt peccati. ad ꝯſideratōeꝫ ſui. ⁊ dat de ſe triplices lacrimas. Prime ꝯparant̉ aque. q̄ ſunt pro hijs. que carn lit̓ diligit homo. Utputa ſi amittit ami cos. aut bona tꝑalia. vel ſalutē ſuam. quia tūc amaricat̉ de dei diſpoſitōe ⁊ miſſione. ideo effundit ml̓tas lacrimas indiſcrete. Scd̓e lacrime cōꝑant̉ niui quia qn̄ homo incipit cogitare ꝑicula corporis ſui imminētia. penāqꝫ mortis ⁊ inferni miſerias. tūc incipit plorare nō ex caritate ſed timore. Et ideo ſicut nix ſcito diſſoluit̉ ſic etiā ſcito tales lacrime diſſoluunt̉. Tercie lacrime aſſimulātur grādini qꝛ qn̄ hō cogitat ꝙͣ dulcis eſt. et fuerat ſibi voluptas carnalis. et ꝙ amiſ ſurus eſt eā. qͣnta etiā ꝯſolatio eſt in cel̓ incipit plorare diſpendiū damnatōis. et amiſſionis ſue non curās plorare de in honoratione dei. ſi deus amitteret aīam quā redemit ſuo ſanguine. Nec curans vtrum deū videret poſt mortē an non. Dūmodo vnā manſionē obtineret in ce lo vel in terra vbi non ſentiret penam. ſed haberet eternalit̓ ſuā voluptatē Ide o tales lacrime bene ſimilant̉ grādini quia cor talis homīs nimis durū eſt. e nullū calorem caritatis habet ad deum Ideo nec tales lacrime trahunt aīam in celū. C Sed nūc oſtēdere tibi vo lo lacrimas q̄ trahunt aīam in celum. q̄ ſimilant̉ rori. Nā aliqn̄ vapor quidā pro cedit de dulcedine t̓re. ⁊ aſcēdit in celū trahēs ſe ſubtꝰ ſolē. qͥ de calore ſolis fac tus humidꝰ. iterū deſcendit in terram et oīa t̓re naſcētia fructifera facit. et iſtud vocat̉ vobiſcū ros. ſicut patet in folijs roſarū q̄ appoſita ad calorē. primo dant ex ſe humore et poſtea deſcēdit humor⁊ ¶ Sic eſt et de viro ſpūali. Omīs quip pe qui cogitat terrā illā benedictā que eſt corpus xp̄i. et verba illa que xp̄s ore ꝓprio loquebat̉. qualēqꝫ gratiaꝫ fecit in mūdo et quā amarā penā ꝑtulit cōmo tus ardoris amore pro aīabus nr̄is. tunc caritas quā habet ad deum cum magna dulcedine vadit in cerebrum qd̓ ſimilat̉ celo. Cor qͦꝫ eius qd̓ comꝑat̉ ſoli imple tur diuino calore. Oculiqꝫ eius implen tur lacrimis. plorās ſe offendiſſe tā infi nite bonū et benignum deū. Magis iā volens omnē pena pati ad honoreꝫ dei. ꝙͣ omīa delectamenta habere et carere deo. Itaqꝫ iſte lacrime bene cōꝑantur rori cadenti. qꝛ tribuunt virtutem faciē di bona opera. ⁊ fructificant in conſpe ctu dei Et ſicut flores creſcētes. trahūt in ſe rorem cadentē ⁊ flos includitur in rore. Sic etiam lacrime que ex diuīa ca ritate fundunt̉. claudunt deū in anima ⁊ deus animā in ſe trahit. Q Uerūtn̄ bonum ē timere ꝓpter duo. Primo quia tanta poſſunt eſſe bona oꝑa facta ex ti more. ꝙ trahunt poſtea aliquā ſcintillā gratie in cor ad obtinendā caritatē. Sꝫ cut ꝑ ſimilitudinē intelligere poteris. qͣ ſi eſſet vnus aurifaber imponēs aurum mundū ſtateris. ad quē veniēs carbona rius dixit. dn̄e carbones ad opus tuum habeo. da michi p̄ciū quantū valēt. Rn̄ dit ille. Carbones taxati ſunt. quantuꝫ valeāt. ⁊ dato illi auro pro precio. auri faber diſpoſuit carbones ad opus ſuū aurum vero ille ad victum ſuū. ¶ Sic eſt enim in ſpūalibus Nam opera facta ſine caritate. ſimilantur carbonibus ca ritas vero auro. Ideo omnis qui facit opera bona ex timore. habens tamē de ſiderium acquirendi ſibi ſalutem anime cum eis iſte. licet non deſideret deum in celis. ſed timet hoſpitari in inferno. nichi lominus tamē habet bona opera ſed fri gida. et apparent quaſi carbones in cō ſpectu dei. Deus vero cōꝑatur aurifa bro qui ſcit in ſpūali iuſticia. qͥbꝰ modis Quartus Liber bona oꝑa remuneranda ſunt vel quali iuſticia caritas dei acquirat̉. Ip̄e etiam in prouidentia ſua ſic ordinat. ꝙ ꝓpt̓ bo na oꝑa ex timore facta. homī datur cari tas. quā poſtea homo diſponit ad ſalu tē aīe ſue. Ergo ſicut caritatiuus aurifa ber vtit̉ carbonibꝰ ad opus ſuū. ſic de frigidis oꝑbus vtit̉ ad honorē ſuum G Scd̓o bonū eſt timere. qꝛ qͦt pec cata homo dimittit ex timore. a tot pctī penis liberabit̉ in inferno Attn qꝛ cari tatē nō habuit. ideo nec iuſticiā habꝫ ad aſcendendū in celū Nā cuiꝰ voluntas ē talis. ꝙ ſi poſſet vellet eternalit̓ viuere in mūdo. in eius corde caritas dei nequa quā eſt. et facta dei quaſi ceca ſunt ante ip̄m. ideo mortaliter peccat. et iudica bitur ad infernū Attn̄ ardere non tenet̉ in penis. ſed ſedere in tenebris. qꝛ omi ſit peccatū ex timore. ſed nō ſentiet gau diū celi. qꝛ nō deſiderabat illud ꝙͣdiu vi xit. Propterea ſedebit ſicut cecus ⁊ mu tus et ſicut homo ſine manibus et pedi bus. quia eius anima intelligit malū in ferni et modicū de gaudio quod eſt ī ce lo3 F ¶ Declaratio. ¶ Hec reuelatio eſt de tribus militibꝰ Primus fuit de ſcania de quo facta ē re uelatio talis. Dn̄a birgitta vidit aīam veſtitam quaſi cocco bis tincto ſed pau cis guttis quaſi nigris reſꝑſam. et cū vi diſſet eam ſtatim euanuit a cōſpectu ei us. Itē poſt tres dies vidit eandem ani mā totā rubeam. ſed quibuſdā gēmis qͣ ſi aureis inter lucentibus effulgentem. Cūqꝫ miraret̉ dn̄a ad hec dixit ſpūs dei Hec inquit anima detēta fuit curis mū di ſed habēs veram fidem venit ad īdul gentias rome ea intentiōe vt obtineret caritatē et diuinā dilectōem et volūta tem ampliꝰ ſciēter nō peccādi. Ideo qͥa vidiſti aīam veſtitā cocco bis tincto ſig nificat ꝙ ante mortē corporis obtinuit diuinā dilectōem licet imꝑfectā: Ꝙ ve ro vidiſti eam reſꝑſam guttis nigris ſig nificat. ꝙ ip̄a qͣdam affectōe carnali mo uebatur ad parētes carnales et vider. patriā ſuam. Attn̄ oēm voluntatē ſuaꝫ cōmiſit michi. Ideo meruit purgari et ad ſublimiora p̄parari: Ꝙ vero vidiſti interlucētes gēmas in rubeo colore ſi nificat ꝙ ꝓpter bonaꝫ voluntatē. ⁊ effe ctum indulgētiarū iſtarū appropinqͣbat corone deſiderate G Uide ergo filia et conſidera que bona faciunt indulgē tie huiꝰ vrbis hom̄ibus illis. q̇ veniūt in tentione ſcā. huc ꝓpter eas. Nā ſi dona rent̉ alicui mille milia annoꝝ ſicut et do nant̉ ꝓpter fidem et deuotionē venienti um. adhuc non eſſet digna poderatio ad obtinendam diuinā caritatē ſine gratia dei. que quidē caritas veraciter donat̉ ⁊ promeret̉ ꝓpter indulgentias iſtas qꝛ ſancti mei promeruerunt ſanguine ſuo ¶ De ſcd̓o milite in eadē reuelatōe qui fuit de hallandia filius dei loquit̉ Quid tibi dixit ille magniloquꝰ et flabellū vē torum. Nōne ꝙ multi dubitant de ſuda rio meo vtrū ſit verū an non. Dic ergo ei conſtāter qͣtuor que dico. Primū ē ꝙ multi theſaurizāt et neſciūt quibus Se cundū ē ꝙ om̄is qͥ talentū dn̄i cōmiſſuꝫ non expēdit hylariter ſꝫ cuſtodit inutili ter incurrit iudicium. Terciū ē. ꝙ ille qͥ plus diligit terrā et carne ꝙͣ deum. non erit in conſortio eoꝝ qui eſuriūt ⁊ ſitiūt iuſticiā. ☞ Quartū ē ꝙ oīs qui cla mātes nō exaudit. clamabit ip̄e et nō ex audiet̉. De ſudario meo ſciat ꝙ ſicut ſu dor ſanguinis mei de corꝑe meo fluxit im minente paſſione mea qn̄ rogaui patre. Sic iſte ſudor exiuit de facie mea ꝓpter qͣlitatē rogantis me. ad conſolatōeꝫ fi turoꝝ. ¶ Tercius miles eiuſdem reuela tionis fuit de ſwyecia de quo eſt iſta re uelatio. Filius dei loquit̉. Scriptume ꝙ vir ſaluatur ꝑ fidelem mulierem. Sic vxor huiꝰ viri cucurrit ⁊ rapuit virū ſu um de faucibus dyaboli. ambabus ma nibus. Nam vna manu eripuit eū de ma nū dyaboli. cū lacrimis ſcꝫ ⁊ or̄onibꝰ ⁊ oꝑibus caritatis. Alia manu eripuit eū Quartus Liber ammonitōibꝫ ſuis et exēplo ⁊ informati one ita ꝙ iam appropinquat vie ſalutis. Propterea ſunt et tria ꝯſiderāda q̄ ſcri bunt̉ in lege vulgari. In illa enī ſūt tria mēbra vnū qd̓ intitulat̉ poſſidere aliud vocat̉ vēdere. t̓cium ē emere. ¶ In pͥmo mēbro quod eſt poſſidere dicit̉ ꝙ ni chil iuſte poſſidet̉. niſi qd̓ iuſte acquirit̉ quidqͥd em̄ acqͥrit̉ ꝑ ſubdolas adinuēti ones ꝑ occaſiōes malicie per mīora pre cia. Tal̓ acq̇ſitio non ē deo gͣta. Scd̓m membꝝ vocat̉ vēdere. qn̄qꝫ aliqua res vendit̉ ꝓpt̓ inopiā ⁊ timorē. qn̄qꝫ ꝓpt̓ vi olentia et iudicia īiuſta. Tal̓ ꝯſciētia ē ſcrutāda ſi cōpaſſio et caritas ē in mēte Terciū membꝝ vocat̉ emere. qͥ enī ali ꝙͣ rē emere voluerit ſcrutari debꝫ ſi res illa qͣ aliquid emit̉ iuſte q̄ſita eſt. Nam ī lege nō fuit acceptū. quidqͥd iniqͣ exac tione fuit acquiſitū. Ideo iſte. iſta tria p̄ dicta ſcrutet̉ diligent̓ in aīo ſuo. et ſciat pro certiſſimo ꝙ redditurꝰ eſt michi ra tōem de om̄ibꝫ. ⁊ etiā de hijs q̄ parētes ſui reliquerūt ſibi ſi ea plus propt̓ mūdū et vltra debitā vtilitatē expēderit ꝙͣ pro pter deū. Iſte etiā ſciat ꝙ redditurus ē michi rationē de militia ſua. qͣ intentio ne eā recepit et qūo eā tenuerit et qūo votum ſuū qd̓ michi vouit adimpleuit. Xp̄s loquēs ſpōſe di cit ei ꝙ deuota aīa debet hr̄e ſicut ſpōſa os delectabile. aures mūdas. ocl̓os pu dicos. et cor ſtabile. exponens oīa dicta membra ſpūaliter valde pulcre. oIliloqͥtur A Tu debes Capl̓m. lxxxij. ¶hr̄e ſicut ſpōſa. Os delectabi le. aures mūdas. Ocl̓os pudicos ⁊ ſta bile cor. Sic ⁊ anīa debet eſſe diſpoſita. eius enī os eſt mens mūda. vt ibi nichil intret niſi qd̓ michi placet. Sit qͦꝫ os id mēs delectabil̓ ex odore bone cogitatio nis. ex ſedula meōria mee paſſionis Sit etiā mens ſicut os. rubicūda ideſt feruēs diuina caritate. vt qͥ intelligit oꝑet̉ Nā ſicut pallidū os nullꝰ oſculari deſiderat ſic nec aīa niſi faciat bona opera. ex bo na voluntate ſola. ne quaꝙͣ michi placet Mens etiā ſicut os hr̄e debet duo labi a. id eſt duas affectiones. vnā qua deſide rat celeſtia. aliā qua contemnit oīa ter rena. Palatū vero aīe inferius. debꝫ eſ ſe timor mortis. qͣ ſeparat̉ anīa a corpo re et qual̓ tunc tenet̉ eſſe ꝯſtituta. Pala tum āt ſuperiꝰ. ſit timor iudicij t̓ribilis. B Int̓ hec duo lingua aīe verſari de bꝫ. q̄ vero eſt lingua anime niſi freq̄ns ꝯſideratio miſcd̓ie mee. Ergo conſidera mīam meā qūo te creaui et redemi qūo te patior. Cogita etiā ꝙͣ diſtrictꝰ iudex ſum. qͥ nichil dimitto impunitū. ⁊ cogita ꝙͣ incerta eſt hora mortis. ¶ Oculi anīe ſint ſimplices ſicut colūbe. que circa a quas conſpicit accipitrē. id eſt cogitatō tua ſemper ſit circa caritatē et paſſionē meā et circa opera et verba electorum meoꝝ. in qͥbus intelliges qūo te dyabo lus decipere poterit. vt nūqͣ de te ſis ſe cura. Aures tue ſint mūde vt ſcꝫ nō aff fectes audire ſcurrilia ſeu riſu digna Cor vero ſit ſtabile. vt non timeas mor tem ſeruādo fidē. nō erubeſcas de obpro brio mūdi. Nō turberis de dāno corpo rali propter me deum tuum Xp̄s loquēs ſpōſe di cit ꝙ ip̄a debet diligere eū ſicut ſeruus bonꝰ dn̄m ſuū. ſicut filius bonus patreꝫ et ſicut fidelis vxor maritū ſuū q̄ nunꝙͣ debet ab eo ſeparari. Et exponit om̄ia ſupradicta ſpūaliter et vtiliter. Capitulū. lxxxiij Ilius loquitur. A Ego diligo te ſicut bonuſ dominꝰ ſeruum ſuum. et ſicut pater filium. et ſicut vir vxorem. Dominꝰ em̄ dicit ſeruo. dabo tibi veſtes. victum cō gruū. et laborem moderatū. Ad filium aūt dicit. pat̓ om̄ia mea tua ſūt. Uxori vero dicit vir. reqͥes mea requies tua. et conſolatio mea conſolatio tua eſt Liber Quartus ¶ Quid igit̉ iſti tres rn̄debunt pro tan ta dilectōe. vtiqꝫ ſeruus ſi bonus ē dic turus eſt dn̄o qꝛ ſeruilis ſum conditōis. magis tibi ſeruiam ꝙͣ alteri. Filius vero dicturus ē patri qꝛ omne bonuꝫ habeo a te. ideo a te ſeꝑari nolo. Uxor autē di cet marito. qꝛ de labore tuo ſuſtentor ca lorem de pectore tuo habeo. et dulcedi nem in verbis. ideo magis mori volo. ꝙͣ a te ſeꝑari. ¶ Ego autem dn̄s ſum vir iſte. Anima vero eſt ſpōſa mea. que con ſolari debet in reqͥe mea. refici cibo dei tatis mee. ad quā ꝑtinet omīa tormēta magis ſuſtinere. ꝙͣ ſe a me ſeꝑare. quia ſine me non habet conſolatōem nec ho norem. B Sed ad cōiugiū duo per tinent. Primo bona vn̄ coniuges ſuſten tent̉. Scd̓o filius qui recipiat eoruꝫ he reditatem. ſeruꝰ vero ſit ad obſequiū fa cienduꝫ. ſicut legit̉ de abraam. qui ex eo ꝙ non habuit filiū turbabat̉. Itaqꝫ aīa tunc habet bona ſuſtentatōis. qn̄ virtu tibus plena ē. Habet etiam filiū. qn̄ ha bet rationē diſcretiōis. ſcilicet diſcernē di virtutes a vicijs. et qn̄ diſcernit ſecū dum deum. Habet et ſeruū. id eſt carna lem affectū qui non viuit ſcd̓m concupi ſcentiā carnis. ſed prout expedit corꝑi. ⁊ ſcd̓m ꝙ anima perficiatur. Igit̉ ego dili go te ſicut vir vxorem. quia reqͥes mea requies tua. Ideo tuum eſt omnē tribu lationem magis libēter ſuſtinere. ꝙͣ me ad iraꝫ prouocare Diligo qͦꝫ te ſicut pa ter filiū. qꝛ tibi dedi diſcretōem et libe ram voluntatē. Diligo etiam te ſicut do minꝰ ſeruū. cui p̄cepi habere neceſſaria moderata ⁊ laborē tꝑatū. Sꝫ hic ſeruꝰ id eſt corpus ita inſenſatū ē. ꝙ magis ve lit ſeruire dyabolo ꝙͣ michi. qͥa dyabo lꝰnūqͣ dat ei reqͥeꝫ a ſollicitudībꝰ mūdi Xp̄s loquēs ſponſe di cit ꝙ ſūt tres ſupplantati ꝑ ml̓eres. qͦrū vnus aſſil̓atur aſino coronato. alius ha bet cor leporinū. Et t̓cuis aſſil̓at̉ baſili ſco. Et ideo debet ml̓r ſemꝑ ſubdita eſſe viro Capl̓m. lxxxiiij. Ilius loqͥtur tres legunt̉ ſu plātati ꝓpter ml̓eres. Prim erat rex quē amaſia ſua ꝑcuſ ſit in faciē qn̄ nō arriſit ſibi. qꝛ fatuꝰ erat et nō refrenabat eā. nec curabat de ho nore ſuo Iſte erat ſimil̓ aſino coronato aſino ꝓpter fatuitatem. coronato propt̓ dignitatem. Scd̓us erat ſamſon qui li cet eēt fortiſſimꝰ tamē a ml̓ere victus ē. Iſte hūit cor leporinum. qꝛ nō potuit do mare vnā mulierē. Terciꝰ erat ſalomō qͥ fuit qͣſi baſiliſcus. qͥ viſu int̓ficit et ſpe culo interficit̉. Sic ſalomōis ſapīa. oēs excedebat. actn̄ facies ml̓eris occidit ip ſum Ideo oportet ꝙ ml̓r ſubdita ſit viro Xp̄s loquens ſponſe di cit ei ꝙ an eū ſūt duo folia libri In vne ſcripta ē triplex mīa. et ī alio iuſticia mo nēs eā ꝙ dū tēpus hꝫ cōuertat̉ ad mīaꝫ ne poſtea puniat̉ a iuſticia. Cap. lxxxv Ilius loquit̉ ad ſpōſam. Ego ſū creator oīm An me ſunt qͣſi duo folia In vno ſcripta ē mīa In alio iuſticia. Itaqꝫ qͥcunqꝫ ꝯterit̉ de pctīs. et ꝓponit vltra nō facere. huic di cit mīa. Ꝙ ſpūs meꝰ accēdet eū ad faciē dū bona oꝑa Quicūqꝫ v̓o ſe vellet libē ter ſeꝑare ab iſtis vanitatibꝰ mūdi. hūc ſpūs meus feruentiorē facit. Eū veroe paratus ē etiā mori ꝓ me hūc ſpūs me ī tm̄ inflāmabit. ꝙ totꝰ ſit in me et ego in eo. In alio aūt folia ſcripta ē iuſticia q̄ dicit. Quicunqꝫ ſe non emēdat cū tēp habꝫ. et ſcient̓ ſe auertit a deo. hunc pat̓ non defendet. nec ꝓpiciabitur ei filius. nec inflammabit ſpūſſanctus Ideo cum tēpus eſt diligenter cōſidera foliū miſe ricordie. qꝛ aut aqua aut igne purgabit omīs qͥ ſaluabit̉. id eſt aut modico peni tentie labore in pn̄ti tēpore. aut igne puſ gatorio in futuro donec purgatus fue rit: ¶ Scias etiam. ꝙ oſtēdi vni hom̄i que tu noſti. iſta duo folia libri miſcd̓ie et iuſticie. ſed ipſe iam deridet folium Quartus. Liber. miſcd̓ie mee. et quod ſiniſtrū eſt reputat eſſe dexterū Et ſicut herodius ſuꝑ aues. ſic ip̄e aſcendere querit ſuꝑ om̄es. ⁊ ideo timendū eſt ſibi niſi cauerit diligent̓. ꝙ ridendo moriet̉. ⁊ cum bibentibꝰ ⁊ ludē tibus de mūdo auferet̉ Sic etiā poſt hoc euenit. ſurrexit em̄ a menſa letus. et no cte ab inimicis interfectus eſt. Qater dei loquitur di ces. ꝙ ip̄a eſt ſimilis floria quo apes tra hunt dulcedinē. Apes em̄ ſunt ſerui et ęlecti dei. qui quotidie ab ea trahūt dul cedinē gratie et habent ſpūales alas. e ¶ Capitulum. lxxxvj. pedes Ater loquit̉. Ego ſū regī et mater miſcd̓ie Filius me us creator oīm. tanta circa me dulcedine affectꝰ eſt. ꝙ oīm que cre ata ſunt ſpiritualeꝫ dedit michi intelligē tiam Ideo ego ſimillima ſuꝫ flori. de quo apes maxime trahūt dulcedinē. A quo quātumcūqꝫ colligit̉. nichilominꝰ ei dul cedo remanet. Sic ego. omnibꝰ grām impetrare poſſum. ⁊ ego ſuperabundo Uerūetiam electi mei ſimiles ſūt apibꝰ qͥ tota deuotione circa honorē meū affi ciunt̉. Ipſi em̄ quaſi apes habent duos pedes. ſcꝫ ꝯtinuū deſideriū augēdi hono rem meū. ſcd̓o laborāt in hoc ſollicite operando que poſſunt Habēt etiam du as alas. ſcilicet reputandꝰ ſe indignos laudare me. ſcd̓o obediendo oībus que ſunt ad honorem meū. Habent etiā acu leū. qͥ ſi defecerit eis moriunt̉. Sic amici dei. habent tribulatiōes mūdi. que ante finē vite ꝓpter v̓tutū cuſtodiā. non aufe runt̉ ab eis. ſed ego abundans conſola tione conſolabor eos. Xp̄s loquitur ſpōſe di cens ꝙ ip̄a dꝫ habere mēbra pulcra. ⁊ ſi ne macula ꝯꝑans oīa membra ſpūaliter perfecte dilectioni dei ⁊ ꝓximoꝝ. ⁊ p̄ſer tim amicoꝝ dei. ꝯcludit etiā ꝙ debeat fa cere ſpūaliter ſicut fenix facit corꝑaliter ꝗ colligit ligna. ⁊ ibidē ſeip̄am coburit. ¶ Capitulum. lxxxvij. Ilius loquitur ſponſe. A Dixi tibi prius ꝙ debes hr̄e oculos ſerenos. vt videas ma la q̄ feciſti ⁊ bona que omiſiſti. os tuum id eſt mēs tua ſit ab oī macula mūda La bia v̓o ſunt duo deſideria habēda. ſcꝫ de ſideriū relinquendi oīa ꝓ me. et volun tas manendi mecū. ⁊ hec labia ſint de co lore rubeo. qͥ decentior coloꝝ eſt. et lon gius videt̉ Color v̓o pulcritudinē ſigni ficat. ⁊ oīs pulcritudo eſt in v̓tutibꝰ. qꝛ illd̓ acceptiꝰ eſt deo. qn̄ hoc ei offert̉ qd̓ hō magis diligit. ⁊ vnde alij poſſint plꝰ ad animā edificari Ergo hoc dandū eſt deo qd̓ hō carius hꝫ. ſiue affectu ſiue oꝑe Ideo legit̉. ꝙ deꝰ ꝑfectis oꝑibus ſuis le tatus eſt. Sic etiā letat̉ deꝰ. qn̄ hō ſe to tū offert ei. volendo eſſe in ſupplicio ſeu gaudio ad voluntatē dei B Brachia v̓o. dn̄t eſſe leuia et flexibilia ad honorē dei. Ergo brachiū ſiniſtrū eſt. cōſidera tio bonoꝝ ⁊ bn̄ficioꝝ meoꝝ que tibi fe ci. ſcꝫ te creādo ⁊ redimēdo. ⁊ ingratitu do tua ad me. Brachiū v̓o dextrū eſt. di lectio tam feruens ad me. ꝙ malles tor menta ferre. ꝙͣ me ꝑdere ⁊ ad irā ꝓuo care Int̓ hec duo brachia libēt̓ quieſco. et cor tuū erit cor meū. qꝛ ego ſum quaſi ignis quidā diuine dilectionis. ⁊ ideo vo lo ibi feruent̓ diligi. Coſte v̓o defendē tes cor. ſunt parentes tui. nō carnales ſed electi mei. qͦs teneris diligere ſicut me. ⁊ pluſꝙͣ parētes carnales. Ip̄i vere ſūt parētes tui. qꝛ te regenerauerūt ad eternā vitā. ¶ Pellis v̓o ſeu cutis anīe dꝫ eſſe ſic pulcra. ꝙ nō habeat maculaꝫ Per pellē v̓o intelligit̉ oīs ꝓximꝰ tuus. quē ſi ſicut teip̄am dilexeris. amor meus et ſanctoꝝ meoꝝ illeſus ſeruat̉. Si autē odis ledit̉ cor. ⁊ coſte erūt denudate. id eſt amor ſanctoꝝ meoꝝ in te minor erit Ideo pellis nullā habeat maculā. qꝛ ꝓxi mū tuū odire nō debes. ſed om̄s dilige re ſcd̓m deū. qꝛ tūc eſt cor meū ſanū cuꝫ corde tuo. ¶ Itē dixi tibi prius. ꝙ p j Quartus. Liber. ego volo feruent̓ diligi. qꝛ ſuꝫ ignis qͥdā diuine dilectiōis. In igne qͥppe meo ſūt tria mirabilia. Primū eſt. ꝙ ardꝫ ⁊ nūqͣ incendit̉. Scd̓m ꝙ nūqͣ extinguit̉: Ter ciū. ꝙ ſemꝑ ardet ⁊ nunꝙͣ cōſumit̉ Sic caritas mea ab initio erat ad hominē in deitate mea. que in aſſumptione hūanita tis mee ampliꝰ ardebat. et arret intātuꝫ ꝙ nunꝙͣ extinguit̉. ſed feruentē facit ani mā nec cōſumit eā. ſed amplius ſemꝑ for tificat. Sicut ī fenice colligere poteris q̄ ſenectute grauata. colligit ligna in mō te altiſſimo. ⁊ illis ex calore ſol̓ accēſis proijcit ſe in ignē. et ſic ab illo igne mor tua reuiuiſcit Sic anīa que ex igne cari tatis diuine ſuccendit̉. de eo quaſi fenix melior ⁊ fortior conſurgit. Sp̄s loquēs ſpōſe di cit ei. ꝙ oīa creata ſūt ad volūtatē ſuā p̄ ter hoīes dicit etiā ꝙ tria ſunt gn̓a hoīꝫ in hoc mūdo qͥ ꝯꝑant̉ tribꝰ nauibꝰ am bulantibꝰ in mari qͣrū p̄ma periclitat̉ et perit. ſcd̓a fluctuat. tercia bene regit̉. Capitulū. lxxxviij. ¶ Ilius loquit̉ A Egoſū creator oīm ſpirituū. bonoꝝ et maloꝝ. Ego etiā oīm ſpirituū modera tor ⁊ rector ſuꝫ Ego qͦꝫ creator ſuꝫ oīm illoꝝ anīaliū ⁊ reruꝫ que ſunt et hn̄t vi tam. necnō ⁊ oīm eoꝝ q̄ ſunt ⁊ non hn̄t vitā Itaqꝫ. q̄cūqꝫ ſūt in celo t̓ra ⁊ mari oīa ſunt ad voluntatē meā p̄ter homīeꝫ ſolū. ¶ Scito igit̉ ꝙ hoīes quidā ſunt ſi cut nauis. quę amiſerat gubernaculū et malū idē arborē. huc ⁊ illuc vagat̉ inter ꝓcellas maris. donec venerit ad ripas inſule mortis. In iſta naui ſunt illi qͥ de ſperantes. ſe tradūt om̄i voluptati. Alij ſunt qͣſi nauis que adhuc malū hꝫ idē ar borē. ⁊ gubernaculū. et vnā anchorā cū duobus funibus. Sꝫ capitalis anchora fracta eſt. et gubernaculū citius ſoluit̉. ſi impetꝰ aqͣꝝ intrauerit inter nauē ⁊ gu bernaculū. Ideo caueat̉. qꝛ ꝙͣdiu guber naculū ⁊ nauis coherēt. ꝓpt̓ ꝯiunctiōeꝫ mutuā. quaſi quendā calorē hn̄t inter ſe Tercia nauis hꝫ ꝑamenta et armaria ſua oīa. et eſt parata velificare cū fuerit tꝑus B Et pͥma anchora que eſt ca pitalis. de qua ſupdixi. eſt diſciplina reli gionis. ducta ⁊ leuigata ꝑ patientiā. et feruorē diuine dilectiōis. Hec iā diſſolu ta eſt. qꝛ inſtitutio patrū proiecta eſt ſub pedibus. et vnuſqͥſqꝫ qd̓ ſibi videt̉ vtile hꝫ pro religione. ⁊ ſic fluctuant ſicut na uis inter fluctus. Scd̓a anchora que ē adhuc ſana vt ſupdixi. eſt volūtas ſeruiē di deo. ligata cū duobus funibus. ſpe ſcꝫ et fide. qꝛ credunt me deum et hn̄t in me ſpeꝫ ꝙ velim ſaluare eos. quoꝝ guberna culū ego ſum. qui ꝙͣdiu ero in naui. fluc tus procellaꝝ nō intrāt. et quaſi quidā calor eſt int̓ me ⁊ illos. Tūc aūt ego de us adhereo naui eoꝝ. qn̄ ipſi nichil dili gunt ſicut me. quibus ego affigor quaſi tribus clauis. ſcꝫ timore hūilitate et cō ſideratione opeꝝ meoꝝ Sed ſi ip̄i aliqͥd diligūt pluſꝙͣ me. tunc ingredit̓ aqͣ diſſo lutionis. tūc diſſoluunt̉ claui. timor ſcꝫ et hūilitas ⁊ diuina cōſideratio. tūc frā gitur. anchora volūtatis bone. ⁊ tūc rū punt̉ funes fidei ⁊ ſpei Sꝫ qui in iſta na ui ſūt. nimis inſtabiles ſunt. ideo tendūt ad loca periculoſa. In tercia naui quaꝫ dixi ꝙ erat ꝑata velificare. ſūt amici mei Xn̄s loquēs ſponſe di cit ei modum quē dꝫ tenere miles ſpūa lis in p̄lio. ſcꝫ ꝙ cōfidat in deo. et non in viribus ꝓprijs datqꝫ ei duas or̄ones bre ues. quas quotidie dicat. et dicit etiā ꝙ debet eſſe armatus armis ſpūalibus hic contentis. ¶ Capitulum. lxxxix. ¶ Ilius loquit̉ A Quicūq̄ velit pugnare ſit magnani mus. reſurgēdo ſi cadit. con fidens non ꝓprijs viribus. ſed de miſeri cordia mea Qui em̄ diffidit de bonitate mea. cogitās ſecum talit̓. Si aliqͣ attet tauero. vel refrenādo carnē ieiunijs. vl laborādo vigilijs. nō potero ꝑſeuerare Quartus. Liber. nec abſtinere a vicijs. qꝛ deus nō me ad iuat. Iſte merito cadit. ¶ Ergo qͥ pu gnare ſpūaliter velit. confidat de me. ⁊ ꝙ poſſit ꝑficere cooperāte gr̄a mea. De inde habeat voluntatē faciendi bona ⁊ omittendi mala. ⁊ reſurgendi qͦtiens ca dit. iſtāqꝫ legendo or̄onem. ¶ Dn̄e de omp̄s qͥ om̄s ducis ad bonū. ego pecca tor nimis longe receſſi a te per facinora mea. grās ago tibi qꝛ reduxiſti me ad v am rectā. Ideo rogo te pijſſime iheſu vt miſerearis mei. qui in cruce ſtetiſti ſan guineus ⁊ doloroſus. Et rogo te ꝑ qͥnqꝫ vulnera tua. ⁊ ꝑ dolorē qͥ de venis tuis ꝑforatis ad cor ꝓceſſit. qͣtinus ꝯſeruare me digneris hodie ne cadā in pct̄a. Da qͦꝫ michi v̓tutē reſiſtendi telis inimici. virilit̓ reſurgere. ſi cōtingat me cadere in pct̄a. B Ad hoc aūt. ꝙ pugnās poſſit ꝑſeuerare ī bonis. oret iſto modo ¶ Dn̄e deus cui nichil eſt impoſſibile et qui oīa potes. da michi fortitudinē faciē di bona oꝑa. ⁊ in bonis poſſe ꝑſeuerare ¶ Poſt hec aſſumat gladiū in manu. id eſt cōfeſſionē purā. que dꝫ eſſe bn̄ lima ta ⁊ ſplendēs. Limata vt diligent̓ diſcū tiat conſcientiā ſuā. qūo ⁊ ꝙͣtum vel vbi deliquerit. ⁊ de qͣ cauſa Sit etiam ſplen dēs. vt nichil erubeſcat vel occultꝫ. nec alit̓ dicat ꝙͣ ſicut peccauit. Hic galdius dꝫ hr̄e duas acies acutas ſcꝫ voluntatē vltra nō peccandi. ⁊ voluntatē cōmiſſa emēdandi. Cuiꝰ gladij cuſpis ⁊ ꝯtritio qua dyabolus occidit̉. qn̄ hō ſicut pͥus in peccato gaudebat. ſic nūc conterat̉ ⁊ ingemiſcat. ex eo ꝙ me deū ad irā prouo cauit. Hic gladius etiā dꝫ hr̄e capulū. id eſt cōſiderationē magne mīe dei. Cu ius miſcd̓ia tāta eſt. ꝙ nullus talis ⁊ tā tus pctōr eſt qui nō habeat veniā. ſi eam petierit cū volūtate ſe emēdandi. C ¶ Cū hac igit̉ intentione. ſcꝫ ꝙ deus eſt ſuꝑ oīa miſericors. tenēdus eſt gladiꝰ cō feſſionis. ſed ne forte ex aciebus vulne ret̉ manꝰ. obſiſtat ferrū qͦd eſt int̓ acies et capulū. Et ne forte gladius cadat de manu. ꝓhibeat tolus. Similit̓ qui habꝫ gladiū cōfeſſionis. ſperans ꝑ miſcd̓iam dei remitti ⁊ purgari peccata. caueat ne cadat ꝑ p̄ſumptionē venie. Ideo obſi ſtat tolus. id eſt timor dei. metuēdo ſcꝫ ne deus auferat gr̄am. ⁊ inferat irā ꝓpt̓ nimiā p̄ſumptionem. Sed ne forte vul neret̉ ⁊ minuat̉ manus oꝑationis. ꝑ ni miū feruorē laboris et indiſcretione. ꝓ hibeat ferrū qd̓ eſt inter manꝰ et acies. id eſt conſideratio equitatis dei. qꝛ licꝫ iuſtus ſim intantū. ꝙ nichil dimitto im punitū ⁊ indiſcuſſuꝫ. ita tn̄ miſericors et equus ſum. ꝙ nō requiro vltra ꝙͣ natu ra bn̄ ferre poſſit. et ꝓpter bonā volūta tem dimitto maximū ſuppliciū. et pctm̄ magnū ꝓ parua emēdatione. M L0 rica v̓o militis eſt abſtinētia Sicut em̄ lorica cōſtat ex multis cathenulis. ſic ab ſtinētia eſt ex multis v̓tutibus. ſcꝫ a pͣuo viſu. ⁊ ſic in reliqͥs ſenſibus Et a gula ⁊ luxuria. ⁊ hītu ſuꝑfluo. et a multis alijs que btūs Bn̄dictus p̄cepit nō agenda Uerū. hāc loricā nō p̄t ꝑſonaliter aliqͥs adaptare ſibi. ſine adiutorio alterius. Ideo mat̓ mea v̓go maria inuocāda et honorāda. eſt. qꝛ in ea fuit oīs modus vi te. et oīs forma v̓tutū. que ſtabilit̓ inuo cata. oēm ꝑfectā abſtinentiā menti indi cabit. ¶ Galea v̓o eſt ſpes ꝑfecta. que habeat qͣſi duo foramīa. ꝑ que miles re ſpiciat. Primū foramē eſt cogitatio faciē doꝝ. Scd̓m eſt cōſideratio omittēdoꝝ Quia oīs qui ſperat in deo. cogitat ſemꝑ quid ſit ei ſcd̓m deū faciendū. quid ve o mittendū. Clipeus v̓o ſit patiētia. qͣ oīa aduenientia libenter patiatur. Xp̄s loqueus dicit ꝙ amici eiꝰ ſunt qͣſi brachiū eiꝰ ex eo ꝙ ip̄e ſicut bonꝰ medicꝰ abſcidit ab eis carnē putridā ⁊ oīa nociua ⁊ ꝯiūgit carnē bo nam eis traniformando eos in ſe. Capitulum. xc. Ilius loquit̉ A Amici lei ſunt qͣſi brachiuꝫ meum p ij Quartus. Liber. In brachio ſunt quinqꝫ. ſcꝫ pellis ſeu cu tis. ſanguis. oſſa. caro. ⁊ medulla. Sed ego ſum ſicut ſapiēs medicꝰ. qͥ primo ab ſcindit omīa inutilia. poſtea vnit carnē carni ⁊ os oſſi. inde apponit medicamē tū ſanitatis. Sic ego feci eiſdeꝫ amicis meis Primo abſtuli ab eis omne cupidi tatē mūdi. et illicita carnis deſideria In de cōiunxi medullā meā medulle eoruꝫ Que eſt medulla mea. niſi potētia deita tis mee? Sicut em̄ ſine medulla oīs hō mortuus eſt. ſic qͥ non cōmunicat deitati mee morit̉. Hāc igit̉ ego tūc ꝯiunxi infir mitati eoꝝ. qn̄ ſapīa mea ſapit eis. et fru ctificat in eis. qn̄ aīa eoꝝ intelligit faciē da ⁊ omittenda. ¶ Oſſa v̓o ſignificant fortitudinē meā. hāc ego cōiunxi fortitu dini eoꝝ. qn̄ facio eos fortes ad facien dū bona. B Sanguis v̓o ſignificat voluntatē. hāc ego ꝯiunxi volūtati eoꝝ qn̄ volūtas eoꝝ eſt ſcd̓ꝫ velle meū. ⁊ qn̄ nichil deſiderāt nec querūt niſi me ſolum ¶ Caro ſignificat patientiā meā. hanc ego cōiunxi patiētie eoꝝ. qn̄ patiētes ſūt ſicut ego fui. qn̄ a planta pedis vſqꝫ ad vertice nō habui ſanitatē. ¶ Pellis v̓o ſignificat dilectionē. hāc ego michi cō iunxi. qn̄ nichil tantū diligūt ſicut me. ⁊ libenter cum adiutorio meo etiam vo lunt mori pro me. Xp̄s āmonet ſponſaꝫ ꝙ debeat ſe hūiliare qͣdrupliciter. vtꝫ co rā potentibꝰ mūdi. et corā peccatoribꝰ acetiā corā amicis dei ſpūalibus. et corā pauperibus mundi. ¶ Capitulū. xcj. Ilius loquit̉ ad ſponſam. Tu debes quadruplicit̓ te hūiliare Primo corā potentibus mūdi. qꝛ ex qͦ hō ꝯtempſit obedire deo. dignuꝫ eſt vt obediat hoī. Et qꝛ ſine rectoribus hō ſtare nō pōt Ideo deferendū eſt ptāti Scd̓o corā ſpūalibus pauꝑibus. id ē co rā pct̄oribꝰ. orādo pro eis ⁊ regratiando deo. qꝛ forte non fuiſti nec es talis. Ter cio corā ſpūalibus diuitibus. id ē coram amicis dei. cogitādo te indignā ẜuire eis et ꝯuerſari cū eis Quarto corā pauperi bus mundi. iuuādo ⁊ veſtiendo eos. et et lauando pedes eorum. Ap̄s āmonet ſponſaꝫ. I ꝙ ꝓgrediat̉ et ꝑſeueret in v̓tutibus. imi tando vitā ſanctoꝝ vt efficiat̉ brachium eius. probat em̄ ꝙ ſct̄i tranſformatiue efficiunt̉ brachium xp̄i. ¶ Capit. xcij. Ilius loquit̉ A Dixi tibi pus. ꝙ amici mei ſūt brachiū meū. Uere ſic eſt in eis. Eſt em̄ pr̄ ⁊ filius ⁊ ſpūſſanctꝰ. et mat̓ me cū omī celeſti exercitu. Deitas qͥppe eſt ſicut medulla. ſine qͣ nēo viuit Oſſa ſunt hūanitas mea. q̄ fortis fuit ad paſſionē Spūſſanctꝰ v̓o ē ſicut ſanguis. qꝛ implet et letificat vniuerſa Mater v̓o mea ē ſi cut caro. in qua fuit deitas ⁊ hūanitas ⁊ ſpūſſanctus. Pellis aūt ſeu cutis. eſt oīs celeſtis exercitꝰ Sicut em̄ pellis tegit carnē. ſic mat̓ mea om̄s ſanctos p̄cellit v̓tute. Nā licꝫ angeli mūdi ſunt. mūdior eſt tn̄ ipſa. et licet ꝓphete impleti fuerūt ſpū dei B Martires qͦꝫ ml̓ta paſſi. ple nior tn̄ et feruentior fuit in mr̄e mea ſpi ritus. ipſaqꝫ pluſꝙͣ martir fuit Confeſſo res etiā et ſi ſe ab omībus ſuſtinuerunt ꝑfectiorē tn̄ abſtinentiā habuit mr̄ mea qꝛ ī ipſa fuit deitas mea cū hūanitate Er go amici mei cū me hn̄t. in eis eſt deitas qua anīa viuit. Eſt fortitudo hūanitatis mee. qͣ fortes fiūt vſqꝫ ad mortē. Eſt ſan guis ſpūs mei. qͦ volūtas eoꝝ fit mobil̓ ad om̄e bonū Caro qͦꝫ eoꝝ. tunc imple ta ē ſanguīe meo ⁊ carne mea. qn̄ nolūt inquinari. ẜuantes ſe in caſtitate coope rante gr̄a mea Pellis qͦꝫ mea eſt cōiun cta pelli eoꝝ. qn̄ vitā ⁊ mores ſanctorū meoꝝ imitant̉. Sic ergo ſancti mei bn̄ vocant̉ brachiū meū. quoꝝ ⁊ tu effici de bes mēbrum. ꝑ volūtatē ꝓgrediendi in bono. ⁊ eos inꝙͣtum poteris imitando. Sicut em̄ ego ꝯiungo eos michi ꝑ cor poris mei ꝯiunctionē. ſic tu eis cōiūgi de Quartus. Liber. bes et michi. per idem corpus meum Xp̄s loquitur ſpōſe p̄ cipiens ei tria. ſcꝫ ꝙ nichil deſideret niſi victū et veſtitū. ꝙ ſpūalia nō cupiat hr̄e niſi ad voluntate dei. Et de nullis cōtri ſtet̉ niſi de pct̄is ſuis ⁊ alioꝝ. dicit etiam ꝙ illi qͥ in hac vita pct̄a ſua ꝑͦ auſteritatē penitentie purgare ⁊ emēdare noluerīt in diuino iudicio grauiſſime punientur. Ilius loquit̉. ¶ Capit. xciij. A Tria p̄cipio tibi. ſcꝫ ni chil deſiderare p̄ter victū ⁊ ve ſtitū Scd̓o ſpūalia non ꝯcupiſcere. niſi ad voluntatē meā. Tercio de nullis cō triſtari. niſi de pctīs tuis ⁊ alioꝝ Si em̄ dolere volueris. cōſidera diſtrictionem iudicij mei. quā ꝑpendere ⁊ timere pote ris in qͦdaꝫ hoīe iā iudicato. qͥ ingreſſus monaſteriū tria hūit in aīo. ſcꝫ vt eſſꝫ ſi ne labore. et vt hr̄ec victualia ſine ſollici tudine. Tercio cogitauit. ſi app̄hendit me tēptatio carnis. euadere potero ꝑ aliquā occaſionē ſine ꝯmixtiōe. Propte rea triplicit̓ afflictus ē Quia em̄ voluit eſſe ſine labore. ideo v̓bis ⁊ v̓beribꝰ co actus eſt ad laboreꝫ. Pro ſcd̓o patiebat̉ defectū in victualibꝰ et nuditatē. Ter cio fuit deſpectus ab oībus intm̄. ꝙ nō potuit in luxuria delectari Inſtante v̓o tꝑe profeſſionis. cogitauit ſecū ſic Quia inquit nō potero eſſe in mūdo ſine labo re. ideo melius eſt michi eſſe in monaſte rio. et laborare pro deo. B Propte rea cooperāte tali volūtate. venit ad eū miſcd̓ia mea. cū iuſticia. vt purgatus ve niret ad gl̓iam ſempiternā Nā facta pro feſſione. ſtatim infirmitate gͣui ꝑcuſſus eſt. et intm̄ tribulatus eſt. ꝙ oculi p̄ do lore exierūt Aures nichil audierūt. ⁊ in oībus mēbris deſtitutus ē. qꝛ voluit ſine labore eſſe Patiebat̉ ⁊ nuditatē maiorē ꝙͣ in ſeculo. ⁊ cū hr̄et delicatiora nō po tuit ea comedere. et cū natura ea reqͥre bat nō habebat illa. Sic qͦꝫ natura eiꝰ cōſumpta fuit ante mortē. ꝙ factus eſt ꝙͣ ſi inhabilis truncus. Mortuꝰ v̓o venit ad iudiciū qͣſi fur. qꝛ voluit eſſe in religi on ad voluntatē ſuā. nō ad melius viuē dū. ſed tn̄ non debuit iudicari vt fur. qꝛ licet puer et fatuus fuit in rōne et ꝯſciē tia. actn̄ fidē ⁊ ſpeꝫ hēbat in me deū ſuū ⁊ ideo ad mīaꝫ iudicatꝰ fuit Cuiꝰ pctm̄ qꝛ in pena corꝑali ad plenū purgari nō potuit. ideo aīa eiꝰ adhuc ita gͣuiter pu nit̉ in purgatorio. ac ſi cutis extracto oſ ſe ī p̄lo poneret̉. vt medulla meliꝰ extor queret̉. G Quid igit̉ paſſuri ſunt il li. qͥ omnē ꝓceſſuꝫ vite ſue in pctō hn̄t et nichil ꝯtrarij hn̄t nec hr̄e volūt? Ue eis. qꝛ ipſi michi dicunt. quare mortuꝰ ē deus. aut q̄ vtilitas eſt in morte eius: Hec michi rependūt. qꝛ redemi eos. qꝛ ſeruo eos. qꝛ do eis ſanitatē ⁊ neceſſaria eoꝝ. Et ideo exquirā ab eis iudiciū. ex eo ꝙ fregerūt fidē quā vouerūt in bap tiſmo Et ex eo ꝙ qͦtidie delinquūt. ꝯtem pnēdo mādata mea. Nec aliqd̓ minimū ad qd̓ obligant̉ in religione. dimittā im punitum. Declaratio. ¶ Hic frater oc cultū habuit pctm̄ qͦd nunꝙͣ voluit cō fiteri Ad que ex mandato xp̄i btā Bir gitta acceſſit dicēs. penitere attentius. eſt tibi aliqͥd occultū in corde. qd̓ ꝙͣdiu clauſum tenueris. mori nō poteris Cur rn̄dit ille ſe nichil hr̄e. qd̓ in penit entia nō eſſet publicatū Et illa Inqͥre inquit qua intentiōe ingreſſus es monaſteriū. et qͣ intentione hucuſqꝫ vixiſti. ⁊ inueni es in corde tuo veritatē. D Tūc re ſolutus in lacrimas ait. Bn̄dictus deus qͥ te miſit ad me Iā em̄ ex qͦ tu ex ſecre to meo locuta es. dicere volo audienti bus veritatē Ego em̄ quoddā occultū habeo in corde. qd̓ ꝓdere nūqͣ audebā nec poterā. qꝛ quotiens penitui de alijs pctīs. de iſto qͣſi ſemꝑ lingua mea erat li gata. et nimius etiā pudor inuaſit me. ne cōfiterer abſcōſum remorſuꝫ cordis mei Ideo qͦtiens cōfeſſionē cordis mei feci inueni michi nonā ꝯcluſionē v̓boꝝ meo rū dicēs O pater. cōfiteor vobis culpā p iij Quartus. Liber. meā de oībus q̄ vobis dixi. ⁊ etiā de alijs que nō dixi. credens ꝑ hanc ꝯcluſioneꝫ omīa ſecreta mea dimitti. Sꝫ nūc dn̄a mea ſi placeret deo. libent̓ dicerem toti mūdo. ea que in corde meo tanto tꝑe oc cultaui. Uocato igit̉ confeſſore. plene cum lacrimis omnia peccata illa expli cauit. et eadem nocte mortuus eſt. Xp̄s docet ſpōſaꝫ pul cras orōes. quas dꝫ dicere qn̄ induit̉ et qn̄ vadit ad menſā. et ad dormiendū mo nēs eā ꝙ in oībus veſtimētis ſuis ſit hu milis. ⁊ in mēbris ſuis honeſta ⁊ mode rata. ¶ Capitulum. xciiij Ilius dei loquit̉ ad ſponſam di cēs. A Pulcritudo exteri or. ſignificat pulcritudinē inte riore quā hō dꝫ hr̄e Ideo cū īponis tibi vittā ſeu velū capitis. qua ſtringunt̉ ca pilli. Dicito. O dn̄e deus gr̄as ago tibi qꝛ ſupportaſti me in pctō meo. et qꝛ ꝑ in continentiā meā nō ſū digna videre te ideo velo capillos meos Et adiūxit do minus Intm̄ eſt abhoīabilis michi incō tinentia. ꝙ etiā quecūqꝫ v̓go ſi volunta tē hꝫ luxuriādi. nō eſt apud me v̓go mū da. niſi penitentia correxerit illā volun tatē. ¶ Qn̄ vero velas frontē Dicito. O dn̄e deus. qͥ oīa bn̄ creaſti ⁊ hoīeꝫ ex cellentius p̄ oībus ad ymaginē tuā cre aſti. miſerere mei Et qꝛ non ſeruaui pul critudinē faciei mee ad honorē tuū. ideo velo frontē meā. B Cū v̓o attrahis calceos dicito. Bn̄dictus ſis tu deꝰ me us. qͥ p̄cipis michi hr̄e calceos. vt ſim for tis et nō tepida in ſeruitio tuo. cōforta igit̉ me. vt in mandatis tuis poſſim am bulare. ¶ In ceteris etiā veſtimētis tu is oībus hūilitas ſit. et in omībꝰ mēbris tuis honeſtas moderata. Cū v̓o ad mē ſam accedis. dicito. O dn̄e deus. ſi vel les ſicut potes me ſine cibo ſubſiſtere. libent̓ rogarē te. nūc aūt qꝛ p̄cipis nos cibū ſumere cū diſcretiōe. rogo te da mi chi contiuentiā in cibo. vt ꝑ gr̄am tuaꝫ poſſim comedere ſcd̓m nature neceſſita tē. et non ſicut cupiditas carnis petit ¶ Cū aūt accedis ad ſomnū dicito Be nedictus ſis tu deus. qͥ tꝑm viciſſitudīes diſponis nob̓ ad alleuiationē. et ſolaciū aīe ⁊ corꝑis. rogo te da corpori meo re quiem in hac nocte. et ſerua me illeſam a poteſtate et illuſione inimici. Xp̄s loquēs ſponſe de clarat ei que et qualia ſunt arma iniquo rū qͥ ſi glorificauerint ſe in peccato cum voluntate in eo ꝑſeuerādi gladio ſeueri tatis diuine iuſticie terribilit̓ ꝯſument̉ Capitulum. xcv. Ilius dei loquit̉. A Ego ſto quaſi rex ꝓuocatꝰ ad pu gnam. Dyabolus aūt ſtat contra me cū exercitu ſuo. Uerū. intētio et ſtabilitas ꝓpoſiti mei eſt talis. ꝙ an̄qͣ a iuſticia diſ cederē ad vnū punctū. pͥus celū et terra et oīa que in eis ſunt. caderent. Dyabo li vero intentio talis eſt. ꝙ priuſꝙͣ ſe hūi liaret. pͥus vellet eſſe tot infernos quot ſunt athomī in ſole. et vnū cū alio ſine fi ne ſuſtinere Itaqꝫ inimici mei aliqui ap propinquāt iam ad iudiciū. et nō eſt di ſtantia inter nos. pluſꝙͣ ad duos pedes Uexillū eoꝝ erectum eſt. clipeus eſt in brachio. manꝰ ad gladiū. ſꝫ nodū extra ctus ē. Tantaqꝫ eſt patiētia mea. ꝙ niſ ipſi pͥus ꝑcuſſerint nō ꝑcutiam ego. In vexillo aūt inimici tria ſūt. gula. cupidi tas et luxuria Quoruꝫ galea eſt duricia cordis eoꝝ. qꝛ nō attēdunt penā inferni nec attendūt ꝙͣ abhoīabile ē michi pec catū. B Foramīa galee ſunt. volup tas carnis ⁊ volūtas placere mūdo Per talia em̄ diſcurrūt circūquaqꝫ. ⁊ vident nō vidēda. ¶ Clipeus vero eoꝝ eſt ꝑfi dia. qͣ excuſant pctm̄. ⁊ imputant fragi litati carnis. ideo ꝓ nichilo ducunt pete re veniā ꝓ pctīs. Gladiꝰ v̓o eoꝝ eſt vo lūtas ꝑſeuerādi in pct̄o. qui nōdū extra ctus eſt. qꝛ nondū ꝯpleta eſt malicia eo rū Tūc v̓o extrahit̉ gladiꝰ. qn̄ volunt I ox. Quartus. A tamdiu peccare. qn̄to tꝑe viuere poſſēt Tūc v̓o ꝑcutiunt. qn̄ gl̓iant̉ de pct̄o. et optāt in ſtatu pctī ꝑmanere. Cū igit̉ ſic cōpleta fuerit eoꝝ malicia. tunc vox in exēcitu meo clamabit dicēs. ꝑcute nūc Et tunc gladiꝰ ſeueritatis mee ꝯſumet eos. ⁊ qͥlibet ſicut armatus ē ſuſtinebit penā. Quoꝝ aīas rapient demones. qͥ ſi cut rapaces aues nō querūt bonū tꝑa le. ſed aīas qͣs ſine ceſſatōne laniabunt Declarat ſpōſus ſpon ſe. qd̓ ſignificat diſtātia duoꝝ pedum. extractio gladij. de qͥbus dixerat ſupra in proximo capitulo. ¶ Capitulū. xcvj. Iliꝰ loqͥt̉. Dixi tibi pͥus. ꝙ int̓ inimicos ⁊ me. nō ē niſi diſtā tia duoꝝ pedū. Iā em̄ mō. ip̄i ad iudiciū alio pede appropinquāt Unꝰ iſtoꝝ pedū. eſt remūeratio illoꝝ bonoꝝ opeꝝ. q̄ pro me fecerūt Ideo ab iſto die augebit̉ infamia. amareſcet delct̄atio eo rū. auferet̉ gaudiū. augmētabit̉ tribula tio atꝫ dolor Scd̓s v̓o pes ē malicia eo rū. q̄ nondū ꝯpleta ē. ſed ſicut dici ſolet ꝙ qn̄ aliqͣ res plena eſt tūc crepat. ſic qn̄ aīa ⁊ corpꝰ ſeꝑant̉. dānant̉ a diiudicato re. Gladius v̓o eſt volūtas peccādi. qͥ ad dimidietatē extractꝰ ē. qꝛ decreſcēte honorē ⁊ ꝯtrarijs ſuccedētibus. plꝰ an guſtiant̉ ⁊ mardeſcūt iā ad pctm̄ Proſp ritas em̄ ⁊ honor. nō multū ſinebāt eos cogitare de pct̄o. Nunc aūt vt volupta tē ſuā ꝑficiant. optāt diutiꝰ viuere. ⁊ centius iā apponūt peccare. Ue eis. niſi ſe emendauerint. perditio eorum ia appropinquat. Xp̄s loquēs ſponſe de quodā p̄lato. dicit ei. ꝙ aīa deuota q̄ ꝑdi dit deuotiōis et ſcē meditatiōis calorē. ꝓpt̓ ſuꝑbiā ⁊ cupiditatē ſuā. ⁊ ꝓpt̓ īplica tiōes mūdi hūiliando ſe ꝑſcē deo ⁊ ꝓxīo recuꝑabit diuinū calore ⁊ lumē. ⁊ ſenti at diuīaꝫ dulcedīeꝫ Ca. xcvij Ilius loquit̉ ꝑ ſponſā cuidaꝫ p̄lato. dicens ei. A Tu es ſimil̓ rote molendini q̄ īmobilis eſt q̄ cū ſtat fixa ſe nō mouēs. tūc gͣna in molēdi no nō conterunt̉ Rota itaqꝫ hec ſignifi cat voluntatē tuā. que deberet eſſe mo bilis. nō ad volūtate et deſideriū tuū. ſꝫ ad meū. totūqꝫ relīquere te debes in ma nus meas. Sꝫ hec rota nimis immobi lis ē ſcd̓m velle meū. qꝛ aqͣ terrene cogi tatiōis nimis ſollicitat mentē tuā Conſi deratio v̓o opeꝝ tuoꝝ ⁊ paſſio mea. qͣſi mortua eſt in corde tuo. ꝓpt̓ qd̓ cibꝰ aīe nō ſapit tibi nec ſentit̉ Et ideo tu irrūpe trāſitū aque obſtructū vt defluat aqua. qua tranſeunte rota fiat mobilis. ⁊ gͣna facilit̓ conterent̉. Obſtaculū aūt qd̓ re tentat aquā. ſuꝑbia mētis et ambitio ē qͣ gr̄a ſpūſſancti obſtruit̉. ⁊ om̄e bonuꝫ qͦ anīa fructficare dꝫ. impedit̉ Ideo aſſu me verā hūilitatē in mēte tua. ꝑ hāc em̄ influer dulcēdo ſpūs mei in anīam tuā. ⁊ defluet terrena cogitatio Per hanc etiā volūtas tua. mobilis ⁊ perfct̄a erit ad velle meū. Et tūc incipies oꝑa tua tan ꝙͣ grana diiudicare. ⁊ opera mea ꝓ ma gno reputare. B Que aūt eſt vera hūilitasᶻ certe nō curare fauores et ob locutiones hoīm. viā meā que oblita et neglecta eſt incedere. ſuꝑflua nō quere re. ſimplicioribus te ꝯformare. Si hanc viā diligis. tunc ſapiunt tibi ſpūalia. tūc paſſio mea et via ſanctoꝝ meoꝝ dulcis erit menti tue. Tūc intelliges ꝙͣtum de bitor es anīabus. quas regere ſuſcepiſti Ergo qꝛ iā in ſummitate rote aſcēdiſti duobus pedibus. potētia ſcꝫ ⁊ honore. Ideo ex potētia ē tibi cupiditas ⁊ ex ho nore eſt tibi ſuꝑbia. Propterea deſcende nūc hūiliando teip̄m mēte. ⁊ hūiles rogā do pro te orare Nā mittā tibi iuſticiam meā qͣſi fluuiū rapidiſſimū. et exigaꝫ a te nouiſſimū quadrantē. rōnem ſcꝫ ꝓ affe ctu. ꝓ cogitatu. ꝓ locutione ⁊ oꝑe Exi gam qͦꝫ aīas quas prouidētie tue cōmiſi. quas ego ipſe ſanguine meo redemi. Xp̄s loquens ſpōſe di p iiij Quartus. Liber. cit ꝙ quatuor iaculis. id eſt quatuor in crepatiōibus hic ꝯtentis. ſagittādi ſunt pct̄ores. Et tepidi vt cōpungant̉. et ad emendationē vite humiliter reducant̉. Capitulum. xcviij. Ilius loquit̉. A Ego da bo amicis meis qͣtuor iacula Prīo ſagittandꝰ eſt ille. qͥ altero oculo cecꝰ eſt Scd̓o qͥ altero pede claudꝰ eſt Tercio qͥ alia aure ſurdꝰ eſt. Quarto qͥ ꝓſtratus iacꝫ in terra. Ille igit̉ alio o culo cecꝰ eſt. qui mādata dei ⁊ oꝑa ſan ctoꝝ meoꝝ videt. ⁊ nō attēdit Uidꝫ v̓o delectabilia mūdi. ⁊ ꝯcupiſcit Hic talis ſagittandus eſt iſto modo. dicendo ei ſic Tu ſil̓is es lucifero. qui vidit ſūmā pul critudinē dei. ſed qꝛ īiuſte deſiderauit qd̓ non debuit. ideo deſcēdit in infernū. ad quē ⁊ tu deſcendes. niſi reſipueris. ex eo ꝙ intelligis p̄cepta dei. ⁊ ꝙ oīa tranſito ria ſūt in mūdo Ideo cōſultiſſimū ē tibi tenere certū ⁊ dimittere trāſitoriū. ne de ſcendas in infernum. Ille v̓o alio ped claudꝰ eſt. qͥ penitet ⁊ conterit̉ de pctīs cōmiſſis. ſed laborat ad acquirendū t̓re na cōmoda. ⁊ lucra que mūdi ſūt. hic ſa gittandus ē talit̓. Tu laboras ꝓ cōmo do corꝑis. qd̓ v̓mes ꝯmeſturi ſūt citius ideo labora fructuoſe ꝓ aīa tua. que ine ternū eſt victura. B Ille v̓o alia au re ſurdus ē. qui audire deſiderat verba mea ⁊ ſanctoꝝ meoꝝ. ſꝫ aliā aurē hꝫ aꝑ tā ad ſcurrilia. ⁊ ad ea q̄ ſunt mūdi. ideo dicat̉ ei Tu es ſil̓is iude. qͥ audiuit vna aure v̓ba dei. ⁊ ꝑ aliā exierūt. ideo non ꝓfuit ſibi ſermo auditꝰ. Propterea clau de aures tuas a vano auditu. vt ad ange licos cantꝰ poſſis ꝑuenire. Ille v̓o iacꝫ totus in terra qui terrenis implicat̉. ſed tn̄ cogitat ⁊ vellꝫ ſcire viā ꝑ quā ſe em dare poſſet. iſti dicat̉ talit̓. Tꝑus iſtud breue eſt qͣſi pūctus. pena v̓o inferni et̓ na. et gl̓a ſct̄ōꝝ ꝑpetua. Ideo vt ad vitā verā ꝑuenias. non ſit tibi moleſtū aliqͥd aſſumere gͣue ⁊ amaꝝ. qꝛ ſicut deꝰ piꝰ ē ſic eſt ⁊ iuſtus Quicūqꝫ igit̉ ſic ſagittatꝰ fuerit. ſi ſagitta de corde eiꝰ exierit ſang uinea. id eſt ꝙ iſte vere cōpungat̉ ⁊ pro ponat ſe emēdare. huic ego īmittā oleuꝫ gr̄e mee. qͣ oīa membra eiꝰ cōualeſcent. Xn̄s loquēs ſponſe cō querit̉ de iudeis crucifixoribꝰ. ⁊ cōque rit̉ etiā de xp̄ianis ꝯtemnētibꝰ eū. ⁊ eiꝰ caritatē. ⁊ iuſticiā. peccādo p̄ſumptuoſe et ſcient̓ ꝯtra mādataᵇ eius. et ſꝑnentes ſnīas excōmunicatiōis eccl̓ie ſub p̄textu mīe eiꝰ. ꝓpt̓ qd̓ cōminat̉ eis cū ira et fu rore iuſticie ſue. ¶ Eapitulum. xcix. Ater loquit̉. A Iſto tꝑe patiebat̉ filius meus. qui ap propinquāte iuda traditore ſuo. inclinauit ſe ad euꝫ. qꝛ iudas breuis ſtature erat. dās ei oſculū dicēs Amice ad quid veniſti? Et ſtatim alij rapuer̄t eū Alij traxerūt eū ꝑ crines Alij ſputis deturpabant eū Deinde loquebat̉ filiꝰ dicēs Ego reputor qͣſi v̓mis. q̄ qͣſi mor tuus in hieme iacꝫ. in quē trāſeuntes ex ſpuūt ⁊ calcanit in dorſo eiꝰ Sic fecer̄t michi iudei hodie qͣſi vermi. qꝛ abiectiſſi mus et indigniſſimꝰ ab eis iudicatus ſuꝫ Sic et xp̄iani ꝯtemnūt me. qꝛ oīa illa q̄ ꝓ caritate eis feci ⁊ ꝑtuli. reputāt ꝓ va nitate Calcāt qͦꝫ qͣſi in dorſo meo. qn̄ plꝰ timent et venerant̉ hoīem ꝙͣ me deū ſuū qn̄ iuſticiā meā reputant ꝓ nichilo. ⁊ in arbitrio ſuo ꝯſtituūt/ tpus ⁊ modū miſe rationis mee B Percutiūt qͣꝫ me qͣli in dētes. qn̄ auditis p̄ceptis meis ⁊ pal ſione mea. dicūt Faciamꝰ in pn̄ti quidqͥd delectat nos. et nichilominꝰ habebimꝰ celeſtia Si em̄ ꝑdere aut ineternū puni re nos vellet deꝰ. nō creaſſet nos. ⁊ noſ redemiſſet nos tā amare. Ideo ſentient iuſticiā meā. qꝛ ſicut nec minimū bonum erit irremuneratū. ſic nec mīmū malum erit īpunitū Cōtemnūt etiā me quaſi cō culcātes me. qn̄ nō attēdūt iudicia eccle ſie ſcꝫ excōmunicationē Ideo ſicut excō municati publice ab alijs deuitant̉. ſic ip ſi ſeꝑabunt̉ a me. qꝛ excōmūicatio qn̄ ſci Quartus. Liber. Liber. tur ⁊ ꝯtemnit̉. gͣuiꝰ nocet ꝙͣ gladiꝰ cor ꝑalis Ideo ego qͥ qͣſi vermis videor nūc reuiuiſcere volo ꝑ t̓ribile iudiciū meū. et veniā ſic terribilis. ꝙ vidētes dicent montibꝰ. cadite ſuꝑ nos a facie ire dei ps loquēs ſponſe di F cit ei. ꝙ ipſa ē qͣſi fiſtula ſpūſſancti ꝑ quā ip̄e dulcē ſonū faciet ī mūdo ad honoreꝫ ſuū. ⁊ vtilitatē gētiuꝫ ꝓpt̓ qd̓ ip̄e vult eā exͣ deargētare bonis moribꝰ ⁊ ſapīa. In tus v̓o deaurare vera humilitate. et co dis mundicia. ¶ Capitulum. C. Ilius loquit̉ ad ſpōſam. Tu debes eſſe qͣſi fiſtula. ꝑ quam fiſtulator dulcē facit ſonum Qui aūt poſſeſſor fiſtule eſt. deargentat eā exteriꝰ. vt videat̉ p̄cioſior Intus v̓o deaurat auro ꝑſeuerati Sic ⁊ tu. dear gētata debes eſſe hoīs moribꝰ ⁊ hūana ſapīa. vt intelligas qͥd debeas deo. qͥd ve ꝓxīo tuo. quid v̓o expedit aīe tue ⁊ qͥd corꝑi. ad eternā ſalutē. Intꝰ aūt debes eſſe deaurata ꝑ hūilitatē. vt ſcꝫ nulli pla cere appetas niſi michi. nec diſplicere ti meas hoībus ꝓpt̓ me. ¶ Deinde fiſtula tor tria facit fiſtule ſue. Primo inuoluit eā ſyndone. ne maculet̉ Scd̓o facit ei cooꝑtoriuꝫ. in qͦ cuſtodiat̉. Tercio facit cooꝑtorio ſeram. ne a fure auferat̉ Sic tu inuolui debes mundicia. vt nec affe ctu nec delectatiōe velis ampliꝰ inqͥnari ſed labora libent̓ vt poſſis eſſe ſola. quia corrūpit bonos mores ꝯuerſatio maloꝝ Sera v̓o eſt diligēs cuſtodia ſenſuū tu orū. ⁊ interioꝝ oīm. vt in oībus actibus tuis attēdas. ne aſtutia dyaboli decipia ris. Clauis v̓o eſt ſpūſſanctus. qui cor tuū aperiat ꝓut michi placuerit. ad ho norem meum. et hominum vtilitatem. Mater dei loquitur di ces. ꝙ cor filij ſui ē ſuauiſſimū mūdiſſimū et dulciſſimū. et intm̄ abundans carita te. ꝙ etiā ſi pctōr ſtaret ad portas ꝑditi qnis. ſi clamaret ad eū voluntate ſe emē di ſtatī liberaret̉. ꝑuenit̉ ad cor dei ꝑ hu militatē vere ꝯtritiōis ⁊ ꝑ deuotā ⁊ fre quentē conſiderationē eiuſdē paſſionis. ¶ Capitulum. Cj. Ater dei loquitur. Cor fili mei ē ſuauiſſimuꝫ qͣſi mel. et mundiſſimū qͣſi fons puriſſimꝰ. quia ab ipſo quidqͥd eſt v̓tutis ⁊ bonitatis. qͣſi a fonte ꝓcedit. Ipſe etiā eſt dulciſſimus. Quid em̄ eſt dulciꝰ homī ſenſato. ꝙͣ cō ſiderare caritateꝫ eiꝰ. in creatione ⁊ re dēptione. in labore ⁊ doct̓na. in gr̄a eiꝰ et patientia? Eius qͥppe caritas nō eſt fluida ſicut aqͣ. ſed extenſa et durabil̓. qꝛ caritas eiꝰ vſqꝫ ad nouiſſimū manet cū hoīe. intm̄. ꝙ ſi pctōr ſtaret ad fores ꝑdi tionis. adhuc ſi inde clamaret cū volun tate emēdandi ſe. eriperet̉. ¶ Itē ad ꝑ ueniendū ad cor dei ſunt due vie Prima eſt hūilitas vere ꝯtritiōis ⁊ hec inducit hoīem in cor dei. ⁊ in colloquium ſpūale Scd̓a via eſt cōſideratio paſſionis filij mei. q̄ remouet duriciā a corde hoīs. et facit currere gaudenter ad cor dei. Oſtēditur ſpōſe in vi ſione. iudiciū vniꝰ anīe cuiuſdā religioſi corā xp̄o iudicāte pro qͦ btā v̓go int̓pel lat quē dyabolꝰ de gͣuibus pctīs crude liter accuſat. ¶ Capitulum. Cij. Ater dei loquit̉ filio dicens A Querimonia mea ma gna ē. licet oīa ſcias. ſed ꝓpt̓ iſtā q̄ aſtat ꝓferā. Rndit filius, Michi om̄e iudiciū datū eſt. et oportꝫ me de ſin gulis iudicare. Uerū ad iudicē iuſtū no uē bona ꝑtinent. Primo attēte audire Scd̓o diſcernere ꝓpoſita Tercio volū tas velle iudicare iuſte. Quarto inqui rere. qͣ de cauſa litigat̉ Quīto inquirere qn̄to tꝑe lis durauerat. qꝛ gͣuius dānuꝫ eſt de iudicij dilatiōe. Sexto inquirere. qͣles teſtes. ſi ꝓbati. ſi affirmatiue ꝯiun cti. aut ſi alt̓ litigantiū hꝫ plures teſtes Septīo nō eſſe p̄ceps nec timidus in iu dicio. nec timere ptāteꝫ. aut dānū ſeu de honeſtationē. ꝓpt̓ veritatē: Octauo nō p v Quartus. Liber. curare p̄ces ſeu dona aliqͦrū. Nono eſſe equū in iudicādo. ſic iudicare pauperi ſi cut diuiti. Ita fratri et filio ſicut extra neo. non facere ꝯtra veritatē ꝓpt̓ aliqd̓ delectabile mūdi. Ergo mr̄ cariſſima di cito que vis Rn̄dit mater. B Duo certant int̓ ſe. ⁊ in eis ſunt duo ſpūs. in vno bonꝰ. ⁊ in alio malus Certāt v̓o de emptione ſanguīs tui. alt̓ ad occidendū alius ad viuificandū. In vno ē dilectio et obediētia. in ſcd̓o odiū ⁊ ſuꝑbia. Fac igit̉ iudiciū: Rn̄dit filius. quot ſunt te ſtes cū amico tuo. ⁊ qͦt cū aēlto? Rn̄dit mater. amicꝰ meus hꝫ paucos. alter v̓o multos hꝫ qͥ ſciūt veritatē. ⁊ audire cō temnūt. Rndit filius faciā iudiciū iuſtū Et mat̓ ait. Amicꝰ meus nō conquerit̉ ſufficit em̄ ſibi ſola ſui corꝑis ſubſtātia. ſed ego que dn̄a ſua ſuꝫ ꝯqueror. ne ma licia p̄ualeat. Rn̄dit filiꝰ Faciā que vis. Sꝫ ſicut ſcis. iudicium corꝑale p̄cedere dꝫ ſpūale. ⁊ niſi fuerit cōſummatū pctm̄ nō dꝫ aliqͥs iudicari. G Et mat̓ O fili. licet nos oīa ſciamus. tamē ꝓpt̓ aſtā tem quero. qd̓ et qͣle in iſto ſit iudicium corꝑale. qͥd v̓o ſpūale? Et filiꝰ. Iudiciū inquit corꝑale eſt. vt aīa eius celerit̓ diſ cedat a corꝑe. et manus eius fiat mors eius. Iudiciū v̓o ſpūale eſt. vt anīa eius ſuſpendat̉ in patibulo inferni. qd̓ nō eſt ex funibꝰ. ſed ex igne ardētiſſimo. quia ouis degenerans eſt a grege ſuo. Tunc vnꝰ de religioſis ſancti auguſtini. loque bat̉ ad iudicē dicens Dn̄e nichil tibi cū iſto. tu vocaſti eū ad quietē. et ipſe eam oblitus eſt. obedientia ſua fracta eſt. no mē eius ablatū eſt. et oꝑa eiꝰ nulla. Re ſpōdit iudex. Anīa eius nō eſt pn̄s in iu dicio. ad rn̄dendū. Cuius dyabolus dix it. Ego volo rn̄dere. ſi tu vocaſti eū a ꝓ cellis mūdi ad quietē. ego vocaui eū de altiſſimo vertice ſeu cacumine. in ꝓfun diſſimā foſſaꝫ. Obediētia eius promptiſ ſima eſt ad me. Nomē eius apud me eſt glorioſum Q Cui iudex Expone in quit qͥd notas Et demō dixit. faciā licet inuitus. Tu vocaſti eū de procellis cy rarū mūdi. ad requiē vite ſpūalis. qͣſi ad portū bonū. ſed ipſe reputat hoc qͣſi pro nichilo. qꝛ magis appetit ſollicitudines mūdi. Altiſſimus v̓o vertex eſt contri tio bona et ꝯfeſſio. hanc qͥ ꝑfecte tenet. ipſe loquit̉ tecū qui es potentiſſimus. ⁊ attingit ad tuā maieſtatē. De hoc v̓tice ſeu cacumīe altiſſimo ego p̄cipitaui eū qn̄ ipſe peccare ꝓponit vſqꝫ in finē Qn̄ pctā reputat ꝓ nichilo. et iuſticiā tuam pro vanitate. Profundiſſima v̓o foſſa ē gula ⁊ cupiditas. qꝛ ſicut foſſa profundiſ ſima nō de facili implet̉. ſic inſatiabilis ē cupiditas ſua. Nomē aūt eius erat mo nachus. et nomen monachi eſt cuſtodia ſui. et abſtinentia etiā a licitis. ſed hec in eo abolita ſunt. et iam vocat̉ ſaul. E Sicut em̄ ſaul receſſit ab obediētia. nā obedientia ſua fracta eſt. qꝛ ſicut due ex tremitates ligni fracti nō ꝯueniūt ꝓpt̓ putredinē eius. ſic nec deſideriū celeſte nec diuina caritas. que ſunt tamꝙͣ due extremitates ⁊ vniones obedieētie. con uenire pn̄t in obedientia ſua. qꝛ non obe dit niſi ad mundanā vtilitatē. et volun tatē ſuā ꝓpriā. et oꝑa ſua ſunt ſcd̓m oꝑa mea Quia licet ego nō lgā miſſā nec cā tem. nec faciaꝫ reliqͣ ſicut ipſe. tn̄ qn̄ oīa iſta facit ſcd̓m velle meū. tunc facit oꝑ mea. ⁊ dici pn̄t oꝑa mea Nā cū celebrat miſſas ex p̄ſumptione accedit ad te. et ex p̄ſumptiōe illa. īplet̉ maiori malicia mea Cātat etiā pro laude hoīm. ⁊ cū ego oſte do ei dorſum meū. ipſe dorſum ſuū v̓tit ad me Et qn̄ ego volo. v̓tit ventrē ſuū ad ventrē meū. id eſt omnē voluptatē ſuaꝫ ꝑficit ſcd̓m voluntatē meā. et oīa que fa cit cauſa pn̄tis vite ⁊ ꝓpͥe voluntatis ta cit. Ideo oꝑa eius ſunt oꝑa mea. Et Additio. ¶ Itē aīa eadē apꝑuit ceca et tremēs. quā ethiopes q̄daꝫ inſequebat vſqꝫ qͦ veniret ad iudice. qͥ reſidere vide bat̉ in throno. grādi multitudine aſtate Et dixit ethiops O iudex. iudica micijl aīam iſtā Iā ipſa em̄ ꝑſonalit̓ eſt pn̄s. ⁊ Quartus. Liber. iā p̄ceſſit iudiciū eiꝰ corꝑale Et addidit ethiops Tu inqͥt dixiſti. ꝙ manꝰ eius fie ret mors eius. hͦ iā factū ē. Et iudex. hoc duplicit̓ p̄t intelligi. aut qꝛ oꝑatio mala fuit occaſio mortis eius. aut qꝛ manꝰ eiꝰ corꝑalis abreuiabat vitam corꝑis eius. Rndit ethiops. vtrūqꝫ veꝝ eſt Nā vita impudica occidit aīaꝫ eius. ⁊ īpatientia aperuit vulnꝰ carnis eius qͦ mortuus ē Cui iudex. Tu inqͥt accuſaſti aīam iſtam pͥus. qꝛ ſequebat̉ in oībus velle tuū. ⁊ qꝛ p̄cipitabas eā de v̓tice altiſſimo. ⁊ qꝛ vē trē ſuū v̓tebat ad te. Ideo audiamus qͥd dicit ipſa anīa. Et iudex qͣſi vertēs ſe ad animā dixit O aīa. tu habuiſti rōnem di ſcernēdi int̓ bonū ⁊ malū Cur nomē ſa cerdotij honorificū ſtrauiſti ſub pedibus tuis? G Rn̄dit illa. Habui quidem rōneꝫ. ſꝫ magis ſequebar velle meū. diſ crdens ꝙ ſub ſpē tam modica. tāta mag nitudo occultaret̉. Dixit iudex ſcd̓o. Tu ſciuiſti ꝙ religiōis ꝑfectō eſt hūilitas et obedīa. cur ſub ſpe ouis ingreſſus es lu pus? Cur aīa inquit. vt effugerē obpro briū mūdi. ⁊ qͥetiorē ducerē vitā. Rndit iudex tercio. O frat̓ ſed nō meus. Si vi diſti exēpla ſanctoꝝ fratꝝ. ⁊ audiſti v̓ba ſctōꝝ. cur nō es illa ſecutus? Rn̄dit illa Nīa illa bona q̄ ego audiui ⁊ vidi. erāt michi odioſa ⁊ oneroſa. qꝛ ſtatui in corde meo. magis ſequi voluntatē meaꝫ ⁊ mo res meos. ꝙͣ mores ſanctoꝝ. ¶ Item iu dex dixit quarto. Nūquid nō frequenta bas ieiunia ⁊ or̄ones ⁊ ꝯfeſſiones? Cui aīa. Frequētabam ait ieiunia ⁊ or̄ones. ſed feci ſicut ille qui dixit mīma vt place at. ſed ne diſpliceat abſcōdit maiora H Cui iudex inquit. Nūquid nō legiſti. ꝙ quilibet hō dꝫ reddere rōnem. etiā de qͣ drante. hoc eſt de minimis? Tūc anīa qͣſi cū maxīo eiulatu ait Uere dn̄e legi ⁊ ſci ui in ꝯſcientia mea. ſed putaui mīaꝫ tuā eſſe ita magnā. ꝙ nolles eternalit̓ puni re. Ideo habui velle penitere in ſenectu te. ſed dolor et mors ita venerūt ſubito michi. ꝙ cū vellē confiteri ꝑdidi memo riam. ſed et qͣſi vinculo quodā erat mea lingua ligata. ¶ Tūc clamauit dyabo lus. O iudex. ecce mirabile video. anīa iudicat ſeip̄am Confitet̉ nūc infructuo ſe malū ſuū. et tn̄ ego nō audeo appone re ad eā manū mea. ſine iudicio tuo. Re ſpondit iudex. Factū eſt et conſūmatuꝫ. Quibus dictis. ethiops ⁊ anīa qͣſi colli gati diſparuerūt. et quaſi cū maxīo toni truo deſcēderūt. ¶ Itē dixit iudex. hec oīa in vno puncto facta ſunt. ſed ꝓpt̓ te vt intelligas vident̉ in tempore facta vt videas ⁊ ſcias ⁊ timeas iuſticiam dei. Orāte xp̄i ſpōſa vidit in viſione qualiter btūs Dyoniſius ora bat pro regno francie ad virginē mariā ¶ Capitulum. C. iij. Um eſſem orādo. vidi qualit̓ ad mariā virginē btūs dyoni ſius loquebat̉. dicens. Regina miſcd̓ie tu es. cui data eſt oīs miſcd̓ia. ⁊ mat̉ dei facta es propt̓ miſeroꝝ ſaluteꝫ. miſerere igit̉ regno francie tuo ⁊ meo. Tuo qui dē. qꝛ hitatores eiꝰ te ꝓ modulo ſuo ho norat Meo āt. qꝛ patronꝰ eoꝝ ſū. ⁊ ī me lnt fiduciā Tu qͥppe vides qͣnte aīe peri clitant̉ oī hora. ⁊ hoīꝫ corꝑa qͣſi beſtie ꝓ ſternunt̉ Et qd̓ gͣuiꝰ ē aīe qͣſi nix deſcen dūt in infernū. Cōſolare ergo eos ⁊ ro ga ꝓ eis. qꝛ dn̄a es ⁊ oīm adiutrix: Rn̄ dit mat̓ dei. Procedas ad filiū meū. ⁊ au diamꝰ ꝓpt̓ iſtā que aſtat qͥd̓ ipſe rn̄debit. Qater dei orat cū btō dyoniſio. ⁊ alijs ſctīs eundē filiū ſuuꝫ ꝓ regno frācie ⁊ ſuꝑ guerra iſtoꝝ duoruꝫ regū qͥ aſſimilant̉ duabꝰ beſtijs ferociſſi (mis. ¶ Capl̓m. C iiij. Ater loquit̉ ad filiū dicens ¶ A Bn̄dictꝰ ſis tu fili mi. Scribit̉ ꝙ ego dicebar bn̄dicta. que te portaui ī vtēo. tu v̓o rn̄diſti. ꝙ ille ē etiā bn̄dictꝰ. qͥ v̓ba tua audiret ⁊ ẜuaret illa Ergo fili. ego ſū illa q̄ v̓ba tua mēorit̓ in corde meo ẜuaui. Ideo reduco vnū v̓bū qd̓ dixiſti. ſcꝫ petro querenti ſi dimitte Quartus. Liber. ret peccāti vſqꝫ ſepties. rn̄diſti dimittē dū vſqꝫ ſeptuagies ſepties. Notans per hoc. ꝙ quotiens aliqͥs ſe hūiliat cū volū tate emendādi. totiēs tu paratus es da re mīam? Rn̄dit filiꝰ. Teſtimoniū tibi ꝑhibeo. ꝙ v̓ba mea fuer̄t radicata in te. ſicut ſemē qd̓ ſemīat̉ in pingui terra. dās ex ſe fructū centeſimū. Sic etiā v̓tuoſa opera tua. oībus faciūt leticie fructum Ideoqꝫ pete q̄ vis. B Rn̄dit mater Rogo te cū dyoniſio ⁊ alijs ſctīs tuis. qͦrū corpora in hac t̓ra iſtius regni fran cie ſunt. anīe v̓o in celo. miſerere iſti re gno Ego em̄ per ſil̓itudinē loquēdo pro pter iſta q̄ pn̄s eſt ſpū. video qͣſi duas be ſtias ferociſſimas. quamlibet de genere ſuo Altera em̄ cupidiſſima eſt deglutire que p̄t hr̄e. ⁊ qͦ plus comedit. eo magis eſurit. nec ſatiat̉ fames eiꝰ Beſtia vero ſcd̓a nitit̉ ſuꝑ oēs aſcendere Iſte beſtie hn̄t tria mala Prīo t̓ribilē vocē. Scd̓o ſūt plene ꝑiculoſo igne. Tercio q̄libet deſiderat alterius cor in ſe deglutire Et vna inqͥrit in dorſo alterius. detibus ſuis inuenire īgreſſū ad cor. vt mordēdo oc cidat. Atera v̓o hꝫ os an̄ pectꝰ alteriꝰ volens ibi inqͥrere ingreſſū ad cor Uox terribilis iſtarū beſtiaꝝ audit̉ longe. Et om̄s beſtie q̄ aꝑto ore veniūt. erūt ardē tes igne iſtaꝝ beſtiaꝝ. ideo cadēt in mor tē. Ille v̓o beſtie q̄ clauſo ore veniūt. p̄ uabunt̉ vellere ⁊ diſcedēt nude ¶ In iſtis duabus beſtijs intelligunt̉ duo re ges. ſcꝫ frācie et anglie. Rex alt̓ nō ſatia tur. qꝛ bellū ſuū eſt ex cupiditate Rex a lius nitit̉ aſcēdere. ideo ambe plene ſunt igne ire ⁊ cupiditatis. ¶ Uox beſtiarū eſt talis Recipe auꝝ ⁊ diuitias mūdi. vt nō ꝑcas ſanguī xp̄ianoꝝ. Quelibꝫ iſtarū beſtiaꝝ deſiderat alteriꝰ mortē. ⁊ ideo q̄li bꝫ q̄rit alteriꝰ locū ad nocēdū Ille v̓o q̄rit in dorſo nocere. qͥ iniuſticiā ſuā deſide rat audiri eſſe iuſticiā. et vt alteriꝰ iuſti cia diceret̉ eē iniuſticia Aliꝰ aūt q̄rit in pectore nocere cordi. qͥ ſcit ſe hr̄e iuſticiā et ideo facit multū damnū. nō curās de ꝑ ditiōe ⁊ miſeria alioꝝ. nec in ſua iuſticia hꝫ diuinā caritatē Ideo ergo querit in pectore ingreſſū. qꝛ ipſe maiorē hꝫ iuſti ciā ad regnū Et cū ipſa iuſticia hꝫ ſuper biā atqꝫ irā. Aliꝰ v̓o hꝫ minorē iuſticiā. ideo ardet cupiditate D Beſtie qͦꝫ alie que aꝑto ore veniūt. hij ſunt. qͥ ꝓpter cupiditate veniūt ad eos Hoꝝ ora apta implēt hij qͥ vocant̉ reges. ſꝫ ſūt veri ꝓ ditores Proijciunt nāqꝫ pecunias abun dant̉ ⁊ dona in ora ipſoꝝ. ⁊ ſic faciūt eos ardere ad bellū. vt cadāt in mortē Quo rū bona remanent. ⁊ corꝑa recipiunt̉ in terra. ⁊ corrodūt v̓mes dyabl̓i eoꝝ ani mas Et ſic iſti duo reges ꝓdūt multas aīas de filio meo. qͥ eas redemit ſanguine ſuo. Ille v̓o beſtie q̄ pͥuant̉ vellere. ſunt hoīes ſimplices. et qͥ ꝯtētant̉ de hoīs ſuis Qui hac intentiōe ꝓcedūt ad bellū. qꝛ credūt ſe hr̄e iuſticia. ⁊ bellū eſſe iuſtuꝫ Ideo priuant̉ velleribꝰ. id eſt corꝑibꝰ ꝑ morte Anīe v̓o eoꝝ recipiunt̉ in celum Ideo fili mi miſerere& Rn̄dit filiꝰ Quia oīa vides in me. dic iſta audiente que aſtat. que ē iuſticia vt reges iſti exau diant̉? Et mat̓ rn̄dit Ego inquit audio tres voces Prima eſt iſtoꝝ regū. quorū vnꝰ cogitat ſic Si hr̄em mea. nō curarē hr̄e alia. et timeo carere oībꝰ Et ex iſto timore ſcꝫ ꝙ timet obprobriū mūdi. con uertit ſe ad me dicēs O maria roga pro me Alter v̓o rex taliter cogitat. Utinā eſſem in ſtatu p̄ori. feſſus ſum Ideo ⁊ ip̄e ſe etiā ꝯuertit ad me. Scd̓a vox eſt co munitatis. que qͦtidie rogat me pro pa ce. Tercia vox eſt electoruꝫ tuoꝝ. qͥ cla māt dicentes. Nō ploramus corꝑa mor tuoꝝ. nō damna nō paupertatē. ſed aīaꝝ caſuꝫ que quotidie ꝑiclitant̉ Ideo o dn̄ꝫ roga filiū tuū vt anīe ſaluent̉. ꝓpterea o fili mi miſerere eis ¶ Rn̄dit filiꝰ Scrip tum eſt. ꝙ pulſanti aperiet̉. vocāti reſpc dendn̄ eſt. ⁊ petēti dabit̉ Sꝫ ſicut oīs qͥ pulſat extra hoſtiuꝫ eſt. ſic ⁊ iſti reges et tra hoſtiū ſūt. qꝛ me nō hn̄t in ſe. Tame propter te. petentibus eſt aperiendum. Quartus. Liber. Sp̄s loquēs ſpōſe di cit ei modū ꝑ quē debeat fieri pax int̓ re ges francie et anglie Ꝙ ſi ipſi reges nō obedierint gͣuiſſime punient̉. Ca. Cy Ilius loquit̉ Ego ſū rex me tuēdus ⁊ honorandus Ideo ꝓpt̓ p̄ces mr̄is mee. mittā ei. v̓ba mea. ego ſuꝫ pax v̓a ⁊ vbi pax ē. ib ꝓ certo ego ſuꝫ Sic igit̉ iſti duo rege frācie ⁊ āglie. hr̄e voluerit pacē. ego da bo eis ꝑpetuā pacē Sꝫ pax vera hr̄i nō poterit. niſi v̓itas ⁊ iuſticia diligāt̉ Ideo qꝛ alter regū hꝫ iuſticiā. placet michi vi ꝑ matrimoniū fiat pax. ⁊ ſic regnū ad l gittimū heredē ꝑuenire poterit Scd̓o volo ꝙ ſint cor vnū ⁊ aīa vna. in auger do fide ſcām xp̄ianā. vbi cōmodius fier poterit ad honorē meum. Tercio dep nāt intolerabiles exactiōes. ⁊ fraudul tas adinuētiones ſuas. et diligant anīa ſubditoꝝ ſuoꝝ. Si aūt ille rex qui nunc tenet regnū obedire noluerit. ſciat pro certiſſimo. ꝙ nō proſꝑabit̉ in factis ſuis Sꝫ in dolore finiet vitā. ⁊ regnū dimit tet in tribulationibꝰ Et filius ⁊ gener tio ſua erit in ira et obprobrio ⁊ ꝯfuſic̄ ita ꝙ om̄s admirabunt̉. Si aūt rex il qui iuſticiā hꝫ obedire voluerit. adiu bo eū. ⁊ pugnabo pro eo Si v̓o nō ob dierit. nec ipſe ꝑueniet ad deſideriū ſui ſed pͥuabit̉ obtentis Et pͥncipiū gaudio ſum. doloroſus exitꝰ obſcurabit. Uerun tn̄. qn̄ hoīes regni frācie aſſūpſerint ve ram humilitatem regnum perueniet ad ad legittimum he redem. et bonam pace Xp̄s dicit ſpōſe ꝙ nō timeat frangere abſtinentiā ꝑ obedīam pr̄is ſpūalis. qꝛ nō eſt pctm̄. Et etiā mo net eā ꝙ ſtet ſtabilis Et reſiſtat tēptati onibꝰ ꝯtinueª et ꝙ habeat volūtatē fir mā ꝑſeuerandi in bono exēplo v̓ginis marie ⁊ dauid et abrahe. Capit. Cv Iliꝰ loquit̉ A Cur times Nā etiā ſi quater in die come A deres. non tibi imputabit̉ ad pctm̄. ſi ꝑmiſſione eius feceris cui tene ris obedire Sta ergo ſtabil̓ Tu debes eſſe ſicut miles. qͥ ꝑcuſſus in bello diuer ſis vulneribus. reddit inimicis vulnera multa acriora Et eo ad pugnandū ē fer uentior. qͦ plus ab hoſtibꝰ appetit̉. Sic et tu. inimicū tuū debes reꝑcutere. et eē ſtabilis Et volūtatē rōnabilē debes hr̄e in bono ꝑſeuerandi Tūc aūt repercutis dyabolū. qn̄ tēptationi nō ꝯſentis. ſꝫ vi rilit̓ reſiſtis. vtputa. opponēdo hūilitatē ꝯtra ſuperbiā. ꝯtinentia ꝯtra gulā. Tūc v̓o es ſtabilis. cū in tēptatione contra deū nō murmuras. ſꝫ cū hylaritate oīa ſufferendo. ⁊ pctīs tuis oīa imputādo. re gratiaris deo Tūc v̓o voluntas tua eſt rationabilis. cū non deſideras p̄miū niſi ad voluntatē meā. cū te totā relinquis in manꝰ meas B Primū itaqꝫ bonū ſcꝫ repercutere hoſtē. nō habuit lucifer qui ſtatī conſenſit cogitatiōi ſue. ideo cō cidit irrecuꝑabilit̓. qꝛ ſicut nullum mali cie ſue hūit inſtigatorē. ita etiā nullū ha bebit recuꝑatorē Scd̓m bonū. ſcꝫ ſtabi litatē. nō habuit iudas. ſed fctūs deſpera tus. ſeip̄m ſuſpēdit Terciū bonū. ſcꝫ vo luntatē bonā. non habuit pilatus. qꝛ fer uentiorē voluntatē habuit ad placendū iudeis. ⁊ ad honorē ſuū. ꝙͣ ad me liberā dū. Sed pͥmū bonū. ſcꝫ reꝑcutere hoſtē habuit mat̓ mea. q̄ qͦt habuit temptamē ta. tot reddidit ⁊ reoppoſuit contraria. Scd̓m v̓o bonū habuit dauid. qui in ad uerſitate fuit patiēs. ⁊ in caſu ſuo nō de ſperās. Terciū bonū ſcꝫ voluntatē ꝑfe ctā habuit abraham. qui relicta patria. etiam filium vnicum immolabat. Hos igitur et tu iuxta vires tuas imitare. Xp̄s inducit ſponſam id eſt aīaꝫ ad ꝯſeruandū diligent̓ ſꝑ ꝯtri tionē purā. caritatē diuinā. ⁊ firmā obe dīam. ꝯtēnat etiā illos qͥ cōtēnunt obe dīaꝫ ⁊ abſtientiaꝫ Et bōaꝫ patīaꝫ. auiſat qͦꝫ hoīeꝫ ſpūaleꝫ ne paulatīe ſub ſpē lucis ꝑmittat īgroſſare ⁊ obcecare ꝯſcīaꝫ ſuā Quartus. Liber. ¶ Capitulum. Cvij Pparuit quidā angelꝰ mire ſpēi. ad quē alij āgeli viſi ſūt D ꝯloqͥ dicētes. A O amice cur offers deo nr̄o nūcē vacuā? Rn̄dit ille Licꝫ oīa ſciatis. tn̄ ꝓpt̓ iſtā q̄ aſtat lo quor Ego ex pn̄tia dei nr̄i nūqͣ ꝯtriſtor. qͥ volūtati eiꝰ ſic deſeruio ad ꝓfectū ani marū. ꝙ eiꝰ nunꝙͣ careo pn̄tia Cui et ſi nō offero nūcē dulcedinis. offero tn̄ a liqͥd delectabile. ſcꝫ clauē de auro puriſſi mo. vas argenteū. ⁊ coronā de lapidibꝰ p̄cioſis. Clauis v̓o ſignificat cōtritiōeꝫ purā pro pctīs. que aꝑit cor dei. ⁊ intro ducit peccatorē in cor dei Uas v̓o eſt di uina delectatio ⁊ caritas. in qͣ deus cum aīa ſuauit̉ reqͥeſcit. Corona ē obediētia firma ⁊ hylaris. hec em̄ tria deus meus reqͥrit ab aīa ſancta Sꝫ licet hec aīa cu ſtodie mee deputata. iſta tria ſpreuit. re pn̄to tn̄ iteꝝ deo illa que ei obtulit. et ni chilominꝰ honor ſuus erit Naꝫ clauis cōtritionis ē ei oneroſa. intm̄. ꝙ nec co gitare de ea velit. Uas v̓o diuine dilec tionis eſt ei ſic amaꝝ. ꝙ nullatenꝰ illud odorare p̄t. Qūo em̄ ei dulceſcere poſſꝫ ſuauitas ſpūalis. vbi radicata eſt volup tas carnis? Nō em̄ duo ꝯtraria bn̄ co ueniūt in vno vaſe Corona etiā obediē tie grauis eſt ei ad portandū. qꝛ ꝓpͥa vo lūtas tm̄ ei placet. ꝙ dulcius ei videt̉ ſe qui voluntatē ꝓpriā ꝙͣ dei. B Tunc angelus ꝯuertens ſe ad deū dixit. Ecce dn̄e vas clauis ⁊ corona. qͥbꝰ iſta aīa fe cit ſe indignā. et ideo cū teſta crepuerit. intus plena eſt luto. q̄ debuiſſet eſſe ple na melle ſuauiſſimo. In medio v̓o teſte iac et ſerpēs. Teſta igit̉ eſt cor. qd̓ cū ꝑ mortē crepuerit. plenū eſt deſiderijs mu di. que ſunt qͣſi lutū Serpēs aūt eſt anīa que lucidior eſſe deberet ſole. feruentior flāma. ſed fcā eſt ſerpēs plena veneno. nulli nociuo niſi ſibiip̄i ad perditionem ¶ Dn̄s aūt tūc locutꝰ eſt ſponſe dicēs Ego dico tibi ꝑ ſimilitudinē quandaꝫ. qūo ille ꝯſtitutus eſt. qͣſi ſi vnꝰ hō ſtaret et alt̓ eundo appropīquaret ei. Cūqꝫ am bo facies haberent alt̓ ad alteꝝ. dixit il le qͥ ibat. Dn̄e qͣſi vnū interſticiū eſt int̓ nos. oſtende michi viā ꝑ quā gradiar. qꝛ video te potētiſſimū abſqꝫ cōꝑatiōe. ſuauiſſimū abſqꝫ ꝯſideratione. optimum tamꝙͣ illū a qͦ eſt omīs bonitas. et ſine nullus eſt bonus Rn̄dit ille Amice mo ſtrabo tibi triplicē viā. que tn̄ ad vnuꝫ tendit. Hāc ſi ſecutꝰ fueris. petroſa eſt in pͥncipio. ſed in fine planiſſima Obſcu ra eſt in capite. ſꝫ lucida eſt in ꝓgreſſu. Amara ad tꝑus. ſed ſuauiſſima in fine? Rn̄dit ille. tm̄ oſtende michi viā. ⁊ libē ter ſequar eā Uideo em̄ periculū eſſe in mora. et damnū in errore vie. Fructum maximū ſi ſecutus fuero viā Ideo imple deſideriū meū. et oſtende michi viaꝫ ve ram. C Ego igit̉ creator oīm. ego ſum ille. qͥ ſto imꝑmutabilis et ineternū ſtabilis. Tūc aūt ille talis appropinqua bat michi. qn̄ me diligebat. ⁊ nichil ſicut me querebat Ego qͦꝫ verti facie meam ad eū. qn̄ in anīam eius immiſi diuinam ꝯſolationē. et mūdi gaudiū erat ei odio et omīs voluptas carnis Ego etiā oſtē di ei triplicē viā. nō loquēdo voce car nis. ſed inſpirando anīe ſue occulte. eo modo qͦ nunc inſpiro anīe tue in aperto Primo igit̉ oſtēdi ei. ꝙ eſſet obidīes mi chi deo ſuo et p̄latis ſuis. ſed ipſe reſpon dit michi intꝰ. cogitādo ſic in mēte ſua nō faciā inquit. qꝛ durus ē p̄latus ⁊ no caritatiuꝰ. ⁊ ideo nō valeo ei obedire. hylari volūtate Oſtēdi etiā ei ſcd̓am vi am. ſcꝫ fugere voluptatē carnis. ⁊ ſequi meā voluntatē diuinā Fugere crapula. et ſeqͥ abſtinentiā Hec em̄ vie ſunt q̄ du cūt ad ob edīam verā. ſꝫ ip̄e rn̄dit michi neqͣꝙͣ Natura qͥppe mea ē infirma. ideo comedā ⁊ dormia ad ſaturitateꝫ. loquaſ ad hn̄dum gaudiū. ⁊ rideā ꝓpt̓ ſolaciuꝫ mūdi On̄di etiā ei terciā via. ſcꝫ hr̄e pa tiētiā bonā ꝓpt̓ me deū ſuū. qꝛ hec ē q̄di cit ad abſtinentiā. ⁊ inducit ad obediaꝫ ſanctā. ſed ipſe rn̄dit michi. non faciam Quartus. Liber. Si em̄ illa ꝯtumelioſa michi ſuffero. ar guar ꝙ ſuꝫ fatuꝰ. ſi deſpectior ceteris fue ro in hītu. confūdar ab oībus Et ſi ī mē bris meis eſt deformitas. neceſſe eſt vt o pus meū aliqͥd placidū hoībus. hoc ſup pleat ⁊ recōpenſet Q Sic igit̉ ait do minꝰ. ego ⁊ ꝯſcīa ſua certabamꝰ. vſqꝫ qͦ elongās ſe a me. v̓tebat occiput ad me et nō faciē Sꝫ qūo v̓tebatꝰ ſcꝫ qn̄ volu it obedire in hijs tm̄ q̄ ſibi placuerunt: Et ſic voluit eſſe patiēs vt nichil minue ret̉ de amicicia mūdi Nūc aūt dyabolus laborat vt faciat eū totū cecuꝫ ⁊ mutū. ꝓponens ligare manꝰ eiꝰ. ⁊ pedes inuol uere. ⁊ ducere ad tenebras inferni. tūc aūt facit ip̄m cecū. qn̄ cogitat ſic. Deus redemit me paſſione ſua. nō ꝑdet me qꝛ miſericors ē. nec ſic diſtricte deus exami nat pctm̄. ſicut hō offendit oī hora. Ex iſtis probat̉. ꝙ fides ſua non eſt ſtabilis. Ideo inqͥrat in euāgelio meo. ꝙ ego ra tionē querā de v̓bis. ꝙͣto magis de operi bus. Inquirat etiā. ꝙ diues nō pro rapi na ſepultꝰ eſt in inferno. ſed qꝛ abuteba tur cōceſſis. Tūc v̓o facit eū dyabolus mutū. qn̄ audiēs exēpla amicoꝝ meoꝝ ⁊ verba dicit. nemo potēit nūc ſic viuere Ex iſto ꝓbat̉ ꝙ hꝫ modicā ſpē. ¶ Ego em̄ qͥ dedi amicis meis. ſic apte ⁊ caſte vi uere. ego ⁊ potens ſum iſti dare ſimilia. ſi in me ſpem hr̄et Tunc v̓o ligat ei dya bolus manꝰ. qn̄ aliqua pluſꝙͣ me diligit qn̄ feruentius implicat̉ mūdo. ꝙͣ honori meo Ideo attēdat. ne dū mūdo videt̉ in tendere. ſupplantet̉ ꝑ dyabolū. qꝛ ibi di abolus ponit hamū. vbi minus precaue E Tūc etiā innectit pedes. qn̄ cog tationes ⁊ affectiōes ſuas non attēdit qn̄ modū tēptationū ſuaꝝ non ꝯſiderat Quando ſic vtilitati proximi et carnis intendit. ꝙ de ſalute anime ſue non at tēdit. Propterea cogitet. qͥd ego dixi in euāgelio Ꝙ hō pones manū ad aratrū. non reſpiciat retro. ⁊ qui magis vtile in choauerit. nō retrocedat Tūc qͦꝫ dya bolus vincl̓m poīt ſuꝑ cor eiꝰ. qn̄ volūtatē eiꝰ ſic ad mala inclinat. vt cogitat et velit ī ſeculi honore eē. ⁊ in tali diſpo ſitione ꝑſeuerare. Ducit etiā eū ad tene bras. qn̄ cogitat talit̓ Utrū gl̓iam hēam vel ſuppliciū. modicū eſt michi cura Ue ei qͥ tales tenebras incurrit. Uerūtamē ſi ꝯuertere ſe voluerit ad me. occurram ei qͣſi pat̓. ſed qūoᵍ hn̄do ſcꝫ voluntatē fa cere ꝙͣtūcūqꝫ poterit. Sicut em̄ nō licꝫ filio hoīs reciꝑe. aliquā in ꝯiugiū. ꝯͣ vo luntatē ꝓpriam. ſic nec filio v̓ginis licet. Uolūtas em̄ eſt quoddā inſtrumentum ꝑ qd̓ caritas diuina introducit̉ in aīam Sicut em̄ molēdinarius volēs p̄ſcinde re lapides. pͥmo inqͥrit rimas vbi pͥmo imponit graciliora inſtrumēta. inde groſ ſiora. donec lapis diſſoluit̉. Sic ego q̄ro voluntatē bonā. in quā gr̄am meā infun do. deinde creſcente oꝑe. ⁊ voluntate ꝓ ficiente. ac creſcit ⁊ maior gr̄a mea. do nec cor lapideū cōuertit̉ ⁊ creſcit in cor carneū. ⁊ cor carneū in cor ſpūale F Declaratio. ¶ Hic fuit prior in ꝑtibꝰ ce cilie ꝓpe montē vulcanū. ad que facta ē iſta ſequēs reueuelatio. Additio. ¶ Fi lius dei loquit̉ Frater iſte mirat̉. qͣre apl̓i mei petrꝰ ⁊ paulus. in iſto loco cathacū bas tanto tꝑe iacuerunt. ⁊ qͣſi neglecti: Rn̄deo tibi. Scriptura aurea dicit. ꝙ iſrael diu ſtetit in heremo. qꝛ malicia ge tiū qͣrū terras poſſeſſuri erāt. nondū cō pleta fuit Sic etiam erat de apl̓is meis. Nōdū erat tꝑs gr̄e. qͦ corꝑa apl̓oꝝ meo rū exaltanda erat. qꝛ pͥus debuit eſſe tꝑs probationis. ⁊ poſtea coronatiōis. et qꝛ nondū erāt illi nati. qͥbus honor ille exaſ tationis apl̓oꝝ debebat̉ Nūc aūt potes querere Si aliquē honorē corꝑa eoꝝ ha bebāt eo tꝑe. qͦ corꝑa eoꝝ in puteo iacu erūt? Rn̄deo tibi. ꝙ angeli mei cuſtodie bant ⁊ honorabāt corꝑa illa btā. qꝛ ſicut locꝰ ille diligent̓ excolit̉ vbi roſe ⁊ plan te ſemīande ſūt G Sic iſte locꝰ catha cūbas. diu antea p̄parabat̉ ⁊ honoraba tur. de quo angeli ⁊ homīes letarentur Ideo dico tibi. ꝙ in mūdo ml̓ta loca ſūt Quartus. Liber. vbi corꝑa ſanctoꝝ requieſcūt. ſed non ſi milia huic loco. Nā ſi ſancti nūerarent̉. quoꝝ corꝑa repoſita hic fuerūt. vix cre deret̉. Ideo ſicut hō infirmꝰ ex bono o dore ⁊ cibo reficit̉. Sic hoīes veniētes ad hūc locū mente ſincera. recreant̉ ſpi ritualit̓. ⁊ recipiūt verā pctōꝝ remiſſio nē. vnuſqͥſqꝫ ſcd̓ꝫ vitā ſuā ⁊ fidē. ¶ Hic idē frat̓ ex v̓bis dn̄e Birgitte multū cō punctꝰ. audiuit tribus noctibꝰ vocē di centē. Feſtina feſtina. veni veni. ⁊ quar ta die infirmatus ſumptis ſacramentis rome defunctus eſt. Xp̄s loquēs ſponſe di cit ꝙ tres ſancti p̄ ceteris ei placuerūt ſcꝫ virgo maria. ioh̓es baptiſta. ⁊ maria magdalena laudat qͦꝫ diſcretioneꝫ abſti nentie ꝙͣ iſti tenuerunt In cibo et ſom no et veſtimento. ¶ Capitulū. Cviij Ilius loquit̉. A Tres ſan cti ſunt. qͥ michi p̄ ceteris pla cuerunt. ſcꝫ maria mat̓ mea iohannes baptiſta. ⁊ maria magdalena. Mat̓ igit̉ mea qn̄ et poſtꝙͣ nata fuit. ſic erat pulcra. ꝙ nulla erat in ea macula Qd̓ bn̄ cognoſcētes demōes. ſic egre tu lerūt ꝑ ſimilitudinē loquēdo. qͣſi ꝙ q̄daꝫ vox demonū tūc ſonuiſſet de inferno di cens Una v̓go tā v̓tuoſe ⁊ mirabilit̓ ꝓ cedit. ꝙ oēs ſuꝑat in terra ⁊ in celo. ⁊ ꝑ ueniet vſqꝫ ad ſedē dei. Sꝫ et nos. ſi ꝓce dimꝰ cōtra eā cū oībꝰ laqueis nr̄is. om nes ipſa diſſoluit. ⁊ ſicut ſtuppe rūpunt̉ ⁊ ſicut funes veteres diſſoluunt̉ Si v̓o venimꝰ cōtra eā cū oī malicia nr̄a ⁊ im mūdicia nr̄a. oīa reſcindit. ſicut fenū re ſcindit̉ a falcaſtro. Si aūt immittimꝰ ei voluptatē ⁊ mūdi delectationē. faciliꝰ oīa extinguunt̉. ꝙͣ ſcintilla a torrēte aqͣ rū. Nato v̓o iohāne baptiſta. ip̄e etiā di ſplicuit demonibꝰ. intm̄. ꝙ qͣſi vox q̄daꝫ ſonuit tūc de inferno dicēs. Natꝰ eſt pu er mirabilis Quid faciemꝰ? ſi ꝓcedimꝰ ꝯtra eū cū ſuꝑbia. ꝯtemnit audire nos et minꝰ vult ſuggeſtiōi nr̄e obedire. Si p̄tendimꝰ ei diuitias. v̓tit ad nos occi put. ⁊ renuit videre. ſi voluptateꝫ. quaſi mortuꝰ ē. ⁊ nō p̄t ſentire. B Qn̄ v̓o maria magdalena ꝯuerſa eſt. dixerūt d mones. qūo reducemꝰ eā. pinguē em̄ ī dā ꝑdidimꝰ? ipſa qͥppe intm̄ ſe aqͥs lacri maꝝ lauat. ꝙ nō audemꝰ aſpctm̄ nr̄m in eā infigere Sic tegit ſe bōis oꝑbꝰ. ꝙ i chil accedit ad eā de macl̓a. Sic feruēs eſt ⁊ calida in dei ẜuitio ⁊ ſctītate. ꝙ nō audemus ei aꝓpinqͣre Itaqꝫ iſti tres. ſic hūerūt aīaꝫ ſua qͣſi dn̄m. corpꝰ v̓o qͣſi ſer uū. qͦrū aīa tria hūit. Prīo nichil dilexit ſicut me deū ſuū. Scd̓o nichil facere vo luit ꝯtra me Tercio nichil omittere vo luer̄t. q̄ erāt dei Ergo ꝙͣuis iſti talē hūe rūt aīam. nō tn̄ ſpreuerūt corpꝰ ſuū. nec dederūt ei venenū ꝓ cibo. nec ſpinas ꝓ indumēto. nec iacuerūt in tumulo form caꝝ. ſꝫ habuerūt moderatā refectiōꝫ. ad honorē mei ⁊ ad aīe vtilitatē Ueſtimen tūqꝫ ad corꝑis oꝑimentū. nō ad ſuꝑbiā Somnū v̓o ad qͥeteꝫ. ⁊ lcm̄ ad alleuia tionē Ueruntū. ſi ip̄i ſciuiſſent michi pla cuiſſe. ⁊ ego dediſſeꝫ eis gr̄aꝫ. libent̓ oīa amariſſima recepiſſent in cibū. ⁊ ſpinas ꝓ veſte. ⁊ in tumulo formicaꝝ iacuiſſēt Sꝫ qꝛ ꝯſiderabāt me ī oībꝰ iuſtū ⁊ miſe ricordie. ideo ſicut ad corpꝰ fuerūt iuſti ꝑ refrenationē motuū illicitoꝝ. ſic ⁊ mi ſericordes ⁊ rōnabiles fuerūt ad indul gendū corꝑi. ne violētia laboris corpus rueret. et ne laboris vehemētia ſolueret̉ C Nūc igit̉ poteris q̄rere. cū ſctī he remite ⁊ antiqͥ illi pr̄es tantā gr̄am hūe rūt. ꝙ quidā illoꝝ nō comederūt niſi ſe mel in ſeptimana. alij vſi ſūt cibo ⁊ miſt rio angeloꝝ. qͣre iſtis nō dedi talē gr̄aꝫ? Rn̄deo tibi. illi ſctī pr̄es. tale ieiuniū ol tinuerūt triplici de cauſa. Primo ad ma nifeſtandū gratiā et potentiā meam. vt ſciāt homīes. ꝙ ſicut animā ſine corꝑali cibo ſuſtento. ſic etiam corpus ſine cibo ſi michi placeret. valeo ſuſtētare Scd̓o ꝓpter exemplū oſtendendū. vt ex eoꝝ ex emplo. diſcāt hoīes. ꝙ corꝑalis labor et Quartus. Liber. tribulatio trahit aīaꝫ ī celū Tercio ꝓpt̓ pctī vitationē. qꝛ voluptas carnis non refrenata. trahit hoīem ad penā. Ergo vt hoīes addiſcerēt cōtinentiā. ⁊ modū viuēdi. egoip̄e deus ⁊ hō ꝙͣuis ſine cibo viuere potuiſſem in mūdo. tn̄ cibo et ne ceſſarijs corꝑalibꝰ vſus ſum. vt hō in oī bus regratiet̉ michi deo ſuo. ⁊ ſolacium moderatum habeat in mundo. et perfe ctam libertatem cum ſanctis in celo. Qaria loquitur dicēs ꝙ hō ſpūalis poſtꝙͣ ꝯuertit̉ labore peni tentie caritatis ⁊ cōtritiōis ⁊ patientie redimere dꝫ pͥora tꝑa ꝑdita. ad hoc vt vacuas nuces nō offerat deo. Ca. Cix Aria loquit̉. vbi pn̄tant̉ do mīo nūces. qn̄qꝫ alique int̓ eas inueniūt̉ vacue. q̄ vt ac ceptabiliores fiant dn̄o impleri dn̄t. ſic etiā in ſpūalibus oꝑbꝰ eſt Multi faciūt plura bōa oꝑa ꝓpt̓ q̄ diminuit̉ pctm̄. vt nō incurrāt infernū. Attū an̄ illa bona oꝑa ⁊ int̓ ea. fuerūt multa vacua tꝑa. q̄ neceſſe ē vt oīa impleant̉. ſi tempꝰ labo randi fuerit. Sin aūt. ꝯtritio ⁊ caritas omīa ſupplent ¶ Sic maria magdalena obtulit nūces deo id ē oꝑa bona. int̓ qͣs nuces quedā erant vacue. qꝛ longa tꝑ hūit ad peccandū. ſed oīa illa ſupplebat iuuante tꝑe patientia ⁊ labore. Sꝫ ⁊ io hānes baptiſta obtulit nūces deo qͣſi ple nas. qͥ a iuuētute ſeruiuit deo. offerēs ei totū tꝑus ſuū. Apl̓i v̓o obtulerunt deo nuces qͣſi ſemiplenas. qͥ ante cōuerſiōeꝫ ſuā plura tꝑa hūerunt imꝑfecta Ego v̓o q̄ ſuꝫ mat̓ dei. obtuli nūces plenas ⁊ du ciores melle. qꝛ a iuuētute mea impleta fui gr̄a. ⁊ in gr̄a cōſeruata Ideo dico. ꝙͣuis pctm̄ dimiſſū ſit hoī. tn̄ tꝑa pͥus va cua dum homo tempus habꝫ redemi d bent. patientia et labore caritatis. Xp̄s inſtruit ſponſam qͣliter eſt differētia int̓ bonū ſpm̄ ⁊ illu ſionē dyaboli. et qūo eſpondendum eſt vtriqꝫ ¶ Capitulum. Cx. Ilius loquit̉ Qūo intelligē dijs ē ſpūs meus. cū duo ſint ſpūs bonꝰ ſcꝫ et malꝰ? Ego dicā tibi. Spūs meus eſt calidus. et fa cit duo bona. Primo facit nichil deſidera re niſi deū. Scd̓o dat ſūmaꝫ hūilitatē. et mūdi cōtemptū. Spūs v̓o malus eſt fri gidus ⁊ calidꝰ. frigidus. qꝛ oīa q̄ dei ſūt facit amara. Calidus ideo eſt. qꝛ hoīem ad carnis inclinat ad voluptate ⁊ mūdi ſuꝑbiā. ⁊ ad laudē ꝓpriā inſtigat affectū Ip̄e qͥpp blandꝰ veīt qͣſi amicꝰ. ſed ē qͣſi canis mordēs Uenit qͦꝫ qͣſi dulcis ꝯſola tor. ſed ē peſſimꝰ illaqueator Ideo cū ve nerit dicito ei. Nolo te qꝛ finis tuꝰ eſt malus Cū v̓o ſpūs bonꝰ venerit dicito Ueni dn̄e qͣſi ignis. ⁊ incende cor meuꝫ Nā licꝫ ego īdigna ſim hr̄e te. tn̄ ego ex mea ꝑte indigeo te. qꝛ tu nō eris melior propt̓ me. nec indiges meis. ſed ego ero melior per te. et ſine te ſum nichil. Milius loquitur ſpōſe I de tribꝰ legibꝰ. ſcꝫ eccl̓ie imꝑatoris ⁊ cō munitatis. ſed monet eam. ꝙ ipſa viuat ſcd̓ꝫ quartā legē. ſcꝫ ſpūalē diuinā. id eſt in hūilitate ⁊ firma fide catholica. ac ꝑ fecta caritate diuīa oīa poſtponēdo ꝓpt̓ deuꝫ. qꝛ ꝑ iſta acqͥrit̉ honor ſpiritualis ⁊ diuitie celeſtes in et̓na gl̓ia. Cap̄. Cxi. Ilius loqͥt̉ ſpōſe dicēs A Tres leges ſūt Una eſt ec A cleſie Scd̓a imꝑatoris Te cia ꝯmunitatis Iſte oēs leges ſcribunt̉ in pellibꝰ aīaliū mortuoꝝ. Sꝫ ē alia lex ſpūal̓. q̄ nō ſcribit̉ ī pellibꝰ. ſꝫ ī libro vite q̄ nūqͣ ꝑdit̉ nec vetuſtate corrūpit̉. nūq̄ hētur tedio. nec cū difficultate poſſidet̉ Oīs itaqꝫ lex bona. ordīari dꝫ ad ſalutē aīe. ⁊ ad p̄cepta dei ꝑficiēda. ⁊ ad deſide ria mala fugiēda. ⁊ ad bona oꝑa q̄ deſi derari diſcrete dn̄t q̄renda Nut āt in le ge que ſcribit̉ in pellibꝰ eſt vnū v̓bū. qd̓ dicit̉ obtinere aliquid. Ergo vt aliquis obtineat aliqua. vnum de quatuor eſt ne ceſſe Aut em̄ dat̉ alicui aliqd̓ donū. ꝓpt̓ Liber. Quactus. caritatē ⁊ familiaritatē expertā. aut ꝓpt̓ hereditatē. aut ꝓpter diuiſionē. aut pro pter hūilitatis et ẜuitutis opera impēſa. ¶ Similit̓ eſt de lege ſpūali Nā lex ſpūa lis eſt. deum intelligere et diligere et eo frui. et in hac lege eſt honor ⁊ ſpūales di uitie. ſcilicet creata oīa cōmutare ī crea torē. voluntatē propriā.: ꝓpt̓ deū relīque re. v̓tutes diligere. ⁊ ꝓ celo dare mun dū. B Itaqꝫ iſte diuitie obtinent̉ qͣ druplicit̓ Primo per caritatē Sicut em̄ dn̄s tꝑalis alicui tribuit dona ex carita te. licet nō p̄cedāt merita. ſic ego ex bo nitate mea creaui ⁊ redemi hoīem. et ſuꝑ porto quotidie. ⁊ ſuper ingratudīe eius honoro eū. Inſuꝑ et quicūqꝫ me diligit toto corde. et nichil niſi me deſiderat. ha bebit v̓tutē in terra que ſcribit̉ in corde digito dei. et honorē in celo. qui ſcribit̉ in libro vite. qui eſt vita et̓na. Scd̓o ob tinet̉ honor ſpūalis ꝓpt̓ hereditatē Ego quippe per hūanitatis mee aſſūptionē ⁊ paſſionē. hom̄i emi celū. et aperui here ditario iure Sicut em̄ homo hereditatē diuinā quodāmodo vendidit dyabolo. recipiendo pomū modicū in permutati onē pro delectatione eterna. cibū veti tū pro ligno vite. falſitatē pro veritate. Sic ego obediēdo pr̄i diſcerpſi litteram mobedientie. ꝑ amaritudine cordis mei ſatis feci pro dulcedine pomi. ꝑ morteꝫ meam promerui hom̄i lignū vite. per fi dē hūanitatis mee reduxi hominē. et in ſtitui omnē veritatē. Ergo quicūqꝫ cre dit v̓bis veritatis mee. et imitat̉ me hic per hereditatē obtīebit diuitias ſpūales et gr̄am meā. Tercio obtinetur honor ſpūalis propter diuiſionē. ſcilicet. qn̄ hō diuidit ⁊ ſeparat ſe ab om̄i delectatiōe de liciaꝝ carnaliū. ⁊ ꝯuertit voluptatē car nis in abſtinentiam. diuitias in pauper tatem. honoreꝫ in abiectionē. parentes terrenos in amicorum dei collocutionē viſionem mundi pro viſione dei. O Quarto obtinet̉ honor ſpūalis. ꝓpt̓ hūi litatis et ẜuitutis oꝑa. ſcꝫ qn̄ hō in ſerui tio dei ⁊ patiētia militat qͣſi miles validꝰ in bello. ſeruit in hūilitate ⁊ fidelitate q̄ ſi ſeruus. diſpenſat ſibi cōmiſſa miſericor diter ⁊ iuſte ſicut bonus diſpēſator. ⁊ vi gilat cōtra tēptationes ſicut bonus ſpe cultor. Hic eſt dignꝰ hr̄e honorē ⁊ ſpūa les diuitias. que nō ſcribunt̉ in pellibꝰ anīaliū ſed in aīa. qꝛ gͣdus triplicis legis ſcripte. vtilis eſt ad ꝑficienda iuſticiam. Sed lex ſpūalis ſuauis eſt ad fructū per cipiendū. ¶ Ergo filia. quere honorem ſpūaleꝫ obtinere ꝑ caritatē. ſcꝫ nichil di ligēdo ſicut me Quere ꝑ hereditatē. ſcꝫ credendo firmit̉ illa que p̄cipit eccleſia. Quere per oꝑa hūilitatis. oīa ſcꝫ facien do ꝓ honore meo. In lege quippe mea tu vocata es. ideo ⁊ lege meā ẜuare te neris. lex v̓o mea eſt. viuere ſcd̓m volū tatē meā Sicut em̄ bonꝰ clericꝰ viuit ſcd̓m legē eccl̓ie. ſic ⁊ tu viue ſcd̓m legē hūilitatis mee. cōformādo te amicis meis Nā oīs lex tꝑalis. partim tendit ad ho norē mūdi. et ꝑtim ad cōtemptum eius Mea v̓o lex ſola tēdit ad celeſtia. qꝛ an̄ me et poſt me. nullus plene intelligit qͣ lis ⁊ ꝙͣ gl̓ioſa eſt celeſtis regni ſuauitas ſicut ego et ille cui voluero reuelare Xp̄s loquitur ſponſe dicēs. ꝙ caueat diligent̓ a vicio ſuꝑbie ne extollat̉ de pulcritudine membrorum aut de bonis ſeu de ꝓgenie. Nā ſuperbꝰ ꝯparat̉ papalioni. qͥ habet alas latas e modicū corpus. ¶ Capitulum. Cxij Ilius loquitur ad ſponſam Noli turbari de ſuꝑbia iſtor R que cito trāſiet Eſt em̄ qd̓dā genus muſcaꝝ qd̓ vocat̉ papilio. hoc qꝫ latas alas ⁊ modicū corpꝰ Scd̓o multꝭ plices colores Tercio volat alte propi ſubtilitatē ſuā ⁊ leuitatē. ſed aſcendēs in aerem. quia modicū habet fortitudinis in corꝑe. cadit c̓itiꝰ in qd̓cūqꝫ ē viciniꝰ ſiue ad lapides ſiue ad ligna ¶ Iſtud ge nus muſcaꝝ ſignificat ſuꝑbos. qͥ hnt la tas alas et modicū corpꝰ. qꝛ mens eorū Quartus. Liber. intūeſcit ſuꝑbia. qͣſi pellis inflato vento Credūtqꝫ ſe oīa hr̄e ꝓ meritis ſuis. ⁊ p̄ ferūt ſe ceteris. arbitrātes ſe ceteris di gniores. qui ⁊ nomē ſuū extenderēt ꝑ to tum mundū. ſi poſſent Sed qꝛ vita eoꝝ breuis eſt qͣſi vnꝰ punctus. ideo cū nō re cogitāt cadunt. Scd̓o ſuꝑbi hn̄t multi plices colores ſicut papilio. qꝛ ſuꝑbiunt de pulcritudine mēbroꝝ. de bonis ⁊ de ꝓ genie. et iuxta omnē ſuꝑbie ſue adinue tionē mutāt ſtatum ſuū. ſed cuꝫ moriunt̉ nō ſunt niſi terra. Tercio ſuꝑbi cū in al tiſſimū gradum ſuꝑbie aſcenderint. pe riculoſe ⁊ in momēto cadunt in mortē. Ideo caue tibi a ſuꝑbia. qꝛ ipſa ſubtrahit faciē dei ab homīe. nec gratia mea ingre ditur ad eum. quem ipſa poſſidet. Xp̄s monet ſponſam ꝙ hūiliter viuat. nec curat de magna fa ma ⁊ noīe. qꝛ ipſe ad p̄dicandū euangeli um non elegit magnos doctores. ſed hūi les piſcatores. qui em̄ laborāt ad acqui rendū ſibi in hoc mūdo magnū nomē. in inferno grauit̓ punient̉. ¶ Cap̄. Cxiij Ilius loquit̉. A legat ſcri pturas qͥ voluerit. et inueniet ꝙ de paſtore feci ꝓphetaꝫ. ⁊ ſpū ꝓphetie repleui iuuenes et ydeotas Ue rū. ꝙͣuis nō om̄s receperint v̓ba mea ſa lutis. tn̄ vt īnoteſceret caritas mea. at pleroſqꝫ v̓ba mea ꝑuenerunt Similiter ad p̄dicandum euangeliū nō elegi docto res ſed piſcatores. ne gloriarent̉ de ſap entia ſua. et vt intelligāt om̄es. ꝙ ſicu deus in ſe eſt mirabilis et inexcogitabi lis. ſic ⁊ oꝑa eius inſcrutabilia ſunt. et in minimis maxīa oꝑatur. Omīs itaqꝫ ho qͥ vadit poſt mūdū ad hn̄dum gl̓iaꝫ eiꝰ et voluptatē ſuā ꝑficiendā. hic talis ma gnū onus imponit ſibi. ¶ Ecce dico ti bi exemplū de vno viro. Ip̄e toto deſide rio ibat poſt mundū. qͥ magnū nomē ac quiſiuit ſibi a mundo. ⁊ maximū onꝰ pctī impoſuit dorſo ſuo. Ideo magnum nomē nūc hꝫ in inferno. maximū v̓o onus ꝓ p̄ mio. excellētiorēqꝫ locū in ſupplicio Nā in locū illum quidā deſcēderunt an illuꝫ. aliqͥ cum illo. aliqui poſt eum Illi v̓o an eum deſcēderunt. qͥ eum ad maliciā ſuaꝫ dilatanda ꝯfortabant. auxilijs ⁊ cōſilijs ſuis. Cū ipſo v̓o deſcederunt retributio nes opeꝝ ſuoꝝ. Sꝫ illi deſcendent poſt eū. qui exēpla eiꝰ imitabunt̉ B Ideo pͥmi clamāt ad euꝫ qͣſi de p̄lio ⁊ dicūt. qꝛ obediſti ꝯſilijs nr̄is. ideo ardentiꝰ arde mꝰ de pn̄tia tua Propterea maledictus ſis tu. ſuſpēdio illo dignꝰ vbi funis non rumpit̉. ſed ignis manet ꝑpetuꝰ. Cōfu ſio qͦꝫ ſit tibi peſſima. pro ſuꝑbia ⁊ ambi tionē tua. Oꝑa v̓o eiꝰ clamāt ⁊ dicunt. O miſer. non potuit terra paſcere te cū fructu ſuo. Ideo concupiſti omnia. Au rum et argentum non valuerunt imple re deſiderium tuum. Ideo vacuus relic tus es ab omnibus. Propterea viuētes corui dilaniabunt animā tuam. que diſ cerpetur. ⁊ nunꝙͣ minuetur. liqueſcet ⁊ tamē viuet. ¶ Illi vero qui poſt eum deſcenderunt clamant. ve tibi quia na tus es. voluptas tua vertet̉ tibi in odiū dei. intm̄ ꝙ nolis vnū v̓bum lequi quo deijs poſſit conſolari Itaqꝫ ſicut in amo re et honore dei. eſt omnis conſolatio et delectatio bona et gaudium ineffabile quo et nos propter tui imitationem ſu mus indigni. Sic ſit tibi triſticia et diſ cordia de demonum ſocietate. deformi tas pro honore. ardor pro libidine. frigꝰ pro tui amore. nulla requies pro carnis conſolatione Inſuper et pro magno no mine quod indigna portaſti ſit tibi ma ledictio. pro ſede vero glorioſa ſit tibi de ſpectiſſimus locus. Ecce per ſimilitudi nem loquendo talia merentur. qui tali bus vltra conſtitutionem dei implican tur C Additio. ¶ Quidam miles ſemper ſtudebat inuenire nouos modos. et multos verbis et exemplis traxit ad perditionē. Hic idem inuidēs domine Birgitte. cum nō auderet iniu riā loqͥ ſibi ꝑ ſeip̄m. Incitauit quēdam Quartus. Liber. qui ſe fingebat ebriū. vt eidē dn̄e birgit te v̓ba contumelioſa loqueret̉̄ Qui qui dem dn̄e ſedenti in menſa dixit audienti bus magnatibꝰ. O dn̄a nimis ſomnias. nimis vigilas. expedit tibi bibere et plꝰ dormire. Nūquid deus reliquit religio ſos. et cū ſuperbis mūdi loquit̉? Uanū eſt v̓bis tuis dare fidē Illo itaqꝫ loquē te. circūſtantes volebāt vindicare in eū ſed dn̄a Birgitta prohibuit dicens. per mittite eum loqui. qꝛ deus miſit eū. Ego em̄ que in tota vita mea queſiui laudeꝫ meā. et blaſphemaui deū. quare non au am iuſticiā meā? Iſte em̄ dicit michi ve ritatem. Quod audiens dn̄s ille cōpun ctus eſt. et recōciliatus eſt dn̄e venit ro mam. et ibi laudabili fine quieuit. ℟p̄s mouet ſponſam. ꝙ caueat a cōuerſctione mūdialiū. que eſt qͣſi aſſatura dyaboli. v̓go maria etiā inſtruit eam. ꝙ in oībus oꝑibus ſuis vir tuoſis. habeat intentionē rectā. vt ſcili cet honor dei augeat̉. quia multi ſeruiūt deo opere. ſed intentio eoꝝ corrupta ob fuſcat omne bonum. ¶ Capitulum. Cxiiij. Ilius loquit̉. A Atten de tibi aſſatura dyaboli. quā dyabolus igne luxurie ⁊ cu piditatis decoquit. Ubi em̄ pinguēdo applicat̉ igni. nec eſſe eſt vt inde aliquid diſtillet. Sic ex cōuerſatione ⁊ ſocieta te mundialiū. ꝓcedunt pctā. ꝙͣuis autē ignoras ꝯſcientias oīm. tn̄ exteriora ſig na prodūt. qͥd in anīo latet intus. Item loquit̉ mat̓ Omīs actio tua ſit rationa bilis. et intentio tua recta. vt omne qd̓ agis. ea intentione facias. vt honor dei ꝑficiat̉. et vtilitas anīe delectationi cor poris p̄ferat̉. Naꝫ ml̓ti ſeruiūt deo oꝑe. ſed intentio corrupta obfuſcat om̄e bo nū. ſicut ꝑ exemplū intelligere poteris. ¶ Eſt quoddam anīal̓ qd̓ vocat̉ vrſus. hoc cū inedia afficit̉ ⁊ videt p̄dam deſi deratā. vnū pedē infigit prede. et cū alio querit vbi figat eundē pedē fortit̉. ne p̄ da ſibi euadat aut forte ſubtrahatur. do nec comedat ⁊ vertat eā ad voluntatē ſuā. Hic vrſus ſine intermiſſione reſpicit predā. nec querit aurū. nec redolentes herbas ⁊ arbores. ſed ſolūmodo locum abſconditū ⁊ ſecurū. ſeu quoddā obſta culū. vt ſecurius ⁊ fiducialius teneat p̄ dam quam accepit. B Sic multi. ſeruiūt michi orationibꝰ ⁊ ieiunijs ex ti more quodā. qꝛ conſiderāt penā horribi lem. et mīam meā magnā. Querunt me oꝑbus exterioribꝰ aliqͥbus. ſed volūta te faciunt contra mandata filij mei Nā ſicut vrſus ſic ⁊ iſti. totā intentionē hn̄t ad caris voluptatē ⁊ cupiditatē mūdi ſed quia timent amiſſioneꝫ vite ⁊ ſuppli ciū futurū. ideo ſeruiūt michi ea intenti on. ne amittant gratiā et incurrant pe nam. Et hoc bn̄ patet. qꝛ nuuꝙͣ conſide rant paſſionē filij mei. que eſt tanꝙͣ au precioſiſſimū. nec imitant̉ vitas ſanctoꝝ qui ſunt tanꝙͣ lapides p̄cioſi. nec atten dūt dona ſpūſſancti tanꝙͣ herbas oderi feras. nec relinquētes ꝓpriā volūtatem faciūt volūtatē filij mei. ſꝫ ſolūmodo in niti volūt vt fiducialius peccēt. ⁊ vt ꝓ ſperent̉ in mūdo. Quoꝝ retributio bre uis erit. qꝛ de frigido corde eorū ꝓceſſit opus Et ſicut vrſus ꝯſumpta preda. nō curat de firmamētto pedum qd̓ habuit. Sic veniēte hora finis ⁊ cōpleta volup tate carnis. modicū valet eis firmame tū meū. qꝛ nō reliquerūt voluntatꝫ ſuā vt facerent meā. nec caritate me queſie rūt ſꝫ timore Ueruntū ſi ꝑfecte corrigit̉ volūtas. opꝰ citiꝰ renouabit̉. ⁊ volūtas bona ſi opꝰ defuerit ꝓ oꝑe reputabitur G Additio. ¶ Hic fuit p̄poſitus qͥ ad velle ſuū vixit. qͥ veniēs romā. ml̓tū lau dabiliter correxit vitā ſuam. Qui cū viſ taſſꝫ montē garganū ⁊ ſanctū nicolaū. et rediſſet ad dn̄am cuiꝰ ꝯſilio totus ſte tit. dixit inter alia ſe multuꝫ mirari. qre illa magna ⁊ famoſa ciuitas Sipontina vbi tot ſctōꝝ corꝑa quieſcūt. deſtructa Quartus. Liber. erat. ¶ Tunc ſequenti die filius dei ap parens. dixit domine. Ille amicus tuus mirat̉ de ciuitate que deſtructa eſt. Ue re filia. hoc meruerūt peccata inhabitā tiū Naꝫ etiā alie ciuitates meruerūt cō ſimilia. ſed vnus amicus meꝰ habitabat ibi. qui perfectam habens ad me carita tem. cōtinuo increpabat ⁊ impugnabat mores eorum. qui videns obſtinationem eoꝝ rogabat me cū lacrimis. vt magis deſolaretur locus. ꝙͣ tot anime quotidie periclitarent̉. Ego vero videns lacri mas eius. et quia nullus ſe perfecte po neret ad placandū me. permiſi ea fieri q̄ nunc audiunt̉. ¶ Cui illa. O inquit do mine dolendum eſt. ꝙ multorū etiaꝫ bo norū reliquie et corpora. iacent ibi tanꝙͣ immūda et ſine muro. D Reſpōdit xp̄s Sicut ego habeo anīas electorum meorū in meipſo. ſic etiam curā habeo de reliquijs amicoꝝ meorū que theſaurus meus ſunt. donec recipiant duplicia eis repromiſſa. ¶ Item loquebat̉ domina. O domīe mi cariſſime. Ego credo ꝙ il li loco ſiponti. multe gr̄e et remiſſiones conceſſe fuerāt a pontificibus. Nūquid quia muri deſtructi ſunt etiā gratie abo lite ſunt? Reſpōdit xp̄s Quis locus ſan ctior eſt iheruſalem. vbi ego ipſe deꝰ im preſſi veſtigia mea? Quis locus nūc de ſpectior. qui ab infidelibus inhabitatur et conculcat̉? Attamen quicunq̄ in ihe ruſalem veniunt. eandem priorem gr̄am inueniant et remiſſionem. Simile eſt de loco iſto. quicūqꝫ venerit ad eū ex cari tate et perfecta voluntate. participabit̉ eadem gratia et benedictione. quam ci uitas illa habuit tempore quo ſtabat in gloria ſua. propter fidem aduenientium et laborem caritatis. Xn̄s loquēs ſponſe de modo liberationis cuiuſdam vemoniaci dicit ei. ꝙ ſicut corpꝰ hꝫ mēbra extra cor ꝑalit̓. ſic ⁊ aīa hꝫ etiā mēbra intus ſpūali ter. et declarat illa dn̄s valde pulcre. ¶ Capitulum. Cxv. Ilius loquitur. A Tu es quaſi quedam rota. que p̄ceden I tem ſequitur. Sic tu volunta tem meā ſequi debes. Dixi tibi prius de quodaꝫ. cuiꝰ animā dyabolus poſſidet. nunc dicam tibi in quo mēbro captiua tus eſt. ¶ Ego ſuꝫ ſimilis homini qui di cit lictori ſuo. Tres ſūt in domo tua cu ſtodie. In prima ſunt illi qui digni ſunt carere vita. In ſcd̓a ſunt illi. qui priuan di ſunt aliquo membroꝝ. In tercia ſtāt illi. qui flagellandi ſunt et priuandi cute Cui dicit lictor. Domīe ſi aliqui priuan di ſunt vita. alij mutilandi et flagellan di. cur differtur iudicium? Si enim citi us iudicarentur. obliuiſceret̉ eorum do lor. Reſpondit dominꝰ. Illa que ego fa cio. ſine cauſa non facio. Nam qui p̄uan di ſunt vita. expectandi ſunt ad tempus vt boni videntes miſerias eorum melio res fiant. et mali timeant et de cetero fi ant cautiores. Qui vero mutilandi ſūt. neceſſe eſt vt tribulent̉ prius. quatinus retractent in corde ſuo mala que fece rant. et doleant de cōmiſſius. Qui aucē flagellandi ſunt. etiam debent dolore ꝓ bari. vt cognoſcāt ſe in dolore. qui ſe ne glexerunt in leticia. et tāto ſollicitius ta lia committere caueant. quo laborioſiꝰ ſunt liberati. B Ego igit̉ ſum dn̄s ille. qui dyabolum habeo tanꝙͣ lictorē. ad vindictam maloꝝ iuxta merita ſingu lorum. cui poteſtas ſuꝑ animā iſtius da ta eſt. ſed in quo membro. indicabo tibi nūc. Sicut em̄ corpꝰ per mēbra diſpoſi tum eſt extra. ſic anima diſponi debꝫ ſpi ritualiter intus. Nam ſicut corpus habꝫ medullam. oſſa et carneꝫ. in carne vero ſanguinem. et carnē in ſanguine. ſic ani ma debet habere tria. memoriam ſcilicꝫ et conſcientiam. et intellectū. Sunt em̄ quidam qui ſublimia intelligunt de ſcrip turis. ſed nullā habent rōnem. hijs defi cit vnū mēbrum. Alij vero ſunt. qui ra tionabilem habent conſcientiaꝫ. ſed nul q j Quartus. Liber. lam intelligentiaꝫ. Alij vero hn̄t intelle ctum. ſed non memoriaꝫ. et iſti grauiter infirmant̉. ſed illi ſani ſunt in anima. qui rationē habent ſanam et memoriā et in tellectum. ¶ Item corpus hꝫ tria receptacula. Primū eſt cor. ſupra qd̓ eſt vna mēbrana gracilis. defendens ne ali quid immūdum attingat ad cor. Si em̄ minima macula ad cor attīgeret. ſtatim homo moreret̉ Scd̓m receptaculuꝫ eſt ſtomachus. Terciuꝫ ſunt viſcera ꝑ que purgantur nociua. Sic etiam ania ſpiri tualiter tria debet habere receptacula Primū eſt deſiderium diuinū tanꝙͣ cor vt anima nichil feruētius deſideret ꝙͣ m deum ſuū. Alioquin ſi aliquis prauus af fectus ꝙͣuis mīmꝰ intrauerit. ſtatim ani ma maculatur: Secundū eſt ſtomachꝰ id eſt diſcreta diſpoſitio temporū ⁊ ope rum. Sicut enim omīs cibus liqueſcit ⁊ digeritur in ſtomacho. ſic omne temp et cogitatus et opus. ſcd̓m diuinam cō ſtitutionē diſponat̉. ordinate vtiliter et ſapienter: Tercium receptaculum ſunt viſcera. id eſt diuina ꝯtritio. per quam purgantur immūda. et cibus diuine ſa pientie melius ſapit. Q Item corpꝰ habet tria quibus ſe promouet. ſcilicet caput manus et pedēs. Caput notat di uinā caritatem. Sicut em̄ in capite ſunt omnes quinqꝫ ſenſus. ſic in diuina cari tate dulciter ſapit anime. quid quid dici tur et audit̉ et videtur de deo. quidqͥd et iubetur conſtanter adimplet̉. Itaqꝫ ſicut ſine capite homo eſt mortuus. ſic ſi ne caritate mortua eſt anīa ad deum. cū ius vita deus eſt. Manꝰ vero anime ſig nificant fidem. Sicut enim in manu plu res ſunt digiti. ſic ſunt in fide multi arti culi. ꝙͣuis ſit vna fides Itaqꝫ ꝑ fidē om nis diuina voluntas perficitur. et omni operi bono ip̄a cooperari debet. Sicut enim per manus opus fit ab extra. ſic ꝑ fidem ſpūſſanctus operatur intus Ipſa quippe fides eſt ſuſtentamentum omniū virtutum. quia vbi fides nō eſt. annichi latur caritas et bonū opus. F Pe des vero anime ſunt ſpes. per hanc em̄ anima procedit ad deū. Sicut enim cor pus procedit pedibꝰ. ſic anima diuini de ſiderij paſſibus et ſpei. appropīquat deo Cutis vero que eſt ſupra omnia mēbra ſignificat conſolationeꝫ diuinā. que an mā imperturbabilē conſolat̉. Et ꝙͣuis dyabolo permittat̉ quādoqꝫ perturba re memoriā. quandoqꝫ manus et pedes. tamē deꝰ defendit ſemꝑ animā quaſi pu gil. et conſolat̉ eam quaſi pius pater. et quaſi medicus medet̉ ne moriat̉. ¶ Ita qꝫ anima iſtius hominis de quo tibi dixi. tunc captiuata fuit. quādo digna fuit p̄ uari manibus propter fidei inſtabilita tem. quia non habuit fidem rectā. ſed qꝛ iam eſt tempus miſerendi duplici de cau ſa Primo propter caritatē meā. Secū do propter p̄ces electorum meoꝝ Ideo amicus meus legat ſuper eū prius dicta verba. tria vero ille facturus eſt. Prīo reſtituat male acquiſita. Scd̓o ꝓcuret ſibi abſolutionem de romana curia. de in obedientia ſua. Tercio ꝙ ante abſoluti onem non recipiet corpus meū in ſacra mento cōmunionis. Xp̄s conqueritur ſpō ſe de gentibus et iudeis. et permaxime de malis xp̄ianis ex eo ꝙ ſancta ſacramē ta non recipiūt deuote et munde ſicut de cet. et ex eo ꝙ negligunt creationē et re dēptionem. et diuinam conſolationem. ¶ Capitulum. Cxvj. Ilius loquit̉. A Ego lo quor tibi per ſimilitudine. qua ſi eſſent tres homīes Primus diceret Ego nec credo te eſſe deuꝫ nec hominē. et hic talis eſt gentilis. Scd̓us id eſt iudeus. credit me eſſe deū. ſed non hominē. Tercius. id eſt xp̄ianus. credit me deū eſſe ⁊ hominē. ſed nō credit ver bis meis. ¶ Ego ſum ille ſuꝑ queꝫ vox patris audiebat̉. Hic eſt filius meꝰ dile ctus. ⁊t̓. Ideo cōqueror ex ꝑte deitatis Quartus. Liber. mee. ꝙ homines nolūt me audire Ego clamabam et dixi. Ego ſum principiū. ſi creditis michi habebitis vita eternam ſed cōtempſerūt. Ip̄i viderunt potentiā oeītatis mee. quādo ſuſcitabā mortuos. et multa alia. et tamē non attenderunt Conqueror etiam ex ꝑte humanitatis. quia ea q̄ in ſancta eccleſia inſtitui. nul lus curat. B Ego quippe poſui in eccleſia quaſi ſeptem vaſa. quibus om̄s purificarentur Inſtitui em̄ baptiſma in purgationē originalium peccatoꝝ Criſ ma in ſignū diuine recōciliatiōis. Oleū ſctm̄ in robur cōtra mortē. Penitentiā in remiſſionem oīm peccatoruꝫ. Uerba ſancta. Quibus ſacramēta ſanctificarē tur ⁊ inſtituerent̉. Sacerdotiū in digni tatē et recognitionē et rememorationē diuine caritatis Coniugiuꝫ in cordium vnionē. Hec recipi debēt cū humilitate. cuſtodiri cū puritate. erogari ſine cupi ditate. Sed iam ſuſcipiunt̉ cū ſuperbia cuſto diunt̉ in vaſis immundis. erogant̉ cū cupiditate. ¶ Cōqueror etiam. ꝙ ſalute hominū natus et mortuus fui. v ſi hō nollet me diligere qꝛ creaui eū. ſal tem diligeret me quia redemi eū. Sed nunc homīes eijcint me de corde ſuo qͣ leproſum. et abhominant̉ me quaſi pan nū immundū. ¶ Cōqueror etiā ex ꝑte deitatis. ꝙ conſolationē eiuſdē deitatis hoīes nolūt. et caritatē eiꝰ nō attēdūt Audiuit ſponſa ꝙ ve re deſiderantibus deū ipſe ſtatim occur rit. ⁊ cōſolat̉ eos quaſi pius pater. ⁊ dif ficilia facit eis facilia. ¶ Cap̄. Cxvij Uodam legente pat̓ noſter. audiuit ſponſa qūo tunc ait A ſpūs. Amice rn̄deo tibi ex ꝑ te deitatis. ꝙ habebis hereditatē cū pre tuo. Scd̓o ex ꝑte hūanitatis. ꝙ eris tē plum meū. Tercio ex ꝑte ſpūs. ꝙ nō ha bebis tēptatiōes ſupͣ id qd̓ poſſis ferre Pater em̄ defendet te. hūanitas aſtabit tibi. ſpūs inflammabit te. ¶ Sicut em̄ mater quando audit filij ſui vocē. occur rit ei gaudent̓. et ſicut pater vidēs filiū operantem. occurrit ei in media via. et ſubleuat cum eo onus. Sic ego amicis meis occurro. ⁊ oīa difficilia facio eis facilia. et portare cuꝫ hylarite. Et ſicut aliquis videns aliqͥd delectabile. nō cō ſolat̉ niſi viciniꝰ appropinquet. Sic ego deſiderantibus me appropinquo Xp̄s loquitur ſpōſe di cens. ꝙ illos trahit pater ad ſe eorū bo nā voluntatē perficiendo in bono. quos videt voluntatē malā cōmutare libent̓ in bonā cū deſiderio emendādi cōmiſſa. ¶ Capitulum. Cxviij. Ilius loquit̉. Qui michi ſocia ri voluerit. debet voluntatem A ſuā cōuertere ad me. ⁊ penite re de cōmiſſis. et tunc trahit̉ ad perfecti onem a patre meo. Illuꝫ quippe trahit pater. qui voluntatem malam mutās in bonam. libenter deſiderat emēdare cō miſſa. Sꝫ quomodo trahit pater? certe voluntatē bonam perficiendo in bono. niſi em̄ affectus eſſet bonus. pater non haberet quid traheret. ¶ Sed qͥbuſdaꝫ ſum ita frigidus. ꝙ nullo modo via mea placet eis. Alijs vero ſum ita calidus ꝙ ſi aliqua bona debent facere. vident̉ ꝙ quaſi ſint in igne Alijs ſum ita dulcis ꝙ nichil niſi me deſiderant. Hijs ego da bo leticiam nunꝙͣ finituram. Qater narrat hic ſep tem bona que ſunt in xp̄o. et ſeptē cōtra ria que rependebant̉ ei ab hominibus ¶ Capitulum. Cxix. Ater loquit̉ Filius meꝰ ha bet ſeptē bona. Eſt em̄ po tentiſſimus. quaſi ignis om nia cōſumens. Scd̓o ſapientiſſimus. cu ius ſapientiā nullus valet cōprehendere. ſicut nec haurire mare. Tercio fortiſſi mus quaſi mōs immobilis. Quarto vir tuoſiſſimus ſicut herba apiaria Quinto eſt pulcerrimus qͣſi ſol ſplendens. Sex q ij Quartus. Liber. to iuſtiſſimus. quaſi rex nulli parcens cō tra iuſticiā Septimo pijſſimus ſicut do minꝰ dās ſeip̄m ꝓ vita ſerui ſui. ¶ Ecō tra ipſe pertulit alia ſepteꝫ. Nam ꝓ po tentia. factus eſt quaſi vermis. Pro ſapi entia. reputatus eſt inſipiētiſſimus. Pro fortitudine. quaſi puer faſciolis ligatus. Pro pulcritudine. quaſi leproſus: Pro virtuoſitate. ſtabat nudus ⁊ ligatꝰ P iuſticia. reputabatur mendax. Pro pi tate. mortuus eſt. Xp̄s dicit ſpōſe ꝙ due ſunt delectationes. ſcilicet ſpūalis et car nalis. ſpiritualis delectatio eſt quandē anima delectatur in beneficijs dei. ¶ Capitulum. Cxx. Ilius loquit̉. Int̓ me ⁊ illuꝫ eſt quedam membrana. pro qͣ non delectat eū dulcedo mea quia aliqͥd delectat eū preter me. ¶ Et ſponſa que hec audiebat. ait ad dominū Nunquid aliꝙͣ delectationem vnꝙͣ ha bere poterit? Reſpondit dominus Du plex eſt delectatio. ſcilicet ſpiritualis ē carnalis. Carnalis vel naturalis dele ctatio eſt. quādo neceſſitate requirente refectio ſumitur. in qua ſic homo debet cogitare. O domine. quia iuſſiſti nos re fici ad ſolam neceſſitateꝫ. laus tibi ſit. et da michi gratiam. vt in ſumptione non ſubrepat michi peccatuꝫ. ¶ Si vero tē poralium bonorū delectatio oriatur. co gitet homo taliter. O dn̄e. omnia terre na non ſunt niſi terra ⁊ tranſitoria Ideo da michi ea ſic diſponere. vt de omībus ſciam tibi reddere rationē. Spūalis de lectatio eſt. quando anima delectat̉ in be neficijs dei. et temꝑalibus vtitur ⁊ oc cupatur inuitus. et ad ſolā neceſſitateꝫ ſed membrana tunc frangit̉. quando de eſt dulcis anime. et timor eius cōtinuu eſt in mente. Ꝙ nō habitus ſed vir tus obediētie et obſeruantie regularis facit monachū. Et ꝙ vera cordis cōtri tio cum propoſito emendādi. eripit aīaꝫ de manu dyabl̓i licꝫ nō ꝑfecte peniteat ¶ Capl̓m. Cxxj Pparuit dyabolus ⁊ dixit. A Ecce auolauit mo nachus. et ſola remanet effi gies Et dominus ait ad eū. Expone in quit quē notas. Rn̄dit dyabolꝰ. hoc fa ciā. ſed inuitus. Monachus verus ē cu ſtos ſui. huius habitus eſt obedientia et obſeruantia profeſſionis ſue. Sicut em̄ corpus tegitur veſte. ſic anima v̓tutibꝰ Ergo non valet habitꝰ exterior. niſi in terior ſeruetur. quia monachū nō facit veſtis. ſed virtus. ¶ Hic monachꝰ auc lauit quando cogitauit ſic. Ego cognoſ co peccatum meū. et emendabo de cete ro. nūꝙͣ amplius peccaturus gratia dei ex iſta em̄ voluntate receſſit a me. et iā eſt tuus. ¶ Cui dominus. Qūo inquit remanet effigies? Et demon. Quando inquit nō reducit ad memoriaꝫ peccata cōmiſſa. nec perfecte vt deberet penitet de cōmiſſis. B Declaratio. ¶ Hic frater vidit in manu ſacerdotis temꝑe eleuationis corporis xp̄i. in ſpecie puerili cōminū noſtrum iheſum xp̄m dicentē ſi bi. Ego ſuꝫ filius dei ⁊ filius v̓ginis Hic etiam obitū ſuū et horam ad vnuꝫ annū p̄uidit. de quo habet̉ in multis capitulis in legēda ſancte dn̄e Birgitte Qui qui dem frater vocabat̉ gerechinus/ Hic etiam vite cōtinentiſſime fuit. qui mori turus vidit ſcripturā aureā. in qua cōti nebant̉ tres littere auree. P O et U Quia narrans hec fratribꝰ ſu is dixit. Ueni petre. feſtia olaue. ⁊ thor do. quibus vocatis obdormiuit Illi ve ro tres nomīati. mortui in vna ſeptima na. ſequebantur eum. ¶ De eodem fra cre habetur extra. lv. capitulo. Quidā monachus ſancte vite. ⁊t̓. Ꝙ vita homīs diſſolu ti et tepidi eſt quaſi pons artus et peri culoſus. de quo ſi non vertit ſe cito ſalta Quartus. Liber. do in nauem penitentie et v̓tutum. p̄ci pitabitur ab inimico demone in chous profundum. ¶ Capitulum. Cxxij Ale eſt meus capitalis. inimi cus. quia deridet me in ioco A Omnē voluntatem .II. ſuā et cupiditatem ſuam implet ꝓut po teſt. Ip̄e eſt ſicut ille qui iacet in ponte arto. In cuius parte ſiniſtra eſt chaos maximū. vbi qui deſcendit non reſurget In dextera vero parte eſt nauis. in qua ſi ſaltauerit laborioſe euadꝫ. attamē ſpes eſt vite. ¶ Iſte pons vita ſua eſt. lamē tabilis et breuis. in qua non ſtat vt ho mo viriliter decertans. nec ſicut homo peregrinus. progrediens quotidie et ꝓ ficiens in via. ſed ſtat iacens vt accidio ſus. deſiderās bibere aquas voluptatis ¶ Duo itaqꝫ inſtant ei. Si em̄ ſurrexe rit de ponte. aut veniet in abyſſum. id eſt ad inferni ꝓfunda. ſi vertit ſe ad ſini ſtram. id eſt ad oꝑa carnis. Aut ſi ſalta uerit in nauem. laborioſe euadet. quia ſi aſſumpſerit eccleſie ſancte rigorem et in ſtitutionē. laborioſum eſt ſibi. Attamen per hec ſaluabitur. Ergo vertat ſe citiꝰ ne inimicus p̄cipitet eum de ponte. quia tunc clamabit et non audiet̉. ſed ineter nū punietur. B Additio. ¶ Hic vi dens regeꝫ immutatū nec ſe more ſolito apud eum audiri. inuidens domine Bir gitte Cum pertranſiſſet per quādaꝫ ar guſtam plateam. effudit ab alto aquam de feneſtra ſuper eā. que dixit aſtantibꝰ parcat ei deus ⁊ non reddat ei in ſeculo futuro. ¶ Tunc xp̄s apparuit domīe in miſſa dicens. Ille homo qui fudit ſuper te aquam de feneſtra ex inuidia. ſangui nem ſitit ſanguinem fudit. terram deſi derat et nō me. Audacter loquit̉ cōtra me. carnem ſuā colit pro me deo ſuo. me a ſe et corde ſuo excludit Caueat ſibi ne in ſanguine moriatur. Poſtea hic homo modico temꝑe vixit. et fluxū ſanguinis fluente de naribus eius. Mortuus eſt ſi cut ipſa predixit. Xp̄s defendit ſponſaꝫ ſuam Birgittam id eſt animā cōuerſam de mundo ad vitam ſpūalem quā pater et mater ſoror et frater conabant̉ reuo care ab amore eiꝰ ⁊ caſto matrimonio. ¶ Capitulum. Cxxiij. Ilius loquit̉ ſpōſe. Ego ſum qͣſi ſponſus. qui deſpōſauit ſibi ſponſam quaꝫ pater et mater ſoror et frater repetunt. Pater enim di cit. redde michi filiam meā. quia de ſang uine meo nata eſt. Mater dicit. redde michi filiam. quia de lacte meo nutrita eſt. Soror dicit. redde ſororem. quia me cum educata eſt. Frater dicit. redde mi chi ſororem. quia meum eſt regere eam ¶ Quibus reſpondit ſponſus O pater ſi de ſanguine tuo nata eſt. nūc ſanguine meo repleri debet. O mater. ſi tu paui ſti eam lacte tuo. ſic nunc ego paſcam eam delectatione mea. O ſoror. ſi ſcd̓m conſuetudinem tuaꝫ educata eſt. ſic nūc tenebit conſuetudineꝫ meam. O frater ſi tu rexiſti eam vſqꝫ modo. ita nunc me um eſt regere eam. ¶ Sic tecum factū eſt. Naꝫ ſi pater. id eſt voluptas carnis repetit te. meum eſt replere te caritate mea. Si mater. id eſt cura mundi repe tit te. meum eſt paſcere te lacte conſola tionis mee. Si ſoror id eſt conſuetudo mundane conuerſationis repetit te. po tius teneris facere conſuetudinem meā Si frater te repetit. id eſt voluntas ꝓ pria. tu obligaris facere voluntatē meā Quomodo beata ag nes imponebat ſponſe xp̄i coronā de ſep tem lapidibus precioſis. ſcꝫ patientie in tribulationibus. ⁊t̓. ¶ Capitulum. Cxxiiij. Gnes loquit̉ ad ſponſaꝫ di cens. A Ueni filia. et CL impone tibi coronam factaꝫ ex ſeptem lapidibus precioſis. Quid ve ro eſt corona niſi probatio patiētie. que ex tribulationibus conflatur. et a deo q iij Liber. QArIS. coronis adornatur. ¶ Primus igitur la pis corone eſt iaſpis. queꝫ appoſuit tibi ille qui cōtumelioſe tibi dixit. ſe neſcire quo ſpiritu loquebaris. et eſſe tibi vti lius mulierū more ſubtiliter filare. ꝙͣ de ſcripturis diſputare. Ideo ſicut iaſpis acuit viſum. et accendit gaudiū animi ſic deus ex tribulatione accendit gaudi um in animo. intellectum illuminat ad ſpiritualia. mortificat animā a motibus inordinatis. ¶ Scd̓us lapis eſt ſaphi rus. et hunc appoſuit tibi ille. qui fauo rabilia loquebatur in facie tua. ⁊ in dor ſo detrahebat de te. Sicut igitur ſaphi rus eſt celeſtis coloris. et ſeruat mēbra in ſanitate. ſic hominū malicia probat iu ſtum vt fiat celeſtis. et ſeruat mēbra ani me ne ſuꝑbia eleuetur. B Tercius lapis eſt ſmaragdus. hunc appoſuit tibi ille. qui dixit te dixiſſe ea. que nec cogi tabas nec loq̄baris. Ideo ſicut ſmara g dus eſt fragilis ex ſe. ſed tn̄ pulcer et vi ridis coloris. ſic mendaciū citius adni hilatur. ſed tn̄ pulcrā facit animā. ꝓpter patiētie remunerationē. ¶ Quartꝰ la pis eſt margarita. hunc appoſuit tibi ille qͥ amicū dei te p̄ſente vituperauit. ex cu ius vituperio. plus turbabaris ꝙͣ de tuo Ideo ſicut margarita eſt alba ⁊ pulcra. ⁊ alleuiat cordis paſſionē. ſic dolor cari tatis introducit deū in aīam. compeſcit qꝫ paſſiones ire et impatientie. ¶ Quin tus lapis eſt topazius. hunc appoſuit ti bi ille. qui amara loquebat̉ tibi. cui tu ē cōtrario benedixiſti. Ideo ſicut topazi us eſt aurei coloris. ⁊ ſeruat caſtitatem et pulcritudinē. ſic nichil pulcrius et ac ceptius eſt deo. ꝙͣ ledente ſe diligere. et pro ꝑſequētibus exorare. C Sextꝰ lapis eſt adamas. hunc appoſuit tibi ille qͥ fecit tibi corꝑale damnū. quē patiēter toleraſti. et noluiſti eum dehoneſtare. Ideo ſicut adamas nō frangit̉ tunſioni bus. ſed ſanguīe hyrci. ſic placet deo ho minē obliuiſci. et negligere ꝓpt̓ deū dā nū corꝑale. et cogitare ſemꝑ ea que deꝰ ꝓpter hominē fecit. ¶ Septimus lapis eſt carbunculus. hunc appoſuit tibi ille qui falſa annūciauit tibi. ſcꝫ filium tuuꝫ carolum eſſe mortuuꝫ. et patient̓ tuliſti. cōmittens voluntatem tuā deo. Ideo ſi cut carbunculus lucet in domo. et in a nulo eſt pulcerrimꝰ. ſic qͥ patiens eſt in amiſſione alicuiꝰ rei cariſſime ſibi. ꝓuo cat deū ad dilectionē ſui et in conſpectu ſanctoꝝ lucet ⁊ placet ſicut lapis p̄cio ſus. Ideo filia ſta ſtabilis. qꝛ pro ampliāꝫ da corona tua. adhuc aliqui lapides ſūt neceſſarij. Naꝫ abraam ⁊ iob. meliores et magis noti ſeu famoſiores facti ſūt ex probatione. et iohannes ſanctior ex teſti monio veritatis. Nater dei loquitur fi lie ſponſe xp̄i ponēs figurā pulcrā de ſep tem animalibꝰ ꝑ que quatuor genera vi cioſoꝝ ⁊ tria genera virtuoſoꝝ hominū notabilit̓ deſignant̉. ¶ Capl̓m. Cxxv Ater loquit̉. A Sep tem anīalia ſunt. Primuꝫ ha bet cornua ingentia. ex qui bus intumeſcēs. et ꝯtra alia anīalia bel lum faciēs. citius morit̉. quia ꝓpter ingē tia cornua. nō hꝫ velocitatem currēdi. ſed a ſentibꝰ ⁊ ſtipitibꝰ retinet̉. Scd̓m anīal eſt paruū hn̄s vnū cornu. et ſub ip ſo precioſum lapidē. hoc anīal non capit niſi ꝑ virginē. qua viſa currit in ſynum eius. et ſic ab ipſa interficit̉. Terciū ani mal nō habꝫ iuncturas. et ideo quieſce do ſtat iugiter ad arborē quanda. quam venator attendēs ſecat vſqꝫ ad medium quo facto cū anīal more ſuo querit qui eſcere. cadit arbor et anīal rapit̉ Quaſ tum videtur manſuetiſſimū et nulli nō cet. nec pedibus nec cornibꝰ. Sed qui cūqꝫ ſenſerit flatuꝫ eius efficit̉ leproſus quia illud animal ex natura ſua totū eſt intus leproſum. Quintū anīal vbiqꝫ ti met. et inſidias preuidet ⁊ ſuſpicat̉. B Sextum animal nichil timet niſi ſeip̄m. ſed ſi viderit ſe in vmbra ſua. currit quaſi Quartus. Liber. ad mortem ⁊ ſemper in tenebris ⁊ occul te deſiderat morari ⁊ conuerſari Septi mū animal nichil timet. nec etiam mor tem. quia non ſentit mortem anteꝙͣ veni et. Hoc animal habꝫ quatuor mirabilia Primo. conſolationem interius habꝫ in dicibilem. Secūdo. non ſollicitatur de cibo. quia comedit vilia terre. Tercio nunꝙͣ ſtat. ſed ſemꝑ currit. Quarto. etiā incedendo quieſcit. et moderatū ex in progreſſu ſuo. ¶ Primū itaqꝫ anima aſſimilatur homini. qui ex dignitate ſu intumeſcit. ſed quia tardū eſt et ponde roſum ad curſus bonoꝝ operum. citiū deprehendit̉. niſi ſibi cauerit. Scd̓m ani mal ſuperbiens ex lapide precioſo. queꝫ habet ſub cornu. ſignificat hominē. qui confidens et preſumens de ſe. ex lapide precioſo caſtitatis. dedignatur monitio nibus tangi. et prefert ſe alijs. Et ideo ne a ſuperbia capiatur. que faciē habet virgineam. ſed pungit acutiſſime. ſollici te ſe attendat. G Tercium animal̓ quod non habet iuncturas. aſſimilat̉ ho mini. qui non habet iuncturas ſpūaliuꝫ affectionū. et ideo cuꝫ ſecure credit qui eſcere. capitur in hijs in quibus delecta tur. Quartū anīal qd̓ totū eſt leproſum interius. ſignificat hominē. qui ex ſuper bia totus eſt leproſus. Et ideo quicunqꝫ ei conſentiendo adheret. efficit̉ maculo ſus. Tria animalia alia ſequentia. mani feſtabunt̉ temꝑibus ſuis. Nam primum animal eſt quaſi thomas pie dubitās. e quaſi lapis politus et quadratꝰ. Scd̓m animal eſt quaſi aurum in igne. et quaſi fiſtula deaurata. ⁊ in optīo coopertorio cuſtodita. Terciū animal eſt quaſi tabu la depicta. et apta ad ſuſcipiendos colo res nobiliores. ¶ Itaqꝫ ſi illi homīes vi cioſi. qui deſignantur per illa ſupradicta quatuor animalia. cōuerterint ſe ad me occurraꝫ eis in via. et alleuiabo eorum onus. Sin autē. mittam ad eos animal velocius tigride. qd̓ cōſumet eos. Et ſi cut ſcriptum eſt. fient dies eoꝝ pauci. ⁊ filij eoꝝ abſqꝫ patre. et eorum vxores vi due. honoreſqꝫ eoꝝ ꝯuertētur in obpro brium. et pudorem. M Declaratio ¶ Primū animal. id eſt primus epūs ex nobilitate ſuꝑbiens. ꝯuerſus eſt ex ver bis ſpūſſancti. qͥ veniens romā. et dn̄am Birgittā ſecutus vſqꝫ ad neapolim Cū eſſent in beneuento. grauiſſime paſſus eſt de calculo Cui egrotanti ſpūſſanctꝰ dixit ꝑ dominā Regi iſrael infirmo p̄cep tum fuit. vt apponeret cathaplaſma ſuꝑ vulnus ſuū. Sic faciat iſte. aſſumat ve ram caritatem in animo ad deū. que eſt medicamentū optimū. et ſtatim ſentiet ſanitatē Quo audito votū vouit. ⁊ mē te et carne cōualuit. De iſto ep̄o habet̉ tercio libro capl̓o. xij. ¶ Scd̓m animal id eſt ſcd̓us epūs. fuit magne puritatis de quo tercio libro capitulo. xiij. ¶ Ter cium anīal. id eſt tercius epūs. qͥ comꝑa tur elephanti. mutatus eſt ad meliora E Item loquit̉ xp̄s. Quid conſuluit elephas ille? Nonne ꝙ nuptie illegittīs celebrarentur. ne expenſe parate perde rent̉. ⁊ ꝙ diſpenſatio a papa facilit̓ poſ ſet impetrari? Sed audi nūc que dico Omnis qui ſcienter. et ex induſtria pec cat contra deū. niſi precedēte magna cō tritionē. incurrit iudiciū dei. et tribula tioneꝫ mūdi. Qui aūtˢ onus alterius im ponit dorſo ſuo. peccat grauius. quia nec timorē habet. nec querit ſalutē anīe. O quāta preſumptio. O quātus defectꝰ ca ritatis eſt. habere claues iuriū in manu. et ꝓpter modicū corruptibile. conari cō tra claues et iura. Ideo placare ſtudeat ip̄e deum. et inducat cōiugium illud ad fructuoſam penitentiā. et abſolutioneꝫ debitam. Alioquin dies eius breuiabū tur. et veniet in iudicium meuꝫ. Et rui na eccleſie eius. erit tam magna. ꝙ vix reedificabitur. et deſiderabilia eoꝝ erūt in ruinas. et ipſi in contemptuꝫ. Tu ve ro filia ſcribe coniugio tibi noto. ꝙ niſi ſe emendauerint. et abſolutionem me ruerint. non facient fructum longeuū q iiij Quartus. Liber. et filij eoꝝ non habebūt longos annos. et que congregata ſunt venient ad alie nos. F Itē de eodē epiſcopo Iſte epiſcopus venit ad me humilis. ſicut il le qui cōſumpta hereditate. comedit ſili quas. et reuerſus eſt humilis ad patreꝫ Uere filia hec mundialia ſunt quaſi ſili que. quando medulla frumēti. id eſt de us expulſus eſt a corde. et labor ſuperua cuus et ſine fructu deſiderat̉. Munduſqꝫ diligitur plus ꝙͣ deus. Sed quia iā iſte epiſcopus incipit cognoſcere me et ſeip ſum. Ideo faciam ei ſicut pius pater. ob liuiſcens priorum. et occurram ei in me dia via. dando anulum in manu. et cal ciamenta in pedes. et vitulum ad come dendū. Nā ab iſto die caritas mea erit feruentior in operibus eius. diuina pa tientia et ſapiētia erit cū eo perfectior. ad trahendū ſecū proximos ſuos. frequē tior quoqꝫ erit et ſollicitior ad ſumendū et honorandum corpus meū. hoc donuꝫ promeruit ei mater mea cariſſima. que patrona eccleſie eius eſt. Item de eodeꝫ epiſcopo habet̉ in principio. cap̄. Cxxx. G Quartū animal id eſt epūs. qui in lepra ſua perſeuerabat. vocatus eſt ſubi to ſine ſacramētis. De iſto require vj. li bro cap̄. lxxxxvij. ¶ Quintū animal fuit ſicut lapis quadratus. homo in omībus temꝑatus ⁊ diſcretus. De quo require iij. libro. cap̄. xxxiij. ¶ Sextum anial id eſt ſextus epiſcopus fuit homo timoro ſus. et cordis ſui ſcrutator. qui eccleſiam ſuam ſapienter gubernans. a multis ob ligationibus liberauit. De iſto mortuo dixit xp̄s. Scriptura aurea dicit. ꝙ pͥn cipium ſapientie eſt timor dei. illud ē ve rum. ſed ego dico. ꝙ finis perfectionis ē etiam timor dei. quē quia iſte epiſcopus habuit. peruenit per compēdiū ſalubre ad viam ſalutis. ¶ Septimū animal id eſt ſeptimus epiſcopus. maxime ebſtinē tie fuit. qui zelum dei habens. nec metu nec amore nec dāno reticuit veritateꝫ. hic cum ſe poſuiſſet ad orationem. reddi dit ſpiritum. De iſto epiſcopo ſunt plu res reuelationes in vita domīe Birgit te. Qui fuit dominus hemingus epūs Aboenſis. et amicꝰ beate virginis ma rie Sicut patet extra. capitulo. Ciiij. ¶ Item reuelatio de epiſcopo qui fuit ſucceſſor animalis ſcd̓i. Filius dei loquit̉ Scribe epiſcopo. ꝙ aues rapaciſſime in trauerunt terram. vt ponāt in ea ſibi ni dos ſuos. Ideo laboret epiſcopus ipſe cum amicis ſuis. vt vngule earū preſcin dantur. ⁊ non obtineant cacumina ter rarum. nec dilatent alas ſuas in cōmu nitatem. Alio quin roſtris ſuis et vngu lis. extirpabunt fructifera terre. et vola bunt ſuper excelſa et montes. et terram redigent in ſolitudinem et ruinam. Uirgo maria loqueba tur cum ſponſa filij ſui. de quodā epiſco po ꝓ quo ip̄a deuote orabat Et dat hic notabilem doctrinā et formā virtuoſiſſ mā ſcd̓m quā epiſcopi viuere. ⁊ ſe ac ſub ditos ſuos regere debeāt ſpūaliter ⁊ de ¶ Capitulum. Cxxvj. uote Ater miſcd̓ie loquebat̉ ſpō ſe xp̄i dicēs A Quid fa ciemꝰ iſti ceco ep̄o. Ip̄e em̄ tria hꝫ. laborat qͥppe vt placeat homibꝰ plus ꝙͣ deo. diligit theſauꝝ. nō quē ange li cuſtodiūt. ſed quē fures furari poſſūt. diligit etiā ſe plus ꝙͣ proximū ſuū. et plul ꝙͣ deū ſuū. ¶ Et ecce in eodē momento vidit ſponſa qͣſi ſex ſtateras. quarū tres pōderoſe erāt. qꝛ deprimebant̉ a ponde re. Alie v̓o tres ita leues erāt. ꝙ ex to to eleuabant̉ ad ſuꝑiora. qꝛ in eis nichi eſſe videbat̉. niſi leue quoddā qͣſi pluma Et mat̓ dixit. Ecce iſte epūs licet hēat tria mala pͥus dicta. timet tn̄ ſꝑ. ꝓpt̓ que timorē qͥ ē inductiuū qͦddā caritatis. da tū eſt tibi videre ſtatū eiꝰ. Nā ille tres pōderoſe ſtatere. ſignificāt oꝑa eiꝰ ꝯtra ria deo. q̄ deprimūt aīam eius. q̄ ideo vide tur tibi tres. qꝛ affectiōe locutiōe et o ꝑatiōe. more ſtatere deſcēdit ad mūduꝫ Quarctus. Liher O Ideo v̓o alie tres ſtatere vident̉ tibi le ues aſcēdere. qꝛ nūc cogitatiōe. nūc vo lūtate. nūc oꝑe aſcēdit ad deū. ſed tn̄ mū dialia p̄ponderāt ſpūalibꝰ. qꝛ in hijs im plicat̉ feruētius ⁊ copioſiꝰ. intm̄ ꝙ iam dyabolꝰ trahit eū ꝑ pedes. ⁊ laq̄us ē pa ratus B Rn̄dit ſpōſa. O dn̄a pieta tis. impone tu aliqͥd ſtateris Cui mater Agnes ⁊ ego expectauimꝰ. ſi forte ep̄s recogitare voluerit caritatē nr̄aꝫ. ſꝫ nō multū attēdit ſollicitudinē nr̄am. Attn facere ei volumꝰ ſicut tres amici in via ſedētes. ⁊ ſcientes viā. on̄derunt amico eoꝝ eandē viā. Quoꝝ pͥmus diceret O amice. via quā vadis nō ē recta nec tu ta. ſi cōtinuaueris viā iſtā. latrones etiā tibi nocebūt. ⁊ cum ſecuꝝ te credideris morieris. Scd̓us diceret. Uia iſta quā vadis. delectabil̓ videt̉. ſed qͥd ꝓdeſt ti bi iſta delcātio. ſi amaritudo mētalis ē in fine. Tercius v̓o diceret. O amice vi deo infirmitatē tuā. ideo nō diſpliceat ti bi. ſi do tibi ꝯſiliū. Nec ſis ingͣtus. ſi fece ro tecū ſpēaleꝫ caritatē Sic facere vor luimꝰ ego ⁊ agnes iſti ep̄o. ſi audierit p̄ mū. ſcd̓us mōſtrabit ei viā. terciꝰ v̓o in troducꝫ eū in regionē lucis. Poſtea ſpō ſe oſtēdebant̉ ea q̄ mittebant̉ diuinitus. ad informationē dicti ep̄i vt ſequit̉ Itē loquit̉ mat̓. Sic dicet̉ ep̄o Deꝰ licꝫ oīa poſſit facere. tn̄ hō ꝑſonalit̓ cooꝑari dꝫ ad hoc. vt pctm̄ fugiat̉. ⁊ caritas diuīa obtineat̉ G Tria nāqꝫ ſūt inductīa ad fugiendū pctm̄. et tria cooꝑatiua ad acqͥrendā caritatē. Tria p̄ma qͥbꝰ vita tur pctm̄ ſūt iſta. ſcꝫ penitere fidelit̓ de oībus q̄ remordēt ꝯſcientiā. nolle ea ite rū volūtarie ꝯmittere. cōmiſſa ⁊ cōfeſſa ſtabilit̓ emēdare. iuxͣ ꝯſilia eoꝝ qͥ mūduꝫ ꝯtempſerūt. Alia tria cooꝑatiua ad ac qͥrendā caritatē iſta ſūt. Rogare primo deū in adiutoriū. vt auferat̉ pͣua delecta tio. et det̉ voluntas faciēdi ea q̄ placēt deo. Nā caritas diuina non obtinet̉ niſi deſideret̉. nec deſideriū erit rōnabile. niſi in dei caritate ſtabiliat̉. Et ideo tria ſunt in homīe anteꝙͣ ingrediatur caritas. et tria alia ingrediūt̉. qn̄ infundit̉ caritas diuina. Nā ante infuſionē caritatis dei turbat̉ hō de aduentu mortis. turbat̉ de diminutione honoꝝ ⁊ amiciciaꝝ. de mū di aduerſitate. ⁊ carnis infirmitate Ob tenta vero caritate. gaudiū ingreditur in anīa de tribulationibus mūdi qͣs pati tur. anguſtiatur mens poſſidere mūdū. et gaudet facere honorē deo. et pro ho nore dei tribulari. Scd̓m v̓o inductiuū caritatis eſt. facere elemoſinā de ſuꝑflu is. Cuꝫ em̄ epūs habet vaſa ⁊ veſtes. ſi cut humili cōgruit p̄lato ad neceſſitatē. nō ad oſtentationē et ſuꝑfluitatē. ꝯten tetur de illis. et de reſiduis faciat elemo ſinam. Nā cum de bonis et poſſeſſioni bus temꝑalibus animarū. ditantur pau peres domeſticici p̄latoꝝ ⁊ laſciuiūt. tūc profuſius alij veri pauperes clamabunt vindictā ſuꝑ eos. Tercium v̓o inducti uū caritatis. eſt labor caritatis. Nā qui cūqꝫ nō legeret niſi vnū pat̓ noſter pro obtinenda caritate. placeret deo. ⁊ cari tas diuina ei citius appropinqͣret. U Item ait mater ad xp̄m filiū eiꝰ. Bn̄di ctus ſis tu iheſu xp̄e optime gygas. qͥ ce lerrimꝰ fuiſti ad currendā viā. et fortiſſi mus ad tenendū pugnā. Scribit̉ qͥppe ꝙ dauid fuit gygas magnꝰ ⁊ fortis. ſed nullo modo ſimilis tibi Dauid deniqꝫ a longe currēdo. iactauit lapidē cōtra ho ſtem. tu vero appropinquabas pedibus inimico. et cōfregiſti dorſuꝫ eius. Dauid quoqꝫ hoſte ꝓſtrato abſtulit ei gladiū. amputando caput eius Tu vero ab ho ſte ſtante abſtuliſti gladium. vincens ho ſtem viuū patientia tua. et cōfringēs ro bur robuſti hūilitate tua Propterea tu pugil pugilū es. cui nullus fuit nec erit ſimilis De robuſto em̄ pr̄e ſurrexit for tiſſimꝰ filius. qͥ pr̄em et fratres liberauit Ergo o pijſſime gygas rogo te. vt ep̄o iſti ſcientiā pugnādi donare digneris. et fortitudinē currēdi in ſtadio pugillū. vt ſedeat cuꝫ veris gygantibus. qui vitam Quartus. Liber. dederunt pro vita. ⁊ ꝓ ſanguine tuo ob tulerunt ſanguinē ſuum E Reſpon dit filius. oratio caritatis nō negligitur Nam ſcriptura dicit. ꝙ nemo venit ad me. niſi pater traxerit eū. Et ideo ſi tra hens eſt fortis. illud vero qd̓ trahitur ē ponderoſum nimis. citius diſſipabitur opus et adnichilabit̉. Si vero illud qd̓ trahitur eſt figatū. nichil iuuare pōt tra hentem. nec ſeip̄m ſi ceciderit. Si vero immundū fuerit. abhomīabile eſt ad tra hendū. Propterea qui trahi debet ⁊ tra hi deſiderat. neceſſe ē vt mūdet̉ prius et preparet̉ decenter. donec trahibilis et de lectabilis fiat. ad trahendum manibus. Ueruntamē propter p̄ces matris mee. cū iſte epūs queſierit viam. demonſtrabi tur ei viā recta. ¶ Deinde ſubiūxit ma ter dicens ſponſe. Audi tu cui datū eſt audire ſpūalia. Dixi tibi prius. ꝙ quādo epiſcopus queſierit viam demonſtrabit̉ ei. Ideo nūc dico ſibi viaꝫ. Si epūs iſte voluerit ire per viā quā euangeliū loqͥ tur. et eſſe vnus de paucis. debet habere tria ante aggreſſionē vie. Debet primo deponere pondus circūſtans. ⁊ onerās eū. hoc eſt mūdi cupiditatem et ſaccū pe cunie. non diligendo mundū ad aliqua ſuperfluitatē ⁊ ſuperbiā. ſed habendo ab eo neceſſaria ſua. iuxta epiſcopalē mori geroſam et humilem exigentiā. Omnia vero alia diſponēdo ad honore dei. Sꝫ enim fecit ille bonus matheus. depoſuit enim pondus graue cupiditatis. qd̓ ta men non intellexerat eſſe oneroſum. a teꝙͣ aſſumpſit onꝰ dei leue ⁊ ſuaue. E Secundo debet eſſe precinctus et para tus ad ambulandū. ſicut dicit ſcriptura ꝙ cum Thobias mitteretur a patre ꝓ pecunia. inuenit angelum ſuccinctū ad viam. Quem ſignificat angelus iſte niſi ſacerdotem domini et epiſcopum. qui tenetur eſſe mūdus in carne et affectio ne. quia iuxta prophitiam ſacerdos ē an gelus domini exercituū. quia eundē deuꝫ recipit et cōſecrat. quē angeli vident ⁊ adorant. Cur v̓o angelus apparuit tho bie p̄cinctus ad viā. niſi ꝙ oīs ſacerdos et epūs. p̄cinctus debet eſſe cingulo diui ne iuſticie. paratus dare animā ſuā pro ouibus ſuis. paratus in v̓bis loquendo veritatē. Paratus in operibus oſtēden do in ſeipſo viā iuſticie. Paratꝰ ad pati endū pro iuſticia et veritate. nō diminu endo eā propter minas et obprobria. nō tacendo propter falſam amiciciaꝫ. non diſſimulando ꝓpter aliquoꝝ diſſuaſionē Omnis ergo epūs qui taliter indutujs eſt iuſticia. nō confides in ſe ſed in deo ad eū veniet thobias id eſt homo iuſtꝰ. et homines iuſti ſequentur eum. qꝛ plus proficiūt exempla bona et opera. ꝙͣ ver ba nuda. G Tercio debet comede re panem et aquam. ſicut legitur de he lya. ꝙ inuenit ad caput ſuum panem. et monebatur per angelū comedere. quia grandis reſtabat via. Quis eſt panis quem comedit Helyas. vnde tantū cō fortatus eſt. niſi bonum corporale ⁊ ſpi rituale qd̓ dabatur ei? Nam preparaba tur panis corporalis. propter exempluꝫ aliorum. vt ſciretur placituꝫ eſſe deo ha bere moderata neceſſaria ad refectionē carnis. Dabatur etiā prophetie infuſio et fortitudo ſpiritualis. quadraginta die bus laborauit. vt ſciretur ꝙ non in ſo lo pane viuit homo. ſed in omni verbo dei. Niſi enim deus infudiſſet prophetie conſolationem. certe defeciſſet ipſe ex infirmitate propria. quia homo erat in firmus ex ſe. ſed fortis ex deo Quia om nis qui ſtat et fortis eſt. ex deo eſt fortis et virilis. Propterea quia epiſcopꝰ iſte infirmus eſt. diſponimus ei buccellā pa nis. hoc eſt diligere deum ſuper omnia ordinate. pure. veraciter. et perfecte Ordinate. vt mundum diligat ad nulla ſuperfluitatem. Pure. vt nullum pecca tum in ſe nec in proximo diligat. nec co ſuetudinem prauam velit imitari. Uera citer. vt nullum peccatum ex confideſ tia bonorū operū ſuoꝝ admittat. ſed ſa Quartus. Liber. dientere temperet ſeipſum in ſeipſo. ne ſuccumbat ex nimio feruore. aut forte declinet ad pctm̄ ex puſillanimitate. et ex prauoꝝ imitatione et leuigatione cul pe. Perfecte vt nil dulceſcat tantū ei ſi cut deus. ☞ Monemꝰ etiam eū ha bere aquam cum pane caritatis. Que ē iſta aqua. niſi cogitare cōtinue amaritu dinem paſſionis iheſu xp̄i. Quis em̄ dig ne poſſet cogitare anguſtias humanita tis xp̄i. quas tūc patiebatur. quando ro gauit tranſferri a ſe caliceꝫ paſſionis. e quādo gutte ſanguinis exierūt de corꝑe eius? Bene quippe ſudor ille ſanguine erat. quia ſanguis humanitatis dei. cō ſumebatur ex naturali timore quē patie batur. vt oſtenderet ſe eſſe veruꝫ homi nem non fantaſticum. nec immunē a paſ ſionē. Ergo bibat epūs aquā iſtam. co gitando ſcilicet qualiter deus ſtetit ante herodem et pylatū. ꝙͣ doloroſus et con temptibilis in cruce. et qūo latus eius lancea aperiebat̉. de quo exiuit ſanguis ⁊ aqua. ¶ Cūqꝫ epūs habuerit iſta tria iam dicta. tunc eſt ei vtile ſcire diſpoſiti onem temꝑm ſuoꝝ. a principio diei vſqꝫ ad noctem ¶ Nam cū primo epiſcopus euigilauerit de nocte. ſtatim debet regra tiari deo pro caritate eius in creatione. Pro paſſione eiꝰ in redēptione. Pro pa tientia. qua ſupportauit diu peccata et mores eius. Deinde cū ſurgit de lecto ⁊ induit veſtes. dicat ſic Terra te netur veſtiri terra ſua. et cinis eſſe cū ci nere ſuo. Ueruntamē quia ex ꝓuidētia dei ep̄ale habeo officiū. in ſpeculū alioꝝ Ideo induo te aſinū qui es corpus meū in cinere et terra. nō ꝓpter ſuꝑbiā ſed in oꝑimentū. ne nudus apꝑeas. Nec curo vtꝝ indumentū tuū melius ſit an vilius niſi tm̄ vt ꝓpter honorē dei ep̄alis agno cat̉ habitus. et in hītu diſcernat̉ ab alijs ep̄alis autoritas. ad correptionē ⁊ infor matione infirmoꝝ. Propterea rogo te pijſſime deꝰ. qͥ vocaſti me ex gr̄a tua. da michi conſcientiā in animo. ne ſuꝑbiam ex magno cineris p̄cio. nec inanit̉ glori er de colore. ſed tribue̓ michi fortitudīeꝫ virtutū. Ut ſicut habitus ep̄alis honora bilis eſt pre alijs ꝓpter autoritatē diuinā ſic habitꝰ anime v̓tuoſior ſit apud te Ne vel ꝓpter autoritatē indiſcrete habitā. deprimar ꝓfundius Uel ꝓter habitum laudabilē indigne portatū. denuder igno minioſius ad damdatioem. ¶ Poſt hec epiſcopus legat horas vel cantet ſi pōt. Quo em̄ aliquis altius honoratꝰ ē. eo maiorem obligatur facere honorem deo Attamen cor purum et humile. ita pla cet deo in ſilentio. ſicut et in cantū. B Deinde dicta miſſa vel ante. faciat epiſ cōpale officiū ſuuꝫ. ſiue corꝑale fuerit ſi ue ſpūale ⁊ in oībꝰ oꝑbꝰ ſuis habeat mi ſericordiā. et conſideret honorē dei. Ne ab infirmis videatur. plus curare de bo nis temꝑalibus ꝙͣ de ſpūalibus. ¶ Cuꝫ autē accedit ad menſā dicat ſic. O dn̄e ihū xp̄e. qui vis ꝙ corpus ſuſtentet̉ de ci bo corꝑali. Rogo te da michi auxiliuꝫ. ſic dare corꝑi meo neceſſaria ſua. vt nō attediet̉ ex nimietate ciboꝝ. nec deficiat ex ꝑcitate. ſed inſpira michi moderantiā ꝯgruā. vt cū terra de t̓ra viuat. dn̄s ter re a terra ſua nō ꝓuocet̉ ad irā Poſtea in mēſa ſedēs. habeat moderatū ſolaciuꝫ cū cōſedentibꝰ Sic tn̄. ꝙ detractio ca ueat̉ ⁊ ſcurrilitas. Sūmoꝑe qͦꝫ caueat̉ ne talia loquat̉. vn̄ alij corroborēt̉ in vi cijs ſuis. ſeu occaſionē habeāt ad pctm̄ Nā qͥ lucere dꝫ alijs. tenet̉ ꝯſiderare qͥd decꝫ. ⁊ qͥd licꝫ apd̓ deū. qͥd edificat alios. et qͥd̓ expedit ad ſalutē. Ueruntū. ſicut in mēſa corꝑali. oīs cibꝰ inſipidus eſt ſi deficit panis ⁊ vinū. ſic in menſa ſpiritua li. omnia erunt inſipida anime. ſi defi cit vinum ſpiritualis leticie. et panis do ctrine dei. Ideo epiſcopꝰ loquat̉ aliqͥd in honorē dei in menſa. quo corroboren tur cōſidentes in aīa. aut legi faciat ali quid edificatoriū. vt in vna et eadem re fectione corporali. et corpus reficiatur. et anima ſpiritualiter inſtruatur. Ly Quartus. Liber. ¶ Poſt refectionē vero lectis gratijs. loquatur epiſcopus illa que expediunt. et agat agenda ſcd̓m ep̄ale officiuꝫ. aut capiat ſomnū ſi expedit nature. vel cer te reuoluat libros. in quibus ad ſpūalia trahi poſſit. ¶ Poſt cenam vero. gaude re poteſt cum familiaribꝰ ſuis honeſto modo. et conſolari eos. quia ſi arcus ni mis extenditur. citius frangitur. Ideo moderata leticia propter infirmitatem carnis. placet deo Ueruntamē ſicut ma ter ablactans filium. pungit primo vbe ra cinere vel aliqua amaritudine. donec filius aſſueſcat cibis ſolidioribus. ſic epi ſcopus diſcretꝰ debet eſſe ad ſuos ⁊ cau tus. vt et in leticia ſeruet modeſtiam. ⁊ in refrenantia pietateꝫ. quatinus primo attrahat ſuos deo. per verba timoris di uini. et humilitatis. Inde reuereri do ceat deum et diligere. vt et ſuorum fami liarium ſit pater per diuinam autorita tem. et eorum mater et nutrix per infor mationē benignā. ¶ Si vero aliquem ſuoꝝ ſcit peccare pctm̄ ad mortē. qͥ nec per v̓ba aſpera nec ꝑ leuia reſipiſcit. ſe paret et expellat eum a ſe. Alioquī. ſi re tinuerit eū ꝓpter vtilitatē et fauorē car nalem ⁊ temꝑalem. non erit immunis a peccato eius. N Poſtea v̓o ingre diens lectum flectat cor ſuū deo. ⁊ reco giter quales in die fuerunt cogitatiōes et affectiones eius. Qualia oꝑa et iudi cia ſua. et petat auxiliū et miſcd̓iam dei. habendo voluntatē firmā emendandi ſe quando poterit. ¶ Deinde ingrediens lectum oret ſic. O domine deus meus qui creaſti corpus meū. vide me miſeri cordia tua. ⁊ preſta michi auxiliū tuū. vt nō ex nimietate ſomni accidioſꝰ fiā ad ſeruitium tuū. nec ex defectu ſomni defi ciam in ſeruitio tuo. ſed modera ſomnū meū. quē p̄cipis habere ad temporum et corꝑis releuationem. vt inimicus nō no ceat corpori. nec ex occulto iudicio tuo in anima dominet̉. ¶ Poſtea ſurgens de lecto. ſi aliqua illicita in nocte contingant diluat cōfeſſione. vt ſequentis no ctis ſomnus. cum precedentis noctis de lictis non incipiat. Sicut ſcriptum eſt. Sol non occidat ſuper iracundiam ve ſtram. ſic nec ſuper cogitationes et illu ſiones veſtras. Quia qn̄qꝫ pctm̄ qd̓ ve niale ⁊ modicū eſt. fit mortale ꝑ negligi tiam et cōtemptū. ¶ Cōſulo etiam. q omni ſexta feria peniteat. faciendo humi liter confeſſionem ſuam ſacerdoti. cum voluntate emendandi. Alioquin cōfeſ ſio nichil valet. R Deinde addidit mater dei. Si epiſcopus ierit per viam iſtam. p̄caueo eum de tribus. Primo ꝙ via erit arta. ſcd̓o ſpinoſa et pungitiua tercio inequalis et petroſa. Contra iſta tria dabo ei tria remedia. Primū eſt ꝙ veſtibus veſtiat ſe. Scd̓o ꝙ teneat dece digitos ante oculos. inter quos reſpi ciat tanꝙͣ per cancellos. ne ſpine ſubito et faciliter penetrēt oculos nudos Ter cio eſt ꝙ ponat caute pedes ī terrā. ⁊ in quolibꝫ veſtigio ſollicite temptet ſi pes ſubſiſtit ſolide. nec nimis precipitanter ponat ambos pedes ſimul. niſi prius fue rit certus de via. vtꝝ lubrica ſit an equa lis. ¶ Quid ergo ſignificat ꝙ via eſt ar ta. niſi maliciā maloꝝ ⁊ aduerſitatē mū di. que impedit ⁊ ſollicitat iuſtum in via iuſticie Ideo contra iſta induat ſe epūs veſtibus patientie ⁊ cōſtantie. qꝛ gloria magna eſt pati obprobria ꝓ iuſticia et veritate. Quid v̓o ſignificant decem di giti habendi ante oculos. niſi decem pre cepta. in quibus iuſtus homo ſpeculari debet quotidie. Ut quotiens pūgit ſpi na obprobrij. reſpiciat̉ dilectio dei. Quo tiens pungit ſpina malicie. apponatur dilectio proximi. Quotiens vero dele ctat amor mundi et carnis. reſpiciat̉ qꝛ ſcriptum eſt. Nō concupiſces. ſed con cupiſcētie tue pone frenū atqꝫ modum. Ubi em̄ caritas eſt diuina. ibi eſt patie tia in tribulatiōibꝰ. gaudiū in infirmita tibꝰ. dolor de ſuꝑfluitatibꝰ. timor de hono re. hūilitas in ptāte. ⁊ deſideriū ad relin Qartus. Libel. quendum mundū Q Quid v̓o ſigni ficat. ꝙ in quolibet veſtigio debet tēpta re ſi pedes ſtant ſolide. niſi ꝙ vbiqꝫ tene tur timere rōnabiliter? Nā iuſtus debꝫ hr̄e duos pedes ſpūales. deſideriū ſcilicꝫ eternoū. et faſtidiū mundanoꝝ In prīo debet eſſe diſcretio. ne deſideret et̓na ad honorē ſuum ſolū plus ꝙͣ dei Ideo totū deſideriuꝫ ſuū ponat ad voluntatē ⁊ ho norem dei. In ſcd̓o debet eſſe cautio. ne faſtidiū mundi ſit irrationabile. vel pro pter impatientiā vite ⁊ caſus aduerſos vel ꝓpter accidiā diuini laboris. Ideo in iſto ſit cautio. vt faſtidiū mūdi ꝓpt̓ ſit deſideriū melioris vite. et propt̓ abhoīa tionē peccatoꝝ. ¶ Ergo ſi epiſcopꝰ ha buerit iſtos duos pedes. timendo etiaꝫ ꝙ illa que emendauit. ꝙ forte non ſūt be ne emendata. ⁊ proceſſerit in via iſta ar ta et ſpinola. tunc precaueo eum iterum de tribus inimicis qui ſunt in via Pri mus quippe hoſtis ſibilat in aures eius Secundus ſtat ante eum. paratus pun gere in oculos eius Tercius iacꝫ ante pedes eius. clamās alte ⁊ hns laqueuꝫ. vt illaque et pedes eius. ſi ad clamorē ip ſius in altum eleuent̉. P Primus itaqꝫ hoſtis ſunt homīes illi. vel inſpirati ones ille dyabolice. que ſuggerunt epiſ copo taliter. Cur ſic vadis humiliter ⁊ arte? Cur tantū aſſumis tibi laborem? Nūquid vis tu ſanctior eſſe alijs. vt fa facias illa que nemo facitꝰ diuerte poti us in viam floridā per quam ambulant plures. ne forte cōtemptibiliter deficias Quid ad te ſi homīes viuunt bene vel male? Quid ꝓdeſt tibi offendere illos a qͥbus honore conſequi poteris ⁊ amo rem. ſi nō offendūt te neqꝫ tuos? Quid ad te ſi offendūt deū? Da potius eis do na ⁊ accipe. vtere honore tuo et amici cia hoīm. vt eq̄ poſſis honorē hoīm hr̄e. et celeſtia obtinere. Ecce talis hoſtis ſibilat ⁊ ſibilauit in aures ml̓toꝝ Et ideo lucerne multe q̄ lucere deberet in tene bris. facte ſunt ip̄e tenebre. et aurū opti mū mutatū eſt in lutū. Scd̓us hoſtis ē pūgit oculos. eſt pulcritudo mūdi ⁊ poſ ſeſſiones terre. apparatꝰ rerū ⁊ veſtiuꝫ. fauores hoīm et honores. Cū em̄ omīa iſta appetunt̉ ⁊ offerunt̉. ſic excecāt ocu los anīe ⁊ rōnis. ꝙ dulcius videat̉ ſtare cū ſampſone ad molā cure mūdialis. qͥ cū ſpōſa eccleſia ad diſpenſationē cure paſtoralis Inſuꝑ ⁊ caritas dei ſi qua fuit tūc magis tepeſcit. pctm̄ cōmittit̉ fiduci aliter. ⁊ ꝯmiſſuꝫ ex ptātis fiducia leuigā tur. Propte̓a cū epūs hꝫ nec eſſaria ſua. ꝯſtituto familie ſue nūero. quo honeſta tē ſuā et autoritatē ſeruare poſſit. cōten tetur. ſicut ſcriptū eſt Sint mores vr̄i ſi ne auaricia cōtenti moderatis rebus. qꝛ nemo militans deo toto corde. implicat ſe ſecularibus. niſi cōtra voluntatē ſuaꝫ ad honorē dei G Tercius hoſtis hꝫ laqueū. qͥ clamat taliter. Cur ſic humili aris. qͥ p̄ alijs honorari poteris? Labo ra ergo vt aſcedas ſuꝑius. tūc abūdare et dare poteris ampliꝰ. Eſto igit̉ ſacer dos. vt ſedeas cū pͥmis Eſto epūs. ⁊ po ſtea archiepūs vel altior. vt maiore obti neas quietē. maiꝰ ſeruitiū. ⁊ maiorē ho norē. Tūc alios adiuuare poteris. ⁊ ab alijs plus timeri. ⁊ a pluribꝰ ꝯſolari Cū qꝫ animꝰ talibus illudit̉ ſuggeſtionibus mox incaute extendit̉ pes ad cupidita tē. ⁊ inquirit̉ modꝰ aſcenſionis. ad ſubli miorem ſtatum. Et tūc animus ſic inne ctitur laqueis cupiditatis et ſollicitudi nis temporalis. ꝙ vix conſurgit Nec mi rum. Scriptura em̄ dicit. ꝙ qui epiſco patū deſiderat vel ſacerdotiū. bonū opꝰ deſiderat. Quid eſt illud bonū. Certe laborare pro anima et pro honore dei. la borare pro eternalibus et non pro caſu ris. Nunc autem omnes deſiderant ho norem. ſed non laborem. qui tamen non eſt honor ſed afflictio. Ubi enim non eſt onus laboris diuini. ibi non ſubſe quitur honor anime apud deū. Propte rea epiſcopus nō appetat altiore gradū vel alium ꝙͣ quem habet. quia laqueus Quartus. Liber. abſconditus eſt in terra. et decipula ſuꝑ ſemitam ambulātis. Et ideo vtile eſt ei ſtare in ſtatu quē habet. donec deo pla cuerit ei prouidere aliter. aut prelatꝰ ſu perior eccleſie precipiat aliud ad hono rē dei Iſtud iam dictū. eſt conſiliū ⁊ ca tio quedam caritatiua. B Nūc au tem dicere volumus. quid epiſcopus fa cturus ſit ſcd̓m deuꝫ. Ip̄e vtiqꝫ tenetur epiſcopalem infulam habere in brachijs ſuis ſtricte cuſtodiam. non vendere eā pro pecunia. non concedere alijs ꝓpter amiciciam. non perdere eaꝫ propter ne gligentiam et tēpiditatem. Quid em̄ ſig nificat corona ſeu epiſcopalis infula. ni ſi poteſtatem epiſcopalē? Ordinare ſcili cet clericos. corrigere errantes. inſtrue re v̓bo et exemplo ſuo ignorātes Quid vero eſt cuſtodire ſtricte infulam. niſi ſe dule cogitare quomodo accepit ipſam poteſtatem. ad quid obtinuit eam. quo modo eam tenuerit. et quis erit ei factu rus. Si ergo cogitare voluerit qūo ob tinuit eā. attēdat primo ſi deſiderauit eā propter ſe. an ꝓpter deuꝫ. ſi propter ſe. ti meat rōnabiliter. ſi v̓o ꝓpter deuꝫ. meri toriū eſt et ſpūale. Si vero attendat. ad qͥd obrinuerit poteſtatē et dignitateꝫ certe ego dicā ei. Ad hoc ſcilicet vt eēt cōſolator aīaꝝ ⁊ liberator meritis ſuis de quarū elemoſinis viuit. vt eſſet nutri tor pauperū. diuitū qͦꝫ pater. adiutor dei in ſpūalibus. et pro deo emulator. ¶ Si vero ſcire voluerit fructum ptātis. hoc bene declarat paulus. Qui inquit bn̄ mi niſtrauerit. duplicē habebit honorem. corꝑalem ſcꝫ et ſpūalem Qui v̓o epiſco palem habet veſtē ſed non vitā. qui que rit honorē ſed negligit laborē. hic dupli ci confuſiione dignus erit S Quid v̓o ſignificat ꝙ poteſtas non debet ven di. niſi ꝙ epiſcopus non debet eſſe ſcien ter ſymoniacꝰ. nec in alijs tolerare ſi ſci ueri? Nō ordinare aliqͦs nec ꝓmouere ꝓpter pecuniā. nō exercere officiuꝫ ſuū ꝓpt̓ honorē hoīm ⁊ fauorē. Nec ꝓpter p̄ ces carnales exaltare illos. quos indic nos nouerit ⁊ male vite ¶ Quid vero eſt. ꝙ nō debet alijs cōcedere ſuā ptāteꝫ ꝓpter amiciciā. niſi ꝙ nō debet ſimulare pctā alioꝝ ꝓpt̓ falſā mīaꝫ. nō tacere ꝓpt̓ amiciciā. non portare in dorſo ſuo pecca ta alioꝝ. que pōt et tenet̉ corrigere ꝓpt̓ aliquā carnalitatē. eſt em̄ epūs ſpecula tor dn̄i. et ideo ſanguis mortuoꝝ exquir tur. de manu ſpeculatoris. ſi vidit peri culū et nō clamauit. aut ſi dormiebat et nō curabat. ¶ Ꝙ vero epūs nō debet perdere coronā ſeu infulam ꝑ negligen tiā. hoc ſignificat. ꝙ epūs non debet illa cōcedere alijs ad faciendū. que ipſe per ſonalit̓ tenet̉ facere et p̄t facere. nec ꝓ pter quietem ſuā tepidā illa debet dimit tere. que ip̄e perſonaliter fructuoſius qͥ alij poſſet implere. nec etiam ignorare debet vitam eorum. quibus ꝯmittit offi cia ſua. ſed inquirere occulte et aperte vitam eoꝝ quibꝰ ꝯmittit. et qūo ſeruāt iuſticiā. qꝛ officiū ep̄ale non eſt quietis ſed ſollicitudinis ⁊ laboris. U Cū qꝫ epūs ſicut iam dixi bene cuſtodierit infulam. oportet ꝙ habeat etiaꝫ ſub bra chijs ſuis faſciculum florum. quibus alli ciantur oues remote et vicine. Solet enim bonus paſtor. per flores et fenum trahere poſt ſe oues ſnas. Quid eſt iſte faſciculus florum. niſi predicatio diuina que ꝑtinent ad epiſcopū? Que v̓o ſunt brachia duo niſi operatio duplex. face re ſcꝫ bona oꝑa in aperto ꝓpter incita mentū alioꝝ. ⁊ facere bona in occulto ꝓpter timorē dei. ⁊ exemplū vicinoꝝ Er go ſi p̄dicatio cōiungatur cum hijs duo bus operibus. pulcerrimus erit faſcicu lus florum. poſt quē oues vicine in epiſ copatu ſuo gaudenter current. Oues etiam que remote ſunt audientes fa mam eius. libenter deſiderabunt eum Et propter verba bona. et propter o pera caritatis. que ſequentur verba Nam hij ſunt ſuauiſſimi flores. ad alli ciendum oues. facere ſcilicet virtuoſa Quartus. Liber. opera ⁊ ea alios docere. nō in v̓boſa ſci entia. ſed in paucis v̓bis et caritate ple nis. Nō em̄ decet p̄conem dei eſſe mutū. nec ſpeculatorē domus dei eſſe cecū U Adhuc etiā deficit epiſcopo vnū. Cum em̄ ipſe peruenerit ad portā. decet eum aliquid preſentare ſummo regi. Ideo cō ſulimꝰ ei. ꝙ pn̄tet regi vas ſibi cariſſimū et illud vacuū et ornatū. Uas itaqꝫ epi copo cariſſimū cor ſuū eſt. hoc ergo pre ſentet et offerat deo. totum ornatū v̓tu tibus. ſed vacuum a voluntate propria et amore carnis. Et ſic tūc quādo epūs appropinquauerit porte. occurret ei ex ercitus effulgens. Ip̄e deꝰ ⁊ homo ſuſci piet eum. Angeli qͦꝫ tunc dicēt. O dn̄e deus. ecce epiſcopus qui fuit mundus in carne. in ſacerdotō purꝰ. apl̓icus in p̄di catiōe. epiſcopus vigilās in officio ſuo virilis in operatiōe. humilis in poteſta te. Ecce quē deſiderauimus ꝓpter puri tateꝫ ſuam. et ideo preſentamus eū tibi. quia deſiderauit te propter caritatē tuā Tunc quoqꝫ dicture ſunt anime ſancte in celo exiſtētes. Ecce o domīe deꝰ. gau dium noſtrū eſt in te. Attamē gaudemꝰ etiā de iſto epiſcopo Nam flore portauit in ore. quo vocabat plures oues. floreꝫ portabat in manibus. quo reficiebat ad uenientes oues. flores tranſmittebat ha bitantibus de longe. quibusⁱ excitabat dormientes oues. Et ideo quia floribus verboꝝ ſuorū augmentauit chorū nr̄m. gaudemus in eo. Gaude ⁊ tu dn̄e deꝰ in homīe iſto. et de honore eius. quia ſuper omnia deſiderauit te. Tūc quoqꝫ dictu rus eſt epiſcopo dominus dator glorie. O amice. veniſti preſentare michi vas cordis tui vacuum a te. et deſideraſti im pleri de me. Ideo veni. et ego implebo ce meipſo. Tu eſto in me et ego in te gloria enim tua et leticia nunꝙͣ habebit finem Uirgo Maria notifi cat ſponſe oranti pro quodam heremita amico ſuo tūc mortuo. ꝙ anteꝙͣ corpus illius ſepeliatur ſub terra. anima eius in troducet̉ in gloria. ¶ Capl̓m. Cxxvij Rante ſponſa pro quodam ſe ne preſbitero heremita. p̄c la re vite ⁊ magne v̓tutis ami co ſuo. qui tūc migrauerat de hac vita et iam poſitꝰ erat in feretro in eccleſia. vt ſepeliret̉ Tūc ibidem ſponſe apparu it virgo maria ſic dicens. A Attē de filia et ſcias. ꝙ anima iſtius heremite amici mei. ſtatim cum egreſſa fuit de cor pore eius intraſſet in celū. niſi quia non habuit in mortē perfectū deſideriū. ꝑue niendi ad pn̄tiam dei. et eius viſionem. Et ideo detinet̉ nunc in illo purgatorio deſiderij. vbi nulla pena eſt. niſi ſoluꝫ de ſiderium ꝑueniendi ad deum Sed tamē ſcias ꝙ anteꝙͣ corpus eius intret ſub ter ra. anīa eius introducet̉ in gloria. Ad ditio. ¶ Dic iterum illi ſeni religioſo. diu ſtetiſti in heremo. et feciſti fructum qui michi placuit. conuertens beſtias in oues. et leones in agnos. Nunc ſta conſtanter in vrbe in qua platee ſtrate ſunt ſanguine ſanctorum meorum. quia auditurus es iudiciuꝫ. et retributionē tuam videbis. Quibus auditis ſtatim imfirmatus eſt. et non longe poſt in pa ce quieuit. Hic frater quidem benedi ctinus. rogauit dominaꝫ vt requireret deum. quatinus certificari poſſet de ha bitu ſuo. quia multum tribulabatur de multitudine abuſionum habitus. religi onis ſancti benedicti. Igitur cum domi na fuiſſet in ſpiritu. dixit ei filius dei. Di xi tibi prius. ſcilicꝫ. iij. libro. xxº. et. xxij. capitulis. ꝙ benedictꝰ famulus meus habuit corpus ſuum quaſi ſacͣcuꝫ. qui ha buit quintuplicem veſtem. Prima fuit tunica aſpera. qua domuit carnem et motus inordinatos ne laſciuirēt. et non excederent metas ſuas. Secunda ve ſtis fuit cuculla ſimplex. non accurata nec rugoſa. q̄ tegeret ⁊ ornaret ⁊ calefa ceret carnē. ne vidētibꝰ horror eēt. B Quartus. Liber. Tercia fuit ſcapulare. quo ad laborem manuū promptior ⁊ expeditior inuenire tur. Quarta veſtis fuit munimentū pe dum. vt eſſet agilior et hūilior. ad ambu landum in via dei Quinta fuit cingulū humilitatis. quo precinctus reſtrīgeret ſuperflua. et expeditius laboraret cōſue tum et iniunctum laborem. Nunc autē fratres ſui querūt veſtes. que excitant luxuriam. et abhominatur aſperitatem. querunt indumenta que placeāt homi nibus. ⁊ que carnem excitant ad carna le. Nam pro cuculla aſſumūt capam ita rugoſam. ita latam et longā. vt potius videant̉ ſuperbi oſtentatores. ꝙͣ religio ſi homines humiles. Pro ſcapulari ve ro. habent breuem panniculū ante ⁊ re tro. et caput muniūt cum caputio ſecu larium. vt ſecularibus ſe cōforment Et ſic nec ſimiles ſunt hominibusⁱ mundi. nec laborant cum humilibus ſeruis dei Sedes vero ſic muniūt. et ſic precingūt ſe cingulo. ſicut qui parati ſunt ad nupti as. non ad decertandū in ſtadio laboris C Propterea monachus qui ſaluari deſiderat. attendat ꝙ regula benedicti mei. permittit habere neceſſaria cū mo derantia. vtilia nō ſuperflua. honeſta ⁊ expedientia. omīa humilia. nullaqꝫ ſuꝑ ba. Quid enim ſignificat cuculla. niſi ha bere maiorem pre ceteris humiliatem? Quid vero ſignificat caputiū cōtempti bile cuculle. niſi quandā abiectionē hr̄e contra mores mūdiales? Sed cur nūc a religioſis aſſumit̉ caputiū mundiale niſi quia erubeſcūt humilia. et vt mūdia libꝰ ſe cōcordēt? Quid v̓o ornamtēi hꝫ cauda caputij. qͥd ve vtilitatis. niſi quā dam oſtentationē. et quandā cōtra reli giōis pulcritudinē curioſitatem? Quid v̓o facit capa rugoſa pluſꝙͣ cuculla. niſi vt monachus gyrouagus. expeditior et glorioſior credat̉ ⁊ videat̉. Attamē etiā ſi capa hūilis ⁊ pura. portaret̉ ꝓpter ali quā ꝯmendabilē neceſſitatē. nō obeſſet moribus bonis. ſed decentior eſſet cuculla hūilitatis. vt vnuſquiſqꝫ de habitu ſuo cognoſceret̉. cuius ordinis eſſet ꝓfeſſor Si v̓o monachus infirmaret̉ in capite aūt affligeret̉ frigore nō peccaret. ſi ha beret ꝯueniens ⁊ hūile cooperimentuꝫ ſubtus caputiū caculle. nō ab extra. qꝛ hoc arguit̉ leuitatis ⁊ vanitatis. Reſpo dit dn̄a. O domīe ne indigneris ſi quero Nūquid illi fratres peccāt. qui portant talē habitū ex licentia prelatoꝝ. et ꝯſue tudine inſtitutionū predeceſſoꝝ?. H Cui deus. Diſpenſatio inquit rata eſt. ſi ex bona intentione ꝓcedit Nā quidā diſpenſant ex zelo iuſticie. Alij ex falſa cōpaſſione. ⁊ indiſcreta ꝑmiſſione. Ali ex leuitate morū ſuoꝝ. et affectu placen di homībus Alij diſſimulant iuſta. quia vacui diuina caritate ſunt. Sed apud me eſt illa diſpenſatio grata. q̄ nō cōtra riat̉ hūilitati Et illa ꝑmiſſio rata eſt. q̄ neceſſaria diſcrete ꝑmittit. ſuperfluaqꝫ etiā in minimis dānat ¶ Itē queſiuit do mīa O dn̄e deus meus. qͥd ſi aliqui igno rāt. quid meliꝰ aut decētius ſit in regl̓a. nūquid etiā illi peccant? Reſpōdit xp̄s Qūo p̄t profeſſor regule ignorare regu lam. q̄ qͦtidie legit̉ ⁊ audit̉? In qua inſti tuit̉ monachus. hūiliari ⁊ obedire. ⁊ ha bitū hr̄e de vilioribꝰ nō de mollioribꝰ. ⁊ habitū portare exemplarē. nō pompoſū Aut cuius ꝯſcientia ſic obtuſa eſt. ꝙ nō intelligat ſe profeſſorē hūilitatis. ⁊ totiꝰ pauꝑtatis? Ergo ille eſt monachus be nedicti. qͥ plus obedit regule ꝙͣ carni qͥ nec in hītu nec in moribꝰ alicui placere deſiderat niſi deo. qͥ qͦtidie deſiderat mo ri. et parat ſe ad exitū de hoc mūdo. ſoli citꝰ ē qūo reddat rōeꝫ de regl̓a bn̄dicti Reſpōſio matris ẜgi nis ad ſpōſaꝫ filij orantē pro quodā ſene heremita ī dubitatiōe poſito An acceſ tius eſſet deo. ꝙ ipſe frueret̉ mētalis ꝯſo lationis dulcedīe nō recedendo vnꝙ de heremo. an̄ ꝙ deſcēderet aliqn̄ ad edifica dū anīas ꝓximoꝝ. ¶ Capl̓m. Cxxviū Quartus. Liber. Ater loquitur. A Dic illi preſbitero ſeni heremite Tamico meo Qui quaſi cōtra voluntatem ſuā. et pacē anime ſue. con ſtrictus fide et deuotione proximorum. Aliqn̄ relicta cella ſolitudinis. ⁊ ſua cō templatōis quiete. ex caritate deſcēdit de heremo inter gentes. ad dandū con ſilia ſpūalia eiſdem ꝓximis. Cuiꝰ exēplo et conſilio ſalutari. ml̓te anime ad deum conuertunt̉. et iam conuerſi ad altiora virtutum proficiunt. Qui humiliter du bitans de calliditate. et deceptōe fraudo lenta dyaboli. te reqͥſiuit de cōſilio cum humilitate et rogauit vt orares pro eo Super hoc videlicet vtruꝫ deo magis placeret ꝙ ip̄e vacaret ſue ſoli contēpla tionis dulcedini. an deo acceptior eſſet talis caritas proximoꝝ? Dic̄ ergo ei ſic ex parte mea. ꝙ om̄ino deo magis pla cet. ꝙ ſicut dictū eſt. aliqn̄ ip̄e deſcendat de hęremo. et vadat ad exercēda in ꝓxi mis talia oꝑa caritatis. participādo cū eis. virtutes ⁊ grās quas ip̄e habet deo. vt ex hoc ip̄i conuertantur. et adhereāt feruentius deo. et participes fiant gl̓ie eius. ꝙͣ ſi in cella ſolitudinis idem here mita ſue ſoli conſolationi mentali vaca ret. B Et dic ei. ꝙ de tali caritate maius meritū retributiōis ip̄e habebit in celis. Dum tn̄. ad telem caritatem ex ercenda ip̄e vadat cum cōſilio ſemꝑ. et voluntate ſui ſenioris pr̄is ſpūalis ¶ Itē dic ei. ꝙ ego volo ꝙ ip̄e recipiat ī filios ſuos ſpūales ſub conſilio ſuo regendo: omēs heremitas. et eciā oēs moniales et recluſas. olim filios ſpūales illiꝰ ami ci mei heremite. qͥ mortuꝰ eſt Et dirigat eos omēs. ſuo caritatiuo cōſilio ſpūali ter et virtuoſe. ſicut ille ī vita ſua guber nauit et direxit eos. qꝛ ſic placꝫ deo. Et ſi ip̄i eū in prēm receperint. et ei humilit̓ obedierint in vita heremitica. et ſpūali. tūc ip̄e erit eis pater. et ego ero eis ma ter. Si vero aliquis eorū noluerit eum in prēm ſpūalem recipere. aut ei obedire. tunc melius erit tali inobedienti. ꝙ ſtatim recedat ab eis. ꝙͣ ꝙ amplius per maneat cum eis. ¶ Uadat tamē idem amicus meꝰ ſupradictꝰ ad eos. et reuer tatur ad cellam ſuā. quotiēs ei videbit̉. ſemꝑ tn̄ cum conſilio ⁊ voluntate ſui pa tris ſenioris Poſt duos ānos a tē pore quo ſponſa habuit illā viſionem de animali et piſce que continetur ſupra in iſto quarto libro ſcd̓o capitl̓o. xp̄s appa rens ei exponit dictā viſionē obſcuriſſi mā. valde clare ⁊ notabilit̓. dicēs ꝙ ani mal et piſcis per pctōres et gentiles Ca piētes vero per iuſtos et virtuoſos ho mines deſignantur. ¶ Capitulum. Cxxix. Ilius loquit̉ ad ſpōſam. A Dixi tibi priꝰ. ꝙ deſidero cor animalis. et ſanguinē piſcis Quid aūt eſt cor animalis niſi illa anīa dilecta et īmortalis xp̄ianoꝝ. q̄ plus pla cet michi ꝙͣ om̄e qd̓ in mūdo deeſiderabi le videt̉? Quid vero eſt ſanguis piſcis. niſi caritas ꝑfecta ad deū? Ideo cor. p̄ ſentari debet michi mūdiſſimis manibꝰ Sanguis vero in vaſe ornato. qꝛ mūdi cia deo et angelis placita eſt. Et ſicut gēma in anulo. ſic puritas cōuenientiſſi ma eſt. om̄i oꝑi ſpūali. Caritas vero di uina pn̄tari dꝫ in vaſe adornato. qꝛ anīa gentiliū. qͣſi vas relucere et ardere dꝫ. ardentiſſima dilectiōe ad deū. ꝑ quā fi deles et infideles tanꝙͣ vnū corpus vni unt̉ capiti ſuo deo Ergo qui pn̄tare mi chi deſiderat cor xp̄iani indurati ī pctō. qͥ eſt quaſi aīal abſqꝫ iugo obedientie. di ſcurrēs ꝑ vicia. ⁊ ī deſiderijs ſuis viuēs debet manus ſuas ꝑforare terebro acu to. qꝛ tūc nec gladij nec ſagitte preuale būt. B Quid vero ſūt manꝰ homīs iuſti. niſi oꝑatiōes eius corꝑales. ſcꝫ et ſpūales? Corꝑalis enī manus. id eſt la borare ⁊ ſuſtētare corpus neceſſaria eſt Spūalis vero manꝰ. ē ieiunare. ⁊ orare r. j. Quartus Liber. et ſimila. Ergo vt omīs operatio hoīs ſit moderata ⁊ diſcreta dꝫ ꝑforari tiore dei. Nam omni hora cogitare tenet̉ ho mo. qͣꝫ deus eſt ſemꝑ pn̄s. ⁊ timere debꝫ ne auferat̉ gratia ſibi data. qꝛ ſine adiu torio dei. homo nichil poteſt. et cum eiꝰ caritate omīa poteſt. Sicut ergo tere brum p̄parat foramina rei imponende ſic timor dei omīa oꝑa ſolidat. ⁊ p̄parat viam caritati diuine. et allicit deum ad iuuandū. Propterea ſit homo timoroſꝰ in om̄ibus actibus ſuis. et diſcretus. qͥa licet vterqꝫ labor ſpūalis. ſcꝫ ⁊ corꝑalis neceſſarius eſt. tn̄ ſine timore et diſcreti on vtilis nō eſt. qꝛ indiſcretio et p̄ſum ptio omīa corrumpūt. et confundūt. et bonū ꝑſeuerantie tollunt. Qui ergo de ſiderat vincere duriciam animal̓. ſit īſſe xibilis in oꝑibus diſcretōis. et conſtās in timore. et ſpe adiutorij diuini. et cone tur quantū pōt. et deus adiutoriū admi niſtrabit. cōfringendo cor induratum. C Debet eciā amicus meus muni re oculos ſuos. palpebris ceti. cū fortiſ ſimo bitumine. ne ex viſu baſiliſci moria tur. Quid autē ſunt oculi viri iuſti. niſi duplex conſideratio eius quotidie habē da. ſcꝫ cōſideratio beneficioꝝ dei. ⁊ cog nitio ſuiip̄ius? ¶ Cogitans enim bene ficia dei ⁊ miſericordiam eius. attendat vilitatem ꝓpͥam. et ingratitudinē ſuam. ad beneficia dei. Et cum animꝰ ſentit ſe mereri iudiciū. muniat oculos conſide ratōis ſue. palpebris cete. ideſt fide ⁊ ſpe diuine bonitatis. vt non diſſoluat̉ cogi tando miſcd̓iam. nec diffidat cogitando iudiciū dei. Sicut enim palpebre cēte nec molles ſunt vt caro. nec dure vt of ſa. ſic homo int̓ miſcd̓iam dei et eius iu diciū moderatus ſit. ſperāto conſtanter miſcd̓iaꝫ. ⁊ timēdo prudent̓ iudiciū. Gau deat quoqꝫ de miſcd̓ia. et ꝓpter iuſticiā proficiat de virtute in virtutē. Ergoe ſic quotidie ſtat inter miſcd̓iam et iuſtici am. ſpe ⁊ timore. nō hꝫ timere ocl̓os ani malis: D Quid āt ſunt ocl̓i anima lis. niſi ſapiētia mūdana et ꝓſꝑitas tem poral̓? Sapiētia enī mūdi qͥ primo ocu lo aīalis ꝯꝑatur. eſt quaſi viſus baſiliſci qꝛ ſperat illa q̄ videt. ⁊ remuneratō eiꝰ eſt in ꝓmptu. qꝛ deſiderat ꝑitura. Sap entia vero diuīa ſꝑat illa q̄ nō videt. ꝓ ſperitatē mūdi nō attēdit. hūilitatem et patiētiā diligit. remuneratōem nō q̄rit uiſi eternā ¶ Scd̓us oculus aīalis eſt ꝓſperitas mūdi. quā mali appetētes. ce leſtia obliuiſcunt̉ et ꝑſequunt̉. ⁊ contra deū indurant̉. Ergo oīs homo qui deſi derat ſalutē ꝓximi. coniūgat oculos ſu os cum diſcretōe. ocl̓is aīalis ideſt ꝓp mi. ꝓponendo ei beneficia miſcd̓ie dei. et iudicia eius. apponēdo verbis mundiali bus verba ſapiētie dei. oſtendento ꝑſeue rantē vitā continētie. hom̄ibus inconti nētibus. contēnendo diuitias ⁊ honoreꝫ pn̄tes. ꝓpter caritaē dei. p̄dicando iugit̉ et p̄dicata implēdo. Quia vita ſpūal̓ ap probat verba. et exempla ſcā plus ꝓfici unt. ꝙͣ verboſa eloquētia ſine operū ef fectu. Nam qui beneficia dei. et iudicia ēius ſemꝑ habēt in mēte. qui verba dei continue habēt in ore. et illa oꝑe implēt et firmiter ſperāt in bonitate dei. nō le dunt̉ cuſpidibꝰ gladiorū inimici. id ē fal lacibus adinuētionibꝰ hoīm mundialiū ſed proficient. et propt̓ caritatē conuer tent errātes. ad verā caritatē dei Qui vero de grā ſuꝑbiūt. et de eloquentia q̄ runt lucrum. viuētes moriunt̉. E Lamina qͦꝫ calibis alligari dꝫ cordi. qꝛ caritas dei ſemꝑ ponēda eſt an̄ oculos cogitando ſcꝫ. quo deus factus homo hu miliauit ſe. Qūo p̄dicando tolerabat fa mē. et ſitim. et laborem. Qūo ſuſpenſꝰ in cruce et mortuꝰ. ſurrexit ⁊ aſcēdit in ce lum. Hec lamina id eſt caritas habꝫ la titudinē. ⁊ planiciē. qn̄ mens parata eſt pati libent̉ contraria adueniētia. quad de nullis iudicijs dei murmurat. nec an guſtiat̉ de tribulatōibus. ſed voluntate ꝓpͥam. et totū corpꝰ ponit in volūtate ⁊ diſpoſitōe dei. ¶ O filia. ego fui calibs Quartus. Liber. Liber. foriſſimus. quādo in cruce extenſus. ⁊ qͣ ſi oblitus paſſionis mee ⁊ vulnerū meo rum. oraui pro inimicis. ¶ Claudenda quoqꝫ ſūt interſticia nariū. et clauſo ore currendū eſt ad animal Quia ſicut per interſticia narium intrat ⁊ exit flatꝰ. ſic per deſideria homīs intrat vita et mors in animā. Et ideo ſicut a morte. ſic a de ſiderijs malis cauendū eſt ne intrent in animā. vel ne ingreſſa immorent̉. Ergo qui ardua vincere ꝓponit. attendat ad temptationes ſuas. et caueat ne ꝑ inor dinata deſideria minuat̉ dei zelus. qꝛ to to deſiderio ⁊ zelo diuino. et cū omī pa tientia currendū eſt ad peccatorē. opor tune et imꝑtune. vt cōuertat̉. et vbi iu ſtus nichil ꝓficit loquendo vel amonē do. ibi zelus eſt exercendus. or̄onūqꝫ in ſtautia continuanda. F Inſuꝑ ani mal ambabus manibus apprehendendū eſt. Nam anīal habꝫ duas aures. vnam qͣ libent̓ audit delectabilia ſua. aliā quā obſtruit ne audiat ꝓficua anīe ſue Sic etiā amico dei eſt vtile habere duas ma nus ſpūales. ſicut prius habuit corꝑales ſed habeat eas ꝑforatas. Una manꝰ ſit ſapientia diuina. qua oſtēdat peccatori omīa eſſe caduca mūdi huiꝰ ⁊ labilia. ⁊ qui delectat̉ in eis ſeducit̉ ⁊ non ſaluat̉. quia omīa ad neceſſitatē conceſſa ſunt et nō ad ſuperfluitatem. Scd̓a manus ſit exemplū bonū et bona operatō. quia bonꝰ homo facere debet q̄ docet. vt au diētes exemplo eius roborent̉ Nā mul ti docent ⁊ nō exemplificāt. hij ſunt q̄ ſi ne cemento erigūt lapides in frigore mē tis ſue. qͥ irruēte tēpeſtate ſtatim diſſol uūtur. Pellis qͦꝫ aīalis que eſt quaſi ſilex malleo ⁊ igne aggrediēda eſt. Nam in pelle notat̉ oſtenſio ⁊ ſimulatio iuſticie Mali quippe qꝛ boni eſſe nolunt. appe tūt videri qd̓ nō ſunt. Et qꝛ laudabiles vocari deſiderāt. ſed nō laudabiliter vi uere. oſtendūt foris ſanctitatem. et ſimu lant iuſticiam quā nequaꝙͣ habēt in mē te. et ideo in apparentia ſimulate ſanctitatis. ſic ſuperbiunt ⁊ indurant̉ quaſi ſi lex. ꝙ nec increpationibꝰ nec ratiōe aꝑ ta molleſcunt. G Propterea ſeruꝰ dei vtatur in talibus malleo dure incre pationis. et igne diuine or̄onis. vt mali verbo veritatis cōuincantur. ⁊ mollio res fiant paulatim a duricia ſua. et pͥua ta oratione. incaleſcāt et ſuccendant̉ ad dei ⁊ ſui cognitionem. ſicut fecit ſtepha nus. Ip̄e em̄ loquebatur non placentia ſed vera. nō mollia ſed aſpera Inſuper orauit deum pro eis. et ideo profecit et multi meliorati ſunt ꝓpter eū. ¶ Ergo quicunqꝫ timore dei perforat opera ma nuū ſuarum. et munit oculos cōſiderati onis temꝑantia. lamīa quoqꝫ calibs ꝓ tegit cor ſuū. claudens interſticia nariū et ſic pn̄tat michi cor animalis. ego deus dabo ei thaſaurum delectabiliſſimū. cuiꝰ delectatione viſus nō fatigat̉. Cuiꝰ dul cedine auris non langueſcit. cuius frui tione non ſatiatur guſtus. cuius tactu nunꝙͣ ſentitur dolor. ſed anima perfruet̉ gaudio et abundantia ſempiterna. H Piſcis aūt ſignificat gētiles. quoꝝ ſqua me ſunt fortiſſime. quia peccatis et mali cijs indurati. Nam ſicut ſquame cōpa cte muniunt ⁊ obſtant. ne ingrediat̉ vē tus. Sic gētiles in peccatis gloriātes. et vana ſpe viuentes. muniunt ſe defen ſionibus cōtra amicos meos. ſectas em̄ p̄ferūt. multiplicant terrores. ſupplicia cominantur. Et ideo qui preſentare mi chi deſiderat ſanguinem piſcis. extendat ſuper eum rethe id eſt predicationē ſuā que nō ſit de putridis filis philoſophorū et rethoricorū curioſe eloquentiū. ſed de ſimplicitate verboꝝ ⁊ humilitate opeꝝ. qꝛ ſimplex predicatio verbi dei. eſt ſono ra quaſi es in conſpectu dei. et fortis ad trahendū deo peccatores. Et ideo nō ꝑ eloquentes magiſtros. ſed per humiles et ydeotas eccleſia mea initium habuit et profecit. ¶ Caueat etiaꝫ predicator ne. ne ingrediatur aquā niſi vſqꝫ ad ge nua. ſꝫ nec alibi niſi vbi ſit arena ſolida r ij Quartus. Liber. figat pedem. ne forte ſi procelle aſcendāt ſuper genua pedes moueant̉. Quid aūt eſt vita preſens niſi quaſi aqua mobilis et inſtabilis? Ad quā non eſt curuāduꝫ genu fortitudinis ſpiritualis. niſi ad ſolā neceſſitatē. Et ideo figatur pes affectō nis hoīs in arena ſolida. id eſt in ſolidi tate diuine caritatis. et conſideratione futurorū. Nam illi qui diſtendunt pedes affectionū ſuarū et fortitudinē ſuam ad temporalia. non ſunt ſtabiles ad lucran das anīas. ſed a procellis ſollicitudinuꝫ temporaliuꝫ dimergūtur. L Debet etiam iuſtus excecare oculum ſuū queꝫ vertit ad piſceꝫ. quia duplex eſt oculus humanus ſcilicet et ſpūalis. Humanus quidem oculus incutit timorē. quando viſa potentia et crudelitate tyrannoruꝫ animus cōſiderans infirmitatē ſuam. lo qui expaueſcit. Hic em̄ timoris oculus excecari debet ⁊ auelli ab animo. ꝑ con ſiderationem diuine bonitatis. conſide rando et credendo firmiter. ꝙ omīs ho mo qui ſpem ſuā ponit in deo. ⁊ peccato rem lucrari querit ꝓpter deum. habebit ip̄m deū protectore. Spirituali v̓o ocu lo intelligentie. reſpiciedus eſt peccator vel aliquis cōuerſus ad deum. ſcilicꝫ at tendendo ſollicite qualiter poteſt. quo modo ſtet in tribulationibꝰ. ne forte in conſueta aſſumēs ſuccūbat laboribus aut ne peniteat eū auſteriora aſſumpſiſſe ꝓpter tribulationes. Conſideret etiam iuſtus quicunqꝫ ſit. quomodo homo infi delis cōuerſus ad fidem ſubſiſtat corꝑ liter. ne vel mendicet vel ſeruitute op primatur. aut priuet̉ laudabilibus liber tatibus ſuis. et ſollicite prouideat̉. vt ta lis cōuerſus inſtruatur continue ſancta fide catholica. et ſanctis virtutū exēplis Hoc em̄ placitū eſt michi. vt pagani cō uerſi videant mores ſanctos. ⁊ audiant verba caritatis Nam multi xp̄iani veni entes ad paganos. incompoſiti moribꝰ et indiſciplinati. gloriant̉ ꝙ accidūt eoꝝ corpora. et ꝙ lucrant̉ eorū bona temꝑa lia. Hoc em̄ michi ſic placitum eſt. ſicut hij qui in deſerto ymmolabant vitulo cō flatili E Et ideo qui placere michi deſiderat eundo ad paganos. eruat ſibi primo oculū cupiditatis et timoris mun dani. habendo apertū oculum cōpaſſio nis et intellectus ad lucrandas eoꝝ an mas. nichil deſiderando niſi vel mori pro deo. vel viuere ad deū. ¶ Inſuper iuſtꝰ debet habere clipeū de calibe. hoc eſt pa tientiā veram et perſeuerantiaꝫ. vt nec verbis moueat̉ a caritate dei nec etiaꝫ operibus. ſed nec attediatus propter di uerſos caſus. murmuret quoquomodo de iudicijs dei. Nam ſicut clipeus ꝓtegit et recipit ictus ferientiū. ſic patiētia ve ra defendit in tēptationibus. Lenit etiā tribulationes. et reddit hominē expedi tum ad omīa bona. Hic vero clipeꝰ pa tientie non ſit formatus de putridis rebꝰ ſed de fortiſſimo ere. quia vera patientia formari ⁊ probari debet; ex conſideratio ne patientie mee. quia ego fui quaſi ca libs fortiſſimus. quando magis volui pa ti mortem ꝙͣ amittere aīas. et magis vo lui omīa obprobria audire. ꝙͣ deſcēdere de cruce: Ergo qui patientiaꝫ deſiderat īmitetur cōſtantiam meā. quia ſi ego in nocens paſſus ſum. quid miruꝫ ſi homo dignus iudicio patiatur? It Ita qꝫ quicunqꝫ ſic munitus patientia. expā dit rethe ſuper piſcem. et tenuerit eū ꝑ decem horas ſuꝑ aquas. habebit ſangui nem piſcis. Quid aūt ſunt iſte decē ho re niſi decem conſilia que homī cōuerſo ſunt facienda? ¶ Primū eſt credere de cem mandatis meis. que populo iſraeli precepi. Secunduꝫ eſt ꝙ ſuſcipiat et ho noret ſacramenta eccleſie mee Terciuꝫ eſt dolere de peccatis cōmiſſis. ⁊ habe re perfectam voluntatē vltra non faci endi ea Quartum eſt ꝙ tenetur obedi re amicis meis. quātumcūqꝫ p̄ceperint ei aliquid qd̓ eſt contra voluntatē ſua Quintū eſt contemnere om̄es cōſuetu dines ſuas prauas. que ſunt contra deuꝫ Quartus. Liber. et honos mores. Sextum eſt. ꝙ habeat deſideriū attrahendi om̄es ad deū quos poterit. Septimū eſt. ꝙ oſtendat veraꝫ humilitatem in operibus ſuis. fugiendo praua exēpla Octauū eſt. ꝙ habeat pa tientiam in aduerſis. non murmurando contra iudicia dei. Nonum eſt. ꝙ non audiat vel habeat ſecum eos. qui aduer ſant̉ fidei ſancte xp̄iane. Decimū eſt. ꝙ roget deum et perſonaliter conet̉. vt ſeuerare valeat in amore dei. Quicūqꝫ ergo cōuerſus a malo. hec decē conſilia tenuerit et ſeruauerit. morietur ab amo re mundi. et viuificabitur ad amorē dei NN Cum aūt piſcis id eſt peccator ex tractus ab aquis voluptatis. ſeruare propoſuerit hec decem conſilia. aperiē dus eſt in dorſo vbi abundantia eſt ſan tuinis. Quid autē ſignificat dorſum. ni ſi operationē bonam cum voluntate bo na? Hec flecti debet ſcd̓m placitum dei quia multotiens videtur actio bona ho mībus. ſed intentio et voluntas actoris non eſt bona. Ergo iuſtus qui peccato cōuertere appetit. inquirere debet qua intentione opus bonū aggredit̉. et qua intentōne perſeuerare diſponit. Et ſi in uenerit in opere ſpūali affectū carnalē. vel ad parentes vel ad lucrāda tempo ralia. feſtinet euꝫ a corde abſcindere. q̄ ſicut ſanguis malus inducit morbum. in pedit greſſum. ſtringit cordis aditum. e obſtruit cibi appetitū. ſic mala voluntas et intentio corrupta obruit amorē dei prouocat accidiam. claudit cordis adi tum deo. et omne ſpūale bonū abhom nabile facit deo. Sed ſanguis que et deſidero recens eſt. et vitam miniſtra mēbris. Hic eſt volūtas bona ⁊ caritas ordinata ad deū. quę preparat aditū ad fidem. ſenſus ad intelligentiam. mēbra ad operationem. deumqꝫ allicit ad iuuā dum. Hec voluntas preuenitur ⁊ infun ditur gratia mea. augetur orationibus et bonitate mea. perficitur operatione bona et dulcedīe mea. Ecce iſto modo preſentādus eſt mihi ſanguis piſcis. Qui aūt ſic pn̄tat eū michi. habebit mercedē optimā. Nam torrēs totius dulcedinis fluet in os eius. animā vero eiꝰ illuſtra bit fulgor perpetuus. et ſalus eius inno uabitur ſine fine. Declaratio. ¶ Nota ꝙ in quarto libro re uelationū ſcd̓o capi tulo. xp̄s incipit loqui mirabilia de piſce et anīali. et hoc hic in capitulo. Cxxix. exponit quid illa ſignant. ¶ Addi tio. ¶ Hec ſequens reuelatio facta fuit in malpha vbi quieſcit ſanctꝰ matheus. ¶ Benedictus ſis tu ſancte mathee a poſtole. quia fuiſti optimus cōmutator Mutaſti enim terrenū. et inueniſte eter num Spreuiſti teip̄m. ⁊ obtinuiſti deuꝫ. dimiſiſti vanam prudentiam. cōtempſiſti quietem carnis. et aſſumpſiſti laborē du rum. Ideo nūc digne glorioſus es in cō ſpectu dei. Reſpondit ſanctus matheus Benedictus ſit deus qui hanc tibi inſpi rauit ſalutationem. Uerū quia ſic placꝫ deo. oſtendere tibi volo qualis eram an te cōuerſionem meam. qualis in deſcrip tione euangelij. qualis nūc ſum in remu neratione: Ego quippe habui publicuꝫ officium. quod ſine publico lucro exeqͥ non potui. Attamen voluntas mea ta lis fuit eo temꝑe. ꝙ neminem defrauda re volui. ſed deſiderabam inuenire viaꝫ qua ſeparareꝫ me ab officio iſto. ⁊ toto corde adhererem deo ſoli. Predicante igitur amatore meo iheſu xp̄o. tūc inflā mabatur ſicut ignis verbum vocatiōis ſue in corde me. et ſic dulciter ſapuerūt verba ſua michi. ꝙ de diuitijs et honori bus non plus cogitabam ꝙͣ de paleis. ymo michi magis flere placuit et gaude re. ꝙ deus meus meus tantillum et tan tum peccatorem vocare voluit ad gra tiam. Q Adherens quoqꝫ domino meo. verba eius ardent ius cepi infigere cordi meo. que nocte ⁊ die quaſi cibum ſuauiſſimū guſtando cogitabam. Conſu mata vero paſſione domini mei. ſcripſi euangelium iuxta qd̓ vidi ⁊ audiui ⁊ in r iij Liber. Martus. terfui. non propter laudem meā. ſed ad gloriam red emptoris mei et profectum animarū Cumqꝫ illud ſcriberē. tantus diuine inflammationis ardor perſeuera bat mecū. ꝙ ſi tacere voluiſſem. nullate nus pre ardore intenſo potuiſſem. Nūc autem qd̓ ego ex caritate et humilitate ſcripſi. multi conātur ſubuertere. et in terpretantur ad inuidiā. gloriantes ſub limia et celeſtia ſcire ſi contraria inueni ant. volentes magis de euangelio diſpu tare. ꝙͣ ſcd̓m volūtatē eiꝰ viuere. Ideo parui et humiles intrabunt celū. ſuper bi et prudentes ſtabunt foris. Quid em̄ credit homo preſumptor et ſuperbus deus totius ſapientie non potuiſſet ſic v̓ ba ſua temperaſſe. vt non ſcandalizaren tur ex verbis eius homines? Sed iuſtū eſt vt veniant ſcandala. et qui faſtidiunt celeſtia infigantur terrenis. De retribu tione v̓o mea ſcias ꝙ vere eſt ſicut ſcri ptum eſt. ꝙ cor capere non poteſt nec lingua proferre. Qoſt multos Annos poſtꝙͣ ſponſa habuit illam viſionē de ſep tem animalibus que cōtinētur ſupra eo dem libro. Cxxv. capitulo. Xp̄s appa rens exponit aliqua que deficiebant ex ponenda in dicta viſione vt ſequit̉. ¶ Capitulū. Cxxx. Ilius loquitur A Dixi tibi prius de ſeptem animali Ibus. ꝙ vnum erat quaſi ele phas quod adhuc ſtat ad arborem incli natum. non attendeus arboris putredi neꝫ. nec temporis breuitatā. et ideo ruet cū arbore cū ſe ſtare putat Muri em̄ ec cleſie eius diſſoluentur calore et aquis. ita vt nō ſit qui edificet. quia de iniquis edificati ſunt. terra diripietur. inhabitā tes optabunt mortem et fugiet ab eis. impij domīabuntur iuſtis. que omīa ſic euenerunt. ¶ Scias etiam ꝙ aliud ani mal quod de lapide caſtitatis ſuperbie bat. iam aſſumpſit ſibi cornua agni: Et ideo docebo eum quomodo ſaltare de beat muros. et quomodo debeat ſtare in honore. Placet enim michi iſtius ani malis humilitas. et ideo dico ei. ꝙ eccle ſia ſua iam ad ſummū gradū aſcenderat et diu in ſuperbia ſtetit. Et ideo laboret ip̄e vt clerus cōtinentius viuat. intem perantiam potus minuat. auariciam ve ponat. humilitatem et timoreꝫ aſſumat. alioquin tribulationibus humiliabitur. et ruina eius tam grauis ⁊ magna erit. ꝙ etiam in terris alijs audietur. B Poſt mortem autē dicti epiſcopi. ⁊ crea tionem ſucceſſoris. loquebatur dominꝰ ad me dicens. Scias ꝙ iſte epiſcopꝰ ſuc ceſſor ſupra ꝓximi dicti epiſcopi qͥ nūc aſcendit ad gradum epiſcopalem. erat vnus de quinqꝫ ſeruis qͦs rex non audi ret niſi clariores ocl̓os obtinerēt. Qui epiſcopus iam aſcendit. ſed attendat ip ſe bene et videbit in iudicio meo quo modo ip̄e aſcendit. Ueruntamen preca ueo eum de caſu ioab. Ipſe enim inuidit ſe melioribus. proprijs innitebatur con ſilijs. audacia ſua erat magna. et ideo p̄ ſumpſit ſupra vires. ⁊ electum ſuū pretu lit illi quem elegerat deus. Sed vnum conſiliuꝫ vtile eſt iſti epiſcopo. ſcilicꝫ ꝙ prudentie ſue ponat modum. et ettedat ſemper non quid poteſt. ſed quid decet G Qui cum dubitaret vtrū eſſet vti le pro remiſſione peccatorū ſuorum ire romam. requiſiuit me. cui oranti mater dei reſpondit ſic dicens. Si epiſcopus iſte ſentit in animo ſe indigere auxilio ſanctorū. veniat romā ad indulgentias. quia veniet tempus quando vtile erit ſi bi. Attendat etiam. ꝙ vngule auiū rapa ciſſimaruꝫ preſcindantur que iam intra uerunt. ne altiſſima petrarū inhabitent quia cōmunitati populi plus tunc noce bunt. et ip̄e non erit immunis a tribula tione. ¶ Propterea ſcias. ꝙ anīal illud de quo dixeraꝫ tibi. qd̓ quādo videt vm bram ſuam timet. et currendo proficit bi. ille eſt qui zelum animaruꝫ habet. et Quartus. Liber. Liber. nec ad verba derogantiuꝫ ſibi deijcitur animo. nec ad verba aſſentientiū et adu̓ lantiū extollitur. Qui paratus eſt mo riendo exire de mūdo. et p̄paratꝰ. etiaꝫ ſi michi placet viuere propter honorem meū. Et ideo occurram ei in media via ſicut pater filio. et auferaꝫ eum de cuſto dia ſua ſicut iudex miſericors. ne videat mala futura. ¶ Ille vero qui ꝑmanet in lepra ſua. morietur cuꝫ hijs qui pleno ſunt ventre. et ſepelietur et iudicabitur cum leproſis. et non ſedebit cum iudicā tibus orbem. ¶ Et hic eſt finis quarti libri ſcd̓m Alphonſum. I tem reuelatio que cā cta fuit in mōte gargano de excellentia angelorum. ¶ Capitulum. Cxxxj. Idit domina Birgitta mul titudinem angelorū. pſallen Otium in mōte gargano et di centium. ¶ Benedictus ſis tu deus no ſter. qui es et eris et fuiſti ſine principio et ſine fine. Tu creaſti nos ſpūs in mini ſterium tuū. et etiam ad conſolationem hominū et cuſtodiam. qui ita mittimur ad profectum hominum. ꝙ nunꝙͣ priua mur dulcedine et conſolatione et viſi one tua. Sed quia quaſi incogniti vi debamur hominibus. voluiſti in iſto lo co oſtendere benedictionem tuā. et no ſtram dignitateꝫ a te nobis datā. vt ho mo addiſceret diligere te. et etiam auxi lium noſtrum deſiderare. Nunc aūt lon go cempore locus iſte in dignitate habi tus. a multis cōtemptus eſt. et habita tores terre plus appropinquāt ſpiritibꝰ immūdis ꝙͣ nobis. quia ſuggeſtiones eo rum ardentius ſequūtur. ¶ Reſpondit domina. O domine creator meus et re demptor meus. da eis auxilium deſiſtere a peccatis. et deſiderare te toto corde ¶ Cui deus Aſſueti inquit ſunt ſordibꝰ et niſi verberibus non erudiūtur. et vti nā in diſciplina ſe ꝯgnoſcāt ⁊ reſipiſcāt. I lcipit tractatus reue lationū beate Birgitte ad ſacerdotes. ⁊ ad ſummos pontifices Rubrica. Xp̄s loquitur de quinqꝫ bonis datis ſa cerdotibus et de quinqꝫ contrarijs que faciunt mali ſacerdotes. Go ſum quaſi homo diſceſ ſurus de mūdo. A Qui cōmittit optima que habet amicis ſuis cariſſimis. Sic ego ſacerdo tibus quos pre omībus angelis ⁊ homi nibꝰ elegi. cōmiſi cariſſimū michi ſcilicꝫ corpus meū. cū diſcederē de mūdo. et de di eis quinqꝫ dona: Primo fidem meam Secūdo duas claues ad infernum ⁊ ce lum Tercio. vt de inimico facerent an gelum. Quarto. vt conſecrarēt corpꝰ meū. quod nullus angeloruꝫ poteſt face re. Quīto. vt manibus tractarent cor pus meum mundiſſimū. Nunc autem faciunt michi ſicut iudei. qui negabant me ſuſcitaſſe lazarū et alia mirabilia fe ciſſe. ſed diffamauerunt me voluiſſe re gem fieri. prohibuiſſe tributum. et tem plum tribus diebus reedificaturū Sic ſacerdotes nō loquūtur mirabilia mea. nec docent doctrinam meam ſed mundi amorem. ſuaꝫ voluptatem predicant. et nichil eſſe reputāt quod ꝓ eis feci Se cūdo perdiderunt clauem qua miſeris deberent aperire celū. Illam aūt qua a peritur infernus diligūt. et reconditam habent in ſyndone munda. B Ter cio de iuſto faciunt iniquum. de ſimplice dyabolum. de ſano ſauciatū. quia omīs qui accedit ad eos cum tribus vulneri bus. ab eis habebit quartū. Si cū qua tuor venerit ad eos. recedit ab eis cum quinqꝫ. quando viſo exemplo prauo ſa cerdotū. pctōr fiduciam pec cādi ſumit. et incipit de peccato qd̓ prius reputabat erubeſcibile gloriari. Ideo ipſis erit am plior maledictio pre alijs. qꝛ ſe vita ſua perdunt. et alios exemplo ſuo ledunt. Quarto. quia me ſanctificare deberent r iiij Quartus. Liber. ore ſuo vendunt me. Ip̄i ſunt deteriores iuda Iudas enim peccatū ſuū recogno uit ⁊ penituit licet infructuoſe. Iſti ſe iu ſtos dicunt et oſtendunt. Iudas retulit peccatum ad emptores. iſti auteꝫ obſer uant ſuis vſibus Iudas vendidit me an teꝙͣ redemiſſeꝫ mundū. Iſti poſtꝙͣ rede mi mundum. et non compatiuntur ſuꝑ ſanguine meo. qui plus clamat vindicta ꝙͣ ſanguis abel. Iudas vendidit me pro ſolis denarijs. Iſti autem omni merci monio. qꝛ nō accedūt ad me niſi ſperēt ſibi fructum. Quinto tractant me ſicut iudei. Quid fecerunt ip̄iᵍ poſuerūt me ſuper lignum Iſti autem in prelo ponūt me et premunt fortiter. C Sed po tes querere quomodo. cum deitas mea impaſſibilis eſt. nec in deo aliquid con trarium vel dolor cadere poteſt. tn̄ ꝓ pter voluntatē morādi in peccato quā ſacerdotes habent. ſic michi amarū ⁊ cō trariuꝫ faciunt. ac ſi in prelo ſi poſſibile eſſet ponerer Ip̄i deniqꝫ ſacerdotes duo peccata habent. luxuriā ſcilicet ⁊ cupi ditatem. inter hec me ponunt. Sed for te peracta penitētia de hijs. cum poſt ꝑ actum officium iterum habent firmam voluntutem peccādi. quaſi in prelo for titer premunt me Paſcunt quippe male dictas mulieres et tuto loco ponūt. vt voluptatē ſuā perficiant ⁊ me repellāt. Hijs blandiūt̉ et delectat̉ in eis. me aūt a qͦ ſunt nolūt videre Ecce amici mei qͣ les ſacerdotes ſūt Ecce angeli mei qͥbꝰ ſeruitis Si iacerē an̄ vos ſicut in altari iaceo an̄ eos. nullꝰ vr̄m auderet me cō tingere. ſed terreremini. Ipſi aūt quaſi fures et proditores prodūt me. Ip̄i qua ſi meretices cōtingunt me Ip̄i quoqꝫ im mundiores pice. non erubeſcunt appro pinquare michi qͥ deus ſum et dn̄s gl̓ie. Propterea ſicut dictū eſt iſraeli Septe plage veniēt ſuꝑ vos. Uere ille ſeptem plage venient ſuper ſacerdotes. Xp̄s comnat ſe moyſi educenti iſrael ꝑ mare rubrū. vbi aque ſtabant a dextris ⁊ ſiniſtris quaſi murꝰ. et ꝙ iſrael id mali ſacerdotes. negligunt xp̄m. ⁊ diligunt vitulū aureum id eſt mū dū. Et ꝙ xp̄s honorauit ſacerdotes ſep tem ordinibus a qͥbus ſeptempliciter ſūt auerſi. ¶ Capitulum. cxxxiij. Ater loquabat̉ A Sic auidi fuerūt inimici filij mei in ſanguinem eius. vt etiam eo mortuo vulnerauerunt eū. Prepara ergo te. quia filius meus cū exercitu ma gno venit loqui tibi. Inde veniens ipſe ait. Ego ſimilaui me prius moyſi in figu ra. qui cum educeret popnlū. ſtabat ac quaſi murus a dextris ⁊ a ſiniſtris Ego certe ſuꝫ ille moyſes in figura qui eduxi populum xp̄ianū. id eſt aperui eis celum et oſtendi eis viam quā incederent. libe rans eos a pharaone id eſt a dyabolo qͥ eos oppreſſerat. Ibant autē quaſi inter duos muros maris a dextris ⁊ ſiniſtris quorū vnus non vlterius procederet al ter non retrocederet. ſed ſic ambo fir miter ſtarent. Hij duo muri erāt due le ges. Primus erat vetus lex. que vlteriꝰ non procederet. Scd̓us erat noua lex. que non retrocederet. Inter hos duos muros ſcilicet leges firmiter ſtātes. ego ibam ad crucem quaſi per mare rubrū. quia ſanguine meo rubricatū eſt totum corpus meū. Rubricatum eſt lignū prius albū. rubricata eſt lancea. et redemi po pulum meū captiuatuꝫ. vt me diligeret B Nunc aut negliget me iſrael id eſt ſacerdotes. ⁊ diligunt alium deum. Dili gunt enim ſicut prius dixi. vitulū aureū per affectū mūdi. qui eſt dulcis per vo luptatem. et ardet in eis per affectione Stat fortis cuꝫ pedibus et capite ⁊ gui cure gule. Habent me inſuper pro ydo lo. ⁊ claudūt ſuꝑ me ne ingrediarO fre rūt michi thus ſed nō placet michi. quia nō pro me ſed pro ſe faciunt. Curant in chi genu obedientie et volūtatis ſue. ſed ad deſideriū ſuū vt eis aliquid temꝑale Quartus. Liber. impendam Clamant. ſed aures mee nō audiunt. quia non ex deuotione nec in tentione. Audite o exercitus meꝰ ⁊ om nes angeli Elegi ſacerdotes pre omībus angelis ⁊ iuſtis. et dedi eis ſolis poteſta tem vt corpus meū tractarēt. Si enim voluiſſeꝫ potuiſſeꝫ bene elegiſſe angelū aliqueꝫ ad tale officiū. ſed tantū dilexi ſacerdotes vt eis tantum honorē cōce derem. et conſtitui eos vt ſtarent ante te me quaſi in ſepteꝫ ordinibus. deberēt enim eſſe patientes quaſi oues. ſtabiles quaſi murus boni fundamenti. Animo ſi quaſi milites. Sapientes quaſi ſerpen tes. Pudici quaſi virgo. Mundi quaſi angelus. Ardentes amore quaſi ſponſa ad cubile viri ſui G Nūc autē auer terant ſe peſſime. ſunt enim feri quaſi lu pi rapaces. qui in fame et cupiditate ſua nulli cedunt. nulli deferūt honorem. ni chil erubeſcunt. Scd̓o inſtabiles quaſi lapis in muro infirmo. quia diffidunt de fundamento. id eſt de deo ꝙ non poſſit eis dare neceſſaria. vel non velit ſuſten tare eos. Tercio ſunt in tenebris quaſi fures. ambulantes in tenebris vicioruꝫ. nec ſunt audaces quaſi milites ad pu nandū pro honore dei. vel ad aggredien dū opus virili. Quarto ſtant quaſi aſi nus. qui caput inclinat ad terraꝫ. Sic ip̄i ſtolidi ⁊ inſipiētes. ſemꝑ terrena me ditant̉ et preſentia. nunꝙͣ futura. Quin to impudici ſunt quaſi me retrices. ꝓce dunt ad me in habitu me retricio. omnia mēbra hn̄t ad luxurianduꝫ. Sexto ſunt quaſi pice deformiter maculati. om̄es qͥ accedunt ad eos deturpātur Septimo ſunt abhominabiles quaſi vomitus. ⁊ le uius et melius eſſet michi accedere ad vomitū. ꝙͣ ad delectationē habendā cuꝫ eis Ita auteꝫ abhomīabiles ſunt. vt om nis exercitꝰ celi abhomīetur eos Quid aūt turpius eſſet. ꝙͣ ꝙ aliquis nudus os ſuū in inferiora mēbra mitteret. ⁊ come deret ſtercora ſua et biberet vrinā ſuaꝫ? Sic ſunt iſti turpes in conſpectu meo. D Cū aūt induunt ſe veſtibus ſacer dotū que ſunt veſtes anīe in figura. quia veſtes ille deſignāt talem debere animā eſſe Induūt ſe quaſi veri proditores Si cut em̄ ille qui fidē dederat inimico do mini ſui. ſi pugnare debet cū dn̄o ſuo cō tra eum. eberat omīa arma ſua ne noce ant inimico. Sic iſti cū induunt veſtes ſacerdotū que ſunt veſtes anīe in figura quibus cōtra dyabolū muniri deberēt omīa ebetata ſunt. ne noc eant dyabolo et ne timeat ea. Sꝫ querit̉ qūo? Utiqꝫ cū induūt ſe armis cōtinentie. ebetata ſunt ꝑ luxuriam Ideo non pungūt dya boluꝫ Cū aūt induūt ſe armis caritatis nichil nocent quia ebetata ſunt ꝑ mali ciā. Arma itaqꝫ iſta. id eſt veſtes quibꝰ induūtur. nō ſunt ad defenſioneꝫ dn̄i ſed ad viſionē ſolam. ſicut ſolent ꝓditores aliud facere et aliud oſtendere. E Sic itaqꝫ o amici mei. iſti maledicti ſa cerdotes ſimulatorie accedūt ad me. qͣſi ꝓditores Attamē ego idem qui ſum de us ⁊ dn̄s veſter. ⁊ totius creature in ce lo et in terra. venio ad eos et iaceo an̄ eos in altari. verus deus ⁊ verus homo poſtꝙͣ dixerint illa v̓ba. Hoc eſt corpus meū. Uenio ad eos vt ſponſus. vt volu ptatem deitatis cum eis habeā. ſed inue nio in eis dyabolū Ideo cū applicāt me ad os ſuū. recedo ab eis cū deitate et hu manitate mea. ⁊ dyabolꝰ qͥ in pn̄tia do mini fugit ꝑterritus. letus redit. F Audite inſuper amici mei. qualem dig nitatem cōtuli ſacerdotibus p̄ omībus angelis et homībus. Ego dedi eis quin qꝫ⁊ Primo poteſtatem ligandi et ſoluen id in celo et in terra. Secundo dedi eis vt de inimico peſſimo facerēt amicū. de dyabolo angelū meum, Tercio dedi eis ptātem p̄dicandi v̓ba mea. Quarto po teſtatem conſecrandi. et ſanctificādi cor pus meum. quod nullus angelus face re poteſt. Quinto tractare corpus meū quod nullus veſtrum ſi iacerē ante vos auderet cōtingere. Nunc cōſequor ſuꝑ .V. Quartus. Liber. eos quīqꝫ. Primo ꝙ infernū aperiunt ⁊ claudunt celū ingredientibꝰ Secūdo de amico faciunt inimicū. et eū qui acce dit ad eos cū vno vulnere. vulnerant duobus. quia videns vitā cōfiſam ſacer dotū cogitat ſecum Si ip̄e facit magis ego facia. Tercio verba mea adnichilāt et mendacium ſuū affirmant. veritatem meam negant. Quarto vendūt me ore ſuo quē ſanctificare deberēt/ Quīto cor pus meum amarius crucifigunt ꝙͣ iudei Ecce amici mei quos elegi et ſic dilexi. quomodo michi rependunt. Ego con iunxi eos michi cum corpore meo. ⁊ ip̄i diſſoluunt vinculum noſtrum. Ideo ſi cut proditores non ſicut ſacerdotes iu dicabuntur. ſi ſe non emendauerint. Xp̄s dicit ꝙ honora uit ſacerdotes pre omnibus angelis ⁊ ho minibus. ſed ip̄i p̄ ceteris eum prouocāt quorum damnatio in anima vnius ſacer dotis eternaliter damnata manifeſtat̉. ¶ Capitulū. Cxxxiiij. Aria ait. A Recorda re paſſioneꝫ filij mei. ip̄e iam venit. Et ecce apparuit ſan ctus iohannes baptiſta. et ait ad beatā virginem mariam In mille annis nunꝙͣ fuit tanta ira dei ſuper mundum Cum qꝫ veniſſet filius. ait ad ſponſam: Una hora eſt a principio mecum. et quot vo biſcum tempora ſunt. hoc non eſt mecū niſi quaſi vna hora. Dixi tibi prius de ſa cerdotibus. ꝙ inter omnes angelos et homines ip̄os elegi. nunc ipſi michi pre ceteris ſunt moleſtiores: Et ecce appa ruerunt demones habentes vnam ani mam in manibus. dicentes ad inuicem. Ecce pugil. Reſpondit iudex. Quia cor porales non audiunt ea que ſunt ſpiritꝰ nec oculus corporalis poteſt videre ſpi ritualia. tamen propter iſtam que aſtat cuius oculos intelligentie aperio. dici te qua iuſticia habetis illam animam. B Reſponderunt. per. ix. iura vel tranſgreſſiones poſſidemus eam. Pri mo. tribus fuit infra nos. tribus alijs equalis fuit nobis. tribus alijs fuit ſupra nos. Primum ius eſt. ꝙ fuit extra bone et intus malus Secundū. quia quando qꝫ fuit plenus cupiditate ſua ⁊ gula. quā doqꝫ abſtinuit propter vtilitatem corpo ris vel infirmitatem Tercio. quando. qꝫ fuit ſeuerus in verbis et operibꝰ. ſed quandoqꝫ reſperſa erat ſeueritas et ma licia ſua. aliqͣ de cauſa ſibiipſi vtili. Nos autem non habemus iſta. quia tales ſu mus extra quales intus. ſemper ſeueri in malicia. ſemper cupidi ad malū. Tri bus erat nobis par. quia tribus cecidi mus. ſcilicet ſuperbia cupiditate et inui dia. Hec tria ipſe habuit Tribus fuit ſu pra nos et maior in malicia ꝙͣ nos. quia ſacerdos erat ⁊ corpn̄s tuum tractabat Primo quia os ſuum non cuſtodiuit cū qͦ ꝓferret v̓ba tua. ſꝫ ſicut canis latrat. ſic ip̄e ꝓtulit verba tua ſicut canis Cū qꝫ proferret v̓ba tua nos timuimus. qua ſi ille qui audit aliquem terribilem ſo num. quo protinus territi receſſimus ab eo. Ip̄e autem ſine verecundia et ti more ſubſtitit. ¶ Secundo non cu ſtodiebat manus ſuas. cum quibus tra ctabat mundiſſimum corpus tuum. ſed omni delectabili maculabat. Cumqꝫ tra ctaret manibus corpus tuum. quod di cto verbo hoc idem erat quod in ven tre virginis fuit. et crucifixum eſt Nos ſicut homo timore toto corpore percuſ ſus timuimus. ꝙͣuis non ex caritate ali qua. ſed ex timore potentie tue. et mag nitudine virtutis tue Ip̄e autem ſtabat imperterritus. et non curauit. Cumqꝫ applicuit te ad os ſuum. quod erat qua ſi vas immundiſſimum omni ſpurcicia nos fuimus quaſi homines diſſoluti vi ribꝰ. et qͣſi ille cui oīs virtus deficit Nec nō et qͣſi mortui pre timore. cū tn̄ immor tales ſumꝰ. ⁊ ille nō timuit nec ꝯtremū it te cōtingere. Sed qꝛ dn̄m maieſtatis Quartus. Liber. non decuit intrare in tā confuſum vas. receſſiſti cum deitate tua et humanita te. et illo ſolo remanente. qui pre timo re ad horam diſceſſimus. reuertebamur cum furore Q In omnibus hijs pre cellit nos in malicia. et ideo iuſte poſſi demus eum. Ergo quia iuſtus iudex es fac nobis de eo iudicium. Reſpondit iu dex. Audio quid exigitis. ſed tu miſera anima dic iſta audiente. qualem circa fi nem tuum cum adhuc ratione et robo re corporis fruereris. habuiſti volunta tem? Reſpondit illa. Uolūtas mea fuit ſine fine peccare nec vnꝙͣ deſiſtere. ſed quia ſciui me non ſemper victurum. ſta tui vſqꝫ ad extremum punctum peccare et in tali intentione ſeparabar a corpo re: Tunc ait iudex Conſcientia tua eſt iudex tuus. Ergo in cōſcientia tua dic quale iudicium mereris. Reſpondit ani ma. Iudicium meum eſt amariſſimum ſupplicium et peſſimum. ſine fine dura turum abſqꝫ omni miſericordia Tunc de mones poſt auditum iudicium eius. diſ ceſſerunt cum ea. Tunc dominus dixit ad illam. Ecce ſponſa quid ſacerdotes faciunt michi. Ipſos pre omnibus ange lis et hominibus elegi. et ſuper omnes honoraui. Ip̄i autem pre omībus iudeis et gentilibus. et pre omnibus demonibꝰ me magis prouocant. Xp̄s oſtendit qualem caritatem fecerat ſacerdotibus. ſed ipſi ingrati quaſi adultera ſponſa. xp̄m con temnūt tres alios amatores ſcilicet mū dum carnē et dyabolum diligentes. hoc oſtendit in anima vnius ſacerdotis nouiter defuncti eternaliter cōdemnati ¶ Capitulum. cxxxv. Go ſum quaſi ſponſus. qui ſponſam ſuam cum omni ca ritate ducit in domū ſuam. A Sic ego coniunxi ſacercōtes mi chi cum corpore meo. vt ip̄i eſſent in me et ego in eis. Sed michi reſpondent ſi cut adultera ſponſo. Uerba tua nō pla cent michi. diuitie tue vane ſunt. volup tas tua quaſi venenuꝫ. Ego habeo tres quos magis diligere volo et ſequi. Cur vir manſuetus reſpondit. Sponſa mea audi me expecta magis. Quia verba tua debent eſſe mea. Uoluntas mea vo luntas tua. diuitie mee diuitie tue. vo luptas tua voluptas mea. Que nullo modo vult audire. ſed diſcedit ad illos tres Cumqꝫ diſceſſiſſet tam lōge vt nō videretur ſponſus. Primus illorū. id eſt mundus ait. Hic eſt diuiſio viarum. et ego non poſſum amplius ſequi eā Ideo ego volo habere omnes diuitias eius: Secūdus dicit. id eſt corpus Ego mor talis ſum et cibus fiam vermium. ip̄s au tem immortalis. ideo relinquo eam hic Tercius ait. id eſt dyabolus Ego ſum immortalis et ſine fine manſurus. quia noluit eſſe cum viro ſuo. ſine fine ſeque tur me B Sic faciunt michi iſti ma ledicti ſacerdotes. Ipſi deberent eſſe mē brum meum. et ita excellentes pre alijs ſicut digitus in manu. ſed ipſi deterio res ſunt dyabolo. Et ideo pre omnibus dyabolis profundius ſubmergentur in infernū. niſi ſe emēdauerint. Ego voco eos quaſi ſponſus Omne quod poſſum facio eis. ſed eo longius diſcedunt quo plus voco. Uerba mea nō placent eis diuitie mee oneroſe ſunt. dulcia verba mea quaſi venenum abhominātur. Cur ro poſt eos monendo quaſi pius pater ſupportando quaſi mitis dominus. donis attrahendo quaſi bonus ſponſus. ſed ip ſi eo magis auertūt ſe quo plus voco. Tres amicos magis ꝙͣ me diligunt. id eſt mundū et corpus. Ideo tercius id eſt dyabolus recipiet eos. et nunꝙͣ dormi tet. Ideo ve eis ꝙ vnꝙͣ ſacerdotes ⁊ mē bra mea facti ſunt. G Ille ſacerdos qui nunc moriebat̉ habuit tria. Primo ſuperbiam. quia veſtiuit ſe ſicut epiſco pus: Secūdo laudatus de ſapiētia: Ter Liber. Quartus. cio ad quodcunqꝫ voluit et corpori pla cuit. flexit voluntatē ſuam Abſtinuit ꝓ ſalute corporis. ⁊ quid quid ei placuit fe cit. nō voluntatem meā Sed quid nunc profuit ei? Ideo pro ſuperbia eſt an̄ me quaſi homo ad medietatē corruptus et fetidus. ⁊ plenus vlceribus ⁊ corrupta carne Pro laude eſt neglectus ante me. et negliget̉ ab homībus. Pro voluntate ꝓpria corpus receperūt vermes. animā demones ſine fine cruciantes Ecce mi ſeri quid diligūt ⁊ quid faciūt. Ubi nūc amici eius. vbi bona. vbi honor ⁊ gl̓ia? Pro hijs omībus habebit nūc perpetuā confuſionē. Ip̄i emunt paruū id eſt tem poraleꝫ honorē. ⁊ dimittūt magnū id eſt eternū gaudiū. Ue talibus ꝙ vnꝙͣ natī fuerūt Ipſi em̄ profundius cadunt in in fernum ꝙͣ aliquis alius. Reuelatiōes infraſcri ptas habuit in viſiōe ſpirituali Sancta Birgitta ſtādo in oratione. que dirigū tur ad ſūmos pontifices innocentiū. vj Urbanū. v. Gregorium. xj. que tractāt de reducēdo ſedem apoſtolicā. et roma nā curiā ad romā et de reformatione ec cleſie ex precepto dei oīpotentis Uerba xp̄i ad ſponſam mentionē facientia de pa pa innocencio. vj. qͥ fuit poſt clemente ¶ Capitulum. Cxxxvj Ilius loquitur ad ſponſaꝫ di cēs. Iſte papa innocentiꝰ eſt de ere meliori ꝙͣ anteceſſor ei us Et materia apta ad recipiendū colo res optimos. ſed malicia hoīm exigit vt citius tollat̉ de medio. Cui volūtas ſua bona reputabit̉ in coronā ⁊ gl̓ie augmē tatiōeꝫ Ueruntū ſi v̓ba mea libroꝝ tibi data audiret. fieret melior. et qͥ deferrēt ad eum v̓ba. ſublimius coronarentur. Reuelatio tangēs pa pa Urbanū. quā habuit ſponſa xp̄i in ro ma ſuper confirmatione regule ſaluato ris et ſuꝑ indulgētijs ſancti petri ad vin cula A xp̄o conceſſis monaſterio beate virginis in waſteno. ¶ Capitulum. Cxxxvij Ilius dei loquitur ad ſponſam A Qui habet glomeratio A nem filoruꝫ in qua eſt aurum optimum. non deſinit filare donec inue nerit aurum. Quo inuento. vtitur eo poſſeſſor ad honorem et commodū ſuuꝫ Sic iſte papa vrbanus aurum eſt ducti le ad bona. ſed ſollicitudinibus mundi vallatus eſt. Ideo vade et dic ei ex par te mea. Tempus tuum breue eſt. ſurge et attende quomodo anime tibi cōmiſſe ſaluentur: Ego obtuli tibi regulam re ligionis. que fundari et incipi debet in loco wvatz ſteno in Sxvecia. que de ore meo proceſſit. Nunc autem volo vt nō ſolum autoritate tua cōfirmetur. ſed et benedictione tua qui vicarius meus es in terris roboretur. B Ego dicta ui eam et dotaui ſpirituali dote. ſcilicet concedendo indulgentias que ſunt in ec cleſia ſancti petri ad vincula in roma Tu ergo approba coraꝫ hominbꝰ quod coram exercitu meo celeſti eſt ſanctitū. Si autem queris ſignum ꝙ ego hec lo quor. hoc iam oſtendi tibi. quia quādo pͥ muꝫ audiſti verba mea. anima tua in at uentū nuncij mei ſpiritualiter fuit con ſolata: Si auteꝫ queris vlterius ſignū dabitur tibi. ſed non ſicut ione prophete Tu autem ſponſa mea cui dictam grat am feci. ſi non poteris habere litteram et gratiam pape et ſigillum ſuper conceſ ſione dicte indulgentie. niſi precedente pecunia. ſufficit tibi gratia mea Ego enim approbabo et confirmabo verbū menm. et omnes ſancti erunt michi te ſtes Mater mea erit tibi ſigillum. Pa ter meus confirmator. et ſpiritus meus adueniētiū ad monaſteriū tuū ꝯſolator. Hec eſt reuelatio quā habuit ſponſa xp̄i in roma de eodem pe pa vrbano anteꝙͣ rediret awvinionem Anno domini. Mº ccclxxꝰ quam ipſa Liber. Quartus. reſentauit ei in monte flaſcon. ¶ Capitulum. Cxxxviij. Igilante de nocte prefata ꝑ ſona in oratione. A Ui Uſum fuit ſibi ac ſi vna vox lo queret. procedens de vno circulo ſplēdo ris ad modū ſolis Que quidē vox dixit ſibi hec v̓ba que ſequunt̉ Ego ſum ma ter dei. quia ſic placuit ſibi. Ego etiā ſuꝫ mater omniū qui ſunt in ſuꝑno gaudio Quāuis infantes habeant ſuam neceſſi tatem ſcd̓m ſuam voluntatem. tn̄ in aug mentum ſue leticie cumulat̉ eis gaudiū ex eo ꝙ vident faciem matris ſue blan dam. Sic placet deo dare omībus in ce leſti curia gaudiū ⁊ exultationē. de mee virginitatis puritate. et mearū virtutū pulcritudine. ꝙͣuis habeant incōprehen ſibiliter ex eiuſdem diuinitatis potentia totum bonum. Sum etiam mater omni um qui ſunt in purgatorio. quia om̄s pe ne que debentur purgandis pro pecca tis ſuis. in qualibet hora propter preces meas quodāmodo mitigantur. Ita pla cet deo. vt alique ex hijs penisʰ que debē tur eis de rigore diuine iuſticie. minuunt̉ B Ego ſuꝫ mater totius iuſticie que eſt in mūdo. quā iuſticiā filius meus di lexit dilectione ꝑfectiſſima Et ſicut ma terna manus. ſemꝑ parata eſt ad oppo nendum ſe periculis. in cordis filij ſui de fenſionē. ſi aliquis niteret̉ in ſui leſionē. ita ego ſum parata iugiter iuſtos qͥ ſunt in mundo defendere. et de omni ſpiritua li periculo liberare. Ego etiā quaſi ſum mater omniū peccatorum ſe volentium emendare. et habentium voluntateꝫ in deū amplius non peccare. et ſum volun taria ipſum peccatorem in meam defen ſionem accipere ſicut caritatiua mater. dum videret filium nudum ab inimicis acutos gladios habētibus ſibi occurrē tem. Nonne tunc ip̄a opponeret ſe peri culis viriliter. vt filium ſuū de manibus inimicorum ſuorū liberaret et eriperet. et in ſinu ſuo gaudenter conſeruaret? Ita facio. et faciam ego omnibus pec catoribus. miſericordiam meam a filio meo petentibus. ſub vera contritione et diuina dilectione. G Audi tu et attende diligenter. quid ego volo dice re de duobus filijs meis quos tibi vo lo nominare: Primus quem dico eſt fi lius meus iheſus xp̄s. qui natus eſt de mea carne virginea ad hoc. vt ſuam ca ritatem manifeſtaret. ⁊ animas redime ret. Propter quod non pepercit ſui cor poris laboribus. nec ſanguinis ſui effuſi onibus. Nec dedignatus eſt audire co tumelias. et ſuſtinere ſue mortis penam Ille eſt ip̄e deus. et eſt omnipotens in ęterna leticia. Scd̓us queꝫ reputo pro filio meo. eſt ille qui reſidet in papali ſe de videlicet ſede dei in mundo. ſi obedi erit preceptis ſuis. et ipſuꝫ dilexerit per fecta caritate. Modo volo aliquid lo qui ſuper iſto papa qui nominatur vrba nus. propter precem meam obtinuit ip̄e ſpirituſſancti infuſionem. vt deberet ad romam per ytaliam declinare. ad nichil aliud niſi vt iuſticiam et miſericordiam faceret. fidem catholicaꝫ roboraret. pa cem confirmaret. et ſic eccleſiam ſanctā innouaret. D Sicut mater ducit filium ſuuꝫ ad locum vbi ſibi placet. dū oſtendit ſibi vbera ſua. Ita duxi ego vr banum papam prece mea et opere ſpiri tuſſancti. de awinione ad Romam. ſine quouis ſuo periculo corporali Quid fe cerat ip̄e michi? Iam vertit ad me dor ſum et non faciem. ⁊ intendit a me rece dere. et ducit eum ad hoc malignus ſpi ritus cum ſua fraude. Nam tedium ha bet de diuino labore. et libitum ad ſuum commodum corporale. ¶ Item trabit eum dyabolus cum delectatione mun diali. nā nimis deſiderabilis eſt ſibi ter ra nationis ſue mundano more. Item trahitur carnalium amicorum conſilijs. qui magis attendunt ſuam dilectio nem et voluntatem. ꝙͣ dei honorem et voluntatem. vel anime ſue profectum et Quartus. Liber. ſalutem. E Si contigerit ipſum re dire ad terras vbi fuit electus papa. ip ſe habebit in breui tempore vnam per cuſſionem ſiue vnam alapam. ꝙ dentes ſui ſtringentur ſeu ſtridebunt. Uiſus ca ligabit et fuſcus erit. et totius corporis ſui membra cōtremiſcent. Ardor ſpiri tuſſancti pauliſper tepiſcet in eo et rece det. ⁊ omniū amicorū dei preces. qui ꝓ ip̄o orare decreuerūt lacrimis gemebū dis torpebūt. et corda ad eius frigeſcēt dilectionem. et de duobus coram deo reddet rationeꝫ: Primo de hijs que fece rat in papali ſede. Secundo de hijs que omiſerat ex hijs. que potuiſſet in dei ho norē feciſſe in ſua magna maieſtate. Hec que ſequitur ē re uelatio prima que fuit miſſa dn̄o grego rio pape. xjº. per dn̄m latinū de vrſinis. Capitulum. Cxxxix Na perſona vigilans et non dormiens ſed in oratione per ſiſtens. in ſpiritu rapta fuit. A Et tunc omnes eius corporis vi res quaſi deficere videbantur. ſed cor ip̄ius inflammabatur et exultabat cari tatis ardore. eiuſqꝫ anima cōſolabatur. et quodam diuino robore confortaba tur ſpiritus eius. acetiam tota conſcien tia eius replebatur ſpirituali intellectu. Cui perſone tunc apparuit viſio talis Audiebat enim tūc ip̄a quandam voce dulciſonam. eam taliter alloquentem Ego ſum illa que genui dei filium verū deum ih̓m xp̄m. Quoniaꝫ alias dixi tibi aliqua verba. que vrbano pape deberēt nunciari. nunc etiā dico tibi aliqua que mittenda ſunt pape Gregorio. Sed vt melius intelligantur. dicam tibi ea per quandam ſimilitudinem. B Sicut enim pia mater. dilectum videns filiuꝫ nudum et frigidum in terra iacentem. et ad erigendum ſe vires corporis nul las habentem. ſed pre deſiderio fauoris et lactis materni. querulis vocibus cuꝫ vagitu plorantem. que tūc tenera dilec tiōe compaſſa filio feſtine occurrit. Et ne deficeret frigore. pia manu materna eleuauit eundem. queꝫ ſtatim leniter fo uit. et materno calore ſui pectoris mitiſ ſime calefecit. eumqꝫ dulciter mamilla. rum ſuarum lacte cibauit. Sic ego ma ter miſcd̓ie volo facere pape Gregorio ſi in romā et ytaliaꝫ redire voluerit ani mo permanendi. et voluntatē habuerit ibidē vt pius paſtor plangendi cōpaſſio nis lacrimis gemebundis. animarū ſibi ouiū commiſſarū eternam perditioneꝫ. et earū damna et diſpendia doloroſa Ex innouare ꝓpoſuerit ſtatū eccleſie cū hu militate. ⁊ paſtorali debita caritate cx Tūc em̄ ego ſicut pia mater eleuabo eū de terra. velut nudum frigidū filium. id eſt ſeparabo eū et totū eius cor ab om ni delectatione terrena et ab omni mun dano amore. que ſunt contra dei volun tatem. et calefaciam euꝫ ſuauiter mater no calore ſcꝫ caritatis mee. que eſt in pe ctore meo. Saturabo etiam ip̄m lacte meo id eſt or̄one mea. que ſimilis ē lacti O ꝙͣ innūerabiles ſunt illi. qͥ lacte orati onis mee ſuſtentant̉. et dulciter ſaturan tur Iſto em̄ lacte ſaturabo eū id eſt ora tione mea. quā faciam pro eo ad dominū deū meū qui eſt filius meus. vt ip̄e dig netur miſereri et vnire ſpiritū ſuum ſan ctum. cum interno ſanguine cordis eiuſ dem pape gregorij. Tunc autē ip̄e ſatu rabitur vera ſatietate ꝑfecte. intantuꝫ ꝙ vlterius ad nichil aliud deſiderabit in hoc ſeculo viuere. niſi vt poſſit dei hono rem totis ſuis viribus augmentare Ec ce iam nunc oſtendi ei maternam carita tem quā ſibi faciam ſi obedierit. quia dei voluntas eſt vt traſferat ſedem ſuaꝫ ad romam cum humilitate. O Modo etiam ne in poſterum ipſe ignorantia ex cuſetur. ego precauens euꝫ materna ca ritate annūcio ei iſta que ſequūtur vrde licet ꝙ ſi ip̄e predictis non obedierit. in dubitant̓ ſentiet iuſticie virgā id eſt flij QuartAS. Liber. Liber. mei indignationem. quia tunc abbreuia bitur vita eius. et vocabitur ad iudiciū dei. Nulla tunc ei temporaliū poteſtas auxiliabitur dominorū. Nec etiam ſapi entia et ſcientia ei proderūt medicoruꝫ. nec flatus aeris ſue natalis patrie. profi ciet ei ad eius vitā aliquatenus proro gandā. quaſi dicat. ꝙ ſi etiaꝫ venerit ro mā et predicta non fecerit. tunc abbre uiabitur eius vita. nec proderunt ei me dici. nec reuertetur ad awinionem vbi poſſit ei proficere aer natalis patrie. ſed potius morietur. Sequitur ſecūda viſio quā portauit dominus comes de Nola eidem pape Gregorio. xjº. ¶ Capitulū. Cxl. Aus deo ſit pro omī ſua dile ctionē et ſeruitiū A Et honor ſanctiſſime marie pre cioſe v̓gini ſue matri. ꝓ ꝯpaſſiōe quā ha bet ſuper omnes. quos filius ſuus rede mit ſanguine ſuo precioſo. Pater ſancte huic eſt ꝙ cuidam perſone quā vos be ne noſtis. vigilando in oratione exiſtēti cōtigit. ꝙ ſentiebat cor ſuū totum inflā mari diuine caritatis ardore. et quada viſitatione ſpirituſſancti. Que quid ſona tūc audiuit quandā vocē ſibi dic tem Audi tu que vides ſpūalia. ⁊⁊ illud qd̓ tibi modo p̄cipit̉. ⁊ ſcribe gorio ſūmo pontifici hec v̓ba que mode audies. Ego q̄ loquor tibi ſum illa. quā deo placuit ſibi in matrē eligere. qͥ de ca ne mea ſumpſit ſibi corpus humanū. Ip ſe quidē filius meus. fecit cum gregorio papa magnū opus miſcd̓ie. quādo ſcꝫ fe cit ꝑ me ſibi dici ſanctiſſimā ſuā volunta tem. quā in priori reuelatione ſibi tranſ miſſa ei plenius intimaui. Et hoc fctm̄ eſt potius propter oratiōes ⁊ lacrimas amicorū dei. ꝙͣ ꝓpter merita eius aliqua precedentia. Ideo ego ⁊ dyabolus inimi cus eius. graue certamē habuimꝰ ſuper eum. B Nā ego monui eundē gregoriū papā in alia littera. vt feſtināt̉ ad romā ſeu ytaliam ſe tranſferret. cū hūili tate et diuina caritate. Et vt ibidē ſuaꝫ ſedē poneret et vſqꝫ ad mortē omīno ꝑ maneret. Dyabolus v̓o et aliqͥ conſilia rij eiuſdem. conſuluerūt ei tardare. et in illis vbi nunc eſt ꝑtibus demorari. ⁊ hoc ꝓpter carnalē amorē. et etiam ꝓpter pa rentū ⁊ amicoꝝ carnaliū mundana dele ctationem ⁊ conſolationē. Et ideo dya bolus maiorē habet nunc iuſticam ⁊ oc caſionē temptandi eū. quia magīs obedi uit conſilio dyaboli ⁊ amicoꝝ carnaliū. ꝙͣ dei et mee voluntati. Uerū quia ipſe papa deſiderat de volūtate dei adhuc ple nius certificari. Ideo iuſtum eſt vt tale ſuū deſiderium impleatur. Nouerit igit̉ certiſſime hoc quod infra ſequitur. eſſe voluntatis dei. videlicet ꝙ ſine dilatio ne quacunq̄ ip̄e veniat ad ytaliaꝫ ſeu ro mam. et omnino taliter faciat. et accele ret iter ſuum cum feſtinantia ad venien dum. ꝙ in menſe Marcio. vel ad vlti mum intrante Aprili proxime futuro. ipſe perſonaliter in predicta Urbe ſeu prouincia ytalie. omnino ſit ingreſſus ſi ip̄e in matrem me vnꝙͣ voluerit habe re C Si autē in predictis inobedi ens fuerit. veraciter ſciet. ꝙ nūꝙͣ ampli us tali conſolatione. id eſt alia mea viſi tatione ſeu reuelatione viſitabit̉ in hoc mundo Sed poſt mortem ſuaꝫ reſpōde bit corā diuina iuſticia. cur mādatis dei noluerit obedire. Si vero iu predictis obedierit. tunc ego etiam complebo ea que promiſi in reuelatione illa. a me ſibi primitus deſtinata. Notū etiam eidē pa pe facio. ꝙ nunꝙͣ ſic erit firma ⁊ trāquil la pax in francia. ꝙ habitantes in ea ple na ſecuritate et cōcordia pn̄t vllatenus cōgaudere. anteꝙͣ populus regni placa uerint deū filiū meuꝫ. per aliqua magna opera pietatis et humilitatis. quem ſuis multis prauis operibus et offenſiōibꝰ. ad indignationem et iram hactenus ꝓ uocauerunt. Propterea nouerit. ꝙ īter Liber. Quartus. ſeu paſſagium illorum armigerorum de iniquis ſocietatibus iniquorum. qd̓ ipſi facere volunt ad ſanctum ſepulcrū filij mei. non magis placet eidem filio meo vero deo. ꝙͣ aurū illud qd̓ populus iſra el proiecit in igneꝫ. de quo dyabolus cō flatilem vitulum compaginauit. Quia in eis eſt ſuperbia et cupiditas. Et ſi ali quā habent voluntatem eūdi ad memo ratum ſepulcrum. magis eſt propter ſu perbiam et cupiditatem pecunie. ꝙͣ pro pter amorem ⁊ honorem dei. Et hijs di ctis hec viſio diſparuit D Poſt hec autem ſubiunxit et dixit michi mater dei ¶ Item dic̄ Epiſcopo meo heremite. claudat iſtam litteram et ſigillet eam. ⁊ poſtea ſcribat in alio papiro copiā eius et oſtendat eandē copiaꝫ apertā illi ab bati nuncio pape. et Nolano Comiti. vt ip̄i legant eam et ſciant quid conti netur in illa. Poſtꝙͣ vero illi eam lege rint. dimittatᵇ eis ſupradictam litteraꝫ clauſam ſigillatam. quam ip̄i ſtatim mit tant pape Gregorio ſine mora. ſed co piam illam apertam poſtꝙͣ legerint. nō dimittat eis. ſed volo ꝙ dilaceret et rū pat eam coram oculis eorum in fruſta⁊ Quia ſicut littera que eſt vna. dilacera bitur in multa fruſticula. Sic niſi papa tempore ⁊ anno venerit prefixo in yta liam. terre eccleſie que ſub vna eiꝰ obe dientia et ſubiectione modo eideꝫ obe diunt. diuidetur in plures partes in ma nus inimicorum. Et firmiſſime ſcias. ꝙ in augmentum tridulationis ip̄ius pa pe. non ſolum ip̄e audiet. ſed et videbit oculis ſuis eſſe vera que dico. Nec po terit cum tota manu potentie ſue. redu cere terras predictas eccleſie ad priſti num ſtatū ſue obedientie et pacis. Illa enim verba que nunc dico tibi. adhuc non ſunt dicenda nec ſcribenda illi ab bati. quia ſemen occultatur in terra do nec fructificet in ſpicam. Hec reuelatio fuit in Neapoli predicte ſponſe xp̄i oſtenſa pro eodē papa. in feſto ſancti Policarpi. qn̄ redijt de iheruſalem. ſed hanc reuelatio nem non miſit pape. quia non fuit ei pre ceptum diuinitus. Capitulum. Cxlj. Pūs apparuit ſponſe ſue do mine Birgitte. orāti pro pa pa Gregorio. xjº. et dixit ei. A Attende filia ad verba hec que lo quor. Scias enim ꝙ iſte papa gregoriꝰ eſt ſimilis paralitico. qui nō mouet ma nus ad operandū. nec pedes ad ambu landum. Sicut enim infirmitas parali ſis generatur ex ſanguine et humore cor rupto et frigore. ſic iſtuꝫ papā tenet qua ſi impeditum. immoderatus amor ſang uinis ſui. ⁊ frigus tepiditatis mētis ſue ad me. Sed ſcias ꝙ adiutorio orationis virginis marie matris mee. Iam incipi et mouere manus et pedes. ſcilicet faci endo voluntatem meā ⁊ honoreꝫ meū. in veniendo romā Ideo ſcias certiſſime ꝙ ip̄e veniet romam. et ibi inchoabit vi am ad aliqua bona futura. ſed nō conſu mabit. B Tunc autē reſpondit do mīa Birgitta O domīe deus meus. re gina neapolis ⁊ multi alij. dicunt michi ꝙ impoſſibile eſt eū venire romaꝫ. quia rex francie et cardinales et alij. ꝙͣpluri ma ponūt ei impedimenta ad veniendū Et audiui ꝙ multi inſurgūt ei. dicentes ſe habere ſpiritū dei. et diuinas reuelati ones et viſiones. qui pretextu illarū diſ ſuadēt ei venire. Et ideo timeo multuꝫ ꝙ impediatur aduentus eius. Reſpon dit deus. Audiſti legi. ꝙ iheremias erat in diebus illis in iſrael. qui habebat ſpm̄ dei ad prophetandū. ⁊ multi erant tūc qͥ habebant ſpiritum ſomniorū et menda cij. quibus rex iniquus credidit. et ideo venit ip̄e rex in captiuitatem ⁊ populus cū eo Nā ſi rex credididiſſꝫ ſoli ieremie ablata fuiſſꝫ ira mea ab eo Sic etiā nūc eſt. qꝛ ſiue ſurgāt ſapiētes ſiue ſurgāt ſom niatores. ſiue ſurgūt aīci non ſpūs ſꝫ car Quartus. Liber. nis ip̄ius pape Gregorij. et ſuad eant et diſſuadeant contrariū. nichilominus tū ego dominꝰ p̄ualeo eis. et ducā ip̄m pa pam ad roma. nō ad eorū cōſolationem Sꝫ vtrū tu videbis eum venire an nō tibi non eſt licitum ſcire. Hec fuit reuelatio ī ne apoli predicte ſponſe xp̄i oſtenſa in men ſa februario ꝓ eodē papa gregorio. quā portauit ei quidam heremita. qui epiſco patū renunciauerat. ¶ Capitulum. Cxlij. Ater ſancte A Illa per ſona quaꝫ bene nouit ſancti tas veſtra. exiſtens in oratio ne vigilans. cū ſtaret tunc in raptu mē tis contemplatiōe ſuſpenſa. vidit in ſpū ſimilitudine throni. In quo ſedebat ſimi litudo hoīs ineſtimabilis pulcritudinis. et incōprehenſibilis potentie dn̄s. Et in circuitu throni. ml̓titudo ſtabat magna ſanctoꝝ. ⁊ innūerabilis exercitꝰ angelo rū Et an̄ ſedentē in throno. ſtabat remo te quidā ep̄us. indutus pontificalibꝰ in dumētis ⁊ ornamētis. Ip̄e aūt dn̄s qͥ in throno ſedebat michi loquebat̉ ſic dicēs Michi data eſt oīs ptās in celo ⁊ in ter ra a pr̄e meo Et licet tibi videor loqͥ qͣſi de vno ore Attamē nō ſolus loquor. qͥ pater loquit̉ mecū ⁊ ſpūſſanctus. q̄ tres ꝑſone vnū ſumꝰ in diuinitatis ſubſtātia Deinde ad illū ep̄m loquebat̉ dicēs Au di gregori papa. xj. verba que ego lo quor tecū. ⁊ diligent̓ attēde ad ea que ti bi dico Cur tm̄ odis me? Quare tanta eſt audacia tua ⁊ p̄ſumptio tua ꝯtra me Nam curia tua mūdana. dep̄dat̉ celeſtē curiā meā Tu v̓o ſuꝑbe ſpolias me oui bus meis. bona qͦꝫ eccleſiaſtica q̄ mea ꝓ pria ſūt. ⁊ bona ſubditoꝝ eccl̓ie mee. in debite extorques et ſurripis. et das illa amicis tuis tꝑalibus B Tu etiā bo na capis ⁊ recipis iniuſte a pauperibus meis. ⁊ illa das ⁊ diſtribuis indecent̓ di uitibꝰ tuis. ꝓpt̓ qd̓ nimia eſt audacia et p̄ſuiiptio tua. eo ꝙ tu tā temere intras intras curiā meā. et nō ꝑcis eis q̄ mea ꝓpria ſunt. Quid feci tibi gregori? Ego em̄ patient̓ ꝑmiſi te aſcendere ad ſūmuꝫ pontificatū. ⁊ p̄dixi tibi voluntatē meā. ꝑ litteras de roma tibi diuina reuelatōe tranſmiſſas. āmonēdo te ꝑ illas de ſalute aīe tue. ⁊ p̄cautaui in eis de magno diſpē dio tuo. Quid ergo pro tātis beneficijs rependis michi? Et cur facis hoc vide licet. ꝙ in curia tua regnat ſuꝑbia maxi ma? Cupiditas inſatiabil̓ ⁊ luxuria mi chi execrabilis. ac etiaꝫ vorago peſſima horribilis ſymonie? Inſuꝑ etiā rapis et dep̄daris a me innūerabiles aīas Nā qͣſi om̄s qͥ veniūt ad curiā tuā. mittis in ie hennā ignis. ex eo ꝙ nō diligent̓ attēdis ea que ꝑtinent ad curiā meā. qꝛ tu es p̄ latus et paſtor ouiū meaꝝ Et ideo culpa tua eſt. ꝙ nō diſcrete cōſideras ea. q̄ ad ſpūalem ſalutē ipſaꝝ facienda ⁊ corrigē da ſunt ¶ Et ꝙͣuis ex p̄dictis poſſeꝫ ſcd̓m iuſticiā condemnare te. tn̄ ex mīa adhuc iterū moneo te de ſalute anīe tue. videlicet vt venies romā ad ſedē tuā ꝙͣ citius poteris. tꝑs em̄ pono in arbitrio tuo. Scias tn̄ ꝙ ꝙͣto plus tardaueris tāto plus diminuit̉ ꝓfectus anīe. et oīm tuarū v̓tutū Et ꝙͣto citius ad romā ve neris. tanto citius accreſcent tibi virtu tes ⁊ dona ſpūſſancti. ⁊ inflammaberis diuino igne caritatis mee. Ueni igit̉ et noli tardare. Ueni non cū ſuꝑbia ſolita et mūdana pōpa. ſed cū hūilitate ⁊ ardē ti caritate Et poſtꝙͣ ſic veneris. extirpa euelle ⁊ diſſipa omīa vicia de curia tua Romoue etiam a te conſilia carnaliū et mūdanoꝝ amicoꝝ tuoꝝ. ⁊ ſequere hūili ter cōſilia ſpūalia aīcoꝝ meoꝝ. Aggre dere ergo ⁊ noli timere. cōſurge virili ter ⁊ induere fortitudineꝫ ꝯfident̓. inci pe renouare eccl̓iam meā. quā ego acqͥ ſiui meo proprio ſanguine. et renouetur et ſpūaliter reducatur ad priſtinū ſtatū ſuū ſanctū. quia iam nūc magis venera tur lupanar ꝙͣ ſancta mea eccleſia. U Quartus. Liber. Si autem non obedieris p̄dicte volun tati mee. firmiter ſcias. ꝙ tali ſententia et ſpirituali iuſticia condemnaberis co rā tota celeſti mea curia. quali cōdem natur et punitur temꝑaliter prelatꝰ de gradādus. Qui publice exuit̉ ſacris ve ſtibus pontificalibꝰ glorie. cū pudore et maledictione. et repletur ignominia et confuſione. Sic ego facā tibi Nam de ponam te de celeſti curia. ⁊ omīa j do ſunt tibi ad pacē ⁊ honoreꝫ. erunt ti bi ad maledictionē. et eternā cōfuſionē Et qͥlibet inferni dyabolꝰ recipiet mor ſellū de tua anīa. ꝙͣuis ipſa immortalis et incōſumptibilis ſit. et ꝓ benedictiōe re pleberis eterna maledictione Et ꝙͣdiu patiar te inobedientē michi. tamdiu ꝓ ſperaberis. Ueruntamē fili mi gregori. adhuc te moneo vt humilit̓ reuertaris ad me. et obedi conſilio meo patris tui et creatoris tui Quia ſi tu predicto mo do obedieris michi. ⁊ ego vt piꝰ pater ſuſcipiam te Aggredere ergo viriliter viā iuſticie. et proſperaberis. Noli con temere diligente te. quia ſi tu obedie ris. faciam tecū miſcd̓iam et benedicaꝫ te. ac etiam veſtiā te ⁊ ornabo te. precio ſis veſtimentis pontificalibꝰ veri pape ⁊ induā te meip̄o Ita ꝙ tu eris in me ego ī te. et glorificaberis ineternū. Hij. aūt ſic viſis ⁊ auditis. hec viſio diſꝑuit Reuelatō quarta quā beata Birgitta miſit dn̄o pape in men ſe iulij. Anno dn̄i. M. ccc. lxxiij. Et ip̄a ſcripſit cuidā heremite. qͥ olim fuit ep̄us qui tūc erat cuꝫ dn̄o papa. ſuper hoc in awvinione. ¶ Capitulū. Cx liij. Ominꝰ noſter ihūs xp̄s dix it michi dn̄e ep̄e. ꝙ ego ſcri berē vob̓ infraſcripta v̓ba q̄ debetis on̄dere ſummo pōtifici. A Papa petit ſignū Dic ei. ꝙ phariſei peti erūt ſignuꝫ Quibus rn̄di. ꝙ ſicut ionas fuit in vētre ceti tribꝰ diebus ⁊ tribus noctibꝰ Sic ego v̓ginis filiꝰ. fui in t̓ra mortuꝰ tribus diebꝰ et tribus noctibus et reſurrexi ⁊ aſcendi in gl̓iaꝫ meā. Sic papa iſte gregoriꝰ. accipiet ſignū āmoni tionis mee vt ſaluet anias. Faciat ergo oꝑe que honoris mei ſūt. et laboret quo ſaluent̉ anīe. et vt eccl̓ia mea veniat in priſtinū ſtatū ⁊ meliorē diſpoſitioneꝫ. et tunc exꝑiet̉ ſignū ⁊ fructū eterne ꝯſola tionis Scd̓m hēbit ſignū. ꝙ niſi obedie rit v̓bis meis ⁊ venerit ytaliā. nō ſolum ꝑdet temꝑalia. ſed etiā ſpūalia. et ſentiet tribulatiōꝫ cordis ꝙͣdiu viuit. ꝙͣuis qn̄ qꝫ cor eiꝰ videt̉ hr̄e releuamē. tn̄ remor ſus cōſciētie ⁊ interna tribulatio. rema nebit ſibi. Terciū ſignuꝫ. ꝙ ego deus lo quor cuꝫ vna muliere v̓ba mirabilia. ad qd̓ hoc. et ad quē fructū. niſi ad aīarū ſa lutē ⁊ vtilitatē. ⁊ vt mali emendent̉ ⁊ vi boni fiāt meliores? B De diſcordia v̓o inter papā et barnabonē Rn̄deo. ꝙ vltra modū eſt michi odioſa. qꝛ infinite anīe de illa ꝑiclitant̉ Ideo placitū eſt mm chi ꝙ ꝯcordia fiat. Nā ſi etiā papa expul ſus eēt a papatu ſuo. meliꝰ eſſꝫ. ꝙ papa humiliaret ſe. et faceret ꝯcordiā qͣcunqꝫ occōne fieri poſſet. an̄qͣ tot anīe pirent in eternā damnationē De emēdatione v̓o regni frācie nō habebit ſcire. an̄qͣ ꝑ ſonalit̓ venerit in ytaliaꝫ. Itaqꝫ ſicut ſi ſtaret patibulū ſuꝑ qd̓ penderet funis. quē ex vna ꝑte infiniti traherēt. ex alia nō niſi vnus. Sic damnatio anīaꝝ aper ta eſt. et qͣſi ad illā pleriqꝫ laborāt. Ideo papa iſte reſpiciat ad me vnū. quia licꝫ om̄s diſſuadeant ei venire romā. ⁊ ob ſiſtant quātumcūqꝫ pn̄t. confidat in me vno ⁊ iuuabo eū. ⁊ nulli p̄ualebūt in eū Sꝫ ſicut pulli in nido veniente mr̄e. ele uāt ſe ⁊ clamāt ⁊ gaudent. Sic ego gau dent̓ occurrā ei ⁊ eleuabo eū. ⁊ ad ani mā ⁊ corpꝰ honorabo. ¶ Item ait dn̄s Qm̄ dubitat papa. an debeat venire ro mā pro reformatiōe pacis ⁊ eccl̓ie mee volo ꝙ oīno veniat in ꝓximo ſequent autumno. Et ſciat etiā ꝙ nichil gratius pōt michi facere. ꝙͣ ꝙ in ytaliaꝫ veniat. Quartus Liber. Uiſio ꝙͣ habuit ſpōſa xp̄i de iudicio anime cuiuſdā ſummi pō tificis defuncti. ¶ Capitulum. Cxliiij. Idebat ſpōſa. A Qua ſi vnam ꝑſonam pontificis veſtitam ſcapulari. que ſta bat in domo luto platearū reſꝑſa Cuiꝰ domus tectū. fere iacebat ſuꝑ cerebrum dicte ꝑſone comp̄ſſum: Et ethiopes ni gri habentes vncinos. ac alia inſtrumē ta nocendi. circumuallabant domū. ſed non valebant tangere ꝑſonam illā. licꝫ terrebāt eam terrore maximo. Et tunc audiui vocem dicentē michi. Hec ē ani ma illius magni pontificis. quē tu noſti Domus enim iſta. ē retributio eiꝰ ſpūa lis. Nam aliqua mūdana tractabat. et ideo remuneratio eius nondū lucida ē. donec in qurgatorio purget̉. et dealbet̉ ſpūalibus oratōibus. et caritate dei Ꝙ vero tectū quaſi cōprimit cerebrū eius ſignū miſterij eſt. quia tectum ſignificat caritatē dei. Que quāto maior eſt. tāto latior et ſublimior ad ſpūalia ē. et ad fer uorem dei. Sed quia cariras anime hu ius. in aliquibus mundialibus oꝑbꝰ ar debat. et magis ſequebat̉ voluntatē ꝓpͥam. Ideo tectū. qd̓ luminoſum et altuꝫ eſt electis dei. anguſtū eſt ſibi. donec ſan guine filij dei. et celeſtis curie interuen tu dilatetur. B Ꝙ vero anīa indu ta eſt ſcapulari. ſignum eſt. ꝙ ſtuduit ſe conformare religiōe monaſtice. et voca tioni ſue. ſed non tantū conatus eſt. ꝙ eſ ſet exemplar ꝓficientiū et forma ꝑfecto rum. Nunc aūt licituꝫ eſt tibi ſcire tria de oꝑibus. que fecit in vita ſua. propter que nunc patitur penā Primū eſt ꝙ fe cit quandā inobedientia contra deū. et et conſciētiam ſuam. de quo contritōeꝫ habuit et remorſum conſciētie ſue. Se cundū eſt. ꝙ diſpenſabat in aliquibꝰ cū quibuſdā ꝓpter carnalem amorem. ſeq̄n do voluntatem ſuam. Tercium eſt. ꝙ diſſiml̓abat aliqua. ne offenderet quos diligebat. que corrigere potuiſſꝫ. Uerū tamen ſcias. ꝙ anima iſta non eſt cum il lis. qui deſcendunt in infernū. nec cum illis qui veniunt ad grauiora examina purgatorij. ſed cum illis qui quotidie. fe ſtinanter appropinquāt gratie. et viſioni maieſtatis dei omnipotentis ¶ Explicit Quartus Li ber Reuelationū Celeſti um Sancte Birgitte. Prologus libri q̄onū Prologus Libri queſti onum qui eſt quintus liber celeſtium re uelationum ſancte Birgitte. Ncipit liber quintꝰ celeſtis reue lationum xp̄i ad beataꝫ 4 Birgittam de regno Swye cie Qui liber queſtionū merito intitula tur. ex eo ꝙ proceſſus eius eſt ꝑ moduꝫ queſtionū. ad quas xp̄us dominꝰ dat mi rabiles ſolutiones: Et reuelatus fui eidem dn̄e miro modo Sicut ip̄a ⁊ con feſſores eius. ſepe oretenus teſtabantur Nam ſemel cōtigit. ꝙ cū ipſa quadā die equitaret in equo. itinerādo ad ſuuꝫ ca ſtrum wvatꝫſteni. pluribus familiaribus cū ea equitātibus ſociata. tūc illa ſic eqͥ tando ꝑ viam incepit ad deuꝫ orando eri gere mentē ſuam. que ilico rapta fuit in ſpū. et ibat quaſi extra ſe alienata. a ſenſi bus corporis in extaſi. mentalis contem plationis ſuſpenſa. Uidebat tūc in ſpiri tu. vnā ſcalam fixam in terrā. cuius ſum mitas celū tāgebat Et in ſummitate eiꝰ in celo. videbat dn̄m iheſum xp̄m ſedentē in throno mirabili. velut iudiceꝫ iudicā tem. ad cuius pedes ſtabat virgo maria In circuitu aūt throni erat infinitus ex ercitus angelorū. et multitudo copioſa ſanctorū ¶ Et in medio eiuſdeꝫ ſcale. vi debat predicta dn̄a Birgitta. religioſuꝫ quendā ſibi notum. adhuc corꝑe tūc vi uentem. magne litterature in ſcīa theo logie. plenū qͦqꝫ dolo ⁊ malicia dyaboli ca Qui videbat̉ in geſtu ſuo impatientiſ ſimo. et inquieto. magis dyabolus ꝙͣ re ligioſus. Uidebat nāqꝫ tunc dicta dn̄a. cogitationes ⁊ omēs affectiones inter nas cordis eiuſdē religioſi. ⁊ quō ipſe il las ꝓpalabat xp̄o iudici in throno ſeden ti. cū geſtu inordinato. ⁊ inquiētiſſimo ꝑ modū queſtionū. vt infra ſequitur. Ui debat etiam. ⁊ audiebat tunc in ſpū ipſa domīa Birgitta. qualiter xpūs iudex. ad illas queſtiones. cuꝫ geſtu māſuetiſſimo et honeſto. ſingillatim ⁊ cōpendioſe. ſapientiſſime reſpōdebat: Et qualter ali quando dn̄a noſtra virgo maria. aliqa v̓ba eidem dn̄e Birgitte loquebat̉. vt ſe rioſius liber iſte inferius declarabit. ¶ Poſtꝙͣ aūt in eodeꝫ inſtanti. dicta do mina habuit in mente totū iſtum libruꝫ in vna eadem reuelatiōe. accedēte iam ipſa ad dictum caſtꝝ Tunc familiares eius accipientes frenū equi. ceperūt eā mouere. et quaſi excitare ab illo raptu q̄ ad ſe reuerſa nimis doluit. ex eo ꝙ tūc priuabatur tāta diuina dulcedine. Qui liber queſtionū. ita effectualiter reman ſit tunc in corde. et memoria eius infixus ac ſi in tabula marmorea. totus ſcuſptꝰ fuiſſet Ipſa vero ſtatim ſcripſit eū in lin gua ſua. quem tranſlatauit ꝯfeſſor eius in lingua litterali. ꝓut alios libros trā ſlatare ſolitus erat. iber iſte queſtio nū diuiditur per interrogationes et ſubdiuiditur ꝑ que ſtiones. Habet enim. xvi. interrogatio nes. et in qualibet earū Iudex xp̄us in terrogatur de certis queſtionibus. Ad quas ipſe reſpondet diſtincte et mirabi liter Ita ꝙ quelibet interrogatio con tinet certum numeꝝ queſtionū. Poſtea vero ſequuntur earum ſolutiones et re ſponſiones prout in proceſſu libri latiꝰ continetur. Incipit quintus liber reuelationum. j Quintus liber queſtionum. AIdi thro Unū in ce Ilo. in qͦ ſe debat do minꝰ ihe ſus xpūs vt iudex ante cu ius pedeſ ſedebat v̓ E qo mono EL ⁊ in circuitu throni erat exercitꝰ angelo rum. et infinita multitudo ſanctorū. Ad quem iudicem religioſus quidam litte ratus. magnus in theologia. ſtans in al to gradū cuiuſdā ſcale. que in terra fixa erat. cuius ſūmitas celū tangebat impa tientiſſimos ⁊ inquietos hns geſtus. qͣſi dolo ⁊ malicia plenus C int̓rogādo dix it. Interrogatio prima Et queſtio p̄ma Iudex interrogo te Tu dedi ſti michi os nūqͥd non debeo 4 loqͥ michi placentia ¶ Que ſtio ſecunda ¶ Tu dediſti michi oculos nūquid nō debeo videre cuꝫ eis ea q̄ me delectant ¶ Queſtio tercia. Tu dediſti michi aures Quare nō audiā cū eis illa que michi placent ¶ Queſtio quarta. Tu dediſti michi manus Cur nō faciaꝫ cū illis quid eſt gratū michi ¶ Queſtio quinta Tu dediſti michi pedes Quare nō ambulabo cū eis ſcd̓m deſideriū me um ¶ Reſpōſio xp̄i Ad p̄mā queſtionē. Eſpondit iudex ſedes in thro no. cuiꝰ geſtus erāt manſueti et honeſtiſſimi dicēs Amice ego dedi tibi os ad loquenduꝫ rōnabili ter vtilia anīe ⁊ corꝑis tui ⁊ ea q̄ ſūt ho noris mei ¶ Reſpōſio ſcd̓e q̄ſtionis Sꝫ cūdo dedi tibi ocl̓os. vt videas mala fu giēda ⁊ ſalubria tibi cuſtodiēda ¶ Rn̄ſio tercie queſtiōis Tercio dedi tibi aures vt audires ea q̄ ſūt veritatis ⁊ honeſta tis ¶ Reſpōſio qͣrte queſtiōis Quarto dedi tibi manꝰ. vt cū eis faceres q̄ ſunt neceſſaria corꝑi. ⁊ que nō ſunt aīe nociua ¶ Reſpōſio quīte queſtionis Quīto dedi tibi pedēs. vt recederes ab amore mūdi. et ires ad requiē ⁊ amorē anīe tue et ad me creatorē et redemptorem tuū. ¶ Interrogatio ſecūda Queſtio pͥma Tem apparuit religioſuse ſupra in gdū ſuo dicēs ¶ O ¶ xp̄e iudex. tu voluntarie ama riſſima ſuſtinuiſti penā Cur ꝓpter hoc ego nō debeo honorabilit̓ me hr̄e ⁊ ī mū do ſuꝑbire ¶ Queſtio ſcd̓a. Itē tu dedi ſti michi bona tꝑalia. cur ꝓpt̓ hoc nō de beo q̄ appeto poſſidere ¶ Queſtio t̓cia Itē cur dediſti mēbra meo corꝑi ſi nō de beā ea mouere. ⁊ exercitare ſcd̓m volū tatēmeā ¶ Queſtio qͣrta Itē cur dediſti legē ⁊ iuſticiā. niſi ad vindictā faciendā. ¶ Queſtio quīta Itē tu ꝑmiſiſti quietē hre et requiē Cur laſſitudinē ⁊ tribula tionē ordinaſti vt eam ſentiamus ¶ Re ſponſio prime queſtionis. Eſpōdit iudex Amice ſuper bia homīs ex patientia mea diu tolerat̉. vt exaltet̉ hūilitas. virtuſqꝫ mea manifeſtet̉. ⁊ qꝛ ſuꝑbia nō eſt a me creata. ſed a dyabolo inuen ta. ideo fugiēda eſt. qꝛ ducit ad infernū. hūilitas vero cuſtodiēda eſt qꝛ ducit ad celū. quā ego deꝰ docui. v̓bo ⁊ exemplo meo ¶ Reſponſio ſcd̓e queſtiōis Item bona temporalia ideo a me data et con ceſſa ſunt homī. vt homo eoꝝ vſuꝫ habe at rationabiliter. ⁊ vt ea que creataſūt cōmutent̉ in increatū. ſcꝫ in me deū crea torem. laudando et honorando me de bo nis meis. non autem viuendo ſcd̓m deſi derium carnis ¶ Reſponſio tercie que ſtionis Item membra corporis ideo hō mini data ſunt. vt anime oſtendant ꝙ da ſimilitudinē virtutū. ⁊ vt ſtarent ad offi cium. et virtutem anime. tanꝙͣ eius iu ſtrumenta ¶ Reſponſio quarte queſtio nis Iteꝫ iuſticia et lex. ideo a me inſtitu ta eſt. vt ſcilicet impleretur cum ſuper na caritate et compaſſione. ⁊ vt int̓ hō mines vnitas diuina et concordia firma Quintus liber queſtionum. retur ¶ Reſponſio Quinte queſtionis Item ꝙ dedi homini. vt requiem et cor poralem quieteꝫ poſſit habere. hoc feci ad corroborandam infirmitate carnis et ad percipiendam anime fortitudineꝫ et virtutem. Sed quia caro quandoqꝫ improuide inſoleſcit. ideo tolerande ſūt tribulationes. ⁊ omnia illa gratanter ꝑ que corrigat̉ ¶ Interrogatio Tercia Queſtio prima. Tem apparuit in gradu ſuo religioſus qui ſupra dicēs O iudex q̄ro a te. Cur dediſti nobis ſenſus corꝑeos. ſi nō ſcd̓m ſenſus carnis moueamur. et viuamus ¶ Que ſtio ſecunda. Item cur dediſti cibaria et carnis ſuſtentamēta. ſcꝫ cibos ⁊ alia delectabilia. ſi non viuamus ad ſaturita tem. ſcd̓m carnis appetituꝫ ¶ Queſtio tercia. Item cur dediſti nobis liberū ar bitrium. niſi vt ſequamur voluntatē no ſtram ¶ Queſtio quarta. Item Cur de diſti homīībus et mulieribus ſemen cō mixtionis. et naturam. ſi non ſcd̓m appe titum carnis effundat̉ ¶ Queſtio quin ta Item Cur dediſti cor et voluntateꝫ niſi vt diligatur qd̓ ſapit dulcius. ⁊ ame tur quod delectabilius eſt ad fruendū. ¶ Reſpouſio queſtionis prime. Eſpondit iudex Amice ego dedi homini ſenſum et intel ligentiam. ad conſiderandū et imitandum vias vite. et fugiendū vi as mortis ¶ Reſponſio queſtionis ſecū de Iem Cibos et carnis neceſſaria de di pro corporis moderata ſuſtentatione et vt anime virtutes exequeretur forti us. et non debilitaretur ex nimia ſump tione ¶ Reſponſio Queſtionis tercie. Item dedi homini liberam arbitrium. ea ratione. vt ipſe dimitteret propriam voluntatem propter me deum ſuū. et vt ex hoc. homo maius meritum conſeque retur ¶ Reſponſio queſtionis quarte. Item dedi ſemen commixtionis. ea de cauſa. vt loco et mō germinaret. et debi to. et vt cauſa iuſta. et rationabili fructi ficaret ¶ Reſponſio queſtionis quinte. Item ideo dedi homini cor. vt in eo me deum ſuum. qui vbiqꝫ ſum et incōprehen ſibilis concluderet. Et vt cogitādo in me eſſet delectatio ſua. Toquitur virgo Ma ria beate Birgitte informando eam de quīqꝫ virtutibus quas debet habere in tra ſe et alias quinqꝫ extra ¶ Reuelatio prima in libro queſtionū. Auer loquitur ilia oportet te habere quīqꝫ intra ⁊ quin qꝫ vb extra ¶ Primo ab ex tra. os munduꝫ a detractionibus ¶ Au res clauſas. a vaniloquijo ¶ Ocl̓os pu ducos ¶ Manus in bonis operoſas. ⁊ elongare te. a ſeculi cōuerſatione ¶ Itē abintra. oportet te habere quinqꝫ. ſcili cet ¶ Diligere deum feruenter ¶ De ſiderare eum ſapienter ¶ Tribuere bo na temporalia. cum iuſta et recta inten tione rationabiliter ¶ Fugere mundū humiliter ¶ Et promiſſa mea expecta re longanimiter. et patienter. ¶ Interrogatio quarta queſtio prima Tem apparuit in ſuo gradu religioſus. qui ſupra dicens O iudex cur debeaꝫ inquire re ſapientiam dei. cum ego habeo ſapien tiam mundi ¶ Queſtio ſecūda Cur de beam lugere et plorare. cum gaudiuꝫ et gloria mūdi michi abuudat ¶ Queſtio tercia Item dicito. cur letari debcā aut quomodo in carnis afflictione ¶ Que ſtio quarta Item Cur timere debeā. cū virium propriarū habeo fortitudinem. ¶ Queſtio quinta Itē quare alijs obe diam. ſi voluntas mea eſt in propria po teſtate ¶ Reſponſio queſtionis prime. Eſpondit iudex Amice om nis qui ſapiēs eſt ad mundū. cecus eſt ad me deum ſuum Et ideo vt acquiratur diuina ſapientia mea. neceſſe eſt vt diligenter et humilis ij Quintus liber queſtionum. ter inquiratur ¶ Reſponſio queſtionis ſecunde, Item omnis qui habet hono res mundi. ⁊ eius gaudium. diuerſis agi tatur curis. et inuoluitur amaritudini bus ducentibus ad infernum. Ergo ne quis a via celi deuiet. neceſſe eſt ſollici tari pie. et rogare ⁊ plorare. ¶ Reſpon ſio Queſtionis tercie. Item valde vtile eſt letari in afflictione ⁊ infirmitate car nis. quia ei qui habet afflictiones car nis. appropinquat miſericordia mea. et per eam facilius appropinquat eterne vite. ¶ Reſponſio queſtionis Quarte. Item Omnis quicūqꝫ fortis eſt. ex me fortis eſt. et ego fortior illo. Ideo vbiqꝫ timendum eſt. ne fortitudo auferatur ¶ Reſponſio queſtionis quinte. Item Quicunqꝫ habet libeꝝ arbitrium in ma nū ſua. timere debet et veraciter intelli gere. ꝙ nichil ita faciliter ducit ad penā eternam. ſicut voluntas propria ſine du ctore. Ideo qui propriam voluntatem relinquit michi deo ſuo obediens michi habebit celum ſine pena ¶ Interroga tio quinta Queſtio prima Tem apparuit Religioſus ſupra dicens O iudex quare creaſti vermes. qͥ noce̓ poſ ſunt. et non prodeſſe ¶ Queſtio ſecun da. Item Cur creaſti feroces beſtias que etiam nocent homībus ¶ Queſtio tercia. Item Cur corporibus immittis infirmitates ⁊ dolores ¶ Queſtio quar ta. Item Cur pateris iniquitatem ini quorum iudicū. qui ſubditos affligunt et flagellant. quaſi ſeruos empticios. ¶ Queſtio quinta. Item Cur corpus hominis tribulatur. etiam in pūcto mor tis ¶ Reſponſio Queſtiouis Prime. Eſpondit iudex Amice ego deus et iudex. craui celuꝫ et terram. et omnia que in eis ſunt. Sed nichil ſine cauſa. nec ſine ſpi ritualium ſimilitudine. Sicut enim ani me ſanctoꝝ aſſimilātur angelis ſanctis qui ſunt in vita et felicitate. Sic anime iniuſtorum ſimilantur demonibus. qui ſunt in et erna morte. Ergo quia que ſiſti cur creauerim vermes. reſpondeo tibi ꝙ ip̄os creaui. ad oſtendendā multi plicem ſapientie. et bonitatis mee potē tiam Naꝫ licet nocere poſſint. nō tamē nocent. niſi permiſſione mea et exigen te peccato. vt homo qui ſubdi ſuo ſum mo ſuperiori contemnit. etiaꝫ ab infimo ſe tribulari poſſe īgemiſcat. ſciatqꝫ ſe ho mo. ſine me nichil eſſe. cui etiam irratio nabilia ſeruiunt. et omnia ſtant ad nutū meum ¶ Reſponſio queſtionis ſecunde Item cur beſtis feroces creaui Reſpō deo Omnia que ego creaui. non ſolum erant bona. ſed etiam valde bona. ⁊ aut ad vtilitatem hominis. et probationem creata ſunt. aut ad vtilitatem ceterarū creaturarum. Et vt homo. tanto humi liꝰ ſeruiat michi deo ſuo. quo felicior eſt vniuerſis ¶ Ueruntamen. beſtie in tem poralibꝰ nocent. duplici de cauſa ¶ Pͣr mo ad correptionem et cognitionē ma lorum. vt ex flagellis intelligant ſe hom nes. mali debere obedire michi ſuperio ri ſuo ¶ Secundo nocent etiam bonis ad profectum virtutum et purgationeꝫ Et quia homo peccando eleuauit ſe cō tra me deum ſuum. ideo et omnia ſubiec ta ſibi cōtra eū ſunt eleuata ¶ Reſpōſio queſtionis tercie Item Cur corpori ad uenit infirmitas. reſpondeo ꝙ hoc acci dit ad maiorem cautelam. et etiam prop ter incontinentie et ſuperfluitatis viciū vt homo addiſcat ſpiritualem moderan tiam. ⁊ patientiam per carnis refrenati onem ¶ Reſponſio queſtionis quarte Item Quare iniqui iudices tolerantur Hoc eſt ad aliorū purgationem. et proſ ter meam patientiam. vt ſicut aurū pur gatur ignē. ſic ex prauorū malicia anime purgantur et erudiuntur. et retrahunt a non faciendis ¶ Ideo etiam patien ter tolero homīes malos. vt ſpice dya boli ſegregentur a frumento bonorum Ut cupiditas eoruꝫ impleatur ex occut Quintus liber queſtionum ta mea diuina iuſticia ¶ Reſponſio que ſtionis quinte. Item Cur corpus patit̉ penam in morte Iuſtum eſt ꝙ per illa ꝑ que peccat homo. per ſimilia puniatur et quia peccat delectatione inordinata. dignum eſt vt plectatur amaritudine ⁊ pena ordinata. Ideo hic quibuſdā inci pit morsª in inferno duratura ſine fine Alijs finitur mors in purgatorio. et in choatur leticia ſempiterna. Tirgo Maria loqui tur beate Birgitte dicens. ꝙ qui dulce dinem diuinam deſiderat deguſtare de bet prius amaritudinem ſuſtinere. Reuelatio ſecunda. Aria loquitur Quis ſancto rum dulcedinem ſpiritꝰ ha buit qui non prius amaritu dinem eſt expertus: Ergo qui dulcedi nem appetit non refugiet amara. ¶ Interrogatio ſexta Queſtio Prima Tem apparuit ī gradū ſuo qui prius dicēs O iudex que ro a te Cur alius infans ꝓ cedit de vtero matris viuus conſecutus baptiſma Alius accepta aīa intra viſce ra matris moritur ¶ Queſtio ſecunda. Item Cur homini iuſto cōtraria mul ta ſuccedunt Iniuſto autem omīa ſunt ad votum ¶ Queſtio tercia. Item cur peſtilentie et fames accidunt. et incom moda que affligūt corpus ¶ Queſtio quarta. Item Cur mors ex improuiſo venit ita vt preuideri rariſſime poſſit. ¶ Queſtio quinta. Item Cur pateris homines habentes deliberatam iram et inuidiam ad bella venire animo vindi candi ¶ Reſponſio queſtionis Prime Eſpondit iudex. Amice in quiſitio tua non eſt ex cari tate. ſed permiſſionē mea Ideo per ſimilitudinem quandam ver borum reſpondebo tibi ¶ Queris Cur alius infans morit̉ inter viſcera matris Alius procedit viuus Ratio eſt Omīs quippe fortitudo corporis pueri. de pa tris et matris ſemīe ſumitur. ſed quia qd̓ conceptum eſt propter aliquam patris vel matris infirmitateꝫ. non habet debi tam fortitudinem. ideo citius moritur. Multaqꝫ adueniunt ex negligentia. Et incuria parentum Multa etiam ex di uina iuſticia mea. vt citius ea que con iuncta ſunt ſeparentur. Nec tamen pro pter hoc anima. ꝙͣuis ad viuificandum corpus longius tempus non acceperit duriſſimis appropinquat ſupplicijs. ſed magis miſericordie michi ꝯgnite Sicut enim ſol irradians domuꝫ. non videtur vt eſt in pulcritudine. niſi a reſpicienti bus celum. ſed ſolummodo radij. Sic anime talium. ꝙͣuis propter baptiſiui ca rentiam non videant faciem meā vicini us tamen appropinquāt miſericordīe q̄ pene. ſed nō ſicut electi mei ¶ Reſpōſio queſtionis ſecunde Itē Cur homī iuſto accidunt contraria Reſpondeo A Iuſticia mea eſt vt vnuſquiſqꝫ iuſtꝰ ob tineat que petit Sed non eſt iuſtus. qui uon pro obedientia et perfectione iuſti cie appetit pati contraria. et qui non fa cit proximo ſuo bona ex caritate diuina ¶ Ideo amici mei. conſiderātes q̄ ego deus et redemptor eorum feci. et promi ſi eis. ſimul et attendentes que in mundo eſt malicia. libentius ad honorem mei ⁊ ſalutem propriam. ⁊ peccatum cauendū petunt magis contraria mūdi. propter cautelam ꝙͣ proſpera Ideo et ego ꝑmit to eis fieri tribulationes. quoruꝫ aliqui et ſi minus patienter ſufferunt. ego ta men non ſine cauſa permitto fieri. et in tribulatiōe aſſiſto eis B Sicut em̄ filius. cum a matre caritatiua corripit̉ in puericia. modicum ſcit regratiari ma tri. quia perpendere neſcit. qua de cauſa arguitur. Sed perueniens ad annos diſcretionis. regratiatur ei. quia per diſ ciplinam matris. a prauis diſtractus eſt et aſſuetus bonis moribus. et diſcipline Similit̓ ego facio electis meis Ipſi em̄ s iij Quintus liber queſtionum. quia voluntatem committunt michi. et me ſuper omnia diligūt. Ideo tribulan tur ad tempus. ⁊ licet in preſenti non in telligant plene beneficia mea. facio ta men quod expedit eis in futurū ¶ Im pij vero. quia non curant iuſticiam. nec alijs formidant inferre iniuriam. qui et tranſitoria petunt. et delectabilia terre na diligunt. ideo proſperātur ex iuſticia mea ad tempus. et a flagellis ſunt libe. ri. ne peccent amplius ſi tangerētur cō trarijs. Attamen non omnibus malis dantur que cupiunt. vt ſciāt poteſtatis mee eſſe. cui aliqua dare voluero. qui in gratis etiam bona tribuo. ꝙͣuis non me reantur ¶ Reſponſio queſtionis tercie Item Cur peſtilentie ⁊ fames veniunt Reſpondeo Scriptum eſt in lege. ꝙ qui furtum fecerit. reddat pluſꝙͣ abſtulerit. Ergo quia homines ingrati dona mea recipiunt. et abutuntur eis. nec honor michi debitus ab eis impenditur. Ideo plus exigo tribulationis a corpore in p̄ ſenti. vt parcat̉ anime in futuro ¶ Quā doqꝫ etiam parcendo corpori. punio ho minem in hijs. et per ea que diligit. vt qͥ non voluit agnoſcere me letus. cognoſ cat et intelligat vl̓ tribulatus ¶ Reſpō ſio queſtionis quarte. Item Cur mors venit ſubita Reſpōdeo Si homo ſciret tempus mortis ſue. ſeruiret michi ex ti more. et pre dolore deficeret. Ideo vt ex caritate homo ſeruiat michi. et vt ſemꝑ de ſeipſo ſit ſollicit̓us. et de me ſecurus. Ideo incerta eſt hora exitus omniū. et merito Quādo enim homo deſeruit qd̓ erat certum et verum. neceſſe fuit et d gnū. vt ab incerto affligeretur. ¶ Re ſponſio queſtionis Quinte. Item Cur permitto homines procedere ad bella completam habentes iram. Reſpondeo Omnis qui voluntatem perfectam ha bet nocendi proximo ſuo. hic ſimilis eſt dyabolo. eiuſqꝫ membrum eſt. et inſtru mentum Cui ſcilicet dyabolo facerem iniuriam. ſi eius ſeruum ſine iuſticia auferrem ab eo Ergo ſicut ego inſtrumē to meo vtor ad quecunqꝫ michi placita ſic iuſticia eſt. vt dyabolus in eo qͥ vult eſſe membrū eius magis ꝙͣ meum. ope retur et faciat quod ſuū eſt Aut ad pur gationem aliorum Aut ad perficiendā maliciam ſuam. me ſic permittēte ⁊ pec cato exigente ¶ Interrogatio ſeptima Queſtio prima. Tem apparuit religioſus qͥ ſupra in gradu ſuo dicens. O iudex quero a te Cur vi le et pulcrum dicunt̉ in mūdo ¶ Que ſtio ſecunda Item Cur debeo odire mū di pulcritudinem. cum ſim pulcer et de nobili progenie. ¶ Queſtio tercia. Itē quare non extollam me ſuper alios cuꝫ ſim diues ¶ Queſtio quarta Item cur non debeam preferre me alijs. cum ſim honorabilior alijs ¶ Queſtio Quinta Item Cū ſim bonus et laudabilis. qua re non queram laudem propriā ¶ Que ſtio ſexta. Item ſi alijs facio commoda quare non exigam remunerationem. ¶ Reſponſio queſtionis prime. Eſpondit iudex. Amice vile et pulcrum mundi eſt quaſi amarum et dulce. Naꝫ vti litas mundi que eſt contemptus mundi et eius aduerſitas eſt quaſi quedaꝫ ama ritudo. proficua iuſtis ad ſanitatē. Pul crum vero mundi eſt proſperitas eius et ip̄a eſt quaſi quedam ſanitas. blandi diens falſa et ſeducens. Ergo qui mun di fugit pulcritudinē. reſpuens eius ſua uitatem. non veniet ad vilitateꝫ inferni nec guſtabit eius amaritudinē. ſed aſce det ad gaudium meum. Ideo vt fugiat inferni vilitas. et vt acquiratur celeſtis ſuauitas. neceſſarium eſt ire magis poſt mundi vilitatem. ꝙͣ poſt eius pulcritū dinem ¶ Etenim omnia bene ame cre ata ſunt. et omnia bona valde. illa tamē maxime cauenda ſunt. que irrationabi liter vtentibus donis meis. occaſionem damni anime p̄ſtare poſſent ¶ Reſpon Quintus liber queſtionum ſio queſtionis ſecunde. Item Cur de ꝓ genie non eſt gloriandum: Reſpondeo tu quidem habuiſti de patre viliſſimā pu tredinem et immundiciam. in viſceribꝰ vero matris fuiſti quaſi mortuus. et to tus immūdus. nec in poteſtate tua fuit naſci de nobilibus vl̓ de ignobilibus Sꝫ pietas et bonitas mea ꝓduxit te in hāc lucem. Ergo tu qui diceris nobilis. hu milia te ſub me deo tuo. qͥ diſpoſui te na ſci de nobilibus. et conforma te proximo tuo. qꝛ de eadem materia eſt. licꝫ ex mea prouidentia tu de excelſo ſcd̓m mundum proceſſiſti progenie. ille vero de humili Tu quoqꝫ nobilis. time plus ꝙͣ ignobi lis. quia quanto tu nobilior et ditior. tā to de te deſtrictior queritur ratio. et ma ius iudicium. quia plus accepiſti ¶ Re ſponſio queſtionis tercie. Item de diui tijs Cur non eſt ſuperbienduꝫ Reſpon deo. diuitie enim mundi. non ſunt tue. ni ſi quantum ad neceſſitatem victus tui et veſtitus Mundus enim ad hoc factꝰ eſt. vt homo habens ſuſtentationeꝫ cor poris ſui. per laborem et humilitatem. re deat ad me deum ſuum. quem inobediēs factus deſpexit. et de me ſuperbiendo nō curauit ¶ Si auteꝫ tēporalia bona tua eſſe dicis. dico tibi pro certiſſimo. ꝙ tu quaſi violenter vſurpas tibi omnia illa que vltra neceſſitatem tuam habes. Nā bona temporalia omnia cōmunia eſſe de bent. et ex caritate indigentibus equa lia Tu vero vſurpas tibi ad ſuperfluita tem. quod alijs ex compaſſione eſſet tri buendum. ꝙͣuis et rationabiliter multi multa habeant pre alijs rationabiliter habentes. et diſcrete diſtribuentes Er go ne grauius arguaris in iudicio. eo ꝙ maiora alijs receperis. conſultum eſt ti bi. ne ſuperbiendo et congregando prefe ras te alijs Sicut enim delectabile eſt in mūdo habere temporalia p̄ alijs. et ſu perabundare. ſic in iudicio terribile eſt et vltra modum graue. etiam licita nō rationabiliter diſpoſuiſſe ¶ Reſponſio queſtionis quarte ⁊ quinte. Item Cur laus propria non eſt querenda Reſpon deo Nullus ex ſe bonus ē. niſi ſolus ego deus. et omnis quicunqꝫ bonꝰ eſt ex me bonus eſt: Ergo ſi tu laudem tuam que ris. qui nichil es. et non laudem meam cuius eſt omne donum perfectum. falſa eſt laus tua. et iniuriam facis michi cre atori tuo Ideo ſicut ex me ſunt omīa bo na que habes. ſic et omnis laus michi ē attribuenda. et ſicut ego deus tuus tri buo tibi omnia temporalia. vires et ſani tatem conſcientiam et diſcretionem co gitandi tibi vtiliora. et tempora et vitā ſic de omnibus ſi bene et rationabiliter diſponis tibi conceſſa honorandus ſum ego Si autem male diſponis viciuꝫ eſt tuum. et ingratitudo tua ¶ Reſponſio queſtionis ſexte. Item Cur pro bonis operibus in preſenti non eſt q̄renda tē poralis remuneratio Reſpondeo tibi. qͥ cunqꝫ benefacit alijs. ea intentiōe ꝙ no curat retributionem hominis. ſed qua lem voluero ei dare ego deus. iſte habe bit maximū pro paruo. eternuꝫ pro tem porali Qui vero pro tēporali querit ter renū. habebit quod appetit. et amittet ſempiternum Ideo vt eternum obtine atur pro tranſitorio. vtilius eſt non que rere retributioneꝫ ab homine ſed a me ¶ Interrogatio octaua Queſtio pͥma. Tem apparuit religioſus qͥ ſupra in gradu ſuo dicēs O iudex quero a te Cur ꝑmit tis. ꝙ dij ponantur in templis. et habe re honorem ſicut tuip̄e. cum regnū tuū nobilius ſit ſuper omne ¶ Queſtio ſecū da. Item Cur non facis videri ab ho minibus in hac vita gloriam tuā. vt fer uentius deſideretur ab eis ¶ Queſtio tercia ¶ Item cū ſancti ⁊ angeli tui no biliores et ſanctiores ſint ſuper omnes creaturas Cur non videntur ab homi nibus in hac vita ¶ Queſtio Quarta Itē Cum inferni pene ſunt incōparabi liter horribiles. cur nō facis videri eas s iiij queſtionum. Quintus liber ab hominibus in hac vita. vt fugiantur. ¶ Queſtio Quinta. Item cum demo nes incomparabiliter ſint deformes et horribiles. cur non apparent viſibiles hominibus. quia tunc nullus eos ſeque retur. nec conſentiret eis. ¶ Reſponſioqueſtionis Prime. Eſpondit iudex Amice ego ſum deus creator omnium qui non maiorem iniuriam malo facio ꝙͣ bono. quia ipſa iuſticia ſuꝫ Ergo iuſticia mea eſt ꝙ ingreſſus in ce lum obtineri debet. per ſtabilem fidē. et rationabilem ſpem. et feruentem ca ritatē. Itaqꝫ omne quod in corde plus et feruentius diligitur. hoc cogitatur frequentius. et adoratur diligentius Sic et dij qui ponuntur in templis. li cet non ſint dij nec creatores. quia non eſt niſi vnus ſolus creator. ſcilicet ego de us pater et filius et ſpirituſſanctus. At tamen a poſſeſſoribus templorum et ho minibus. magis diliguntur. ꝙͣ ego. vt ꝓ ſperentur in mūdo. nō vt viuant mecuꝫ Ideo ſi ego annichilarem ea que homī nes plus ꝙͣ me diligunt. Et me contra voluntatem eorum adorari permitterē. facerem vtiqꝫ eis iniuriam. auferendo eis liberum arbitrium. et deſiderium eo rum. Ideo quia in me non habent fidē et in eorum corde eſt aliquid delectabi lius me. ꝓpterea rationabiliter permit to. vt quod diligunt et appetunt mente et opere exterius ꝑficiant. Et quia cre aturam plus ꝙͣ me creatorem diligunt quem ex ſignis et factis probabiliter co gnoſcere poſſunt. ſi ratione vti vellent Ideo. quia excecati ſunt. maledicta eſt creatura eorum. et maledicta ſunt ydo la ipſorum. et ip̄i confundentur et diiu dicabuntur propter ſtulticiam ſuā. quia intelligere nolunt. ꝙͣ dulcis ſum ego eo rum deus. qui ex caritate feruenti homi nē creaui et redemi. ¶ Reſponſio que ſtionis ſecunde. Item Cur non videtur gloria mea Reſpondeo Gloria mea ineffabilis ē. et ſuauitate et bonitate incō parabilis omībus Si itaqꝫ gloria mea ſicut eſt videretur. corpus ipſius homi nis corruptibile infirmaretur ⁊ deficeret Sicut ſenſus illorum. qui in monte glo riam meam viderunt. corpus quoqꝫ pre leticia anime a labore deficeret. et ad ex ercicia corꝑalia non ſufficeret. Propte rea quia ſine labore caritatis non eſt in greſſus in celum. et vt fides habeat pre mium. et corpus ad laborem ſit ſufficiēs Ideo gloria mea occultatur ad tempus vt ex deſiderio et fide eo felicius. et copi oſius perpetuo videatur. ¶ Reſponſio queſtionis tercie. Item Cur ſancti non videntur ſicut ſunt Reſpondeo Si ſan cti mei viderentur aperte et viſibiliter loquerentur. honor eis impenderetur. ſicut michi. et tunc fides nō haberet me ritum. nec fragilitas carnis ſufficeret ad videndum eos Sed nec iuſticia mea vult. vt tanta claritas. a tanta fragilita te conſpiciatur Ideo ſancti mei non au diuntur. nec vidētur vt ſunt. quatinus omīs honor exhibeatur michi Et vt ho mo ſciat neminem ſupra me eſſe diligen dum ¶ Ueruntamen. ſi ſancti mei quā doqꝫ apparent. nō tamē in ea forma glo rie. in qua veraciter ſunt videntur. ſed in ea forma occultata plenitudine virtu tis. in qua videri abſqꝫ perturbatione corporalis intelligentie poſſunt. ¶ Re ſponſio queſtionis quarte. Itē Cur pe ne inferni non videntur Reſpondeo Si pene inferni ſicut ſunt viderentur viſibi liter. homo ex timore totus frigeſceret ⁊ celeſtia ex timore non ex amore inqu reret. Et quia nullus appetere debet ce leſte gaudium ex timore pene. ſed ex ca ritate diuina. ideo nunc occultantur pe ne ¶ Quippe ſicut boni et ſancti. illud ineffabile gaudiū ante ſeparationeꝫ cor poris et anīe quale ſit. deguſtare neque unt. ſic nec mali penas ſed ſeparata ani ma a corpore ſentiunt experientia. que noluerunt probare intelligentia cū po Quintus liber queſtionum tuerūt. ¶ Reſponſio queſtionis quīteꝫ Item Cur demones non apparent vi ſibiles. Reſpondeo Si eorum horribi lis deformitas videretur vt eſt. anima videntis ex ipſo viſu extra ſenſum fieret. corpuſqꝫ totum quaſi hominis tremuli contremiſceret. cor etiam totum quaſi timore exinanitum moreretur. nec pe des ſufficerent ſuſtentare membra reli qua. Ideo vt anima in ſuo ſenſu ſtabilis ꝑmaneat. corqꝫ īuigilet in amore meo. et corpus ad laborandū in ſeruicio meo ſufficiat. occultatur demonum deformi tas. et vt reſtringatur demonum mali cia et conatus. Reuelatio Tercia in libro queſtionum. Xpūs loquens ſponſe ſue beate Bir gitte dat doctrinam ſimilitudinariam de medico vero curatore ⁊ de falſo me dico interfectore et de homine eſtima tore dicens. ꝙ homo qui recipit ſecum peccatores. ſi dat eis auxilium aut ma teriam peccandi. et moriantur in pecca to. deus exiget mortem animarum eorū ſpiritualem de manu illius Si vero re cipit eos vt ceſſent a peccādo et inſtru antur ab eo in virtutibus. et iſti emen dantur habebit ille magnum meritum et ipſi a deo. Ilius dei loquitur. A Ubi infirmus eſt in domo ſi ad eum magiſtralis medi cus ingreditur. citius ex ſignis exterio ribus perpendit. qualem habet infirmi tatem. ¶ Medicus igitur ſciens infir mitatem infirmi. ſi dat ei medicamentū quo mors ꝓuenit arguitur tanꝙͣ inter fector et non eſt verus medicus Si ve ro aliquis ſciens mederi exercet medi cinam propter remunerationem mundi mercedem non habebit a me. ¶ Si ve ro qui propter amorem et honoreꝫ meū medicinaꝫ exertet. teneor ego ei merce dem reddere. ¶ Si vero aliquis non eſt magiſter in medicīa. ſed ſcd̓m eſtima tionem ſuam credit illa et illa valere in firmo. et dat ei pia intentione. hic nō eſt arguendus. vt interfector. ſi moritur in firmus. ſed vt fatuus et preſumptuoſus. Si vero conualeſcit infirmus ex medi cina fatui. tunc ille non tenetur habere mercedeꝫ magiſtri. ſed eſtimatoris. quia non dedit medicinam ſcd̓m ſcientiā. ſed ſcd̓m eſtimationem B Ecce qͥd iſta ſignificant dicam tibi Homines illi noti tibi. ſunt ſpiritualiter infirmi. et inclina ti ad ſuperbiam et cupiditatem. ſequen tes ꝓpriā voluntatē Si igit̉ amicus eoꝝ quem ego comparo medico. tribuit eis auxilium et conſiliuꝫ. quo in ſuperbia et ambitione excedant. et ſpiritualiter mo riantur. vtiqꝫ mortem eorum exigam de manu ip̄ius Quia licet ex propria iniqui tate moriantur. tamē quia ipſe miniſtra tor et cauſa mortis eoruꝫ eſt. nequaꝙͣ im munis a pena erit. ¶ Si vero natura li ductus amore fouet eos. exaltādo eos in mundo propter conſolationem ſuam et honorem mundi. nequaꝙͣ mercedem ſperet a me. ¶ Si vero ſicut bonꝰ me dicus cogitat de eis ſapienter dicens ſe cum Infirmi ſunt iſti et egent medicina et ideo ꝙͣuis medicamentum meum vi deatur eis amarum. tamen quia ſalubre eſt dabo eis. ne durius moriantur. ideo et refrenando eos dabo eis cibaria. ne deficiant fame. dabo eis veſtes vt ince dant honeſte ſcd̓m ſtatum ſuum. tenebo eos ſub regimine meo. vt nō inſoleſcāt prouidebo etiam eis de alijs neceſſarijs ne eleuentur ſuperbia. et ne preſumptio ne diſſoluantur. aut ne alijs nocendi ha beant occaſionē. Hic talis medicus ma gnam habebit mercedem a me. quia ta lis correptio placet michi. C Si ve ro amicus eorum cogitans ſecum dicat ſic Dabo eis neceſſaria. ſed neſcio vtrū expedit eis vel non. ſed tamen non crev Quintus liber queſtionum. do diſplicere deo. nec obeſſe ſaluti eorū ſi tunc moriuntur ex dono ſuo. vel exceſ ſerint amicus non arguetur. vt interfe ctor. Ueruntamen propter voluntateꝫ bonam et affectionem piam. qua plus animas eorum diligit. Licet amicus nō habebit mercedem plenam. infirmi ta men habebunt leuius et creſcent ad ſa nitatem. quam niſi cooperaret̉ caritas difficilius obtinerent. ¶ Attamen ne ceſſarium eſt hic vnum conſilium. Nam iuxta vulgare prouerbiuꝫ. animal de ge nere nociuo. ſi includitur non nocet. et incluſum accipiens neceſſaria conuale ſcit. et eque impinguatur. ſicut animal quod eſt in libera poteſtate Ergo quia de illo genere ſunt illi. quorum ſanguis et cor querit alta. et eo plus ſitit eorum volūtas. quo plus bibit. Ideo amicus eorum non tribuat eis occaſionem exce dendi. quia excedere cupiunt. ſed app titum extinguere non valent. ¶ Interrogatio Nona. Queſtio Prima. Is dictis apparuit Relig oſus qui ſupra in gradū ſuo dicens. ¶ Iudex quero a te Cur tantum videris inequalis in do nis et gratijs tuis. in eo ꝙ mariam ma trem tuam pretuliſti omni creature. et exaltaſti eam ſuper angelos. ¶ Queſtio ſecunda. Item Cur ange lis dediſti ſpiritum ſine carne. ⁊ ſtare in celeſti gaudio Homini vero dediſti vas terrenum et ſpiritum. et naſci cum plo ratu. viuere cum labore. ⁊ mori cum do lore. ¶ Queſtio tercia. Item Cur de diſti homini intellectum rationabilem. et ſenſus. animalibus vero rationem nō de diſti. ¶ Queſtio quarta. Item Cur dediſti animalibus vitam. et nō reliquis inſen ſibilibus creaturis. ¶ Queſtio quinta. Item Cur non ita lux in nocte ſicut in die. ¶ Reſponſio queſtionis Prime. Eſpondit iudex. Amice in deitate mea omnia futura ⁊ facienda ſicut et facta preſci ta ⁊ precognita ſunt ab initio Sicut em̄ preſcitus eſt lapſus homīs ex iuſticia dei permiſſus. ſed non ex deo factus. nec ꝓ pter preſcientiam dei faciendus. Sic ⁊ ab eterno preſcita eſt liberatio hominis ex miſericordia dei facienda. Queris igi tur Cur mariam matrem meam pretu li omnibus. et pre omni creatura dilexi. eam? Hoc ideo eſt. quia in ipſa ſpeciale inſigne virtutum inuentū eſt. Sicut em̄ vbi ignis accēditur. lignis plurimis cir cumpoſitis. illud citius inflammatur. et comburitur. quod habilius ⁊ efficacius eſt ad comburendum. Sic et in maria fuit Quando enim ignis amoris diuini qui in ſe incommutabilis et eternus eſt accendi et apparere cepit. et deitas in carnari voluit. nulla creatura ad hunc ignem amoris percipiendum habilior ⁊ efficacior erat. ꝙͣ v̓go maria. Quia nul la creatura tanta caritate arſit ſicut ip̄a Et quāuis caritas eius. in fine tempo rum reuelata et oſtenſa ſit. tamen ante principium mundi preuiſa eſt. et ſic in dei tate ab eterno prefinitum eſt. ꝙ ſicut nul lus ei in caritate inuentus eſt ſimilis. ſic et nullus ei in gratia et benedictio ne eſſet equalis. ¶ Reſponſio queſtionis ſecunde. Item Cur angelo dedi ſpirituꝫ ſine carne Re ſpondeo In principio et ante tempora et ſecula creaui ſpiritus. vt in libero ar bitrio ſtantes ſcd̓m voluntatem meam gauderent et de bonitate et gloria mea quorum quidam ſuperbientes. de bono fecerunt ſibi malum. voluntatem libe ram mouentes in ordinate. Et quia ni chil malum erat in natura et creatione niſi inordinatio voluntatis ꝓprie Ideo ceciderunt Alij vero ſpirituū elegerūt ſub me deo ſuo. in humilitate ſtare. ideo Quintus liber queſtionum. et perpetuam ſtabilitatem meruerunt. ¶ Quia dignum et iuſtum eſt. vt ego deus qui ſpiritus increatus ſum. et om nium creator et dominus. habeam etiaꝫ ſpiritus ſubtiliores. et agiliores alijs cre aturis. michi obſequentes. ¶ Uerum quia non decuit me habere diminutio nem in exercitu meo. ideo creaui aliam creaturam. ſcilicet hominem loco eorū. qui ceciderunt. que libero arbitrio. et bona voluntate promereretur eandem dignitatē. quā angeli deſeruerūt. ¶ Ita qꝫ ſi homo haberet animam et non car nem. non poſſet promereri tam ſublime bonum. ſed nec laborare. propterea ad obtinendum eternum honorem. coniun ctum eſt corpus anime. ¶ Ideo et au gentur ei tribulationes. vt homo exꝑia tur liberum arbitrium et infirmitates ſuas. vt non ſuperbiat. ¶ Item vt de ſideret gloriā. ad quam creatus eſt. et ex ſoluat inobedientiaꝫ. quā voluntarie in currerat. Ideo ex diuina iuſticia addi tus eſt ei flebilis ingreſſus. et egreſſus et vita laborioſa. ¶ Reſponſio queſtionis Tercie. Item Cur animalia non habent intellectum rationabilem ſicut homo. Reſpondeo ti bi Omnia quecunqꝫ creata ſunt. ad vti litatem hominis ſunt. aut ad neceſſitatē eius et ſuſtentationem. aut ad informa tionem et correptionem. aut ad conſo lationem et humiliationē. Si ergo bru ta haberent intellectum ſicut homo. eſ ſent vtiqꝫ homini in tribulationeꝫ. ⁊ po tius nocerēt ꝙͣ prodeſſent. Ideo vt om nia ſubiecta ſint homini propter quem omnia facta ſunt. et omnia ipſum time ant. ipſe vero neminem niſi me deum ſu um. propterea animalibus nō eſt datus rationalis intellectus. ¶ Reſponſio queſtionis quarte. Item Cur inſenſibilia non habent vitam Re ſpondeo Omne quod viuit moriturum eſt. et omne viuens mouetur. niſi impe diatur aliquo obſtaculo. Si ergo inſen ſibilia haberent vitam. mouerenū ſe po tius contra hominem ꝙͣ pro eo ¶ Ideo vt omnia ſint homini in ſolacium. prop terea ſuperiora ſcilicet angeli. dati ſunt ei in cuſtodiam. cum quibus habet rati onem. et anime immortalitatem. Infert ora vero ſcilicet ſenſibilia et inſenſibilia data ſunt ei ad vtilitatem et ſuſtentatio nem. et eruditionem. et exercitationem ¶ Reſponſio queſtionis quinte. Item Cur omne tempus non eſt dies Reſpō deo tibi per exemplum Omni vehicu lo ſcilicet currui. ſubſunt rote vt facili us onus impoſitum promoueatur. et ro te poſteriores ſubſequuntur priores. ſi mile eſt in ſpiritualibus. Nam mundus magnum onus eſt onerans ſollicitudini bus et tribulationibus hominem. Nec mirum. quia cum homo locum quietis faſtidiuit Iuſtum erat vt locum laboris experiretur. vt ergo huius mundi onus facilius ab homine tolerari poſſit Ideo acceſſit miſericorditer. viciſſitudo ⁊ mu tatio temporū. ſcilicet dies et nox. eſtas et frigus. propter exercitationem ⁊ qui etem hominis. Nam rationabile eſt. vt vbi contraria conueniunt firmum ſcili cet et infirmum. condeſcendendum eſt infirmo. vt cum forti poſſit ſubſiſtere. Alioquin infirmum annichilatur. Sic et de homine eſt Quamuis ipſe ex virtu te anime immortalis. ſtare poſſet in con templatione et labore iugiter. tamen ex virtute corporis infirmi deficeret Ideo facta eſt lux. vt homo habens participa tionem. cum ſuperioribus et inferioribꝰ ſciat ſubſiſtere. laborando per diem. et rememorando dulcedinem eterni lumi nis quod amiſit. Facta quoqꝫ eſt nox. ꝓ pter quietem corporis. habendo volun tatem veniendi ad locuꝫ. vbi nō eſt nox nec labor. ſed dies perpetuus. et glorta ſempiterna Reuelacio Quartā in libro queſtionū in qua Quintus liber queſtionum. filius dei pulcerrīe lau dat omnia membra vir ginis Marie matris ſue. Moralizans ea ſpiritualiter. et pronuncians eam dig niſſimam Reginali corona. Ilius loquitur. At Eg ſum coronatus Rex in deitate mea ſine principio et ſine fine nec inicium habet corona nec finem. ſi nificans poteſtatem meam que non ha buit principium. nec habebit finem. Ue rum ego aliam coronam habui cuſtodi tam in me. que quidem corona ſum ego ipſe deus. Hec autem corona prępara ta fuit ei que maximam caritatem habe ret ad me. et hanc coronam dulciſſima mater mea. viciſti et traxiſti ad te tu cū iuſticia et caritate. Naꝫ de hoc teſtimo nium perhibēt angeli et alij ſancti. ꝙ in te ardentior fuit caritas ad me. et caſti tas tua purior oībus. que placuit michi ſuper omnes. ¶ Caput quippe tuū fu it quaſi aurum fulgens. et capilli quaſi radij ſolis. Quia tua mundiſſima virgi nitas que eſt in te. quaſi caput omnium virtutum. et continentia omnium illici torum. motuum placuerunt. et fulſerūt in conſpectu meo cum omni humilitate Ideo merito vocaris coronata regina luper omīa que creata ſunt Regina pr pter mundiciam. coronata propter ex cellentem dignitatē. B Frons tua fuit incomparabilis albedinis. ſignifi cans verecundiam conſcientie tue. in plenitudo eſt humane ſcientie. et dulce do diuine ſapientie lucet in ea ſuper om nes. ¶ Oculi tui fuerunt in conſpectu patris mei ſic lucidi. ꝙ ſe ſpeculabatur in eis. qꝛ in ſpirituali viſu tuo. ⁊ in intel lectu anime tue. videbat pater omnem voluntatem tuam. ꝙ nichil volebas ni ſi ipſum. et nichil deſiderabas. niſi ſcd̓m ipſum. ¶ Aures tue fuerunt mundiſſime. et aperte tamꝙͣ feneſtre pulcerri me. quādo protulit tibi gabriel velle me um. ⁊ quando ego deus factus ſum in te caro. ¶ Gene tue fuerunt de optimo colore. ſcilicet albo et rubicundo. quia fama operum tuorum laudabilium. et pulcritudo morum tuorum placuerunt michi. quibus quotidie inſſammabaris. ¶ Uere ex pulcritudine morum tuo rum gaudebat deus pater. et nunquaꝫ auertit oculos ſuos a te. et ex caritate tua omnes obtinuerunt caritatē E ¶ Os tuuꝫ fuit quaſi lampas intus ar dens. et lucens ab extra. quia verba et affectiones anime tue. fuerūt ardentes interius diuina intelligentia. et exterius ſplendētes ex diſpoſitiōe laudabili tuo rū motuū corꝑaliū. ⁊ cōcordātia pulcer rima tuarū virtutū. ¶ Uere mater ca riſſima verbum oris tui traxit quodam modo deitatem meam in te. et feruor di uine dulcedinis tue. nūqͣ ſeparabat me a te. quia verba tua dulcia ſunt ſuper mel et fauum. ¶ Collum tuum eſt no biliter erectum. et pulcerrime eleuatuꝫ quia iuſticia anime tue plene eſt erecta ad me. et ſcd̓m velle meuꝫ mobilis. quia nunꝙͣ inclinata fuit ad aliquod malum ſuperbie. Sicut enim collum curuatur in capite. ſic omnis intentio ⁊ operatio tua. flectebatur ad voluntatem meam ¶ Pectus tuum plenum fuit omni vir tutum ſuauitate. intantum ꝙ non eſt bo num in me. quod non ſit in te. quia trax iſti omne bonum in te. ex morum tuorū dulcedine. quando deitate mee placuit intrare ad te. et humanitati mee habita re tecum. ⁊ bibere lac mamillarum tua rum. ¶ Brachia tua pulcra fuerunt ꝑ veram obedientiam. et tolerantiam la borum. ideo corporales manus tue tra ctauerunt humanitatem meam. et quie tus fui inter brachia tua. cum deitate mea. H ¶ Uenter tuus fuit mun diſſimus ſicut ebur. Et ſicut locus ex virtuoſis lapidibus ſplendidiſſimus⁊ Quintus liber queſtionum. quia conſtantia conſcientie tue. et fidei nunꝙͣ tēpuit. ſed nec in tribulatione po tuit viciari. Huius itaqꝫ ventris id eſt fi dei tue parietes. fuerunt quaſi aurum fulgentiſſimum. in quibus notatur forti tudo virtutum tuarum. et prudētia tua et iuſticia. et temperantia cum perfec ta perſeuerantia. quia ip̄e omnes virtu tes tue perfecte fuerunt diuina caritate ¶ Pedes tui mundiſſimi et loti erant. quaſi pleni herbis odoriferis. quia ſpes et affectus anime tue erāt recta ad me deum tuum. et odorifera ad aliorum ex emplum. et imitationem. ¶ Hic itaqꝫ locus ventris tui. tam ſpiritualis ꝙͣ cor poralis. tantum michi erat deſiderabi lis. et tantum anima tua michi placita ꝙ a ſummo celo deſcendere. ad te et in te morari. nō abhorrui. ymo ſuauiſſime delectatus ſum. Ideo mater cariſſima corona illa que cuſtodiebatur ī me. que quidem corona ſum ego deus. qui debe bam incarnari. nulli debuit imponi niſi tibi. quia es vere mater et virgo. et im peratrix omnium reginarum ¶ Interorgatio Decima. Queſtio Prima Tem apparuit religioſus qui ſupra in gradū ſuo dicens O A. iudex quero a te Cum tu ſis potentiſſimus. pulcerrimus. et virtuo ſiſſimus. Cur deitatem tuam incompa rabiliter ſole clarioreꝫ. ſuperinduiſti ta lem ſaccum. ſcilicet humanitatem tuaꝫ ¶ Queſtio Secunda. Item quomodo deitas tua omnia includit in ſe. et a nul lo includitur. cōtinetqꝫ omnia. et a nul lo continetur. ¶ Queſtio Tercia. Item Cur tanto tempore iacere volū iſti in vtero virginis. et non ſtatim pr ceſſiſti quando cōceptus eras. ¶ Que ſtio Quarta. Item Cum omnia poſſis et vbiqꝫ es preſens. cur non ſtatim in ta li ſtatura apparuiſti. ſicut cum ad annū triceſimum perueniſti. ¶ Queſtio qui ta Item Cum de ſemine Abrahe non es natus ſcd̓m patrem. cur circumcidi voluiſti. ¶ Queſtio Sexta. Item cū ſine peccato cōceptus et natus es. cur baptizari voluiſti ¶ Reſponſio queſtionis Prime. Ui iudex reſpondit. A Amice reſpondeo tibi per ex emplum: Eſt quoddam ge nus vuaruꝫ. cuius vinum tam forte eſt ꝙ abſqꝫ contactu hominis exit de vuis. cuius tempus maturitatis attendēs poſ ſeſſor. ſupponit vas. nec vinum expec tat vas. ſed vas vinum. ſi vero plura va ſa ſupponuntur. vinum in vas quod ſibi vicinius eſt. ſe infundit. Hec igitur vua deitas mea eſt. que vino diuine carita tis ſic plena eſt. ꝙ omnes chori angelo rum replentur ex ea. et omnia quecun qꝫ ſunt participantur. Sed homo per inobedientiam ſe ea fecit indignū Cum igitur deus. pater meꝰ tempore ab eter no preuiſo oſtendere vellet caritatem ſu am. miſit vinū ſuum. id eſt me filiū ſuum in vas quod vicinius poſitum expecta bat aduentum vini. ſcilicet in vterū vir ginis. que pre omni creatura. feruentio rem ad me habuit caritateꝫ. Hec igitur virgo. tantum diligebat et deſiderabat me. ꝙ non erat hora qua non querebat me affectans fieri ancilla mea Ideo ob tinuit ip̄a vinum electum. quod quideꝫ vinuꝫ habuit tria. B ¶ Primo for titudineꝫ. quia abſqꝫ contactu hominis exiui. ¶ Secundo pulcerrimum colo rē. quia ſpecioſus forma deſcendi. a ſum mo celo pugnaturus. ¶ Tercio ſuaui tatem optimam. inebriantem ſumma be nedictione. Hoc igitur vinum quod ſuꝫ egoip̄e. ideo ingrediebatur viſcera vir ginea. vt ego deus inuiſibilis. fierem vi ſibilis. vthomo perditus liberaretur. ¶ Ego quippe bene potuiſſem aliam formam aſſumpſiſſe. ſed non fuiſſet iu ſticia in deo. niſi vt forma daretur pro forma. natura pro natura. modus ſa tiſfactionis. ſcd̓m modum culpe Quintus liber queſtionum. ¶ Quis autem ſapientum credere vel eſtimare potuiſſet. ꝙ ego deus omnipo tens. tantum me humiliare vellem. vt ſumerem ſaccuꝫ humanitatis. niſi illa in excogitabilis caritas mea fuiſſet. qua vi ſibiliter volui conuerſari cuꝫ homine. et quia vidi virginem tam feruenti carita te ardere. ideo victa eſt mea diuina ſe ueritas. ⁊ oſtenſa caritas. vt mecum ho mo reconciliaretur ¶ Quid miraris ego deus qui ſum ipſa caritas. et qui ni chil odio eorum que feci. non ſolum diſ poſui dare homini dona optima. ſed et meipſum in precium et premium. vt om nes ſuperbi dyaboli confundantur. ¶ Reſponſio queſtionis ſecunde. Item quomodo deitas mea omnia concludit in ſe Reſpondeo Ego deus ſpiritus ſū. qui dico et factū eſt. qui precipio et om nia obediunt michi. Ego vere ſum qui do omnibus eſſe et viuere. ¶ Qui an teꝙͣ facerem celum et montes et terraꝫ in meip̄o ſum. Qui ſupra omnia et extra omnia ſum Qui intra omnia ſum ¶ Et in me ſunt omīa ¶ Et ſine me ē nichil. ¶ Et quia ſpiritus meus vbi vult ſpi rat. et cum omīa vult pōt. ⁊ omnia ſcit. omnibuſqꝫ ſpiritibus velocior et agili or eſt. omnem habens virtutem. omnia qꝫ preſentia. preterita et futura proſpici ens. Ideo ſpiritus meꝰ id ē deitas mea merito incōprehenſibilis eſt. omnia cō prehendens ¶ Reſpōſio queſtionis ter cie. Item Cur tanto tempore iacui in ventre virgineo Reſpondeo Ego ſum omnis nature conditor. et vnicuiqꝫ na ture diſpoſui debitum modum. ⁊ temꝑ et ordinem naſcendi Si igitur ego con ditor ſtatim vt cōceptus fui proceſſiſſeꝫ ex vtero. feciſſem contra naturalem diſ poſitionem. et tunc humanitatis mee aſ ſumptio. fantaſtica fuiſſet. et non vera Ideo ego volui eſſe tanto tempore in vtero ſicut alij pueri. Ut ea que bene feceram naturalem diſpoſitionem or dinando. etiam in meip̄o ad implerem. ¶ Reſponſio queſtionis quarte. Item Cur non tante magnitudinis fui ſtatim tempore natiuitatis mee. ſicut in anno triceſimo. Reſpondro Si hoc feciſſem om̄s admirati fuiſſent ⁊ timuiſſent me ſequentes plus ex timore et propter vi ſa miracl̓a. ꝙͣ ex caritate ¶ Et quomo do tunc impleta fuiſſent dicta prophe tarum. qui predixerunt me puerum po nendum inter animalia in preſepio. ado randum a regibus. et offerendum in tē plū. perſequendū ab inimicis? ¶ Ideo ad oſtendendum humanitatem meam eſſe veram. et dicta prophetarum in me completa. creſcebaꝫ membris per inter ualla temporum. qui plenitudine ſapien tie. tantus eram in principio natiuitatis ſicut in fine ¶ Reſponſio queſtiōis qui te. Item Ad illud qd̓ petis Quare cir cumciſus ſum Reſpondeo ego ꝙͣuis nō eram ex origine abrahe ſcd̓m patreꝫ. erā tamen ſcd̓m matrem licet ſine peccato. Itaqꝫ. quia legem in deitate conſtitui e tiam in humanitate legem ſufferre volui ne inimici calumniarentur me dicentes me precepiſſe. que non volui adimple re. ¶ Reſponſio queſtionis ſexte Item Cur baptizari volui Reſpondeo Om nis qui viam nouam condere vel incho arę voluerit. neceſſe eſt vt ipſe conditor et inchoator. eiuſdeꝫ vie alios precedat̉ ¶ Itaqꝫ antiquo populo data erat via quedam carnalis. ſcilicet circumciſio in ſignum obedientie. et purgationis fu ture que in perſonis fidelibus. et legem ſeruantibus. antequam veniret veri tas promiſſa. ſcilicet ego dei filius ope rabatur effectum quendam future gra tie et promiſſionis. veniente vero veri tate. quia lex non erat niſi quaſi vmbra diffinitum eſt in eternitate. vt antiqua via retrocederet. carēs effectu ſuo Er go vt veritas apperet ⁊ vmbra retroce deret. viaqꝫ facilior ad celum oſtenderet Ideo ego deus ⁊ hō ſine pctō natꝰ bap tizari volui. propter humilitatem ⁊ alio Quintus liber queſtionum. rum exemplū. et vt celum credentibus aperirem Et in huius ſignum cum ego baptizatus eſſem. tunc apertum fuit ce lum. vox patris audita eſt. ſpirituſſanc tus apparuit. in columbe ſpecie Et ego dei filius oſtenſus ſum in homine vero. vt homines fideles ſciant et credant. ꝙ pater fidelibus baptizatis aperit celūꝫ Spirituſſanctus eſt cum baptizāte. vir tus mee humanitatis in elemento. ꝙͣuis patris et mea et ſpirituſſancti vna ſit o peratio. et vna voluntas. Sic agit̉ ve niente veritate. id eſt quando veni ī mū do. ego qui veritas ſum. tunc ſtatim diſ paruit vmbra. confracta eſt teſta legis. et apparuit nucleus. ceſſit circtimciſio. et confirmatus eſt in meip̄o baptiſmus quo paruulis et ſenibus aperitur celum et filij ire fiunt filij gratie et vite eterne. Reuelatio Quintā in libro queſtionum in qua xpūs loquens ſponſe ſue beate Birgitte. inſtruit eam qualiter nō ſit ſollicita circa curā diui tiarū terrenaꝝ. et informat eā de patien tia habenda tꝑe tribulatiōis cū virtute perfecte annichlationis et humilitatis Ilius dei loquit̉ ſponſe dicēs Attende tibi diligenter At il la reſpondit quare Cui dn̄s ait Quia mundus mittit ad te quatuor ſeruos. te volentes decipere ¶ Primus eſt ſollicitudo diuitiarum. Huic cum ve nerit reſpōde Diuitie tranſitorie ſunt de quibus tanto maior reddenda eſt ratio quo plus abundant. ideo non curo de eis. quia non ſequūt̉ poſſeſſorem. ſed re linquūt ¶ Secūdus ſeruus eſt amiſſio diuitiaꝝ ⁊ damnū rerū conceſſarū Huic reſpōde ſic Qui diuitias dedit ip̄e ⁊ abſtu lit. ip̄e nouit qͥd michi expedit. fiat volū tas eius ¶ Tercius ſeruꝰ eſt tribulatio mūdi Huic ſic dicito Bn̄dictus ſis tu de us meus. qͥ me tribulari ꝑmittis. ꝑ tri bulationes em̄ cognoſco. ꝙ tua ſuꝫ ideo tribulari ꝑmittis in pn̄ti. vt ꝑcas in futuro. ꝓpterea tribue michi patientiā. et fortitudinē ſuſtinēdi ¶ Quartꝰ ſeruus eſt deſpectus ⁊ obprobria Hijs rn̄de tali ter Deus ſolus bonꝰ eſt. et ip̄i debet̉ om nis honor Ego aūt que feci omīa oꝑa vi lia et mala. vnde aut cur michi honor. q̄ magis oī obprobrio digna ſuꝫ. qꝛ tota vi ta mea blaſphemauit deū. Aut qͥd michi plus valet honor ꝙͣ obprobriū. niſi ꝙ ex citat ſuꝑbiam et minuit humilitatem. ⁊ obliuiſcit̉ deus. ideo ſit oīs laus ⁊ honor deo Proptēa ſta ſtabilit̓ ꝯtra ſeruos mū di. ⁊ dilige me deū tuū toto corde ¶ In terrogatio vndecima Queſtio Prima. Tem apparuit religioſus. qͥ ſupͣ in gradū ſuo dicēs O iu A. dex quero a te Cū deus ſis ⁊ homo. cur nō oſtendiſti deitatē tuam ſi cut ⁊ humanitatē. ⁊ tūc om̄es credidiſ ſent tibi ¶ Queſtio ſcd̓a. Iteꝫ Cur nō feciſti audiri oīa verba tua in vnico pū cto. ⁊ tūc non fuiſſet neceſſe ea ꝑ inter ualla temꝑm p̄dicari ¶ Queſtro tercia Item Cur nō feciſti omnia oꝑa tua in vna hora? ¶ Queſtio Quarta. Item Cur corpus tuū creſcebat ꝑ interualla temporum ⁊ non in vno pūcto. ¶ Que ſtio quinta. Item Cur approquante morte non oſtendiſti te in potentia dei tatis tue Aut cur non oſtendiſti ſeueri tatem tuam ſuper inimicos tuos. quan do dixiſti Conſumata ſunt omīa ¶ Re ſponſio queſtionis prime. Eſpondit iudex At O ami ce Rn̄deo tibi ⁊ non tibi. tibi aūt reſpōdeo vt innoteſcat a lijs malicia cogitatus tui. nō aūt rn̄deo tibi. qꝛ nō ad ꝓfectū tuū oſtēdunt̉ iſta ſed ad futurorum et preſentiū vtilitateꝫ et cautelam. Non enim mutare inten dis pertinaciam tuam. ideo nec tranſi bis a morte tua in vitam meam. quia in vita tua odis vitaꝫ veram. Uerūtamē alij audita vita tua ymo morte tua. trāſi būt ⁊ euolabūt ad vitā meā. Quia ſicut ſcriptum eſt. omnia ſanctis cooperātur Quintus liber queſtionum. in bonum. et nichil ſine cauſa permittit deus ¶ Reſpondeo ergo tibi non ſicut qui humano amore loquūtur. cum ſpiri tualia aguntur inter nos. ſed vt ea que cogitas et affectas ꝑ ſimilitudines alijs exprimantur B Queris ergo Cur non oſtendi deitatem meam in aperto. ſicut et humanitatem Ratio eſt. quia dei tas ſpiritualis eſt. humanitas vero cor poralis. Attamen deitas et humanitas a principio coniunctionis ſue inſepara biles ſunt et fuerunt. et deitas increata eſt. Et omnia quecunqꝫ ſunt in ip̄a. ⁊ ꝑ ipſam condita ſunt. et in ip̄a eſt omnis ꝑ fectio et pulcritudo ¶ Si ergo tanta pulcritudo et perfectio. oſtenderetur viſibiliter lutoſis oculis. quis ſuſtineret videre? Aut quis ipſum materialem ſo lē ī claritate ſua valeret aſpicere? Aut quem non deterreret viſus fulguris. et ſonitus tonitrui ꝙͣtomagis ſi dominꝰ ful gurum ⁊ omniū creator in claritate ſua videretur Ideo duplici de cauſa nō eſt in aperto oſtenſa deitas mea ¶ Primo propter humanam corporis debilitatem cuius ſubſtantia eſt terrea Si enim cor pus alicuius hominis videret deitatem. liqueſceret ſicut cera ante igneꝫ. anīaqꝫ tanta exultatione gauderet. ꝙ corpus quaſi cinis annichilaretur ¶ Secū do propter diuinam bonitatem. et eius immutabilem ſtabilitatem Si enim ego corporalibus oculis oſtenderem meam deitatem. que eſt incōꝑabiliter fulgen tior igne et ſole. facerem cōtra meipſuꝫ qui dixi Non me videbit homo ⁊ viuet Sed nec iſpi prophete viderunt me. ſi cut ſum in mea deitatis natura. quia etiā illi qui ſolummodo audiebant vocē mee deitatis. et videbant montem fumigan tem. terrebantur dicentes. Loquat̉ no bis Moyſes et audiemus eū. Ideo ego deus miſericors. vt homo melius intelli geret me. oſtendi me illi in quadam for ma ei ſimili. que videri et ſentiri poſſet. ſcilicet in humanitate mea in qua deitas eſt. ſed tanꝙͣ velata. ne homo a forma ei diſſimili terreretur. Quia ego inꝙͣ tum deus. cum corporalis non ſim. nec corporaliter effigiatus. ideo in humani. tate tolerabiliꝰ ab homūbus audiri po teram. et videri ¶ Reſponſio queſtio nis ſecunde. Item Cur omnia verba mea non fui locutus in vna hora Reſpō deo Sicut materialiter contrarium eſt corpori. vt tantum cibi accipiat vna ho ra ꝙͣto multis annis contentari poſſet Sic contra diuinam diſpoſitionem eſt. vt verba mea. que ſunt cibus anime. in vna hora omnia dicerentur. Sed ſicut cibus corporalis paulatim ſumit̉ vt ma ſticetur. et maſticatus ad interiora tra hiciatur Sic verba mea non in vna ho ra ſed per interualla temporū dicenda. erant iuxta intelligentiam proficientiū vt eſurientes haberent vnde ſatiaren tur. et ſaciati ad altiora excitarentur. ¶ Reſponſio queſtionis Tercie Item Cur non omnia opera mea feci in vno puncto Reſpondeo Illorum qui me in carne videbant. quidā erant qui michi crediderunt. quidam vero non crede bant. Ideo hijs qui credebant neceſſe erat vt per interualla temporum erudi rentur verbis. et quandoqꝫ excitarētur exemplis. et operibus confirmarentur ¶ Qui vero non crediderunt. iuſtum fuit vt affectum malicie ſue oſtenderent et quantū mea diuina iuſticia permitte ret tolerarent̉. ¶ Si ergo omīa opera mea feciſſem in vnico pūcto. omnes ſe cuti me fuiſſent. timore magis ꝙͣ ca ritate. Et quomodo tunc miſterium re demptionis humane fuiſſet impletum? ¶ Sicut ergo in primordijs creatiōis mundi omnia diſtinctis horis et modis patrata ſunt. ꝙͣuis omnia facienda erat tūc ſine viciſſitudine ſimul in preſcientia deitatis mee. ſic et in humanitate mea omīa erāt rationabiliter ⁊ diſtincte faci enda. ad oīm ſalutē ⁊ eruditionē ¶ Re ſponſio queſtionis Quarte. Item Cui Quintus liber queſtionum. corpus meum per numerum annorum creuit. et non in vno puncto. Reſpon deo Spirituſſanctꝰ qui eſt eternaliter in patre. et in me filio. oſtendit prophe tis que ego in carne vēturus facturus eſſem et paſſurus. ideo placuit deitati vt tale corpus aſſumerem in quo labora re poſſem. a mane vſqꝫ ad veſperam. et ab anno in annuꝫ. vſqꝫ ad finem mortis Ergo ne verba prophetarum viderēt̉ inania. ideo ego filius dei corpus aſſum pſi. ſil̓e Ade abſqꝫ pctō. in quo ſil̓is eſſeꝫ eis qͦs redempturus erā. vt per carita tem meam homo auerſus reduce retur. mortuꝰ ſuſcitaret̉. et venditus redime retur ¶ Reſponſio queſtionis quinte Item Cur nō omnibus oſtendi poten tiam deitatis mee. et ꝙ eram vere deus quando dixi in cruce Conſumatum eſt. Reſpondeo Omīa quecūqꝫ ſcripta erāt de me oportebat ꝙ adimplerentur. Et ideo ego omīa illa compleui vſqꝫ ad vl timū punctum. Sed quia etiam multa predicta erant de reſurrectione et aſcen ſione mea. ideo neceſſe erat vt etiaꝫ illa haberēt effectū. Si ergo in morte mea oſtenſa fuiſſet potentia deitatis mee. qͥs fuiſſet auſus me deponere de cruce et ſe pelire ¶ Deniqꝫ pro minimo michi fuiſ ſet deſcendiſſe de cruce et ſtrauiſſe cru cifixores. quomodo ergo impleta fuiſſet prophetia. aut vbi tūc virtus patientie mee? Quod et ſi deſcendiſſem de cruce nunquid ⁊ omnes credidiſſent. Nunqͥd non dixiſſent me feciſſe arte maligna? Nam ſi indignabant̉. quia ſuſcitaui mor tuos. ſanaui infirmos. maiora dixiſſent ſi deſcendiſſem de cruce ¶ Et ideo vt ſol ueretur captiuus. ego liber captus ſum Et vt nocentes ſoluerentur. ego inno cens ſteti ſtabiliter in cruce. Et per ſta bilitatem meam. omnia inſtabilia ſtabili ui. et infirma confirmaui. Cbriſtus filius dei lo quens ſponſe ſue Birgitte. inſtruit eam dicens. ꝙ in vita ſpirituali labore et vi goroſa perſeuerantia et acquieſcere cū humilitate cōſilio ſenioris reſiſtendo vi riliter temptationibus acquirit̉ requi es mentis ⁊ eterna gloria ⁊ ponit exem plum de Iacob qui ſeruiuit pro Rachel Nam dicit ꝙ quibuſdam veniunt fortiſ ſime temptationes in principio cōuerſi onis ad vitam ſpiritualem. Quibuſdam vero veniunt in medio et circa finem Et ideo timendum et cum humilitate in virtutibus et labore vſqꝫ ad finē per ſeuerandum eſt Reuelatio ſexta. Ilius loquitur A Scri ptuꝫ eſt. ꝙ Iacob ſeruiuit ꝓ Rachel. ⁊ videbantur ſibi di es pauci pre amoris magnitudine. quia magnitudo amoris labores alleuiabat Uerum cū Iacob credebat aſſequi deſi derabile ſuuꝫ. circūuentus eſt. nec tamē adhuc a labore deſtitit. quia amor de diſ ficultate non cauſatur. donec aſſequitur quod optat ¶ Sic eſt in ſpiritualibus Multi enim vt obtineant celeſtia labo rant viriliter. orationibus et pijs labori bus. Sed cū ad contemplationis quie tem pertingere credunt. inuoluunt̉ tem ptationibus. accreſcunt tribulationes et vbi ſe quaſi perfectos arbitrabantur inueniunt ſe ex toto imperfectos. Nec mirum Nam temptatiōes ſunt que ho minē probant et purgant. et perficiunt ¶ Ideo quibuſdā accreſcūt temptatio nes in principijs ꝯuerſionis ſue ad vitā ſpūalem. Et hij tales ꝑfectius in fine ſo lidantur. B Alij grauius temptant̉ in medio. et circa finē Et hij ſollicite de ſeip̄is aduertant. nunꝙͣ de ſe preſumant ſed eo fortius laborent ſicut dixit laban Conſuetudo inquit eſt prius ſororeꝫ ma iorem accipere. quaſi diceret prius ex erce laborem. et poſt habebis requiem optatam ¶ Ideo filia non mireris. ſi etiam in ſenectute accreſcunt tempta tiones. Quia ſicut licet viuere. ita eti am poſſibile eſt temptari. Dyabolus Quintus liber queſtionum enim nūqͣ dormit. quia temptatio occa ſio eſt perfectionis. vt homo nō p̄ſumat ¶ Ecce oſtēdo tibi exemplū de duobꝰ. vnꝰ in principio ſue ꝯuerſionis tēptatꝰ eſt. et perſtitit et ꝓfecit. ⁊ aſſecutus eſt quod queſiuit. Aliꝰ in ſenectute ſua ex pertus eſt graues temptationes. quas parum nouit in iuuentute. quibus ſic in uolutus eſt. vt omniū priorum quaſi ob liuiſceretur. Uerum quia ſtetit cōſilio et a labore non deſtitit. licet frigidus fa ctus et tepidus. ideo peruenit ad optata et ad requiem mentis. cognoſcens in ſe ipſo. ꝙ iudicia dei occulta ſunt. et iuſta et niſi fuiſſent ille temptationes. difficu ter perueniſſet ad eternam ſalutem. Interrogatio. xij. Queſtio prima Tem apparuit religioſusq ſupra in gradū ſuo ſtans et di cens O iudex q̄ro a te Cur magis naſci voluiſti de virgine. ꝙͣ de alia muliere non virgine ¶ Queſtio ſecun da Item Cur non oſtendiſti viſibili ſig no. ꝙ ip̄a erat mat̓ et v̓go pura ¶ Que ſtio tercia. Item Cur intantum occul taſti natiuitatem tuā. que quaſi pauciſſi mis innotuit ¶ Queſtio quarta. Item Cur fugiſti in egyptum pro herode E cur innocētes pueros occidi permiſiſti ¶ Queſtio quinta. Item Cur permit tis te blaſphemari. et falſa preualere ve ritati. Reſponſio queſtionis prime Eſpōdit iudex A O ami ce Ideo magis de v̓gine na I ſci volui ꝙͣ de femina non v̓ gine. quia michi deo mundiſſimo omnia decent mundiſſima Nam natura homīs ꝙͣdiū ſtetit in ordine creatiōis ſuę. nichil habuit deforme. preuaricato vero māda to. acceſſit ſtatim quoddam erubeſcibi le. ſicut contingit hominibus peccanti bus contra dominū ſuuꝫ temporalē. qui etiam de membris quibus peccauerunt erubeſcunt ¶ Accedente itaqꝫ erubeſ centia preuaricationis. mox auctus eſt motus inordinatus. Et maxime in illo membro. quod ad maiorem fructuꝫ in ſtitutum fuit. qui tamen motꝰ ne inanis eſſet a fructu. dei bonitate conuerſus fuit in bonum. et per diuini mandati in ſtitutionem. conceſſum eſt opus cōmix tionis carnalis. vnde natura fructifica ret B Uerum quia glorioſius eſt ſe ſu pra mandatum extendere. adijciendo ex caritate qualecunqꝫ bonum quis pote rit. Ideo placuit deo. illud magis ad o pus ſuum eligere. quod ad maiorem mū diciam et caritatem tendebat. ⁊ hoc eſt vir ginitas. quia virtuoſius et magnifi centius eſt in igne tribulationis eſſe. et non ardere. ꝙͣ ſine igne eſſe. ettamen velle coronari ¶ Nunc autem quia vir ginitas eſt quedā ſemita pulcerrima ad celum. Coniugium vero eſt quaſi via. Ideo decuit me deum mundiſſimū. in v̓ gine mundiſſima quieſcere ¶ Ut ſicut p̄ mus homo factus eſt de terra. que quo dammodo erat virgo. quia nondū pol luta ſanguīe. et quia Adam et Eua pec cauerunt gula. ſcilicet comedentes fru ctum vetitū in ſanitate nature. id eſt na tura generationis permanente incorru pta ⁊ integra. ſic et ego deꝰ volui recipi in mūdiſſimo receptaculo. vt ꝑ bonita tem meam omnia reformarent̉. ¶ Re ſponſio Queſtionis ſecunde. Item cur nō oſtendi apertis ſignis. ꝙ mater mea erat virgo et mater A Reſpondeo Omnia miſteria incarnationis mee inſi nuaui prophetis. vt tanto firmius crede rentur. quanto longius fuerunt predic cta Quod vero mater mea vere ante partuꝫ. et poſt erat virgo. ſufficiebat te ſtimonium Ioſeph. qui cuſtos et teſtis virginitatis eius extitit. cuiꝰ pudicicia etiam ſi euidentiori miraculo oſtenſa fu iſſet. nullatenus tamen diffidentiuꝫ ma licia deſtitiſſet a blaſphemia. qͥ diffidūt virginem concepiſſe de deitatis poten tia. non attendentes ꝙ hoc michr deo eſt facilius. ꝙͣ ſolem penetrare vitrum. ¶ Uerumētiam iuſticia deitatis mee Quintus liber queſtionum. fuit. vt miſterium incarnationis diuine abſconderetur dyabolo. et hominibus tempore gratie reuelandum. Nunc au tem dico. ꝙ mater mea vere eſt mater et virgo. B Ut ſicut in plaſmatio ne Ade et Eue mirabilis erat poten tia deitatis. et in cohabitatione eorum delectabilis honeſtas. ſic in acceſſiōe dei tatis mee ad virginem. mirabilis erat bonitas. quia incomprehenſibilis diuini tas mea deſcendit in vas cōcluſum. abſ qꝫ ſui violatione ¶ Fuit quoqꝫ ibi delec tabilis cohabitatio michi. quia ego de ijs includebar hūanitate. qui vbiqꝫ eraꝫ deitate. ¶ Admirabilis etiam fuit ibi potentia. Quia ego deus incorporalis ęgrediebar de vtero corporalis ſalua virginitate. Ergo quia homo erat dif ficilis ad credendum. mater vero mea eſt totius humilitatis amica. Ideo pla cuit michi ad tempus. pulcritudinem ⁊ perfectionē eius abſcondere. Ut et ma ter haberet aliquod meritū. quo perfec tius coronaret̉. et ego deus glorificarer amplius in tꝑe illo. in quo promiſſa im plere vellē. bonis in meritū. malis autē in retributionem ¶ Reſponſio queſtio nis tercie. Item cur nō oſtendi hoībus natiuitatem meā Reſpōdeo. Licet dya bolus amiſerit dignitatem conditionis prime. nō tamē amiſit ſcientiā. que ei eſt ad ꝓbationem bonorū. et confuſionē ꝓ priam Ut ergo hūanitas mea creſceret et ad prefinitū tempus veniret. ideo ab ſcondendū erat miſteriuꝫ pietatis mee dyabolo Quia occultus venire volui. ad debellandū dyabolum. et deſpectus eſſe ſtatui. propter arrogantiā hominuꝫ deprimendam ¶ Ipſi quippe magiſtri le gis quem in libris ſuis legebant deſpexe runt. quia veni humilis Et quia ſuperbi erant. noluerunt audire iuſticiā veram que ex fide redemptionis mee eſt. Ideo confundentur. cum venerit filius per ditionis in ſuperbia ſua ¶ Si vero ve niſſem potentiſſimus et honorabiliſſimꝰ quomodo tūc humiliatus fuiſſet ſuper bus. Aut nūc ſuperbus ingredietur ce lum? Nequaꝙͣ Ueni ego humilis vt ho mo addiſceret humilitatem. et abſcon di me a ſuperbis. quia nec meam diui nam iuſticiaꝫ. nec ſeipſos intelligere vo luerunt ¶ Reſponſio queſtionis quar te. Item Quare fugi in egiptum M Reſpondeo ante preuaricationeꝫ man dati. vnica via erat ad celum lata et lu cida. lata ſcilicet in virtutum abundan cia. lucida in ſapientia diuina. et obedi entia bone volūtatis. Tranſmutata er go volūtate. inchoate ſunt due vie. vna ducebat ad celum. alia abducebat. obe dientia duxit ad celum. inobedientia ſe duxit. Quia ergo in hominis arbitrio erat electio boni et mali. ſcilicet obedi re et non obedire. Ideo peccauit. quia aliter voluit ꝙͣ ego deus volui euꝫ vel le. Ut ergo homo ſaluaretur. iuſtum et dignum fuit. vt aliquis talis veniret. qui eū redimeret. qui et obedientiā per fectā haberet et innocentiam. ⁊ in quo qui vellent poſſent oſtendere caritateꝫ et qui vellent maliciam ¶ Sed ad re dimēdum homines non debuit mitti an gelus. quia ego deus gloriam meam al teri non tribuo. Nec inuentꝰ eſt homo qui pro ſeipſo poſſet placare me. et minꝰ pro alijs. Ideo ego deus ſolus iuſtus ve ni iuſtificare omnes ¶ Quod autē ego fugi in egyptum in hoc infirmitas huma nitatis mee oſtenſa eſt. et prophetia cō pleta eſt. exemplum etiam dedi futuris quia quandoqꝫ perſecutio declināda eſt propter maiorem futuram gloriam dei ¶ Quod vero non inueniebar a perſe quentibus. conſiliuꝫ deitatis mee preua luit humano. quia pugnare contra deū non eſt facile B Quod vero infan tes occiſi ſunt. ſignum paſſionis mee fu ture erat. et miſterium vocandorum. et caritatis diuine. Quia licet ipſi infantes nō ꝑhibuerūt michi teſtimoniū voce et ore. ꝑhibuerūt tn̄ mortē. ſicut ꝯgruebat queſtionum. Quintus liber infantie mee. Quia p̄uiſum erat. vt etiā ſanguine innocentum. laus dei perficere tur. Nam licet malicia iniuſtorū eos in iuſte afflixerit. mea permiſſio. tn̄ diuina. ſemꝑ iuſta ⁊ benigna eos non niſi iuſte expoſuit. ad oſtendendā maliciā hoīm. ⁊ deitatis mee incōprehenſibile conſiliū et pietatē. Ergo vbi in pueris efferbuit in iuſta malicia. ibi iuſte ſuꝑabundauit me ritum et gratia. Et vbi lingue defuit cō feſſio et etas. Ibi ſanguis effuſus accu mulabat perfectiſſimū bonū. ¶ Reſpō ſio queſtionis quinte. Ttem Cur per mitto me blaſphemari Rn̄deo Scriptū eſt ꝙ cum Dauid rex declinaret ꝑſecuti onē filij. quidam in via maledixit ei. quē ſerui eius volentes occidere. probibuit eos dauid duplici de cauſa ¶ Primo qꝛ ſpem habuit reuerſionis ¶ Scd̓o qꝛ cō ſiderauit propriam infirmitatē et pecca tum. et fatuitatem maledicetis. deīqꝫ in ſe patientiā ⁊ bonitatem ¶ Ego ſuꝫ da uid in figura. homo quippe perſequitur me tanꝙͣ ſeruus dominū. per mala ope ra ſua. eijciendo me de regno meo. id eſt de anima quā ego creaui. que meuꝫ reg nū eſt ¶ Deniqꝫ rep̄hendit me tanꝙͣ in iuſtum in iudicio. blaſphemat etiam me quia patiens ſum ¶ Uerum quia mitis ſum ſuffero inſipientiā eorū. et quia iudex ſum expecto cōuerſionē eorum. vſqꝫ ad vltimū punctū. ¶ Demū qꝛ homo cre dit magis falſitatiˢ quā veritati. diligēs plus mundum ꝙͣ me deum ſuū. ideo non mirum ſi malus tolerat̉ in malicia ſua. qꝛ nec vult inquirere veritatem. nec reſi piſcere a malo ſuo. Xpūs loquēs ſpon ſe laudat frequentationem confeſſionis ne homo amittat gratiam diuinā quam hꝫ Reuelatio ſeptima īlibro queſtionū. Ilius loquitur. vbi ignis eſt in domo. nec eſſe eſt foramen A ꝙ exeat fumꝰ. vt inhabitator ex calore gaudeat ¶ Sic quicunqꝫ ſpi rtum ⁊ gratiam meā diuinam tenere de ſiderat. vtile eſt ſibi confeſſione cōtinua per quam egrediatur peccati fumus. Quia licet ſpiritus meus diuinus in ſe ipſo immutabilis ſit. tamē a corde illo ſe citius ſubtrahit. quod humilitatis cōfeſ ſio non cuſtodit. Xpūs loquitur ſponſe dicens. ꝙ homīes qui delectant̉ in carna libus et terrenis delicijs deſideria cele ſtia et caritatē et memoriā paſſionis eiꝰ et eterni iudicij negligentes Iſtorū ora tio eſt quaſi ſonus colliſorum lapiduꝫ et proijcientur a cōſpectu dei abhominab liter tanꝙͣ abortiuus ⁊ immūdus pānus menſtruate Reuelatio Octaua in libro queſtionum. Ale cantabat A Eripe me domīe a viro iniquo Hec vox A eſt in auribus meis. quaſi ſonꝰ duorum lapidum colliſorū Eius quippe cor quaſi cuꝫ tribus vocibus clamat ad me ¶ Prima dicit Ego volo hr̄e volū tatem meā in manu mea. dormire et ſur gere et loqui placentia ¶ Dabo natu re qd̓ appetit. pecuniā deſidero in burſa molliciem veſtiū in dorſo. cuꝫ hec et alia habuero. reputo feliciora iſta oībꝰ alijs donis. ⁊ virtutibus ſpiritualibus anime ¶ Secūda vox eius eſt iſta Mors non eſt nimis dura. iudiciū non eſt ita ſeueꝝ vt ſcribitur. minant̉ duriora ꝓpter cau telam. dant̉ minora ꝓpter miſericordiā Ideo ſi habuero voluntatē meam in p̄ ſenti. anima tranſeat in futuro ſicut pōt ¶ Tercia vox eſt iſta Deus non rede miſſet homīeꝫ. niſi dare vellet ei celeſtia nec fuiſſet paſſus. niſi reducere vellet nos in patriam. Aut quare paſſus eſt aūt quis compulit eum pati Nempe ce leſtia nō intelligo niſi ex auditu. ⁊ vtrū credendum ſit ſcripturis neſcio. tn̄ ſi ha bere poſſem voluntatem meā. hoc reci perem pro celeſti regno. Ecce talis eſt eius voluntas Ideo quaſi ſonus lapidu eſt vox eius in auribus meis. B Sed O amice reſpondeo tibi ad vocem pͥma Uia tua nō tendit ad celum. nec paſſic caritatis mee ſapit tibi. Ideo apertꝰ eſt Quintus liber queſtionum. eſt tibi infernꝰ. et qꝛ diligis infima ⁊ ter rena. ideo vades ad inferiora ¶ Ad ſecū dam vocē reſpondeo tibi Fili mors erit tibi dura. iudiciuꝫ intolerabile. fuga im poſſibilis niſi te emendes ¶ Ad terciaꝫ vocē dico tibi Frater oīa opera mea ex caritate feci. vt tu eſſes michi ſimilis. et auerſus redires ad me. Nunc aūt oꝑa mea ſunt mortua in te. verba mea one roſa. et via mea neglecta Ideo reſtat ti bi ſuppliciū ⁊ ſocietas demonū. quia ver tis ad me dorſuꝫ. calcas ſub pedibꝰ tuis ſigna hūilitatis mee. ⁊ nō attendis qua lis in cruce ſteti an̄ te ⁊ ꝓ te Ego quip pe tripliciter ſteti pro te ¶ Primo ſicut homo cuius oculū cultellus penetraret ¶ Secundo ſicut homo cuius cor gla dio perforaret̉ ¶ Tercio ſicut homo cu ius omīa membra pre dolore inſtātis tri bulationis contremiſcerēt. Paſſio quip pe mea. amarior michi erat ꝙͣ punctu ra oculo. Attamen eā ex caritate patie bar. Dolor quoqꝫ matris mee plus mo uit meum cor ꝙͣ proprius. Attamen euꝫ ſuſtinebā ¶ Omnia etiā interiora mea et exteriora. diu ex inſtāti paſſione ⁊ do lore tremuerunt. Non tamē dimiſi nec receſſi Sic igit̉ ſteti ante te Sed tu om nia obliuiſceris ⁊ negligis ⁊ contēpnis Ideo ſicut abortiuū ⁊ pannus menſtru ate proijcieris ¶ Interrogatio. xiij ¶ Queſtio prima. Tem apparuit in gradu ſuo religioſus qͥ prius dicēs O iu Adex quero a te Cur ab alijs ci tius ſubtrahitur gratia tua. Et alij diu tolerant̉ in malicia ſua ¶ Queſtio ſecū da. Item Cur alijs in iuuentute tribui tur gratia Alij in ſenectute priuant̉ ea: ¶ Queſtio tercia Item Cur alij tribu lantur vltra modū Alij ſunt quaſi ſecu ri a tribulatione. ¶ Queſtio quartaꝫ Item Cur alijs intelligentia et ingeni um datur incomparabiliter docile Alij ſunt ſicut aſini ſine intellectu. ¶ Que ſtio quinta. Item Cur aliqui nimis indurantur Alij cōſolatione mirabili gra tulantur. ¶ Queſtio ſexta Item Cur malis datur maior proſperitas in mūdo ꝙͣ bonis. Queſtio ſeptima. Item Cur vnus vocat̉ in pͥncipio. Alius circa finē Reſponſio queſtionis prime. Eſpondit iudex Amice om nia opera mea ab initio ſūt in preſcientia mea. et omnia quecunqꝫ facta ſunt. ad ſolaciū hominis creata ſunt. Uerū quia homo p̄fert vo luntatē ꝓpriam voluntati mee. Ideo ex iuſticia auferūtur ei bona ſibi data gra tuite. vt ſciat homo omnia rationabilia et iuſta apud deum. ⁊ quia multi ingrati ſunt gratie mee. ⁊ tanto indeuotiores fi unt. quo plus multiplicātur eis dona. ꝓ pterea auferunt̉ ab illis citius dona. vt conſiliū deitatis mee manifeſtetur celeri us. ⁊ ne homo in maius iudiciū ſuū. gra tia mea abutatur. ¶ Item Cur in ma licia aliqui diu tolerant̉ Ratio eſt. quia multi inter mala ſua. habent aliquid to lerabile Nam aut proficiunt alijs. aut cautela ſunt alijs. ¶ Sicut ſaul cuꝫ ar gueretur a ſamuele. modicuꝫ videbatur in cōſpectu hominuꝫ peccaſſe. Sed da uid plus Attamen inſtante probatione Saul inobediens receſſit a me deo ſuo. et conſuluit phitoniſſam Dauid vero in temptatione factus eſt fidelior. ſuſtinens patienter illata. et reputans accidentia ſibi pro peccatis ſuis. In hoc igit̉ ꝙ ego patienter ſuſtinui ſaulem. demonſtratur ingratido ſaulis. ⁊ patientia deitatis mee ꝙ vero dauid electus eſt. oſtendit̉ pre ſcientia mea. et humilitas futura dauid et contricio eius. ¶ Reſponſio queſtio nis ſecūde. Item Cur aliquibus gratia aufertur in ſenectute Reſpondeo Om nibus datur gratia ad hoc. vt ab omni bus diligatur dator gratie. Ergo quia multi ſunt circa finem ingrati mee gra tie diuine. ſicut ſalomon. Ideo iuſtuꝫ eſt vt auferatur in fine. quod non cuſtodie batur ſollicite ante fineꝫ. ¶ Nam dona Quintus liber queſtionum. et diuina gratia mea. aufertur quādoqꝫ propter negligentiam accipientis. quia nō attendit qualia accepit. ⁊ que redde ret Quādoqꝫ ꝓpter cautelam aliorum vt vnuſquiſqꝫ ſtans in gratia. ſemꝑ me tuat. et de caſu aliorū timeat Quia etiaꝫ ſapientes ceciderūt ex negligētia. ⁊ etiā qui amici mei videbantur. ꝑ ingratitudi nem ſunt ſupplātati. ¶ Reſponſio que ſtionis tercie. Item Cur aliquibus ma ior eſt tribulatio. A Reſpōdeo Ego ſum omniū conditor Ideo nulla tribula tio venit ſine permiſſione mea. ſicut ſcri ptum eſt. Ego ſum deus creans malum. id eſt ꝑmittens tribulationeꝫ. quia nec tribulatio accidit gentilibus ſine me. ⁊ ſine rationabili cauſa Naꝫ prophete mei etiam predixerunt multa de aduerſitati bus gentilium. vt erudirentur flagellis negligentes ⁊ abutentes ratione. et vt ego deus omīa permittens cognitus eſ ſem. ⁊ glorificarer ab omni natione S igitur ego deus nō parco paganis a fla gellis. minus parcam hijs qui copioſiꝰ de dulcedine diuine gratie mee guſtaue runt Quod ergo tribulatio alijs eſt mi nor alijs maior. hoc ideo eſt. vt homines auertantur a peccato. et vt tribulati in preſenti. conſulationē obtineant in futu ro Quia omēs qui iudicantur. ⁊ qui ſe ipſos iudicant in hoc ſeculo. non veniēt in futurum iudiciū Sicut ſcriptum eſt. tranſibūt de mortē in vitā B Ꝙ etiā aliqͥ ſupportantur a flagello. hoc ideo eſt ne flagellati murmurādo incurrant iudi ciuꝫ grauius. quia multi ſunt. qui nō me rentur in pn̄ti flagellari. ¶ Quidā etiā ſunt qui in hac vita nec corꝑali nec ſpi rituali moleſtia grauātur. qui ita ſecuri ſunt. quaſi deus non ſit. aut quaſi prop ter iuſticie opera eorū. deus parcit eis quibus ⁊ formidandum vehementer eſt et dolendū. ne ego deus parcēs eis in pre ſenti. improuiſus adueniam. et non com punctos durius damnē. ¶ Quidā etiā ſunt qui habentes ſanitatem carnis tri bulantur in anima. de contemptu dei. ¶ Alij vero nec gaudent ſanitate cor poris. nec conſulatione interna animi. et tamen ſtant pro poſſe ſuo. in ſeruitio et honore meo ¶ Quidaꝫ etiam ab vte ro matris vſqꝫ ad finem. affliguntur in firmitatibus. quorū oīm tribulationes ita moderor ego eorū deus. vt nichil fiat ſine cauſa ⁊ remuneratione. quia multo rum oculi aperiuntur in tribulatione. qͥ ante temptationes dormitabant. ¶ Re ſpōſio queſtionis quarte. Item Cur al qui habent maiorem intelligentiam Re ſpondeo A Nichil prodeſt anime ad eternam ſaluteꝫ. quāta quis abundaue rit ſapientia. niſi et fulgeat bona vita ymo vtilius eſt habere minorē ſcientiā et meliorem vitam. propterea vnicuiqꝫ moderata eſt ratio. per quā ſi pie vixe rit. obtinere poteſt celum. ¶ Uerun tamē ratio in multis eſt diſſimilis. iuxta naturalem ⁊ ſpiritualem diſpoſitionem Nam ſicut homo per diuinū feruorem et virtutes proficit in virtutum perfec tionem. Sic et per voluntatē malā. et nature malam diſpoſitionem. et prauam educationē. hō defluit ī vanitates. Mul tocienſqꝫ natura patitur defectū. quādo contra naturā conatur ⁊ peccat̉ B ¶ Ergo nō ſine cauſa eſt. ꝙ ratio in ali quibus eſt magna licet inutilis. ſicut in illis qui ſcientiam habent. ſed nō vitam In alijs vero eſt minor ſcientia. ſed me lior vſus. In quibuſdam vero concor dant. et ratio ⁊ vita. ſed ecōtra in alijs nec ratio nec vita. ¶ Hec igitur varie tas prouenit quandoqꝫ ex ordinata mea diuina ꝑmiſſiōe. aut ad vtilitatem hoīm aut ad humiliationē eorū. et eruditione quandoqꝫ propter ingratitudinē ⁊ temꝑ tationem. quandoqꝫ ꝓpter nature defec tum ⁊ latentia peccata. prouenit etiam quādoqꝫ propter occaſionē vitandam maioris peccati. et quia natura non eſt aptior ad maiora ꝑcipienda. Omnis et go qui gratiā intellectus habet. timeat Quintus liber queſtionum. ne grauius ſi negligens fuerit inde iudi cetur. G Ille vero qui non habet intellectum et ingenium gaudeat et de modico quod habet quantū poteſt ope retur. quia a multis occaſionibus pecca ti eſt liberatus ¶ Nam Petrus apoſto lus in iuuentute obliuioſus erat. Iohā nes ydiota. qui in ſenectute apprehen derunt veram ſapientiā. quia principiuꝫ ſapientie queſierunt ¶ Salomon vero iuuenis erat docilis. et Ariſtoteles ſub tilis. qui non apprehenderūt initium ſa pientie. quia nec glorificauerūt ſcientie datorē. vt debuerunt. nec imitati ſunt q̄ ſciuerūt ⁊ docuerunt. nec ſibi ſed alijs didicerunt. ¶ Sed ⁊ Balaam habuit ſcientiam. quā non imitatus eſt. ideo aſi na corripuit eius inſipientiaꝫ. ⁊ Daniel iuuenis iudicabat ſeniores. ¶ Quia lit teratura. non placet michi ſine vita bo na. ideo neceſſe eſt. vt qui abutunt̉ rōne corrigantur. quia ego omniū deus et do minus. do ſcientiam hominibus. et ego corrigo ſapientes. et inſipientes. ¶ Re ſponſio queſtionis quīte. Item Cur ali qui indurantur. A Reſpondeo ꝙ Pharao induratus erat. culpa ſua erat non mea. quia noluit conformare ſe di uine voluntati mee Nam induratio ni chil aliud eſt. niſi ſubtractio mee gratie diuine. que ideo ſubtrahitur. quia homo illud non tribuit michi deo quod habet liberum. ſcilicet ꝓpriam voluntatē. Si cut per exemplum intelligere poteris. ¶ Nota exemplū de agro fructuoſo et infructuoſo. Homo erat poſſidens du os agros. quorū alter incultus manens alter certis temꝑibꝰ fructificabat: Cui dixit amicus ſuus Miror inquit cum ſis ſapiens ⁊ diues. cur agros tuos non ex colis diligētius. aut cur nō tradis alijs excolendos Reſpōdit ille Alter agro rum. quantamcūqꝫ diligentiam exhibue ro. nichil producit niſi herbas peſſimas quas beſtie nociue occupant. et detur pant locuꝫ. cui ſi adhibuero pinguedinē tantum laſciuiendo inſoleſcit. ꝙ etiam ſi modicū frumenti produxerit. plures aſ cendunt zizanie quas dedignor collige re. quia frumentū non deſidero niſi purū Ergo conſultius eſt agruꝫ talem dimit tere incultum. quia tunc beſtie non oc cupant locuꝫ. nec beſtie occultant ſe in herbis. ⁊ ſi alique herbe amare pullulāt Utile eſt pro ouibus. quia guſtatis illis diſcunt ſuauia non faſtidire B Al ter vero ager ſcd̓m temperiem temꝑm diſpoſitus eſt cuiꝰ quedā pars eſt petro ſa. et indiget pinguedine. alia humida in digens calore. alia ſicca indigens humo re. Ideo ſcd̓m qualitatē agri opus meū volo temperare. ¶ Ego itaqꝫ deus ſimi lis ſum homini iſti ¶ Primus autē ager eſt libera motio voluntatis. data homi ni. quā magis mouet cōtra me. ꝙͣ ꝓ me et ſi aliqua placita michi fecerit. in pluri bus tamen prouocat me. quia voluntas hominis et mea non cōcordant. Sic et Pharao fecit. qui cū ex certis ſignis co gnoſceret potentiam meaꝫ. nichilominꝰ firmauit mentem ſuā contra me. ſtandi in malicia ſua. Ideo expertus eſt iuſtici am meam. quia qui nō bene vtitur mini mis. iuſtum eſt vt maximis nō glorietur ¶ Alter vero ager eſt obedientia bo ne mentis. et abiectio voluntatis ꝓprie talis mens ſi eſt arida in deuotione. ex pectare debet pluuiam mee gratie diui ne Si eſt petroſa per impatientiā et ob durationem. equanimiter ſuſtineat. pur gationē ⁊ correctionem Si eſt humida per carnis laſciuiam. amplectatur abſti nentiā. et ſit ſicut animal paratū ad vo luntatem poſſeſſoris. quia de tali mente ego deus multum glorior. C Ergo ꝙ aliqui indurantur. hoc facit volūtas hominis michi contraria. quia licet ego omēs volo eſſe ſaluos. tamen non perfi citur niſi homo ꝑſonaliter cooperatus fuerit. cōformando omnem voluntatem ſuam voluntati mee ¶ Ꝙ vero nō om nibus datur equalis proceſſus ⁊ gratia t ij queſtionum. Quintus liber hoc eſt occultum iudicium meū. qui ſcio et moderor. vnicuiqꝫ quod ei expedit et debetur. qui et reſtringo conatum ho minis. ne profundius cadat. Nam mul ti habent talentum gratie. qui operari ſufficerēt ſed renuunt. ¶ Alij abſtinēt a peccato timore ſupplicij. et quia facul tatem peccandi non habent. vel qꝛ pec catum non delectat eos. ideo aliquibus non tribuuntur dona maiora. quia ego qui noui ſolus mentes hominū. ſcio di ſtribuere dona mea. ¶ Reſponſio que ſtionis ſexte. Item Cur mali plus quā doqꝫ proſperantur in mundo ꝙͣ boni Re ſpondeo Hoc eſt indicium magne patiē tie et caritatis mee. et probatio iuſtorū. Nam ſi ſolis amicis meis darem tempo ralia bona. deſperarent mali et ſuperbi rent boni. ſed ideo dant̉ omnibus bona temporalia. vt ego deus omnium dator. et creator. diligar ab omnibus. et vt cū boni ſuperbiunt. per malos erudiantur ad iuſticiam Intelligant etiam omnes ꝙ temporalia nō ſunt diligenda. nec mi chi deo preponenda. ſed habēda ad ſolā ſuſtentationem. et ſint ad ſeruicium me um tanto feruentiores. quo minus in tē poralibus inueniunt aliquid ſtabilitatis ¶ Reſponſio queſtionis ſeptime. Item Cur vnus vocat̉ in principio. alter cir ca finem. Reſpondeo Ego ſum quaſi ma ter. que videns in filijs ſpem vite. alijs dat fortiora alijs leuiora Hijs vero de qͥ bus non eſt ſpes etiam comꝑatitur ⁊ fa cit quantumcunqꝫ poteſt. Sed ſi filij ex medicamēto matris fiunt deteriores qͥd neceſſe eſt tunc laborare Sic ego facio homini. cuius voluntas p̄uidetur feruē tior. et humilitas et ſtabilitas conſtan tior. huic accedit gratia in principio. et ſubſequit̉ in fine. ¶ Qui v̓o inter mala ſua etiā conat̉ ⁊ afficit. vt melior fiat hic meret̉ vocari circa finē. ¶ Qui v̓o ingͣ tus ē. nō meret̉ admitti ad vbera mr̄is. Apūs loquens ſponſe ſue Birgitte oſtendit ei Qualiter de do mo mundi et viciorū eſt iam erepta. ⁊ c iam ducta eſt ad habitandum in manſio ne ſpirituſſancti. et ideo monet eā ꝙ cō formet ſe cum eodem ſpiritu perſeueran do ſemper munda humilis et deuota ¶ Reuelatio Nona. Ilius loquitur ad ſponſaꝫ Tu es illa que ī paupere domo nu trita. in ſocietatem magnoruꝫ veniſti ¶ Quippe in domo paupere tria ſunt ſcilicꝫ parietes maculoſi. ſumꝰ no ciuus. et fuligo replēs ¶ Sed tu es du cta in domum vbi pulcritudo eſt ſine ma cula Calor ſine fumo Suauitas ſine fa ſtidio replens ¶ Domus vero pauper eſt mūdus Cuius parietes ſunt ſuꝑbia Obliuio dei Abundātia peccati Incō ſideratio futurorum Hij pariētes macu lant. quia bona opera adnichilant. ⁊ ab ſcondunt ab homine facieꝫ dei ¶ Fumꝰ vero amor eſt mundi. hic nocet oculis. quia intellectum anime obfuſcant. ⁊ fa cit eam in ſuperuacuis ſollicitari ¶ Fu ligo vero voluptas eſt. quia ⁊ ſi ad tem pus delectat. nunꝙͣ tamen ſatiat nec re plet bonitate eterna. ¶ Ab hijs igitur tu es abſtracta. et ducta es in manſionē ſpirituſſancti. qui eſt in me ⁊ ego in eo. qui et concludit te in ſe. ip̄e quippe mū diſſimus eſt et formoſiſſimꝰ. ſtabiliſſimꝰ qꝫ. quia omīa ſuſtentat. Ergo conforma te habitatori domus. manēdo munda hu milis et deuota. ¶ Interrogatio. xiiij. Queſtio primaꝫ Tem apparuit religioſus ille qui prius in gradū ſuo dicēs. A O judex quero a te Cur anīa lia patiuntur incōmoda. cum non habe bunt eternam vitā nec vtuntur ratōne ¶ Queſtio ſecunda. Item Cur naſcū tur omīa cum dolore cū in omniū natiui tate non ſit peccatū. ¶ Queſtio tercia Item Cur infans portat peccatum pa tris. cū non nouit peccare. ¶ Queſti quarta. Item Cur hoc cōtingit frequi queſtionum. Quintus liber tius. quod non preuidetur. ¶ Queſtio quīta. Iteꝫ Cur morit̉ malus bona mor te ſicut iuſtus. et iuſtus quandoqꝫ mala morte ſicut iniuſtus. Reſponſio queſtio nis prime. Eſpondit iudex A Am ce licet inquiſitio tua nō ſu ex caritate. tamen reſpon deo tibi ad alioꝝ caritatē Queris Cur anilia patiūtur infirmitates Hoc ideo eſt. qꝛ in eis ſicut in ceteris omīa ſunt in ordinata. Nam ego ſum omniū natura rum cōditor. et dedi vnicuiqꝫ nature tē peramentū ſuum ⁊ ordinem. in quo vnū quodqꝫ moueret̉ et viueret. ¶ Uerum poſtꝙͣ homo propter quem omnia facta ſunt dilectori ſuo. id eſt michi deo ſuo ſe oppoſuit. ceperūt et omnia alia inordina tionem ſuaꝫ ſuſcipere. ⁊ omīa quecunqꝫ ei reuereri deberent. ceperunt ſe ei op ponere et aduerſari. propterea ex huiꝰ inordinationis vicio. ſicut homini ſic et animalibus plurima cōtingunt moleſta et aduerſa B Ceterū animalia etiā quandoqꝫ patiunt̉ ꝓpter intemperantiā nature ſue Quādoqꝫ propter mitigatio nem feritatis ſue. et purgationem ip̄ius nature Quādoqꝫ ꝓpter peccata homi num. vt cū illa plagantur et ſubtrahun tur que diligit homo. attēdat ip̄e homo quāta pena dignꝰ ſit. qui maiore vtitur ratione. ¶ Etenim niſi exigerēt pecca ta hoīm. non ita ſingulariter animalia que ad manū hominis ſunt affligerētur ſed nec ip̄a ſine magna iuſticia patiūtur Nam aūt erit eis ad celeriorē vite finē. Aut ad minorē miſerie laborē. et nature fortis conſumptionē Aut propter muta tionem temporū. Aut ex incuria homīs labore proueniente ¶ Timeat ergo ho mo pre ceteris me deum ſuum. et tanto mitior ſit circa creaturas meas et anīa lia. quibus et propter me earū creatorē miſereri debet. ¶ Ideo em̄ ego deus p̄cepi homī de ſabbato. quia cura eſt mi chi de omni creatura mea. ¶ Reſponſio queſtionis ſecunde. ¶ Iteꝫ Cur om nia naſcunt̉ cū dolore Reſpondeo Ho mo quādo contempſit delectationē pul cerrimā ſtatim incurrit vitam laborio ſam. ⁊ quia inordinatio cepit in homine et per hominē Iuſticia mea eſt. vt etiaꝫ alijs creaturis que ſunt propter hominē aliqua amaritudo ſit propter tempera mentum delectamēti ſui. et fomentum nutrimenti ſui. ¶ Ergo naſcitur homo cū dolore et progreditur cum labore. vt ad quietem verā feſtinare ſtudeat. mori tur vero nudus et pauper. vt refrenet inordinatū motū ſuum. et timeat futurā diſcuſſionem Anīalia etiā ideo pariunt cum dolore. vt exceſſum temꝑet amari tudo. et participia ſint hominis in labo re ⁊ dolore Propterea homo quāto no bilior eſt animalibus. tanto feruentius diligat me dominm deū creatorem ſuuꝫ. ¶ Reſponſio queſtionis tercie. Itē cur puer portat peccata patris Reſpondeo Omne quod de immūdo procedit nun quid poterit eſſe mundū. Itaqꝫ primus homo quādo illam pulcritudinen inno centie ꝓpter inobedientiam amiſit eiec tus eſt a paradiſo gaudij ⁊ inuolutꝰ eſt in immūdis Ad hanc ergo innocentiaꝫ recuperandā. nullus ex ſeipſo inuentus eſt ſufficiens Ideo ego miſericors deus in carneꝫ veniēs. inſtitui baptiſmū. quo puer liberatur a praua immūdicia. et a peccato Et propter hoc filius non por tabit pctm̄ patris. ſed vnuſquiſqꝫ in pec cato ſuo moriet̉. ¶ Ueruntame multo ciens cōtingit. ꝙ filij imitantur peccata ꝑntum. ideo et quādoqꝫ puniunt̉ pecca ta patrum in filijs. non quia peccata pa trum in ip̄is impunita erunt. licet pene peccatorū tranſferant̉ ad tempus Sed vnuſquiſqꝫ in peccato ſuo moriet̉. et pu nietur. ¶ Quandoqꝫ etiaꝫ peccata pa trū ſicut ſcriptū eſt. viſitant̉ in qͣrtam ge nerationem. qꝛ diuina iuſticicia mea eſt vt cū filij nec pro ſe nec ꝓ patribus ſtu deant mitigare iram meā. puniant̉ cum t iij Quintus liber queſtionum patribus. quos contra me ſecuti ſunt. ¶ Reſponſio queſtionis quarte. Item Cur hoc quod nō preuidetur prouenit frequentius Reſpondeo Scriptum eſt ꝙ per ea q̄ peccat homo puniet̉: Et qͥs intelligere poterit conſiliū dei. ꝓpterea qꝛ multi querūt me. ſꝫ nō ſcd̓m ſcientiaꝫ ſed propter mundum Alij plus iuſto ti ment Alij nimis preſumunt Alij in con ſilijs ſuis ſuperbiūt Ideo ego deus qui omniū operor ſalutem. facio quandoqꝫ illud prouenire. quod homo plus timet Quādoqꝫ aufertur illud quod plus iu ſto diligitur Quandoqꝫ qd̓ ſollicitius p̄ uidetur et deſideratur elongatur. vt ho mo pre omnibus ſemper me deū ſuuꝫ ti meat. diligat et agnoſcat. ¶ Reſponſio queſtionis quinte Item Cur homo ma lus morit̉ bona mortē ſicut iuſtus A ¶ Reſpondeo Mali habent quandoqꝫ quedam bona. et faciunt quedā iuſticie opera. pro quibus in preſenti remunerā di ſunt. Similiter et iuſti aliquando fa ciunt quedā mala. pro quibus in preſen ti flagellandi ſunt. aut expectandi Ideo quia in pn̄ti omnia incerta ſunt. et omīa reſeruantur in futurū Et quia vnus eſt omniū introitus Ideo et vnus exitus omniū debet eſſe. quia nō exitus. ſed vi ta beatum facit hominē. Ueruntamen ꝙ malis aduenit exitus ſicut iuſtis. hoc eſt ex diuina iuſticia mea. quia illum exi tum ip̄i deſiderabant. ¶ Nā dyabolus preuidens ſuorū amicoꝝ exitus prenun ciat eis quandoqꝫ mortis temꝑa. ad pre ſumptionem eorum et vanā gloriam et deceptionem. ſicut in illis libris qui apo crifi intitulantur inuenit̉. vt poſt mor tem quaſi iuſti laudentur. B Et e contra iuſtis prouenit Quaudoqꝫ fle bilis exitus. ad eorum maius meritum vt qui ſemper in vita ſua in virtutibus ſolliciti fuerunt Per mortem contemp tibilem liberi euolarent ad celū. quati nus nec ip̄a ꝑipſimata mūdāda inueni rentur. ¶ Sicut em̄ ſcriptū eſt. ꝙ leo occidit prophetam inobedientem. ⁊ nō comedit ex cadauere. ſed cuſtodiuit illꝫ Quod em̄ leo occidit corpus. quid ali ud innuitur niſi permiſſio mea diuina vt inobedientia prophete puniret̉. Ꝙ vero leo nō comedit de cadauere. oſtē ſio bonorū operum prophete fuit vt pur gatus in pn̄ti. in futuro iuſtus inueniret̉ ¶ Propterea timeat vnuſquiſqꝫ diſcu tere iudicia mea. quia ſicut incōprehen ſibilis ego ſum virtute et potentia Sic terribilis ſum in cōſilijs ⁊ iudicijs meis me etenim volētes quidā comprehende re in ſapientia ſua. exciderunt a ſpe ſua Xpūs loquens ſponſe Monet eam ꝙ non turbet̉. ſi aliquādo v̓ba ſua diuina in reuelationibus ei dic ta inueniantur aliquando obſcura ali quando dubia et aliquando incerta. qꝛ hoc fit ex certis cauſis hic aſſignatis. et occulta iuſticia diuina Conſulit tamen ꝙ cum patientia et timore et perſeuerā tia humilitatis ſemper expetent̉ euentꝰ et promiſſiones verborū eius. ne ꝓpter ingratitudinem reuocetur gratia pro miſſa. dicit etiam ꝙ multa corporaliter dicta ſunt que nō corporaliter ſed ſpiri tualiter ꝑficientur. ¶ Reuelatio decima Ilius loquit̉ ad ſponſaꝫ A Noli turbari. ſi loquor vnum I verbū obſcurius aliud expreſſi us Aut ſi aliquem dico nunc ſeruū meū vel filium et amicum. et iterū inuenitur contrarium. quia verba mea diuerſimo de interpretari poſſunt Sicut dixi tib de vno. ꝙ manus eius fieret mors eius Et de alio ꝙ non accederet ad menſaꝫ meam amplius. ¶ Hec ideo dicuntur quia aut dicturus ſum tibi curſita dixi Aut videbis opere finē veritatis. ſicul patet in iſtis duobus. ¶ Etiam quadē qꝫ dico aliqua obſcure. vt et timeas ei gaudeas. timeas ne alio modo eueniat propter patientiam meā diuinaꝫ. qui nō Quintus liber queſtionum. ui mutationes cordium. Gaudeas etiā quia voluntas mea ſemper adimpletur B Sicut etiam in veteri lege multa dixi. que magis ſpiritualit̓ ꝙͣ corporali ter intelligi debebant: Sicut de templo et Dauid et iheruſaleꝫ. vt homines car nales ſpiritualia addiſcerent deſiderare ¶ Nam ad probandum fidei conſtantiā et amicorum meorum ſollicitudinē. mul ta dixi et promiſi. que ſcd̓m diuerſos ſpi ritus mei effectus. diuerſimode a boīs ⁊ malis ītelligi poſſent Et vt in diuerſis ſtatibus ſinguli habeant. vnde exercita ri et probari poſſint. et a me erudiri. ¶ Quod vero obſcure aliqua dicta ſūt ex iuſticia mea eſt. vt conſiliū meum ab ſconderetur. Et vnuſquiſqꝫ patiēter ex pectaret gratiā meam Ne forte ſi conſi lium meum ſemper certo tempore inſi nuaretur. omnes in expectando tepeſce rent. ¶ Multa etiam promiſi. que pro pter hominū ingratitudinem ſubtracta ſunt. ¶ Et multa corporaliter dicta ſūt que ſpiritualiter perficient̉. ſicut de ihe ruſalem et de ſyon. quia iudei ſunt ſicut ſcriptum eſt. Cecus populus domini et ſurdus. ¶ Interrogatio quītadecima Queſtio prima. Tem ille religioſus qui ſupr apparuit. ſtans in gradū ſuc ⁊ dicens. O iudex quero a te Cur multa creata ſunt. que nullius vi dentur vtilitatis. ¶ Queſtio ſecunda Item Cur anime manētes in corꝑe vel de corꝑe egredientes. cōmuniter nō vi dentur. ¶ Queſtio tercia. Item Cur amici tui rogantes non ſemper exaudi untur. ¶ Queſtio quarta. Item Cur multi volētes facere male nō ꝑmittunt̉ ¶ Queſtio quīta. Item Cur qͥbuſdam nō merētibꝰ mala adueniūt ¶ Queſtio ſexta. Item Cur hij qui ſpiritum dei ha bent peccant. ¶ Queſtio ſeptima. Itē Cur quibuſdam dyabolus adheret. et ſemper eſt preſens alijs nunꝙͣ ¶ Reſpō ſio queſtionis prime. Eſpondit iudex A Ami ce ſicut oꝑa mea multa ſunt ſic et mirabilia ⁊ incōprehē ſibilia Et ſi multa ſunt nulla tamen ſine cauſa. ¶ Homo quippe ſimilis puero ē nutrito in carcere et tenebris. cui ſi di ceret̉. ꝙ lux ⁊ ſtelle ſunt non crederet quia nunꝙͣ vidit. Similiter homo poſt ꝙͣ deſeruit lucem veram. nō delectat̉ ni ſi in tenebris. iuxta verbū vulgare Qui aſſueſcit malo. videtur ei dulce eſſe ma luꝫ Igitur ꝙͣuis intellectus hominis ob ſcuratus ſit in me. tamen non eſt aliqua obumbratio. nec tranſmutatio. qui om nia ita temꝑate ⁊ honeſte et ſapienter. diſpono et diſpoſui. ꝙ nichil ſine cauſa et vtilitate factum eſt Imo nec mons al tiſſimus. nec heremus nec lacus ſed nec beſtie nec reptilia etiam venenoſa. Sꝫ ſicut hoīm ita et creaturarum omniū ꝓ uideo vtilitati. Ego ſum ſimilis homini qui alia loca habet ad ſpaciandū. Alia ad vtenſiliū cuſtodiam Alia pro anima libus mitibus ⁊ immitibus Alia ad mu nitiones et miſteria conſilij ſui Alia ꝓ pter terre diſpoſitionem. ſic congruen tem. Alia ad hominū correptionē B ¶ Sic ego deus omnia ordinaui ratio nabiliter. Alia propter hominis vtilita tem et delectationem. Quedam ꝓpter ferarum et auium diuerticula. Quedā propter exercitationē et cupiditatis hu mane refrenantiam Alia propter elemē torum cōuenientiam. Quedaꝫ propter operum meorum admirationē Quedaꝫ ꝓpter peccatoꝝ punitionē. ⁊ ſuperioruꝫ et inferiorū conuenientiam. Alia ꝓpter cauſaꝫ michi ſoli cognitam ⁊ reſeruatam Ecce em̄ apis breuis et paruula ad cō ficiendū mel. multa ſcit de multis elice re Sicut ⁊ cetere minute ⁊ magne cre ature. que vincunt hominem in ſolertia et diſcretione herbarū. et conſideratio ne vtilitatis ſue. et multa ſunt illis profi cua. que nociua ſunt homini. Quid er go mirum. ſi ſenſus hominis infirmꝰ eſt t iiij Quintus liber. queſtionum. ad diſcernendum et intelligenduꝫ mira bilia mea. cū etiam vincatur. a minimis creaturis. ¶ Ecce quid deformius ra na et ſerpente. qͥd contemptibilius lap pa et vrtica et ſimilibus. et tamē illa val de bona ſunt. ſcientibus diſcernere ope ra mea C Et ita quecūque ſunt ad aliquid vtilitatis ſunt. et vnumqd̓que quod mouet̉. ſcit quomodo natura ſua ſubſiſtere poterit. et roborari ¶ Ergo quia omnia opera mea mirabilia ſunt. ⁊ omnia laudant me. ideo homo quanto pulcrior et prelatus eſt ceteris. tāto pre ceteris obligatiorem ſe ſciat ad honorē meum. ¶ Alioquin niſi impetus aqua rum aliquibus terminis montiū coarta retur. vbi eſſet homini tuta habitatio ¶ Et niſi eſſet beſtijs refugiuꝫ. quomo do effugerent cupiditatem inſatiabileꝫ hominū. ¶ Et ſi homini eſſent ominia ad votum nunqͥd tunc requireret cele ſtia Si vero beſtie. nec laborarent nec timerent. diſſoluerentur et infirmarent̉ Ideo plurima opera mea ſunt in abſcō dito. vt ego deus mirabilis ⁊ incompre henſibilis ſim cognitus et honoratus ab hominibꝰ. ex admiratione ſapientie mee in creatione tantarū creaturaꝝ mearū. ¶ Reſponſio queſtionis ſecunde Item Cur anime non vident̉ ab homine. Re ſponſio Anima longe melioris nature ē ꝙͣ corpus. quia ex virtute deitatis mee eſt et immortalis. Participationem ha bens cum angelis. Preſtantior omībus planetis Nobiliorqꝫ toto mundo Ergo quia animna obiliſſime et ignite nature eſt. tribuens corpori viuificationeꝫ ⁊ ca lorē. et quia ſpiritualis eſt. ideo a corpo ralibus. niſi per corporales ſimilitudīes videri nullatenus poteſt. ¶ Reſponſio queſtionis tercie. Item Cur amici mei rogātes me in oronibus ſuis. nō ſemper exaudiunt̉ a me A Reſpondeo ego ſum quaſi mater. que videns filium ro gātem contra ſalutem ſnam. differt peti tionem eius exaudire. compeſcēs fletuꝫ eius cū indignatione quadā. que quideꝫ indignatio non eſt ira. ſed miſericordia magna Sic ego deus non ſemꝑ audio amicos meos. qꝛ melius video ego que ſunt eis vtiliora ad ſalutē ꝙͣ ipſimet vide ant. Nūquid non paulus et alij efficaci ter orauerūt. et tamen non auditi ſunt Sed quare. quia ip̄i amici mei inter vir tutuꝫ abundantiā quedā hn̄t infirma ex purgāda. ⁊ ideo nō audiunt̉. Ut tanto ſint hūiliores et ad me feruētiores. quo in temptationibꝰ peccati. maiori carita te a me illeſi defendunt̉ et conſeruantur B Ergo indiciuꝫ magne dilectionis eſt. vt amici mei non ſemper exaudiant̉ in orationibus ſuis. propter maius me ritum. et ad probandā eorum conſtanti am. Quia ſicut dyabolus conat̉. ſi poſ ſet viciare vitam iuſti per peccatū aliqd̓ aut per mortem cōtemptibileꝫ. vt ſic cō ſtantia fidelium tepeſceret. ſic ego ꝑmū to non ſine cauſa probari iuſtuꝫ. vt eius ſtabilitas alijs innoteſcat. et ip̄e ſublimi. us coronet̉. ¶ Et ſicut dyabolus non erubeſcit temptare ſuos. quia videt eos promptiſſimos ad peccandum Sic ego nō parco ad tempus electis meis. qui video eos paratos ad omne bonum ¶ Reſponſio queſtionis quarte. Iten Cur aliqui volentes facere mala. nor permittunt̉. Reſpondeo Quicūqꝫ hꝫ du os filios. aliū obedientē. alium inobedi entem. pater reſiſtit inobediēti quantuꝫ valet. ne excedat in malicia. Obedien tem vero ꝓbat excitās ad maiora. qua tinꝰ eius agilitate. etiam filius inobed ens incitet̉ ad meliora Sic ego multo tiēs nō ꝑmitto peccare malos. qꝛ inter mala ſua aliqͣ bona faciunt. quibꝰ proſi ciunt vel ſibiipſis vel alijs Ideo iuſticia exigit. vt nō ſtatim tradāt̉ dyabolo. nec habeant effectuꝫ explendi velle ſuū ſꝑ ¶ Reſponſio queſtionis quinte. Item Cur alijs nō merentibus adueniūt ma la Reſpondeo Omnis quicunqꝫ bonus eſt. michi ſoli deo cognitꝰ eſt. ⁊ qͥd mere Quintus liber queſtionum. tur. Quia multa videntur pulcra que non ſunt Et aurum probat ignis Iuſtꝰ vero ideo quādoqꝫ tribulatur. vt alijs ſit in exemplum. ⁊ ſibi ipſi in coronā Sic et iob probatus eſt. qui ante flagella bo nus erat. ſed in flagellis et poſt magis fuit notus hominibus Et tamē cur eg euꝫ flagallaui. quis diſcutere velit vl̓ ſci re poterit. niſi ego ipſe. qui eū p̄ueni be nedictionibus meis. ⁊ cōſeruaui ne pec caret. et tenui in tēptationibus. et ſicut ſine meritis ſuis preueni eū gratia mea ſic et cum iuſticia ⁊ miſericordia prob ui eū. quia nullus iuſtificabirur in cōſpe ctu meo. niſi per gratiam meam. ¶ Re ſponſio queſtionis ſexte. Item Cur hij qui ſpirituꝫ meū habent peccant Reſpō deo Spiritus deitatis mee non eſt alli gatus. ſed vbi vult ſpirat. ⁊ quādo vult recedit. nec habitat in vaſe ſubdito pec catis. ſed in eo qͥ caritatē hꝫ Quia eg deus caritas ſuꝫ. ⁊ vbi ego ſū libertas ē ¶ Ergo qͥ accipit ſpm̄ meū. peccare po teſt ſi vult. qꝛ omīs hō habꝫ liberū arbi triū Itaqꝫ quādo hō mouet voluntateꝫ ſuam contra me. ſpūs meus qui eſt in eo recedit ab eo Aut ip̄e homo corripitur vt corrigat volūtatem ſuā. ¶ Sic bala am voluit maledicere populo meo. ſed nō permiſi eū ego Quāuis em̄ propheta malus et cupidus erat. tamen loqueba tur qn̄qꝫ bona non a ſe. ſed a ſpū meo Nam multotiens bonis et malis datur donum ſpūs mei. Alioquī illi magni elo quētes. de tam ſublimibus non diſputaſ ſent. niſi habuiſſent ſpm̄ meuꝫ. nec ita fa tue contra me deliraſſent. niſi cōtra me ſenſiſſent. ⁊ ſe ad ſuperbiā inclinaſſent. volētes ſcire plura ꝙͣ debuiſſent ¶ Re ſponſio queſtionis ſeptime. Item Cur dyabolus magis eſt preſens. et adheret aliquibus Reſpōdeo Dyabolus eſt qua ſi lictor ⁊ probator iuſtorum: Ideo per miſſione mea vexat quorundā animas Aliorum obumbrat conſcientias Quo rundam etiam vexat corpora. ¶ Eorū autem vexat animas. qui contra ratio nem peccantes. omni ſe ſubdūt immun dicie et infidelitati. ¶ Illorū vero tur bat conſcientias et corpora. qui ꝓpt̓ pec cata aliqua in preſenti purgant̉. et vexā tur. que quidem vexatio. etiā infantibꝰ promiſcui ſexus aduenit. tam paganis q̄ xp̄ianis. vel propter incuriā parentū et nature defectū. vel ꝓpter terrorē ⁊ hūi liationem alioꝝ. vel propter peccata ali qua iuſticia mea ſic miſericorditer diſpo nente Ut hij quibus aufert̉ occaſio pec candi. vel grauius nō puniant̉. vel ſub limius coronent̉. ¶ Similiter etiā bru tis multa talia contingunt. vel propter aliorum punitionē. vel ꝓpter celerioreꝫ vite finē Aut ꝓpter intemperantiā na ture ſue. ¶ Ergo ꝙ dyabolus aliqͥbus adheret. et eſt vicinior. ꝑmiſſio mea eſt Aut propter maiorē humiliationē ⁊ cau telam Aut propter maiorem coronā. et ſollicitudinem querendi me Aut ꝓpter peccata purganda in pn̄ti Aut quia exi gentibus meritis. quorundam pena in choatur in pn̄ti. duratura ſine fine. Filius dei loquēs ſpō i8 ſe ſue beate Birgitte dicit ei quare ⁊ qn̄ inceperūt ei mīſtrari ab eo v̓ba diuinaꝝ reuelationū in ſpūali viſione. Et dicit ei ꝙ verba p̄dicta reuelationū q̄ in iſtis libris continentur habent principaliter iſtas quatuor virtutes Satiant em̄ ſpi ritualiter ſitientem verā caritatem. Ca lefaciūt frigidos Turbatos letificāt Et debiles anīas ſatiant. ¶ Reuelatio vn decima. in libro queſtionum. Ilius dei loquit̉ At Per na turalia poteſt fieri ſaluber po II tus. ſcilicet de frigido ferro. ⁊ duro lapide. de arbore arida. et herba amara. Sꝫ quomodo? Certe ſi calibs caderet ſupra montem ſulphureum for titer. tunc quidem de calibe exiret ignis qui ſuccenderet montem Ex cuius ca lore. oliua prope poſita licꝫ extra arida queſtionum. Quintus liber intus tamē plena pinguedine. inciperet fluere intantum. ꝙ etiam herba amara ſub oliua poſita. ex defluenti oliua dul ceſceret. et inde poſſet fieri ſaluber po tus. Sic ego ſpūaliter feci tibi. Nā cor tuum erat quaſi calibs frigiduꝫ ad amo rem meū. in quo tamē mouebatur ſcin tilla quedam modica amoris ad me. ſci licet quādo cogitaſti me dignum amore et honore ſuꝑ omēs. Sed iſtud cor tuū tūc cecidit ſupra montem ſulphureum. quādo gloria ⁊ delectatio mundana ad uerſabant̉ tibi. et ille maritus tuꝰ quem pre ceteris carnaliter dilexiſti. a te mo riendo auferebat̉. ¶ Uere voluptas. et delectatio mundana. bene comꝑant̉ mōti ſulphureo. quia tumorē animi Et fetorē concupiſcentie. et ardorē pene ſe cū hn̄t B Cūqꝫ tūc in mortē eiuſdem mariti tui animus tuus grauiter turba tione concuteret̉. tunc ſcintilla amoris mei que quaſi clauſa latebat cepit exire Quia conſiderata vanitate mūdi. omnē voluntatem tuam michi dimiſiſti. me ſu per omīa deſiderando. ¶ Propter iſtaꝫ itaqꝫ ſcintillam amoris. oliua arida. id ē verba euangeliorum. et conuerſatio do ctorū meorum ſapuerunt tibi. et abſtinē tia placuit tibi intantum. qͣꝫ omnia que prius videbantur amara. ceperūt dulce ſcere tibi. ¶ Cūqꝫ oliua cepiſſet fluere et verba mea reuelationū in ſpiritu tibi ſuꝑuenerūt. quidā ſtans ſupra montem clamauit dicens. ¶ Ex iſto potu extin guitur ſitis. Frigidus caleſcit Letificat̉ turbatꝰ Conualeſcit infirmus. ¶ Ita qꝫ. egoip̄e deus ſuꝫ qͥ clamo. verba mea que tu in ſpirituali viſione frequenter a me audis. ſatiant quaſi bonꝰ potus ſitiē tes veram caritatem. Secūdo calefa ciunt frigidos, Tercio turbatos letifi cant. Quarto debiles in anima ſanant. ¶ Int̓rogatio ſextadecīa Queſtio pͥma Tem apparuit religioſus qui ſupra ſtans in gradū ſuo et di cens O iudex quero a te Cur ſcd̓m dictum euangelij. hedi ponentin ad ſiniſtram. oues ad dexteram tuam. nūquid talibus delectaris. ¶ Queſtio ſecunda. Item Cuꝫ tu ſis dei filius coe qualis patri. cur ſcribitur. ꝙ nec tu nec angeli ſciant horam iudicij. ¶ Queſtio tercia. Iteꝫ Cū ſpirituſſanctus tuus. lo cutus ſit euāgeliſtis. cur tanta eſt euan geliorum diſſonantia. Queſtio quarta Item Cum tanta ſalus ſit toti humano generi in incarnatione tua Cur tanto tempore diſtuliſti incarnari. Queſtio quinta Item Cum anima hominis me lior ſit toto mundo Cur vbiqꝫ ⁊ ſemper nō mittis amicos. et predicatores tuos ¶ Reſponſio queſtionis prime. Eſpondit iudex Amice nō queris vt ſcias. ſed vt ſciat̉ 1 malicia tua. ¶ Deniqꝫ in deitate nichil eſt carnale nec carnaliter effigiatū. quia deitas mea ſpiritꝰ eſt. nec mecū ſimul boni et mali cohabitare poſ ſūt. nō magis ꝙͣ lux ſiml̓ ⁊ tenebre ¶ Sꝫ nec dextera ⁊ ſiniſtra in deitate mea eſt tanꝙͣ corporaliter effigiata Sed nec fe liciores ſunt. qui ad dexteram meā erūt ꝙͣ ad ſiniſtram Sed per ſimilitudinem hec dicta ſunt. Quia per dexterā intelli gitur ſublimitas mee diuine glorie. Per ſiniſtram vero defectus. et priuatio to tius boni. Sed nec oues vel hedi. in il la admirabili gloria mea ſunt. vbi nichi corporale et inquinatum. vel tranſmuta bile eſt Sed in ſimilitudinibus et figu ris animalium. multotiens ſcribuntur mores hoīm. Sicut in oue innocentia In hedo laſciuia. id eſt homo incōtines ſignificatur. qui ponēdus eſt ad ſiniſtraꝫ vbi defectus eſt totius boni. ¶ Ergo ſcito ꝙ ego deus hūanis quandoqꝫ vtor verbis et ſimilitudinibus. vt habeat pa uulus quod ſugat. et perfecti. vt perfe ctiores fiant. vt impleatur ſcriptura. qͥ filius virginis. poſitus eſt in contradic tionem. vt reuelētur ex multis cordib cogitationes. ¶ Reſponſio queſtionū Quintus liber queſtionum. ſecunde. Item Cur ego filius dei igno rare me dixi horam iudicij. Reſpondeo ¶ Scriptum eſt. ꝙ iheſus proficiebat etate et ſapientia. Omne itaqꝫ quod ꝓ ficit et deficit habet mutabilitatem. dei tas vero immutabilis eſt. Ergo ꝙ ego filius dei coeternus patri proficiebam. hoc habui ex humanitate Quod vero ignorabā. hoc ignorabat hūanitas mea. ſcd̓m vero deitatem omnia ſciebam et ſcio. Naꝫ nulla facit pater. niſi que ego filius Aut nunquid aliqua ſcit pater. q̄ non ego filius ⁊ ſpirituſſanctus? nequa ꝙͣ. Sed ſolus pater. cum quo ſum ego filius et ſpirituſſanctus. vna ſubſtantia. vna deitas et voluntas. ſcit horā illaꝫ iu dicij. nō angeli nec alia creatura ¶ Re ſponſio queſtionis tercie. Item Si ſpi rituſſanctus locutus eſt in euangeliſtis Cur tāta eſt diſſonantia inter eos. Re ſpondeo. A Scriptum eſt. ꝙ ſpiri tuſſanctus. multiplex eſt in operationi bus ſuis. quia multis modis diſtribuit dona ſua electis ſuis. Ipſe quippe ſpiri tuſſanctus. eſt ſicut homo habens ſtate ram in manu. concordans et coaptans extremitates eius multis modis. donec ad ſtabilitatem ipſum momentum ſtate re peruenerit. Quā quidem ſtaterā alio mo diſponit affuetꝰ ⁊ diſſuetꝰ. alio mō fortis ⁊ infirmꝰ Sic etiā ſpūſſanctꝰ nūc more ſtatere. aſcēdit in cordibꝰ hominū nūc iterū deſcendit. ¶ Aſcēdit aūt quā do mentē eleuat per ſubtilitatē intellec tus. Et per deuotionem animi Et per inflammationem deſiderij ſpiritualis ¶ Deſcendit vero. quando mentē per mittit inuolui difficultatibus. anxiari ſuperuacuis. Et tribulationibus ꝑtur bari. ¶ Ergo ſicut ſtatera nichil habet certum. niſi moderentur impoſita. et ad hibeatur etiam manus regentis eam Sic in ſpirituſſancti operatione. mode ratio neceſſaria eſt. et vita bona. ſimpli citaſqꝫ intentionis Et diſcretio operuꝫ atqꝫ virtutum. B Iigitur ego filiꝰ dei. viſibilis in carne. cum in diuerſis lo cis. diuerſa predicarem. diuerſos habui imitatores et auditores. Nam alij ſeque bant̉ me ex caritate Alij ad inueniendā occaſionom. et propter curioſitatē Qui dam etiā de ſequentibus me. erant ſubti lioris ingenij quidā ſimplicioris ¶ Ideo ego locutus ſum ſimplicia. vnde ſimpli ces erudiebantur Locutus ſum etiam altiora. vnde ſapientes admirabantur. Quandoqꝫ etiam loquebar in parabo lis et obſcure. de quibus aliqui recipie bant occaſionē loquēdi. Quādoqꝫ repe tebam prius dicta Et quādoqꝫ auge bā et minuebā. ¶ Ideo nō miruꝫ. ſi hij qui narrationē euangeliorū ordinauerūt. ꝙ poſuerunt diuerſa. ſed tamen vera. quia quidam eorum poſuerunt verbū ad ver bum. quidam ſenſuꝫ verborū non verba Quidam ſcripſerunt audita non viſa Alij priora poſterius Alij plura de dei tate mea. et vnuſquiſqꝫ prout ſpirituſſan ctus. dabat loqui illis. G Uerun tamen ſcire te volo. ꝙ illi euangeliſte ſolummodo recipiendi ſunt. quos ec cleſia mea recipit. Quia plures conati ſunt ſcribere qui habuerunt zelum. ſed non ſcd̓m ſcientiam meam. ¶ Ecce e nim ego dixi ſicut lectuꝫ eſt hodie. ſol uite templum. et ego reedificabo illud. Iſti qui hec audita teſtificabantur. veri fuerunt ſcd̓m verbum auditum. ſed falſi teſtes fuerūt. quia non attendebant ad ſenſum verborum meorū. quia illud ver bum intelligendū. dixi de corpore meo. ¶ Similiter ⁊ quando dixi Niſi man ducaueritis carnē meam. non habebitis vitā. Multi retroceſſerūt. quia nō attē debāt clauſulam quā dixi. Uerba mea vita et ſpiritus ſunt. id eſt ſpiritualem habent intellectum. et virtuteꝫ Nec mi rum. ꝙ errabant. quia non ſequeban tur me ex caritate. Itaqꝫ ſpirituſſanctꝰ more ſtatere aſcendit in cordibus homi num. nunc loquendo corporaliter. nūc ſpiritualiter. Deſcendit vero. quando queſtionum Quintus liber cor hominis induratuur ad deum. Aut hereſibus aut mundialibus inuoluitur et obſcurat̉. ¶ Tunc in eodē momēto dixit iudex religioſo q̄renti. qui ſedebat in gradu ſcale, Tu amice totiens queſi ſti a me ſubtilia. et ego iam propter ſpon ſam meam que aſtat. interrogo te C Cur anīa tua que habet diſcretioneꝫ intellectum bonorū et malorum. magis diligit caduca ꝙͣ celeſtia. nec ſcd̓m ea ē ītelligit viuit? Reſpōdit ille religioſus Quia contra rationem ago. et facio ſen ſus carnis preualere rōni Et xpūs dixit Id eo conſcientia tua erit iudex tuus. Deinde dixit xp̄ūs ad ſponſaꝫ Ecce filia quantū preualet in homīe. non ſolū ma licia dyaboli. ſed conſcientia deprauata. Et hoc prouenit ex eo ꝙ homo nō relu ctatur. ſicut deberet tēptationi ſue. Sꝫ non fecit ita magiſter tibi notus Cum ip̄o quippe deſcendit ſpiritus temptans eum intantū. ꝙ quaſi omnes hereſes eſ ſent ante̓ eum ſtantes. et quaſi loqueren tur vno ore. nos ſumus veritas Sꝫ ip̄e non credidit ſenſibus ſuis. nec ſenſit ſu pra ſe. ideo liberatus eſt. ⁊ factus eſt ſo ens. ab in principio vſqꝫ ad alpha et o ſicut ſibi promiſſum fuit. ¶ Declaratio Id eſt ab illo primo verbo biblie. quod incipit In principio creauit deus celui et terram. vſqꝫ ad Apocalipſim ioha nis. vbi ſcribitur alpha et o. ¶ Et iſt magiſter fuit magiſter Mathias. Can nicus Linc openſis. Et confeſſor beate Birgitte. ¶ De eodem habet̉ primo l bro capitulo. iij. c. Et capitulo. lij. Item. vj. li. lxxv. a Et. lxxxix. ¶ Re ſponſio queſtionis quarte. Item Cur tanto tempore diſtuli incarnari Reſpō deo Uere neceſſaria fuit īcarnatio mea per quāſoluta eſt maledictio. et omnia pacificata ſunt. in celis ⁊ in terris. Sed tamen neceſſarium fuit. vt homo prius erudiretur lege naturali. Deinde le ge ſcripta. Nam per legem naturalem apparuit quanta et qualis fuit dilectio hominis. Per legem ſcriptam. intelle xit infirmitatem ſuam. et miſeriam. et tunc cepit requirere medicinam. Er go iuſtum fuit. vt tunc veniret medicus quando aggrauata fuit infirmitas. vt vbi abundauit morbus. ſuperabūdaret medicina. Ueruntamen et in lege natu rali. et in lege ſcripta. multi fuerunt iu ſti. et multi habebant ſpiritumſanctum et predix erunt multa. et erudiebant ali os ad omnia honeſta. et expectabāt me ſaluatorem. Iſti appropinquabant mi ſericordie mee. nō ſupplicio ſempiterno ¶ Reſponſio queſtionis quinte. Item Cum anima melior ſit mundo. cur non mittātur predicatores vbiqꝫ et ſemper Reſpondeo Uere anima dignior et no bilior eſt toto mundo. et omnibus ſtabi lior. Nam ideo dignior eſt. quia ſpiritua lis et equalis angelis. et ad eternū gar dium creata eſt. Nobilior vero ē. qui ad ymaginem deitatis mee facta eſt. et immortalis et eternalis. Ergo quia ho mo dignior et nobilior eſt omībus crea turis. Ideo pre omnibus nobilius viuo re debet. quia ratione pre alijs eſt dita tus. Si vero homo abutitur ratione. ⁊ diuinis donis meis. quid mirum. ſi ego hoc punio tempore iuſticie. quod tem pore miſericordie eſt omiſſum Ideo ex go non mittuntur vbiqꝫ et ſemper pre dicatores. quia ego deus preuidens du riciam cordium multorum. parco labo ribus electorum meorum. ne inuacuum tribulentur. Et quia multi ex induſtria et certa ſcientia peccantes. deliberant magis perſeuerare in peccatis. ꝙͣ couer ti. ideo non ſunt digni audire nuncio? ſalutis. ¶ Sed o Amice. iam finiam te cum reſponſionem cogitationuꝫ tuarū et tu finies vitam. Iam experieris quid tibi profuerunt eloquentia tua verbo ſa. et fauor humanus: O ꝙͣ felix fores. ſ attendiſſes profeſſionem tuam. et vo tum tuum. ¶ Item Dixit ſpiritus ac ſponſam. Filia. Iſte qui tanta et talia Quintus liber queſtionum. queſiſſe videbatur. adhuc viuit corpore ſed nō ad diē vnum māſurus eſt viuus cuiꝰ affectiones ⁊ cogitationes cordis oſtenſe ſunt tibi ꝑ ſil̓itudines. nō ſibi in maiꝰ obprobriū. ſꝫ in ſalutē anīaꝝ alioꝝ Sꝫ ecce iā cum affectionibꝰ ⁊ cogitati onibus. finietur ſpes et vita eius. Apūs loquens ſponſe ſue beate Birgitte dicit. ꝙ nō debꝫ tur hari. ex eo ꝙ ip̄e non facit ſtatim iuſtici am ſuper hominem magnum peccato reꝫ quia ip̄e ſententiā differt vt ſua iuſti cia in illo fienda alijs manifeſtet̉ Dicit etiam ꝙ verba ſua diuina in iſto libro ce Ieſtium reuelationū cōtenta prius debēt creſcere ⁊ vſqꝫ ad plenā maturitatē fru ctificare ⁊ poſtea producēt effectū ſuū. et virtutem in mūdo Que quidem ver ba ſunt ſicut oleum in lampade id eſt in anima v̓tuoſa. quibus ipſa inpinguatur et ſuperueniente ſpūſancto eam ardere et ſplendore mirabili lucere faciūt Sub mittit etiam ꝙ dicta verba reuelationū prius aſcendent et fructificabunt alibi ꝙͣ in regno Syyecie vbi eidem ſponſe reuelari diuinitus inceperūt Reuelatio Duodecima in libro queſtionum. Ilius dei loquit̉ A Cu turbaris ꝙ illum tam patien ter ſupporto Neſcis ꝙ grau eſt eternaliter ardere. ⁊ ideo vſqꝫ ad v timum punctū ſuffero euꝫ. vt in eo iuſti cia mea alijs manifeſtet̉. ¶ Itaqꝫ vb cunqꝫ colores ſeminati ſunt. ſi ante tem pus ſuum ſuccidantur. non ita bene va lent rei colorande. ſicut ſi ſuccidantur tempore debito Sic verba mea que cū iuſticia et miſericordia manifeſtāda ſūt. et vſqꝫ ad plenitudineꝫ maturitatis fru ctificare dn̄t ⁊ creſcere. ⁊ tūc rei cui ap ponent̉. magis cōueniūt. ⁊ virtutē meā conuenienter colorabūt. ¶ Ceterum cur turbaris. ꝙ ille de v̓bis meis diffi dit. niſi ſigna euidentiora oſtendantur Nūquid tu genuiſti eum. aut noſti interiora eius. ſicut ego Ipſe vtiqꝫ eſt quaſi lampas ardens et lucens. cui impoſita pinguedine. mox appropīquat licnus ei firmiter inherens Sic ip̄e lampas eſt v̓ tutum. lampas apta ad recipiendum di uinam gratiaꝫ meaꝫ. Huic mox vt infun dentur verba mea. liqueſcent perfectiꝰ et deſcendent ad interiora cordis⁊Et quid mirum. ſi pinguēdo liqueſcit. quan do ignis ardet in lampade. qui pingue dinem liquefacit. ⁊ lampadem facit ar dere B Iſte quippe ignis ſpiritus meus eſt. qui eſt et loquitur in te. ⁊ ip̄e idem ſpiritus. etiaꝫ eſt et loquitur in eo quāꝙͣ occultiori modo. et ſibi vtiliori. Hic ignis accendit lampadem cordis ei us ad laborandum in honorē meo. Et accendit etiam animā ad recipiendū ar uinam gratie. ⁊ verborū meoꝝ. a quibꝰ anima dulciter recipitur. et plenius im pinguatur. quando ad opera perueni tur ¶ Ideo non time. ſed ſta ſtabiliter in fide. ¶ Si verba iſta venirent de ſpiritu tuo. Aut de ſpiritu mundi hu ius. merito tibi eſſet formidandum Sed quia ſunt de ſpiritu meo. quem ha buerunt prophete ſancti. ideo nō eſt tibi timenduꝫ. ſed gaudendū. niſi forte plus pertimeſcas de vano nomine mundi. ꝙͣ de protractione verborum meorum diuinorum. ¶ Audi preterea. que dico Regnum iſtud cum peccato mag no. et diu impunito commixtū eſt Ideo verba mea hic adhuc aſcendere et fru ctificare non poſſunt. ſicut tibi declara bo nunc per ſimilitudinem loquendo Si nucleus plantatus eſſet in terra. ſu per quem aliquid ponderoſum poſituꝫ eſſet. propter quod non poſſet aſcende re. Qui nūcleus exiſtens bone et recen tis nature. cum a ſuperiore pondere de primente. non habet aſcenſum. tunc in quirit circa terram aſcenſum ſuum. ea ex parte. vbi minus ponderoſum eſt ¶ Ubi ſic profunde. et ſtabiliter infi git radices. ꝙ non ſolum facit fruc queſtionum. Quintus liber ctum pulcerrimum. ymo etiam trunco fortiter creſcēte. adnichilat omne impe diens aſcenſuꝫ ⁊ extendit ſe ſuper id qd̓ eſt ponderoſum. ¶ Sic nucleus iſte ſi gnificat verba mea. q̄ exigente peccato cū in regno iſto. nūc cōuenienter aſcen ſuꝫ habere non poſſunt. prius alibi aſcē dent ⁊ ꝓficient. donec duricia terre iſti us regni decreſcente mīa aperiatur Deus Pater loquitur beate Birgitte ſubtiliter informans eaꝫ de virtute illorū quinqꝫ locorū que ſunt in iheruſalem ⁊ bethleem. ⁊ de grā quaꝫ recipiunt ꝑegrini viſitātes illa loca cuꝫ humilitate deuota et vera caritate Di cens ꝙ in dictis locis fuit vas clauſū ⁊ nō clauſuꝫ. naſcebat̉ leo. qͥ videbat̉ ⁊ nō videbat̉. fuit agnus conſus et nō conſus. ponebatur ſerpens qui iacuit et non ia cuit. vbi etiam fuit aquila que volauit et non volauit. Et exponit omīa iſta in figura ¶ Reuelatio terciadecima in li bro queſtionum. Eus pater loquitur Ac Quidam dn̄s fuit Cui dixit L. ſeruꝰ ſuus Ecce nouale tuū excultum eſt et radices extirpate ſunt. quando ergo ſeminandū eſt triticū. cui dominus. licet inquit radices extirpate videantur. tamen adhuc inueterati trū ci et ſtipites derelicti ſunt. qui in vere ex pluuijs et ventis ſoluendi ſunt Ideo expecta patienter tēpus ſeminādi. Cui reſpondit ſeruus Quid michi facienduꝫ eſt inter tempora veris et meſſis. Cui dominus Ego inquit ſcio quinqꝫ loca omīs qui ad illa acceſſerit. habebit quī tuplicem fructuꝫ. ſi tamen mūdus vene rit. et vacuus a ſuꝑbia et feruens carita te. ¶ In primo loco fuit vas clauſum. et non clauſum. vas paruum et non par uum. vas luminoſum et non luminoſuꝫ vas vacuum et non vacuum. vas mun dum et non mundum B In ſcd̓o lo co naſcebatur leo. qui videbatur et nō videbatur Qui audiebatur ⁊ nō audie batur. Qui tangebatur ⁊ non tangeba tur. Qui agnoſcebatur ⁊ incognitꝰ fuij Qui tenebatur ⁊ nō tenebatur. ¶ In tercio loco fuit agnus tonſus ⁊ nō tor ſus Agnus vulneratus ⁊ non vulnera tus. Agnus clamans et non clamans. Agnus patiens et non patiens Agnus moriens et non moriens. ¶ In quarto loco ponebatur ſerpens qui iacuit ⁊ nō iacuit. Mouebatur et non mouebatur Audiuit ⁊ nō audiuit Uidit ⁊ nō vidit Sentiebat et non ſentiebat. ¶ In qui to loco fuit aquila. que volauit ⁊ nō vo lauit Que et venit in locum. vnde nun ꝙͣ receſſit. Que requieuit ⁊ non requis uit Que innouabatur et nō innouabat̉ Quę gaudebat et non gaudebat Que honorabatur et non honorabatur. C ¶ Expoſitio ⁊ declaratio predictorum in figura. Ater loquit̉. vas illd̓ de quo dixi tibi. maria filia lidachim mater hūanitatis xp̄i fuit It ſa em̄ fuit vas clauſū ⁊ nō clauſū. Clau ſū dyabolo. ⁊ nō deo. qꝛ ſicut torrēs cupi ens ingredi. vas oppoſitū ſibi ⁊ non va lēs. inqͥrit alios exitꝰ ⁊ ingreſſus. ſic dy bolus quaſi torrens vicioꝝ. cupiebat to tis adīuentiōibus ſuis. appropinqͣre cor di marie Sꝫ nūqͣ. ad aliqd̓ quantūcun qꝫ minimū pctm̄ valuit inclinare aīm ei us. qꝛ clauſū erat cōtra tēptatiōes Naꝫ torres ſpūs mei. influxerat cor eiꝰ. ⁊ ſpe ciali gr̄a repleuit eaꝫ. ¶ Scd̓o fuit ma ria mater filij mei. Uas ꝑuū ⁊ nō ꝑuuꝫ Paruū ⁊ modicū. in hūilitatis ſue ꝯtem ptu. magnū ⁊ nō paruū in caritate deita tis mee. ¶ Tercio fuit maria vas va cuū ⁊ nō vacuū. Uacuū ab oī volupta te ⁊ pctō. nō vacuū ſꝫ plenuꝫ celeſti dul cedīe ⁊ omī bonitate M Quarto fui maria vas lumīoſuꝫ ⁊ nō lumīoſum ꝝu minoſuꝫ. qꝛ omīs anīa pulcra a me crea ta eſt. ſed anima marie creuit ad omnen perfectionem luminis intantuꝫ. ꝙ filiujs queſtionum. Quintus liber meus fixit ſe in anima eius. ex cuius pul critudine. gaudebant celum et terra Sed vas iſtud. nō luminoſuꝫ fuit apud homines. quia mundi honores et diuiti as contemnebat. ¶ Quinto maria fuit vas mundū et non mundum. Munduꝫ vero fuit quia tota pulcra. et tanta im mundicia non inueniebat̉ in ea. vbi cuſ pis acus infigeretur. Sed non munduꝫ fuit. quia de radice Ade proceſſit. et de peccatoribus nata eſt. licet ſine pecca to concepta. Ut filius meus de ea ſine peccato naſceretur. ¶ Ergo qui ad lo cum iſtū. ſcilicꝫ vbi Maria nata et edu cata fuit venerit. non ſolum mundabit̉ ſed et erit vas in honorē meum. E ¶ Secūdus locus eſt Bethleem vbi filius meus tanꝙͣ leo natus eſt. qui vide batur et tenebatur ſcd̓m humanitatem. ſed ſcd̓m diuinitatem. inuiſibilis et inco gnitus fuit ¶ Tercius locus eſt calua rie. vbi filius meꝰ tanꝙͣ agnus innocēs vulneratus et mortuus eſt ſcd̓m huma nitatem. ſed ſcd̓m deitatem impaſſibilis et immortalis erat. ¶ Quartus locus fuit ortus ſepulcri filij mei. in quo quaſi ſerpens cōtemptibilis ponebatur et ia cuit humanitas eius. ſed ſcd̓m deitatem vbiqꝫ erat. ¶ Quītus locus erat mos oliuēti. de quo filius meus. quaſi aqui la euolauit ſcd̓m humanitatem in celuꝫ vbi ſcd̓m deitatem ſemper erat. Qui in nouabatur. et quieuit ſcd̓m humanitatē cum ſcd̓m deitatem ſemper quietus. et idem erat. ¶ Ergo qui ad iſta loca ve nerit mundus cum bona et perfecta vo lūtate. habebit videre et guſtare. ꝙͣ dul cis et ſuauis ſum ego deus. Itaqꝫ cū ve neris ad iſta loca. oſtendam tibi plura ¶ Explicit Quītus liber Queſtionuꝫ. ¶ Deo gratis. Sextus. Liber. Mater dei loquit̉ Mulieres deponāt veſtes oſtētatiōis. qͣs ꝓpter ſuꝑbiaꝫ aſſumpſerūt Quia dyabolus dictauit mulieribꝰ ꝯtempnētibꝰ mores patrie ſue antiqͦs ⁊ laudabiles qͣndā nouā abuſionē ⁊ ornamēta indecētia in capi tibꝰ ⁊ pedibꝰ ⁊ reliqͥs mēbris ad ꝓuocandū luxuriā. ⁊ irritandū deū. in ſtri ctis veſtibus. oſtēſione mamillarū vnctiōibus ⁊t̄. q̄ oīno deo ſunt odioſaAudi ſcorpio mater mea ve michi. qꝛ male decepi ſti me ve michi. qꝛ q̄cūqꝫ a te cum gaudio didici hec modo luo cū plorati Audi lacerta ⁊ veneno ſa filia mea. ve michi ꝙ vnꝙͣ fui mater tua Quo tiens imitaris opera cō ſuetudinis mee. ſcilicet peccata que te docui. to tiens innouat̉ pena m Sectus. Liber. Terba Matris dei ad ſponſaꝫ narrantia pulcritudinē xp̄i. ⁊ liter frequent̓ iudei in aliquo agone co dis poſiti ibāt ad inſpiciendū vultū ei et conſolabant̉. ¶ Capituluꝫ primum Ater de loq̄bat̉ id ſpon ſā dicēt Ego ſū regīa li. filius meꝰ dili git te to Ito corde Q Ideo cō ſulo tibi. vt nichil diligas niſi ip̄m. Ipſe em̄ eſt ſic deſiderabil̓. ꝙ ſi habueris eū. ni chil aliud poteris deſiderare Sic pulcer ꝙ pulcritudo elemētoꝝ vel lucis. ad cō ꝑationē eius eſt qͣſi vmbra Unde cū ego enutrirē filiū meū. tāta pulcritudīe p̄di tus erat. vt qͥcūqꝫ eū inſpiceret. ꝯſolaba tur a dolore cordis quē habebat Ideo et multi iudei dicebāt ad inuicē. ¶ Eamꝰ ad videndū filiū marie vt cōſolari poſſi mus Et licet ignorarēt eū eſſe filiuꝫ dei. tn̄ ꝯſolationē recipiebāt magnā ex aſpe ctu eius Sic etiā corpꝰ eius mūdū erat ꝙ nūqͣ ſuꝑ illud aliqͥs pediculus vl̓ aliꝰ vermis veīt. Quia vermis reuerentiaꝫ fctōri ſuo exhibebat. nec etiā aliqͣ ꝑplexi tas. nec īmundicia in eius capillis inue niebatur. nec nutriebatur Apus loquitur ſponſe de qͥdaꝫ qͥ male vixerat. ⁊ ī morte habuit bonā volūtatē ſe emendādi ſi viueret ⁊ dicit ꝙ ꝓpter illā volūtatē bonā non iu dicat̉ ad penā eternam. ſed ad horribile purgatoriū. ¶ Capitulum ſecundum. ¶ Ilius loq̄bat̉ ſponſe dicēs Il le qͥ nunc infirmat̉. ꝓ quo tu I pras. nimis remiſſus fuit cir ca me. ⁊ fecit totā vitā ſuā michi contra riā Sꝫ nūc facias ei dici. ꝙ ſi hūerit vo lūtateꝫ emendādi ſe ſi euaſerit mortē ad huc dabo eī grāꝫ Moneat̉ ergo ad emē dationis volūtateꝫ. qꝛ ex magna mīa et amaritudīe pene eiꝰ ꝯꝑatior ei ¶ Cūqꝫ idē an̄ pͥme decātationē moreret̉. Iterū apꝑuit dn̄s ſpōſe ⁊ ait Ecce cōſidera ꝙͣ iuſtus ſuꝫ ī iudicio meo Iſte qͥ tāta infir mitate grauabat̉ veīt ad iudiciū meū. et licet ex volūtate bona fuerit iudicatus ad grām. tn̄ anteꝙͣ ad plenū ſit purgatꝰ ſic in purgatorio amaꝝ habebit aīa eius ſuppliciū. ꝙ nullus mortalis eſt qͥ poſſit illud cogitare. Quid ergo patiētur illi qͥ omnē volūtatem ſuā habēt in mundo. et nullis tribulationibus fatigantur. Qualiter videbat ſpon ſa quendam demonē cū ꝯfuſiōe fugere a quodā viro deuote orāte. quē ip̄e demon fortiter temptādo diu turbauerat. ⁊ qua liter angelus bonꝰ declarat viſionē ſpō ſe. ¶ Capitulum tercium. Idebat̉ a ſponſa qͥdaꝫ demō aſtare ligatis manibus cui dam orāti A Cūqꝫ ad ho rā aſtaret. ſubito demō terribilē ⁊ altiſſi mā vocē emiſit. cū magno rugitu. ⁊ ſic ꝯfuſus receſſit De qͦ ait āgelus bonꝰ ad ſpōſaꝫ Iſte demō ad tp̄s virū illū turba uerat. ⁊ ideo vinctꝰ ē manibꝰ. qꝛ nō pōt p̄ualere in eū ſicut hꝫ volūtatem. qꝛ ex qͦ hō iſte a demōe īpugnatꝰ virilit̓ reſtitēat dei iudiciū ē. vt nō poſſit ei demō facere ſicut vellet Adhuc tn̄ hꝫ ſpem demo. vt poſſit p̄ualere in eū. ſꝫ in iſta hora victꝰ ē de facili. ⁊ nunꝙͣ in eū ampliꝰ p̄ualebit Gr̄a aūt dei de die in diē augmētabit̉ iſti homī. ⁊ ideo demō nō immerito clamat. qꝛ amiſit eū quē totiēs īpugnabat vt vī ceret̉. ¶ Declaratio B Hic frat̓ duo decim ānis tēptatꝰ de ſacramēto corꝑis xp̄i ⁊ noīe bt̄e marie. qd̓ ſine ſordidā co gitatiōe. nunꝙͣ poterat noīare ꝑ preces dn̄e Birgitte liberatꝰ eſt intantū. ꝙ nū ꝙͣ poterat letari. niſi ī die qͦ corpꝰ xp̄i ſu Sextus. Liber. meret. ⁊ nomē beatiſſime Marie. ſuauiſ ſimū ſibi in corde ⁊ in ore fuit. ¶ Item quidam ſacerdos. faſcinatus ab incanta trice de incōtinentia carnis. Rogabat dn̄am Birgittam pro ſe orare. que rap ta in ſpiritu audiuit Miraris filia. qua re dijabolus domīatur in homīe. hoc fa cit incōſtantia volūtatis hominū. ſicut perpendere poteris in ſacerdote iſto. a muliere faſcinato. Scias ergo ꝙ muli er illa habet tria. ſcilicet infidelitatem. obdurationē. cupiditatē pecunie et car nis. Ideo appropinquans ei dyabolus ꝓpinat ei de fece amaritudinis ſue Sci as etiaꝫ. ꝙ lingua mulietis huius erit fi nis eius. et manus eius mors eius. ⁊ ip̄e demon conditor teſtamēti eius. Hec om nia ſic euenerūt. Nā tercia nocte illa in cantatrix facta ē furioſa. et arrepto cul tro leſit ſe in inguine. clamanſqꝫ cūctis audiētibus dixit Ueni dyabole ſequere me. ⁊ ſtatim cū horribili clamore. finiuit vitam. Sacerdos vero p̄dictus. a temp tatione carnis liberatus ſtatim intrauit religionē. in qua deo vſqꝫ in finē vite. fru ctum fecit gratioſum. Ipūs dicit ſponſe ꝙ omīs virtuoſus vir ⁊ ſapiens p̄dicet au dacͣter verba ⁊ grām dei in iſtis libris cō tentā. gentibus deſiderātibus. ⁊ etiā no lentibus. tam pauperibꝰ ꝙͣ diuitibus habebit ex hoc ip̄m deū in p̄miū eternū ¶ Capitulum quartum. Ui habet aurum ſapientie do mini ſui. tenetur tria facere ¶ Primo diſtribuere illd̓ ha bere volentibus. et inſuper p̄bere nolē tibus ¶ Scd̓o debet eſſe patiens ⁊ mo deratus ¶ Tercio debet eſſe rationabi lis et equus. in diſtribuendo. Ip̄e enim homo. qui dictas virtutes habꝫ. ip̄e eſt qui habet aurum meū. id eſt ſapientiam meā. Quid em̄ inter metalla precioſius auro? ſic nec aliquid in ſcripturis. digni us ſapientia mea. Hac ſapientia impleui eū pro quo tu oras Et ideo ip̄e debet p̄ dicare audacter. tanꝙͣ miles meus ve ba mea. et nō ſolū deſiderantibus audi re eū. ymo etiam nolentibus. loquetur gratiam meā Secūdo ſit ipſe patiens ꝓ nomine meo. ſciens ſe habere dn̄m. qu omīa obprobria audiuit. Tercio dico. ꝙ ſit equus in diſtribuēdo. ſic pauperi ſi cut diuiti Nulli parcat. nullū vereatur quia ego ſum in eo ⁊ ip̄e in me Quis no cebit ei cum ego omīpotens ſum in eo et extra eū? Ego dabo ei precioſum ſti pendiū pro labore ſuo. nō corporale ali quid nec terrenū. ſed meipſuꝫ in quo eſt om̄e bonū. ⁊ in quo eſt oīs abundantia Spūs grauiſſime com minat̉ ypocritas religioſos ⁊ ſuperbos qͥ ſimplicitatē ſimpliciū ⁊ innocentiuꝫ de ridendo ꝑturbant. cornibus detractiōis et maloꝝ operū Monet tamē eos pie vt ſe ad v̓tutes cito ꝯuertant alioquin grauiter punient̉. ¶ Capitulum quintum Go ſuꝫ creator omniū. et a nullo creatus A Ege longo tꝑe. auerti ocl̓os me os ab hoc loco. ꝓpter iniqͥtatē inhabitā tiū Sicut em̄ pͥmi fūdatores feſtiabāt de v̓tute ī v̓tutē aſcēdere. ſic nūc iſti modei ni de malo in malū. qͥlibet aliū p̄ire curat ⁊ gl̓iant̉ de pctō. Nuc igit̉ p̄ces dilectiſ ſime matris mee. ad miſerendū me flec tūt Sꝫ de peſſima ꝓgenie adhuc rema nēt q̄dam radices. ſicut ꝑ ſil̓itudinē me lius intelliges ¶ Quaſi eſſet paſtor q̄ di ceret ad dn̄m ſuū Dn̄e inqͥt in ouili tuo ſunt pauce oues ⁊ manſuete. int̓ qͣs arie tes cornupete inueniunt̉ turbātes oues Quorū caput ad nichilū eſt vtile Pellis corrupta. caro putrida. Inteſtina feter tia: Cui reſpondit dominus. Ne tur bentur oues mee manſuete. Caput a rietum abſcidam ferro acutiſſimo Pel lis quia non portat michi lanam. decorie tur. Inteſtina et carnes. quaſi putrida Sextus. Liber. proijciantur ad agros. ⁊ dentur volati libus. que neſciunt diſcernere inter mū dum ⁊ immundū B Ego ſum domi nus. qui in hoc loco quoſdam ſimplices quaſi oues habeo. inter quos quidā ſūt quaſi arietes cornuti. lacerātes eos. qui ſicut arietes. primo precipitanter. accur rendo diſcerpunt lanā. inde cornibus im pellendo. proſternunt ad terrā. Sic ip̄i ſimplicitatem innocentū deridendo per turbant. ⁊ cornibus detractionis et ma lorum operū ad terrā proſternunt. Pro pterea caput eorū. id eſt intentio. elata cornibus arrogantie ⁊ p̄ſumptionis. ab ſcidet̉ ab eis iudicio meo ſeuero. quod eſt gladius acutiſſimus. pellis eorum id eſt ypocriſis. qua pro ſimplicitate religi onis induti ſunt. auferetur ab eis. ⁊ pro ip̄a ypocriſi. anima eorū a demonibus ab omni bono decoriabitur. qꝛ oſtendebant aliud. et aliud erant. Seruiebant michi ore. et diſſentiebant opere. Caro eoruꝫ voluptati dedita. que in cōſpectu meo eſt quaſi caro meretricis. igne cremabi tur abſqꝫ miſericordia Inteſtina eorū id eſt cogitatōnes ⁊ affectōnes. qͣs ad mū dum habent ⁊ nō ad me in quibus fon bātur inimici mei. id ē peccata ⁊ demo nes. ⁊ nō ego Plagabuntur a demoni bus. vt nō ſit affectio praua. pro qua nō puniantur. ¶ Ideo dū adhuc tem pus eſt. caput eorum. id eſt volūtas di ſtorta et ſuperba deponatur ad humili tatem. pellis ſimplicitatis aſſumat̉. Ca ro a voluptatibus refrenetur Inteſtīa id eſt cogitationes. penitentia ſanentur ne iuſticiam ab eis. ſcd̓m merita eorum celerem exigam. ⁊ poteſtati demonum ſubijciam eos Ita ꝙ nichil aliud poſſint niſi qd̓ demonibus placꝫ ⁊ ab eis impel lentur de malo in malum. ¶ Additio. Item loquitur xpūs Adhuc aſſumetur par abola ſuper domum iſtam. dicentiū. Quare fecit deꝰ huic domui ſic? Reſpō debit̉ Quia noluerūt audire verba mo nentis. Nam ponam eis cuſtodes. qui de excelſis ſpeculantes. terram volup tatis eorum redigent in ſeruitutē. ⁊ da bitur eis panis in menſura. ⁊ pre pauci tate numerabuntur. Xpūs benigue repre hedit ſponſaꝫ. de quadā impatiētia quā habuit. inſtruens eam non debere vltē rius iraſci. Nec aliqͥd reſpondere ꝓuo cantibus donec cōmotio anī eius fuerit pacificata ⁊ viderit poſſe aliquid profi cere in verbis ſuis ¶ Capitulum ſextum. Go ſum creator tuꝰ ⁊ ſpon ſus Tu ſponſa mea noua. qͣ druplicit̓ peccaſti nūc in ira tua ¶ Primo ꝙ impatiens fuiſti in cor de tuo ad v̓ba Cū ego ſuſtinui ꝓ te ver bera. ⁊ ſtans an̄ iudicē. nō rn̄di vnū v̓bū ¶ Scd̓o qꝛ atrociora rn̄diſti ⁊ exaltaſti nimis voce tuā exprobrādo Cū ego affix us clauis ſuſpexi in celū. ⁊ nō aperui os meū. ¶ Tercio qꝛ ꝯtempſiſti me. ꝓpter quē deberes omīa patienter toleraſſe ¶ Quarto qꝛ proxīo tuo non ꝓfuiſti. ꝑ patientiā em̄ tuaꝫ. qͥ errauit ad meliora debuiſſet prouocari ¶ Ideo volo ꝙ de cetēo nō iraſcaris Cū em̄ ab aliqͦ ad irā prouocata fueris. vſqueqͦ ira ab anīo ſe mota fuerit nō loqͣris ei Sꝫ trāſacta cō motiōe anī. ⁊ cā cōmotiōis diligent̓ pē ſata. loquere cū manſuetudīe Si aūt ali quid fuerit. in quo loquēdo nil profece ris. nec tacēdo peccaueris. melius ē pro pter meritum ſilere Ipūs ꝑ ſponſam p̄ci pit cuidam deuoto dyacono. ꝙ cuꝫ fer uore ⁊ audacia predicet verbū dei ſocijs ſuis ⁊ alijs pctōribus inſtruēdo infirmos arguēdo indiſcipl̓īatos. ⁊ exponēdo aīaꝫ ſuam morti pro alioꝝ animarum ſalute. ¶ Capitulum ſeptimum. Go ſum deus tuus. et deus omnium et creator. licet ne glectus ſum ⁊ deſpectꝰ A ¶ Hec dices illi pro quo tu oras. quem Sextus. Liber. me diligere noſti. ¶ Cū tibi dyacona tus officiū impoſitū eſt. p̄dicandi autori tatē accepiſti. vt inſtrueres infirmos. ⁊ argueres indiſciplīatos. Hoc ego ꝑ me ip̄m facere non renui Hoc ⁊ apoſtoli et diſcipuli mei fecerūt. qui pro acqͥſitione vnius aīe diuerſa loca ⁊ ciuitates ⁊ vil̓ las circuierūt. ⁊ pro ſalutē animaꝝ. ani mas ſuas vſqꝫ ad mortē tradiderunt Er go. qꝛ officiū tuū eſt predicare. nec decꝫ nec expedit tibi vt ſileas. qꝛ circa te ſūt inimici mei peſſimi. et in medio eoꝝ am bulas. ¶ Ipſorū quippe maledicta gula ſic michi odioſa eſt. ac ſi in die ꝑaſceues carnes comederēt. Ipſi ſunt quaſi vas ex vtraqꝫ parte apertū. cui ſi totū mare infunderet̉. nunꝙͣ impleret̉. nec ip̄i ſatia ri poterūt Quorū gulam augmentat in peccatū. immoderata laſciuia B Ipſi etiam angelos meos cuſtodes eoꝝ elon gant a ſe. ⁊ aduocant demones qͥ nūc pinquiores ſunt eis ꝙͣ boni. quia ſtāt in choro meo. nō vt michi placeant. ſed ne ab alijs arguant̉. vel diſpliceāt Apꝑent patrū antiquoꝝ imitatores. ſed vere ſūt in cōſpectu meo mēdaces ⁊ defraudato res. fregerūt em̄ fidem quā michi promi ſerant. ⁊ defraudant anīas. quoꝝ benefi cijs viuūt. qꝛ nec vita nec p̄cibꝰ eis repē dunt. Propterea corā angelis ⁊ ſanctis omībus. iuro in veritate mea. qui ſū ve ritas. et de ore meo nunꝙͣ niſi veritas ꝓ ceſſit. ꝙ niſi ſe emēdauerīt. permittā eos modico temꝑe incedere. ꝑ viam volūta tis ſue. Deinde ducā eos ꝑ viam. ſimilē ſpinis ⁊ punctionibus acutiſſimis. a qua ne diuertant. ſtatuā ſeruos meos a dex tris eoꝝ ⁊ ſiniſtris. qui eos ꝓhibeant di uertere. ⁊ cōpellent incedere. Inde que admodū corpus mortuū cadit in terrā. ſic anime eoꝝ deſcendēt in infernū tā ꝓ funde. ꝙ nunꝙͣ reſurgent. Xpūs prebet audaciā ſponſe. formidanti rep̄hendendi fiduciali ter quoſdam religioſos in peccatis grauibus exiſtentes. apud quos ip̄a hoſpita batur. dicēs. ꝙ reprehenſio ſua nō impu tabitur ei ad peccatuꝫ. ſed ad meritum. etiā ſi ip̄i ex hoc ſcādalizent̉ et indurent̉ Capitulum ſeptimum. Ogitaſti. O ſponſa apud te multociens ſic. A Cum deus meus ſit dn̄s oīm. ⁊ om nia potens. ⁊ patiēter ſuſtinuit prodito rem ſuū. Cur ego creatura ſua non ma gis ſuſtineā habitantes mecū? Ne forte ex ammonitione ⁊ rep̄henſione mea. de teriores fiāt. ad quā cogitationē reſpō deo tibi. ꝙ ex parte pia erat. ſed minus feruens. Bonus em̄ miles inter malos conſtitutus. vidēs offenſionē domī ſui et ſi non pōt corrigere oꝑe. ſaltē de dede core domi ſui loquit̉ Inde acceptis cōtu melijs. patient̓ ſuffert. Sic tu loq̄re eis nunc fiducialiter exceſſus eoꝝ. qͥ mich nimis ex diuturnitate peccati abhomīa biles ſunt. Et quocūqꝫ modo ex hoc ip̄i contra me indurant̉. nō tibi in peccatū reputabitur quia locuta es. ſed merces maior tibi accreſcet. Sicut em̄ apoſtoli multis p̄dicabant. ꝙͣuis non omēs cor uertebant̉. nichilominus tamē merces eoꝝ non minor erat Sic erit ⁊ tibi. qꝛ ⁊ ſi omnes nō audierint te. tamē erunt ali qui. qui ex verbis tuis edificent̉ et ſane tur. B Dicito ergo eis. ꝙ niſi ſe emi dauerint. tam velox et ſeuerus veniam eis. ꝙ omēs qui audierint ingemiſcent Omnes etiā qui experiunt̉ deficient. Iu dicabo em̄ eos quaſi fures. cōfuſione in enarrabili. corā angelis ⁊ ſanctis omni bus. qꝛ religionis habitū nō propter me ritum bene viuendo aſſumpſerāt. In cō ſpectu meo ſunt quaſi fures. poſſidentes bona que ſua non ſunt. ſed illoꝝ qui bn̄ viuunt. ⁊ quaſi defraudatores iudicabe eos gladio meo. qui oīa membra eoruꝫ a capite vſqꝫ ad pedes conſcidet. Im plebo quoqꝫ eos ignē ebulliente ⁊ nō de ficiēte. quia ſicut pater pius monui eos et nō audierūt. Oſtendi eis verba ous Sextus. Liber. mei. ſicut nūqͣ fctm̄ fuit pͥus ⁊ ſpreuerūt Si em̄ verba mea miſiſſem gentilibus. forſitan recepiſſent. ⁊ peniterent. Prop terea nō parcā eis. nec recipiam pro eis preces dilecte matris mee ⁊ ſanctorum meoruꝫ. ſed ꝙͣdiu ego ſum in gloria mea que eſt ſine fine. ip̄i erunt in pena. Ue runtamen ꝙͣdiu anima includitur in cor pore. tādiu miſeri cordia mea aꝑta ē eis Ipūs reuelat hic ſpō ſe ꝙͣ abhomīabilis eſt corā deo preſbiter celebrās in mortali peccato. et qualiter demones aſſiſtunt ei in celebratiōe miſſe et de eius grauiſſima pena futura ſi non conuertatur. ¶ Capitulum nonum Lle preſbiter ꝓ quo tu oras A Eſt quaſi forceps pe quā aurū virtutis mee extra hetur. Ipſe eſt quaſi ouis degenerans non curans audire vocē matris. Cum accedit ad altare meum. aſtant ad late ra eius demones. cuius ⁊ animā inhab tant. quia ipſa eſt mortua ante me Cum imponit ſibi ſuperhūerale. demones ob umbrant animā eius vt non cogitet et nō intelligat. ꝙͣ terribile eſt accedere a altare meū. et ꝙͣ mundus eſſe debere qui michi mundiſſimo aſtare deb et ꝓ induit ſe albam. duricia cordis ⁊ in dei tiōe induitur. quia cogitat peccatū non eſſe graue. ſuppliciū eternum futū rum non magnū. Et quale gaudium eſt eternū. nunꝙͣ venit in menteꝫ eius: Cū imponit ſibi ſtolam. dyabolus graue iu gum imponit collo eius. ita ꝙ delectat eum peccati dulcedo. Et ſic onerat ani mam eius. ꝙ non ſinit eum ingemiſcere. vel cōſiderare peccatū ſuuꝫ B Cū imponit ſibi mamipulā. omīa oꝑa ad deū fiunt ſibi grauia et oneroſa. et erubeſci bilia. terrena autē leuia. Cum autē cin git ſe cingulo. tunc ligat̉ voluntas eius cuꝫ dyabolo. ita ꝙ velit ⁊ proponit mo rari in pecccto. et tunc diſſoluitur cari tas mea cum eo. quia volūtas eiꝰ eſt ad omne illud quod dyabolus ei inſpirat in mentem. niſi refrenaretur occulto iudi cio meo Cum induit ſe caſulam. tunc ꝑ fidia induit eum dyabolus. quādo autē legit confiteor. demones reſpōdēt men titus es. nos ſumus teſtes. ꝙ confeſſio eius eſt ſimilis iude. quia dicit aliud ore. et aliud habꝫ in corde. Cum accedit ad altare. tunc ego auerto faciem meaꝫ ab eo. de quocunqꝫ autē legit miſſam. ſiue de matre mea. ſiue de ſanctis. ſic michi carum eſt. ac ſi me retrix menſtruū ſuuꝫ in vaſe poſituꝫ. offerret alicui nobili ad bibendū Aut ſi aliquis diceret inimico ſuo. caue tibi. ego quero damnū tuum. C Quando vero conſecrat corpus meū. et dicit Hoc eſt corpus meū. tunc fugiunt demones ab eo. et corpus eius remanet quaſi truncus. quia anima eiꝰ mortua eſt ante oculos meos. Cū autē corpus meum applicat ad os ſuum. ex p̄ ſumptione illa. omnis turba demonū re uertitur ad eum. quia caritatem nullaꝫ ad me habet: Ego quippe ſic miſericors ſum. ꝙ ſi diceret cum contrito corde et emendationis propoſito Domine ꝓpter tuam paſſionem et caritatem. quā erga hominem habes. indulge michi peccata mea Ego ſuſciperē eum. ⁊ non reuerte rentur demones ad eum. ſed ip̄e ſtercus mundi habet in ore. in corde auteꝫ ſunt vermes ſcaturientes. et ideo nō placet ei dulcedo verborum meorū. In corde cogitationes inutiles comedūt eum. ne cogitet aliquid de me. Propterea nunq̄ accedet ad altare meū D Quid au tem eſt altare meum. niſi illa celeſtis mē ſa et gloria in celis. de qua angeli ⁊ ſanc ti letantur? Hoc repn̄tat altare illud in eccleſia de lapidibus. vbi quotidie cor pus meum in cruce crucifixū immolat̉ ſicut olim in lege ſacrificia rep̄ſentabant que nunc aguntur in eccleſia. Quid no tat menſa celeſtis niſi iubilationē ⁊ gau dium angelorum? Hoc gaudiū nunꝙͣ ex perietur ipſe in gloria eterna. Ante hoc v j Sextus. Liber. altare meum nūqͣ ſtabit. nec videbit fa ciem meā. Filij autē mei ip̄i videbunt fa ciem meam Ego ſum ſicut verus pelli canus. quia propriā ſanguineꝫ dabo eis et reficio in preſenti ⁊ in futuro vſqꝫ ad ſatietatem. Illum aūt paſcet aquila il la abhominabilis. cuius conſuetudo eſt pullis ſuis poſt ſatietateꝫ aliquo temꝑe ſubtrahere neceſſaria. Ita ꝙ macies ex fame proueniens. omī tempore vite eoꝝ apparet in eis. Sic dyabolus delecta tione ſua ad tp̄us paſcet eum. vt poſtea famē gaudij ſentiat. et durabit ſine fine in eo. Uerūtamen cum viuit. miſericor dia mea aꝑta eſt ei ſi conuertatur. E ¶ Declaratio Hic ſacerdos fuit aduo et collector pecuniarū. et ad perſuaſio nem domine Birgitte depoſitus ab of ficio Qui totus furibundus dixit ei. do mina iam priuaſtis me honorē et benefi cio meo ꝙͣntum lucrata eſtis? Melius fuiſſet vobis ſedere in domo veſtra. q̄ diſcordias ſeminare. Illa reſpondit di cens. Quidqͥd rex egit. ego conſului ſi bi ꝓ ſalute anime veſtre et honore Nō enim poteſt clericus qui ſors dei eſt. ta le officiū habere ſine periculo anīe. Re ſpōdit ille Quid vobis cum anīa mea Dimittite me tranſire in hoc mundo vt poſſum. Quia anima mea bene placita bit in futuro pro ſe. Cui iterū domīa in quit Ideo dico tibi et abſqꝫ dubio erit ſicut audiui in iudicio dei. ꝙ niſi citius caueris tibi. et correxeris te. ſicut ego vocor Birgitta. ſic tu nec euades ſin gulare iudicium dei et incōſuetam mor tem Ideo non longe poſt. idē ſacerdos per epiſcopum priuatus eccleſia. horri bili et inaudita morte mortuus eſt Naꝫ cū campana quedam funderet̉ es ebulli ens exilijt de formella. et circumquaqꝫ eum combuſſit. Qater dei narrat ſpō ſe dignitatem ſuam et beneficia. que re cipiunt ab ea vniuerſi. dicit etiam modum ⁊ ſuffragia. per que anima cuiuſdā principis defuncti. pro quo ip̄a ſpōſa ora bat liberari poſſꝫ ab horribili purgato rio optimum documentum. ¶ Capitulum decimum. Go ſum regina celi A Ego mater miẜicordie. ego iuſtorum gaudium. et adit peccatorum ad deuꝫ. Nulla etiam pena eſt in purgatorij igne. que ꝓpter me nō remiſſior erit. et leuior ad ferendum. ꝙͣ aliter eſſet. Nullus eſt adeo maledictus qui ꝙͣdiu viuit careat miſericordia mea quia propter me leuius temptatur a de monibus. ꝙͣ alter temptaretur. Nullus ita alienatus eſt de deo. niſi omnino fu erit maledictus. qui ſi me inuocauerit non reuertatur ad deum. et habebit mi ſericordiam. Ego enim quia ſum miſeri cors. et a filio meo miſericordiam conſe cuta. Oſtendere tibi volo. quomodo il le amicus tuus defunctus de quo doles ſaluari poteſt de ſeptem plagis. quas ti bi filius meus dixit. Primo ſaluabit̉ ab igne queꝫ patitur pro luxuria. ſi aliquis vellet ſcd̓m tres ordines eccleſie. cōiu gatorum ſcilicet viduarū et virginum. vnam feminam tradere nuptui pro ani ma eius. aliam religioni. Terciam que poſſit ſtare in viduitate. quia in luxuria grauiter. etiam in matrimonium pro prium thorū excedendo peccauit. B ¶ Secundo quia in gula tripliciter pec cauit. Primo lautē et vltra menſura co medendo et bibendo. Secundo hrop ter ſuperbiam ⁊ oſtentationē plura fer cula preparando. Tercio nimis diu in menſa ſedendo. et opus de pretermitte do. Et ideo qͥ voluerit colligere in ho nore dei. qui eſt trinus ⁊ vnus. proptel hanc triplicem gulam tres pauperes. ꝑ vnum annū integrum. et miniſtret eis talia fercula et eque bona. qualia ip̄e ꝑ ſonaliter comedit qui colligit eos Nec prius comedat ip̄e. ꝙͣ illos tres viderit comedere. vt per hanc modicam expec Sextus. Liber. tationeꝫ. deleatur illa longa mora. quā amicus tuus habuit ſedendo in menſa. Inſuꝑ miniſtret illis tribus veſtes ſuffi cienter et lectiſternia. prout eis expete re et expedire viderit. ¶ Tercio ꝓ ſu perbia quā habuit multipliciter. debet qui voluerit. ſeptē pauperes colligere. in qualibet ſeptimana per vnum annuꝫ quali die voluerit. et lauet pedes ipſoꝝ hūiliter. cogitando ſic ſecū in corde dū lauat eos. Domine iheſu xp̄e qui captꝰ es a iudeis. miſerere ei. Secūdo. Domi ne iheſu xp̄e. qui ligatus es ad columnā miſerere ei. Tercio Domīe iheſu xp̄e. qͥ iudicatus es innocēs a nocentibus. mi ſerere ei. Quarto Domine iheſu xp̄e. proprijs veſtibus exutus es. et indutꝰ ve ſtibus deriſionis. miſerere ei. Quinto. Domīe iheſu xp̄e qui ita grauit̉ flagella tus es. vt coſte tue viderentur. et nō eſ ſet in te ſanitas. miſerere ei. Sexto Do mine iheſu xp̄e. qui colaphizatus ⁊ con ſputus es. miſerere ei. Septimo Domi ne ihū xp̄e. qui in ſtipite extenſus es. cu ius manus et pedes fuerunt clauis per forati. et caput cruentatum ſpina. oculi fuerunt pleni lacrimis. os et aures ple ne ſanguine. miſerere ei. Lotis autē pau peribus. reficiet eos vt melius poterit et expedire eis viderit Et roget eos hu militer. vt orent pro anima illius D Quarto peccauit in accidia tripli citer. Primo fuit accidioſus in eūdo ad eccleſiam. Secundo in querendo indul gentias. Tercio in viſitando loca ſanc torum. Pro primo igitur qui voluerit. vadat ad eccleſiam ſemel in menſe per vnum annū. ⁊ faciat dici vnam miſſam pro defunctis pro anima eius. Pro ſecū do. vadat quotiens cōmode poterit et voluerit. et ſpecialiter pro anima eius ad loca vbi dantur indulgentie. et vbi deuotiores eos audit qui dāt illas Pro tercio mittat oblationeꝫ ſuā per aliquē fidelem ⁊ iuſtum. ad precipuos ſanctos in regno iſto Syyecie. vbi conuentus populi. ex deuotione et cauſa indulgen tiarum fieri ſolet. vtpote beati Erici. ⁊ ſancti Sigfridi et ſimilium. Et eum qui portat oblationem fideliter remuneret pro labore. Quinto quia peccauit in in ani gloria et leticia. colligat qui volue rit omēs pauperes qͥ ſunt in curia eius vl̓ ī vicinio eiꝰ in qͦlibꝫ mēſe ſemel ꝑ vnū annum. ⁊ ſtatuet eos in vna domo. ⁊ fa ciat ante eos dici vnam miſſam pro de functis. Quā cum inceperit ſacerdos ro get et moneat eos. vt orent pro anīa eiꝰ ¶ Dicta autem miſſa. reficiantur pau peres omnes. taliter ꝙ recedant de cō uiuio leti. vt defunctus letetur precibus eorum. et pauperes letentur de refecti on. E Sexto. quia vſqꝫ ad nouiſ ſimum quadrantem ſoluet debita. et mo rabitur in pena. Scire debes. ꝙ circa fi nem ſuum et in fine. voluntatem habuit licet non ita feruenteꝫ vt deberet. ſoluē di debita ſua. propter quā voluntatem in ſtatu ſaluandorum eſt. ¶ Ex quo ꝑ pendere poteſt homo. quanta eſt miſeri cordia filij mei. qui ꝓ tam modico dat requiem Et niſi illā voluntatem habuiſ ſet. ipſe ſine fine damnatus fuiſſet. Ideo debent parentes ſui. qui in bonis ſuis ſucceſſerunt. habere voluntatem ſoluē di et ſoluere debita ſua. quibuſcunqꝫ no uerint debere. et quibus ſoluunt debi tū ſuū. rogēt eos hūiliter. vt indulgeāt anime eius. ſi damnū ex longa expectati one incurrerint. Alioquin dicti paren tes defuncti. peccatum illius portabunt ſi non ſoluerint Deinde cuilibet mona ſterio in regno. mittat oblationem qua lem voluerit. et faciat dici vnam miſſaꝫ in conuentu publice. et anteꝙͣ incipiat̉ miſſa. rogetur pro anima eius. vt placa tus ſit ei deus Poſtea dicatur vna miſ ſa pro defunctis. in qualibet eccleſia par rochiali. in qua bona ſua habuit. quā ſa cerdos preſenti omni populo cantet. et anteꝙͣ incipit cātare dicat populo Iſta miſſa celebrāda eſt pro anima illius Ro v ij Sextus. Liber. go vos per nomen xp̄i. vt ſi aliquid con tra vos. verbo vel facto vel mandato deliquit. indulgēte ei. et ſic accedat ad altare. F Pro ſeptimo ſcilicet ꝙ iu dex fuit. et iudicium ſuum cōmiſit vica rijs iniquis. propter quod in manibus ē demonum. Ueruntamen. quia contra voluntatem eius erat. vt inique agerēt licet minus curabat et attendebat ꝙͣ de beret. liberari poteſt ſi habebit auxiliū. Sed per quale auxilium. Utiqꝫ ꝑ ſan ctiſſimum corpus filij mei. quod quoti die immolatur in altari. Panis enim il le qui in altari ponitur. ante verba illa. Hoc eſt corpus meū Panis eſt. ſed poſt verba dicta. vertit̉ in corpus filij mei quod de me ſine macula ſumpſit Quod crucifixum eſt. Tunc pater honoratur et adoratur in ſpiritu. ex membris filij. Filius exultat in potentia et maieſtate patris. Mater eius que ego ſum. hono ratur ab omni exercitu celeſti. que euꝫ genui. omnes angeli conuertunt ſe ad eum et adorant. anime iuſtoruꝫ gratias referunt. ꝙ per eum redempti ſunt. O ꝙͣ horendū eſt miſeris. qui talem et tam digniſſimum dominū indignis tractant manibus. hoc ergo corpus quod ꝓ ca ritate mortuum eſt. poteſt euꝫ liberare G Ideo dicatur vna miſſa de quali bet ſolennitate filij mei. ſcilicꝫ vna de na tiuitate. vna de circumciſione. vna de epiphania. vna de corꝑe xp̄i. vna de paſ ſione. vna de paſcha. Alia de aſcenſione et vna de penthecoſte. ¶ Item vna miſ ſa de qualibet ſolennitate. que in hono re meo celebratur ¶ Item Nouem miſſe in honore. ix. ordinū angelorū. que miſſe angelorum cū celebrantur. noueꝫ pauperes colligantur. quibus victus veſtitus miniſtretur. Ut angeli quibus ad cuſtodiam datus fuit. et quos multi pliciter offendit. per hanc modicam ob lationem placari poſſint. et animam eiꝰ deo ſuo offerre valeāt. ¶ Deinde vna miſſa generaliter pro omnibus defunctis dicatur. vt ipſi per eam requiem ob tineant. et ipſa cum eis digna requie ha beatur. ¶ Declaratio. Hic fuit nobi lis et miſericors. qui mortuus apparuit domine Birgitte dicens. Nichil me tā tuꝫ eleuat a tribulationibus meis. ſicut oratio iuſtorum et ſacramentum altaris Uerū. quia iudex fui. et iudicia mea cō miſi hijs qui minus diligebant iuſticiam Ideo adhuc detineor in exilio. ſed citi us liberarer. ſi hij qui mei deberent eſſe et fuerunt. eſſent ad meam ſalutē mitio res. Item de eodem habetur in iſto li bro. xxj. capitulo. Qater dei monet ſpō ſam ꝙ ſemper recordetur de doloroſa paſſione xp̄i. quia in illa hora paſſionis eius quaſi omnia turbabātur ſcilicet dei tas et humanitas et ipſa mater eius an geli et omnia elementa et omnes anime viuentiū ⁊ mortuoruꝫ ⁊ etiā demones ¶ Capitulum. xi. Ater dei loquitur ad ſpon ſam dicēs. A In morte fi lij mei omīa cōturbabantur Nam deitas que filiū tradidit in morte et nunꝙͣ ab eo ſeparabat̉ nec in morte In illa horula mortis tanꝙͣ cōpatiēs vi debatur. licet nullum dolorē vel penam deitas pati poſſit. quia impaſſibilis ⁊ in mutabilis eſt Filius ipſe patiebatur do lorem in omnibus membris. ⁊ etiā in cor de. qui tamen ſcd̓m deitatē erat immor talis Anima etiā eius q̄ immortalis erat patiebat̉. quia exiuit de corpore. Cogre gati angeli etiam quaſi turbari videban tur. cū viderunt deum in hūanitate pa ti in terra. Sed quomō turbari poſſūt angeli qui immortales ſunt? vtiqꝫ. ſicui iuſtus cum viderit amicum ſuū pati alt qua. de quibus cōſequeretur maximan gloriam Et gauderet quidem de glorie eius adipiſcenda. ſed tamē propter par ſionem quaſi quodammodo contriſta retur. Sic angeli quaſi contriſtabant Sextus. Liber. de pena eius. cū tamē impaſſibiles ſunt Sed gaudebant de gloria eius futura. et de vtilitate ex paſſione eius ventura. B Omnia quoqꝫ elementa turbabā tur. et ſol et luna dimiſerunt ſplendoreꝫ ſuum. terra tremuit. lapides ſcindeban tur. ſepulcra aperiebantur in hora mor tis filij mei. Omnes gentiles turbaban tur vbicunqꝫ erant. quia in corde eoruꝫ venit quaſi quedam punctura doloris. licet neſcierunt vnde eſſet. Tribulabat̉ etiam cor crucifigentiuꝫ eum in illa ho ra. ſed non ad gloriam eorū Adhuc etiā immūdi ſpiritus turbabantur in illa ho ra. et quaſi in vnū congregati turbabā tur. Illi autem qui erant in ſinu abrahe multum turbabantur. intantū ꝙ mallēt ineternum eſſe in inferno. ꝙͣ talem pe nam videre in domino ſuo. Ego auteꝫ que tunc eidem filio meo aſtabam virgo et mater eius. qualem dolorem tunc pa tiebar. nullus poteſt cōſiderare. Ideo filia mea recordare paſſionem filij mei fuge inſtabilitatē mūdi. qui non eſt niſi quidam viſus et flos cito areſcens. Mater dei dicit ꝙ ipſa eſt ſimilis alueario apum. quia illa bene dicta apis. ſcilicet dei filius. repleuit eā melle dulciſſimo quando deſcēdit in vte ro eius ſic copioſe. ꝙ ex illa dulcedine omīs ſapor venenatꝰ a nobis ſublatꝰ eſt ¶ Capitulum duodecimum. Eata virgo loquitur ad ſpō Eſa filij mei tu ſalutabas me. ſam dicens. A Spon et cōparabas alueario apum. Ego cer te fui apiarium. Nam corpus meuꝫ fuit quaſi lignum ſolum in vterō matris. an te ꝙ anime coniungeret̉. Fuit etiam cor pus meum poſt mortem meā quaſi lignū ſeparata anima. vſqꝫ quo animaꝫ meam deus in corpore ad deitatem ſublimauit. Hoc lignum factū eſt aluearium. quan do illa benedicta apis filius dei traxit ſe de celis. et deꝰ viuus deſcendit in corpus meum. In me deniqꝫ fuit quidam dulciſ ſimus et ſubtiliſſimus fauus qui prepara tus erat omnibus modis et acceſſioni bus. ad ſuſcipienduꝫ ſuauiſſimū mel gra tie ſpirituſſancti. Hic fauus tunc imple tus eſt. quādo filius dei venit in me. cū potentia et caritate ⁊ honeſtate. Uenit cū potentia. quia dominus et deus meꝰ erat. Uenit cum caritate. quia pro cari tate quā ad animas habuit. carnē aſſūp ſit et cruceꝫ. Uenit cum honeſtate. quia omne peccatū Ade. ſegregatū fuit a me Unde filius dei honeſtiſſimus. honeſtiſſi mam carnē aſſumpſit B Sed ſicut apis aculeū habet. cum quo tamē nō pū git niſi inuita. Sic filius meus habet ſe ueritateꝫ iuſticie. quā tamen nō exercet niſi quādo eſt a peccatis ꝓuocatus. huic api male retributum eſt. Nam pro potē tia. traditus eſt in manus iniquorū Pro caritate. datus eſt in manus crudelium Pro honeſtate nudatus eſt. et immiſeri corditer flagellatꝰ. Benedicta ergo ſit apis illa. que de ligno meo fecit ſibi apīa rium. et impleuit illud melle ſuo ſic co pioſe. vt de dulcedine michi data. ſapor ille venenatus de ore oīm auferretur. Spūs monet ſponſaꝫ ꝙ omne tempus diſpenſet ſcd̓m volūta tem dei nec aliquid faciat niſi quod deo placere credat Et ꝙ ſemꝑ habeat volū tatem ſtandi in ſeruitio dei et mentē iu giter eleuet ad celeſtia corpꝰ quoqꝫ ſuū fatiget in preſenti taliter ꝙ poſſet reſur gere ad futuram gloriam. ¶ Capitulum. xiij. Oquit̉ filius ad ſponſaꝫ A Tu debes habere tria Prīo nō ire niſi ad voluntatē meā Scd̓o non ſedere niſi ad honorē meum Tercio nō ſtare debes niſi ad vtilitateꝫ ſponſi. Tūc autē vadis ad voluntatem meā. quādo omne tempus tuū diſpenſas ad volūtatē meā. Qn̄ nec comedis nec dormis nec aliud quidquā facis. niſi ſicut v iij Sextus. Liber. deo placere intelligis Stas autē firmi ter. cū voluntatem habes ſtare in ſerui tio meo Sedes vero tunc. quādo men tem tuā iugiter ad celeſtia eleuas. conſi derando qualis ſit gloria ſanctorū et vi ta ſempiterna. Hijs ergo tribꝰ. alia tria debes addere. Prīo debes diſpoſita eſſe ſicut virgo deſpōſanda. que cogitat ſic apud ſe Omīa que poſſum de bonis pa tris mei que caſura ſunt. cōgregabo mi chi ad ſponſuꝫ meū. cū quo debeo eſſe in neceſſitate et aduerſitate B Sic et tu facere debes. qꝛ quaſi pater tuus cor pus tuū eſt. ab hoc enim omnē laborem quē poteris. in pauꝑes ⁊ alia bona exi gere debes. vt mecū quaſi cū ſponſo le tari poſſis. quia corpus tuū caſuruꝫ eſt. nec ei parcendū eſt in pn̄ti. vt in futuro reſurgat ad meliorem vitam: Scd̓o co gita tecuꝫ ſicut bona vxor cogitat ſecū ſi vir meus diligit me. cur debeo ſollici tari. ſi pacificus eſt michi quem tunc ha beo timere? Ideo ne iraſcatur michi. ex hibebo ei omnē honorem. et ſtabo ſem per ad voluntateꝫ eius Tercio cogita tecum. ꝙ ſponſus tuus eſt eternus et di tiſſimꝰ. cum quo habebis honorē perpe tuum et diuicias eternas. ⁊ ideo noli di ligere caſura. vt poſſis obtinere eterna liter permanſura. Xpūs declarat ſponſi qualiter ip̄e fecerat per angelū eam mo re paruuli enutriri in vita ſpirituali ⁊ v̓ tutibus. ⁊ iterū recōmendat eam ange lo. Narrat etiam qualiter ſancta decep tione deduxit eam de mundo ad quie tis portum. Et precipit ꝙ omēs tempta tiones reuelet ſuis patribus ſpūalibꝰ et habebit finem perfectum. ¶ Capitulum. xiiij. Uidā angeloꝝ loquebat̉ ad dn̄m dicēs A Laus tibi ¶ ſit dn̄e mi ab omni exercitu tuo. pro omī dilectiōe tua Tu aſſignaſti cuſtodie mee hāc ſponſā hic ſtanteꝫ Ec ce ip̄am iterū tibi reaſſigno Ego em̄ al liciebā eam ad te quaſi ꝑuulā. primo dā do pomuꝫ. Deinde comeſto pomo dixi ei. Sequere me filia ampliꝰ. et dabo ti bi vinū dulciſſimū. quia in pomo nō eſt niſi modicus ſapor In vino vero dulce do ⁊ anīe exultatio Guſtato aūt vino. dixi iterū ad eā. procede adhuc vlteriꝰ et diſpono tibi qd̓ eſt ineternuꝫ. in quo eſt omne bonuꝫ. Hijs dictis. Dixit dn̄s ad ſponſam Uerū eſt. ꝙ ſeruus meus te audiente loquebat̉ Ip̄e vtiqꝫ quaſi per pomū alliciebat te tunc ad me. quando cogitabas tecū oīa eſſe a me q̄ habebas et regratiabaris michi ſoli pro eis. quia ſicut ī pomo nō eſt niſi qͥdaꝫ ſapor ⁊ mo dica ſatietas. Sic tūc temꝑis nō multū ſapiebat tibi caritas mea. niſi quaſi qui dam ſapor cognitionis dei. eſſet in corde tuo B Tūc vero vlteriꝰ proceſſiſti qn̄ cogitaſti tecū ſic Gloria dei eſt eter na et mūdi leticia nimis breuis. ⁊ in fine mūdi nimis inutilis Quid michi prodeſt ꝙ iſta temꝑalia ſic diligā? Ex tali cogi tatione cepiſti viriliter abſtinere a dele ctationibꝰ mūdi. et facere bona q̄ pote ras in noīe meo. Et tūc quaſi deſiderio affecta vini. amplius me ſitiſti. Deinde cū cogitaſti me eſſe omīpotentē dn̄m. a quo eſt om̄e bonū. et reliquiſti volunta tem tuā faciēdo meā. tunc iure facta es mea et cōſenſi in te. et feci te eſſe meaꝫ Quo dicto. dixit dn̄s ad angelū Ser ue meus tu diues es in me. honor tuus eſt eternꝰ. ignis caritatis tue inextingui bilis. v̓tus tua indeficiēs Tu aſſignaſti michi ſponſam meā. ſed volo ꝙ cuſtodi as eam adhuc. donec venerit ad etatem Cuſtodi eā. ne dyabolus aliqua incau te ſibi obijciat Prouide ſibi veſtes v̓tu tuꝫ. Ueſtes totius pulcritudinis Liba eā v̓bis meis. q̄ ſunt tanꝙͣ carnes rece tes. qͥbus ſanguis meliorat̉. Caro infir ma cōualeſcit. ⁊ delectatio bona in ania excitat̉. ¶ Ego em̄ feci iſti ſicut al qͥs ſolet facere amico ſuoquē ꝓ carita Sextus. Liber. te ⁊ bono ſuo captiuat. dicit em̄ ei cap tiuans. Amice ingredere in domū meā. et vide ibi que agunt̉. que tibi ſunt faci enda Quo ingrediente. nō oſtendit ei captiuator viliſſimos ſerpentes ⁊ fero ciſſimos leones. qui habitāt in domo. ne terreatur amicus. ſed in conſolationeꝫ amici. facit ſerpētes videri qͣſi ſint oues māſuetiſſime. leones qͣſi oues pulcras dicens amico ſuo Amice ſcito ꝙ diligo te. et pro bono tuo captiuaui te Ideo cunqꝫ videris dic amicis meis Ipſi em̄ cuſtodient te ⁊ cōſolabuntur te. Ita ꝙ melius placebit tibi captiuitas mea. propria libertas tua. Sic filia dilecta. ſi mili modo feci ego tibi. Ego em̄ quaſi captiuaui te. cū a dilectione tua reuo caui te ad amorem meū Cum a mundi periculis vocaui te in hunc quietis por tuꝫ. in quo quos tu putas eſſe virgines per continentiaꝫ. veraciter leones ſunt per maliciā Quos tu credis oues ꝑ di uinā contemplationē. hij quaſi ſerpētes gradiunt̉ in ventre gule et cupiditatis Ideo quecūqꝫ videris et audieris non ad aliū referas. ſed ad amicos meos qui te cuſtodiunt ⁊ inſtruūt. quia ſpiritus q̄ te duxit ad portū ip̄e ducet ad patriam et qui te duxit ad principium bonū. ipſe te ducet ad meliorem finem. Apūs dicit ſpōſe ꝙ p̄ lati et litterati qui de ſcientia gloriant̉ ⁊ ditant̉ et male viuūt. cōparantur me re tricibus ⁊ potatoribus vini. qͥ ſeip̄os et alios in peccatis precipitāt. cū tamen de berēt eſſe magis virtuoſi ꝙͣ alij Occur ret tamen cū miſericordia omī ſe cōuer tenti ſicut pater adepto filio. ¶ Capitulum. xv. Ale prelatus pro quo tu oras A Iam auertit oculos ſu A os a me. ⁊ vertit ſe ad mūduꝫ cum ornatu dignitatis ſue Si enim vel let eſſe meus reſpiceret me quotidie. le geret librum meū attentius. et nō ſic ſol licite cogitaret in lege que dicit̉ eccleſie Cui illa reſpōdit Nūquid non dn̄e mi eſt lex tua lex eccleſie? Et dn̄s reſpon dit. lex mea erat ꝙͣdiu mei legerunt eā. et propter me legebat̉. Nūc autē nō eſt mea. quia legit̉ iam in domo taxillatoꝝ qui tres punctos ſuper vnū taxilluꝫ ia ciunt. quia pro modica iuſticia quā in le ge eccleſie inueniūt. magnam ſummā pe cunie acquirunt Nec legitur iam ꝓ ho nore meo. ſed ad finē illum qūo pecunia acquirat̉ In domo aūt ludentiū ad tax illos ſunt me retrices. ſunt potatores vi ni Tales nunc legunt legem meaꝫ Ta les nūc nomīant̉ ſcientes. ſed vere ſunt inſipientes Quid enim facere ſolet me retrix? Utiqꝫ ſolet eſſe ꝓcax in verbis. leuis in moribꝰ. pulcra facie. ornata ve ſtibus. B Tales ſunt iam qͥ legunt et addiſcunt legem meam Scurrilitas eſt in verbis eorū. nunꝙͣ aperitur os eo rum ad predicationē meam. nūꝙͣ ad lau dem meaꝫ Leues ſunt in moribus. ita ꝙ etiam ſeculares erubeſcunt de moribus eoꝝ. Nec ſolū ſeip̄os precipitāt. ymo ſe cum alios exemplo ſuo trahunt Ipſi ni chil affectant niſi videri a mundo ⁊ lau dari. honeſti ⁊ honorati incedere veſti bus ſuis. diuicias ⁊ honores acquirere. verba mea et precepta ſunt eis amara. vita mea et via eſt eis abhominabilis Uere cōuerſatio eorum ⁊ vita. ſic fetet in conſpectu meo ſicut me retrix Quia ſicut pre alijs mulieribus vilior et abie ctior videt̉ meretrix. ſic ip̄i pre alijs ſunt michi odioſi Dicunt em̄ ⁊ gloriantur ſe ſcire legem. ſed ad aliorum deceptionem et ſuā voluptatē In domo etiaꝫ mea vbi lex legit̉. ſunt potatores vini et incōtinē tes. quorū gloria eſt pre alijs excedere. ⁊ naturam ad ſuperſſua irritare. Tales nūc ſunt magiſtri legis qui gaudent ad ſuperflua. de exceſſibus ſuis modicū ve recundantur. de aliorum peccatis mini me contriſtantur. G Ueruntamen ſi bene legerent legem meam. inuenirēt iiij Sexeus. Liber. ſe pre alijs debere eſſe ꝯtinentiores. pre alijs humiliores. pre alijs ad bene viuē dum obligatiores. Ego autē ſum qua ſi potens dominus. amans multaruꝫ ci uitatum oues. qui ꝙͣuis potens eſt. non tamen recipit alicuius alterius ciuita tis oues. niſi quas tenet̉ ex iuſticia habe re. Sic ego qui omnium creator ſum et potentiſſimꝰ. Nō tamē recipio aliquos niſi quos teneor ex iuſticia habere. et qͥ ex caritate cognoſcūt ſe eſſe meos. Ue runtamen quicūqꝫ a me errauerit et ad me redire voluerit. et vocem meam au dire. ſaluari poteſt. Nunquid non ouis vagabūda a proprio grege et alteri mix ta. ſi audit balatum matris. feſtinanter currit ad matrem? Et ſimiliter cum ma ter audit voceꝫ partus ſui. toto conatu currit in occurſum eius. Ita ꝙ ſi in pote ſtate libera eſt. non obſtat labor non pe na. quin currat. Sic ego omnium crea tor. libenter ſuſcipio eum. qui vocem me am audit. et gaudenter occurro ei. tan ꝙͣ pater exultans de adepto filio perdi to. et quaſi mater gaudens de reductio ne agni ſui. ¶ Q Declaratio. Hic fuit prepoſitus eccleſie ſancti Petri et poſtea cardinalis. de quo filius dei loqͥ tur. Multi qui ſunt ſors dei et elemoſina rij dei. theſaurizant alienis dona dei. quia clericus qui ſors dei eſt. quidquid habet vltra victum et veſtitum et neceſſaria. non ſuū eſt ſed pauperum. Ideo felix eſt qui colligit in eſtate vnde viuat in hye me. Ecce enim ſicut vides ꝙͣ auide diſ pergunt parētes que congregauit iſte non curantes animaꝫ eius. Ueruntamē quia ipſe habuit bonaꝫ voluntatē diſtri buēdi bona ſua. peruenit ad id quod de ſiderabat. tamen multo felicior fuiſſet ſi ſua viuens erogaſſet. Quidam ſanctus dixit ſpōſe. ꝙ etiā ſi homo ſemel quotidie mo reret̉ ꝓ deo nō ſufficeret regratiari deo pro gloria eterna. Narrat etiam penas terribiles quas quedam femīa defuncta pro delectatiōe carnis in qua vixerat pa tiebatur in omnibus membris. ¶ Capitulum. xvj. Uuidam ſanctorū loqueba tur ſponſe dicēs A S pro qualibet hora qua in mū do vixi. vnam mortem pro deo ſuſtinuiſ ſem. et ſemꝑ iterum reuixiſſeꝫ. nunꝙͣ cū toto hoc plene poſſem regratiari deo ꝓ caritate ſua. quia laus eius nunqͣꝫ re cedit ab ore meo. gaudiū nunꝙͣ exit ab anima mea. gloria et honor nunꝙͣ frau datur a viſu. exultatio nūꝙͣ abeſt ab au ditu meo. Tunc dominus ait ad eundeꝫ ſanctum. Dic inquit iſti ſponſe aſtanti. quid merentur illi qui de mūdo plus ci rant ꝙͣ de deo. qui creaturā plus diligūt ꝙͣ creatorem. et quale ſupplicium nūc il la femina habꝫ. que in mūdo dum viue ret in voluptate tota vixit. Reſpondit ille ſanctus. ſuppliciū eius grauiſſimum eſt. Nam pro ſuperbia quā in oībus mē bris habuit. caput eius et manus ⁊ bra chia et pedes. quaſi fulmine horrendo in flāmant̉. Pectus eius pungit̉ quaſi pel le ericij. cuius ſpine quaſi carni eius in figunt̉. et in conſolabiliter pungēdo pre munt. Brachia ⁊ reliqua mēbra. que ip ſa ad amplexum homīs tā ſuauiter exten debat. ſunt quaſi duo ſerpentes. qui cir cumuoluunt̉ ei ⁊ incōſolabiliter deuorā do laniant eam. et in laniando non fati gantur. B Uenter eius ſic miſera biliter torquetur. ac ſi naturali membro eius palus eſſet acutiſſimus infixus. et toto conamine fortiſſime impelleretur vt amplius ingrederet̉ Crura eius ⁊ gͦ nua ſunt quaſi glacies duriſſima et in fexibilis. nichil habentia de requie ni chil de calore Pedes quoqꝫ eius. quib ad delectandū ſe ferebat et alios ſecunt traxit. ſtant quaſi ſuꝑ nouacula acutiſſi ma ſecantia inceſſanter. ¶ Declaratio Hec domīa multū abhorrens ꝯfeſſioēs. ſequenſqꝫ voluntatē ꝓpriā. preuenta tu Sextus. Lſber. more gutturis ſine confeſſiōe mortua ē. Hec viſa ē ſtare in iudicio dei. quā om̄s demōes accuſabāt clamātes. ecce ml̓ier ſe abſcōdere voluit a te deus. nobis aūt cognita fuit. Reſpōdit iudex. confeſſio eſt optima lotrix. propterea qꝛ ſe lauare noluit temꝑe ſuo. denigrabit̉ ammodo immūdicijs veſtris. et qꝛ ſeip̄am cōfun dere noluit corā paucis. iuſtū eſt vt con fundat̉ ab omnibus coram multis. Qater dei docet ſpon ſam qualiter reſiſtendo reſpōdeat dyabo li ſuggeſtiōibus cupiditatis et amicicie mūdialiū ⁊ luxurie. qͣliter etiā anīa q̄ eſt coniuncta deo ꝑ caritate licet inquietet̉ ꝑ cogitatiōes varias ſi tamē reſiſtit nō imputant̉ ei ad peccatū ſed ad meritū ⁊ coronam. ¶ Capitulum. xvij. Aria loquebat̉ ad ſponſam dicens. A Si filia ini Omicus tuus blāditur tibi in delectatione bonoꝝ temꝑaliū. reſpōde ſi bi. Inimice tu nichil creaſti. ideo nichil dare potes. ⁊ etiā ſi poſſis citius caſura ſunt ⁊ finitura. Si vero blandit̉ tibi in amicicia mūdialium. dic ſibi. Amicicia mūdi finit̉ cū ve Si aūt blandit̉ tibi cū voluptate carnis Reſpōde ſibi hanc no lo habere. qꝛ in fine eſt quaſi venenū. et cū dolore terminat̉. Tūc in ipſo momen to videbat̉ dyabolus Cui dixit beata v̓ go Dic iſta audiēte vbi eſt qd̓ creaſti? Reſpōdit demon. Nichil ego creaui. qꝛ creatura fui bōa et a meip̄o malꝰ Tūc iterum beata virgo dixit Nūquid aliqn̄ amicicia tua terminū habuit felicē. ⁊ cū gaudio? Reſpondit demon. Nunꝙͣ fuit hoc ⁊ nunꝙͣ erit. Tercio ait btā v̓go. re ſponde ⁊ dic. Nunquid aliqn̄ voluptas tua bonū finē habuit? Et demon. Nūqͣ habuit bonū fineꝫ ⁊ nunꝙͣ habebit. qꝛ in malo incipit ⁊ ad malum tendit. B Tūc demon ſubiūxit ad virginē. Tu v̓ go da michi ptāteꝫ ſuꝑ iſtā. Et v̓go qͣre nō recipis eā in ptātem tuā? Et demon Nō inquit hoc poſſū. qꝛ duplicē ſangui nē in vno vaſe cōmixtu. ego nō poſſem ſeꝑare ⁊ diuidere. qꝛ ſāguis caritatis dei eſt mixtꝰ ſanguini caritatis cordis eius. Tūc iterū ait beata v̓go Quare non ꝑ mittis eā eſſe in ſua quiete? Rn̄dit demo Hoc nūqͣ faciam. quia ſi non potero in terficere eā per mortale peccatum. tūc apponam curaꝫ vt flagelletur pro veni ali peccato Et ſi nō potero hoc ꝑficere tunc in fimbriā eius iaciā paliurū meuꝫ quē vt euellat multipliciter inquietabit̉ Hoc eſt diuerſas cogitatiōes cordi eiꝰ immittā. a qͥbus vndiqꝫ ꝑturbabit̉ Tūc v̓go ait. Ego volo adiuuare eā. Quoti ens em̄ ip̄a euellit eas ⁊ in frontē tuam proijcit. totiens dimittet̉ ſibi pctm̄. ⁊ co rona eius ⁊ p̄miū augmentabit̉. ¶ Ad ditio. ¶ Quadā die temptabat̉ domīa Birgitta de caſtrimargia Tūc rapta in ſpiritu vidit ethiopē habentē in manu qͣ ſi buccellam panis. ⁊ iuuenē quendā ha bentē vas deauratuꝫ. Tūc dixit iuuenis ethiopi. Cur ſollicitas eā q̄ tradita eſt cuſtodie mee? Rn̄dit ethiops. qꝛ gloriaī de abſtinētia quā nō habuerat. Ideo por rigo ei buccellā meam. vt dulceſcant ei groſſiora Nā xp̄ūs veſter ieiunauit qͦdā tꝑe nichil comedēs. Prophete qͦꝫ come derūt panē ⁊ biberūt ad menſurā. Ideo ꝓmeruerūt ſublimia. Et qūo iſta mere bit̉ que ſꝑ ſētit ſatietatē? Rn̄dit inuenis Xpūs docuit ieiunare ne debilitet̉ corpꝰ nec querit impoſſibilia nature ſed mode rantiam. nec querit qualia ⁊ quāta quis ſumit. ſed quali intentione ſumit et cari tate. qꝛ conſuetudo educatiōis bone. cū gratiarūactiōe tenēda eſt. ne caro gra uius infirmet̉. Poſt hec diſꝑuit dyabo lus. et domina liberata eſt a temptatiōe. Xpūs dicit ſponſe. ꝙ religioſi ⁊ alij ſpūales recipiētes conſo latiōes ſpūſſancti qͥ non regratiant̉ deo ſed vilipendūt grāꝫ ⁊ ſuperbiūt ex ea ⁊ delectātes ſe in mundo attediant̉ de vita Dextus. Liber. ſpūali aſſimilant̉ ingrato pauperi ſitiēti. qui poſtꝙͣ guſtat potū proijcit illū cum cōtumelia in oculos datoris. ¶ Capitulum. xviij. Uidam ſunt quaſi homo in digens ⁊ ſitim patiēs. At ¶Cuiꝰ pater familias audiēs dat ei potū queꝫ habet optimū. accepto aūt potu et guſtato dicit. Nō placet mi chi potus iſte nec regratior tibi pro eo. et ꝓijcit potū in oculos datoris. faciēs ei contumeliā pro caritate Accepta au tem tali cōtumelia. pater familias qꝛ mi tis eſt cogitat apud ſe Ecce hoſpes me us magnam iniuriam michi fecit. ſed no lo me vindicare de illo anteꝙͣ ambo ve nerimus ad iudicem. et tempus iudicij fuerit. et tūc abſtergit a facie ſua ⁊ frō te maculam et deſiccat. Sic faciunt mi chi nunc multi religioſi Ip̄i enim in pau pertate ſua et deſpectione et cōtrarieta te mundi clamāt ad me. et dicunt Dn̄e vndiqꝫ nobis deſpectio ⁊ tribulatio eſt. Da nobis aliqua conſolationem. Tūc ego ex mīa mea magna comꝑatior eis. ⁊ do eis vinū optimū id eſt ſpiritūſanctū. cuius dulcedo replet anīas eoꝝ Cuius ardor nō facit eos curare de deſpectione et pauꝑtate Guſtato aūt vino ſpūs mei et ad tempꝰ habito. vilipendūt hoc nec regratiant̉ michi. ſed proijciūt illud in fa ciem meam qn̄ deliberant et optant ma gis eſſe cū mūdo. ⁊ quādo ex gratia quā habent intumeſcunt. B Sic etiam ille michi nūc facit quē tu noſti. Qui cū eſſet pauper et deſtitutus cōſolabar euꝫ ſpū meo. Cuꝫ eſſet deſpectꝰ nec haberet anime exultationem. ego fouebam eum gaudio meo Quia licet non quaſi voce corꝑis loquar. vel verba mea nō aper te audiant̉. tn̄ ſpūs meꝰ in electis meis occulta inſpiratione monet eos ad faci endū bona. et incitat cōfortando ad me liora. Sꝫ ille guſtato ſpū meo ⁊ accep ta gratia cōſolatiōis mee. quaſi nichil re putat q̄ dedi ei. ⁊ iam in faciē meā ꝓijce re deliberat potū meū. attamē nondum proiecit. Uide hic ⁊ cōſidera ꝙͣ patiens et miſericors ſum ego. qꝛ non ſolū patiē ter ſuffero eā. ſed ⁊ ꝓ ingratitudīe repē do ei bona Nā maiorē nūc ꝙͣ pͥus ab ho mībus hꝫ honorē ⁊ beniuolentiā. ⁊ ſuffi cientius nūc ſolito impendunt̉ ei neceſ ſaria. ſed ipſe minꝰ pro hijs ꝙͣ prius deſer uit michi. Grām meā hꝫ ꝓ nichilo et di lectionē nullius reputatiōis. ¶ Sic aūt ſtat quaſi homo deliberās ſecum. vt potū proijciat in oculos datoris. qꝛ mun dus quē reliqͥt plus delectat mentē eiꝰ ꝙͣ ego. ¶ Oneroſa vident̉ ei aſſumpta. tedio habet̉ vita ſpūalis. Hec vt meliꝰ probes ſatis oſtēdit tibi odor immutatꝰ. ꝙͣdiu em̄ michi toto corde ſeruiuit. et ſe ad me feruentius applicauit. fragrantia quedā ſuauis ſentiebat̉ in veſtibus eius. Nec mirū. quia angeli v̓tute pleni ami cos dei circūdant quotidie et protegūt Nunc aūt immutata volūtate immuta tus eſt odor. ⁊ talis odor nūc ſentit̉. qua lis mentis eſt intētio et volūtas. Quid autē ego facturus ſum. cū potus meꝰ in faciē meā proijcitur? Uere abſtergā eū quaſi homo mitis. ⁊ ſufferā patient̓ vſqꝫ quo tempus iudicij mei venerit. ⁊ gene rale placitū. vt tunc omnibus appareat ingratitudo ⁊ preſumptio cōtumelioli. ⁊ patientia domini ſufferētis demonſtret̉ ¶ Declaratio. Hic fuit monachus mo naſterij ſancti Pauli qui cōpunctus qui euit bono fine ⁊t̓. Xpūs conqueritur de homībus qͥ delectant̉ in temꝑalibus deli cijs deſpicientes futuram gloriā ⁊ bene ficia paſſionis eius quorū or̄o alſimilat voci cāne et voci colliſorū lapidū et ta les damnabunt̉ et tūc videbūt gl̓am dei intra celuꝫ ⁊ ſupͣ et infra et extra ⁊ in o loco ad cōfuſionē ſuā. ¶ Capitulū. xix Ale quem tu noſti cātat. A II Eripe me dn̄e ab hoīe malo Hec vox ē in auribꝰ meis qͣi Sextus. Liber. vox de fiſtula. et quaſi ſonus canne. vox labioꝝ eius eſt quaſi ſonꝰ duoꝝ lapidū colliſorū Quis poterit reſpōdere ad ſo nitū eius cū quid figurat̉ ignorat̉? Eiꝰ em̄ cor quaſi cū tribus vocibus clamat ad me. Prima dicit. Ego volo habere voluntatem meā. dormiam ⁊ ſurgam cū michi placꝫ. verba placita erūt ī labijs meis. Quod delectat ⁊ dulce eſt intra bit in os meū. Parſimoniā habere non curo ſed quero ſatietatem nature. ⁊ qd̓ appetit ſufficienter dabo ei. Pecuniā de ſidero in burſa. Molliciē veſtiū in dorſo cū hec habuero tūc habeo gaudiū meū et quod deſidero. hoc em̄ reputo felici tatem. Scd̓a vox eius clamat et dicit. Mors non eſt ſic dura vt dicit̉ Iudiciū non tā ſeuerū vt ſcribit̉. Minantur em̄ p̄dicatores plura ⁊ duriora ꝓpter cau telam. ſed reddent̉ minora ꝓpter miīam Ideo ſi habeo voluntatē meā in pn̄ti. de lectabile eſt michi et optimū. anīa auteꝫ vadat vbi poſſit B Tercia aūt vox clamat et dicit. Deus non me creaſſet niſi vellet dare michi celeſte regnum Non paſſus fuiſſet niſi vellet me intro ducere in patriam. Et quare tam ama ram penaꝫ pati voluit? Quis compulit eū. aut que inde vtilitas? Qūo ſcire poſ ſim celeſte regnū. non intelligo niſi ex qͦ dā auditu? Bonitatē nō video. vtꝝ cre dendū ſit an nō neſcio. ſi voluntatē meā haberem hoc gaudiū ſcio. ⁊ hoc haberē pro celeſti regno. Ecce talis eſt cogita tio eius ⁊ volūtas. Propterea quaſi ſo nus lapidū vox clamoris eiꝰ ſonat in au ribus meis. Sed ad primā vocē cordis eius reſpondeo ei. Amice via tua nō eſt ad celū. nec cogitatio paſſionis mee ſa pit tibi. Ideo aꝑtus eſt tibi infernus. qꝛ vita tua diligit infima et via tua tendit ad inferiora. Ad ſcd̓am vocē reſpondeo tibi. Fili mors venit tibi dura Iudicium erit intolerabile Impoſſibile erit tibi fu gere. penā amaram habebis niſi te emen daueris. G Ad terciam voceꝫ cor dis tui reſpondeo tibi. Frater omīa que ego feci ex caritate feci ꝓ te vt eſſes mi chi ſil̓is ⁊ auerſus redires ad me. Nunc auteꝫ caritas mea extincta eſt in te. ope ra mea oneroſa ſunt tibi. verba mea vi dent̉ tibi fatua. via mea difficilis. Ideo reſtat tibi ſupplicium amarū ⁊ ſocietas demonū. niſi cor tuū mutaueris ad meli ora. Tu deniqꝫ vertis ad me pijſſimū do minū et creatorē tuū dorſuꝫ ⁊ nō faciem Diligis inimicū meū in contēptum meū Calcas ſub pedibꝰ ſigna mea. et erigis audacter ſigna inimici. Ecce qui vidēt̉ eſſe mei quomodo ſtant coraꝫ me Ecce quomodo auerſi ſūt. Hec aūt ego video et patienter tolero. Sed tamē ex duri cia adhuc nolunt attendere quid feci ꝓ eis. et qūo ſteti ante eos. Ego em̄ ſteti ante eos tripliciter. Primo quaſi homo cuius ocellos acutiſſimus cultellus pe netrabat. Scd̓o quaſi homo cuius cor gladio ꝑforabatur. Tercio quaſi homo cuius membra omīa deriguerūt p̄ ama ritudine inſtantis paſſionis. Sic ſteti ante eos D Quid autem ſignificat ocellus niſi corpus meum. cui ſic erat a mara paſſio quaſi dolor et punctura o celli. nichilominus tamen eam ex cari tate patiebar. ¶ Quid vero ſignificat gladius niſi dolorem matris mee. qui plus afflixit cor meum ꝙͣ dolor proprius Tercio omīa interiora mea et membra contremuerunt in paſſione. Sic ſteti ante eos. et talia paſſus ſum pro eis Sed hec omnia contemnunt. hec om nia negligunt. ſicut filius negligens ma trem ſuam. Nunquid ego ſicut mater fui eis que habens in vtero filium. op tat in hora partꝰ vt procedat infans vi uus de vtero. et ſi conſequitur baptiſ ma non curat de morte ſua? Sic ego feci homini: ¶ Ego quaſi mater pepe ri hominem de tenebris inferni paſſio ne mea. ad diem perpetuum. Ego por taui eum quaſi in vtero cum magna dif ficultate. Cum omnia que prophetata Sextus. Liber. erant ꝯpleui. Ego paui eū cū lacte mō. cū v̓ba bona oſtendi ⁊ vite p̄cepta dedi Sed ip̄e homo quaſi malus filius negli ges dolore matris. cōtemnit me ꝓ cari tate ⁊ exaſꝑat. facit michi ꝓ dolore vte ri ploratū. ſuꝑaddit vulneribꝰ meis in firmitateꝫ. porrigit michi pro eſurie lapi des. Pro ſiti ſatiat me luto. E Quis eſt aūt dolor iſte quē facit michi hō. cum imꝑturbabilis et impaſſibilis ſim ineter nū manēs deꝰ? Uere tūc facit michi hō quaſi dolorē. quādo ſe ꝑ peccatuꝫ ſeꝑat a me. nō ꝙ aliqͥs dolor in me cadere poſſit. ſed ſicut alius pro alteriꝰ caſu dolere ſo let. faciebat aūt homo tunc michi dolo rem. qn̄ neſciebat qͥd̓ erat pctm̄ ⁊ ꝙͣ gra ue. qn̄ non habuit ꝓphetas nec legē nec adhuc audierat v̓ba oris mei. Nunc au tem facit michi ſuꝑ dolorē quaſi quendā ploratū licet immutabilis ſim. qn̄ cogni ta caritate mea ⁊ volūtate mea facit cō tra mādata mea. et audact̉ peccat ꝯtra rōnem cōſcientie ſue Ex quo multi nūc ꝓfundius deſcendūt ad infernū per cog nitionē volūtatis mee. ꝙͣ ſi mandata no obtinuiſſent. faciebat etiaꝫ hō michi qͣſi quedā vulnera. licet ego deꝰ vulnerari nō poſſem. qn̄ pctm̄ ſuꝑ peccatū adde bat. Nūc aūt ſuꝑ vulnera mea qͣſi quan dā addūt infirmitatē nociuā. Cū nō ſo lū multiplicāt peccata. ſed gl̓ant̉ et non cōpungunt̉ de eis ¶ Dat inſuꝑ michi hō lapides ꝓ pane. ⁊ lutū pro ſiti. Quid eſt panis quē deſidero niſi profectꝰ aīaꝝ Cōtritio cordis Deſideriū diuinū. ⁊ hu militas in caritate feruēs? Pro hijs em̄ preſtat michi hō lapides ꝑ cordis durici am. Satiat me luto. ꝑ impenitentiaꝫ et vanā confidentiā. Contēpnūt ad me re uerti ꝑ monitiones ⁊ flagella. dedignā tur ad me reſpicere et caritatē meā per pēdere. Propterea bn̄ cōqueri poſſuꝫ. ꝙ qͣſi mat̉ peꝑi eos cū dolore paſſionis mee in lucē. ſed ip̄i magis volūt eſſe in tene bris. Paui eos lacte dulcedinis mee et paſco. ⁊ negligūt. Propterea audacter ad dolorē ignorātie addūt lutū malicie Satiāt me peccato. quē lacrimis v̓tutū deberēt reficere. Protedunt michi lapi des. cui morū protedere deberēt dulcedi nē. Ideo quaſi iuſtꝰ iudex patientiā hn̄s in iuſticia. et in iuſticia mīam. et in mīa ſapientiā. exurgā tꝑe ſuo cōtra eos iux ta merita eoꝝ. et videbunt gl̓am meā in tra celū ⁊ ſupͣ ⁊ infra ⁊ extra. ⁊ in oī lo co ⁊ in oībus collibꝰ ⁊ vallibꝰ. et etiā qͥ damnant̉ videbūt et ꝯfundent̉ confuſio ne digna G Declaratio. ¶ Hic ma nachus monaſterij ſancti Laurencij diſ ſolutꝰ. ab inimicis occiſus mortuꝰ eſt. et in eccleſia ſancti laurēcij ſepultus San ctus aūt laurencius viſus eſt loqͥ ad iu dicē Quid agit cū electis meis iſte giro uagus quorū corpora ſanguinē fuderūt pro te? Iſte v̓o monachus nōne dilexit voluptatem ſuā. et ſtatim viſum eſt cor pus ſuū proijci de ſepulcro cū fetore peſ ſimo ⁊ horrore. Deinde iudex dixit ad a nimā que aſtare videbat̉. Uade miſera ad incircumciſos et abortiuos quos ſeq̄ baris. quia noluiſti audire vocē patris tui. et ſic viſio diſparuit. Mater miſericordie di cit ꝙ homo qui habet contritionē ⁊ vo luntatē ſe emendandi et tamen eſt frigi dus in douotione et amore dei. debet im petrare a deo ſcintillam ignis diuini ꝑ frequentē meditationē paſſionis xp̄i et ex hoc calefiet anima diuino calore ⁊ la ctabitur vberibus v̓ginis id eſt virtute timoris dei et obedientie. ¶ Capitulum. xx. Irgo maria ait. A Ego ſum quaſi mater q̄hꝫ duos Ofilios. ſed hij nō poſſūt tan gere vbera mr̄is. qꝛ nimis frigidi ſūt. et in domo frigida cōmorātes. tn̄ ip̄os mat intm̄ diligit. ꝙ ſi poſſibile eēt libent̓ ſeca ret vbera ſua ad vtilitatem filioꝝ. Ego vere ſum mīe mater. qꝛ omniū miſerorū veniam petentiū miſereor. Ego habec Sextus. Liber. quaſi duos filios. Primus eſt contritio illorū qui delinquūt contra filiū meum Secūdus eſt voluntas emendādi de cō miſſis Sed iſti duo filij ſunt nimis frigi di. quia nullum habent calorem carita ris. nullū deſideriū delectationis diuine. et domus anime eorū ſic frigida eſt a fſā ma diuine conſolationis. ꝙ nō poſſunt recipere vbera mea. Ego autē quia mi ſericors ſum iui ad filiū meum et dixi. fi li mi laus tibi ſit et honor pro omni dile ctione quā feciſti mecū. Ego habeo du os filios miſerere eis. quia propter frigi ditatem non poſſunt capere vbere ma tris. B Tunc reſpōdit michi filius meus. Mater dilecta ꝓpter te mittam ſcintillā in domū. vn̄ copioſus ignis ac cendi poteſt Reficiatur ergo ſcintilla ⁊ nutriat̉. et calefac filios tuos. vt recipe re valeant vbera tua. Deinde mater lo quebatur ad ſponſam dicēs. Ille talis pro quo tu oras ſpēalem deuotioneꝫ ad me habuit. et licet infinitis ſe immiſcuit miſerijs. tamē ſemper cōfidebat de auxi lio meo. et ad me quendam calorem ha buit. ſed ad filiū meum nullaꝫ habuit ca ritatem. nec ab eo timorem diuinū. Et ideo iſte ſi tūc de mūdo vocatus fuiſſet iuter opera ſua mala. ſine fine cruciare tur. Sed quia ego miſericordia plena ſum. ideo non fui oblita eius. ſed adhuc in eo propter me aliqua ſpes boni eſt ſi ip̄e perſonaliter ſe iuuare voluerit Ha bet em̄ contritionē nunc de cōmiſſis et voluntatem emendandi. ſed frigidus ni mis eſt in caritate et deuotione. et ideo vt calefieri poſſit et reciꝑe vbera mea. debet mitti ſcintilla in domū anīe eius. id eſt conſideratio paſſionis filij mei de bet eſſe ei frequēs in cogitatiōe. C Conſideret enim. qūo dei filius et filius virginis qui eſt vnꝰ deus cū patre et ſpi rituſancto paſſus eſt. Qūo captiuatus ⁊ colaphizatus. qūo cōſputus Qūo fla gellatꝰ vſqꝫ ad interiora. ita vt caro ex traheret̉ cū flagris. Qūo oībus neruis diſtentis ⁊ perforatis ſtabat doloroſus in cruce. qūo clamās in cruce tradidit ſpi ritū. Si hanc ſcintillā frequent̓ afflaue rit tūc ipſe calefiet. et ego tūc applicabo eū ad vbera mea. id eſt ad duas v̓tutes quas ego habui. q̄ ſunt timor dei ⁊ obe diētia Ego em̄ ꝙͣuis nunꝙͣ peccauerim. tamen timui omī hora ne v̓bo vl̓ inceſſu offenderem deū meū. Per hūc timorē la ctabo filiū meū ſcꝫ contritionē predicti deuoti mei pro quo tu oras. vt non ſolū conterat̉ ꝙ male egit. ymo etiā timebit ſuppliciū. timebit etiā offēdere deinceps filiū meū ih̓m xp̄m. Lactabo etiā volun tatē eiꝰ ad manmā obediētie mee Ego quippe ſuꝫ illa q̄ nunꝙͣ fui inobediēs deo Immittā ergo in eū qͥ calidus fuerit ca ritate filij mei obedientiā. qua obediet in omnibus que ſibi fuerint imperata. ¶ Declaratio Hic cognatus dn̄e Bn gitte fuit ⁊ multū mūdanus. āmonitiōe diuina cōpunctꝰ ⁊ cōuerſus eſt. Qui ſo litus erat dicere. ꝙͣdiu inquit abhorrui penitētias. ſenſi me grauatū quaſi pōde re cathenaꝝ. Poſtꝙͣ cepi frequētare cō feſſiōes ſentio me ſic alleuiatū et animo pacatū. ꝙ nec attēdo ad honores nec ad damna domꝰ. Et nichil eſt michi dulce niſi loqui ⁊ audire de deo. hic ſuſceptis ſa cramētis dei et in ore hnjs iheſum dicēs. ih̓ū dulcis miſere mei obdormiuit in dn̄o Orante virgine maria pro qͦdaꝫ defuncto ſuo deuoto dicit xp̄ūs ꝙ bn̄ficia ſucceſſoꝝ illiꝰ exhibita ꝓ anīa eiꝰ modicū ei proſunt. qꝛ fiebāt potiꝰ ad ſuꝑbiā ⁊ honorē mundi ꝙͣ ex deuota cari tate ad deū. ꝓpter p̄ces tn̄ v̓ginis alleui atur pena. ¶ Capitulum. xxj Aria loqͥt̉ A Bn̄dictū ſit nomē tuū fili mi. Tu es rex gl̓e ⁊ dn̄s potēs. hn̄s iuſticiā cū mīa Corpꝰ tuū michi cariſſimū. qd̓ in ventre meo generabat̉ ⁊ nutriebar ſine peccato. hodie ꝓ anima iſtius defuncti conſecratum eſt Rogo igitur te fili ca Liber. Sextus. riſſime vt proſit anime eius. et miſerere ei Reſpondit filius. Bn̄dicta ſis tu ma ter benedicta ab omī creatura. qꝛ miſe ricordia tua innumerabilis eſt Ego ſuꝫ ſimilis homini. qui emit paruulū agrum quaſi quinqꝫ peduꝫ pro maximo precio in quo aurum optimū erat abſconditū Hic ager hō iſte eſt quinqꝫ ſenſuū. quem precioſiſſimo ſanguine meo comꝑaui et redemi. in quo erat aurum pręcioſuꝫ id eſt anīa de deitate mea creata. que nunc a corpore ſublata eſt et terra ſola rema net Eius ſucceſſores ſunt ſimiles hoī po tenti. qͥ vadens ad iudiciū clamat licto ri Separa cū gladio caput eiꝰ a corpo re eius. nō ꝑmittas eum diu viuere. nec parcas ſanguini eius Sic faciūt illi Ip̄ em̄ quaſi ad iudiciū vadunt. cum pro ſa lute anime patris decenter laborant B Sed lictori clamāt ſepara caput eius a corꝑe Quis eſt iſte lictor niſi dya bolus Separans animā conſentienteꝫ ſibi a deo ſuo. Huic clamant ſeꝑa. quādo contempta hūilitate illa bona que agūt faciūt pro ſuꝑbia et honore mūdi. pluſe ex diuina caritate. Per ſuperbiaꝫ enim caput id eſt deus ſeparatur ab homine. et cōiungitur ei per humilitatē. ip̄i etiaꝫ clamant nō diu viuere. quādo nō curāt de mortē eiꝰ vt obtineāt bona. Clamāt et non ꝑcere ſanguini. quādo nō curant de amara pena eius. nec ꝙͣdiu in ea fue rit ſi voluntatem ſuā perficere poſſint. eorum quippe cogitatio tota eſt ad mū dū. ⁊ ꝓ modico eſt eis paſſio mea. Tūc reſpondit virgo. Uidi iuſticiam tuam fi li mi ſeueraꝫ ad quā non loquor. ſed ad miſericordiā tuam pijſſimā. Ideo prop ter preces meas miſerere iſti. qꝛ quoti die legebat horas meas in honore meo nec imputes ei ſuperbiā ſucceſſorū eius quā ꝓ eo exercent. ip̄i enim gaudent et iſte plorat et punitur inconſolabiliter ¶ Cui reſpondit filius. Benedicta ſis tu mater cariſſima. verba tua plena ſunt dulcedine et dulciora melle. verba tua procedunt de corde qd̓ miſericordia plenū eſt. et ideo miſericordiā ſonāt ver ba tua Iſte pro quo tu oras. triplicē mi ſericordiā habebit ꝓpter te Primo ſalua bit̉ de manibus demonū. qͥ tanꝙͣ corui in ſatiabiliter affligūt eū. Sicut em̄ aues cū aliquē terribilem ſonū audiūt. predā quā vnguibus tenent. pre timore ſonit relinquūt ⁊ fugiunt. ſic propter te demo nes relinquent animā eius. nec vlteriꝰ tangent aut infeſtabunt eam. Secundo tranſferetur de grauiori ardore in leuio rem. Tercio conſolabuntur eum ange li ſancti. Adhuc tamen non eſt ex toto liberatus et adhuc auxilio indiget. ſcis em̄ ⁊ vides omnem iuſticiā in me. ꝙ nul lus ad beatitudineꝫ ingredi poteſt. niſi tanꝙͣ aurū per ignem purgatū munda tus fuerit. Ideo propter p̄ces tuas. ad uenientē tꝑe miſericordie et iuſticie libe rabitur ex toto. Spūs recipit ad miſe ricordiā quendā ep̄m p̄cibus matris ſue nūdū bonis oꝑibꝰ ſed nouit̓ ꝯuerſuꝫ ad cōtritionē ⁊ ſctm̄ ꝓpoſitū vite et induu eū mīa ⁊ diuina dulcedīe informādo euꝫ qͣliter hūiliter viuat ſine cupiditate. ⁊ ē liter delinquētes ſubditos cū mīa ⁊ iuſti cia corrigat. ¶ Capitulum. xxij. Ilius loquit̉ M Ille p̄latꝰ pro qͣ tu ſpōſa rogas me Ien reuerſus ē ad me tripliciter. Primo ſicut hō nudꝰ Scd̓o ſicut hn̄s ir manu gladiū Tercio ſicut extēdēs ma nū ⁊ petēs veniā Ideo ꝓpter p̄ces mr̄is mee ego etiā iam cōuerto me ad ip̄m. ⁊ occurrā ei qͣſi mater adepto filio ꝑdito et ꝙͣuis apl̓i mei p̄ces ſuas pro eo michi obtulerūt. modicā tn̄ grām ꝓ eo habue rūt. qꝛ poſtꝙͣ iſte dignitatē ſuſcepit eccl̓e ſie mee ꝯͣtrariꝰ michi fuit. nec vt p̄latus ſe pro ea poſuit Nunc auteꝫ veſtiā eun ne nudus ſit. Quid eſt nuditas eius ne ſi pauca bona opera eius? Que quideꝫ opera bona deberent veſtire animans Sextus. Liber. eius virtutibus. que nuda in conſpectu meo apparet. ꝙͣuis ſibi veſtita videbat̉: Ego dabo ei auxilium nūc propter pre ces matris mee et ſanctorū meorum. vt tegi ⁊ indui poſſit. quia nudus venit ad me. Tunc autē venit nudus quādo co gitat ſic apud ſe Ego nichil boni habeo a me. nichil boni poſſuꝫ ſine deo. nec dig nus ſuꝫ alicuius boni. Si em̄ ſcirē quo modo placere poſſem deo. ⁊ quid eſt pla citum ei. etiaꝫ ſi mori deberē libenter fa cerem per talem itaqꝫ cogitationeꝫ ve nit ip̄e nudus ad me Ideo occurraꝫ ei et veſtiam eum. B Habuit etiā gla diū in manibus. quādo conſiderabat iu dicij mei auſteritatem dicēs apud ſe Iu dicium dei intolerabile eſt ⁊ impoſſibile fugere. ideo illa omīa que deus vult de me ego libenter volo. ⁊ paratus ſuꝫ ad voluntatē eius cū voluntate mea. quia nulla habeo bona oꝑa. fiat ſcd̓m volun tatē eius et non ſcd̓m meā./ Hec cogita tio et hec volūtas abſtulit ab eo gladiū ſeueritatis mee. et attulit ad euꝫ miſeri cordiā. Tercio porrexit manū tunc qn̄ cōſiderabat ſic apud ſe. Ego ſcio me vl tra modum peccaſſe ac iudicio dignum Attamen de bonitate tua dn̄e deus cō fidēs ſpero auxilium Nō enim ſpreuiſti paulū perſecutorē. nec cōtempſiſti mag dalenam peccatricem. Ideo domīe ver to me ad te. vt facias michi ſcd̓m mag nam pietatem ⁊ miſericordiam tuā Pro hac enim cogitatione et hoc deſiderio Porrigaꝫ ei manū miſericordie mee. et augmentabo ei dulcedinem meam. ſi ta men hec tria que loquar viriliter com pleuerit. C Debet em̄ primo aufer re a ſe omnē ſuperbiam ⁊ oſtentationē et aſſumere veram humilitatem. Scd̓o auferat a corde ſuo omnē cupiditatem vt tēporalia iſta ei conceſſa. habeat qua ſi homo diſpenſator bonus. domino ſuo redditurus rotionem. ¶ Tercio ſit ſol licitus. vt peccatū ſuū et ſuoꝝ ſubditoꝝ non negligat. ſed cum iuſticia et miſericordia corrigat. cōſiderando oꝑa mea. qͥ ex miſericordia collegi publicanos et meretrices. Qui ex iuſticia cōtempſi ſu ꝑbientes. Nūquid nō ſcribit̉ ꝙ quodaꝫ veniente ad me et dicente. Magiſter ſe quar te quo vadis Rn̄dit ei? Non. quia vulpes foueas habēt. ⁊ quare cōtempſi eū. niſi quia vidi cor eius et voluntatē. quia voluit habere gloriā ⁊ ſuſtentatio nē ſine labore. et id̓o ex iuſticia fuit a me refutatus Sic faciat et ipſe Quicunqꝫ enim delinquens venerit ad eum humi lians ſe. et emendationem cōgruam ex hibens petierit veniam. tunc ip̄e miſeri cordiam illi facere tenet̉. Quem in vo luntate peccādi manere deprehenderit nec reſipiſcere voluerit. caſtiget ipſum moderate et diſcrete flagellis. aut mul tabit euꝫ pecunia D Caueat tamē ꝙ non faciat illam caſtigationem prop ter cupiditatem. ſed propter caritateꝫ ⁊ iuſticiam. et illam pecuniam in tales v ſus ꝯuertat. ꝙ bonā rōnem deo reddere valeat. videlicet ꝙ ſcd̓m iuſticiā miſeri corditer ab illo delinquēte. illa pecunia ablata ſit. ⁊ ſapient̓ in vſus diuinos ero gata Si aūt ille caſtigatus ſemel pena pecunie. noluerit adhuc reſipiſcere. tūc priuet euꝫ bn̄ficio et gradū altiori. vt ſic ille cōfuſus remaneat tanꝙͣ aſinꝰ. qͥ cū portauerit aureā ſellam magne reputa tionis credit̉. Illa vero ablata. vt ani mal inſenſatum dimittitur ſicut prius. Sic etiam ego oīm conditor facio Ego enim primo caſtigo homine per tribula tionem temꝑaleꝫ. per infirmitatē et vo luntati ſue contraria. et ſi tunc ip̄e reſi piſcere noluerit. tūc aufero ab eo miſeri cordiam meaꝫ. ⁊ dimitto eum in penam ſibi ex iuſticia preparatam. Uirgo maria apparu it ſponſe rogans filium pro quodaꝫ mag no domīo quem cōparat latroni: Cui xpūs narrat grauia peccata illius. et ta men p̄cibus eius facit illi tres gratias: Sextus. Liber. Dat enim illi magiſtrū ſpiritualem et in telligentiā grauiſſime pene eterne ⁊ ſpeꝫ rectam miſericordie cū timore diſcreto Capitulum. xxiij. Aria loquit̉ ad filiū dicēs ¶A Fili mi Bn̄dictus ſis tu Ego peto a te miſericor diam pro latrone iſto. pro quo ſpōſa tua orando plorat Rn̄dit filius Quare ma ter rogas pro eo? Nam ip̄e fecerat tria latrocinia Primo dep̄datus eſt angelos et electos meos. Scd̓o depredatus eſt corpora multoꝝ hominū. quia anīas eo rum ante tempus a corꝑibus ſeparauit. Tercio ſpoliauit multos homīes inno centes bonis ſuis Primo em̄ dep̄datus ē angelos. qꝛ animas multoꝝ qui angeſo rū cōſortio iūgi debebant diſſociauit. ꝑ verba ſcurrilia ꝑ oꝑa et exempla mala ꝑ occaſionē et attractionem ad maluꝫ et quia patiebat̉ malos in malicia ſua quos iuſte punire debuiſſet. Scd̓o mul tos innocētes interfici iuſſit. ex indigna tiōe ſua. Tercio bona innocentū ſibi in iuſte vſurpauit. ⁊ miſeris calūpniā into lerabileꝫ impoſuit Cū hijs tribus ⁊ alia tria mala hꝫ Primo nimiā cupiditatem mūdi Scd̓o vitā incōtinentem Nā licꝫ cōiugio alligatus eſt. hoc tamē nō tenet ex diuina caritate. ſed ꝓpter expletionē cupiditatis ſue. Tercio hꝫ ſuꝑbiam. ita ꝙ nullū reputat ſibi ſimilē B Ecce qualis eſt iſte pro quo tu oras Tu vides omnē iuſticiā in me. ⁊ qͥd vnicuiqꝫ debe tur Nūqͥd cū mater Iacobi ⁊ Iohānis acceſſiſſet ad me. ⁊ petiſſet vt vnꝰ eorū ſederet ad dexterā ⁊ alt̓ ad ſiniſtrā meā Ego reſpondi ei. ꝙ ille qui plus labora uerit et qui ſe plus humiliauerit. hic ad dexteram meā ſedebit et ad ſiniſtram? Quomodo ergo debet̉ alicui ſedere me cum et eſſe mecū. qui nil laborat mecuꝫ vel pro me. ſed magis cōtra me? Reſpō dit mater Benedictus ſis tu filij mī ple nus omī iuſticia et miſericordia. Ego vi deo iuſticiā tuam terribilem quaſi igneꝫ fortiſſimū et quaſi montem. ⁊ ad hāc ac propinquare nullus audet. ſed ecōtra vi deo miſericordiā tuam leuiſſimaꝫ. et ad hanc fili mi ego loquor et accedo Nam licet modicā iuſticia habeo ad te ex ꝑte latronis. tamē ex ea nequaꝙͣ niſi miſeri cordia tua grādis int̓uenerit ſaluari pōt Ipſe quippe ſimilis eſt puero. qͥ licet ha beat os ⁊ oculos manus ⁊ pedes. nō ta mē loqu pōt ore nec viſu diſcernere in ter ignē et claritatē ſolis. nec incedere pōt pedibus. vel laborare manibꝰ. E Sic iſte latro eſt. ip̄e deniqꝫ a natiuitate creuit ad oꝑa dyaboli Aures eius fue rūt obdurate ad audiendū bona. Ocu li eius caligauerūt ad intelligentiā futu rorum Os etiā clauſū erat ad laudē tuā et manus oꝑatiōis bone ad deū fuerūt ei totaliter debiles. intantū ꝙ omīs vir tus et omīs bonitas erat quaſi mortua ante eum. Attamen cum vno pede ſuc quaſi in duobꝰ veſtigijs ſtabat. Pes au tem ille erat deſideriū ſuum ⁊ cogitatō. qua cogitabat apud ſe cum deſiderio di cens Utinam inuenirem aliquem qui di ceret michi quomō me emēdare poſſē qūo placare deuꝫ meum deberem. quia etiā ſi mori deberē libenter facerem Pri mum veſtigium erat. ꝙ frequenter time bat et penſabat. ꝙͣ dura erat illa pena eterna Scd̓m veſtigiū erat dolor de am miſſione regni celorū Ergo fili mī dul ciſſime. propter bonitatem tuam et pre ces meas qui te in vtero meo portaui. miſerere ei Rn̄dit filius Bn̄dicta ſis tu mater dulciſſima. Uerba tua plena ſūt ſapientia et iuſticia. et quia in me eſt om nis iuſticia ⁊ miſericordia Ideo iā repe di latroni tria bona pro tribus bonis qͥ michi obtulit Nam quia propoſitū eme dandi ſe habuit. oſtēdi ei amicū meū qui oſtendit illi viā vite. Pro ſecūdo ſcilicet pro cogitatione ſedula eterni ſupplicij dedi ei maiorem intelligentiam eterne pene ꝙͣ prius. vt intelligat in corde ſuo quam amara eſt eterna pena ¶ Pro Sextus. Liber. tercio. ſcilicet ꝓ dolore ⁊ ammiſſione re gni celeſtis. illuminaui ſpeꝫ ſuā vt recti us ſperet nūc ꝙͣ prius. et ſapientius et di ſcretius timeat nūc ꝙͣ prius Q Tūc iterum loquebat̉ mater Benedictꝰ ſis tu filimi ab omni creatura in celo et in terra. ꝙ iſta tria repēdiſti latroni ex iu ſticia tua Ideo nūc rogo vt digneris ei dare etiam miſericordiā tuā. quia tu ni chil facis ſine miſericordia: Da ergo ei ex miſericordia tua vnā gratiam ꝓpter preces meas. ⁊ aliam ꝓpter famulū tuū qui me ad rogandū pro latrone ſollici tat Terciam vero gratiā da ei propter lacrimas et preces filie mee ſponſe tue Cui reſpondit filiꝰ Bn̄dicta ſis tu ma ter cariſſima domina angeloꝝ et regina omniū ſpirituū Uerba tua dulcia ſunt michi quaſi vinū optimū. de lectabilia ſu per omīa que cogitari poſſunt. et proba ta in omī ſapiētia ⁊ iuſticia Et bn̄dictū ſit os tuū ⁊ labia tua de qͥbus omīs miſe ric ordia ꝓcedit in miſeros peccatores Tu vere miſericordie mater predicaris et es. quia miſerias omniū conſideras ⁊ me ad miſericordiam flectis. pete ergo quod vis. nō enim inanis poteſt eſſe ca ritas et petitio tua E Tunc reſpō dit mater Iſte latro domine mi ⁊ fili mi nimis periculoſe poſitꝰ eſt. ſtat em̄ vno pede quaſi in duobꝰ veſtigijs. Ergo da ei vt firmius ſtare poſſit. hoc quod mi chi eſt cariſſimū. id eſt ſanctiſſimum cor pus tuū. quod de me ſine aliqua concu piſcentia mundiſſimū in deitatem tuam aſſumpſiſti. Hoc corpus tuū eſt promp tiſſimū infirmoruꝫ auxilium. hoc reddit cecis viſum ſurdis auditū. claudis greſ ſum manibus opus. Hoc etiā eſt ſortiſſi mū et ſuauiſſimū emplaſtrum. de quo ci tius cōualeſcūt infirmi. Da ergo ei hoc vt ſentiat in ſe auxiliū. et delectetur in eo cū caritatis feruore. Scd̓o rogo vt digneris ei oſtendere quid acturus eſt. et quo poterit te placare Tercio rogo vt detur ei requies de ardore carnis ſue ꝓpter preces eorū qui te pro eo rogant Rn̄dit iterū filius Cariſſima mater ver ba tua dulcia ſunt quaſi mel in auribus meis. ſed qꝛ ego iuſtꝰ ſuꝫ ⁊ tibi nichil ne gari pōt Ideo de petitione tua quaſi ſa piēs dn̄s deliberare mecū volo. nō ideo ꝙ aliqua mutatio ſit apud me. vl̓ quod nō ſcis ⁊ vides oīa in me. ſed ꝓpter ſpō ſam aſtantē differo. vt valeat intellige re ſapientiam meam. Fpūs dicit ꝙ ſi ille la tro ſupra proximo. dictus cōmunioneꝫ altaris ſūmere voluerit habeat ante cō tritioneꝫ de cōmiſſis cū voluntate emē dandi ⁊ nō amplius peccādi ſed in bo nis perſiſtendi docet etiam alia remedia quibus ſe poſſit deo ⁊ angelis ⁊ ſanctis et ꝓximis recōciliare Que ſi nō fecerit grauiter punietur. ¶ Capitulum. xxiiij Aria loq̄bat̉ At Bn̄dic Itus ſis tu fili mi Rex gl̓ie et angeloꝝ Rogo te iterū ꝓ la trone Rn̄dit filiꝰ Bn̄dicta ſis tu cariſſi ma mat̓ Sicut lac tuū in corpꝰ hūanita tis mee intrauit. ⁊ oīa membra mea cō fortauit. Sic v̓ba tua intrāt ⁊ delectāt cor meū. qꝛ oīs petitio tua cū diſcretiōe eſt. ⁊ oīs volūtas ad mīam Ideo faciaꝫ ꝓpter caritatē tuā mīam cū latrone Re ſpōdit mat̓. da ergo ei fili cariſſime hoc qd̓ michi cariſſimū eſt. ſcꝫ corpus tuū et gr̄aꝫ tuā. qꝛ latro iſte eſuriēs eſt ⁊ vacu us a bono. Ideo daei grāꝫ vt extingua tur eſuries p̄ua Roboret̉ infirmitas. ac cendat̉ voluntas ad bona. q̄ actenꝰ tor puit a tua caritate Rn̄dit filius Sicut puer cui ſubtrahit̉ cibꝰ cito morit̉ in cor pore. Sic iſte qͥ a puericia ſua a dyabo lo nutritus fuit. nō poterit reuiuiſcere niſi paſcat̉ cibo meo. Ideo ſi corpꝰ meū deſiderat ſumere. ſi fructꝰ eiꝰ dulcedine refici affectat Cū hijs tribus v̓tutibus accedat ad me. ſcilicet cū cōtritione ve ra cōmiſſorum Cum volūtate emendā Sextus. Liber. di cōmiſſa. Cum voluntate non ampli us faciendi mala et in bonis perſeuerā di. B Ad preces vere eorū qui pro eo rogant reſpondeo tibi. ꝙ iſta que di cam facienda ſunt latroni ſi ſaluteꝫ que rit. Primo quia auſus fuit reſiſtere regi glorie. Ideo nunc propter emendatio nem delictorum debet fideꝫ ſancte eccle ſie mee defendere. ⁊ vitā ſuam pro eius tuitione paratam habere vſqꝫ ad mortē vt ſicut prius laborauit totis viribus ꝓ honore mūdi et cōmodo domini tempo ralis. Sic et nunc laboret vt fides mea augeatur. et inimici fidei eccleſie depri mantur. et omnes trahat quos poterit trahere ad me verbo et exemplo. ſicut prius ſubtraxit cum ꝓ mūdo laborauit Pro certo dico ſibi. ꝙ ſi nō plus fecerit ꝙͣ ꝙ ligauerit galeam ſuam pro honore meo. et clipeū in brachium poſuerit hac intentione vt ſtet pro fide ſancta. repu tabitur ei pro opere ſi in illo puncto vo catus fuerit. Quod ſi etiā hoſtes appre pinquauerint nullus ei nocere poteſt Ideo laboret audacter. quia potentem habet dominū cum me habuerit. Labo ret viriliter. quia precioſum dabitur ei ſtipendium ſcilicet vita ſempiterna O Pro eo aūt ꝙ ſanctos et angelos offen derat. et corpora anīabus priuauerat. fa ciat dici omni die vnam miſſam de omī bus ſanctis. per vnū integrum annum vbi ſibi videbitur. dando p̄ſbitero cele branti mercedem. vt ꝑ hoc ſacrificium ſancti et angeli offenſi placari queant. et ad eum oculos ſuos cōuertere. ꝑ ta lem enim placantur oblationē. quando corpus meū quod regale eſt ſacrificium ex caritate et humilitate ſumit̉ ⁊ offert̉. Deinde. qꝛ bona aliorū diripuerat. vi duis ⁊ orphaīs fecerat iniuriā Ideo oīa que ſcit ſe ſcienter habere iniuſte. redde re debet humiliter Rogando iniuriatos vt ei miſericorditer indulgeant. et quia non omībus poterit ſatiſfacere qͥbus in iuriatus ē Ideo in aliqͣ eccleſia vt ſibi cō uenientius videbitur de ꝓprijs ſumptibꝰ cōſtrui faciat vnū altare. in quo vſqꝫ in finem mundi vna miſſa quotidie. ꝓ hijs quibus intulerat damnū celebretur Et vt iſtud firmū et ſtabile ꝑmaneat. tantū de redditibus dabit ad altare. ꝙ vnꝰ ca pellanus perpetuo celebrās inde poſſet ſe ſuſtētare. O Propterea. qꝛ ab eo longe fuit humilitas. Ideo debet ſe hu miliare inquantū poteſt. et eos quos oſ fēderat ad pacē et cōcordiam rogare. prout cōuenientius poterit fieri Necnō et cum aliquando peccata ⁊ vicia ſua que cōmiſerat. reprehendi aūt laudari ab aliquibus audierit. non defendat ea preſumptuoſe. nec delectando gloriet̉ in eis. ſed cogitet humiliter et dicat. vere nimis delectabat me peccatū qd̓ ad ni chil michi profuit Nimis in p̄ſumptione exceſſi. et ſi voluiſſem bene potuiſſeꝫ ca uiſſe Ideo rogate fratres dominū vt dei michi nūc ſpiritū quo reſipiſcā a talibus et poſſim admiſſa pct̄a viriliter emenda re Pro eo v̓o ꝙ in carne ſua excedendo multipliciter me offēdit Rōnabili tem perātia temꝑet corpꝰ ſuum Si autē au dierit v̓ba mea hec ⁊ cōpleuerit ea oꝑe tūc ſalus erit ei et vita ꝑpetua. Sin au tē. vſqꝫ ad nouiſſimū quadrantē exigam peccata eius. ⁊ amariorē habebit penaꝫ quia iſta ſibi dici feci. ꝙͣ aliter habuiſſet Poſt tres ānos poſtꝙͣ ſponſa habuit ſupͣ proximā reuelationem xp̄ūs dicit ei ꝙ niſi cito ſe emēdet latro p̄dictꝰ cito damnabit̉ ſentētia horribili in generatiōe ſua ⁊ ī bōis Et etiā in aīa vt peſſimꝰ latro. q̄ poſtea oīa ſic euene runt quia noluit ſe emendare. ¶ Capitulum. xxv. Ilius dei loquebat̉ ad ſpon ſam. Dixi tibi prius de latrōe pulcrā cātilenā ymo pulcerri mū antidotū. nūc aūt dico ſibi nō carme ſꝫ lamētatōꝫ ⁊ ve. niſi em̄ cito ꝯuertit ſe ad aliud latꝰ. ſētiat horribilē iuſticiā mea Sextus. Liber. Nam dies eius abbreuiabuntur. ſemen eius non faciet fructuꝫ. Congregatas diuitias eius diripiant alij. et ip̄e iudic a hitur vt peſſimus latro. ⁊ ſicut filius in obediens contemnens monita patris Ipūs dicit ſponſe orā ti pro quodam rege ꝙ ip̄e conetur in re gno ſuo cum conſilio ſpiritualium iuſto rum ſapientum virorū reparare muros iheruſalem id eſt eccleſie et fidei catho lice. qui quaſi iam corruerunt ſpūaliter Cuius murus per cōmunitatē xp̄iano rum et vaſa templi per clerū et religio nes deſignantur. ¶ Capitulum. xxvi. Ilius loquitur. A Is qui factus eſt membruꝫ meum de II dyaboli membro. laboret ſicut hij qui edificabant muros iheruſalem. Qui pro legis deſtructe reꝑatione labo rabant. qui vtenſilia domus dei abduc ta congregabant. ¶ Uere conqueror de tribus. Primo ꝙ murus iheruſalem deſtructus eſt Quis eſt murus iheruſa lem id eſt eccleſie mee. niſi corpora ⁊ ani me xp̄ianorum? Ex hijs enim edificari debet eccleſia mea. Cuius murus eccle ſie nunc corruerat. quia voluntatem ſu am omēs ꝑ̄ficere querūt et non meam. Auertūt oculos ſuos a me. et nolūt me clamantem audire. Uerba mea ſunt eis īportabilia. oꝑa mea vana. paſſio mea abhominabilis ad cogitandū. vita mea intolerabilis. ⁊ videtur impoſſibilis ad imitandum. ¶ Secundo conqueror. ꝙ inſtrumenta domus mee abſportata ſūt in babilonem. Que ſunt inſtrumēta ec cleſie mee et vaſa diuerſa. niſi diſpoſitio et conuerſatio clericorū et religioſoruꝫ Horum bona diſpoſitio et ornatus. abſ portatus eſt a templo meo ad ſuperbiā mundi. et ad voluntatem et delectatio nem propriam. Sapientia mea et doc trina eſt eis vana. mandata mea onero ſa. promiſſionem michi factam irritant. legem meā et conſtitutioneꝫ amicorum meorū predeceſſorū ſuoruꝫ prophanaue rūt. ⁊ ſuas adinuētiones faciūt et habēt pro lege. B Tercio conqueror. ꝙ lex decē mandatorū meorū perdita eſt. Nū quid nō legitur in euangelio meo. ꝙ cū vnus iuterrogaret me dicēs. Magiſter quid faciā vt vitam eternam habeā Re ſpōdi ei Serua mādata mea. que iā nūc ꝑdita et neglecta ſunt. ¶ Ideo rex iſte ꝓ quo tu oras. debꝫ cōgregare viros ſpi rituales ſapientes ſapientia mea. ⁊ eos qui ſpiritū meū hn̄t interroget. ⁊ inqui rat diligēter ſcd̓m conſiliū eoꝝ. quō mu rus eccleſie mee reedificet̉ in xp̄ianis. et honor deo exhibeat̉ fides recta refloreat caritas diuina ferueat. et paſſio mea in corde hominū imprimat̉. Inquirat etiaꝫ quomodo vaſa domus mee reſtituantur in priſtinū ſtatum. ſcilicet vt clerici ⁊ re ligioſi relicta ſuperbia reſumant humili tatē. Incōtinentes diligant caſtitatem Cupidi et mūdiales abſtineāt a nimio mundi appetitu. vt lucere poſſint alijs Laboret etiā fortiter et ſapienter vt mā data mea attentius diligātur. Congre get iuſtos xp̄ianos. vt cū eis diruta ſpi ritualiter reedificet. Uere eccleſia mea nimis longe receſſit a me. intantū ꝙ ni ſi preces matris mee interuenirent non eſſet ſpes miſericordīe Sed inter omēs ſtatus laycorū. milites plus alijs apoſta tauerant. Quoꝝ apoſtatantiū periculū et pena. tibi prius oſtenſa fuerunt. pus prohibet ſpōſe S audire noua et oꝑa mundanoꝝ. ⁊ bella procerū. ſed dicit ꝙ cōſideret oꝑa dei q̄ ſtupenda et admirāda ſunt Rep̄hendit etiā illos qͥ ſolū intendunt ad diuitias et honores et delectationes. dicens ꝙ nū ꝙͣ intrabūt ī terrā illā fluentē lac et mel id eſt in celeſtem gloriā niſi cōuertant̉ ⁊ iuſte viuāt ſcd̓m ſtatū ſuū. ſed intrabunt iuſti et exultabunt. ¶ Capitulum. xxvij. Sextus. Liber. Ur delectat te audire opera mundanorū et bella procerū. et cur tali inani auditu occu paris? A Cū ego ſum omniū domi nus. et nulla delectatio eſt ſine me repu tāda. Si vero tu velles audire facta do minoꝝ. ſi conſiderare opera magnalia. deberes vtiqꝫ cōſiderare ⁊ audire facta mea. que intellectu incōprehenſibilia ſūt cogitatione ſtupenda. et auditu admirā da. Quāuis aūt dyabolus mouet domi nos mūdi ad voluntatem ſuā. ꝙͣuis pro ſperantur ex occulta iuſticia mea Atta men ego ſum dn̄s eoruꝫ et iudicio meo iudicabunt̉ Ipſi inceperūt ſibi nouaꝫ le gem contra legē meā Curā quippe om nem apponūt quō poſſint a mūdo hono rari. quō diuitias poſſūt acquirere. quō voluntatē ſuā perficere. quomodo ꝓge niem ſuā dilatare. Ideo iuro in deitate et humanitate mea. ꝙ ſi in tali ſtatu mori antur. nunꝙͣ intrabūt in terrā illā q̄ pro mittebat̉ filijs iſrahel ſub figura. q̄ flue bat lacte et melle. non magis ꝙͣ illi qͥ de ſiderabāt ollas carniū. ⁊ ſubitanea mor te mor ebant̉ Sicut em̄ illi mortē corꝑa li moriebant̉. ſic iſti morient̉ morte anīe. B Illi vero qui voluntatē meaꝫ faci unt. ip̄i intrabunt in terrā que fluit lac et mel. id eſt in celeſtē gloriaꝫ. in qua nō eſt terra ſubtus nec celū ſuꝑius. ſed ego ipſe creator omniū ⁊ dn̄s. ego ſum ſubtꝰ et ſupra. Ego extra ⁊ intra. quia ego im pleo oīa. ego ſatiabo amicos meos dul cedine nō mellis. ſed ineffabili ſuauitate et admirabili replebo eos. vt nichil deſi derent niſi me. nullo egeant niſi me. In quo eſt omne bonū. Hoc bonuꝫ inimici mei nunꝙͣ guſtabūt niſi cōuertant̉ a pra uitate ſua Si em̄ ipſi cogitarent qͥd ego feci pro eis. ſi conſiderarēt quid dedi eis nunꝙͣ me ſic ad iram ꝓuocarent. Ego nanqꝫ dedi eis omīa neceſſaria. et deſide rabilia habere cum temperantia. Ego ꝑ̄miſi eis moderate habere honores. ha bere etiam amicos. ⁊ habere voluptatē moderate. Quicūqꝫ in honore poſitꝰ cō gitat ſic apud ſe Ex qͦ ſum in honore poſi tus. honeſte iuxta ſtatū meū volo me ha bere Exhibeā deo meo reuerentiā. nul los opprimā. minores fouebo. diligā om nes. Iſte talis in honore ſuo michi placꝫ G Qui vere diuitias habꝫ ⁊ cogitat apud ſe Ex quo diuitias habeo. nullius rem accipiā iniuſte. nemini faciā iniuriā Cauebo michi a mortali peccato. ſub ueniā pauperibus. Iſte talis in diuitijs ſuis gratus eſt michi Qui aūt in volup tate eſt et cogitat apud ſe. Caro mea in firma eſt nec ſpero me poſſe continere Ideo ex quo legittimā vxorē habeo. no cōcupiſcā plures. cōſeruabo em̄ me ab omni turpitudine ⁊ inordinatione Iſte talis michi placere pōt. ſed pleriqꝫ nunc legem ſuā pręponūt legi mee Nam in ho nore ſuo nullos volunt habere ſuꝑiores de diuitijs nūꝙͣ poſſunt ſatiari In volup tate ſua extra modum et laudabileꝫ con ſtitutionē volunt excedere. Ideo niſi ſe emēdauerint ⁊ aliā viam inceperint nō intrabunt in terrā meā in qua lac ⁊ mel ſpirituale eſt. id eſt dulcedo et ſatietas ꝙͣ qui accipiunt. nichil amplius deſiderant nec aliquo indigent niſi quod habent. Hamnatur quedā ani ma defuncti a xp̄o pro peccatis grauibꝰ et pro eo ꝙ nō doluit de doloribus ⁊ vul neribus paſſionis xp̄i que anīa vt filius ab ortiuus aſſimilat̉ et cōdempnat̉. Et ꝑ illos. qͥ ſeq̄bant̉ malicioſe xp̄m in p̄dica tione et ꝑ crucifixores et cuſtodes ſepul cri eius notabiliter deſignatur. ¶ Capitulum. xxviij. Agnꝰ exercitꝰ viſus ē aſta re deo Cui loquebat̉ deus dicens A Ecce illa anīa non eſt mea. De vulnera quippe lateris mei et cordis mei nō plus cōpaſſus eſt ꝙͣ ſi perforaret̉ clipeus inimici eius. De vulneribus manuū mearū tm̄ curanit ſi pannus gracilis rūperet̉. vulnera etia Sextus. Liber. edum meoꝝ tam mollia ei fuerunt. ac ſi videret ſcindi molle pomū Tunc do minus loquebat̉ ad ip̄am dicēs Tu fre quēter queſiuiſti in vita tua. quare eg deujs in corꝑe mortuꝰ fui? Nūc autē eg q̄ro a te. quare tu miſera anima mortua es? Reſpondit illa quia nō dilexi te. E dūs reſpōdit anīe. tu inquit fuiſti michi quaſi puer ab ortiuus matri ſue. que non minore doloreꝫ patit̉ pro eo. ꝙͣ pro illo qͥ viuus procedit de vtero eiꝰ. Sic ego. tā to precio ⁊ tanta amaritudine te redemi ſicut aliquē ſanctoꝝ meoꝝ licet tu modi cū curaſti Uerū. ſic ut puer abortiuꝰ no habet dulcedine de vberibus maternis nec conſolationē de verbis. nec caloreꝫ de pectore. Sic tu nunꝙͣ habebis dulce dinē electoꝝ meoꝝ ineffabileꝫ. quia dul cedo tua placuit tibi Nunꝙͣ audies ver ba mea ad profectū tuuꝫ. quia v̓ba oris tui et mundi placuerūt tibi. et v̓ba oris mei erant tibi amara. Nunꝙͣ ſenties ca ritatē et bonitateꝫ meā. qꝛ frigidā eras qͣſi gelū ad omne bonū. Uade igitur in locum vbi abortiui proijci ſolent. vbi vi ues in morte tua eternaliter. qꝛ noluiſti viuere in luce ⁊ vita mea. B Poſtea deus loquebat̉ ad exercitū O amici mei Si om̄s ſtelle ⁊ planēte v̓terent̉ in lin guas. ſi omēs ſancti rogarent me. nō fa cerē miſericordiā cū illo. qͥ ex iuſticia de bita damuari tenet̉ Iſta aūt anīa ſimilis fuit tribꝰ Primo illis qui ſequebant̉ me in predicatione ex malicia. vt inuenirēt occaſionē in verbis ⁊ factis meis. ac cu ſandi et prodendi me. Ip̄i viderunt oꝑa mea bona ⁊ miracula. quę nullus face re poterat niſi deus. Ipſi audierūt ſapiē tia meā ⁊ ꝓbauerūt vitā meam laudabi lē. et tn̄ ex hoc inuidebāt michi ⁊ irā cō tra me in aīo ꝯceperūt. ſed quare? Nē pe quia oꝑa mea erant bona ⁊ oꝑa eoꝝ mala. ⁊ qꝛ non cōſenſi peccatis eoꝝ ſed acriter redarguebā eos. Sic anīa iſta ſequebat̉ quidē me cū corꝑe ſuo non ex diuina caritate. ſed ſola apparētia hoīm Audiebat opera mea ⁊ oculis videbat et inde iraſcebatur Audiebat mandata mea et deridebat Sentiebat bonitatem meā et non credebat. Uidebat amicos meos proficientes in bonis et inuidebat Sed quare? quia v̓ba mea ⁊ electoruꝫ meoꝝ erant ꝯtra maliciā eius. mādata mea ⁊ monita cōtra eius voluptatē. ca ritas etiā mea ⁊ obedientia erant cōtra eius voluntatē Attamen cōſcientia eiꝰ dicebat ſibi me pre ceteris honoranduꝫ Ex motu vero ſyderū intelligebat me oīm creatorē. Ex fructu terre ⁊ aliaruꝫ rerū diſpoſitione ſciebat me eſſe creato rē. ⁊ ꝙͣuis ſic ſciebat. tamē ad v̓ba mea iraſcebat̉. qꝛ oꝑa eius mala rep̄hendebā ¶ Scd̓o ſimilis erat illis qͥ occiderūt me. qui dixerūt ad inuicē. occidamꝰ eū audacter. nequaꝙͣ em̄ reſurgēt Ego ve ro predixi diſcipulis meis ꝙ reſurgerem tercia die. ſed inimici mei mūdi dilecto res nō credebant me cū iuſticia reſurre cturū. quia me purū hominē viderūt. ſꝫ deitatē latente non viderūt. Ideo et fi ducialiter peccabant. et ex iuſticia qua ſi preualuerūt. ſi em̄ ſciuiſſent nunꝙͣ oc cidiſſent me Sic quoqꝫ anima iſta cogi tauit. facio inquit voluptate meā vt pla cet. occidam eum audacter per volun tatē et ꝑ opera que delectant. quid em̄ nocet michi et quare abſtineā? Nō em̄ reſurget ad iudicanduꝫ. Non iudicabit iuxta oꝑa hominū. Si em̄ iudicaret ſic diſtricte nō redemiſſet hoīeꝫ. et ſi ſic odi oſuꝫ haberet pctm̄ nō tā patienter pec cantes ſupportaret. D Tercio ſimi lis erat illis qͥ cuſtodiebāt ſepulcrū meū qui armauerūt ſe. ⁊ munierunt ſepulcꝝ cum cuſtodibus ne reſurgerē. dicentes cuſtodiamus diligenter ne reſurgat. et ne forte ſeruiamus ei. Sic faciebat ani ma iſta armauit em̄ ſe duricia peccati Cuſtodiebat em̄ diligenter ſepulcrum. id eſt conuerſationē electoꝝ meorū in qͥ bus quieſco ſeruabat ſollicitę. ne verba mea ⁊ monita eoꝝ ingrederent̉ ad euꝫ x j Sextis. Liber. cogitās ſic ſecū. obſeruabo me ab eis ne audiam verba eorū. Ne forte ſtimulatꝰ aliquibus cogitatiōibus diuinis. incipiā dimittere delectationē inceptaꝫ. Ne for te audiaꝫ que voluntati mee diſpliceāt. et ſic ſubtraxit ſe ab illis ex malicia. qui bus ex caritate ſociari debuiſſet. E Declaratio Hic fuit nobil̓ ⁊ de deo mo dicū curans. in menſaqͣꝫ ſanctos dei blaſ phemans. ſternutando mortuus eſt ſine ſacramētis. Cuius anima viſa eſt ſtare in iudicio Cui dixit iudex Tu locutus es vt voluiſti ⁊ feciſti vt potuiſti. Ideo tacere tibi nūc cōuenit ⁊ audire Reſpō de igitur michi iſta audiente ꝙͣuis omīa ſcio. Nūquid nō audiſti ꝙ ego dixi. No lo mortem peccatoris ſed vt cōuertat̉. Cur ergo nō es reuerſus ad me cū po tuiſti? Reſpōdit anīa Audiui quidē ſed nō curaui. Dixit iterū iudex. Nūqͥd dixi Ite maledicti in ignē. et venite bn̄dicti Cur ergo nō feſtinabas ad bn̄dictiōꝫ? Cui anīa Audiui quidē ſed nō credebā Iterū dixit iudex Nūquid. nō audiſti. ꝙ ego deus fui iuſtus et eternꝰ iudex terri bilis. quare ergo nō tenuiſti iudiciū fu turū? Cui anīa audiui quidē ſed dilexi meip̄m ⁊ clauſi aures ne audirē iudiciuꝫ Obturaui cor ne cogitareꝫ iſta. Cui iu dex Ideo nūc iuſticia eſt. vt tribulatio ⁊ confuſio aperient tibi intellectū. quia noluiſti intelligere cū potuiſti Tūc ani ma eiecta a iudicio eiulabat et clama bat. heu heu qualis remūeratio. ſed qn̄ erit finis? Audita ē ſtatim vox. ſicut ip ſum principiū omniū rerum nō habet fi nem. ſic nec erit tibi finis Precipitur ſponſe ꝙ frequenter ſumat corpus xp̄i qd̓ ꝑ man na quod pluit patribus in deſerto. et ꝑ farinam vidue quę pauit prophetam de ſignatur. Enarrat etiam virtutes mag nas ⁊ gratias quę anime deuote ſumēti ex cōmuīone predicta perueniunt. ¶ Capitulum. xxix. Go ſum deus tuus et domi nus. cuius vocē moyſes au diuit in rubro et iohānes in iordane Ab iſto die volo ꝙ recipias fre quentius corpus meum Hoc eſt em̄ me dicamentum et cibus de quo anima cō fortatur Infirmus in anima et debilis in virtutibus conualeſcit. Nūquid non ſcribitur ꝙ propheta mittebat̉ ad mulie rem. que pauit eum modica farina ⁊ nō minuebatur vſqꝫ dum pluuia venit ſuꝑ terram. Ego ſum ille propheta in figu ra. corpus meum eſt farma illa. hoc ci bus eſt anime. hoc non conſumitur nec minuitur. ſed cibat animā et ſemꝑ in cō ſumptum eſt. Nam corporalis cibus ha bet tria. Primo cōtritꝰ liqueſcit Scd̓o adnichilat̉ Tercio cibat ad tempꝰ. Sꝫ meus cibus teritur ⁊ manet intritus. ſe cūdo non adnichilat̉ ſed manet idem. Tercio nō cibat ad tempꝰ ſed eternali ter. hic cibus p̄figurabat̉ in manna. qd̓ comederūt illi antiqͥ patres in deſerto hic eſt caro quā in euāgelio promiſi que ſatrat ineternū. Ergo ſicut eger creſcit ad fortitudinē viriū corporali cibo Sic omnis qui hoc corpus meum cum bona intentione ſumit. creſcit ad ſpūalem forti tudinem. hoc eſt fortiſſimū medicamen tum qd̓ ingredit̉ ad animā ⁊ ſatiat eaꝫ hoc ſenſū corꝑis latet et intellectui ani me manifeſtū eſt. hic cibus inſipidus eſt malis quibus nō ſapit niſi dulcedo tem poraliū. quorū oculi nichil vident niſi cu piditatē ſuā. quoꝝ intellectus nichil diſ Apūs precipit ſponſe cernit niſi voluntatem ſuam. I ꝙ totaliter conformet voluntatem ſua tn̄ voluntate dei tam in proſperis ꝙ ad uerſis Nam volūtas comꝑatur radic arboris que ſi bona eſt. tūc arbor id eſt anīa fructificat bonū fructuꝫ. ſi vero in ſtabilis eſt tūc rōdit̉ a talpa id eſt a dya bolo. et anima impletur a vento aduer ſitatum. aut areſcet a calore ſolis id eſt Sextus. Liber. indi amore vano. ¶ Capitulū. xxx. Ilius loquebatur ad ſponſaꝫ A Licet ego omnia ſcio. tn̄ dic michi in tua ꝓpria loque la qualis eſt voluntas tua? Reſpondit pro ſpōſa ſtatim angelus qui datus erat ei ad cuſtodiam dicens. voluntas ſua eſt ſicut legitur. Fiat volūtas tua ſicut in ce lo et in terra Reſpondit dominus Hoc eſt quod quero et volo. hoc eſt gratiſſi mū michi obſequium Ergo ſponſa mea oportet te eſſe ſicut arbore bene radica ta. quę tria mala aduenientia timere nō habet. Primo ſi arbor bene radicata fu erit non perfodit̉ a talpa. Scd̓o non in cutitur in pulſu ventoꝝ Tercio nō are ſcit ex feruore ſolis Arbor vero tua ani ma tua eſt. huius radix principals volū tas bona ē ſcd̓m voluntatē dei. De hac enim radice voluntatis tot virtutes ꝓ cedunt. quot ſunt radices in arbore Ra dix ergo pͥncipalis de qͣ alie ſuccreſcunt debet eſſe fortis et groſſa. debet etiam eſ ſe profunde in terre radicata. Sic vo luntas tua debꝫ eſſe fortis in patientia. groſſa in diuina caritate. ꝓfunde depreſ ſa in vera humilitate. et ſi ſic radicata fuerit voluntas tua. tūc non habꝫ time re talpam. B Quid autē ſignificat talpa ſubtus terram vadens niſi dyabo lū. qui inuiſibiliter animā circumuagat̉ et perturbat? Hic radicem voluntatis ſi fuerit inſtabil̓ ad patienduꝫ. morſo ſuo findit ⁊ mordendo diſſipat. quādo affe ctiones prauas ⁊ cogitationes immittē do cordi. voluntatē tuam in diuerſa ra pit. et facit te deſiderare aliquid contra voluntatem meaꝫ. Tunc vero viciata principali radice. omēs alie radices vi ciantur et areſcit truncus. id eſt ſi volū tas tua et affectio fuerit corrupta. etiā virtutes alie maculantur et diſplicēt mi chi. ymo etiam per voluntatē ip̄am ma lam niſi corrigatur penitentia. digna es dyabl̓i ſubdi dominio. ꝙͣuis volūtas nō procedit ad effectuꝫ. Si vero radix vo luntatis fuerit fortis et groſſa. rodere quippe poteſt eam talpa ſed non finde: re. et tunc ex corroſione illa radix forti us ſuccreſcit iterum ad maiorem fortitu dinem. Sic ſi voluntas tua fuerit ſem per firma in contrarijs et proſperis. ro dere quippe poteſt eam dyabolus id eſt cogitatōes pͣuas immittere. ſed ſi illis re ſiſtit̉ ⁊ nō cōſentit̉ volūtate. tūc nō erūt tibi ad ſuppliciū ſꝫ. ꝓficiūt tibi ꝑ patien tiā ad maiꝰ meritū ⁊ v̓tutuꝫ ſublimitatē Quod ſi forte cōtingat te ruere per im patientiam vel ex improuiſo. Conſurge citius per penitentiam et contritioneꝫ et tunc ego remitto peccata et dabo ti bi patientiam ⁊ fortitudinē. ad immiſſio nes dyaboli tolerandas. ¶ Scd̓o Si arbor bene radicata fuerit. nō habꝫ timere impulſum ventoꝝ. Sic ſi volun tas tua fuerit ſcd̓m voluntateꝫ meā. nō debes ſollicitari de aduerſitare mundi q̄ eſt tanꝙͣ ventus. cogitando tecū ꝙ forte ſic expedit tibi. ſcilicet pati aduerſitates Non debes conturbari de cōtemptū et obprobrio tuo. quia ego quos volo ex altare et deprimere poſſum. Non debes dolere de paſſione corporis. quia ego ſa nare et percutere poſſuꝫ. quia nichil fa cio ſine cauſa. Qui vero voluntateꝫ hꝫ michi contrariā. hic in pn̄ti tribulat̉. qꝛ nō poteſt perficere quod querit. et ad huc in futuro ꝓ volūtate mala puniet̉. Quod ſi voluntatē ſuam michi cōmitte ret. omnia faciliter potuiſſet aduenien tia toleraſſe. Tercio arbor bene radica ta non habet timere nimium calorē. id eſt qui voluntatē habent perfectam nō ſiccantur ab amore dei per amorem mū di. non retrahūtur ab amore dei aliquo prauo impulſu. Illi autem qui inſtabiles ſunt. horum anima a bono incepto et a caritate dei cito euertit̉. aut ſuggeſtione dyaboli aut contrarietate mundi. aut ab amore eius vana inutiliter concupiſ cendo. D Propterea non bona ar bor eſt ille homo de quo tu nūc cogitas. x ij Liber. Sextus. huius capitalis radix fracta eſt. ſcilicꝫ fi at voluntas tua ſicut in celo et in terra Ip̄e enim aſſumpſit vite continentis au ſteritatem. ſed refriguit in eo caritatis ardor. hunc ego iuui propter preces ma tris mee quia habuit tria. paupertatem in diuitijs. infirmitatē in membris defec tum in ſcientia. hec fuit voluntas mea ꝙ ſi patienter in hijs tribus ſtetiſſet. ha beret eternam abundantiaꝫ. haberet et eternam ſanitatem et pulcritudinē. ha beret ⁊ cognitioneꝫ et viſionē dei. et ad hec obtinenda ego iuui eum dādo ei ſpi ritualium fortitudinem. inſpirādo ei vo luntatem meam. Sed voluntas eius eſt voluntati mee contraria. tepide requi rit auxilium Anguſtiatur em̄ de pauper tate non propter me ſed propter vtilita tem ſuam. Anguſtiatur et de infirmita te ne patiatur doloreꝫ. Anguſtiatur de defectu ſcientie ne ab alijs cōtemnatur Ideo ex occulta ſciētia mea tria hec ex quibus turbabatur obtinuit ad volun tatem ſuam. habet quippe nunc maioreꝫ abundantiam ꝙͣ prius neceſſitatem cor doralis. habet et maiorem ſcientiam. ha bet et maiorem reputationē. propterea cum talpa dyabolica tangit eum cū tēp tatione timendus eſt ei caſus. quia vo luntas capitalis fracta eſt. G Et ideo ſi amor mūdi incaluerit ſtatim are ſcit a bono ⁊ ꝓcedit ad cupiditateꝫ Si vero ingruerit tribulatō anguſtiat̉ ab omni parte. Sicut arbor concuſſa ven to in nullo ſtabilis ⁊ ad omnia querulo ſus Si vero afflauerit honor non minꝰ ſollicitabit̉ quomodo omnibus placeat qūo ab oībus vocari poſſit bonꝰ. et ad ingruentia poſſit occurrere ſapienter. Ecce quāta inſtabilitas prouenit ex in ſtabilitate radicis viciate Quid autem ego facturus ſum? Ego autē ſum quaſi bonus ortulanus. in cuiꝰ ortu multe ſūt infructuoſe arbores et pauce bone. ſi ab ſcindātur penitus ille bone arbores qͥs tunc intrabit ortum? Si vero omēs in fructuoſe arbores radicitus euellātur. nimis deformis appar et ortus ex foſſis et ex ſuffoſſione pulueris Sic ego ſi om̄s bonos ad me de carne educerem. quis tunc ingrederetur ſanctam eccleſiam: Si vero omnes malos in vno puncto auferrem. tunc nimis deformes foſſe ap parerent in orto. et tunc omēs ſeruiret michi ex timore pene et non ex amore. Ideo ego facio ſicut bonꝰ inſertor qͥ ſur culum arido trunco inſerit. quo creſcen te et firmiter radicato. illud quod ari dum eſt proijcit in igneꝫ Sic ego faciā. plantabo quippe michi plantationē du cedinis et ſurculos virtutum. quibꝰ ſuo creſcentibus abſcindam quod aridū eſt et proijciam in ignem. ⁊ purgabo ortuꝫ meum. ne aliquid infructuoſum remane at. quod ramos nouellos et fructificā tes poſſit impedire Declaratio ¶ De priore quodaꝫ cōpuncto de ver bis xp̄i. qui poſtea factus eſt deuotus Hic idem prior vidit xp̄m extendentem manus ad eum et dicentem. Per iſtud inquit ſolidum os intrauerūt claui Iſto priore mortuo dixit xp̄ūs Frater ille a micus tuus non eſt mortuus ſed viuit quia operibus impleuit nomen fratris Sed potes querere Quis eſt verꝰ fra ter? Reſpondeo tibi Ille eſt verus fra ter. qui ſcd̓m cōmune prouerbium omīa ſua portat in dorſo. qui nichil deſiderat niſi deum et nouit de neceſſarijs conte tari. qui me deum factum carneꝫ fratre ſuū agnoſcit et diligit vt fratrem ¶ Itē de eodem fratre. Cum idem frater diſti cilis eſſet ad credendum gratie domine Birgitte date. vidit in extaſi dominaꝫ et ignē de celo deſcendentē in eam. Cūqͣ miraretur et putaret illuſionem exper gefactus. iterum obdormiuit et audiui aperte bis vocem dicentē Nullus ꝓbi bere poteſt ignē iſtum vt nō egrediatur Ego enim ipſa potentia emittam hunc ignē ad orientem et occidētem. ad aqui lonem et ad auſtrum et infſāmabit mul Sextus. Liber. tos. Poſt hec idem frater factus eſt cre dulus reuelationum et defenſor earum et operibus impleuit nomen fratris et bene finiuit. G Item in eodem ca capitl̓o. ¶ Frater quidā infirmabatur tribꝰ annis. ita ꝙ pes eius cōputruit et medulla inde fluebat. qui tante patien tie fuit ꝙ ſemper iheſum habebat in cor de et ore. dicendo Iheſu digniſſime deus miſerere mei Qui appropinquans mor ti clamabat. Deſidero deſidero deſidero O deſiderium meum veni Qui cum in terrogaretur quid deſideraret. Reſpon dens inquit deum. ⁊ ex deſiderio eius ⁊ viſione gaudeo et exulto. intantum ꝙ ſi centum annis viuere poſſeꝫ in iſta infir mitate. libenter contentus eſſem Poſt hec idem frater circa mediam noctē ex ultans mortuus eſt in manibus fratruꝫ Sequēti vero domīca die domina rap ta iuſpiritu audiuit O filia quia domini et magiſtri nolunt venire ad me humi les Ideo colligo pauperes et ydiotas in regnum celorum. Nam iſte pauper et ydiota hodie inuenit ſapientiaꝫ ſupra ſa lomonem. diuitias que nō veteraſcunt et coronam que ſemꝑ augetur et nunꝙͣ finietur. Dic etiam illi fratri. qui ei pro penitētia ſua ſeruiuit in infirmitate ſua ꝙ propter ſeruitium eius liberabitur a temptationibus ⁊ habebit fortitudineꝫ ad ſpiritualia. finem quoqꝫ gaudioſum et vigilabit in requie lazari. Uidebatur a ſpōſa in diuino iudicio vnus demon et vna ani ma conſimilis forme horribilis anima lis et damnabatur illa anima quia ſemꝑ perſeuerauerat in malo. nec in fine pe nituit et qualiter xpūs eſt caritatiuus ⁊ pius bonis et diſtrictus malis. et quali ter anima alia aſcendebat vt ſtella cla riſſima. ¶ Capitulum. xxxj. Idebantur a ſponſa in diui no iudicio ſtare quaſi duo de Omones. conſimiles in omnibus membris A Quorum ora erāt aperta quaſi luporum. Oculi quaſi vitꝝ intus ardens ſſammantes. aures depen dentes quaſi canum. venter tumidus et nimium protenſus. manus quaſi grifi Crura ſine iuncturis. pedes erant qua ſi mutilati et quaſi ad medium abſciſi Tūc vnus eoꝝ ait ad iudicē Iudex iudi ca hāc anīam michi cōſimilē iſtiꝰ militis michi in coniugē ad meā coniunctionē Reſpōdit iudex Dic qualē iuſticiā et ra tionem habes ad eā. Reſpondit demon Ego quero a te pͥmo quia iuſtus es. nō ne vbi animal aliquod ſimile inuenitur alij ſolet dici. hoc animal leonini gene ris eſt vel lupini vel aliqd̓ huiuſmodi Nunc ergo quero cuius generis ſit ani ma iſta. aut cui ſimilis angelis aut demo nibus? Cui ait iudex Non eſt ſimilis an gelis. ſed tibi ⁊ tuis conſimilibus ſicut ſa tis patet. Tunc quaſi deridendo ait de mon. Cum hec anima de ardore vnctio nis id ē caritatis tue creata fuit. ſimilis erat tibi. Nunc autē contempta tua dul cedine. facta eſt mea triplici iure Primo quia eſt ſimilis michi in diſpoſitiōe. Se cundo. quia ſimilem guſtum habemus. Tercio quia vnam habemus ambo vo luntatem. B Reſpondit iudex. licꝫ ego omnia ſcio tamē propter iſtam ſpō ſam meam que aſtat. dic quomodo eſt ſi milis tibi dicta anima in diſpoſitione? Et demon ait Sicut conformia habe mus membra ſic etiam conformes habe mus actus. Nos enim habemꝰ apertos oculos nichil tamē videmꝰ. Ego quip pe nichil volo videre quod ad te ⁊ tuā dilectionem pertineat. ſic nec ipſa vide re voluit cum potuit quod ad te et ſalu tem anime pertineret. ſed ſola delecta bilia et temꝑalia attendebat. Nos etiā habemus aures ſed non audimus ad ꝓ fectum noſtrum. ſic et iſta nichil quod ad honorem tuum pertinuit audire vo luit. et michi ſimiliter omnia tua amara ſunt. Ideo vox dulcedinis et bonitatis x iij Sextus. Liber. tue nunꝙͣ intrabit in aures noſtras. ad conſolationē noſtram ⁊ profectū. Nos habemus ora aꝑta. quia ſicut ip̄a os ſuū apertū habuit ad oīa ſuauia mūdi ⁊ clau ſum ad te et honoreꝫ tuū. Sic et ego ha beo os meū apertum ad offenſionē tuā et turbationē. ⁊ nunꝙͣ continerē illud a malo tuo. ſi poſſibile eſſet te turbari vel a gloria immutari. Manus iſtius ſūt qͣſi grifi. qꝛ quidqͥd de temporalibus obtine re potuit vſqꝫ ad mortē tenuit. et tenuiſ ſet diutius ſi permiſiſſes ſibi viuere vlte rius Sic et ego omnes qui in manꝰ po teſtatis mee veniunt tam firmiter tene rem ꝙ nunꝙͣ relinquereꝫ. niſi ex iuſticia tua auferrentur a me inuito. ¶ Uen ter eius tumidus eſt quia cupiditas eiꝰ protendebatur abſqꝫ menſura. impleba tur enim et non ſatiabatur. tanta quip pe fuit eius cupiditas ꝙ ſi ſola totuꝫ mū dum obtinere potuiſſet libēter laboraſ ſet. et adhuc ſupra in celis regnare vo luiſſet. Conſimileꝫ etiam cupiditatē ha beo ego. Nam ſi omnes animas in celo et in terra ⁊ in purgatorio ſolus obtine re poſſem. libenter rapereꝫ. Et ſi ſuper eſſet vna ſola anima. hanc propter cupi ditatem meā non dimittereꝫ liberam a tormento Pectus quoqꝫ eius frigidiſſi mum eſt ſicut et meū. quia nullam cari tatem habuit ad te. ⁊ nunꝙͣ ſapiebant ei monita tua. Sic et ego nulla caritate afficior circa te. ymo ex inuidia quā ha beo ad te libenter me amariſſima mor te ſemper occidi permittereꝫ. et ſemper ad idem renouari ſuppliciuꝫ. ad hoc vt tu occidereris ſi poſſibile eſſet te occidi Crura etiā noſtra ſunt ſine iuncturis q̄ voluntas noſtra vna eſt Nam a priuci pio creationis mee volūtas mea ſtatim mouebatur cōtra te. et nunꝙͣ volui qd̓ tu Sic voluntas eius fuit ſemper tuis preceptis contarria Pedes noſtri quaſi mutilati ſunt. quia ſicut cū pedibus pro ceditur ad corporis vtilitatem. ſic cū af fectu et opere bono proceditur ad deuꝫ Sic anima iſta nunꝙͣ voluit procedere ad te cum affectu nec opere. Sicut nec ego Ideo in omībus ſumus conſimiles in diſpoſitione membrorū. D Habe mus etiam ſimilem guſtū. quia licet ſcia mus te ſumme bonuꝫ. non tamen guſta mus ꝙͣ dulcis ⁊ bonus es. Ergo ſicut ſi miles ſumus in omnibus. ſic iudica nos ad coniunctionem Tunc reſpondit co ram domino vnus angelorum dicens. Domine deus. Poſtꝙͣ iſta anima corpo ri iuncta fuit ego ſemꝑ eā ſequebar nec ſeparaui me ab ea. ꝙͣdiu in ea aliqͥd bo ni repperi. Nūc autem relinquo eā qua ſi ſaccum vacuū ab omni bono. Ipſa de niqꝫ habuit tria mala. Primo ꝙ v̓ba tua reputabat pro mendacio. Scd̓o tenuit iudicium tuū pro falſitate. Tercio miſe ricordiam tuaꝫ habuit pro nichilo. ymo hec miſericordia tua qͣſi mortua fuit an te eam Iſta anima fuit etiam incōiugio nec habuit niſi vnā vxorē et non miſcuit ſe alteri femine. et hanc fidelitatem ma trimonij ip̄e ſeruauit non propter diui nam caritatem et timoreꝫ. ſed quia ſic te nere diligebat carnem illam vxoris. ꝙ non affectabat cum alia carne copula ri. Audiebat quoqꝫ miſſas et interfuit diuinis non propter deuotioneꝫ. ſed vt non eſſet ſegregatus et ne notaretur ab alijs xp̄ianis Acceſſit etiam cū alijs ad eccleſiam hac intentione et ea ratiōe vt ei dares ſanitatē corporis. diuitias mun di ⁊ honores. necnō vt conſeruares eū a caſu quod ab hominibus infortuniuꝫ appellatur. domine huic anime totū tri buiſti in mundo et pluſꝙͣ ſeruiuit Nā de diſti ei filios formoſos. dediſti ſanitateꝫ corporis et diuitias. ſeruaſti eū ab infor tunio quod timuit. Dediſti ei ex iuſticia effectum cupiditatis ſue intantū. ꝙ pro vno centum rependiſti ſibi ⁊ nichil irre muneratum remanſit Ideo relinquo ea nunc vacuam ab omni bono ¶ Tuc reſpondit demon. ergo iudex quia ſeque batur meam voluntatem ⁊ in centuplū Liber. Sextus. rependiſti ei omne quod debebat habe re de te Ideo iudica nos ad cōiunctiōꝫ Nunquid non in lege tua ſcriptum eſt ꝙ vbi vna voluntas et vnus conſenſus matrimonialis fuerit. ibi coniunctio le galis fieri poteſt? Sic inter nos eſt. ſua em̄ volūtas eſt mea et mea eſt ſua. Cur ergo a cōiunctiōe mutua defraudamur. Reſpondit iudex Aperiat anima volū tatem ſuam qualiter ſibi de coniunctio ne tua videt̉ Que reſpondit iudici. Ma gis volo eſſe in pena inferni ꝙͣ venire in gaudium celi. ne tu deus habeas de me conſolationem. tantū enim michi odio ſus es. ꝙ minus curo de cruciatu meo ſi tu non conſoleris Tunc demon ait ad iudicem Talem voluntateꝫ habeo etiā ego Mallem quippe imperpetuū cruci ari ꝙͣ venire in gloriam tuam. ad hoc vt tu haberes inde conſolationē Tunc iu dex ait ad animam. Uolūtas tua eſt iu dex tuus. et ſcd̓m hanc iudicium ſuſtine bis F Et tunc iudex conuerſus ad me que hec omnia videbam dixit michi. Ue iſti qꝛ peior fuit latrone. habuit em̄ animam ſuā venalem. Carnis ſitiuit im mundicias proximum ſuum defraudauit Ideo voces hominum clamant ſuꝑ eū vindictam. Angeli auertunt ab eo faci em Sancti fugiunt conſortium eius Et tunc demon appropinquans ad animaꝫ illā ſibi ſimilem dixit O iudex. ecce ego et ego. Ego qꝛ malicia mea malus ſum et non redemptus nec redimēdus Iſte vero eſt quaſi alius ego. quia redemptꝰ eſt et aſſimilauit ſe michi. obediendo ma gis michi ꝙͣ tibi Ideo iudica michi eam Cui iudex. Si tu adhuc humiliares te ego darem tibi gloriam. et ſi anima iſta in vltimo puncto vite petiuiſſet veniaꝫ cum propoſito emendandi. nunꝙͣ ſtaret in manibus tuis. Sed quia perſeueran do vſqꝫ ad finē obediuit tibi Ideo iuſti cia eſt vt ſit eternaliter tua. Uerūtamē bona que fecit in vita ſua ſi tamē aliqua ſunt reſtringent maliciam tuam. ne poſſes eam cruciare quantum velis Et de mon ergo mea ē. ꝓpterea ſicut dici ſolet Caro eius erit caro mea licet carnalis nō ſum. et ſanguis eius ſanguis meꝰ erit Et multū letari videbatur de hoc dya bolus et cepit plaudere manibus G Cui dixit iudex quare letaris tantum. et que leticia eſt tibi de anime perditio ne? Dic audiente ſponſa mea que aſtat. quia licet ego omnia nouerim tamen ꝓ pter iſtā ſponſaꝫ. que ſpūalia abſqꝫ ſimili tudine capere nō poteſt Rn̄de. Tūc de mon ait. Cuꝫ anima iſta ardet ego plus et atrocius ardeo. et cum eam incende ro ego magis incendor. ſed quia redemi ſti eam ſanguine tuo et tantū eam dilex iſti vt teipſum deum pro ipſa dares. et cū eam decipere potui. in hoc ego gaudeo Reſpōdit iudex malicia tua magna eſt ſed circumſpice ꝑmitto enim te videre. Et ecce ſtella pulcerrima aſcēdebat ad ſuperiora celi. et videns hanc demon ob mutuit. Cui dixit dominus Cui eſt illa ſimilis Reſpondit demon ip̄a eſt ſplendi dior ſole. ſicut ego nigrior fumo Illa eſt plena omni dulcedine ⁊ diuina dilectio ne. et ego plenus ſum oī malicia et ama ritudine. Et dominus. quomodo ſedet hoc in animo tuo. et quid dare velles ad hoc ꝙ ip̄a daretur in poteſtate tua Reſpondit demon. Omnes animas que ſunt in inferno ab adam vſqꝫ ad horam hanc libenter darem pro ea. et adhuc tā amaram penam pati vellem. tanꝙͣ ſi cuſ pides gladiorum innumerabilium infi gerentur in vna columna cuſpis iuxta cuſpidem. tam denſiſſime vt non eſſet di ſtātia vnius acus inter cuſpides. ⁊ ego inter hec libenter tranſireꝫ a ſummo ce li vſqꝫ ad infernuꝫ. vt illa ſtella daretur in poteſtate mea. H Reſpondit do minus. Malicia tua magna eſt ad me et ad electos meos. Ego autem ſuꝫ ſic ca ritatiuus. ꝙ ſi eſſet poſſibile me iterum mori. libenter vnum tale ſuppliciuꝫ pa terer pro vnaquaqꝫ anima et pro vnox iiij Sextus. Liber. quoqꝫ ſpiritu immundo. quale ſemel paſ ſus ſum in cruce pro omnibus animabꝰ. ita vt non remaneret vnus ſpūs immū dus Sed tu ita inuidus es ꝙ nō vis ꝙ etiā vna ſola anima veniret ad me Tūc dominus ait ad illam bonam animā que videbatur vt ſtella Ueni electa mea in gaudium quod deſideraſti Ueni in dul cedinem que nunꝙͣ finiet̉. Ueni ad deū tuum et dominū quem totiens deſidera ſti. Ego dabo tibi meip̄m in quo eſt om ne bonum ⁊ omīs dulcedo Ueni ad me de mundo qui ſimilis eſt dolori et pene quia in eo non eſt niſi miſeria. Et tunc dominus conuerſus ad me que hec om nia in ſpiritu videbaꝫ. dixit michi Ecce filia hec in vno puncto facta ſunt apud me. ſed quia tu ſine ſimilitudine ſpiritua lia caꝑe nō potes Ideo tibi ſic iſta oſtē do. vt intelligat homo ꝙͣ diſtrictus ſuꝫ malis et ꝙͣ pius bonis. I Declara tio. ¶ Anima quedam preſentabat̉ iu dici. quā quatuor ethyopes inſequehban tur qui dixerūt iudici Ecce preda ſeque bamur eam et omnes vias eius notaui mus. et iaꝫ incidit in manus noſtras qͥd faciemus? Quibus iudex. quid inquit cauſe habetis contra eaꝫ? Reſpondit pri mus ethiops. Tu deus dixiſti. Ego ſuꝫ iuſtus et miſericors ⁊ preſtabilis ſuꝑ pec cata. hec autem anima poſuit ſe in prede ſtinatione tanꝙͣ creata eſſet ad eternaꝫ damnationem Secundus ethiops dixit tu domine dixiſti. ꝙ homo deberet eſſe iuſtus cum proximo ſuo et non defrau dare eum. hic autem defraudauit proxi mum ſuū. ⁊ mutuauit quid potuit et re cepit quidquid voluit nullaꝫ habēs vo luntatem reſtituendi. Tercius ethiops dixit Tu dixiſti. ꝙ homo non deberet di ligere creaturam ſuper creatorem. hec autem omnia preter te dilexit Quartus ethiops dixit. ꝙ nullꝰ poteſt intrare ce lum niſi qui deſiderat ⁊ querit toto cor de deum. hec autem nichil boni deſidera bat nec aliqua ſpiritualia placuerunt ſi bi. Sed que fecit pro te ſolummodo ne notaretur a xp̄ianis non eſſe xp̄ianus faciebat. E Tunc dixit iudex ani me. quid dicis de teipſa? Reſpondit In duratum eſt cor meum. et cupio tibi ma lum et non bonum qui es creator meus et redemptor. Ueruntamen coacta ve ritatem dicam. Ego ſum quaſi ab ortiuꝰ cecus et claudus contemnens monita patris Ideo iudicium meum dicit michi conſcientia mea. vt illos ſequar in pe nis quorum mores et conſilia ſequebar in terris Quibus dictis anima cū maxi mis lacrimis egreſſa eſt a conſpectu do mini et viſio diſparit. ¶ In fine huiꝰ re uelatiōis habetur de fratre algoto prio re Scarenſi ⁊ magiſtro in Theologia. qui tribus annis cecus et laborans caſ culo. fine quieuit beato. Nā beata Bi gitta orante pro eo. vt ſanaretur. audi uit in ſpiritu reſponſum. Ipſe eſt ſtella fulgida. non expedit vt ſanitate corpo ris denigretur anima. Iam enim certa uit et conſumauit. et nichil reſtat niſi vt coronetur. Et hoc erit ſibi ſignum. ꝙ ab iſta hora alleuiabuntur dolores carnis. et anīa tota inflammabit̉ caritate mea. Uerba xp̄i ad ſponſaꝫ qualiter parentes inſtruentes filios in mundanis moribus ad acquirenduꝫ ho nores ⁊ mundanam gloriam cum ſuper bia per ſerpentes nutrientes filios ſuos et docentes eos pungere cuꝫ ſtimulo ⁊ veneno notabiliter deſignantur ¶Capitulum. xxxij. Erpens et femella eius cum commiſcentur. habent in ſe mine cōmixtionis venenum et de natura eorum venenatus concipi tur ſerpens A Concepto auteꝫ ſer pente. non poteſt viuificari niſi per gra tiam meam. quia nichil ſine me eſt vel eſſe poteſt. nec ſpiritū obtinere niſi me diante virtute mea. Nato vero ſerpen ce. quia mater non habet vbera que na Sextus. Liber. tus ſugere poſſit. componit ſe ſuper ſuū natum. et ſic fortiter calefacit eum vt fe re ſuffocetur. qui ſentiens ex ſuperiori partę calorem nimiū. et ex terra nimiuꝫ frigꝰ. vrgente neceſſitate applicat os ad terram. et incipit terram paulatim ſuge re et comedere Deinde informans euꝫ mater ad mouendum ſe pungit natn ſuū in cauda. quā cum incipit extendere ite rum pungit vt retrahat Similiqꝫ modo docet caput pungendo extendere. dor ſumqꝫ curuare. Poſtea mater attendit aliquem locum vbi calor ſolis eſt feruē tior. et illuc ſecum trahit natū ſuum. pre cedēs ante eum leuiter vt addiſcat ſeqͥ quo ſequente ⁊ in calore ſolis dormien te. Cogitat ſic mater ſecum. filius meus habet venenum ad maliciā. ideo neceſſe eſt vt addiſcat pungere. ſed quia adhuc tenerum habet ſtimulū. ſi adhibuero ali quid durū citius frangetur. anteꝙͣ aſſue tus et fortis fuerit ad pungenduꝫ Ideo mater ſapienter prouidens filio inquirit aliquid molliſſimuꝫ et apportans ponit ante natum ſuū dormientem Poſtea va lenter flatu ſuo perſſans in aures eius excitat eum duriter. intantum ꝙ quaſi extra ſe factus ex cōmotione flatus. in cipit ſtimulare in illud molle quod ante eum appoſitum eſt. in quo tamdiu aſſue facit ſtimulum. ꝙ creſcēte duricia ſtimu li et conſuetudine punctionis. diſcit pū gere lapides et ligna et queqꝫ fortia. tā dem informato nato relinquit eum ma ter B Talis eſt ille homo quem tu noſti. Eſt enim ſicut natus ſerpētinus quia de patre ſerpentino et femella ſer pentina natus eſt. Nam iſti ambo cōue nerūt cum peſſimo veneno id eſt ſuper bia. que damnabilius nocuit anīe ꝙͣ cor pori venenum materiale Ip̄e deniqꝫ ſer pens cum nimiū haberet ambiendi affe ctum. et cupiditatem inextinguibilem. arſit in concupiſcentiaꝫ femelle. que cō ſiderans eum ſapientē formoſum et ſtrē nuū. ardebat in ſerpentem amore equali Ideo cum omni ſuperbia cōtempto ti more meo conuenerunt iſti. et de vene nato genere venenatum generauerunt ſerpentem. in quorum ſemen quia miſeri cors ſum et iuſticia ſic exigit. dedi animā de diuinitate mea creatam. ¶ Uerum quia mater non habet vbera diuine di lectionis quibus lactet natuꝫ ſuū Ideo calefacit eum ſub ſe. id eſt nutrit eum ad amorem mundi. et cum excellentioribꝰ educit eum. deſiderās toto affectu quo modo reputari poſſet cuꝫ magnatibus. et incitans eum ad ſubuerſionem ſui al loquit̉ eum dicendo. Si haberes illud dominiū ⁊ principatum poſſis eſſe conſi milis parenti. et talis honor decet te. et pro tali honore laborare teneris Talibꝰ igitur verbis natus ſerpentinus inſtru ctus a matre. et ad terrena calefactus. ex frigore diuine caritatis incipit terre na deſiderando comedere. et comeden do artius eſtuare. C Deinde vt ad diſcat mouere mēbra et erigere caput. pungitur in cauda a matre. quando ab ea informatur et inducitur vt alios ſibi alliciat promiſſionibus. alios aſſociet ſibi verbis et fauoribus. quādo iubetur non parcere bonis vt vocetur bonus. non parcere vite vt vocetur ſtrēnuus. Non habere quietem vt celebretur no men eius. Docet etiam mater natū ſer pere et precedēdo ducit ad feruorem ſo lis. quando viuendo ſuperbe et diſſolu te incitat eū ad conſimilia. dicens ei pri uatim et publice. Sic vixit pater tuus et anteceſſores tui. Sic magnates decet incedere. pudor eſt ſi velis eſſe illis ſan ctior. dedecus eſt ſi tu velis eſſe illis hu milior. qui ex blanda locutione acquiſie runt fauorem hominum. et ex cōformati on morum eorum obtinuerunt magnū nomen. Hijs monitis natus ſerpentinꝰ illectus. ſequitur matrem ab vno pecca to in aliud. vſqꝫ dum venerit in luxuriā carnis tanꝙͣ in ſolis ardorem. vbi cum inceperit quieſcere ⁊ dulceſcere carnis x v DextuS. Liber. ardor. tunc docetur a matre pungere ⁊ ſtimulare. Uerum quia mater conſide rat infirmitatem eius in ſtimulo. ac pau pertatem in facultatibus et in viribus defectum. Ideo ſuadet ei. Primo molli ora. ſcilicet vt acquirat. Primo tempo ralia minoris reputatiōis Aſcendat ad honores minores. que omnia videntur in principio mollia et ſuauia ad haben dum. Qui venenato acquieſcens conſi lio pungit miſeros. quibus vis reſiſten di nulla eſt ablatione ſuorū. pūgit alios iniuria. alios pungit odio atqꝫ priuat vi ta. D Deinde confortato malicie ſtimulo in iſtis inferioribꝰ. perflatus ite rum a matre incipit ad altiora aſcende re. maioribus inuidere. proditiones ten dere et ſuſcitare litigia. intantū ꝙ etiam in fortiſſima non formidat extendere ſti mulum ſuū. id eſt ad ſancte eccleſie iniu riam. niſi ſollicite preuideatur et cauea tur ſapienter. Ad huius vero ſtimuli ex ſtirpandam maliciam non eſt niſi vnum remediū. id eſt vt abſcidatur lingua ſer pentis. hoc vero erit ſapientum diſcer nere quomodo abſcidatur et que ſit eiꝰ lingua Deinde ſubiunxit ei dominus. ſi cut pannus tranſfoditur et non ſentit. et ſicut pomū decoriatur et poſſeſſor eiꝰ non leditur. Sic paſſio mea eſt in corde iſtius ſerpentis. quia nunꝙͣ eam in corde ſuo attente recordatur Nam in predeſti natione ponit fidem ſuam dicens. Si de us me preſciuit damnandum cur ampli us laborabo. ſi vero ſaluanduꝫ faciliter recipiet penitentiam meam. Ue illi niſi ſe citius emendauerit. quia nullus prop ter preſcientiam meam reprobatur Sci as etiam ꝙ illa ſerpēs femella mater iſti us. non conſequetur quod inſipiēter de ſiderat. Sed nec filij nec generatio illa proſperabitur. ymo ip̄a in amaritud ine morietur et memoria eius erit in obliui on. Additio. ¶ Filius dei loquit̉. Ca ueatur ſummopere. ne de genere femel le et ſerpentis queratur auxilium et ſta bilitas regni. quia iam appropinquant iudicio dei et dies eorū non pro longabū tur. Item alias xp̄ūs apparuit dicens. Scias pro certiſſimo ꝙ hec domina nō conſequetur quod deſiderat. nec filij eiꝰ proſperabuntur. Nec faciēt ſemen. Nec memoria eorum in generatione et gene rationem erit. Deus pater loquitur filio qualiter ip̄e eſt ſimilis ſpōſo. qui tan tum dilexit ſponſam ꝙ propter eam cru cifixus eſt. ip̄a vero dilexit adulterum et interfecit ſponſum. et qualiter anima per ſponſam. thalamus per eccleſiā. por te thalamī per voluntatem. adulter ve ro per corporis delectationes deſignan tur. predicit etiam de futura ſponſa ſpon ſanda xp̄o. ¶ Capitulum. xxxiij. Ater loquitur ad filiū A Tu es ſimilis ſponſo. qui de II ſponſauit ſibi ſponſaꝫ decorā facie et honeſtam moribus. ⁊ induxit eā in thalamo ſuo et dilexit ſicut ſe. Sic tu fili mi Tu deſponſaſti ſponſam nouam quādo ad animas hominū tanta arſiſti caritate. vt teip̄m pro eis lacerari et in ſtipite extēdi voluiſti. has introduxiſti in ſanctam eccleſiam tuā. quā ſanguine tuo dedicaſti quaſi in quēdam thalamū Sed vere ſpōſa tua nūc facta eſt adul tera. fores thalami ſūt clauſe. et in loco ſponſe iacet adultera peſſima que cogi tat ſic apud ſe. quando vir meus dormi et et nudus iacuerit. tunc producam cō tra eum gladium acutum ⁊ interficiam eum quia non placꝫ michi. Quid notat ſpōſa niſi animas quas ſanguine tuo re demiſti? Que ꝙͣuis multe ſunt. tamē ꝓ pter vnitatē fidei et dilectionis vna vo cari poſſunt. et multe hec nunc ſunt fa cte adultere. qꝛ diligūt mundum pluſqꝫ te Delectationem alterius querunt nō tuam. fores thalami id eſt eccleſie ſunt clauſe. Quid ſignificant fores. niſi voli tatem bonam per quā ad animaꝫ ingr̄e Sextus. Liber. ditur deus. hec clauſa eſt quaſi nullius hom habens effectum. voluntas vero inimici tui completur: Nam quidquid placet quid quid delectat ad corpus hoc diligitur. hoc honoratur hoc ſanctum ⁊ honum predicat̉. B Uoluntas aūt tua que eſt ꝙ homines debeant diligere te feruenter. Deſiderare te prudenter omnia pro te dare rationabiliter. omni no clauſa eſt et neglecta. Necnou et ali qui qui forte quandoqꝫ fores thalami tui patenter intrant. nō hac intentione in trant vt voluntatem tuam faciant. ⁊ vt te toto corde diligant. ſed pre vere cun diahominū ne videātur iniqui. ne ſcian tur publice ab hominibus quales ſunt intus apud deum. Sic igitur male clau ſa eſt ianua thalami tui. et plus eſt delec tatio adulteri ꝙͣ tua. Cogitāt etiā apud ſe. ꝙ cum nudus et dormiens fueris in terficient te. Tunc quippe videris eis nudus. quādo corpus tuum quod de pu riſſimis viſceribꝰ virginis ſuſcepiſti non tamē amittendo diuinitatem. vidēs ſub ſpecie panis in altari. et nichil cernētes in eo de diuinitatis tue potentia. repu tant te quaſi panem modicum. Cum ta men vere deus et homo ſis quem oculi videre non poſſunt. tenebris mundi ob ſcurati. Tunc quoqꝫ videris eis dormi ens quādo eos pateris īpunitos. et ideo preſumptuoſe ingrediuntur thalamum tuum cogitantes apud ſe. Ingrediar et recipiam corpus xp̄i ſicut ceteri. nichilo minus tamen poſt ſumptionem faciam qd̓ michi placꝫ Quid em̄ obeſt ſi nō ſūp ſero. et quid michi prodeſt ſi ſumpſero? Ecce miſeri per tales cogitationes ⁊ ꝑ talem voluntatem. interficiunt te a cor dibus ſuis ne regnes in eis. ꝙͣuis immor talis es et in omni loco per potentiam tue diuinitatis. C Uerum quia nō decet fili mi te eſſe ſine ſponſa. nec ſpon ſam habere niſi caſtiſſimam. Ideo mittā amicos meos qui accipiant tibi ſponſaꝫ nouam. venuſtam aſpectu. houeſtaꝫ mo ribus. deſiderabileꝫ tactu. ⁊ in thalamū tuum introducant. Ipſi autē amici mei erunt celeres tales ſicut aues volātes quia ſpiritꝰ meus cum meip̄o ducet eos Erunt et fortes ſicut illi ante quorū ma nus murus diſſoluitur. Erunt et mag nanimes tanꝙͣ illi qui non timent mor tem. et parati ſunt dare vitam. Hij ad ducent ad te ſponſam nouam. id eſt ani mas electorum meorum acquirant tibi cum magno honore et decore. cum mag na deuotione et caritate Cum virili la bore et perſeuerantia forti Ego ſum ille qui nunc loquor qui in iordane ⁊ in mō te clamaui. hic eſt filius meus dilectus: Uerba mea citius complebuntur. Ater dei declarat ſpō ſe per ſimilitudinem. qualiter verba iſti us libri celeſtis ipſa virgo impetrauit a filio ad ſupplicationem omnium electo rum mundi que verba promittunt ma ledictionē ſuperbis et miſericordiam hu milibus cōtinētur etiam verba in qͥbus datur certis ꝑſonis ptās expellendi de monia et cōcordandi diſcordes ⁊ ſpēalit̓ erges frācie ⁊ anglie. Capitulū. xxxiiij. Aria loquebat̉ A Filiꝰ meꝰ eſt ſil̓is regi. qͥ habebat ciuitatē in qͣ ſeptuaginta pͥn G cipes erant. ⁊ in cuiuſſibet dominio non erat niſi vnus fidelis regi Tūc illi fide les videntes ꝙ infidelibꝰ nō inſtabat ni ſi mors ⁊ damnatio. ſcripſerūt ad quan dā dn̄aꝫ familiariſſimā regi rogātes eā. vt rogaret ꝓ eis ⁊ vt ſuggereret regi quatinus ſcriberet eis verba āmonitio nis ſue quibus reſipiſcerent a ꝑtinacia ſua. Qua ſuggerente regi de ſalute illo rum infideliuꝫ. Reſpondit ei rex. nichil reſtat eis niſi mors et ea digni ſunt. Ue runtamen propter preces tuas ſcribam eis duo verba. In primo autem verbo ſunt tria. Primo damnatio quā merent̉ In ſecundo pauꝑtas. In tercio confu ſio et de honeſtatio qͣ digni ſunt pro ſuis Sextus. Liber. factis. Secundū verbum eſt ꝙ omnis qͥ ſe humiliauerit. habebit gratiā ⁊ frue tur vita. Cumqꝫ littera continens hec duo verba veniſſet ad illos infideles. dixerunt quidam ex eis. Nos ſumus ita fortes ſicut rex. et ideo defendemꝰ nos. alij dixerunt. Non eſt nobis cura de vi ta et morte. quod magis euenerit nō eſt nobis magna cura. Alij quoqꝫ dixerūt Falſum eſt quod audiuimus ⁊ confictū Nam hec littera de ore regis non ema nauit. B Auditis ergo reſponſis iſtis. ſcripſerūt illi fideles iterum ſcd̓o ad predictam dominā familiariſſimā re gi dicentes Non credunt iſti infideles verbis regis ſeu noſtris. Ideo poſtula a rege vt in ſignum credulitatis mittat eis aliquod ſpeciale ſignum. quo credāt litteram de ore regis proceſſiſſe Quod audiens rex dixit. duo ſpecialiter perti nent ad regem. corona ſcilicet ⁊ clipeus Coronam regis nullus portare poteſt niſi rex. clipeus quippe regis pacificat diſcordantes: Ergo duo iſta mittaꝫ eis ſi forte credant verbis meis. ⁊ a malicia ſua reſipiſcant. Iſte rex non aliud ſigni ficat niſi filium meum. qui eſt rex glorie et filius dei atqꝫ meus. Hic habet ciuita tem id eſt mundum. in quo ſeptuaginta ſunt lingue quaſi ſeptuaginta dominia Et in qualibet lingua vnus amicus filij mei eſt. id eſt nulla lingua eſt in qua no inueniantur aliqui amici filij mei. qui ſig nantur in vno propter vnitatem fidei et caritatis. C Ego aūt ſuꝫ illa domi na familiariſſima regi. et ad me amici mei videntes mundo inſtare miſeriam. miſerunt preces ſuas. rogantes vt filiuꝫ meum pro mundo mitigarem. Qui pre cibus meis ⁊ ſanctorū flexus. miſit mun do verba iſta oris ſui ab eterno preſcita Ad quorum credulitatem ne reputarē tur aliundē conficta. impetraui in ſignū coronam et clipeum regis Coronā pro pter poteſtatem que dabitur vni ſuper ſpiritus immūdos. Clipeum propter opus pacis quod dabitur alteri. ſcilicet diſcordantia corda reformare in vnum cor et mutuam caritatem. Uerba autē filij mei non ſunt niſi quaſi duo verba. ꝙ in omībꝰ illis non ſunt alia niſi iſta duo. ſcilicet maledictio in indurātes ſe. ⁊ mi ſericordia in humiliantes ſe. ¶ Hijs dic tis filius loquebat̉ ad matrē Benedicta ſis tu. tu es quaſi mat̉ illa que mittitur vt accipiat filio ſuo vxorem. Sic ego mitto te ad amicos meos. qui animas ē lectorum coniūgant michi in coniugiuꝫ ſpirituale. quale decet deum. Ergo prop ter magnā tuā miſericordiā et caritateꝫ qua ſic feruenter diligis animas. do tibi autoritatem ſuper coronam illam et cli peum. vt non ſolum duobus ſed et alijs quibus volueris. dare poſſis: Tu enim plena es miſericordia. et ideo omnē mi ſericordiam trahis a me ad pecccatores Benedictus ſit ille quicunqꝫ tibi ſeruit. quia nec relinquetur in morte nec in v ta. D Deinde iterum loquebatur mater ad ſponſam. Scriptum eſt ꝙ Io hannes baptiſta preceſſit ante faciem fi lij mei. quem nō omnes viderunt quia in heremo erat. Sic ego ante terribile iudiciū illud futurum filij mei precedo cū miſericordia mea. Ergo ex ꝑte mea dic illi qui habet coronā. ꝙ quotiēs ſen ſerit ſpiritum ſolitum et feruorem in ſe ſi lij mei. ſuper vexatum legat iſta verba Deus pater pui es cū filio et ſpirituſan cto creator omniū rerum. et iudex eoruꝫ que facta ſunt. qui miſit benedictum fili um ſuū cum ſeip̄o in viſcera virginis ma rie propter noſtram ſalutē. precipio tibi immunde ſpiritus. vt ad gloriaꝫ eius. et propter preces virginis marie. exeas de iſta creatura dei. in noīe eius qͥ natus eſt de virgine iheſus xp̄ūs vnus deꝰ. qͥ eſt pa ter et filius ⁊ ſpūſſanctus. ¶ Deinde dicet̉ ex parte mea alteri qͥ habꝫ clipeū. Tu ſepe me miſiſti quaſi nunciū tuuꝫ ad deū. et rogaui filiū meū pro te Nūc ego rogo te vt tu vadas nūcius meus ad ſu Liber. Sextus. mū caput eccleſie. quia etiā ſi ſederit ibi Incifer. verba filij mei ſcd̓m eius volun tatem perficientur. Cum auteꝫ venerit in franciam. Conuentis ante ſe princi pibus. dicat in audientia eoruꝫ hec ver ba Deus qui eſt cū patre et ſpiriſancto creator oīm rerū ⁊ eorū que facta ſunt. qui dignatus eſt deſcendere in viſcera virginea. et vnire diuinitatem ſuam hu manitati. non tamē ſeparans ſe a diuini tate. qui fixit ſic caritateꝫ ſuam ad homi nem. vt cū videret lanceā et acutos cla uos ⁊ omnia inſtrumēta mortis ante ſe magis voluit mori et omnia horribilia mortis inſtrumēta ſufferre. neruoſqꝫ in cidi. manus et pedes ꝑforari. ꝙͣ caritatē ad homineꝫ fixam relinquere Ipſe vos propter ſuam paſſionē cōiungat in vnū cor. qui hactenus fueratis diſſociati De inde ſicut ſpiritus meus informabit eū. proponat eis penas inferni. gaudiuꝫ iu ſtorū. et retributionem iniquorum. Ipūs oſtendit ſponſe qualiter anima cuiuſdā monachi deuoti purgabatur in vita per infirmitates cor poris et oſtendebatur eius gloria ſub ſpē ſtelle ante mortem et qualiter anima al terius religioſi alia iam damnata expe tebatur a nouē demonijs ante principe demoniorū. et aſſignatur hic ratio qua re mali religioſi tolerant̉ a deo. Capitulum. xxxv. Ilius dei loquebatur ad ſpon ſam. A Uidiſti animā il Slius monachi defuncti in ſpe cie ſtelle. et merito. quia ideꝫ in vita ſua lucidus et ardens erat quaſi ſtella. quia me pre omni creatura dilexit. vixit et in obſeruantia propoſiti ſui Hec etiaꝫ anīa oſtendebat̉ tibi anteꝙͣ moreret̉. in ſtatu illo in quo tunc fuit quādo monſtrabat̉ tibi. et hoc fuit quādo ip̄a venit ad vlti mū terminū vite ſue. ⁊ quādo ſigna egri tudinis demōſtrantia mortē aderāt Hec ergo cū ad vltimū terminuꝫ mortis ap propinquaret venit ad purgatorium. et iſtud purgatoriū erat corpus ſuuꝫ. Ubi purgabatur doloribus et infirmitatibꝰ Et ideo quaſi ſtella in vaſe aꝑto demon ſtrabat̉ tibi. et hoc fuit quia arſit carita te mea. et ideo eſt nūc in me ⁊ ego in ea Quia ſicut ſtella ſi veniret in copioſiorē et ſplendidiorē ignem. non vlterius appa reret. Sic ip̄e nunc in me concluſus eſt et ego in eo. ⁊ gaudebit gloria illa ineffa bili q̄ nunꝙͣ finiet̉. Cum aūt eſſet in pur gatorio ſuo. tanta caritateᵇ adhuc tunc arſit ad me ſtella iſta ⁊ ego ad eaꝫ. ꝙ ip̄a doloris vehementiaꝫ corꝑis reputauit ſe uiſſimam. Cuius leticia in tribulatiōe incepit. et ad perpetuū gaudiū excreuit Quod dyabolus cernes et in ea aliqͥd iuris ſui inuenire volens. propter dilec tionem ꝙͣ illa anima ad me habuit liben ter alias animas propter eam dimiſiſſet B Alia etiam anima mōſtrabat̉ tibi. quā dyabolus nouem iuribus poſſidet Cuius iudicium quia oſtendi tibi prius Ideo eius nūc ſuppliciū oſtēdere volo ſicut corā deo omnia in vno puncto fue runt. que tamen corporaliter abſqꝫ pro lixitate non poſſunt preferri nec audiri Anima ergo illius cuꝫ ꝑueniſſet ad ſup pliciū. ſtatim ſeptē demōēs occurrerūt ei ante principem ſuū dicētes Hec anīa noſtri iuris eſt. Primo demon ſuꝑbie di cebat. Ip̄a eſt mea. quia nullum reputa uit ſibi ſimilem. et ſuper omnes eſſe vo lebat ſicut ego Secūdus ſcilicet demo cupiditatis ait. Ipſa nunꝙͣ impleri et ſa tiari potuit. ſicut nec ego. et ideo mea eſt. Tercius ſcilicet demon in obedien tie dicebat. Ipſa aſtricta erat ad obedi entiam et diſciplinam. ſed in omnibus fuit inobediens deo et obediens carni. ideo mea eſt. Quartus ſcilicet demon gule ait Ip̄a temporibus illicitis come dendo et bibendo prout ego ei ſuaſi ex ceſſit. ⁊ nichil abſtinētie habere voluit. ideo mea eſt. Quintus ſcilicet demon vane glorie dixit. Ipſa cantauit pro va Sextus. Liber. na gloria et vano nomine. ⁊ cum aliquā tulum deprimebatur vox eius et attedia batur. tunc ego eleuabam eam ad altio ra. et occurrens gaudenter iuui eum. G Sextus demon ſcilicet proprieta tis dicebat. Ipſe debuit eſſe pauper in mundo et nichil proprium habere. ſed ip̄e ecōtra quaſi formica. que habere po terat congregabat et irrequiſito prela to ſuo illa poſſedit et ideo mea eſt Sep timus demon. ſcilicet religionis contēp tus dicebat. Ip̄e ex regulari diſciplina obligabatur ad ſeruandum in omnibus actibus ſuis cōſtituta tempora. ſed ecō tra quia omnia habuit inordinata. Bi bebat enim et comedebat quando vole bat. dormiebat et vigilabat et loqueba tur quando ſibi placebat. ⁊ omnia abſqꝫ regulari diſciplina agebat. et ideo mea eſt. Tunc princeps demonum quaſi per exemplum demonſtrando dicebat Tu ſpiritus ſuperbie quia tu poſſediſti eum extra et intra. ideo ingredere in eum et conſtringe ſic diſtricte. quemadmoduꝫ ſpiritualia ſi poſſibile eſſet ꝙ haberent membra et adhererent corporalibus. et comprime ſic horribiliter vt cerebrū exe at cum oculis. et medulla de compagi bus. et omnia membra diſſoluant̉. C ¶ Ad ſcd̓m id eſt ad ſpiritum cupidita tis ait. Tu poſſediſti eum ad voluntatē tuam et nūꝙͣ ſatiabatur. Ideo intra in eū ardore veneno peiori. et plumbo fer uentiori. et inflamma eum ſic miſerabili ter. vt ſicut vinū per ſummitateꝫ vitrei vaſis quod hꝫ multas fiſtulas ingrediēs omnia loca occupat ⁊ replet Sic arcor tuus venenatus et plumbeus ingredia tur in omnia membra eius. et ardeat in eis ſine fine. Ad tercium autem id eſt ad ſpiritum inobedientie ait. Tu poſſe diſti eum ad omīa profeſſioni ſue contra ria. ⁊ obediuit tibi magis ꝙͣ deo ſuo Ideo intra in eum quaſi gladius acutiſſimus. et ſic feruenter cohereas ei quaſi gladiꝰ qui infixus eſſet cordi. qui nec per partē ſuperiorem. nec per inferiorem exiret. ſed immobiliter permanens intolerabi liter cruciaret. Ad quartū id eſt ad ſpi ritum gule ait. Tibi conſenſit ad omnē intemperantiam. Ideo cōminue eū den tibus tuis et diſcerpe cor eius. vt cuili bet ſpirituum iam enumeratorū. ſcilicet ſuperbie et cupiditatis. inobedientie et gule. vnam partem cordis ſui ſic poſſide at et poſſidendo ſic cruciet. vt ſemꝑ cō minuatur et nunꝙͣ conſumetur. E ¶ Ad quintum id eſt ad ſpiritum vane glorie ait. Intra in eū et nunꝙͣ ſinas eū haberę requiem. pro cantu ſuo nunꝙͣ ꝓ cedat niſi ve de ore ſuo Omne gaudiuꝫ et delectatio quam in mūdo querebat. vertetur ſibi in fletum et miſeriam ſem piternā. Ad ſextum autem id eſt ad ſpi ritum proprietatis ait. Intra in eum et vexa eum cum amaritudine. et fac eum carere omībus delectabilibus que deſi derabat. et pro eis confuſionē inenarra bilem ⁊ damnationē indicibilem ⁊ pudo rem perpetuum habebit. Ad ſeptimum autem id eſt ad ſpirituꝫ contemptus re ligionis ait Quia omīa tempora ſua inor dinata habuit. Ideo vnum tempus ad ueniet ei quod nunꝙͣ termīabitur. in qͦ frigus ⁊ ardorem patietur ſine fine Tūc mox in ip̄o momēto ante principē demo niorū. duo ſpiritus apparuerunt dicen tes. Etiā nos in hac anīa habemus par tem. ⁊ primus dixit Ip̄e fuit ſacercos et nō vt ſacerdos vixit. ideo ꝑs mea in ea eſt Scd̓us demon ait Ip̄e habuit quod dam fundamentum in capite ſuo in quo corona glorie ſtare debuiſſet. et hanc nō habuit. ideo mea eſt Reſpōdit princeps Pro honorifico noīe ſacerdotis. mutet ſibi nomē et vocet̉ ſathan. Pro corona glorie quam cōtempſit habere. ponatur ibi maledictionis obprobrium. ⁊ deiec tio ſempiterna. ¶ Deinde loque batur dominus ad ſponſaꝫ. Ecce ſponſa mea qualis remuneratio et ꝙͣ diſſimilis Ambe iſte anime vnius fuerunt pro Sextus. Liber. feſſiōis. ſed in remūeratōne nimis mul tum inequales. Nunquid ſcis tu quare. iſta oſtendo tibi? Certe vt boni roborē tur. et vt mali ſcientes iudicium ſuum a malis reſipiſcāt. Uere dico tibi ꝙ homi nes illius profeſſionis. multū auerterūt ſe a me Sicut per exemplum poteris in telligere Ego ſuꝫ ſimilis patrifamilias. qui aſſumpſit ſibi operarios. quibus cō miſit foſſorium ad fodienduꝫ terram. et ſcopam ad eijcienduꝫ eam de foſſis. vas ad portandū Tandem ip̄i operarij con temnentes preceptum domī. reportaue runt illa vtenſilia domino ſuo. et dixerūt Foſſorium minus acutuꝫ eſt. et terra ſa tis arida. et non ſufficimus laborare in ea. Scopa nimis tenuis eſt. et non va let continere terram Uas nimis graue eſt. ideo nobis ad portandum nimis one roſum eſt G Sic faciunt iſti profeſſo res michi. Ego nāqꝫ cōmiſi eis quaſi la boratoribus foſſorium. id eſt dedi auto ritatē predicandi verba mea. et poteſta teꝫ fodiendi corda terrena timore meo Sed hoc foſſorium nunc deijciunt et aſ ſumunt nouū. quia verba mea et inſtitu tionem meam vertunt ad allęuiationeꝫ corporis. vt placeat homībus ⁊ creſcāt in diuitijs. dicentes corda hominū nūc dura ſunt. et verba domini minus acu ta ſunt ad excitandū deuotionem. ⁊ ideo placabilia ꝓponūt hominibus. Iuſticiā meam occultāt. peccatū increpare diſſi mulāt. ex quibꝰ fiducialiter faciūt audi tores in peccatis quieſcere. et de factis ſuis remiſſe penitere. Secundo cōmiſi eis ſcopam qua eijcerent terraꝫ de foſſa. id eſt vt humilitatem et paupertateꝫ di ligerent Sed hec eſt eis nunc nimis te nuis. dicunt enim. Si nichil habere vo luerimus vnde tūc viuemus? Si ex to to abiecti fuerimus a quibus tunc colli gemur? Sic ergo falſa fiducia decepti tanto nunc alios in ſuperbia excedunt. quauto pre alijs deberent eſſe humilio res. E Ego etiam dedi eis quaſi vas ad deportandū terram. id eſt vt ha berent abſtinentiaꝫ delectabiliū corpo ris. Sed hoc ad pedes meos proiecerūt dicentes. Si in tali labore ſicut patres vixerunt volumus viuere deficiemus. et in tali abſtinētia omīno cōtemnemur Si in tali deſtrictione non preualemꝰ Sic igitur omnia religionis et ꝓfeſſio nis bona ſunt eis grauia. et illa que eis placent faciunt. ¶ Quid autem ego fa cturus ſum. cuius inſtrumenta proijciū tur. et labor recuſator Utiqꝫ dicam eis Uiuite ſcd̓m voluntatē veſtraꝫ et labo rate laborem veſtruꝫ propriū. et reperie tis fructum veſtrū. habēte honoreꝫ mū di pro honorē eterno. diuicias mundi ⁊ amiciciam eius pro eternis. voluptateꝫ mūdi pro dulcedine que nunꝙͣ termina tur. ¶ Ego iuro in veritate mea. ꝙ ſi non feciſſem propter duo bona propter que ſuſtineo eos. non vna domus eoruꝫ ſtaret erecta. Primū eſt matris mee ora tio q̄ cū patrono eorū inceſſanter orat Scd̓m eſt iuſticia mea. quia ꝙͣuis prop ter maliciam eorū non teneor eis aliquā miſericordiā facere Attamē propter do na offerentiū que placent michi. patior eos Ip̄i em̄ ſunt quaſi inſtrumēta qͥbus alij proficiūt. Ex eorū nēpe predicatiōe et cantū. qn̄qꝫ alij creſcūt ad deuotionē. et ad occaſionē bn̄ ꝓficiendi. ſed ſeip̄os in ꝓfundū deijciunt. qꝛ ſeruiūt quaſi ſer ui ad lucrū nō eternitatis. Uere ſerui ſunt. ⁊ pauciſſimi inueniuntur alij ⁊ tam pauci. ꝙ vix vnus reperitur in centuꝫ. ¶ Declaratio. ¶ Apparuit anima induta ſcapulari. ⁊ mirabiler in omnibꝰ mēbris deformata Tūc xp̄ūs dixit Qui dā populus erat audiēs filios iſrael vbi qꝫ habere victoriā. timenſqꝫ ſubijci ip̄is mīſit legatos ſuos hn̄tes antiqͦs calceos in pedibꝰ ⁊ panē veteratuꝫ in peris. vt mētiendo ſimularēt ſe eē de remotiſſimis ꝑtibꝰ Quapropter cognita veritate re dacti ſunt in perpetuam ſeruituteꝫ Sic multi religioſi ſimulātes quod nō ſunt Sextus. Liber. et ſeruientes mundo ſub habitu religio nis. excluduntur ab illa eterna heredi tate. De talibus eſt iſte. cuius animam dyabolus nouem iuribus poſſidet. Pri mum eſt quia ſuperbiendo prefert ſe ce teris. oſtendendo ſe profeſſorem virtutū cum ſit vicijs plenus. Scd̓m eſt quia de ſiderat illa que videt. neceſſarijs nō cō tentꝰ Terciū eſt qꝛ in hijs obedit q̄ eū de lectāt. ea vero q̄ nō delectāt aut facit in uitꝰ. aut q̄rit occaſionē fugiendi. Quar tū eſt qꝛ delectatur in intemperantia ſocius illorum de quibus dicitur. quoꝝ deus venter eſt. Quintuꝫ eſt. quia que rit laudari ab hominibus et non a deo. Ideo predicat ſublimia. cantat altiſona ſingularia operatur. Sextum eſt. quia gloriatur in ſuperfluis ⁊ habitu peregri no. cuius proprium deberet eſſe ip̄a vera pauꝑtas. E Septimū eſt quia nul la ſeruat tempora. ſed regit ſe ſcd̓m flatū carnis ſue. Octauum eſt qꝛ impudice ⁊ frontoſe accedit ad altare meuꝫ. ſancti ficans ⁊ abſoluens alios. ip̄e vinculo di gnus et reprehenſione. Nonum eſt quia indigne portat ſignū glorie ī capite ſuo. confederatꝰ hoſti meo. Ideo niſi ſe emē dauerit. ꝓpinabitur ſibi de iuſticia mea. Reſpondit illa O domine mi Ip̄e dicit miſſas et predicat. et predicatio eius ſa pit multis. Nunquid poteſt eſſe niſi a ſpi ritu tuo. Cui deus. Eſt inquit de ſpiri tu meo. ſed quando ip̄e nō ea caritate nec intentione predicat qua verus pre dicator predicare debet Nec ſequit̉ effe ctū predicationis. tūc ſpiritus neꝙͣ ope ratur in eo. quia maſticat ſtramen et ſu git caudam ſerpentis. queritqꝫ flores pe rituros. Tunc ait illa O domine non intelligo quod dicitur. Ideo domine mi dignare exponere quid ſignificat. Cui dominus. Ipſe inquit tūc maſticat ſtra men. quando non ſapit eī ille panis eter nus. qn̄ nō intrat in cor diuina ſapientia que dicit venite ad me humiles ⁊ ego re ficiam vos. Tunc vero ſugit caudā ſerpentis. quando non ſapit ei potus diui ne intelligentie ſed prudentia dyaboli que dicit comedite et aperientur oculi veſtri Tunc quoqꝫ flores querit peritu ros. quando nō curat fructum eterne dulcedinis. ſed cōtinue habet in ore ver ba mundi ⁊ verba carnis. Xpūs reuelat ſponſe. qualiter propter tria bona que erant in cordibus vacuis et mundiſſimis apoſto lorum miſſus fuit in eos tripliciter ſpūs ſanctus. et qualiter in homībus plenis cupiditate luxuria et ſuperbia nō ingre ditur ſpirituſſanctus Et ꝙ xp̄ūs primo vult vinum ſuū id eſt verba ſua iſtius li bri propinari amicis ſuis qui ea publica bunt alijs poſtea. ¶ Capitulum. xxxvj. Go qui loquor tecum ſum ille qui tali die ſicut hodie. miſi in apoſtolos meos ſpi ritumſanctū meū Qui venit ad eos tri pliciter A Primo quaſi torrēs Se cundo quaſi ignis Tercio in ſpecie lin guarum. Uenit autē ad eos ianuis clau ſis. quia ſoli erant ⁊ quia tria bona habe bant Primo enim habebant omnē volū tatem tenēndi caſtitatē. et continenter in omnibus viuere. Secundo habebāt humilitatem precipuam Tercio totum deſiderium ad deum. quia nichil niſi ip̄m deſiderabāt. Iſti erāt quaſi tria vaſa mū da ſed vacua. Propterea venit ſpūſſan ctus et repleuit eos. Uenit auteꝫ quaſi torrens. quia omēs artus ⁊ oīa membra eorū. delectatione diuina et conſolatiōe repleuit. Uenit quaſi ignis. quia feruo re diuini amoris ſic incendit corda eoꝝ. vt nichil diligerent niſi deum. nichil time rent niſi eū Tercio vēit in ſpecie lingua rū. quia ſicut lingua intus eſt in ore nec tamen nocet ori. ſed magis ad loquen dū proficit Sic ſpirituſſanctus intus in anīa eoruꝫ erat. qui eos nichil deſidera re faciebat niſi me. qui etiā eos ſapiētia Sextus. Liber. piuina loquaces fecit Cuius virtute tā ꝙͣ officio lingue omnem veritatē loque hantur. B Ergo quia iſta vaſa va cua erant propter deſiderium. dignum fuit vt veniret ad eos ſpirituſſanctus Non em̄ ingredi poteſt ad eos qͥ imple ti ſunt ⁊ pleni Qui aūt impleti ſunt. niſi illi qui omni peccato et ſpurcicia pleni ſunt? Ipſi enim ſunt quaſi tria vaſa peſſi ma. Primū eſt plenum quaſi fetidiſſimo ſter core hominū. quod propter peſſimū fetorem nullus poteſt odorare. Secun dum eſt plenn̄ quaſi viliſſimo ſpermate. quod nullus propter amaritudinē guſta re poteſt. Tercium eſt plenū quaſi cor ruptiſſimo ſanguine et ſanie. que nullus poteſt videre propter abhomīationem. Sic mali pleni ſunt mūdi ambitione et cupiditate. que fetent in conſpectu meo et ſanctoꝝ meorū. deterius ꝙͣ ſtercus ho minū. Quid ſunt oīa tꝑalia niſi ſtercꝰ? Hoc peſſimo ſtercore cito perituro mi ſeri delectantur. In ſcd̓o vaſe eſt nimia luxuria et incōtinentia in omībus operi bus. hec auteꝫ amara eſt michi ad guſtā dum quaſi ſperma. Nō em̄ potero ſuſti nere tales. ⁊ minꝰ ꝑ grām meā ingredi ad eos. Qūo em̄ ego v̓a mūdicia ad tā immūdos ingrediar? Qūo e go ignis ip ſe vere dilectiōis inffāmarē eos. qͦs tam prauꝰ ignis luxurie inflāmat. Terciū eſt ſuꝑbia ⁊ arrogantia eoꝝ Ip̄a quippe eſt quaſi ſanguis corruptus ⁊ ſanies. Ipſa eſt que hominē in bonis corrūpit intus et exterius. aufert grām datam a deo. et reddit hominē abhomīabilē deo et proxi mo Qui aūt ſic impletus fuerit. grā ſpi rituſſancti impleri nō poterit G Ego aūt ſum quaſi hō habens vinum venale Qui cum propinare voluerit. dat p̄mo amicis ſuis et familiaribꝰ ad guſtandū. deinde preconis voce mittit ſuos clamā tes. guſtauimꝰ vinū quia bonū eſt Om nes ergo qͥ volūt accedant Sic ego ha beo vinū optimū. id eſt dulcedinem illā que ineffabilis eſt. hanc ego quibuſdaꝫ familiaribꝰ meis propinaui. auditis ver bis meis que de ore meo procedunt In ter iſtos proclamatores qui vinū guſta bant erat iſte qui venit ad me hodīe. ha bēs quaſi tria receptacula implēda. Ue nit em̄ habēs volūtatem continendi ſe ab omī vanitate. voluntatē ad omnē hu militatē. deſideriū ad om̄e qd̓ michi pla citū eſt. ꝓpterea impleui vaſa ſua hodie Primo nāqꝫ fiet ſapientia ſpūaliū lucidi or ad intelligendū. ⁊ aptior ad ruminan dū ꝙͣ prius Scd̓o impleui eum caritate mea. qua feruentior fiet ꝙͣ prius ad om̄e bonum Tercio dedi ei timorē diſcretio rem. vt ſcilicet nichil timeat niſi me et qͣ michi placita ſunt. Ergo vt etiam alijs clamare ſciat dulcedine vini mei. audiat verba mea que locutus ſuꝫ et que ſcrip ta ſūt. vt audita caritate mea ⁊ iuſticia. tanto fiat in clamādo ſolicitior. qͦ diligē tius vini dulcedinem guſtat D De claratio. Hic frater dn̄am Birgittam ad ſanctū iacobū ſequebat̉. qui in ſpū vi dit dominā Birgittam quaſi ſeptē coro nis coronatam. Uiditqꝫ ſolē totū deni gratum. qui miratus audiuit vocē clare dicentē. Sol iſte obſcuratus ſignificat principeꝫ terre veſtre. qui ſicut ſol fulſe rat erit deſpectiſſimus per obprobrium hominū. mulier qꝫ iſta quā cernis habe bit ſpicā ſeptiformis gratie dei. quā ſigni ficant ſepteꝫ corone quas vidiſti. ⁊ hoc erit tibi ſignum ꝙ tu ſanaberis ab infir mitate iſta. et reuerteris ad tuos. et ele uaberis ad altiorē gradum Qui rediēs factus eſt abbas proficiens de virtute in virtutem Uerba virgīs ad ſpō ſam. qualiter ipſa virgo a quadruplici genere hominum ſalutatur ſcilicet a ve ris amicis ſuis ex caritate et ab alijs ex timore pene. a reliqͥs vt ditēt̓. Ab alijs v̓o ypocritis ex p̄ſumptiōe venie. prima duo genera remūerant̉ ſpūaliter. terciū temꝑaliter. quartum abhominabile eſt. Sextus. Liber. ¶ Capitulum. xxxvij Aria loquitur Quatuor ge nera hominū ſunt qui me ſa lutāt ¶ Primi ſunt. qui om nem voluntatē ſuam ⁊ cōſcientiam ſuā relinquūt in manus meas. ⁊ quidqͥd fa ciunt totū faciunt pro honore meo. ho ruꝫ ſalutatio eſt michi qͣſi potus ſuauiſſi mus et delectabilis. ¶ Scd̓i ſunt qui ti ment penā ⁊ ex timore abſtinēt ſe a pec cato. hijs ego do ſi in laude mea ꝑſeuera uerint diminutionē praui timoris. ⁊ aug mentationē vere caritatis et ſcientiaꝫ. qua diſcant rationabiliter ⁊ ſapient̓ deū diligere ¶ Tercij ſunt qͥ ſatis in ſublimi eleuant laudem meā. ſed nulla alia intē tione et affectu. niſi vt honor temꝑalis et vtilitas tranſitoria eis accreſcat. Et ideo ſicut dn̄s cui aliquod donū mittit̉. et ipſe remittit donanti equipollens ali quid Sic ego quia ip̄i temꝑalia petunt. nec aliquid carius deſiderant. propte rea do eis qd̓ volunt et remunero eos in preſenti. ¶ Quarti ſunt qui ſimulant ſe eſſe bonos. et tamē peccatū habēt in delectatiōe peccant em̄ occulte cū poſ ſunt. Ne videantur ab homībus cogitā tes ſic ſecū Ip̄a em̄ virgo maria pia ē. et mox vt inuocata fuerit impetrat ve niam. Horum clamor ſic placet michi. ſi cut vas quod exterius ē deargentatū ⁊ intus plenū fetidiſſimo ſtercore. qd̓ nul lus poteſt odorare Tales ſunt quidam per peſſimā voluntatem peccati. Fpūs dicit ſponſe. ꝙ duo ſunt ſpūs. ſcꝫ bonus et malus ſigna aūt ſpirituſſancti ſunt dulcedo mētis et gloria. et ſigna mali ſpiritus ſunt anxie tas et inquietudo mentis procedens ex cupiditate vel ira. ¶ Capitulum. xxxviij. Ilius loquitur ſponſe dicēs. Spūs bonꝰ eſt in corde hoīs qͥd eſt ſpūs bonꝰ niſi deus. qͥd eſt deus niſi gloria ⁊ dulcedo ſanctoruꝫ? Ipſe deꝰ eſt in eis ⁊ ip̄i in eo. ⁊ tūc om̄e bonū hn̄t cuꝫ habēt deū. ſine quo nichil ē bonū. Ideo qͥ hn̄t ſpm̄ dei. habēt ⁊ deū et omnē militiā celi ⁊ om̄e bonū. Similt̓ et quicūqꝫ habent ſpm̄ maluꝫ in ſe. habēt om̄e malū in ſe. Quid em̄ ē ſpūs malus niſi dyabolus? Quid v̓o dyabolus niſi pena ⁊ om̄e maluꝫ? Ergo qͥ habet dya bolū hꝫ in ſe penam ⁊ omē malū. Sicut aūt bonus hō nō ſentit vn̄ vel qūo ſpūs ſancti dulcedo ingerit ſe menti eius. nec ꝑfecte eā in pn̄ti guſtare pōt. licꝫ guſtat ꝑteꝫ Sic hō malus cū anguſtiat̉ cupidi tate Cū anelat ad ambitionē. cū morde tur ira. aut inquinat̉ luxuria et ceteris alijs vicijs. pena dyaboli eſt et indiciuꝫ eterne inqͥetudīs. licꝫ in pn̄ti vt ē ꝑpēdi nō poſſit. ve hijs qͥ huic ſpūi adherent Uidebat ſponſa demo nem producentem in diuino iudicio ſep tem libros ꝯtra quandā animā cuiuſdaꝫ militis defuncti. ſed angelus bonꝰ ꝓdux it pro ea vnū libꝝ. q̄ anīa nō damnabat̉ eternaliter. quia demone ignorāte peni tuit in fine in cogitatū intrinſecus Con demnat̉ tn̄ propter peccata ad. ix. penas ſuſtinendas in purgatorio vſqꝫ ad diem iudicij. quia tamdiu deſiderauerat in cor pore viuere ſed reuelantur a xp̄o tria re media ꝓpter q̄ poſſit an̄ liberari ⁊ remit tunt̉ ei ſtatim tres de p̄dictis penis p̄ci bus virginis ⁊ ſanctoꝝ Supplicatio v̓o angeli boni ꝓ ea nō ſtatim exaudit̉. ſed differēdo ad tp̄us ponit eam xp̄ūs in deli berationē. ¶ Capitulum. xxxix Emō quidā apꝑuit in diuino iudicio. qͥ tenebat qͣndaꝫ aīaꝫ A cuiuſdā defūcti tremulā. ī mo dū cordis treml̓i A Qui demō tūc dix it ad iudicē Ecce preda Angelus em̄ tu us ⁊ ego ſequebamur aīaꝫ iſtā a pͥncipio ſuo vſqꝫ ad finē. ſed ip̄e ad cuſtodiendū ego aūt ad nocendum. ⁊ ambo venaba mur eā quaſi venatores. Sed tamē ipſa in fine incidit in manus meas Ad quaꝫ Sextus. Liber. ſucrandum michi. ego ita cupidus ſum et impetuoſus. quēadmodum torrēs ca dēs deorſū. cui nichil reſiſtit niſi quoddā retentaculuꝫ hoc eſt iuſticia tua. que qꝛ nondū probata eſt ꝯtra animā iſtā. Ideo adhuc nondū ſecure poſſideo eaꝫ. Ego etiam deſidero eā tam feruenter quēad modū anīal cōſumptū inedia qd̓ p̄ fame comedit etiā membra ſua Ergo quia iu ſtijs iudex es iudica ſuꝑ eam iuſtū iudi ciū Reſpondit iudex. Quare magis in cidit in manus tuas. ⁊ cur tu ꝓpinquior ei fuiſti ꝙͣ angelus meꝰ? Rn̄dit demon qꝛ peccata ſua plura fuerūt ꝙͣ opera bo na. Rūdit iudex oſtende qualia. B Re ſpondit demon Ego habeo vnū librum plenū peccatis ſuis. Et iudex quale ē no men huius libri. Reſpondit demon. huiꝰ nomē eſt inobedientia. in quo libro ſunt ſeptē libri. et quilibet hꝫ tres columnas Quelibet aūt colūna habet pluſꝙͣ mille verba ſed nulla minꝰ ꝙͣ mille. quedā ve ro multo plura. Reſpondit iudex. dic no mīa iſtoꝝ librorū. quia licꝫ ego oīa ſcio tamē vt alijs innoteſcat volūtas tua et bonitas mea. volo vt loquaris. Rn̄dit demon. nomē primi libri eſt ſuꝑbia. et in hoc ſunt tres columne Prima eſt ſuper bia ſpūalis in conſcientia ſua. quia ſuper biebat de bona vita ꝙͣ credebat ſe habe re alijs meliorē Superbiebat etiaꝫ de in telligentia ſua et conſcientia ſapientiori alijs Scd̓a colūna erat. quia ſuperbie bat de bōis ſibi datis. ⁊ de famulis ⁊ ve ſtibus et de alijs rebus. Tercia erat ꝙ ſuperbiebat in pulcritudine membroruꝫ et de propagine nobili. ⁊ in operibus ſu is. et in hijs tribus columnis erant infi nita verba. prout tibi melius cognitum eſt. ¶ Scd̓us liber erat cupiditas lua. hec autē habebat tres colūnas Pri ma erat ſpiritualis. qꝛ cogitauit peccata ſua non eſſe ita grauia ſicut dicebatur et indigne deſiderauit celeſte regnum. quod nō debetur alicui niſi perfecte mū do. Secundo quia plus deſiderauit in mundo ꝙͣ neceſſe erat. et voluntas ſua fuit ad hoc ſolum vt extolleret nomen ſuum et progeniem. ad hoc vt heredes ſuos non ad honorem tuū. ſed ad hono rem mūdi nutriret et magnificaret eos Tercia columna fuit. ꝙ cupiebat hono rem mundi et ſuper alios eſſe. et in hijs prout tibi melius cognitum eſt innume rabilia ſunt verba. quibus requirebat fauorem et beniuolentiam. quibus etiā temporalia ſibi acquirebat. Tercius li ber eſt inuidia. hic habꝫ tres columnas Prima fuit in mente. qua inuidebat eis occulte qui plus habebāt. ⁊ magis pro ſperabantur ꝙͣ ipſe. Secunda ꝙ rece pit ex inuidia res eorū qui minus habe bant ꝙͣ ip̄e. et magis indigebant. Ter cia ꝙ ex inuidia nocuit proximo occulta per ſua conſulia. et etiam publice tam v̓ bo ꝙͣ facto. tam ꝑ ſe ꝙͣ per ſuos. ⁊ etiam alios ad ſimilia incitauit. D Quar tus liber eſt auaricia. in qua erant tres columne. Prima erat auaricia in men te. quia nolit alijs dicere de hijs que ſcie bat. vnde alij recipiſſent conſolationeꝫ et profectum. cogitans ſic ſecum. Que michi inde vtilitas. ſi tali vel tali dede ro hoc conſilium? Que michi remune. ratio. ſi ei in illo conſilio vel verbo pro fuero. et ſic indigens afflictus recede bat ab eo. non edificatus vl̓ inſtructus Cum bene potuiſſet ab eo ſi voluntas affuiſſet edificari. Secunda columna erat. ꝙ cum pacificare poterat diſcordā tes. noluit hoc facere. Cum etiam po terat conſolari turbatos non curauit. Tercia columna erat auaricia in bonis ſuis. eo ꝙ ſi vnum denarium dare debe bat pro nomine tuo anxiabatur et gra uabatur. et pro honore mundi libenter daret centum In hijs autem columni ſunt infinita verba prout melius tibi cō ſtat. Omīa em̄ ſcis et nichil a te occul tari poteſt. ſed ideo me compellis loqui ex tua potentia. quia alijs prodeſſe vis E ¶ Quintus liber eſt Accidia. Liber. Sextus. et iſta habet tres columnas Primo ꝙ in opere accidioſus erat ad operandū bo na opera ad honorem tuū. id eſt ad man data tua Naꝫ pro quiete corꝑis ſui ami ſit tempus ſuū. Corporis em̄ ſui vtilitas et voluptas erant ſibi cariſſima. Scd̓o accidioſus erat in cogitatione. qn̄ enim ſpūs tuus bonus immiſit cordi eius con pūctionē. vel aliquā ſpūalem intelligen tiā nimis ſibi longū videbat̉. et ſubtrax it mente ſuam a cogitatiōe ſpūali. ⁊ om ne gaudiū mūdi videbat̉ ſibi delectabile et ſuaue. Tercio erat accidioſus in ore. id eſt in orando ⁊ in loquendo que vtili tas aliorū et honoris tui erāt. feruēs au tem erat ad ſcurrilia verba. quāta autē verba iſte columne habebant et ꝙͣ innu merabilia ſunt. tibi ſoli cognitum eſt ¶ Sextus liber erat ira. hic habebat etiam tres columnas Prima ꝙ iraſceba tur proximo ſuo de illis rebꝰ. que ſibi nō erant vtiles. Scd̓a colūna erat ꝙ leſit ꝓximū in oꝑe ex ira ſua. qn̄qꝫ etiā in ira alienādo ſua. Tercia ꝙ ex ira turbabat proximū E Septimus liber erat vo luptas ſua. que etiā habebat tres colum nas Prima erat ꝙ indebite ⁊ inordina te eftundebat ſemen ſuū. Nam licet cō iugatus erat et ab aliarū mulierū macu la ſe gregatus. tamē ꝑ amplexus et v̓ba inepta et etiā per geſtus impudicos. ef fundebat ſemen ſuum modo indebito Scd̓a colūna erat ꝙ nimis procax erat in verbis Inducebat em̄ nō ſoluꝫ vxo rem ſuā in maiorē ardorē librdinis. ymo etiam alios ad audiendū ⁊ cogitanduꝫ ſcurrilia. ml̓tocies ꝑ verba ſua attraxit Tercia columna erat. ꝙ nimis delicate nutriebat corpus ſuū. preparādo ſibi lau tiora et plura fercula. ad delectationeꝫ maiorem corꝑis. et ad laudē hominum vt vocaret̉ magnus. plus aūt ꝙͣ mille v̓ ba ſunt in iſtis columnis. ſedēdo in men ſa longiori temꝑe ꝙͣ debebat. non atten dens tempus ſibi datū. loquendo inepti us. recipiendo plus ꝙͣ natura volebat. Ecce o iudex liber meus totus comple tus eſt. adiudica ergo michi hāc animaꝫ G Tunc autē ſilente iudice mater mi ſericordīe appropinquās. que videbat̉ q̄ ſi remotius ſtare dixit. fili mi. Ego vo lo diſputare de iuſticia cū dyabolo iſto Cui reſpondit filius Cariſſima mater quādo demoni nō negatur iuſticia. qūo tibi poſſit negari que es mater mea ⁊ do mina angeloꝝ? Tu etiā oīa potes ⁊ om nia ſcis in me. ſed ideo loqueris vt alijs innoteſcat dilectio mea. Tūc mater lo quebat̉ ad dyaboluꝫ. Precipio tibi dya bole. ꝙ reſpondeas michi ad tria q̄ que ro a te. ſed licet inuitus feceris. ex iuſti cia tamen teneris qꝛ domīa tua ſuꝫ. Aic michi Nūquid tu ſcis om̄s cogitatiōes hominis? Dyabolus aūt reſpōdit. Nō niſi illas ſolūmodo qͣs ex exteriori oꝑa tione homīs. et ex diſpoſitione eius per pendere poſſum. et illas quas ego ꝑſo naliter immitto cordi eius. qꝛ licet ego perdidi dignitatē meā. tamen ex ſubtili tate nature mee adhuc remāſit michi ſa pientia tanta. ꝙ ex diſpoſitiōe hoīs intel ligere poſſū ſtatū mētis. ſed bonas cog tationes homīs cognoſcere nō poſſum. Dixit aūt tunc pia v̓go ſcd̓o ad dyabo lum. Dic michi dyabole licet inuitus. qͣ eſt illa res que pōt delere ſcripturā de li bro tuo? Rndit dyabolus Nichil eā de lere pōt niſi vnū. hoc eſt diuina caritas Quicūqꝫ em̄ eā obtinuerit in corde quā tūcunqꝫ peccator ſit. ſtatim delet̉ qd̓ de illo ſcriptum erat in libro meo. Ee Dixit etiam v̓go tercio Dic michi dya bole Nūquid aliquis eſt tam immūdus peccator et tā auerſus a filio meo. ꝙ nō poſſit redire ad veniā. ꝙͣdiu viuit ī mū do? Reſpōdit dyabolus. Nullus eſt ta peccator. ꝙ nō poſſit reuerti ꝙͣdiu uiuit ſi voluerit. Quādo em̄ quis quantūcun qꝫ peccator mutat ſuā voluntateꝫ malā in bonā. et cōceperit diuinā caritate. et in hac ſtabilis ſtare voluerit. non omēs demones eum tenere poſſunt. Tūc iſtis Sextus. Liber. auditis mater miſericordie ait ad circū ſtantes. hec anima in fine vite ſue ꝯuer rit ſe ad me et dixit. Tu mater mīe es ⁊ miſeratrix miſeroꝝ. Ego indignus ſum rogare filiū tuū. quia peccata mea gra uia ſunt et multa nimis. et ego multū ꝓ uocaui eū ad irā. diligēdo magis volup tatē meā et mundū. ꝙͣ deū creatorē meū Ideo rogo te miſerere mei. quia tu nul li petenti te negas mīam. Et ideo ego cō uerto me ad te ⁊ promitto tibi. ꝙ ſi vix ero volo emendare me. ⁊ voluntatē me am ad filiū tuū cōuertere. ⁊ nichil aliud ad niſi ip̄m diligere. Sed ſuꝑ omnia do leo ⁊ ingemiſco. ꝙ nichil boni feci ad ho norem filij tui creatoris mei. Ideo te ro go pijſſima dn̄a miſerere mei. qꝛ ad nul lū niſi ad te habeo fugere. Talibus ver bis et tali cogitationē. venit in fine iſta anima ad me. nunqͥd nō eam audire de bebam? Quis em̄ ſi toto corde et tota emendationis voluntate aliū rogat. nō exaudiri meretur? Quanto magis ego clamātes audire debeo que ſum mater miſericordie. C Reſpondit dyabo lus. de tali volūtate ego nichil ſciui. ſed ſi eſt ſicut dicis proba aꝑta ratione Re ſpondit mater. Indignꝰ es vt tibi reſpō deam. Uerūtamē quia ad alioꝝ ꝓfectū hoc fit qd̓ oſtendi. Ideo reſpondeo tibi Tu miſer dixiſti prius. ꝙ de libro tuo ni chil delere pōt ſcripturā niſi diuina cari tas. Et tunc cōuerſa virgo ad iudicem dixit. Ergo fili mi aperiat librū ſuū dya bolus ⁊ legat. ⁊ videat ſi omīa ibi cōple te ſcripta ſunt. vel ſi aliquid forte deletū eſt Tūc dixit iudex ad dyaboluꝫ. vbi eſt liber tuus? Et dyabolus reſpondit In ventre meo Cui dixit iudex Quis eſt vē ter tuus? Reſpōdit dyabolus memoria mea. Sicut em̄ in ventre eſt oīs immū dicia et omins fetor. ſic in memoria mea eſt omnis malicia ⁊ neqͥcia. que quaſi fe tor peſſimꝰ fetent in cōſpectu tuo. Quā do enim receſſi a te ꝑ ſuꝑbiam meā et a luce tua. Tunc inueni michi omnē mali ciam. ⁊ obtenebrata eſt memoria mea in bonis dei. ⁊ in hac memoria mea eſt ſcrip ta omīs nequicia peccatoꝝ Tunc iudex dixit ad dyabolū. p̄cipio tibi dybole vt videas diligenter ⁊ inqͥras in libro tuo. quid ſcriptū eſt ⁊ qͥd abraſum eſt de pec catis iſtius anime. et dic publice. Reſpō dit dyabolus Ecce video in libro meo. et alia video ſcripta q̄ non cogitaui Ui deo em̄ illa ſepteꝫ eſſe deleta. et nichil re manet in libro meo de eis niſi peripſima R Poſtea iudex ait ad illū bonū ange lū qui aſtabat. Ubi ſunt bona opera iſti us anīe? Qui reſpondit. Domīe omnia ſunt in preſcientia tua et noticia. pn̄tia p̄ terita et futura Omīa ſcimus in te et vi demus. et tu in nobis Nec neceſſe ē no bis tibi loqui. quia omīa ſcis. Sꝫ quia caritatē tuā oſtendere vis. Id eo inſinu as voluntatē tuā qͥbus tibi placet Ego namqꝫ a principio quo anīa iſtiꝰ fuit cū corpore iūcta. fui ſemꝑ cū eo. Ego etiaꝫ ſcripſi vnū librū de bonis ſuis. Si autē li brum iſtū audire volueris in poteſtate tua eſt. Reſpondit iudex Nō poſſum iu dicare niſi auditis priꝰ et cognitis. bōis et malis. Quibꝰ iuſte penſatis. ſicut tūc iuſticia exigit ſcd̓m ea debꝫ iudicari. ſiue ad mortē ſiue ad vitam. Reſpōdit ange lus. Liber meus eſt obedientia ſua qua obediuit tibi. et in hoc ſunt ſeptē colum ne. Prima eſt baptiſmus Scd̓a eſt abſti nentia ſua in ieiunio. et ab illicitis ope ribus et peccatis. et etiaꝫ a voluptate ⁊ temptatione carnis ſue. Tercia colum na erat oratio et ꝓpoſitum bonū qd̓ ad te habuit. Quarta columna erat opera ſua bona in elemoſinis ⁊ alijs operibus miſericordīe. Quīta columna erat ſpes ſua ad te. Sexta erat fides. quā ſicut xp̄i anus tenuit. Septima erat diuina cari tas. T Quibus dictis dixit iteruꝫ iudex ad illum angelū bonū. Ubi ē liber tuus. Ille aūt reſpondit In viſione ⁊ ca ritate tua domine mi. Tūc maria expro brando dixit ad dyabolū. qūo cuſtodiſti y j Sextus. Liber. libruꝫ tuū. et qūo deletū ē ab eo illud qd̓ in eo ſcriptū erat? Tūc dyabolus dixit Ue ve quia decepiſti me. Deinde dixit iudex ad pijſſimā matrē ſuā. Tu vere ra tionabiliter obtinuiſti in hac queſtione ſententiā. ⁊ lucrata es aīam iſtā cū iuſti cia. Deinde dyabolus clamauit Ego ꝑ didi ego victus ſum. ſed dic michi iudex ꝙͣdiu tenebo iſtā anīaꝫ ꝓ peripſimatibꝰ iſtis? Rn̄dit iudex Ego indicabo tibi. li bri em̄ aꝑti ſūt ⁊ lecti Sꝫ dic michi dya bole licet ego oīa ſciaꝫ. Utrū hec aīa dꝫ intrare celū ſcd̓m iuſticiā an̄ nō? Ecce em̄ ꝑmitto te videre ⁊ ſcire modo veri tatē iuſticie Rn̄dit dyabolus Iuſticia ē in te. ꝙ ſiquis deceſſerit ſine mortali pec cato nō intrabit penas inferni. ⁊ quicū cūqꝫ hꝫ diuinā caritatē de iure tenet̉ ha bere celū Ergo qꝛ anīa iſta non deceſſit in mortali peccato ⁊ habuit diuinā cari tatē. digna eſt accepta prius purgatione ſua intrare celū. N Rn̄dit iudex er go quia modo aperui tibi intellectū. et per miſi te videre lumē veritatis et iuſti cie. Dic audientibus quibus michi pla cet. qualis debet eſſe iuſticia iſtius aīe? Rn̄dit dyabolus. vt purgetur taliter ꝙ nō ſit in ea vna macula. quia licet adiu dicata eſt tibi ex iuſticia. tamē adhuc im mūda eſt. nec ꝑuenire pōt ad te niſi per cepta prius purgatiōe Et quia tu iudex queſiuiſti a me Nūc etiā ego quero a te. quomodo purgari et ꝙͣdiu in manibus meis eſſe debeat? Reſpōdit iudex Tibi precipit̉ dyabole vt nō intres in eaꝫ nec abſorbeas eam in te. ſed debes eam pur gare vſqꝫ quo fiet mūda et immaculataꝫ Ip̄a enim ſcd̓m modū culpe patietur pe nam ſuaꝫ. Tripliciter enim peccauit in viſu. tripliciter in auditu. triplicit̓ in ta ctu. Et ideo tripliciter debet puniri in viſu. Primo enim debet videre perſona liter pctā ſua et abhomīationes. Scd̓o debet videre te in malicia tua. et inter ribili deformitate tua. Tercio debet vide re miſerias et penas terribiles aliaꝝ ani marū Similiter affligatur tripliciter in auditū. Prīo nāqꝫ audiet ve horribile. quia audire voluit laudem propriā ⁊ de lectabilia mundi. Secūdo debet audire horribiles clamores demonū ⁊ irriſiōes Tercio audiet obprobria et intolerabi les miſerias. quia audiuit magis et dele ctabilius mundi amorē et fauorē ꝙͣ dei. et quia feruentius ſeruiuit mundo ꝙͣ deo ſuo. Q Tripliciter etiam affligat̉ in tactu. Primo quidē ardeat ardentiſſi mo igne interius et exterius. ita ꝙ non minima macula ſit in ea que nō purget̉ igne Secūdo patiatur frigus maximū quia ardebat cupiditate ſua. et frigidus erat caritate mea. Tercio erit in mani bus demonū. vt non ſit aliqua quantū cunqꝫ minima cogitatio nec minimū v̓ bum quod non purget̉. donec fiet tanq̄ aurum quod in fornace et formella pur gatur. ad voluntatē poſſeſſoris. Tunc iterum ait dyabolus ꝙͣdiu erat iſta ani ma in pena iſta. Reſpondit iudex. ꝙͣdiu voluntas ſua fuit viuere in mundo. Et quia ip̄a talis erat ꝙ libenter vixiſſet in corpore vſqꝫ ad finem mūdi Ideo pena iſta tenetur durare vſqꝫ in finem mundi Hec em̄ eſt iuſticia mea. ꝙ quicunqꝫ ha bet diuinā caritatem ad me. ⁊ omī deſide rio deſiderat me. cupiens eſſe mecuꝫ et ſeparari a mūdo. Iſte talis ſine pena te netur habere celū. quia examīatio pn̄tis vite eſt purgatio ſua. Qui autem timet mortem propter acerbā penā mortis. et propter penā futurā. et vellet ideo lon gius viuere vt emendaret ſe. Iſte tenet habere leuē penam in purgatorio. Qui v̓o voluntatē hꝫ viuere vſqꝫ in diē iudi cu. licet nō peccet mortaliter. ꝓpter vo luntatē tn̄ ꝑpetuā viuēdi quā hꝫ. tenet hr̄e penā ꝑpetuam vſqꝫ ad iudiciū. O Tūc reſpondēs pijſſima mat̓ dixit. Bn̄ dictus ſis tu fili mī pro iuſticia tua q̄ eſt in omni miſericordia. licet enim nos om nia videmus et ſcimus in te, Attamen ad aliorum cognitionē. dic quale reme Setxus. Liber. dium adhiberi debeat quod minuat tam longum tempꝰ pene. et quale ad hoc ꝙ extinguatur taꝫ ſeuus ignis. et quomodo etiam liberari poſſit iſta anima a mani bus demonum? Reſpondit filius Tibi nichil pōt negari qꝛ tu miſericordie mat̓ es. et miſericordiam ⁊ conſolationē om nibus procuras et inquiris. Tria enim ſunt que faciunt minui tam longū tem pus pene. et extingui ignem. et liberari de manibus demonū: Primum eſt. ſi ꝑ aliquem reddant̉ ea que iniuſte ab alijs abſtulit et extorſit. vl̓ reddere iuſte alijs tenebatur. hoc em̄ eſt iuſticia vt taꝫ diu anima purgetur. donec illa que iniuſte per eam oblata ſunt. reſtituant̉ vſqꝫ ad nummū quadranteꝫ. aut per preces ſan ctorum. aut per elemoſinas et oꝑa ami corum. vel per purgationeꝫ ad hoc dig nam, Scd̓m eſt copioſa elemoſina. per hanc enim extinguitur ignis. Tercium eſt corporis mei oblatio in altari ꝓ eo et amicorum meorum preces. Hec autē ſunt tria que liberabunt euꝫ ab illis tri bus penis. Q Reſpondit iterū ma ter miſericordie. Quid ergo valent ſibi nūc opera bona que fecit ꝓ te? Reſpō dit filius. Non ideo queris quia ignoras cum omīa ſcis et vides in me. ſed hoc in quiris vt alijs caritatē meam oſtendas Certe non aliquid minimū verbū. nec etiam minima cogitatio quā ad honoreꝫ meum cogitauit. erit ſibi ſine remunera tione. Quia omnia quecūqꝫ fecit ꝓ me ſunt modo ante ipſum. et in pena ſua in de habet refrigerium. inde ſolatiuꝫ. In de leuiorem ſentit ardorem ꝙͣ aliter per ſentiret. Poſtea iterum loquebatur ma ter ad filiū dicens Quare eſt hoc. ꝙ hec anima ſtat immobilis quaſi que nō mo uet manus nec pedes contra inimicos. et tamen viuit? Reſpondit iudex. Pro pheta ſcripſit de me. ꝙ ego fui qͣſi agnus corā tondente obmuteſcens. Uere ego obmutui coraꝫ inimicis meis. ⁊ propter hoc eſt iuſticia. ꝙ quia anima iſta nō curauit de morte mea et eam pro modico reputauit. Ideo ip̄a eſt modo ex iuſticia quaſi puer nō valens reclamare. in ho micidarum manibus. G Reſpōdit mater. Benedictus ſis tu dulciſſime fi li. qui nichil facis ſine iuſticia. Tu dixiſti prius fili mi. ꝙ amici tui poſſent anime iſti ſuccurrere. et tu bene ſcis ꝙ anima iſta tripliciter ſeruiuit michi. Primo per abſtinentiam. ſcilicet ieiunando vigilias mearum feſtiuitatū. et in eis abſtinendo in nomine meo. Secundo quia legebat horas meas. Tercio quia cantabat etiā ore proprio ꝓ honore meo. Ergo fili qꝛ amicos tuos clamātes in terra audis. rogo te etiā vt digneris audire me. Re ſpondit filius. Quicunqꝫ eſt alicui domi nō magis precipuus in dilectōne. huius pręces citius exaudiunt̉. ⁊ quia tu michi ſuper om̄s cariſſima es. ideo pete quod vis et dabit̉ tibi. Reſpondit mater Iſta anima patitur tres penas in viſu ⁊ tres in auditu. et alias tres ī tactu. Rogo er go te fili mi cariſſime. vt vnam penaꝫ in Viſu ſibi minuere velis. ſcilicet ꝙ nō vi deat horribiles demōes. ſed reliquas du as penas ſuſtineat. qꝛ iuſticia tua ſic exi git. cui obuiare non poſſum ſcd̓m iuſtici am miſericordie tue. Secundo rogo vt in auditu vnam penā ei minuas. vt ſcili cet non audiat obprobrium et confuſio nem ſuam. Tercio rogo vt in tactu etiā vnam penam minuas ei. ſcilicet vt non ſentiat frigus frigidiſſimum gelū qd̓ dig nus eſt habere. quia frigidus erat in ca ritate tua Reſpondit filius. Benedicta ſis tu mater cariſſima. tibi nichil negari poteſt fiat volūtas tua. vt petiſti ſic fiat Reſpondit mater Benedictꝰ ſis tu dul ciſſime fili mi pro omni caritate ⁊ miſeri cordia tua. R Tunc in eodem pun cto videbatur vnus ſanctorū cum exer citu magno dicens. Laus tibi ſit dn̄e de us creator ⁊ iudex oīm. Hec anīa deuo te in vita ſua ſeruit michi Ip̄a enim ieiu nauit in honore meo et laudauit me. et y ij Sextus. Liber. amicos tuos circūſtantes cū ſalutatio ne ſua. Ideo ex parte eorū et mea rogo miſerere huic anīe. et propter preces no ſtras da ei requiem in vna pena. hoc eſt ꝙ demones nō habeant poteſtatem ob tenebrandi conſcientiam eius. ipſi enim ex malicia ſua ſic obumbrabunt conſciē tiam eius niſi refrenentur. ꝙ nunꝙͣ ſpe raret finem miſerie et adeptionem glo rie. niſi quotiens tibi placeret ſpeciali ter reſpicere eā gratia tua. ⁊ hoc eſt ma ius ſupplicium ei omni ſupplicio. Ergo pie domine da ei propter preces noſtras vt in quacunqꝫ pena fuerit. ſciat pro cer to illam penaꝫ finituram et ſe gloriā per petuam adepturam. S Reſpon dit iudex. Hec eſt enim vera iuſticia. quia iſpa anima multotiens. ſubtraxit conſcientiam ſuam de ſpirituali cogi tatione et intelligentia ad corporalia et obtenebrare voluit conſcientiaꝫ ſuā. et non timuit facēte cōtra me. Ideo iu ſtum eſt vt nūc demones obumbrent cō ſcientiam eius. Sed quia amici cariſſi mi vos verba mea audiſtis et ea opere impleuiſtis. nō eſt fas aliquid vobis ne gari. Ideo faciam quod vultis. Tunc autem reſponderunt ſancti om̄es. Be nedictus ſis tu deus in omī iuſticia tua qui iuſte iudicas. qui nichil dimittis im punitum. Deinde bonus angelus qͥ da tus erat anime ad cuſtodiam ait ad iudi cē. Ego a principio ꝯiunctiōis iſtiꝰ ani me et corporis fui cū ea. et ſequebar eaꝫ ex caritatis tue prouidentia. et ip̄a quā doqꝫ faciebat voluntatem meam. Ideo Iam rogo te dn̄e mī miſerere ei. Tunc reſpōdit dn̄s Uolumꝰ deliberare ſuper hoc. et tūc hec viſio diſparuit. Declara tio. ¶ Hic fuit miles benignꝰ et paupe rū amator. cuius vxor largiſſimas fecit ꝓ eo elemoſinas. q̄ rome mortua ē ſicut in ſpiritu dei predictuꝫ de ea fuit. vt pa tet. iij. li. cap̄. xij. f. Quarto Anno poſtꝙͣ ſponſa vidit ſupͣ proximā viſionē vbi que dam anima fuit cōdemnata vſqꝫ ad dieꝫ iudicij ad purgatorium. videbat iterum eandē animā p̄ſentari in iudicio diuino per angelū quaſi iam ſemiplene veſtitaꝫ ꝓ qua ip̄e cū celeſti militia orabat dn̄m quā tūc xp̄s totaliter liberauit a penis. et vt ſtellam fulgentē tranſmiſit ad glo riā precibus angeloꝝ et ſanctoꝝ et lacri mis et ſuffragijs amicoꝝ viuorū. ¶ Capitulum. xl. Oſt hec aūt in quarto anno. A Iterū vidi iuueneꝫ ful I gentiſſimū cū anima ſupͣ ꝓxi mo dicta. que erat iam quaſi veſtita ſed nō ad plenū. Qui dixit iudici ſedenti in throno. cui milia miliū aſſiſtebant. et om nes ad orabāt eum ꝓpter patientiaꝫ eius et caritatē. O iudex hec eſt anīa illa pro qua orabā. et tu reſpodiſti velle delibera re. Nūc igit̉ nos om̄es aſſiſtentes iterū petimꝰ ꝓ ea mīam tuā. Et licet nos ſci mus omīa in tua dilectiōe. tamen ꝓpter ſponſam tuaꝫ q̄ ſpūaliter hec audit et vi det loquimur humano modo. licet hūa na non ſunt nobiſcū B Rn̄dit iudex Ubi currus plenꝰ eſſet ariſtis ſpicaruꝫ Si multi hoīes vnꝰ poſt aliuꝫ auferret ariſtam ſuam. minueret̉ nūerus atqꝫ pō dus Sic eſt modo. Nā lacrime multe ⁊ caritatis oꝑa venerūt ante me pro anīa iſta. Et ideo iudiciū eſt vt veniat ad cu ſtodiā tuā. et tu defer eā ad requiē. quaꝫ nec ocl̓us videre nec auris audire valꝫ nec ip̄a anīa in carne cogitare poterat Ubi nō ē celū ſupͣ nec terra deorſuꝫ. vbi altitudo eſt inexcogitabil̓ ⁊ lgōitudo in dicibilis. Ubi latitudo mirabilis et pro funditas incōprehēſibilis. Ubi deus eſt ſupra oīa et extra et intra. regit omīa et cōtinet omīa. nec ab aliquo cōtinetur. Poſt hec aūt illa anīa videbat̉ aſcēdere in celū. ita fulgēs ſicut ſtella fulgentiſſi ma in fulgore ſuo. Et tūc loquebat̉ iudex dicens Ueniet cito tempus quo ꝓfera iudicia mea. et faciam iuſticiam contra Sextus. Liber. progeniem huius defuncti cuius eſt anīa iſta. quia cum ſuperbia aſcēdit hec gene ratio. Sed ad retributionem ſuperbie deſcendet. Xp̄s reprehendi? quē dam regeꝫ et homines temꝑales qui in duſtrię ſue et magno exercitui et fortitu dini corporali et nō deo attribuūt victo rias ſuas contra inimicos. dicens ꝙ ad bella procedant exēplo dauid cōtra gy gantē ponendo ſpem ſuaꝫ in deo hūana tn̄ diſcretione precedente. quia faciliter vincit qui deū habet cooperatorem. ¶ Capitulum. xlj. Ilius loquitur ad ſponſaꝫ de quodaꝫ rege Syyecie dicēs A Dixi tibi ꝙ puer eſt iſte rex et hoc ex duobus poteris intellige re. Primo ex regimine ſuo. Secūdo ex exercitu innumerabili. Nunquid non paſtor dauid vicit gygantē. Sed qūo? Nunquid potentia ⁊ ſapientia? Nō vti qꝫ. ſed virtute diuina. Niſi em̄ deus infa tuaſſet audaciam gygantis ⁊ animaſſet mentē pueri dauid. qūo puer aggreſſus fuiſſet gygantem? Et qūo lapis proſter neret tam fortē. et attigiſſet tam doctū niſi in lapide fuiſſet virtus dei? Ideo fa ciliter vincit qui deuꝫ habet cooperato rem. Nec ei qui deo ꝑfecte innitit̉ opus eſt multa corporis fortitudine. ſed fide et caritate. ¶ Temꝑales em̄ homīes for titudine corporali vincere ſe arbitrant̉. Et exitum pugne ponūt in homīs indu ſtria Et cuꝫ victores extiterint. plus in duſtrie aſcribunt hominis ꝙͣ virtuti dei Quāuis nec boni nec mali. ſine permiſ ſione dei ⁊ iuſticia victores ſunt. Nā quā doqꝫ boni proſperātur ſuꝑ malos. ⁊ ecō trario mali ſuper bonos ꝑmiſſiōe occul ta dei. Et quia patientiā et iuſticiā dei. pauci homīes ꝓpter vniuerſalem negli gentiam cōſiderare volunt. Ideo v̓tus dei dehoneſtatur. et homo quaſi potens et faciēs victorias ſua virtute laudat̉ et et exaltatur. B Nec ſine cauſa dixi quia puer iſte rex eſt Nam puer cum vi det duo poma. aliud qd̓ totū deauratū eſt exterius et intus totum vacuū et cor ruptuꝫ. aliud vero quod exterius minꝰ eſt pulcrum ſed intus recentiſſimū. puer magis eliget pomū quod exteriꝰ eſt pul crum et intus corruptū. quia neſcit con ſiderare niſi illa que exterius videt Sic iſte rex facit Pulcrū deniqꝫ ſibi videbat̉ procedere cū magno exercitu. ſed neſcie oat nec conſiderabat q̄ miſeria latebat intus. Non attendebat quāta fames et dolor ſequeretur. ⁊ ꝙ miſeri fame egre derent̉ et miſerabiliores reuerterentur Uile vero et fatuū videtur cum pauco ꝓcedere exercitu. ſed magna latet intꝰ vtilitas. Ideo ſi ip̄e ſic vadat ſcilicet cū humilitate et pauco exercitu. ego imple bo conſcientiā eius diuina ſapiētia. ego corpus eius fortificabo diuina fortitudi ne. Ego em̄ poſſum facere fortē de infir mo. ſublimē de humili. honorabilē de ab iecto. Igitur dic̄ ei ꝙ non vereat̉ ſꝫ po nat ſpem ſuā in me. ⁊ faciat cū diuina ſa pientia ⁊ hūana p̄meditatione q̄ pōt Et ſic vbi ſapiētia hūana deficiet. caritas et voluntas bona eū excuſabit. Additio. ¶ Filius dei loquit̉. Oīs qui terras in fidelium viſitare deſiderat. debet habere quīqꝫ. Primo exonerare cōſcientiā ſuaꝫ cōtritione ⁊ confeſſione vera. tanꝙͣ ſta tim moriturꝰ. Secūdo debet deponere om̄es leuitates in moribus ⁊ veſtibus. nō attendendo ad cōſuetudines nouas. ſed ad illas laudabiles a predeceſſoribꝰ ſuis inſtitutas. Tercio nolle hr̄e aliqͥd temꝑale niſi ad neciſſitatē et honorē dei Et ſi ſciuerit aliquid iniuſte acquiſitum vl̓ ꝑ ſe vel a parentibꝰ. velle reſtituere. ꝙͣtumcūqꝫ ꝑuū vel magnū. Quarto ad hoc laborare vt infideles veniant ad ve ram fidē. non cōcupiſcendo diuitias eo rū nec iumenta eoꝝ ſeu alia. niſi ad ſolā corꝑis neceſſitatē Quintū eſt velle libē ter mori ꝓ honore dei. ⁊ ſic ſe ante diſpo y iij Selxus. Liber. nere in laudabili conuerſatione. vt ad precioſam morteꝫ mereatur peruenire Mater dei laudādo ſe de ſollicitudine quā habuit placēdi deo dicit. ꝙ non ſe laudat vt propriaꝫ laudē querat. ſed vt deus ex hoc laudetur et honoretur. Et petit a filio pro ſpōſa ve ſtes celeſtes virtutum. et cibū ſacrū cor poris ſui. et ſpiritū feruentiorem Que fi lius concedit. ſi primo habeat ſponſa hu militatem ⁊ timorē et gratiarūactione ¶ Capitulum. xlij Ater loquitur. A E a iunentate mea ſemper cog taui de honore filij mei. et ſe per ſollicita fui qūo ei placerem. Quā uis autem omnis honor minus honora bilis eſt in ore ꝓprio. tn̄ ego nō loquor iſtud more eorū qui propriam laudē que runt. ſed ad honorem filij mei dei et do mini mei. Qui mirabiliter ſolem fixit in puluere. Ignem etiam nō conſumenteꝫ ſed inflammanteꝫ concluſit in arido. et fructum digniſſimū et ſuauiſſimum pro tulit abſqꝫ humore. ¶ Deinde vertens ſe ad filium ait Benedictꝰ ſis tu fili mi Ego ſum quaſi illa mulier que apud do minū exaudita. pro reis et minus poten tibus petebat miſericordiā. Sic ego ro go te pro filia mea quia verecunda ē. id eſt pro ſponſa tua. cuius animam ſangui ne tuo redemiſti. caritate tua illumina ſti. boītate tua excitaſti. ⁊ ꝑ mīam tibi de ſponſaſti. Rogo te fili da ei tria. Primo veſtes precioſiores. qꝛ filia ⁊ ſpōſa regis eſt regū. Si enim ſponſa regis caret ha bitu regali. omīno cōtempnit̉ Si vero minus honeſta deprehēdit̉. obprobrio re darguitur. Ergo da ei veſtes nō de ter ra ſed de celo. nō que fulgent ere exteri us. ſed que micāt caritate ⁊ caſtitate in terius. Da ei virtutū habitum ne exteri ora mendicet. ſed vt habeat intus abun dantiam. ⁊ vt poſſit etiaꝫ pre alijs in ha bitu lucere. B Scd̓o da eī cibū de licatiorem. groſſioribus em̄ aſſueta eſt ſponſa tua cibarijs. Nunc autē affueſcat cibo tuo. Hic enim eſt cibus qui tangit̉ et non videtur. tenetur et non ſentitur. cibat et a ſenſu neſcitur. Ingredit̉ ⁊ vbi qꝫ eſt. hoc eſt digniſſimum corpus tuuꝫ. quod p̄figurabat agnꝰ aſſatus. hoc em̄ humaītas tua de me ſumpta mirabiliter compleuit Deitas tua cum humanitate feliciter illud completuꝫ quotidie oſtē dit Hunc cibum fili mi da ſponſe tue. qꝛ ſine eo ſicut puer ſine lacte areſcit. ſine eo omnino deficit. ⁊ cum eo et per eum ad omne bonū quaſi eger de cibo reno uatur. Tercio da ei fili mi ſpiritū feruē tiorē Ipſe enim eſt ignis. qui nunꝙͣ ſuc cenſus nunꝙͣ extinctus eſt. Qui facit de lectabilia viſa vileſcere et futura ſpera re. hunc ſpiritū fili mi da ſibi. ¶ Tūc filiūt reſpōdit dicens. Mater cariſſima verba tua dulcia ſunt. ſed ſicut ſcis qui querit ſublimia. neceſſe ē vt primo agat fortia et exerceat humilia. Ideo tria ſūt ei neceſſaria. Primo ꝙ habeat humilita tē. per hanc enim ſublimitas obtinetur. vt ſcilicet ſciat ſe habere bona que habꝫ ex gratia. et non ex meritis ſuis. Secun do debitum ſeruitiū. quod rependat da tori gratiarū. Tercio timorem ne amit tat conceſſam gratiaꝫ. Ergo vt tria pri ma que petiſti obtineat et poſſideat. nō negligat tria ſupͣdictā ſequentia. Nichil enim prodeſt obtinuiſſe niſi ſciat obten ta poſſidere. et intolerabilius cruciant mentem obtenta amiſſa. ꝙͣ ſi nunꝙͣ col lata fuiſſent et poſſeſſa. Turbabatur ſpōſa qꝛ non patient̓ ⁊ lete obediebat patri ſpiri tuali. Cui xp̄s dicit. ꝙ ſi ipſa habet pro poſituꝫ perfecte obediendi. ꝙͣuis aliquā do voluntas reluctat̉. habet tn̄ ſic obe diendo meritum et purgant̉ peccata pre terita ponit etiam hic dn̄s arma ſpūalis pugne. id eſt v̓tutes qͥbꝰ iuſti pugnāt. et vincūt Iniuſti v̓o proijciunt ⁊ vincunt̉. Sextus Liber. Ilius loquitur ad ſponſam. A Dic michi cur turbaris quia licet omīa ſcio tamē te dicente cognoſcere volo. vt et tu ſcias quid reſpondeam tibi. Cui rn̄dit ſpōſa Duo inquit timeo. ⁊ de duobus contur bor Primo quia nimis impatiens ſuꝫ ad obediendū. et ad patiendū minus hyla ris. Secundo ꝙ amicis tuis aduenit tri bulatio. et inimici tui dn̄ant̉ eis. Reſpō dit dominus Ego ſum in eo cui ad obe diendū data es. et ideo quelibēt hora qͥ libet punctus. quo voluntate ad obedi endū cōſentis. et obedire volūtate vis ꝙͣus caro quandoqꝫ recalcitrat repu tabitur tibi in premiū et in purgationeꝫ peccatoꝝ. Ad ſcd̓m. ſcilicet ꝙ tu turba ris de contrarietate amicoꝝ meorū Re ſpondeo tibi ꝑ exempluꝫ. Ubi duo inui cem pugnātes ſunt. et alter eoruꝫ ꝓijcit arma ſua. alter vero munit ſe ſemper ar mis ſuis. Nāquid non ille facilius vin cetur qui proijcit arma. ꝙͣ qui quotidie colligit arma ſua ad ſe? Sic et nunc eſt Nam inimici quotidie arma proijciunt Tria quippe genera armoruꝫ ſunt neceſ ſaria potiſſime ad pugnam Primum eſt qd̓ hoīeꝫ vehit ſeu portat. vtputa equus et ſimilia. Scd̓m eſt quo homo defendit̉ vtputa gladius. Tercium genus armo rum eſt quod munit corpus. vt lorica et ſimilia. B Sed inimici primo ami ſerūt equū obediētie. qua ad om̄e bonū promouerent̉ Ip̄a em̄ eſt que cū deo te net amiciciā. et ſeruat dn̄o fidē ꝓmiſſaꝫ Proiecerūt ⁊ gladium timoris diuini. qͦ corpꝰ a voluptate retrahit̉. ⁊ ab anīa ſe ꝑatur dyabolus ne appropiquat. Perdi derūt et loricā qua munirent̉ contra ia cula. id ē diuinā caritateꝫ q̄ letificat ī ad uerſis. defendit in proſperis. pacificat in temptationibꝰ lenit in doloribꝰ. Galea eoꝝ que eſt ſapientia diuina iacet in lu to. Arma colli id ē diuina cogitatio. eti am deciderat. Sicut em̄ ꝑ collū mouet̉ caput Sic ꝑ diuinā cogitatiōeꝫ mēs ad omīa que dei ſunt deberet moueri. ſed iā cęcidit diuina cogitatio. Id eo caput ia cet in infimis et agitat̉ a vēto. Arma qͦꝫ pectoris nimis infirma ſūt. id eſt affectꝰ ad deum ſic tēpuit. vt vix videri poſſit ⁊ minꝰ ſentiri. Arma etiaꝫ pedū oblita et neglecxa ſunt. id eſt cōtritio cū propoſi to emendandi Gaudent em̄ in peccatis et deſiderant in eis ꝑſeuerare ꝙͣdiu poſ ſunt. Arma brachioꝝ id ē oꝑa bōa odi oſa ſunt eis et vana. Audact em̄ faciūt q̄ volūt ⁊ nō verecūdant̉. B Sed amici mei qͦtidie muniunt ſe armis Cur runt enim in equo obedientie tanꝙͣ bo ni ſerui. volūtateꝫ ſuā ꝓpter imperiū dn̄i relinquētes. pugnāt cōtra vicia in timo re domī tanꝙͣ boni milites. Suſtinēt in caritate omnia aduenientia tanꝙͣ boni bellatores. expectantes auxiliū domini Muniunt ſe ſapientia diuina. et patien tia contra detractores et criminatores quaſi boni incluſi elongātes ſe a mundo Agiles ſunt et celeres ad diuina tanꝙͣ aer mobilis. feruentes ad deū tanꝙͣ ſpō ſa ad brachia viri. Ueloces et ſortes ad pertranſeunduꝫ mūdana oblectamenta quaſi cerui. ſolliciti in agendis tanꝙͣ for mica. vigilantes quaſi ſpeculator: Ecce tales ſunt amici mei et ſic quotidie ſe ar mis virtutum muniūt. que inimici ꝯtem nunt et ideo faciliter vincunt̉. Pugna igitur ſpiritualis que eſt in patiētia ⁊ di uina caritate. ml̓to nobilior eſt corꝑali. et dyabolo multo odioſior. Non em̄ la borat dyabolus vt auferat corꝑalia. ſed vt viciet virtutes. et auferat patientiaꝫ et virtutum ſtabilitatē. Ideo non turbe ris ſi amicis aliqua ſuccedunt cōtraria. quia ex hijs prouenit eis merces. Xp̄s dicit ſpōſe ſue ꝙ ip̄e eſt ſimilis vitriario qͥ ꝙͣuis ml̓ta va ſa franguntur non ceſſat formare de no uo alia. id eſt animas donec chorus cele ſtis angelicus repleatur. et ꝙ eſt ſimilis api quia eleget ſibi aliam nouam herbā. y iiij Sextus. Liber. id eſt conuertet paganos vnde magnaꝫ dulcedinē extrahet id eſt multas anīas ad implendū apiariū regni celorum. ¶ Capitulum. xliiij. Go ſum quaſi bonꝰ vitria rius A qui de cinere fa cit multa vaſa. ꝙͣuis autem multa confringuntur. tamen non ceſſat noua facere donec impleatur numerus vaſorum. Sic ego facio. quia de igno bili materia nobilem facio creaturaꝫ ſci licet homineꝫ. ⁊ ꝙͣuis multi diſcedunt a me per oꝑa ſua mala. nō tamē ceſſo for mare alios. donec chorus angelicꝰ ⁊ lo ca in celo vacua repleant̉. Ego ſuꝫ etiā ſimilis bone api. q̄ exiens de apiario ſuo volat ad herbam pulcram alonge viſā in qua querit reperire florem pulcerri mū. et odorem redolentem ſuauiſſimum et elegantem. Sed cum appropinquat herbe inuenit florem aridum. ⁊ odorem immutatum et adnichilatuꝫ. ſuauitatem qꝫ penitus extractam. Sed poſt hec in quirit aliam herbam. et inuenit herbam aliquantulum aſperā Cuius flos eſt mo dicus. et odor non multum odorans. ſua uitas placens. ſed exigua In hac auteꝫ herba figit apis pedem et extrahit inde dulcedinē. et reportat ad apiariū. donec ad voluntatem ſuam eſt impletū. B Apis enim iſta ego ſum omniuꝫ creator et dominus. qui de apiario tūc exiui. cū formaꝫ humanā aſſumens apparui in ea viſibilis. Queſiui autem herbam pulcrā id eſt genus xp̄ianū michi aſſumpſi Qui puleri erant ex fide. dulces caritate. fru ctiferi bona conuerſatione. Nunc autē a priori ſtatu degenerantes. ex noīe vidē tur pulcri. ſed conuerſatione ſunt defor mes. fructiferi ad mundū ⁊ carnem. ſed ſteriles ad deum et animam. Dulces ſi bi ſed amariſſimi michi. Proptēa cadēt et adnichilabunt̉. Ego autem ſicut apis eligam michi aliaꝫ herbam aliquantulū aſperam. id eſt paganos moribus ſatis a uerſos. quorum aliqui habēt florem mo dicum et ſuauitatem exiguam. id eſt vo luntatem qua libenter conuerterentur et ſeruirent michi. ſi ſcirent quomodo et ſi haberent adiutores. Et ex hac herba tantum extraham dulcedinis donec im pleatur apiarium. et tantū ei appropin quare volo. vt nec herbe deſit ſuauitas nec apis a fructu laboris euacuetur. et creſcet hoc mirabiliter quod aſperū eſt et vile. ad ſummam pulcritudinem Qd̓ autem pulchrū videtur decreſcet. et de ueniet ad deformitatem. Xn̄s dicit matri ꝙ ho mines mentalibꝰ oculis ceci poſſunt vi ſum recuperare vt valeant deum vide re et ſuper omnia diligere ex tribus ſcili cet ex cōſideratione iuſticie temꝑalis ⁊ ex bonitate ſcilicet per pulcritudinē cre aturarum. et ex omnipotentia et ſapien tia ſua. Errāt autem omnes qui credūt mala vel bona euenire ex fortūa vel cō ſtellatione ſtellarum. ¶ Capitulum. xlv. Aria loquitur. A Be nedictꝰ ſis tu fili mi deꝰ me us et dominus meus. Ego li cet triſtari non poſſum. tamen ſuper tri bus comꝑatior homī Primo quia homo oculos habet et cecus eſt. nā videt cap tiuitatē ſuā et ſequit̉ eam Deridet iuſtici am tuā. ⁊ ridet ore ad cupiditateꝫ ſuam Cadit in puncto in penam perpetuam et amittit gloriam feliciſſimā ſempiternā Secundo cōꝑatior homī quia affectat et reſpicit gaudenter munduꝫ. et miſeri cordia tuā nō attendit. et illud quod mo dicum eſt querit. et illud quod maximū eſt proijcit Tercio cōꝑatior qꝛ cū tu deꝰ oīm ſis. honor tamē tuus ab hoībus obli tus ⁊ neglectꝰ eſt. ⁊ oꝑa tua mortua ſūt ante eos. Ergo bn̄dicte fili mi miſerere eis. Rn̄dit filius. Om̄es qui in mundo ſunt et conſcientiā habēt. vidēt ꝙ in mu do eſt iuſticia qͣ peccatores puniunt̉ Si ergo corꝑales exceſſus a tꝑalibꝰ hoībꝰ Sextus. Liber. puniuntur ex iuſticia. quanto magis eſt iuſticia. vt anīa immorcalis a deo immor tali puniatur? Hoc videre et intelligere poſſet homo ſi vellet. Sed quia oculos flectit ad mundū et affectuꝫ ad delecta tionem ſuam. Ideo ſicut bubo ſequitur noctem. ſic homo inſequitur bona fugi tiua. et odio habet permanſura. B Scd̓o videre ⁊ ꝯſiderare poſſet hō ſi vel let. ꝙ ſi planete arbores et herbe pulcre ſunt. ſi omīa iſta mūdialia ſic deſiderabilia ſūt. ꝙͣto magis pulcrior ⁊ deſiderabilior eſt omniū iſtoꝝ dominus et creator? Et ſi gloria iſta temporalis fugitiua ſic ardē ter concupiſcit̉ et diligitur. quanto ma gis ꝯcupiſcenda eſſet gloria illa eterna? hoc videre poſſet homo ſi vellet. quia be ne huius intelligentie habet ſenſum. ꝙ il lud quod maius et nobiliꝰ eſt. magis di ligendū eſſet ꝙͣ id qd̓ deteriꝰ et minꝰ eſt. ſed quia homo ſicut animal ſemꝑ ad infe riora inclinatur. cui datum eſt ſurſuꝫ re ſpicere. ideo quaſi aranearum texit telā Pulcritudinem deſerit angeli et imitat̉ tranſitoria. et ideo ſicut fenum ad modi cum tempus floret. et quaſi fenū cito ca dit. Tercio intelligūt in cōſcientia ſua qui volunt. et hoc. ex iſtis creatis conſi derare diligent̓ poſſunt. ꝙ vnus eſt om nium deus ⁊ areator. Niſi em̄ eſſet crea tor omnia irent inordinate. cū nulla ſint inordinata niſi illa que homo inordinat licet homībus ſic videat̉ quibus plane ta rū et temporū curſus incognitus eſt. et quibus iudicia dei ꝓpter peccata p̄miſſa ſunt occultata(x Si ergo vnus eſt deus et ip̄e optimus quia ab eo procedit omne bonum. cur non honorat eum ho mo p̄ omnibus et pluſꝙͣ alia. cū ratio eo rū dicit eis eū pre omībus honorandū a quo ſunt omīa? Sed homo ſicut dixiſti oculum habet et nichil videt. ymo perſo naliter ip̄e clauſit oculum ſuum per blaſ phemiam. qua ſtellis deputat ꝙ homīes boni vel mali ſunt. Fato etiam id eſt for tune imputant. quid quid cōtrariū vel aſperum acciderit eis. ac ſi diuinum ali quid eſſet in eis. quo vl̓ generare vel qͥd facere poſſent. cū tamē fatum ſeu fortūa nichil ſit. ſed diſpoſitio hominis et omni um rerū in diuina ſtabilitate p̄uiſa ſunt et ſtabiliter ſcd̓m exigentiā vniuſcuiuſqꝫ rei rationabiliter miniſtrata Nec in ſtel lis eſt ꝙ bonus hō vl̓ malus ſit. ꝙͣuis in eis multa videntur rationabilia. ſcilicet ſcd̓m qualitatem nature et temporuꝫ or dinata et temperata. Ergo illa poſſent homīes videre ſi vellent. D Reſpō dit mater. Omnis homo qui habꝫ bonā conſcientiam. bene intelligit ꝙ deus eſt pluſꝙͣ aliqͥd aliud diligendus. ⁊ hoc etiā opere perficit. Sed quia membrana ſu perducta eſt pluribus in oculo licet pu pilla ſit ſana. ideo videre nō poſſunt om nes. Quid autem notat hec membrana niſi inconſiderationem futurorū. que ſu perducta eſt intelligētie multoꝝ? Ide o rogo te cariſſime fili. vt qualis iuſticia tua ſit ſuper aliquem manifeſtare digne ris. Non vt pudor eius ⁊ miſeria eo ma ior fiat. ſed vt pena eius pro meritis de bita eo mitior fiat. et vt iuſticia tua ſcia tur et timeatur. Ubi enim ſaccus eſſet plenus aliqua re aut vas plenuꝫ lacte. quid ſciret homo quid contineret̉ intus in ſacco. niſi valenter ⁊ aperte excute re tur? Sic ꝙͣuis iuſticia tua magna eſt. ni ſi tu aperto iudicio monſtraueris illam. a paucis timeri poſſet. quia oꝑa tua mi rabilia. diuturnitate temporū et peccati magnitudine viluerunt E Secun do rogo. vt miſericordiam tuaꝫ manife ſtare digneris per aliquem tibi carum. Propter aliorum deuotionem ⁊ miſero rum conſolationē. Tercio rogo vt no men tuum veniat in honorē. vt dilegen tes ſciantur et tepidi accendantur. Re ſpondit filiꝰ. Ubi multi amici ingrediū tur ⁊ orant dignum eſt vt exaudiantur. ꝙͣto magis ſi ingreditur et orat aliqua do mina cariſſima domīo. Fiat ergo quod vis. Iuſticia enim mea euidenter maniv Sextus. Liber. feſtabitur intantū. ꝙ qui eam experiet̉ ſentiet. oꝑa eius veniet in publicū et mē bra contremiſcent. Scd̓o dabo vni per ſone mīam quantā capere poſſit et indi get. Corpus eius exaltabit̉. et eius anīa glorificabit̉ ad hoc vt miſericordia mea manifeſtetur. Deinde mater loquitur. Locus iſte religioſorū euerſus eſt a bo no et fundatus ſuper glaciem. cuius fun damentū ab initio erat aurum mundiſſi mū. ſubtus aūt chaos maximū eſt Cum vero incaluerit ſol diſſoluetur glacies. et quod edificatū eſt cadet in abyſſum Ergo fili mi bn̄dicte miſerere eis. Hor rendus enim eſt caſus et precipiciū into lerabile Tenebre etiam perpetue. et pe na prolongata Cranti ſponſe ad vir ginē ꝙ impetraret ei ꝑfectā dilectioneꝫ ad deū. Reſpondit v̓go ꝙ ad hoc obtinē dum ſequat̉ ſex verba euāgelij hic ꝯten ta ⁊ declarat ei pulcre illud verbū. vade et vēde omīa que habes ⁊ da pauperibꝰ Et illud nolite ſollicitari de craſtino ⁊t̓ Et dicit ꝙ laborans in oratione et lecti on deuote. licite poteſt mendicare pro neceſſarijs vite. ¶ Capitulum. xlvj. Oquebatur ſponſa ad virgi nē dicens. A O ꝙͣ dul cis eſt dn̄s deus. Omīs em̄ qͥ habet eū dulciſſimū. nullū habebit dolo rem in quo nō ſentiat cōſolationeꝫ. Et ideo o mater dei benigniſſima. Rogo te vt ſic extrahas a corde meo dilectionem omniū rerum temporaliū. quatinus filiꝰ tuus ſit michi ſuꝑ omīa cariſſimus vſqꝫ ad morteꝫ. Reſpondit mater Quia filiū meum deſideras habere in tuum cariſſi mū. ſequere verba eius que ipſe perſona liter loquebatur in euangelio. q̄ ad hoc trahunt vt ip̄e pre omnibus diligatur. ⁊ ideo ſex verba euangelica reduco tibi ad memoriam. Primuꝫ eſt quod dixit di uiti. Uade ⁊ vende omnia que habes ⁊ da pauperibus ⁊ ſequere me. Scd̓m eſt Nolite ſollicitari de craſtino Tercium eſt. Uidete quomodo paſſeres paſcunt̉ ꝙͣtomagis pater celeſtis paſcet homīes Quartum eſt Reddite que ſunt ceſaris ceſari et que ſunt dei deo. Quintum eſt. Primum querite regnū dei. Sextuꝫ eſt omnes qui eſuritis venite ad me et ego reficiam vos. B Ille quippe videt̉ omīa vendere. qͥ nō plus appetit habere ꝙͣ vnius corꝑis moderatā ſubſtantiā. et omīa alia diſtribuit pauperibꝰ ad hono rem dei ⁊ non pro honore mundi. ea intē tione vt obtineat amiciciam dei. Sicut apparet in beato Gregorio. ⁊ alijs mul tis regibus et principibus. qui tantū di lecti ſunt a deo ꝙͣuis habuerūt diuitias et alijs dederūt. ſicut illi qui omīa ſimul reliquerūt deo. poſtea ab alijs mendican tes. Nā illi qui habuerunt diuitias mun di ſolummodo ad honorem dei. libenter eis caruiſſent. ſi voluntas dei fuiſſet Iſti vero alij aſſumpſerūt pauꝑtatē. quā deſi derabāt ad honorē dei Ideo oīs hō q̄ de iuſte acquiſitis bonis. hꝫ poſſeſſiones vl̓ etiā penſiōes. ei ꝑmittit̉ recipere fructꝰ ad ſuſtentationē ſui ⁊ familiariū ſuoꝝ in honorē dei. Quidqͥd aūt ſuꝑfuerit tribu at indigentibus amicis dei. Scd̓o noli ſollicitari de craſtīo Nā etiā ſi nichil ha bueris niſiʳ corpus nudū. ſpera in deo. et ip̄e qͥ paſcit paſſeres etiam ſuſtētabit te. quā redemit ſanguine ſuo. G Cui ego reſpondi O domīa cariſſima que es pul cra. diues ⁊ virtuoſa. ideo auteꝫ pulcra quia nunꝙͣ peccaſti. Ideo diues. qꝛ ami ca dei cariſſima Ideo virtuoſa quia per fectiſſima omībus operibus bonis. Ita qꝫ dn̄a mea audi me. que ſum plena pec catis ⁊ in virtutibꝰ pauper. Nos hodie hēmus victum ⁊ neceſſaria noſtra. cras autemindigemus et omnino deficimu? Quomodo ergo poſſumus eſſe ſine ſol licitudine quando nichil habemus? Na licet anima conſolationem habꝫ a deo. Aſinus tn̄ qͥ corpꝰ eſt appetit victū ſuū Sextus. Liber. Reſpōdit virgo. Si habetis aliqua ſuꝑ flua et qͥbus carere poteſtis. vendite ea vl̓ impignerate. ⁊ ſic viuatis ſine ſollici tudine. Reſpōdi ego Ueſtes habemꝰ qͥ bus vtimur nocte et die. vaſaqꝫ pauca ꝓ menſa noſtra. ſacerdos vero habet li bros ſuos. et pro miſſa habemus caliceꝫ et ornamenta. D Reſpondit virgo Sacerdos nō dꝫ eſſe ſine libris nec vos ſine miſſa. Sed nec miſſa dici debet niſi in ornamentis mundis. Corpus qͦꝫ vr̄m non debet eſſe nudū ſed veſtitum. ꝓpter verecundiam ⁊ ad vitandū frigus Ideo talibus omībus indigetis Reſpōdi ego Nunquid mutuatā pecuniā accipere de beo in fide mea ad aliqd̓ tempꝰ certū? Rn̄dit mater. Si certa es ꝙ prefixo tꝑe ſoluere poteris mutuū recipe. ſin autem dimitte. Melius em̄ eſt tibi vno dię ca rere cibo. ꝙͣ fidem tuā exponere pro in certo. Et ego Nūquid vnꝙͣ laborare de beo propter victuꝫ lucrandū? Reſpon dit mater. Quid agis mō et qͦtidie? Et ego reſpondi Addiſco grāmaticā et oro et ſcribo. Dixit aūt tunc mater Non de cet talem laborē dimittere ꝓpter laborē corꝑaleꝫ. Et ego Quid ergo habebimꝰ ꝓ craſtino victu? Rn̄dit mater Petite in nomīe iheſu xp̄i ſi aliud non habetis Qater dei dicit ꝙ ho mo loquēs v̓ba dei ſi ex hoc improbat̉ et verecūdat̉ cū patiētia talis ania tūc pul cre colorat̉. qͥ aūt fatigat corpꝰ ſuum ꝓ honore dei. aīa eiꝰ habebit diuinā dulce dineꝫ. ⁊ decorabit̉. ⁊ cui detrahit̉ ⁊ non odit detrahentē ornat̉ eiꝰ aīa p̄cioſis ve ſtibꝰ deo gratis. vexent ſe igit̉ amici dei ad liberandum anīas peccatoꝝ que ſub monte peccatoꝝ opp̄ſſe iacēt in ꝑiculo. Ater lo ¶ Capitulū. xlvij qͥtur A Noli turbari ſi di ctura es v̓ba dei hijs qͥ ea li bent̓ nō audiūt. Nā qͥcunqꝫ rubore per fundit̉ ⁊ oblocutione propter v̓ba dei. et patienter tolerat. talis rubor colorat animaꝫ pulcerrime. Si v̓o quis fatigat corpus ſuū in honore dei. ex hoc anima eius habebit dulcedinē. ⁊ decorat̉ Nam anima homīs que audit detractionē cō tra ſe factam. Nec tamen malū cupit de trahenti. ornatur quaſi pulcerrimis ve ſtibus. intantū ꝙ ſponſus qͥ eſt vnus deꝰ in tribus ꝑſonis concupiſcit illā anīam in deitatis ſue. eternā dilectioneꝫ. Ideo amici dei libent̓ vexent ſe. ad cōuerten dū eos qͥ ſuꝑbiam et cupiditatē diligūt pluſꝙͣ deū. quia ip̄i iacēt quaſi ſub mote. et ideo laborandū eſt vt cū vita eripiant̉ B Sicut em̄ ille qui videt fratres ſu os ſub caſu mōtis iacere. qn̄qꝫ concutit montē vt eijciat lapides. qn̄qꝫ frāgit le uiter. ne ſubtus iaces deprimat̉ grauius Qn̄qꝫ ꝑcutit fortius. vt eo citius a ſub iacente mōs remoueat̉ Nec attendit la borem ſuū. dum tn̄ vita iacentis in ꝑicu lo liberet̉. Sic etiā amici dei laboret vt aīe ſaluent̉ Itaqꝫ ſicut pauci fuerūt qͥ ha buerūt fidem rectā. qn̄ filius meꝰ aſcen in celū. ſic nūc pauci ſunt qͥ p̄ceptū illud implent. Diliges deuꝫ ſuꝑ omīa ⁊ proxi mū ſicut teip̄m Ideo amici dei ſicut pͥus ad paganos ſic nūc vadāt ad xp̄ianos. quia ſicut impoſſibile fuit illos obtinere celū. qui fide audierūt et nō ſeruauerūt Sic impoſſibile eſt xp̄ianis obtinere ce lum. qui ſine diuina caritate moriunt̉. Xn̄s cōꝑat ſe medico cōfectori potꝰ ſalubris ⁊ dulciſſimi qͥ po tū diuine dulcedinis paratus eſt omībꝰ dare qui eum deſiderāt cū caritate quē potum illi qui ſani ſunt ſpū guaſtant et delectant̉. qui autē ſpiritualiter infirmi ſunt. nō delectantur guſtare ſpiritū dei ¶ Capitulum. xlviij. Pūs loquit̉ ſponſe Ego ſuꝫ quaſi bonꝰ ꝯfector medicꝰ. A ad quem currunt omēs qui eum amant. quia ſciūt ꝙ potus eius eſt dulcis. Qui vero bibūt de dulcedīe po tus eius. cogitantes eum eſſe ſalubrem. Liber. Sextus. cōtinue viſitat domū cōfectoris Hij v̓o qͥ ſētiūt de potu pūcturas. fugiūt eū Sic eſt et de potū ſpūali qui eſt ſpirituſſanc tus. Ip̄e quippe ſpiritꝰ dei dulcis eſt ad guſtandum. Uenitqꝫ ad robur omniuꝫ membrorū. et decurrit per cor vt hyla reſcat contra temptationes. Ego deus ſum ille medicus cōfector. qui paratus ſum dare potū meum omnibus qui euꝫ deſiderant cum caritate. Ille autem ſa nus eſt et aptus ad recipiendum potuꝫ meū. qui non habet voluntatem manē di in peccato. ſed guſtato potu meo con tinue delectatur bibere eum. Qui autē voluntatē habet morādi in peccato. nō delectatur habere ſpiritū dei. Mater dei notificat cer titudineꝫ qualiter ip̄a concepta fuit ex precepto obedientię diuine a parentibꝰ ſine aliquo peccato originali. ¶ Capitulum. xlix Ater dei loquit̉. Si alicui volenti ieiunare. qui deſide riuꝫ haberet comedendi ſed volūtas reſiſteret deſiderio. preciperet̉ a ſuperiori cui obediendū eſſet. ꝙ ꝓpter obedientiā comederet. ⁊ ille ꝓpter ob dientiaꝫ cōtra velle ſuū comederet Illa comeſtio maiori remūeratiōe digna eēt ꝙͣ ieiunium. Per ſimilem modū coniun ctio parentum meorum fuit. quādo ego cōcepta fui. ⁊ ideo veritas eſt. ꝙ ego cō cepta fui ſine peccato originali et nō in peccato. quia ſicut filius meꝰ et ego nū ꝙͣ peccauimꝰ. Ita nullū ꝯiugiū fuit qd̓ honeſtius eſſet ꝙͣ illud. de qͦ ego ꝓceſſi Uerba virgīs ad ſpō ſam qualiter deo nil tantum placet ſicut ꝙ ſumme diligatur ab homine. et oſten dit hoc per exempluꝫ de vna muliere pa gana que obtinuit gratiaꝫ propter mul tam dilectionem. quam habuit ad crea torem. ¶ Capitulum. l. Ater loquitur ad ſponſam. dicēs. A Nichil tm̄ pla cet deo. ſicut ꝙ hō diligat eū ſuꝑ oīa. Ecce dicā tibi ſil̓itudinē de vna feīa pagana. q̄ nichil ſciēs de fide catholi ca. cogitauit ſecū talia. Ego inquit ſcio de qͣ materis ſum. ⁊ de qͥbus veni in vtē rū matris Ego etiā credo ꝙ impoſſibile eſt habuiſſe me corpꝰ et cōpagines ⁊ viſ cera et ſenſus. niſi aliquis dediſſet. ⁊ ideo aliqͥs creator eſt qui me creauit tam de cora ꝑſonā humanā. et noluit creare me deformē ſicut vermes et ſerpētes. Uidet̉ ergo michi ꝙ licet ego habeā plures vi ros. ꝙ ſi om̄es vocarēt me. magis ego currerē ad vnicā vocationē creatoris mei. ꝙͣ ad voces illoꝝ oīm. Ego etiā ha beo plures filios ⁊ filias. nichilominꝰ ſi viderē eos habere cibū in manu. ⁊ ſcirē creatorē meū eſurire. Ego vtiqꝫ aufer rem cibū de manibus filiorū. et gaudent̉ preſentarem illū creatori meo. Ego etiā habeo multas poſſeſſiōes quas diſpono ad velle meū. ſi tn̄ ſcirē voluntatē crea toris mei. libent̓ dimitterē velle meū. et diſponerē eas ad honorē eiuſdeꝫ creato ris mei. B Sed vide filia qͥd deꝰ fecit cuꝫ iſta muliere pagana. ipſe em̄ miſit ei vnū amicū ſuū qͥ inſtruxit eam in fide ſan cta Et deus ꝑ ſeip̄m viſitauit cor eius. ſi cut intelligere poteris ex v̓bis mulieris Nā qn̄ ille vir dei p̄dicabat ei vnū eē deū ſine pͥncipio ⁊ ſine fine. qͥ eſt creator oīm Reſpondit illa Bene inquit eſt credibi le. ꝙ ille qͥ me creauit et oīa. nō habeat ſupra ſe creatoreꝫ. et bene eſt veriſimile ꝙ vita ſua eſt enterna. qui michi potuit dare vitā Quādo vero mulier audiuit ꝙ idem creator accepit hūanitatē de v̓gine. et ꝙ ipſe ore ꝓprio p̄dicabat Rn̄dit Be ne eſt credendū deo ad omīa opera vir tuoſa. Sed tu amice dei dicito michi qualia ſunt verba illa que de ore creato ris proceſſerunt? Uolo quippe dimit tere voluntatem meā. et obedire ei iux ta omnia verba oris eius. C Tunc Sextus. Liber. aūt amico dei p̄dicante de paſſione ⁊ cru ce dei. et de reſurrectiōe eius: Reſpōdit mulier lacrimoſis oculis ⁊ dixit Bene dictus ſit deus qͥ ſic patienter oſtēdit ca ritatē ſuam in terris. quā habuit ad nos in celis. Propterea ſi pͥus dilexi eū quia me creauit Nunc autem obligatior ſum diligere eum quia monſtrauit michi viā rectam. et me redemit ſanguine ſuo Te neor etiam ſeruire ei totis viribus ⁊ mē bris meis. quia me redemit omībus mē bris ſuis. Inſuper ⁊ debitrix ſum om̄e de ſiderium meū remouere a me. quod pͥus habui ad poſſeſſiones et filios ⁊ paren tes. et ſolummodo deſiderare creatoreꝫ meum in gloria ſua. et in illa vita q̄ non finitur. Dixit etiā mater dei Ecce filia ꝙ illa mulier multiplicem obtinuit re munerationem. ꝓ dilectione ſua Sic ⁊ quotidie datur remuneratio vnicuiqꝫ. iuxta id qd̓ diligit deū cum mūdo viuit. Utilis doctrina ſpūa lis qualiter reſpondeat homo cōtra tres hoſtes anīe. ſcilicet contra dyabolū qui temptat de ſuꝑbia et cupiditate ⁊t̓. et cō tra amicos et domeſticos qui ſuadent ꝙ hō non ſit nimis iuſtus et hūilis. ⁊t̓. ⁊ co tra emulos qui cupiūt homini pudoreꝫ et damnum et vitā breuem. ¶ Capitulum. lj. Ale homo quē tu noſti habe tres inimicos A Primꝰ eſt ꝓpe euꝫ vbicunqꝫ eſt. ſiue dormit ſiue vigilat ⁊ ip̄m nō videt Scd̓s eſt familiaris ſibi ⁊ ꝓpe eum qn̄ vigilat. ſed iſtū non audit Tercius em̄ nō eſt ei familiaris. nec ip̄m cognoſcit. et iſte euꝫ odit. Primus hoſtis ē dyabolus. qͥ tem ptat eū de ſuperbia et cupiditate. et mul tis alijs modis. Ideo contra iſtū hoſteꝫ habeat flagellū. cogitando taliter ſecū. Q dyabl̓e tu nichil boni dediſti nec cre aſti. cur ad velle tuū ſuperbiam? Tu qͦꝫ queris me ꝑdere. et xp̄s vocat me ad vi tam. Ideo dignū eſt fugere voluntatem tuā. et ſequi voluntatē dei ⁊ p̄cepta eius Igitur quicūqꝫ cū tali intentiōe vigilat vel dormit. ipſe mouet flagellū ꝯtra dya bolū. quo ip̄e turbatꝰ effugat̉ Scd̓s ho ſtis ſunt famuliares amici ſui et ſeruito res ſui. qui dicūt ei. Incurres damna ſi multum fueris iuſtus Poteris quando qꝫ facere commodū propriū. ⁊ diſſimula re multa. Si vero fueris nimiū humilis deſpicieris Ideo poſſide diuitias et fac nos diuites tecuꝫ. Appete honores mū di et conſolabimur tecū. B Iſte ho ſtis facit ſe audire quotidie. et ideo con tra iſtū hoſtē edificandus eſt murus ſpiſ ſus. vt non audiatur. Murus auteꝫ iſte eſt voluntas bona. ſcilicet ꝙ magis ve lit habere paupertatē ꝓpter iuſticiaꝫ. ꝙ̄ diuitias cum iniuſticia. et magis pudo rem pro humilitate. ꝙͣ honorem propter ſuperbiā Reſpōdeatqꝫ ſic hoſti cōſulenti Si inquit facio aliquid contra deū Ro go incauta et premone me. quia tūc po tius gaudeo de verbis tuis ꝙͣ cōtriſtor Talis igitur ſit murus inter ip̄m et ho ſtes eius. vt verba eoꝝ ſint quaſi ventꝰ qui flat ſuper murum. ſed non attingat cor vt moueatur a caritate dei. ¶ Ter cius hoſtis eſt ille quē nō cognoſcit. hij ſunt qui cupiūt ſibi pudorē ⁊ damnuꝫ et vitam breuē. ad hoc vt ip̄i obtineāt ho nores mundiqꝫ proſperitatem. Ideo cō tra iſtū hoſteꝫ habeat fortē funem id eſt caritatem ad deum et proximum. qua li benter pati deſideret ea que deus vult eum pati. neminē volens damnificare. et tunc obprobrium quod hoſtes ei intē tant vertetur ei ad honorem. et damnū ad vtilitatē Uita breuis ad longitudinē vite. hoſtiſqꝫ per talia ſic ligatur. ꝙ no cere non valebit. Fdmirāte ſponſa ⁊ in dignā ſe reputāte corā xp̄o de iſta gr̄a ſibi data. ſcꝫ vidēdi ⁊ audiēdi in ſpū illa que agunt̉ in celo ⁊ in purgatorio ⁊ inferno declarat̉ de hoc pulcre a xp̄o et eiꝰ ma Sextus. Liber. ere in principio et in fine capituli et oſtē ditur ei exemplo triū mulierum quas ip ſa videbat vnam in inferno et aliam in purgatorio grauiſſime cruciari qualiter prebentes filiabus ſuis doctrinas et ex empla viuendi curioſe et ſuperbe et filie imitantes illa horribiliter damnantur. ¶ Capitulum. lij. Aus ſit cibi deus inquit ſpō ſa ꝓ omībus q̄ creata ſunt. ¶ A Et honor pro omībus virtutibus tuis. Seruitiumqꝫ impenda tur tibi ab omībus ꝓ caritate tua Ego igitur indigna et a iuuentute mea pecca trix. regratior tibi deꝰ meꝰ ꝙ nullis pec cantibus negas gratiam qui petunt. ſed miſereris omnibus et parcis O dulciſſi me deus mirabile eſt quod acis mecuꝫ quādo em̄ placet tibi ſoporas corpꝰ me um ſpirituali ſopore. excitas quoqꝫ tunc animā meam ad videndū et audienduꝫ et ſentiendū ſpiritualia O deus meus o ꝙ dulcia ſunt verba tua anime mee q̄ glutit ea quaſi dulciſſimum cibū. intrāt cum gaudio in cor meum. Nā cum ver ba tua audio. et ſatiata ſum et famelica Satiata. quia nichil delectat me niſi v̓ ba tua. Famelica vero. qꝛ ea audire fer uentius concupiſco. Ideo benedicte de us da michi auxilium facere ſemper vo luntarem tuā. Reſpondit xp̄s Ego ſun ſine principio et ſine fine. et omīa quecū qͦ ſunt per potentiam meam creata ſunt Omnia diſponunt̉ ſapientia mea. omīa qꝫ reguntur iudicio meo. Omnia quo qꝫ opera mea ordinantur caritate. Ideo michi nichil eſt impoſſibile. ſed nimis du rum eſt cor illud. qd̓ nec diligit me nec timet me cum ſim oīm gubernator et iu dex. et homo magis perficit voluntatē dyaboli qui eſt lictor meus et proditor qui propinat largiter venenum per mū dum pro quo anime viuere nō poſſunt. ſed demerguntur ad inferni mortē. Hoc autem venenuꝫ peccatum eſt. quod dul citer ſapit licet amarū ſit anime. et quo tidie ſpargitur de manu dyaboli ſuper multos. B Sed quis audiuit talia ꝙ ſcelicet hominibus offertur vita. ⁊ ip̄i eligunt mortem. Attamen ego omniuꝫ deus patiens ſum et comꝑatior miſerie eorum. Ego quippe facio ſicut rex qui mittens vinū ſeruitoribus ſuis dixit. ꝓ pinate pluribus quia ſalubre eſt. Dat enim infirmis ſalutem. triſtibus leticiā. cor virile ſanis. Sec nec vinum mitti tur niſi per vas aptum, Sic ego miſi v̓ ba mea que comparantur viuo ſeruito ribus meis per te que es vas meum. qd̓ implere et exhaurire volo ad velle meū Spiritus quippe meus ſanctus docebit te quo ibis ⁊ quid loquaris. Ideo gau denter loquere et intrepide que iubeo. quia nullus contra me preualebit. Tūc ego reſpondi. O rex omnis glorie et in fuſor omīs ſapientie. omniumqꝫ virtutū largitor Cur me que corpus conſumpſi in peccatis recipis ad tale opus tuum: Ego quippe ſum quaſi aſinus inſipiens et defectuoſa virtutibus. et in omnibus deliqui et nichil emendaui. Reſpondit ſpiritus. Quis miraretur ſi aliquis dn̄s de preſentata ſibi moneta vl̓ metallo. fa ceret ſibi coronas vel anulos aut cifos ad vtilitatē ſuā Sic nec mirū eſt. ſi ego recipio corda amicorū meorū michi pre ſentata. et facio in eis voluntatē meam. et qꝛ vnus hꝫ minorē intellectuꝫ et alius maiorē Sic vniuſcuiuſqꝫ ꝯſcientia vtor ſicut expedit ad honorē meū. qꝛ cor iuſti eſt moneta mea. ideo eſto ſtabil̓ ⁊ ꝓmp ta ad velle meū. ¶ Deinde loquebat̉ mat̓ dei ad me dicēs. Quid dicūt mulie res ſuꝑbe in regno tuo. Cui ego rn̄di Ego ſuꝫ vna de illis. ⁊ ideo ꝯfuncor loqͥ in ꝯſpectu tuo Et mat̓ ait. Licꝫ melius te hoc ſciam. tn̄ te loquēte audire volo Et ego reſpondi. Qn̄ inquiunt p̄dica batur nobis vera humilitas. diximus ꝙ genitores noſtri hereditabant nobis la tas poſſeſſiones. et mores puleros. ¶ Cur ergo illos emitari non debeamus? Sefxus. Liber. Pater quoqꝫ noſtra ſedebat cū primis veſtita nobiliter. habēſqꝫ ſeruitores plu rimos et enutriēs nos cum honore. cur talia non debeam hereditare filie mee que didici. ſcilicet gerere ſe nobiliter et viuere cum corꝑali gaudio? Mori quo qꝫ cum grandi honore mundi? Reſpon dit dei mater Omnis mulier que hec v̓ ba ſequitur opere. per veram viā vadit ad infernum. Et ideo dura eſt talis re ſponſio Quid enim proderit habere ta lia verba? Cuꝫ omniū creator. patieba tur corpus ſuum cum omni humilitate a natiuitate ſua vſqꝫ ad mortem mane re in terra. et nunꝙͣ veſtis ſuperbie ve nit ſuper eum. Uere tales mulieres nō conſiderat faciem eius. quando ſtetit vr uens et mortuus in cruce ſanguineus ⁊ pallibus de penis. nec curāt de obpro brijs eius que ip̄e audiuit. nec de morte cōtemptibili quā elegit Sed nec recor dantur de loco vbi reddidit ſpiritum Quia ibi fures et latrones receperunt plagas ſuas. ibi plagatus eſt filiꝰ meus et ego que de omībus creaturis ſum ſi bi cariſſima. et in me eſt omnis hūilitas preſens ibi fui. D Et ideo qui talia ſuperba et pompoſa faciunt et alijs dāt occaſionem imitandi illa. ſimiles ſunt aſ perſorio quod impoſitum liquori arden ti. om̄es comburit et maculat quos aſꝑ git. Sic et ſuperbi tribuunt exempla ſu perbiendi. et grauiter per malum exem plum vrunt animas Et ideo ego volo fa cere nunc ſicut bona mater. qͥ filios ter rendo facit eos videre virgam quā etiā vident ſerui. ſed filij videntes timent of fendere matrem. regratiantes ei qꝛ mi nabatur eis et non flagellabat. Serui vero timēt flagellari ſi delinquūt. et ita ex illo timore matris filij faciunt plura bona ꝙ antea. ſerui vero minora mala Itaqꝫ qꝛ ego ſuꝫ mīe mater. ideo oſtēde re tibi volo retributiōꝫ peccati. vt ami ci dei ex caritate dei feruentiores fiant. Peccatores aūt ſcientes periculū ſuū fu giant ſaltē peccatū ex timore. et iſto mo do miſereor ⁊ bonis ⁊ bonis Bonis vt obtineant maiorē coronaꝫ in celis. Ma lis vero vt incurrant minorem penam Et nullus tantus peccator eſt cui non ſum parata occurrere et filiꝰ meus gra tiam dare. ſi mīam petit cū caritatē. E Et poſt hec apparuerūt tres mulieres ſcꝫ mater ⁊ filia ⁊ neptis. Sꝫ mater ap paruit mortua ⁊ neptis. filia vero appa ruit viua. Mater autē predicta mortua videbatur quaſi ſerpere de tenebroſo la cū ⁊ luto Cuius cor abſtractū erat ⁊ la bia preſciſa. mentū quoqꝫ tremebat Den tes vero eius nitentes albi ⁊ longi col lidebantur. Nares erant corroſe. ⁊ ocu li eruti dependentes ad genas duobus neruis Frons videbat̉ immerſa. et loco frontis immane baratrū et tenebroſum In capite vero deerat craneum. et cere brum quaſi plumbū ebulliebat et quaſi pix effluebat Collū quoqꝫ eius circum uoluebat̉ ſicut lignum qd̓ tornat̉ in tor no ſeu in runcina. cui ferrum acutiſſimū oppoſitum erat abradens ſine conſola tione. Peceus vero apertum erat ple num vermibus longis et paruis. quorū quilibet huc et illuc voluebatur ſuper alium. et brachia erāt ſimilia manubrijs lapidis fabrilis. Manus aūt erant qua ſi claue nodoſe et prolixe. et ſpōdilia dor ſi eius omnia erāt ſoluta. que vno aſcen dente et alio deſcendente nunꝙͣ a mo iu deſiſtebant. Unus quoqꝫ ſerpens lō gus et magnus traxit ſe per inferiora ſtomachi ad ſuperiora. qui coniungens caput ⁊ caudam. quaſi arcus. circuibat viſcera continue quaſi rota. ¶ Crura vero et tybie videbantur quaſi duo ba culi ſpinoſi. acutiſſimis aculeis pleni ¶ Pedes vero eius erant quaſi bufo num. F Tunc autem iſta mater mortua alloquebatur filiā viuam dicēs Audi lacerta et venenoſa filia mea Ue michi ꝙ vnꝙͣ fui mater tua. Ego ſum q̄ poſui te in nidū ſuꝑbie in qͦ tu calefecta Sextus. Liber. creſcebas. donec ad etatem ꝑueniſti. Et tantum tibi placuit. ꝙ in eo etatem tuā cōſumpſiſti. Propterea dico tibi. ꝙ quo tiens tu oculos vertis cum ſuperbie vi ſu quā ego te docui. totiēs proijcis bulli ens venenum in oculis meis. cū intole rabili ardore. Quotiens autem loque ris ſuperbie v̓ba q̄ didiciſti a me. totiēs glutio amariſſima potionem. Quotiēs vero aures tue implentur ſuperbie ven to. quem procelle arrogantie excitant. ſcilicet audire corporis tui laudes et deſi derare mūdi honores. que didiciſti a me totiens venit ad aures meas ſonitꝰ ter ribilis cum vento flante et vrente. Ue ergo michi pauperi ⁊ miſere. Ideo pau peri qꝛ nichil boni habeo nec ſētio Ideo miſere quia abundo omībus malis. S Sed tu filia ſimilis es caude vacce. que vadens in lutoſis locis. quotiēs mouet caudam. maculat ⁊ aſꝑgit appropinquā tes. Sic tu filia ſimilis es vacce. qꝛ non habes diuinam ſapientiā. et vadis ſcd̓m opera et motus corporis tui. Ideo quo tiens imitaris opera cōſuetudinis mee ſcilicet peccata que te docui. totiens in nouatur pena mea et eo grauiꝰ exardeſ cit Preterea o filia mea cur ſuꝑbis de ge neratione tua? Nunquid honor et decꝰ eſt tibi. ꝙ immundicia viſcerū meorū fu it puluinar tuū? Pudoroſum quoqꝫ mē brum meum fuit egreſſus tuus. et immū dicia ſanguinis mei fuit veſtis tua quan do naſcebaris. Ideo nunc venter meus in quo iacuiſti totus a vermibus eſt cor roſus. Sed cur conqueror de te filia. cū plus conqueri deberem ſuper meipſa? Nam tria ſunt que me grauius iaꝫ affli gunt in corde. Primum eſt ꝙ a deo crea ta ad celeſte gaudium. abutebar conſci entia mea et diſpoſui me ad dolores in fernales. Scd̓m ē ꝙ deꝰ creauit me pul cram quaſi angelū. Sed ego meipſam deformaui vt ſimilior ſum dyabolo ꝙͣ an gelo dei. Tercium eſt ꝙ in temꝑe michi dato valde malam feci commutationeꝫ Recepi quippe modicum tranſitorium id eſt peccati delectationeꝫ. pro quo ſen tio nunc infinitum malum. ſcilicet infer ni penam. M Et tunc ait ad ſponſā Tu inquit que vides me. non vides me niſi per ſimilitudines corporales. ſi enim videres me in ea forma in qua ſum more reris ex timore. quia omīa membra mea ſunt demones. Ideo vera eſt ſcriptura que dicit. ꝙ ſicut iuſti ſunt membra dei. ita peccatores ſunt mēbra dyaboli. Sic ego nunc experior ꝙ demones affixi ſut anime mee. quia voluntas cordis mei di ſpoſuit me ad tantam deformitatem Sꝫ audi vlterius. tibi videtur ꝙ pedes mei ſunt quaſi bufones. hoc ideo eſt quia ſta biliter ſteti in peccato. Propterea nunc demones ſtabillter ſtant in me. ⁊ mordē tes me nunꝙͣ ſatiantur. Tybie vero et̄ crura mea ſunt quaſi baculi ſpīoſi. quia voluntatem meam habui ſcd̓m carnalē delectationem ⁊ voluptatem meā Qd̓ vero quodlibet ſpondile dorſi mei ſolu tum eſt. ⁊ quodlibet mouet̉ ꝯtra aliud. hoc ideo eſt. ꝙ gaudium animi mei quā doqꝫ aſcendebat nimis ex conſolatione mundana. quandoꝙͣ deſcendebat per ni miam triſticiam et irā ex aduerſtate mū di. Et ideo ſicut dorſum mouetur ſcd̓m motum capitis. ſic ego debereꝫ fuiſſe ſta bilis ⁊ mobilis ſcd̓m velle dei. qui eſt ca put omnium bonorum. Sed quia hoc non feci ideo iuſte patior que vides L ¶ Ꝙ vero ſerpens vnus traxit ſe per inferiora ſtomachi ad ſuperiora. ⁊ ſtans quaſi arcus circuit quaſi rota. hoc ideo eſt. quia voluptas et delectatio mea in ordinata fuit. et voluntas mea volebat omnia poſſidere. Et multipliciter expē dere et indiſcrete. Ideo nunc ſerpens circuit interiora mea. inconſolabiliter et immiſericorditer me mordendo Ꝙ vero pectus apertum eſt ⁊ a vermibus corroſum. hoc veram dei demonſtrat iuſticiam. ¶ Dilexi quippe putri da plus quam deum. et ad tranſitoria Sextus. Liber. erat amor cordis mei. Et ideo ſicut de vermiculis procreantur longiores ver mes. ſic anima mea pro putridis que di leri demōibus eſt impleta. Brachia quo qꝫ mea vident̉ quaſi manubria. hoc ideo eſt. quia deſiderium meum habuit quaſi duo brachia. ſcilicet quia concupiui lon gam etatem vt longe viuerem in pecca to. Concupiui etiam et deſiderabam ꝙ iudicium dei mitius eſſet ꝙͣ ſcriptura lo quitur. Ueruntamen conſcientia mea bene dixit michi ꝙ tempus meum breue erat. et iudicium dei intolerabile. Sed econtra deſiderium meum peccādi. ſu geſſit michi vitam meā eſſe longaꝫ. et iu dicium dei tolerabile. Et ex talibus ſug geſtionibus euertebat̉ ꝯſcientia mea. et ſic voluntas et ratio ſequebant̉ volup tatem ⁊ delectationē. Et ideo nūc dy bolus mouet̉ in anima mea contra me am voluntem. et conſcientia mea intell git et ſentit iudiciū dei eſſe iuſtum. E Manus vero mee ſunt quaſi claue pro lixe Ideo hoc eſt. qꝛ p̄cepta dei nō fuerūt michi delectabilia. Et ideo manus mee ſunt michi ad onus. ⁊ nō ad aliquē vſuꝫ Collū vero qd̓ circumuoluitur ſicut li gnū quod acuto ferro tornat̉. Hoc ideo eſt. quia v̓ba dei non fuerunt dulcia ad glutiendum in cordis mei caritate. ſed nimis amara. quia redar guebāt cordis mei delectationem et voluptatē Et ideo nunc ferrum acutum ſtat cōtra guttur meum. Labia aūt mea ideo preſciſa ſunt. quia prompta erāt ad v̓ba ſuꝑbie ⁊ ſcur rilia. ſed pigra fuerūt ⁊ accidioſa ad lo quenduꝫ verba dei. Mentū v̓o apparet tremulū et dentes collidunt̉. et hoc ideo eſt. quia perfecte volūtatis fui dare cor pori meo cibum. vt viderer pulcra et deſiderabilis et ſana ⁊ fortis ad omnia corporis oblectamenta. et ideo contre miſcit mentum ſine conſolatione. Et dē tes colliduntur. quia dentium conſump tio et labor fuit inutilis ſcd̓m anime fru ctū. Nares vero preſciſe ſunt. quia ſicut vobiſcum fieri ſolet illis qui in tali caſu delinquūt ad maiorem pudoreꝫ. ſic michi cauterium pudoris mei impoſituꝫ eſt in ſempiternum. UI Ꝙ vero oculi de pendent duobus neruis ad genas iuſtū eſt. vt ſicut oculi gaudebant de pulcri tudine genarum propter oſtentationeꝫ ſuperbie. Sic nunc ex multo fletū eru ti ſunt. et dependent ad genas cū pudore Iuſte quoqꝫ frons immerſa eſt et loco eius ſunt immanes tenebre. quia frontē meā circumdedit velum ſuperbie. ⁊ vo lui gloriari et videri de pulcritudine Et ideo frons mea nunc eſt tenebroſa et de formis. Ꝙ vero cerebrū ebullit et deflu it quaſi plumbum ⁊ pix dignum eſt. quia ſicut plumbum mobile et flexibile eſt ad voluntateꝫ vtentis. ſic conſcientia mea que in cerebro iacuit flectebetur ad vo luntatem cordis mei. ꝙͣuis facienda be ne intelligerem. Sed et paſſio filij dei nequaꝙͣ figebatur in corde me̓o. ſed de fluxit ſicut illud quod bene ſciui et non curaui. Inſuper et de ſanguīe qui de mē bris filij dei fluxit. non plus attendebaꝫ ꝙͣ de pice. Et fugiebam ſicut picem ver ba caritatis dei. ne me a corporis oblec tamentis auerterent et conturbarent. Attamen quandoqꝫ audiui propter ho mines verba dei. ſed ea facilitate exibāt a corde meo qua intrabant. et ideo nūc cerebrum defluit quaſi pix ardens cum ardentiſſima ebullitione M Aures quoqꝫ mee obturate ſunt cum lapidibꝰ duris. quia verba ſuperbie gaudenter intrabant eas et deſcendebant ſuauiter in cor. qꝛ caritas dei excluſa erat a cor de meo. et quia propter mundum et ſuꝑ biam omnia feci quecunqꝫ potui. Ide o nunc ab auribus meis excluſa ſunt ver ba gaudioſa. Sed potes querere an fe ci aliqua meritoria opera? Reſpondeo tibi. Ego deniqꝫ feci ſicut campſor qui preſcindens monetam reaſſignat eaꝫ do mino. Sic ego ieiunabam et feci elemo ſinas aliaqꝫ opera. Sed illa feci ꝓpter Setxus. Liber. timorem inferni. et propter aduerſitates corporis fugiendas. Uerum. quia cari tas dei preſciſa fuit in opere meo. ideo ta lia non valuerunt michi ad obtinenduꝫ celū. nec tamē fuerūt ſine remuneratio ne. Iterū poteris querere qualis ſum in terius in volūtate. cū tanta deformitas eſt ab extra? Reſpōdeo. Uoluntas mea eſt ſicut homicide et matricide. qͥ libent̓ occideret genitricē ſuā. ſic ego peſſimuꝫ malū cupio deo creatori meo. qui michi optimꝰ ⁊ dulciſſimus fuit M Item neptis mortua p̄dicte auie mortue. allo quit̉ viuentē matrem ꝓpriā dicens. Au di ſcorpio mater mea. Ue michi qꝛ male decepiſti me. Oſtendiſti em̄ michi faciē letā. ſed grauit̓ in cor pupugiſti me. De diſti quippe michi tria ꝯſilia ex ore tuo. triaqꝫ didici ex operibus tuis. Et tres vias demonſtraſti michi in proceſſu tuo Primuꝫ conſiliū fuit diligere carnaliter propter amiciciaꝫ carnalem obtinendā. Scd̓m fuit expendere temporalia prodi galiter. propter honorē mundi Terciū fuit habere requiē propter corporis dele ctationē. Iſta em̄ fuerunt michi multū diſpendioſa. Naꝫ quia dilexi carnaliter Ideo obtinui pudorē et inuidiaꝫ ſpiritu alem Quia vero ꝓdigaliter expendi tē poralia ideo priuata ſuꝫ donis gratie dei in vita. et poſt mortē conſecuta ſum pu dorem. Quia vero delectabar in quiete carnis in vita. ideo in hora mortis incho abatur inquietudo anime mee abſqꝫ cō ſolatiōe G Tria quoqꝫ didici ex ope ribꝰ tuis. ſcilicꝫ facere aliqua bona ope ra. nec tamen dimittere illud peccatuꝫ quod delectabat me. Sicut ille faciens qui commiſcens veneno mel obtulit iu dici. Qui iratus effudit ſuper offeren tem. Sic ego nūc experior in multa an guſtia et tribulationē. Secundo dedici mirabilem modum veſtiendi me. ſcilicꝫ operire oculos lintheo. ſandalia hr̄e in pedibus. cirotecas in manibus. ⁊ totuꝫ collum extra nudum. Lintheū iſtud ob umbrans oculos ſignificat pulcritudinē corporis mei. que ſic obumbrabat ſpiritu ales oculos meos. ꝙ non attendebā pul critudinē anime mee. Sandalia vero q̄ muniunt pedes ſubtus ſed non ſupra. ſig nificant fidem ſanctā eccleſie quam fide liter tenui. ſed nulla opera fructuoſa ſe quebantur eam. quia ſicut ſandalia pro mouent pedes. ſic conſcientia mea ſtās in fide promouit animā. Sed quia ope ra bona non ſequebantur. ideo anima erat quaſi nuda. Cirothece vero in ma nibus ſignificant ſpem vanam. quam ha bui. Ego quippe opera mea que ſignifi cantur in manibus. extendi in tam con denſam et largam miſericordiam dei que notatur in cyrotecis. Ꝙ quando palpa ui iuſticiam dei non ſenſi eam nec atten di. ideo nimis audax fui ad peccanduꝫ Q Cum auteꝫ appropīquaret mors. cecidit lintheum ab ocl̓is meis ſuper ter ram id eſt ſuper corpus meū. et tunc ani ma vidit et cognouit ſe ꝙ nuda erat. ꝙ pauca opera mea fuerunt bona et pec cata plurima. Et pre pudore non potui ſtare in pallacio regis eterni. quia pudo roſe veſtita fui. Sed tūc demones trax erunt me in duram penaꝫ. Ubi cum pu dore deridebar. Tercium quod didici a te mater. eſt veſtire ſeruū veſtibꝰ dn̄i ⁊ in ſede dn̄i poſitū honorare ſicut dn̄m. reliquiaſqꝫ ſerui et omnia contēptibilia domino miniſtrare. Dominꝰ autem iſte caritas dei eſt. ſeruus vero volūtas eſt peccandi. Itaqꝫ in corde meo vbi reg nare debuit caritas diuina. ponebatur ſeruus id eſt delectatio et voluptas pec cati. Quem tunc veſtiui quando omne creatum et temporale conuerti ad vo luptatem meam. Reliquias vero et pe ripſimata et abiectiora dedi deo. non ex caritate ſēd ex timore. Taliter igitur le tabatur cor meum de ſucceſſu delecta tionis voluptatis mee. Quia caritas dei excluſa erat a me. ¶ Et bonus do minus excluſus. ſeruuſqꝫ malus inclu Deetus. Liber. ſus. Ecce mater hec tria didici de ope ribus tuis. O ¶ Tres etiam vias demonſtraſti michi in ceſſu tuo. Prima fuit lucida. quam cuꝫ ingreſſa fuiſſem de ſplendore eius excecabar. Secūda fuit compēdioſa ⁊ labilis quaſi glacies. in qͣ cum ꝓceſſiſſem ad vnū veſtigium. rela hebar ad vnum paſſum Tercia fuit ni mis longe. in qua cum ꝓcederem venit poſt me torrens impetuoſus. et tranſtu ſit me ſubtus montē in profundā foſſam In prima via notat̉ ꝓgreſſus ſuperbie mee. quę fuit luminoſa nimiū. quia oſtē tatio que procedit de ſuperbia tantū re ſplenduit in oculis meis. ꝙ nō cogitaui finem eius. Et ideo fui ceca In ſcd̓a via notatur inobedientia. deniqꝫ tempꝰ in obedientie in hac vita nō eſt ſonguꝫ. qꝛ poſt mortē cogitur homo obedire. Ue runtamen michi fuit longum. quia quā do proceſſi per vnuꝫ veſtigiū ſcilicet in hūilitate confeſſionis. relabebar ad paſ ſum. quia volui ꝙ peccatum confeſſum dimitteret̉. ſed facta ꝯfeſſione nolui pec catum declinare. ⁊ ideo nō ſteti ſtabilis in obedientie veſtigio. ſed relabebar in peccata ſicut qui labitur in glacie. quia voluntus frigida fuit nolēs ab hijs que me delectabant reſipiſcere Sic ergo qn̄ ꝓceſſi ad vnū veſtigium cōfitendo pe cata. relabebar ad paſſuꝫ. qꝛ volui pcta et delectātia me confeſſa iterare. B Tercia via fuit ꝙ ſꝑabam impoſſibilita tē. ſcilicet poſſe facere peccatum ⁊ non habere longā penā. Poſſe etiam diu vi uere. et horam mortis non accelerare. Et cū ꝑ hanc viā proceſſiſſeꝫ venit poſt me torrens impetuoſus ſcꝫ mors. q̄ ab vno anno in aliū apprehendēs me. euer tit pedes meos cum infirmitatis pena Quid aūt erant pedēs. niſi ꝙ appropin quante infirmitate modicuꝫ potui atte dere corporis vtilitatem. et minus anīe ſalutem? Ideo cecidi in profundam foſ ſam. quando cor quod altuꝫ erat in ſuꝑ bia et durum in peccato crepuit. et anima profunde cecidit in foueaꝫ pene pec cati. Et ideo hec via nimisl onga fuit. quia vita carnis finita. pena longa cito inchoabatur Ue michi ergo mater mea quia quecūqꝫ a te cū gaudio didici. hec modo luo cum ploratu. ¶ Itē loqueba tur eadē filia mortua ad ſponſā que hec videbat dicens. Audi tu que vides me Tibi videtur ꝙ caput meū et facies eſt quaſi tonitruum fulminans intus et ex tra Collum v̓o et pecctus quaſi in du ro prelo cum longis ſtimulis poſitum Brachia autem et pedes mei ſunt quaſi longi ſerpentes. et vēter percutitur cū duris malleis. Crura vero mea et ty bie. ſunt quaſi fluens aqua de canalibꝰ tecti pendens congelata. S Sed adhuc vna pena interior eſt amarior mi chi omnibus iſtis. Sicut enim ſi aliqua perſona eſſet. cuius omīa ſpiracula vita lis ſpiritus obturata eſſent. omneſqꝫ ve ne implete vento artarent ſe ad cor. qd̓ pre violentia et valitudine venti crepe re inciperet Sic ego intus diſpoſita ſuꝫ miſerabiliter. propter ſuperbie ventum qui michi cariſſimus fuit. Attamen ſum in via miſericordie. quia in grauiſſima in firmitate mea confitebar melius quo ſciui. ſed tamē ex timore. Appropinquā te autem morte. venit michi in mēte cō ſideratio paſſionis dei mei. ſcilicet ꝙ il la ml̓to grauior et amarior erat ꝙͣ mea. que propter demerita mea digna ſum pa ti. Et ex tali conſideratie obtinui lacri mas. ingemiſcens ꝙ tanta caritas dei e rat ad me. et mea tam modica ad ipſum Reſpexi enim tunc eum oculis conſcien tie mee et dixi. O domine ego credo te deum meum. Miſerere mei fili virginis propter amaram paſſionem tuam Am modo enim ego libenter emendareꝫ vi tam meā. ſi haberē tempus. ⁊ in illo pun cto accēſa fuit ſcintilla quedā caritatis in corde meo. qͣ amarior videbat̉ michi paſſio xp̄i ꝙͣ mors mea Sicqꝫ tūc crepu it cor. ⁊ aīa mea venit in manꝰ demonū Sextus. Liber. preſentanda iudicio dei. Ideo aūt veni in manus demonū. qꝛ indignū fuit ꝙ ange li pulcritudinis. appropinquarēt anime tante deformitatis U In iudicio au tē dei cū demones clamaret animā meā iudicari ad infernū Reſpondit iudex Ui deo ego ſcintillam quandā caritatis in corde eius q̄ extingui nō debꝫ. ſed eſſe in conſpectu meo. Et ideo iudico animam ad purgationē. donec digne purgata ve niam meruerit obtinere Iterum pote ris querere an ꝑticeps ero oīm bonoꝝ que pro me fiunt? Reſpondeo tibi per ſi militudinē Sicut em̄ ſi tu videres duas ſtateras pendere. ⁊ in vna eſſet plumbū naturaliter deprimens. et in alia aliquid leue tendens ſurſum. ⁊ quāto maiora et plura imponerent̉ ſtatere vacue. tanto citius eleuarēt ſtaterā aliā que pondero ſa ⁊ grauis eſt. ſic eſt ⁊ mecum. qꝛ quāto altius fui in peccato. tāto grauiꝰ deſcen di in penaꝫ. Et ideo quidqͥd fit ad hono rem dei pro me eleuat me de pena. ⁊ ſpe cialiter oratio et bonū qd̓ fit ꝑ homīes iuſtos ⁊ amicos dei. ⁊ beneficia que fiūt de bonis bn̄ acquiſitis ⁊ opera caritatis Talia itaqꝫ ſūt q̄ me quotidie faciūt ap propinquare deo. U Poſt hec loc tur mater dei ad ſponſam. Tu miraris qūo ego que ſum regīa celi. ⁊ tu q̄ viuis in mundo. ⁊ illa anīa que eſt in purgato rio. et alia in inferno loqͥmur ſimul. hoc ego em̄ bn̄ dicā tibi. Ego quippe nunꝙͣ recedo de celis. qꝛ nunꝙͣ ſeꝑabor a viſio ne dei. Nec anīa que eſt in inferno ſeꝑa bitur a penis. Nec illa aīa a purgatorio anteꝙͣ purgata ſit Nec tu veīes ad nos antę ſeꝑationē corꝑalis vite. Sed anīa tua cuꝫ intelligentia tua. v̓tute ſpūs dei eleuat̉ ad audienduꝫ v̓ba dei in celis. et ꝑmittit̉ tibi ſcire aliquas penas in infer no ⁊ purgatorio. malis in cautelā. et bo nis in cōſolationē ⁊ profectū: Uerunta men ſcias ꝙ corpus tuū ⁊ anima tua con iuncta ſunt in terris. ſed ſpūſſanctꝰ dat intelligentiā tibi qͥ eſt in celis. ad intelli gendū eius voluntateꝫ. ¶ Declaratio ¶ Hic loquit̉ de tribus mulieribus. qua rum tercia intrauit monaſteriū. agēs re ſiduum vite ſue in magna perfectione. Xp̄s reprehendit p̄la tos ſuꝑbientes ex prelatione dicens. ꝙ exhibeat ſe ſubditis hūiles et v̓tuoſos in vita et moribꝰ ⁊ vtiles in iuſticia ⁊ equi tate et menſurando ſe in ſeip̄is ne ſupra ſe eleuent̉. addiſcant agnoſcendo defectꝰ ſuos comꝑati defectibus ſubditoꝝ. exem plo xp̄i qui ⁊ prius voluit facere et pati ꝙͣ docere ⁊ miniſtrare ꝙͣ miniſtrari. Cor rigant quoqꝫ ſubditos diligent̓ ne exem plo heli ſacerdotis damnentur. ¶ Capitulum. liij. Ilis loquitur ad ſponſam di cens. A Magna res eſt II ymo magnū monſtrū ē. ꝙ vbi rex gl̓ie hūiliatus eſt. ibi hō ratiocinijs obligatus velit inflari ſuꝑbia. Naꝫ ſi qͥs preficit̉ alijs Nō ideo ſuꝑbire dꝫ. qꝛ p̄la tus eſt ſed magis timere. qꝛ omēs eiuſdē nature ſunt et omīs poteſtas eſt a deo Quippe ſi bonus eſt qui p̄ficit̉ a deo eſt. ad ꝓpriam et alioꝝ ſalutē. Si v̓o malus eſt permiſſione dei eſt. ad ſubditorū cor rectionē et maius iudiciū ſuum Nec mi rū eſt ſed dignū et iuſtū. ꝙ homo qui cō tempſit ſubijci creatori ſuo. dominiū in ferioris ⁊ cōſimilis ſui exꝑiatur. Ergo cū aliquis vel cogit̉ vl̓ deſiderat preeſſe talem ſe exhibeat ſubditis. vt ⁊ deſidera bilis ſit moribus ⁊ etiam vita. vtiliſqꝫ in iuſticia et equitate. Deniqꝫ ex equalita te nature omīs qui preeſt hūiliare ſe dꝫ et mētiri ſeip̄m in ſeip̄o ne eleuet ſe ſupra ſe. et in ſeipſo addiſcat cōpati alijs. B Timeat etiā ne eadē menſura qua mēti tur etiā metiet̉ ei Sic ego deus ⁊ homo temperaui meip̄m. ꝙ ꝙͣuis hoīs defectu agnoſcerē ꝑ ſcientiā. patiendo tn̄ penas et cruceꝫ agnoui exꝑiendo. ⁊ ideo vt in exemplū darā me alijs. prius cepi facere ꝙ docere ⁊ miniſtrare volui nō autē mi Sextus. Liber. Niſtrari. Sic ⁊ mat̉ mea ꝙͣuis eſſet apo ſtolorū dn̄a. tamē humilitateꝫ pre oībus dilexit. et quaſi vna fuit cum minimis. et ideo aſcendit ad ſummā felicitatē Ergo prelatus addiſcat in infirmitatibus pro prijs ſubditorū defectus Et attendat ne verbis vel exemplis vel abuſiōe peteſta ris ſue. materiā ⁊ occaſiōeꝫ peccādi alijs tribuat. Quia nichil ita prouocat irā dei et homīes ad peccandū. ſicut laſciuia p̄ latoꝝ. Si em̄ hely ſacerdos ſicut finees et moyſes ſtetiſſꝫ ī vigore ſacerdotij ſui. et dilexiſſet ſpūalit̓ filios ſuos. tota gene ratio eius ſaluata fuiſſet Sꝫ qꝛ placere voluit carnaliter filijs. Ideo memoriam ſui relinquit in tribulatione et poſteris ſuis in confuſione. Xn̄s dicit ꝙ mundus iſte erat an̄ aduentū ſuum qͣſi ſolitudo in q̄ erat puteꝰ turbidꝰ id eſt amor mūdi ad quē ſeptem vie peccatoꝝ ducebāt gē tiles et iudeos qͣſi cecos. ſed ip̄e aſſūmp ta hūanitate illuſtrauit mūduꝫ oſtendēs vias ad celū. Que quia iā diſſipate ſunt Ideo nunc mittit iſta verba ſua huius li bri in mundo q̄ qui receperint et opere ſeruauerint ſaluabuntur. Capitulum. liiij Aria loquit̉ ad filiuꝫ. A Bn̄dictus ſis tu fili mī Tu es principiū ſine principio tē poris. et potentia ſine qua nullus eſt po tens. Rogo te fili perfice potēter qd̓ ſa pienter inchoaſti. Rn̄dit filius. Tu es qͣ ſi potus dulcis ſitienti. et quaſi fons irri gans arida. quia per te oībus grā fluit. Ideo faciā quod rogas Iterum loqͥtur filius. Mūdus iſte ante incarnationem meā erat quaſi quedā ſolitudo. in qͣ pute us erat turbidus ⁊ immundus De quo om̄es bibentes ſitiebant amplius. et lip pientes oculi grauius infirmabant̉ Iux ta hunc aūt puteum ſtabant duo viri. qͦ rum alter clamās dicebat Bibite ſecu re. quia medicus venit auferens omnēⁱ languoreꝫ. Alter vero dicebat Bibite gaudent̓ vanū eſt incerta deſiderare Ad hunc qͦꝫ puteū ſeptē ducebāt vie. et ideo om̄es puteū cupiebant. B Mundus itaqꝫ iſte bene ſimilat̉ ſolitudini. vbi ſunt beſtie et arbores infructuoſe aq̄ immun de. quia hō ad ſimilitudinē beſtie auidꝰ erat ad effundendū ſanguinē ꝓximi ſui Infructuoſus in operibꝰ. iuſticie. ⁊ im mūdus per incōtinentiā et cupiditatem In hac itaqꝫ ſolitudine querebat̉ ab ho minibus puteus turbidus. ſcilicet amor mundi et honor eius. q̄ eſt altus in ſuꝑ bia. turbidus in ſollicitudine ⁊ cura car nis. ⁊ ꝑ ſeptem mortalia peccata quaſi ꝑ ſeptē vias aditus eius habebatur. Duo vero viri ſtantes iuxta puteū. ſignificāt magiſtros gentiliū et iudeoꝝ Doctores em̄ iudeoꝝ ſuperbiebant de lege quā ha bebant. et nō ſeruabant. Et quia cupi diſſimi erant Ideo populū verbis et ex emplis incitabant ad querenda tempo ralia dicentes. Uiuite ſecure quia meſſi as veīet ⁊ reſtituet oīa. Doctores vero gentiliū dicebāt. Utimini creaturis qͣs videtis. quia ideo mundus creatꝰ eſt vt gaudeamus C Cumqꝫ hō ſic ſecus ſtaret. vt nec deū attenderet nec cogita ret futura Tunc ego cū patre et ſpūſan cto vnus deus veni in mundū. et aſſum pta hūanitate predicans aꝑte dixi. Qd̓ deus ꝓmiſit et moyſes ſcripſit impletuꝫ eſt. Diligite ergo celeſtia qꝛ mundialia tranſeunt et eterna vobis dabo. Oſten di qͦꝫ ſeptemplicem viā. ꝑ quā hō a vani tate ſua auerteret̉. Nam oſtēdi pauꝑta tem et obedientiā. docui ieiunia et orati ones Fugiebā aliquāto homīes ⁊ ſtabaꝫ ſolus orans. et ſumpſi obprobria. Elegi labores et dolores Suſtinui penas ⁊ cō temptibilem mortē Hanc em̄ viaꝫ ꝑ me metip̄m oſtendi. per quā amici mei lōgo temꝑe incedebant. ſed nūc diſſipata eſt via. Dormitant cuſtodes. Trāſeuntes delectant̉ vanis et nouis Ideo exurgam et non tacebo. Auferaꝫ vocē gaudij et z j Sextus. Liber. locabo vineā meam alijs qui faciēt fru ctum temꝑe ſuo. Uerūtamē iuxta com mune ꝓuerbium. Inter inimicos inue niunt̉ amici. Ideo mittam amicis meis verba dulciora dactilo. ſuauiora melle. p̄cioſiora auro Que qui receperint ⁊ te nuerint. habebūt theſaurū illū qͥ ineter nū feliciter eſt et non deficit. ſed auget̉ in vita ſempiterna. Nater dei dicit ꝙ be ne poteſt vocari aurea hora illa in qͣ ip ſa a parētibus cōcepta fuit qui plus hoc fecerunt ex obedientia diuina. ꝙͣ volū tate propria et plus ibi oꝑata eſt carita: dei ꝙͣ voluptas carnis ſed voluit deus ꝙ ꝯceptionis eiꝰ modus nō ſtatim oībus notus eſſet donec veritas clareſceret te pore preordinato. ¶ Capitulū. lv. Ater dei loquitur Quando pater meꝰ ⁊ mat̓ mea matri monialiter cōuenerūt. plus fecit hoc obedientia ꝙͣ volūtas. et plus oꝑata ē ibi caritas diuina ꝙͣ voluptas carnis. Nam hora in qua ego concepta fui bene pōt vocari aurea hora et p̄cio ſa. quia alij cōiuges cōueniunt ex volup tate carnali. Mei vero parētes cōuene runt ex obedientia et p̄cepto dei Bene ergo aurea hora fuit cōceptio mea. Nā tūc incepit principiū ſalutis oīm. et tene bre quaſi feſtinabant in lucē Deus nāqꝫ ſingulare quoddā et a ſeculo abſcōditū facere voluit in opere ſuo. quēadmodū fecit in v̓ga arida floreſcente Sed ſcito ꝙ cōceptio mea nō oībus nota fuit. qꝛ voluit deus. ꝙ ſicut ante legē ſcriptā pre ceſſit lex naturalis et electio voluntaria boni ⁊ mali. et poſtea veniret lex ſcrip ta que cohiberet om̄s inordinatos mo tus. Sic placuit deo ꝙ amici ſui pie du bitarent de conceptione mea. ⁊ quilibet oſtēderet zelum ſuum donec veritas cla reſceret in tempore preordinato. Uirgo Maria narrat qualiter natiuitas ſua fuit ꝑ portā com munē et fuit intiiū veroꝝ gaudioruꝫ. qꝛ tunc prodijt virgula de qua ꝓceſſit flos deſiderabilis cunctis gentibus in qua na tiuitate demones fremuerūt iuſti letabā tur et angeli gauiſi ſunt. Et cōqueritur de mulieribus que cum deuotione talia non attendunt. ¶ Capitulum. lvj. Aria loquit̉ S Quan do mater mea me genuit ꝑ portam cōmunē exiui. quia alio modo aliquis naſci non debuit niſi ſpecialiter filius meus. qui ſicut nature omniū eſt cōditor. ita etiam mirabiliter naſci voluit et ineffabiliter. Quādo v̓o ego nata fui non latuit dyabolos. ſed ꝑ quandā ſimilitudinē loquendo ſic ip̄i co gitabant. Ecce nata eſt virgo quedam quid faciemus. Nam mirabile cernitur quoddā in ea futuruꝫ. Si adhibuerimꝰ ei oīa retia malicie noſtre. cōfringet ea quaſi ſtuppas. Si inueſtigamus omnia interiora eius. munita eſt forti preſidio Nec inuenietur in ea macula vbi cuſ pis peccati infigatur. Ideo timendū eſt ꝙ mundicia eius torquebit nos Gratia eius cōminuet quidquid in nobis ē for titudinis. Conſtantia eius deijciet nos ſub pedibus ſuis. Amici vero dei qui in longa expectatione erant. dicebāt inſpi rante eis deo Cur ampliꝰ dolemꝰ? Gau dendū potius eſt nobis. quia nata ē lux qua illuminabunt̉ tenebre noſtre. et deſi deriuꝫ noſtrū perficietur Angeli vero dei gaudebant. licet eoꝝ gaudiū ſemper erat in viſione dei dicentes Natum eſt in terris deſiderabile quoddā et ſpēalis amoris dei. ꝑ quod reformabitur in ce lis et in terris pax vera. et ruine noſtre reſtaurabuntur B Uere filia dico tibi ꝙ natiuitas mea initium fuit vero rum gaudioꝝ. qꝛ tūc prodijt virgula de qua ꝓceſſit flos ille. quē reges ⁊ ꝓphe te deſiderabant. Poſtꝙͣ v̓o tante etatis rui ꝙ aliquid intelligere potui de creato re me. tūc indicibili amore ad eū affecta Sextus. Liber. ſum et deſiderabaꝫ eū toto corde. Mira bili etiam gratia cōſeruata fui. vt nec in tenera etate cōſentirē peccato. quia ca ritas dei ⁊ ſollicitudo parentū. educatio qͣꝫ honeſta ⁊ cōuerſatio bonoꝝ ⁊ feruor ſciendi deū. perſeuerabāt mecū Nūc aūt cōqueror. ꝙ ille femīe que generant̉ et generāt cū horrore. et naſcunt̉ cū immū dicia ⁊ delectant̉ in ea Nō attendūt mū diſſimā natiuitateꝫ meā. ſed peiores ſunt iumentis. quia viuūt ſine ratione Uiuūt omnino ſcd̓m carnē Ideo trāſeat ab eis voluptas. recedꝫ ab eis ſpūs puritatis fugiet ab eis gaudiū eternum. et inebria bit eos ſpūs impuritatis quē ſequebant̉ Uirgo maria ī die pu rificatiōis loquebat̉ ſponſe dicēs. ꝙ ip̄a nō indigebat purificatiōe qꝛ ſine macu la et mūda erat. Uerūtamen vt adim plerent̉ ꝓphetie voluit in lege ⁊ ſcd̓m le gē viuere ⁊ nichil in ſe ſingulare oſtēde re. ſed hūiliter conuerſari. Dicit etiā ꝙ gladius quē dixit ſymeon ſex doloribus in vita eius animam pertranſibat. ¶ Capitulum. lvij. Ater loquit̉ ad ſponſaꝫ filij dicēs. A Filia mea ſcias ꝙ ego nō indigebā purifica tione ſicut alie femīe. qꝛ filius meꝰ qͥ na tus eſt ex me ip̄e mūdauit me. Nec ego aliquā quātūcunqꝫ minimā maculā con traxi. q̄ filiū mūdiſſimū ſine aliqͣ immūdi cia generaui. Ueruntū vt lex impleret̉ et ꝓphetie. ſcd̓m legē in lege volui viue re. Nec ſcd̓m parētes ſeculi viuebā. ſed cū humilibꝰ hūiliter ꝯuerſabar. Nec ali qͥd ſingulare in me p̄ferre volui. ſed to tū qd̓ erat hūilitatis diligebā. Tali etiā die ſicut hodie dolor meꝰ augmētatꝰ fu it. Nā licet ſciebā filiū meū ex inſpiratio ne diuina paſſurū. tn̄ ex v̓bis ſymēonis qͥbus dixit gladiū ꝑtranſituꝝ aīam meā. et filiū meū poſitū in ſignū cui cōtradice ret̉. grauiꝰ ꝑforabat cor meū dolor iſte. q̄ vſqꝫ dū aſſumpta fui corꝑe ⁊ aīa in celū. nunꝙͣ defuit a corde meo. licet ex cōſola tiōe ſpūs dei temꝑabat̉ B Scire etiā te volo ꝙ ab iſto die. dolor meus ſextu plex fuit. Primo fuit in cogitatione mea Nam quotiens aſpitiebam filiuꝫ meuꝫ. quotiens inuoluebā eum pannis. quoti ens videbam eius manus et pedes. toti ens animus meus quaſi nouo dolore ab ſorptꝰ eſt. quia cogitabā quomodo cru cifigeretur. Scd̓o fuit dolor in auditu meo Nam quotiēs audiui obprobria fi lij mei et mēdacia et inſidias ei poſitas. totiens animus meus motus eſt dolore. ita ꝙ vix ſe tenere poterat Sed virtute dei dolor meus modum ⁊ honeſtatē ha buit. ne impatientia et leuitas in me no taretur, Tercio fuit dolor meus in viſu Nam quando vidi filium meuꝫ ligari et flagellari et in ligno ſuſpēdi. corrui qua ſi exanimis. ſed reaſſumpto ſpiritu ſteti dolēs et ſic patient̉ ſufferens. vt nec ini mici nec alij in me aliud reperirent niſi grauitatem. Quarto fuit dolor meus in tactu. C Ego em̄ cum alijs depo ſui filiū meū de cruce. et inuolui eum et poſui in tumulū. et ſic tūc augebatur do lor meus. vt vix manus et pedes mei ha berent robur ad ſubſiſtenduꝫ. O ꝙͣ libē ter tunc fuiſſem ſepulta cum filio meo: Quinto patiebar ex vehemēti deſiderio perueniendi ad filium meum poſtꝙͣ ipſe aſcendit in celum. quia longa mora quā habui in mūdo poſt aſcenſioneꝫ eius. do lorem meum augmentabat. Sexto pati ebar dolorem ex tribulatione apoſtolo rum et amicorū dei. quorū dolor erat do lor meus. Timens ſemꝑ et dolens. Ti mens ne ſuc cūberēt temptationibus et tribulationibus. Dolens. quia verba fi lij mei vbiqꝫ habebant contradictionē Sed licet gratiā dei ſemper perſeuera bat mecum. et voluntas mea erat ſcd̓m velle dei. Attamen dolor meus cōtinuꝰ erat permixtus conſolatione. donec aſ ſumpta fui corpore ⁊ anima in celum ad filium meum. Propterea filia non diſce z ij Sextus. Liber. dat dolor iſte ab anima tua. qꝛ niſi eſſent tribulatiōes. pauciſſimi ad celeſtia per uenirent. Qater dei dicit ſponſe ꝙ nō modicus dolor fuit ille ſibi inter ce teros quando ſcilicet pre timore fugie bat cum filio in egyptū et audiuit filiuꝫ ꝑſequi ab herode et interfici innocentes et narrat pulcre illa que filius egit in in fantia et adoleſcentia ſua vſqꝫ ad temp predicationis et paſſionis. ¶ Capitulum. lviij. Aria loquit̉ ad ſponſam di Icens. A Dixi tibi de do loribꝰ meis. ſed ille dolor nō erat minimus quē habui. qn̄ filium meū deferebā fugiens in egytū. et quādo au diui pueros occidi innocētes et herodē ꝑſequi filiū meum. Sꝫ licet ſcire q̄ ſcri pta erāt de filio meo. tn̄ cor meū p̄ amo ris magnitudine queꝫ habebā ad filiur meū. dolore ⁊ meſticia replebat̉. Nu autē querere poteris. quid egerit filiū meus in toto illo temꝑe etatis ſue ante ꝙͣ pateret̉? Rndeo. ꝙ ſicut loquit̉ euan gelium ſubditus erat parētibus. et ſicut alij infantes ſe geſſit donec venit ad eta tē maiorē. nec mirabilia defuerūt iuuen tuti ſue. Qūo creature ſeruierunt crea tori ſuo Quō ydola obmutuerūt. et plu rima ruerūt in egyptū in aduentu ſuo Quomodo magi predixerūt filiū meum fore ſignum magnorū futuroꝝ. Quomo do etiā miniſteria angelorū apparuerūt Quomodo nec aliqua immundicia aſ cendit ſuper eum. nec perplexitas in ca pillis eius apparuit. que omīa non eſt ti bi neceſſe ſcire: Cum in euāgelio ſigna deitatis et humanitatis ſue preponūtur. que te et alios poſſunt edificare. B Cum vero venit ad maiorem etatem in orationibus erat cōtinuis. et obediens aſcendit nobiſcū ad ſtatuta feſta in iheru ſalem. et loca alia Cuiꝰ viſus et locutio ſic mirabilis ⁊ acceptabilis erat. vt mul ti tribulati dicerent. Eamus ad filium marie. a qͦ poſſumꝰ cōſolari. Accreſcēs vero etate et ſapientia qua ab initio ple nus erat. laborabat manibus quādoqꝫ ea quę decentia erant. et loquebatur no bis ſeparatim verba conſolatoria ⁊ ver ba deitatis. Ita vt indicibili gaudio cō tinue repleremur: Cum v̓o in timoribꝰ et pauꝑtate ⁊ difficultatibus eſſemus. nō fecit nobis aurū ⁊ argentū ſed horta batur ad patientiā. et mirabiliter ſerua ti fuimus ab inuidis Neceſſaria qͦꝫ pro uenerūt nobis qn̄qꝫ ex cōpaſſione piarū mentiū Quandoqꝫ ex labore noſtro. ita vt haberemus neceſſaria ad ſolā ſuſtēta tionem nō ad ſuꝑfluitatē. qꝛ nichil aliud queſiuimꝰ niſi ſoli ſeruire deo/ Poſt hec aūt conferebat ip̄e in domo familiariter cū amicis aduenientibus. de lege ⁊ eius ſignificationibus et figuris. Diſputabat etiam in aꝑto cum ſapiētibus. ita vt mi rarentur dicentes Ecce filius ioſeph do cet magiſtros. aliquis magnus ſpiritus loquitur in eo. C Cumqꝫ quodam temꝑe cogitante me de paſſione ſua. vide ret me meſtiſſimaꝫ. reſpondit michi. Nō credis mater quia ego in patre ſuꝫ ⁊ pa ter in me ē? Nunqͥt tu polluta es ad in egreſſum meū. aut in egreſſu meo tribu lata es? Cur merore contraheris? Uo lūtas em̄ patris mei eſt me pati morteꝫ. ymo volūtas mea cū patre Qd̓ aūt ha beo de patre pati nō pōt. ſed caro quā ſū pſi de te patiet̉. vt caro alioꝝ redimat̉ et ſpiritus ſaluent̉ Sic etiā obediēs erat. vt cum ioſeph caſu diceret ei fac hoc vl̓ illud. ſtatī ip̄e faciebat. qꝛ ſic occultabat deitatis ſue potentiā. vt niſi a me ⁊ qnqꝫ a ioſeph ſciri nō poſſet. q̄ vidimꝰ lumen admirabile multotiens circūfulſiſſe eū et angelicas voces cātantes ſuꝑ euꝫ au diuimꝰ Uidimꝰ qͦꝫ ꝙ ſpūs immūdi. qͥ per exorziſtas in lege nr̄a ꝓbatos eijci non poterāt. egradiebant̉ ad viſionē preſen tie filij mei Ecce filia hec ſint continue in memoria tua. et regratiare deo ſince Sextus. Liber. rius. quia per te infantiam ſuā alijs vo luit patefacere. Tirgo narrat ſponſe. quid ſenſit ſtatim ꝯcepto filio et que ſen ſerūt ip̄a ⁊ elizabeth in amplexū mutuo et de ſancta cohabitatiōe eaꝝ et qualit̓ poſtea angelus conſolabat̉ eā formidan tē et inſtruebat ioſeph mirantē ⁊ narrat modū ſanctiſſimum viuēdi quē ip̄a et io ſeph tenuerunt ⁊ multas virtutes nota biles ioſeph. Capitulum. lix. Ater dei loquit̉ A Quā do angelꝰ nunciabat michi filium dei naſcituꝝ de me. ſta tim poſtꝙͣ cōſenſi. aliqͥd inſolitū ⁊ admi rabile ſenſi in me Ideo vehemēter admi rās ſtatim aſcēdi ad elizabeth cognataꝫ meā. vt cōſolarer illā impregnatā. ⁊ cuꝫ ea cōferrē de hijs que angelus michi nū ciauerat. Cumqꝫ ip̄a iuxta fontē occur riſſet michi. et mutuis amplexibꝰ ⁊ oſcu lis frueremur Infans in vtero eius. mi rabili et viſibili motu exultando letaba tur. Et ego ſimiliter inſolita exultatione tunc mota fui in corde meo. ita vt lingua mea loqueret̉ inexcogitata v̓ba de deo Et anīa mea tunc vix pre leticia ſe capi ebat. Cūqꝫ elizabeth miraretur feruo rē ſpiritus qͥ loq̄batur in me. ⁊ ego non diſſimiliter mirabar in ea gratiam dei. ambe benedicentes deum ſtetimus ſiml̓ aliquibus diebꝰ. B Poſt hec aūt ce pit cogitatō quedā pulſare animū meū quō et ꝙͣ deuote habereꝫ me ad tantam gr̄am michi factā. Quid etiā rn̄derem ſi q̄rerer quō cōcepi. aut qͥs pat̓ filij naſ cituri Aut ne forte ioſeph inſtigante ad uerſario aliena ſuſpicaret̉ cōtra me Et ecce ſic michi cogitāti. angelus nō diſſi milis ab eo quē pͥus viderā aſtitit dicēs. Deꝰ noſter qͥ eternꝰ eſt. ipſe eſt tecū et in te eſt Ne timeas ergo qꝛ ipſe dabit ti bi loqͥ. ipſe diriget greſſus tuos et loca Ipſe ꝑficiebat opꝰ ſuū tecū potenter et ſapient̓: Ioſeph v̓o cui cōmendata fueram cū intellexiſſet me impregnataꝫ. ad mirans et indignum ſe reputans coha bitare michi anxiabatur neſcions quid ageret. cui angelus in ſomnis dit Nō recedas a v̓gine ꝯmendata tibi. qꝛ ſicut audiſti ab ea ſic veriſſimū eſt. Concepit em̄ de ſpū dei. ⁊ pariet filiū ſaluatorē mū di Ergo ſerui ei fideliter et eſto pudici cie eius cuſtos ⁊ teſtis. Deinde ab illo die ioſeph ſeruiuit michi quaſi dn̄e ſue. et ego etiā me ad oꝑa ſua minima hūiliabā C Poſt hec ego cōtinua eram in ora tione. raro videri ⁊ videre volēs. ⁊ egre diens rariſſime niſi ad feſta p̄cipua. vigi lijs qͦꝫ et lectionibꝰ que a ſacerdotibus noſtris legebant̉. inteta fui. Habēs cer ta temꝑa ad labores manuū. et diſcreta fui ad ieiunia ꝓut natura mea ferre po terat in ſeruitio dei. Illa v̓o que ſuꝑfue runt nobis ſuꝑ victualia dedimꝰ paupe ribus. cōtenti de hijs que habebamus Ioſeph vero ſic ſeruiuit michi. ꝙ nunꝙͣ audiebatur in ore eius verbuꝫ ſcurrile. nunꝙͣ murmuroſum. nunꝙͣ iracundum Nam ip̄e patiētiſſimꝰ erat in pauperta te. ſollicitus in labore vbi neceſſe fuit. Manſuetiſſimus ad obiurgātes Obedi entiſſimus in obſeqͥo meo Promptiſſimꝰ defenſor cōtra derogātes v̓ginitati mee. Fideliſſimꝰ teſtis mr̄abiliū dei. Ipſe etiā ſic mortuꝰ erat mūdo et carni. vt nichil deſideraret niſi celeſtia Sicqꝫ erat cre dulus ꝓmiſſionū dei vx ꝯtinue dicet. vti nam viuā ⁊ videā adimpletā voluntatē dei. Nā rariſſime venit ad cōgregatōes hoīm et eoꝝ cōſilia. qꝛ totū deſideriū ſuū fuit obedire volūtati dei. Ideo nūc glo ria ſua magna eſt. Qater dei dicit ſpōſe ꝙ iheronymus non dubitauit de aſſump tione ſui corporis in celum. ſed quia deꝰ nō reuelauit aperte veritatem ideo ma luit pie credere ꝙͣ diffinire non oſtenſa. et ideo ſcripſit in epiſtola ſua ſe neſcire ⁊ addit hic v̓go aliqͣ de laude iheronymi. z iij Sextus Liber. ¶ Capitulum. lx. Ater loquitur ad ſponſam Quid tibi dixit magiſter il le ventilator v̓boꝝ. ꝙ epiſto la iheronymi mei que loquit̉ de aſſumpti on mea. nō eſſet legēda in eccl̓ia dei. qꝛ videt̉ ſibi in legēda illa ꝙ iheronymꝰ di bitauit de aſſumptiōe mea. eo ꝙ dixit ſe neſcire vtruꝫ ſim aſſumpta in corꝑe vel non. vl̓ a quibus ꝑſonis aſportata Ideo ego mater dei reſpondeo magiſtro. ꝙ ihe ronimus nō dubitauit de aſſumptione mea. ſed qꝛ deus non reuelauit aꝑte hu iuſmodi veritatē Ideo iheronymus ma luit pie credere. ꝙͣ diffinire nō oſtenſa a deo: Sed recordare filia ꝙ dixi tibi pri us. ꝙ iheronymus erat amator viduarū Imitator monachoꝝ perfectōū. et aſſer tor et defenſor veritatis Qui ⁊ promerū it tibi orationem illā qua me ſalutabi Ideo nūc addo. ꝙ iheronymus fuit ti ba ductilis ꝑ quā loquebat̉ ſpūſſanctus Necnon ⁊ flāma inflāmata de illo igne qui venit ſuꝑ me ⁊ ſuꝑ apl̓os in die pen thecoſtes Ideo felices qui hanc tubam audiunt et ſequuntur. Nater dei dicit ſponſe ꝙ poſt aſcenſioneꝫ filij longeue ip̄a vixit in mūdo cū multo dolore viſitando loca vbi ip̄e paſſus fuerat ⁊ mirabilia oſtēde rat ⁊ hoc ꝑmiſit deꝰ vt exēplo vite et v̓ tutū eius multi cōueterent̉ apl̓i robora rent̉. ⁊ corona eius augeret̉. et oſtendit cauſā qͣre aſſumptio eius tūc nō multis cognita fuit. ¶ Capitulum. lxj. Ater loquit̉ Recordare fi lia. ꝙ olim elapſis aliquibꝰ Gannis. excuſaui iheronymuꝫ de aſſumptiōe mea. Nūc aūt veritatem huiꝰ aſſūptiōis indicabo tibi Ego quip pe poſt aſcenſionē filij mei lōgo tꝑe vixi in mūto. ⁊ hoc voluit deꝰ. vt viſa patien tia mea et moribꝰ meis. plures anſe con uerterent̉ ad eū. apl̓i dei ⁊ alij electi ro borarent̉ Et etiā naturalis diſpoſitio cor poris mei hoc exigebat ꝙ diutiꝰ viuereꝫ vt corona mea augeret̉ Nā omī tꝑe qd̓ poſt aſcēſionē filij mei vixi. viſitaui loca in quibus ip̄e paſſus eſt ⁊ mirabilia ſua oſtēdit Sic qͦꝫ paſſio ſua ī corde meo fixa erat. ꝙ ſiue comedebā ſiue laborabā. qͣſi recens erat in meōria mea Sic etiā ſen ſus mei abſtracti erāt a mūdialibꝰ. ꝙ iu giter quaſi nouis deſiderijs inflāmabar viciſſimqꝫ doloribꝰ excitabar Uerunti ſic dolorē tꝑabaꝫ ⁊ gaudiū meū. ꝙ nichil omittebā de hijs q̄ erant dei Sic qͦꝫ inter homīes cōuerſabar. ꝙ nichil p̄ter victū tenuē de hijs q̄ delectabilia hoīm erāt at tendebā. ymo nec ſumebā Qd̓ v̓o aſſum ptio mea nō multis cognita fuit nec pre dicata a pluribꝰ. hoc voluit deus qͥ eſt fi lius meus. vt prius infigeret̉ cordibꝰ ho minū credulitas aſcenſiōis ſue. qꝛ corda hoīm difficilia et dura erāt ad credendū aſcenſionē eius. quāto magis ſi p̄dicata fuiſſet ſtatim in initio fidei aſſūptio mea. Regīa celi narrat ſpō ſe qͣliter angelus annūciauit ei tp̄s quo ip̄a debebat migrare de hoc ſeculo ⁊ cor poraliter aſcendere in celū. dicit etiā v̓ go modū migratiōis ſue et meditationē in qͣ eius anīa cogitabat tꝑe obitꝰ ſui et aliqͣ magnalia q̄ cōtingebant tūc ⁊ quā do aſſumpta fuit corꝑaliter ad celeſtia ¶ Capitulum. lxij. Ater loquit̉. A Cum quadā die elapſis aliqͥbꝰ an nis poſt aſcenſiōꝫ mei filij. multum anxiarer de deſiderio ꝑueniēdi ad eundē filiū meū. Uidi angelū fulgen tem ſicut antea videram qui dixit miciꝫ Filius tuus qui eſt deus ⁊ dn̄s noſter: ſit me nunciare tibi. ꝙ tp̄s iam eſt qͦ cor poraliter venies ad eum. ad recipiendaꝫ coronā tibi preparatā. Cui ego reſpon di Nunquid noſti diem aut horam. qua migratura ſum ex hoc mūdo? Et reſpo dit angelus. Uenient inquit amici filij tui qui ſepelient corpus tuū Quo dicto Dextus. Liber. diſparuit angelus. et ego paraui me ad exitum circūiens omīa loca more meo. in quibꝰ filius meus paſſus fuerat. Cū qꝫ quadam die animus meus ſuſpenſus eſſet in admiratione diuine caritatis Tunc anima mea in ip̄a contemplatōe. repleta fuit tanta exultatiōe ꝙ vix ſe ca pere poterat. et in ip̄a conſideratiōe ani ma mea a corpore fuit ſoluta. Sed que et ꝙͣ magnifica tunc vidit anima mea. et quali honore eam honorauit pater ⁊ fili us et ſpirituſſanctus. et a quali multitu dine angelorum eleuata fuit. nec tu ca pere poſſes nec ego tibi dicere volo. an teꝙͣ anima ⁊ corpus tuū ſeꝑabūtur. licꝫ aliqua de hijs omībus oſtendi tibi in il la oratione quotidiana. quā tibi filiꝰ me us inſpirauit. Hij vero qui tūc mecum erāt in domo quando tradidi ſpiritū. be ne nouerunt ex inſolito lumīe qualia di uina tunc mecum agebant̉ B Poſt hec autē amici filij mei diuinitus miſſi ſepelierūt corpus meū in valle ioſaphat Cū quibus fuerunt angeli infiniti quaſi atthomi ſolis. Maligni vero ſpūs non. audebant appropinquare Quindecī ve ro diebus corpus meū iacuit in terra ſe pultū Deinde cum multitudine angelo rum fuit aſſumptū in celū. Et hoc tem pus nō ſine maximo miſterio eſt. qꝛ in ſe ptima hora erit reſurrectio corporum. et in octaua cōplebitur beatitudo anīarū et corporum. Prima quippe hora fuit ab origine mūdi. vſqꝫ ad tempꝰ illud quo ꝑ moyſen dabat̉ lex. Secūda a moyſe vſ qꝫ ad incarnationē filij mei. Tercia qn̄ filius meus baptiſmū inſtituit et auſteri tatem legis mitigauit. Quarta quando ip̄e predicabat verbo et exemplo confir mabat. Quinta quando filius meus pa ti voluit et mori et quādo ſurrexit a mor te. et reſurrectionem ſuam certis argu mentis approbabat. Sexta qn̄ aſcēdit in celuꝫ ⁊ miſit ſpm̄ſanctū Septima qn̄ veniet ad iudicium. ⁊ om̄s cum corpori bijs ſuis ſurgent ad iudicium: Octaua quando complebūtur omnia que ꝓmiſſa et prophetata ſunt. et tunc erit beatitudo perfecta. tunc videbitur deus in gloria ſua et ſancti fulgebūt ſicut ſol. et nō erit amplius dolor. Ap̄s dat ſpōſe verba T hic contenta et precipit illa mittere pa pe clementi ſcꝫ. ꝙ faceret pacē inter re ges francie et anglie. et ꝙ veniret in yta liam et annūciaret annū iubileū. Repre henditqꝫ illum xp̄s de certis peccatis et negligentijs grauibꝰ ⁊ de vita p̄terita in ordinata et cominatur eī cū iuſticia niſi ſe correxerit. ¶ Capitulū. lxiij. Ilius loquit̉ ad ſpōſam. A Scribe ex ꝑte mea pape cle menti hec verba. Ego exalta ui te. et aſcendere te feci ſuper om̄s gra dus honoris Surge igitur ad faciendū pacē inter reges francie et anglie. qͥ ſūt periculoſe beſtie anīaꝝ ꝓditores. Ueni deinde in ytaliam. et p̄dica ibi verbū et annū ſalutis ⁊ dilectionis diuine. ⁊ vide plateas ſtratas ſanctoꝝ meoꝝ ſanguine et dabo tibi mercēde illam que nō finie tur. Attēde etiā ad temꝑa priora. in qui bus audacter ad irā prouocaſti me et ſi lui. In quibus feciſti que voluiſti ⁊ non debuiſti. et ego quaſi nō iudicans patiēs fui. quia tempus meū nūc appropinquat et exquiram a te negligentiam ⁊ audaci am temꝑis tui. Et ſicut ꝑ omēs gradus aſcendere te feci. ſic deſcendes ſpūaliter ꝑ alios gradꝰ. quos exꝑieris veraciter in aīa ⁊ corꝑe. niſi ohedieris v̓bis meis. et ſilebit lingua tua magniloqua. et no mē tuū quod vocaſti in terris. in obliui on et obprobrio erit in conſpectu meo et ſanctorū meoꝝ Exquiram etiam a te ꝙͣ indigne permiſſione tn̄ mea ad om̄es gradus aſcendiſti. quod melius ego de us ſcio ꝙͣ tua negligens conſcientia re cordatur. B Querā qͦꝫ a te ꝙͣtum in reformatiōe pacis reguꝫ tēpuiſti. ⁊ ꝙͣ tū in aliā partē declinaſti. Inſi per non z iiij Sextus. Liber. rit in obliuiōe. qͣliter cupiditas ⁊ ambi tio in eccleſia tꝑe tuo floruit et aucta eſt. et ꝙ multa reformare et emēdare po tuiſti Sꝫ tu amator carnis noluiſti. ſur ge igit̉ anteꝙͣ nouiſſima hora tua appro pinquans veniat. et negligentias prio rū temporū penultimo tꝑe zelando ex tingue Si aūt dubitas cuiꝰ ſpūs verba iſta ſint Ecce regnū et ꝑſona nota ſunt in qͥbus ſtupor et mirabilia fctā ſunt Iu ſticia em̄ ⁊ miſericordia de quibꝰ loquor appropinquāt vbiqꝫ terraꝝ. Conſcien tia qͦꝫ tua rōnabile dicit eſſe illud quod moneo. ⁊ caritatiuū eſſe qd̓ ſuadeo. ⁊ ni ſi patientia mea ſeruaſſet te. iā profundiꝰ vltra alios p̄deceſſores tuos deſcendiſ ſes. Ergo inqͥre in libro conſcientie tue et vide ſi veritatem loquor Xp̄s comminatur hic grauiter quibuſdā qͥ oblitis ſuis pecc tis p̄teritis ⁊ via dei. viuebāt in ſecurita te iocūde. dicit tn̄ ꝙ ſi emēdauerint inue nient in eo mīam. ¶ Capitl̓m. lxiiij Ilius dei loquit̉. Non atten das ad ribaldos iſtos corizā tes. qꝛ veniā eis ſtatim non ſi cut amicus. ſed ſicut qͥ vltionē capiā ex eis. Ue eis quia temꝑe pacis ſue nolue rūt querere eternū bonum Dico tibi ꝙ ſurrexerūt homīes generationis illiꝰ de radice amaritudinis. et cōgregauerūt fructꝰ vanitatis ⁊ cupiditatis ſue Ideo nūc deſcendent. et cōſurget eis pauper tas et cāptiuitas ⁊ pudor ⁊ hūiliatio ⁊ do lor. Ueruntamen qͥ ſe humiliauerint. in uenient gr̄am in oculis meis. Xp̄s dat hic ſpōſe no tabile doctrinā ad tenendū vitā actiuā et contemplatiuā. q̄ per martham et ma riam hic notabilit̓ deſignant̉ id eſt quali ter incipiat ⁊ ꝓficiat hō in vita ſpūali ⁊ virtutibus vt aſcendat ad ſummū gra dū ꝑfecti amoris dei ⁊ ꝓpximi Et primo loquitur de actibꝰ illorū qͥ ſequunt̉ vitā marie. ¶ Capitulum. lxv. Ilius dei loquit̉. X Due ſunt vite que aſſimilant̉ marthe et marie. quas qui imitari voluerit. faciat primo purā confeſſionē de omībus peccatis ſuis. aſſumendo ve ram contritionem pro eis. et habendo voluntē amplius peccata non faciendi Prima igitur vita ꝙͣ teſtāte me dn̄o ma ria elegit. ducit ad contemplationē cele ſtiū. hec em̄ eſt optima pars et dieta ſa lutis eterne. Omnis ergo ille qui vitaꝫ marie tenere deſiderat. ſufficit ei ſolum. modo habere neceſſaria corporis. ſcilicꝫ veſtes ſine oſtentatione Cibum ⁊ potū in parcitate et non in ſuperfluitate. Ca ſtitatem ſine vlla delectatione praua. ie iunia rōnabilia iuxta eccleſie cōſtitutio nem Qui vero ieiunat attendat vt nō infirmetur ex irratōnabili ieiunio. ne ex illa infirmitate orationes et p̄dicatiōes diminuat. ſeu alia bona ex hoc omittat quibus proximo et ſibiipſi prodeſſe poſſꝫ Diligenter qͦꝫ examinet ne tepidus fiat ex ieiunio ad iuſticie rigorē. vel remiſſꝫ ad opera pietatis. quia ad puniēdos re belles et ad ſubijciendos iugo fidei infi deles. Opus eſt fortitudine tam corpo li ꝙͣ ſpirituali. Ideo omīs infirmus qui magis in honore dei ieiunare vellꝫ ꝙͣ cō medere. eque magnā mercedē habebit propter voluntatem bonam. ſicut ille qͥ ieiunat rationabiliter ex caritate Simi liter qui propter obedientiam ſanctam comedit. volēs magis ieiunare ꝙͣ come dere. eandē habebit mercedē ſicut qui ieiunat. B Scd̓o maria non debet gaudere de mūdi honore et eiꝰ ꝓſperita te. nec dolere ex eius aduerſitate. ſed in hoc gaudeat. ꝙ ſcꝫ impij fiunt deuoti. ꝙ mūdi amatores fiūt dilectores dei. ꝙ bo ni proficiūt in bono et decertando in ſer uitio dei fiunt deuotiores. Ex hoc etiā do leat qui eſt maria. ꝙ peccatores cadunt in deterius. ꝙ deus a creatura ſua nō di ligit̉. ꝙ mādata dei ꝯtempnunt̉. Tercio maria nō dꝫ eſſe ocioſa ſicut nec martua Sextus. Liber. ſed pacto ſomno ſuo neceſſario ſurgat. et regratietur deo ex cordis attentione Quia oīa ex boītate ſua creauit. ⁊ ex ca ritate ſua aſſumendo carnē omīa recrea nit. oſtendens per paſſionē et mortē ſuā dilectionē ſuam ad hominem. qua maior eſſe non poſſet Regratiet̉ etiam maria deo pro omnibus qui iam ſaluati ſunt. ⁊ pro omībus qui ſunt in purgatorio. ⁊ ꝓ nijs qui in mundo ſunt. rogando hūiliter deum vt vltra vires nō ꝑmittat eos tēp tari A Maria qͦꝫ ſit diſcreta in oro ne et in laudibus dei ordinata. Nā ſi ha bet neceſſaria vite ſine ſollicitudine de bet facere orationes prolixiores. Si v̓o in orando attediatur et accreſcūt temp tationes. poteſt quidem laborare mani bus aliquid honeſtuꝫ opus ex vtile. vel ad vtilitatem ꝓpriā ſi indiget. aut ad cō modum aliorū Si v̓o attediat̉ in vtroqꝫ ſcilicet in oratione et labore Tūc quidē poteſt habere aliquā occupationē hone ſtam. vel v̓ba audire edificatoria cū om ni grauitate omni ſcurrilitate remota. donec corpus et anīa habiliora ad opus dei efficiantur Si vero maria eſt talis ꝙ non habꝫ ſuſtentationē corꝑis niſi ex labore ſuo. tūc faciat orationē breuioreꝫ ꝓpter opus neceſſariū. et ip̄e labor per fectio erit et augmentū oratiōis. Si au tem maria laborare nō ſcit aut non pōt tūc non verecundet̉ nec ſit ei oneroſum mendicare. ymo magis gaudioſuꝫ. quia tunc imitatur me filiū dei. qui vt hō dita retur meip̄m pauperē feci. Si vero ma ria ſubiecta eſt obedientie viuat ſcd̓m obedientiā prelati ſui. et duplicabit̉ co rona eius magis ꝙͣ ſi eſſet in libertate. D Quarto maria non debet eſſe aua ra ſicut nec martha. ymo nec largiſſima Nam ſicut martha tribuit temꝑalia ꝓ pter deū. ſic maria debet diſtribuere ſpi ritualia ſua. Si em̄ maria hꝫ deū in cor de ſuo carū. caueat a v̓bo illo qd̓ multi qnt in ore dicentes. Sufficit michi ſi iu uare potero animā meā ꝓpriā. quid michi de oꝑibus ꝓximorū. aut ſi ego bonꝰ ſum quid ad me quomodo alij viuant: O filia. illi qͥ talia dicunt et cogitant. ſi viderent amicū ſuū dehoneſtari et tribu lari currerēt vſqꝫ ad mortē. vt amicꝰ de tribulatione eriperet̉. Sic maria faciat Dolere em̄ debet ꝙ deus ſuus offendi tur. ꝙ frater ſuus qui eſt proximus ſuus ſcandalizat̉. Aut ſi aliquis incurrit pec catū Conetur maria inꝙͣtum poteſt. vt ille a peccato eripiat̉. Attamē cū diſcre tione. Et ſi propter hoc maria ꝑſequat̉ querat aliū locū tutiorē. quia egoip̄e de us dixi. Si vos perſecuti fuerint in vna ciuitate fugite in aliam. Sic et paulus fecit. qꝛ alio tꝑe neceſſarior erat. et ideo dimiſſus eſt per murū in ſporta. E Ergo vt maria larga ſit et pia. neceſſa ria ſunt ei quinqꝫ. Primo domus in qua dormiant hoſpites. Scd̓o veſtes ad ve ſtiendū nudos. Tercio cibus ad ciban dū eſurientes. Quarto ignis ad calefa ciendū frigidos. Quīto medicina ꝓ in firmis. id eſt v̓ba ꝯſolatoria cū caritate dei. Domus igit̉ marie eſt cor eius. cuiꝰ mali hoſpites ſunt omīa illa adueniētia que conturbāt cor eius. ſcilicet ira triſti cia. cupiditas ſuperbia et multa ſimilia. que per quīqꝫ ſenſus ingrediunt̉. Omīa igitur iſta vicia quādo adueniūt. debent quaſi iacere ſicut illi hoſpites qui dormi unt. et ſicut illi qui ſunt in requie. Quia ſicut hoſpitalarius recipit malos et bo nos hoſpites cū patientia. ſic maria de bet omnia tolerare ꝓpter deū ex virtute patientie. et nec in minimo cōſentire vi cijs nec in eis delectari. ſed a corde inꝙͣ tum poteſt paulatim grā dei cooperan te illa remouere. Si aūt remouere non poteſt. toleret illa patient̓ contra volū tatem tanꝙͣ hoſtes. ſciens certiſſime ꝙ ei proficiunt ad maiorem coronaꝫ. et ne quaꝙͣ ad damnationeꝫ. F Secūdo maria habeat veſtes quibus cooperian tur hoſpites. ſcilicet humilitatem interi orem et exteriorem. et cōpaſſionem men Sextus. Liber. tis in afflictione proximorū. Si v̓o ma ria deſpiciatur ab homībus. recurrat ſta tim ad mentē ſuam. cogitando qūo ego deus contemptus et deſpectus patienter tolerabaꝫ. qūo iudicatus obmutui. qūo flagellatus ⁊ coronatus ſpinis non mur murabam. Attendat etiā maria. ꝙ nō oſtendat obiurgātibus ſe ſigna ire vl̓ im patientie. ſed benedicat perſequentibus ſe. vt vidētes bn̄dicant deū que imitatur maria. ⁊ ipſe deus dabit bn̄dictionē pro maledictione. Maria etiā caueat vt nō detrahat vel improperet moleſtātibꝰ ſe quia dānabile eſt et detrahere ⁊ detrahē tē audire. ⁊ ex impatientia ꝓximo expro brare. propterea vt maria bonū hūilita tis ⁊ patientie ꝑfecte poſſideat. ſtudeat incautare ſeu auiſando āmonere detrahē tes alijs de pericl̓o eorū. ⁊ āmoneat eos cū caritate v̓bo et exēplo ad verā hūili tatem Itē veſtis marie debet eſſe cōꝑaſ ſio. ſi em̄ viderit peccare prpximū ſuum cōpatiatur ei. rogādo deū vt ei miſerea tur. Si vero viderit eū pati iniuriam ſi dāna vel cōtumeliam cōdoleat ei. et iu uet eū precibus ⁊ auxilio ⁊ ſollicitudine ſua. etiā apud potentes ſeculi. quia vera cōpaſſio nō q̄rit que ſua ſunt ſed q̄ proxi morum. Si vero maria talis eſt ꝙ non exaudit̉ apud pͥncipes. nec proficit egreſ ſus eius de cella. tūc roget deū obnixiꝰ pro afflictis. et deus qui inſpector eſt cor dis propter caritatē rogantis. cōuertet corda hominū ad pacem afflicti. et aut liberabitur a tribulatione ſua. aut dabi tur ei a deo patientia vt duplicetur co rona ſua. Ergo talis veſtis ſcilicet hūi litas et cōpaſſio. debꝫ ineſſe cordi marie quia nichil ita attrahit in animaꝫ deū. ſi cut hūilitas et cōpaſſio proximorū. G Tercio habeat maria cibū et potū pro hoſpitibus. nā graues hoſpites hoſpitan tur cor marie. quando ſcilicet cor rapit̉ extra ſe et appetit delectabilia. vide re terrena. et poſſidere temꝑalia. quando auris deſiderat audire propriū honorē. qn̄ caro q̄rit delct̄ari ī carnalibꝰ. qn̄ ſpi ritꝰ p̄tendit excuſatiōꝫ fragilitatis et le uigationē culpe. qn̄ accedit tediū boni ⁊ obliuio futuroꝝ qn̄ oꝑa bona reputā tur ml̓ta ⁊ mala ſūt in obliuiōe Cōtra les ergo hoſpites opꝰ eſt marie ꝯſilio. ⁊ neqͣꝙͣ diſſimulando dormitare. ergo ma ria fide anīata ſurgat fortiter. et taliter reſpondeat hoſpitibus iſtis Ego inqui ens nolo aliqͥd poſſidere de temꝑalibꝰ. ſed habere volo exiguam corporis mei ſuſtentationē. Ego nec minimū punctū horarū et temꝑm expendere volo niſi in honorē dei. ſed nec attendere volo pul cruꝫ et vile. nec vtile carnis et inutile. nec ſapidū guſtui meo aut inſipiduꝫ. niſi ad beneplac itū dei et anime vtilitateꝫ. quia nec delector viuere per vnā horaꝫ niſi ad honorem dei. Talis igitur volū tas eſt cibus hoſpitū aduenientium. et talis reſponſio extinguit delectamēta inordinata B Quarto maria habe at ignē ad calefaciendū hoſpites. et ad illuminandū eos. Iſte itaqꝫ ignis calor eſt ſpūſſancti. Impoſſibile quippe eſt ali quem poſſe abnegare propriā volunta tē. vl̓ carnalē affectū parentū. ſeu amo rē diuitiarū. niſi ſpūſſancti oꝑante inſtin ctu ⁊ calore. Sed nec ip̄a maria ꝙͣtum cūqꝫ perfecta. inchoare vel continuare valet vitā beatā ſine ip̄ius ſpūſſancti di lectione et informatione. Ut ergo ma ria luceat hoſpitibus aduenientibus. Primo cogitet taliter Deus inquiens ea ratione me creauit. vt ſcilicet ipſum ſuper oīa honorarem. ⁊ honorando dili gerē et timerē Natus quoqꝫ eſt de vir gine vt viā ad celum doceret. quā imitā do ego ſequerer cum humilitate. Dein de morte ſua aperuit celum. vt illuc deſi derādo et veniendo feſtinarē. Cogitet etiā maria ⁊ examīet omīa oꝑa ſua ⁊ cō gitatus et affectus. ſcilicet qūo offen derit deū et ꝙͣ patienter deus toleret ho minē. et ꝙͣ multis modis vocat hominē ad ſe. Tales igitur cogitationes ⁊ ſimi Dextus. Liber. les hoſpites ſūt marie. qͥ oēs qͣſi ī tn̄bris ſunt niſi illuminent̉ igne ſpūſſancti Qui quidē ignis tūc adueīt in cor. qn̄ maria cogitat rōnabile eſſe ſeruire deo. qn̄ ma gis omnem penaꝫ vellet ſufferre ꝙͣ ſciē ter deū ad iram prouocare. Cuius boni tate anima creata eſt et ſanguine bene dicto redempta. Tūc etiā cor de iſto bo nōo igne hꝫ lucē. quādo animꝰ cogitat et diſcernit qͣ intentiōe quilibꝫ hoſpes id ē quelibet cogitatio aduenit. qn̄ cor exa minat ſi cogitatio tēdit ad gaudiū per petuū vel ad tranſitoriū. ſi nullā cogita tionē dimittit indiſcuſſaꝫ. nullā impuni tā ſine timore. T Ergo vt ignis iſte obtineat̉ et obtentus cuſtodiat̉. nec eſſe eſt vt maria cōportet lingna arida qui bus nutriatur ignis iſte. id eſt diligēter obſeruet carnis motus ne inſoleſcat ca ro. et apponet omnē diligentiaꝫ vt ope ra pietatis et orationes deuote augean geantur. quibus ſpiriſſanctus delecta tur. ſed ſummopere ſciendum eſt et con ſiderandum. ꝙ vbi ignis accenſus eſt in vaſe clauſo. non habens exitum. citius extinguitur et vas frigeſcit. Sic eſt et cum maria. ſi em̄ ipſa ad nichil aliud ve lit viuere. niſi vt poſſit facere honorem deo. expedit ei vt os eius aperiatur. e flamma caritatis eius egrediatur Tūc autē aperitur os. quādo ex feruenti cari tate loquendo. filios ſpūales deo gene rat. Sed diligent̓ attendat maria. ꝙ ibi aperiat os predicationis ſue. vbi boni fiant feruentiores et mali efficiātur me liores. Ubi iuſticia poſſit augeri et pra ua ꝯſuetudo aboleri Nā paulus apoſto lus meus quandoqꝫ loqui voluit. ſed ꝑ ſpiritum meum prohibitus eſt. qui tem pore accepto tacuit. et tempore cōgruo locutus eſt. qui quandoqꝫ leuioribus v̓ bis quandoqꝫ ſeuerioribus vſus eſt. qui oīa verba ſua ⁊ opera habuit ad dei glo riam et fidei confortationē. Si aūt ma ria non valet predicare. hn̄s nichilomi nus voluntate ⁊ ſcientiā predicandi. fa ciat ſicut vulpes. qͥ circūiens mōticl̓os inqͥrit plura loca pedibꝰ. ⁊ vbi reꝑit lo co meliora ⁊ aptora. ibi facit requiei ſue foſſā. Sic maria attēptꝫ v̓bis ⁊ exēplis et orōibꝰ corda ml̓toꝝ. ⁊ qn̄ inueīt cor da aptiora ad recipiēdū v̓ba dei ibi īmo ret̉. amonendo ⁊ ſuadendo que pōt B Maria etiā laboret vt cōueniens exitꝰ detur flāme ſue. qꝛ quo maior eſt flamma eo plures illuminant̉ et inflammantur. Tūc aūt flamma habet exitū cōuenien tem. quando maria nec formidat vitupe riū. nec querit laudē ꝓpriā. qn̄ nec timet aduerſa nec delectat̉ in proſperis. ⁊ tūc acceptius eſt deo ꝙ maria faciat opera bona in publico ꝙͣ in occulto. quatinꝰ videntes glorificēt deū Sciendū aūt eſt ꝙ maria debet emittere duas flammas. vnam in occulto et aliam in publico. hoc eſt duplicem humilitatem habere Prima ſit in corde interius. ſcd̓a ſit exte rius Prima eſt vt maria cogitet ſe indig nā ⁊ inutilē ad oīa bona. et vt nullis ſe in cogitatione preferat. laudari et vide ri non appetat. Arrogantiam fugiat. de um ſuper oīa deſiderando. ⁊ eius verba imitando. Sic autem maria taleꝫ flam mam emittit ſignis operum. tunc illumi nabitur cor eius caritate. et omnia cō traria aduenientia vincūtur et faciliter tolerantur. Secūda flamma ſit in pub lico. Si enim vera humilitas eſt in cor de apparere etiā debet in veſte. et audi ri ab ore. ⁊ perfici oꝑatione. ¶ Tūc au tē v̓a hūilitas eſt in veſte. qn̄ magis eli git maria veſtē mīoris valoris ex qua hꝫ calorē et vtilitatē. ꝙͣ veſtē maioris valo ris ex qͣ habebit ſuꝑbiā et oſtētationeꝫ. Nam veſtis que valet modicū et voca tur apud homines vilis et abiecta. Ue re pulcra eſt apud deum quia prouocat humilitatem. Ueſtis vero que multo p̄ cio emitur et vocatur pulcra deformis eſt apud deum. quia aufert pulcritudi nem angelorū id eſt humilitateꝫ. Sed ſi maria ex aliqna rōnabili cauſa. cogeret̉ Sextus. Liber. habere habitū modicū meliorem ꝙͣ ipſa vellet. nō propter hoc turbet̉. qꝛ ex hoc augetur merces eius. ¶ Item ma ria debet habere humilitatē in ore ſcilicꝫ loquendo hūilia. vitādo ſcurrilia. cauē do multiloquia. nō ſubtilizando verba nō preferendo ſua ſenſibꝰ melioꝝ Si ve ro maria audierit ſe ꝓ aliquo bono ope re laudari nō eleuetur. ſed reſpondeat ſic. Laus ſit deo qui dedit omīa Quid em̄ ego ſum niſi puluis ante faciem ven ti. aut quid boni a me qui ſuꝫ ſicut terra ſine aqua? Si vero vituꝑatur non con triſtetur ſed reſpondeat ſic. Dignum eſt qꝛ totiens in cōſpectu dei peccaui et nō penitui. maioribus em̄ afflictōnibꝰ ego digna ſum. Ideo rogate pro me vt tole rando obprobria temꝑalia. fugiā ſempit̉ na. Si v̓o maria ꝓuocet̉ ad iram ex im probitate proximorū. Caueat diligēter ne ſoluat linguā reſpōſiōibꝰ indiſcretis quia irā ſepe ſuꝑbia comitatur. Ideo co ſilium eſt ꝙ adueniente ira et ſuperbia cōprimāt̉ labia tāto temꝑe. quouſqꝫ vo luntas petere poſſit auxiliū a deo patiē di. et deliberare quid vel qualiter reſpō dendū ſit. vt vincere poſſit ſeip̄m. quia ira tunc mitigatur in corde. et homo va let ſapienter inſipientibus reſpondere. ¶ Scito etimū ꝙ dyabolus multum inuidet marie. qui ſi eam impedire non poteſt per tranſgreſſionē mādatoꝝ dei. tunc excitat eam ad facilitatem magne ire. aut ad diſſolutionem vane leticie. aut ad v̓ba diſſoluta et iocoſa. Ideo ma ria ſemper petat auxilium a deo. vt omīs eiꝰ locutio ⁊ oꝑatio ab eo regant̉. ⁊ ad eū dirigant̉ Item maria habeat humilitatē in opere. vt nichil faciat cau ſa terrenaudis. nichil attemptet noui Nichil humilitatis erubeſcat in oꝑe. fu giat ſingularitem. oībus deferat. in om nibus reputet ſe indignam. ¶ Item ma ria magis eligat ſedere cum pauperibꝰ ꝙͣ ſedere cum diuitibus. magis obedire ꝙͣ preeſſe. magis ſilere ꝙͣ loqͥ. magis eſſe ſolitaria ꝙͣ cum potentibus et parenti bus conuerſari. Maria quoqꝫ odiat pro priam voluntatem Mortem ſuam ſemꝑ meditetur Non ſit curioſa. non murmu ratrix. nec obliuioſa iuſticiarum dei et affectionū ſuarū Maria quoqꝫ frequēs ſit ad confeſſiones Sollicita in tempta tionibus ſuis. Deſiderans ad nichil ali ud viuere. niſi vt honor dei et ſalus ani marum augeatur. ¶ Igitur maria que taliter ſicut iam eſt dictum affecta eſt. ſi eligatur in martham et obediens ex ca ritate dei ſuſcipit regere anīas multorū. dabitur ei duplex corona. ſicut per ſimi litudinem oſtendo tibi Dominus qui dam erat potens habens nauem onera tam mercimonijs precioſis. qui dixit fa mulis ſuis. Ite ad portum talem. et ibi erit michi lucrum magnū ⁊ fructus glo rioſus. Si inſurgunt venti laborate vi riliter et non attediamini. quia merces veſtra erit magna. Igitur famulis na uigātibus preualuit ventꝰ. intumuerūt procelle. et nauis quaſſata eſt grauiter: ¶ Tūc auteꝫ gubernator nauis tepuit et om̄s deſperabāt de vita. ⁊ cōdixerūt venire ad vnū portū quo flauit eos ven tus. ⁊ nō ad illū portū quē eis dn̄s deſig nauerat. qd̓ audiēs vnꝰ faml̓oꝝ fidelior et īgemiſcēs ex zelo amoris dn̄i feruēs. arripuit violent̓ gubernaculū nauis. et viribus ꝑduxit nauē ad portū quem dn̄s volebat. Igit̉ homo iſte qui ſic viriliter nauē perduxit ad portū. maiori mercede pre alijs eſt remunerandus. Q Si mile ergo eſt de p̄lato bono. q̄ ꝓpt̓ amo rem dei et ꝓ ſalute anīaꝝ ſuſcipit onꝰ re gimis. nō curās de honore. qꝛ duplicem merdē hēbit Primo ꝙ ꝑticeps erit oīm bonoꝝ eoꝝ. qͦtqͦt ꝑduxit ad portū Scd̓o ꝙ gl̓a eiꝰ augebit̉ ſine fine. Sic erit ecō tra de illis qͥ ambiūt honores ⁊ p̄latiōes erunt quippe particeps oīm penaruꝫ et pctōꝝ eoꝝ qͦs ſuſceperūt regere. Scdo ꝙ cōfuſio eoruꝫ erit ſine fine. Nam p̄lati qui ambiunt honores ſimiliores ſunt me Sextus. Liber. retricibus ꝙͣ prelatis. quia decipiunt ani mas malis exemplis ſuis ⁊ verbis. et in digni ſūt vocari maria vel martha niſi ſe penitentia emēdent. Quīto maria debꝫ dare medicinā hoſpitibꝰ ſuis. id eſt eos letificare v̓bis bonis. quia ad omīa que euenire poſſunt ſiue ſint leta ſiue triſtia dicere debet. Ego inquiens volo quid quid me deus velit velle. et eius volun tati parata ſuꝫ obedire. etiā ſi irem in in fernū. Nam talis volūtas eſt medicina cōtra aduenientia cordi. Et hec volun tas eſt delectatio in tribulatione. et tem peramentū bonū in ꝓſperitate Sed qꝛ maria multos hꝫ inimicos. id eo ꝯtinue faciat cōfeſſionē. Nam ꝙͣdiu ſciēter mo ratur in peccato. hns copiam cōfiten di et negligit vl̓ nō attendit. tūc magis apoſtata dicenda eſt coram deo ꝙͣ maria ¶ Item de actibus vite marthe. Icito etiā ꝙ licet pars marie optima ſit. nō tamen ideo pars marthe mala eſt. ymo laudabil̓ ⁊ bn̄ placēs deo Ideo dicā tibi nūc quō martha īſtitui dꝫ. Ip̄a qͥppe debet habere ſicut ⁊ maria etiā quīqꝫ bo na. Primo fidē rectā eccleſie dei Scd̓o ſcire p̄cepta deitatis et cōſilia euāgelice veritatis. et illa debꝫ perficere corde et operatione. Tercio cohibere linguam ab omni verbo malo quod eſt cōtra de um et proximū. et manū ab omni inho neſta et illicita operationē. et animū de bet continere a nimia cupiditate et de lectatione Scire quoqꝫ contentari de conceſſis. et ſuperflua non deſiderare Quarto perficere oꝑa miſericordie rati onabiliter et humiliter. vt propter con fidentiam illorum operū in nullo offen dat deum. Quinto diligere deum ſuper omīa ⁊ pluſꝙͣ ſe ip̄m. ſic fecit martha Nā ip̄a gaudenter dedit ſe ip̄am michi ſequē do v̓ba et oꝑa mea. et poſtea dedit oīa bona ſua pro amore meo. Et ideo faſti diuit temporalia et querebat celeſtia. et ideo patienter omīa ſuſtinuit. et de alijs licut de ſeipſa curabat Ideo ſemper co gitabat caritatem meam et paſſionem meam. et letabatur in tribulationibus. et ſicut mater diligebat vniuerſos. Ipſa etiam martha ſequebatur me quotidie. nichil deſiderans niſi audire verba vite Ipſa quoqꝫ compatiebatur dolentibus cōſolabat̉ infirmos. nemīeꝫ maledicēs. ſed diſſimulās improbitates proximi. et omnibus orans. Omnis ergo qui cari tatem deſiderat in vita actiua ſequi de bet martham. diligendo proximum. vt obtineat celum. ſed non fouendo vicia eius. fugiendo laudem propriam et om nem ſuperbiam et duplicitatem. Iram etiam et inuidā non debet ſeruare N ¶ Sed nota ꝙ martha rogans ꝓ fra tre ſuo lazaro mortuo prior veīt ad me. ſed non reſuſcitabatur ſtatim frater eiꝰ ſed venit poſtea maria vocata. et tunc propter ambas ſorores frater reſuſcita tur: Sic etiam eſt in ſpirituali vita. Nā qui perfecte deſiderat eſſe maria debet prius eſſe martha. laborando in honore meo corporaliter. et ſcire debet priꝰ re ſiſtere deſiderijs carnis. et temptationi bus dyaboli obuiare. Et poſtea po teſt cum deliberatiōe aſcendere ad gra dum marie. Qui enim nō eſt probatus et temptatus. ⁊ qͥ nō vicerit motus car nis ſue. qūo pōt iugit̓ celeſtibus inhere re? Quis v̓o eſt frater mortuꝰ marthe et marie niſi oꝑatio imꝑfecta? Nā mul totiens oꝑatio bona fit indiſcreta intē tiōe ⁊ indeliberato anīo. ⁊ ideo remiſſe et tepide ꝓcedit Sꝫ vt oꝑatio bōa ſit michi acceptabil̓. reſuſcitat̉ et reuiuiſcit ꝑ marthā et mariā. id eſt qn̄ ꝓximꝰ ſcin cere diligit̉ ꝓpter deū ⁊ ad deū. et ſolus deus deſideratur ſuꝑ omīa. Et tunc om nis bona oꝑatio hoīs būplacita eſt deo Ideo ego dixi in euāgelio ꝙ maria opti mā partē elegit Naꝫ ꝑs marthe tūc bo na eſt. qn̄ dolet de peccatis proximoruꝫ Eſt qͦꝫ ꝑs marthe tunc melior. qn̄ labo rat quo homīes ſapient ⁊ honeſte viuāt et ſubſiſtant. et hoc facit propter ſolius Sextus. Liber. dei dilectionē. Sed pars marie optima eſt. quādo ip̄a ſola celeſtia et animaꝝ lu cra contemplatur. Tunc quoqꝫ deꝰ do mū marthe et marie ingredit̉. qn̄ mens repleta bonis affectionibus. et pacata a ſeculariū tumultibus deū quaſi pn̄tem ſemper cogitat. et in eius dilectione nō ſolū meditat̉. ſed laborat die ac nocte. Xp̄s oſtendit ſpōſe q̄ anīa eſt vxor dei cuius domꝰ eſt corpus Quīqꝫ vero ſerui eius ꝑ quīqꝫ ſenſus et quīqꝫ ancille. ꝑ quinqꝫ virtutes deſignā tur. dicit etiam dn̄s qualis debꝫ eſſe bo na anīa et qualiter adornata Oſtēdit in ſuꝑ pro qͥbus peccatis quedā anima vni us defuncti fuit ad purgatoriū damnata et propter p̄ces cuiuſdā ſancti dicit qui bus ſuffragijs poterit a penis liberari. ¶ Capitulū. lxvj. Ilius loquit̉ At Dn̄s dā duxit vxoreꝫ cui edificat I domū. cōſtituens ei ſeruos pediſſequas ⁊ cibaria. et ip̄e peregre ꝓ fectus eſt. Tandē rediens dominus au diuit vxorem male diffamatā. ſeruos in obedientes. ⁊ pediſſequas dehoneſtatas Et iratus de hoc tradidit vxorem iudi cio. ſeruos tortoribus. ⁊ pediſſequas fla gellis. ¶ Ego deus ſum dominus ille. qͥ animā hoīs a deitatis mee potentia crea tam deſponſaui michi in vxorem. deſide rans habere cū illa indicibilem dulcedi nem deitatis mee Deſponſaui autē eam in fide et dilectione et perſeuerantia v̓ tutum. huic autem anime edificaui do mum quando ei dedi corpus mortale. in quo ꝓbaretur et in virtutibꝰ exercere tur. Domus v̓o hed id eſt corpus. qua tuor proprietates habet. ſcilicet nobil̓ita tem. mortalitate. mutabilitatē. et corru ptibilitatem. Nobile ergo eſt corpus. qꝛ a deo creatum eſt et participationeꝫ ha bet cū omībus elementis. et reſurget in die nouiſſimo ad eternitatē. Sed igno bile eſt reſpectu aīe qꝛ de terra eſt. et anima ſpūalis Ergo qꝛ corpus quandā no bilitateꝫ hꝫ. ideo debet ornari v̓tutibus vt poſſit in die iudicij gl̓ificari Eſt etiaꝫ corpꝰ mortale qꝛ de terra eſt Ideo opor tet ꝙ forte ſit cōtra delectamenta. qͥbus ſi ſuccubuerit amittit deū. Corpus quo qꝫ mutabile eſt. ⁊ ideo ſtabiliri debꝫ rōne anīe. qꝛ ſi ſequit̉ motus ſuos ſimile eſt iu mētis. Quarto corpus corruptibile eſt et ideo ſemꝑ ſit mundū. qꝛ dyabolus deſi derat immudiciā que refugit cuſtodiaꝫ angeloꝝ. B Habitatrix ergo huiꝰ do mus ſcꝫ corporis eſt anima. in quo qua ſi in domo tegit̉ ⁊ viuificat ip̄m corpus. ſine pn̄tia em̄ anime corpꝰ ip̄m horriduꝫ eſt et fetidum. et abhomīabile ad intuen dū. Habet etiam anima quinqꝫ ſeruos qui deſeruiant domui ad ſolamen. Pri mus igitur ſeruus eſt viſus. qui debꝫ eſ ſe tanꝙͣ bonus ſpeculator. qui diſcernat inter hoſtes venientes et amicos. Tūc autem veniūt hoſtes. quando oculi deſi derāt videre pulcras facies ⁊ delectabi lia carnis. ⁊ ea q̄ nociua ſūt ⁊ inhoneſta Tūc v̓o veniūt amici. qn̄ delectat vide re paſſionē meā ⁊ oꝑa amicoꝝ meoꝝ. ⁊ ea que ſūt honoris dei. Scd̓us ſeruꝰ eſt auditus. qͥ eſt quaſi bonus hoſtiarius qͥ aꝑit amicis ⁊ claudit inimicis. Tūc aūt aperit amicis. qn̄ delectat̉ audire verba dei et ſermōes. ⁊ oꝑa amicoꝝ dei Clau dit v̓o hoſtibꝰ. qn̄ detractiones ⁊ ſcurri lia ⁊ inania ꝓhibent̉. Tercius ſeruꝰ eſt guſtus comedēdi ⁊ bibēdi. hic eſt qͣſi bo nus medicꝰ. qͥ cibaria ordīat ad neceſſi tatem. non ad ſuperfluitatem ⁊ delecta tioneꝫ. Nā alimenta ſumenda ſunt quaſi medicamenta. Ideo duo conſideranda ſunt in guſtu. ſcilicet ꝙ cibus nec mul tus ſumatur nec modicꝰ. Si enim mul tus cibus ſumitur. generat infirmitateꝫ ¶ Si vero minus debito ſumitur facit tedium in ſeruitio dei. ¶ Quartus ſer uus eſt tactus. hic ſit quaſi bonus labo rator. laborando manibus iuſte ad ſu ſtentandum corpus. Laborando pru Sextus. Liber. denter ad domandum illicita carnis. la horando deſideranter ad conſequendū eternā ſalutem G Quintus ſeruus eſt odolatus delectabiliū. hic propt̓ mer cedem eternam in multis poteſt abeſſe Ideo hic ſeruus ſit quaſi bonus diſpen ſator. cogitando ſi expedit anīe. ſi meret̉. ſi ſine eo ſubſiſtere poteſt corpus Si v̓o cōſiderat ꝙ corpus ſine delectabili odo rati in quibuſcunqꝫ ſit ſtare poteſt et vi nere. et abſtinet ſe ab eo propter deum. meret̉ a deo magnā mercede. quia virtꝰ illa multū eſt placita deo. quando etiaꝫ a licitis animus cohibet̉. Cum ergo ani ma tales habet ſeruos. debet etiaꝫ habe re pediſſequas quīqꝫ compoſitas. que do minā cuſtodiant et incautēt eam de peri culis ſuis. Prima ſit timoroſa et ſtudio ſa. ne ſponſus offendat̉ in tranſgredien do mandata eius. aut ne domina negli gens inueniatur Secūda ſit deuota. vt nichil querat niſi honorem ſponſi. et dn̄e ſue vtilitatem. Tercia ſit modeſta ⁊ ſta bilis. vt domina nec in gaudio diſſolua tur nec in aduerſis ſuccumbat. Quarta ſit patiens et prudens. que dominam cō tra mala aduenientia valeat conſolari. Quīta ſit ſic pudica et caſta. ꝙ nec in co gitatu nec in locutione aut operatione. aliquid indecorū vel remiſſum inueniat̉ Igitur ſi anima habet talem domum ſi cut dixi. ita cōpoſitos ſeruos et pediſſe quas honeſtas. turpe eſt ſi anīa ipſa qu domina eſt nō ſit pulcra et deuota Ideo oſtendere tibi volo etiam anime orna tum et decorem. Q Ipſa quoqꝫ de bet eſſe rationabilis in diſcernendo. qͥd debet corpori et quid deo. quia partici pat cum angelis in ratione et dilectiōe Ideo habeat carnem ſicut aſinum. dādo ei neceſſaria vite moderata. excitando eam labore Corripiendo timore et abſti nentia et obſeruando motus eius. ne ſic condeſcendat infirmitati carnis. ꝙ ani ma peccet contra deum. Secundo ani ma ſit celeſtis. quia ymaginem habet ce leſtis dei. et ideo nunꝙͣ ſapiat nec delec tetur in carnalibus. ne ymagini ipſius dyaboli cōformetur. Tercio ſit feruēs caritate dei. quia ſoror eſt angelorum et immortalis et eterna Quarto ſit pulcra in omni virtute. quia pulcritudineꝫ ipſi us dei eternaliter videbit. Si vero cō ſentit carni eternaliter erit deformis Etiam oportet dominā id eſt animā ha bere cibum. cuius cibus eſt memoria be neficiorū dei. Conſideratio terribilium iudiciorū eius. et delectio in caritate et mandatis eius. et ideo anima diligentiſ ſime obſeruet vt nunꝙͣ regatur a carne quia tūc omīa deordinantur. Tunc etiā oculi videre volunt placentia ⁊ noxia. aures audire volunt inania. placet etiā guſtare ſuauia et laborare inaniter prop ter mundū. Tūc etiaꝫ ratio ſeducitur. dominatur impatientia. minuitur deuo tio. accreſcit remiſſio. leuigatur culpa. et futura non attenduntur. Tunc etiā vileſcit ei cibus ſpiritualis. et omīa que dei ſunt videntur oneroſa. Quomodo em̄ delectari poteſt ibi iugis memoria dei Ubi delectatio eſt carnis? Aut quo modo conformare anīa ſe valet volūtati dei. vbi ſola ei placēt carnalia? Aut qūo diſcerni pōt verū a falſo. vbi ſunt ei oīa grauia qͣ dei ſunt? Ideo de tali anīa ſic deformata dici pōt. ꝙ domꝰ dei facta eſt tributaria dyaboli. et ei homagiata E Talis em̄ eſt anīa iſtiꝰ defuncti quā cer nis. Nam dyabolus eā nouem iuribus poſſidet. Primo quia volūtarie cōſenſit peccato. Scd̓o quia ſpreuit dignitatē ⁊ ꝓmiſſum baptiſmi ſui Tercio qꝛ dō cu rauit de grā confirmationis ſue ab ep̄o data Quarto qꝛ non attēdebat tempus penitentie datū. Quinto quia nō timuit me deū in operibꝰ ſuis nec iudicia mea. ſed ex induſtria receſſit a me. Sexto qꝛ ꝯtempſit patientiā meā qͣſi nō eſſem vel quaſi ꝙ iudicare nollē. Septimo qꝛ de cōſilijs et p̄ceptis meis minꝰ curabat ꝙͣ de hūanis. Octauo qꝛ non regratiabat̉ Sextus. Liber. deo ex corde pro beneficijs ſuis. quia cor ſuū totū erat in mundo. Nono qꝛ paſſio mea tota erat qͣſi mortua in corde ſuo. et ideo nūc patit̉ nouē penas. Prima eſt qꝛ omīa que patit̉ nō ex caritate illa patit̉ ſed cū mala voluntate. Scd̓a eſt. qꝛ reli quit creatorē et amauit creaturā. Ideo omīs creatura abhomīabit̉ eū: Tercia pena eſt dolor. quia reliquit et amiſit oīa que amauit et illa ſunt ꝯͣtra eum Quar ta eſt ardor et ſitis. quia plus deſidera bat peritura ꝙͣ eterna. Quīta eſt terror et poteſtas demonuꝫ. qꝛ noluit timere be nignū deum cū valebat. Sexta eſt carē tia viſionis dei. qꝛ nō vidit tꝑe ſuo pati entiā dei. Septima eſt deſperatio de ve nia. quia neſcit vtrū ſaluabitur an non. Octaua eſt remorſus conſcientie ſue. qꝛ bona omiſit ⁊ fecit mula. Nona pena ē frigus et fletus. qꝛ non deſiderabat cari tate dei. F Ueruntamē quia anīa iſta duo bona habuit. vnū qꝛ habuit fidē paſſionis mee. et reſtitit quantuꝫ potuit contra eos qui obloquebant̉ michi Se cundū eſt ꝙ dilexit matrē meā ⁊ ſctōs ⁊ ieiunijs eos honorabat. Ideo propter p̄ ces amicorū meoꝝ orantiū pro eo. dicaꝫ tibi quō ſaluari poſſit Primo ſaluabitur propter paſſionem mea. quia tenuit fidē eccleſie mee. Scd̓o propter immolatio nē corporis mei. quia hoc eſt antidotuꝫ animaꝝ: Tercio propter preces electo rum mēorum qui ſunt in celo. Quarto propter opera bona que fiūt in eccleſia ſancta. Quinto propter p̄ces bonoruꝫ viuentiū in mundo. Sexto ꝓpter elemo ſinas factas de bonis iuſte acqͥſitis. et ſi reſtituūtur ea que ſciunt̉ male acquiſita Septimo ꝓpter labores iuſtorum. qͥ ꝓ ſalute anīarū ꝑegrinant̉ Octauo ꝓpter indulgentias a pōtificibus ꝯceſſas. No no propter penitētias aliqͣs pro anīabus aſſumptus. quas viuētes non cōpleue rūt. ¶ Ecce filia. hanc reuelationē pro meruit tibi patronus tuus ſāctꝰ ericus cui hec anima ſeruiuit. quia veniet tempus quo refrigeſcit malicia terre huius et zelus animaruꝫ in multaorum cordi bus conſurget. Xp̄s dicit ſpōſe ꝙ mū dus iſte ſimilis naui habēti tres partes ſcꝫ ꝓram ⁊ mediū ⁊ puppim Sic mun dus iſte cōcludet̉ tribꝰ etatibꝰ hic ꝯten tis. ⁊ in fine tercie etatis in qua iā ſumꝰ naſcet̉ de maledictis feīa ⁊ hoīe ille hor ribilis antixp̄s. ¶ Capitulū. lxvij. Ilius loquit̉ A Mundus iſte eſt quaſi nauis. qͥ ſollicitu dinibꝰ plenꝰ eſt. ⁊ ꝓcellis tē ptationuꝫ agitat̉. nec aliqn̄ dimittit ho minē ſecurū anteꝙͣ hō ꝑuenerit ad por tū quietis Sicut em̄ nauis hꝫ tres par tes ſcꝫ ꝓram mediū ⁊ puppim Sic tres etates tibi deſcribo eſſe in mūdo. Prima erat ab adā vſqꝫ ad incarnationē meam Hec ſignat̉ in prora que alta erat et mi rabilis et fortis Alta in patriarcharum pietate. mirabilis in prophetaꝝ ſcientia. fortis in legis obſeruatiōe. Sꝫ hec pars tūc paulatim deſcēdere cepit. qn̄ ppl̓us iu daicꝰ cōtemptis mādatis meis. miſcuit ſe ſceleribꝰ ⁊ impietatibus. Propterea abiectꝰ eſt ab honore ⁊ poſſeſſiōe. Me dia v̓o ꝑs nauis id eſt mūdi tūc apꝑere cepit. qn̄ ego ipſe filius dei viui incarna ri volui. qꝛ ſicut media pars nauis dep̄ſſi or ⁊ humilior eſt ꝑte reliqua. Sic in ad uētū meo hūilitas p̄dicari cepit ⁊ oīs ho neſtas. ⁊ multi lōgo tꝑe eos ſecuti ſūt. Nūc aūt qꝛ impietas et ſuperbia inuale ſcit. et paſſio mea quaſi oblita et neglec ta eſt. Ideo tercia pars incipit aſcende re que durabit vſqꝫ ad iudiciū. et in hac etatę ꝑ te miſi v̓ba oris mei mūdo. que qͥ cunqꝫ audierint et ſecuti fuerint felices erūt. Sicut em̄ ioh̓es dicit in euāgelio nō ſuo ſed meo. Beati inqͥt qͥ nō vider̄t et crediderūt. Sic dico nūc Beati vti qꝫ erūt eterna beatitudine. qui hec ver ba audierint et ſequentur. B In fi ne vero etatis huius naſcetur antixp̄s ꝑ Sextus. Liber. Sicut em̄ de coniugio ſpirituali naſcun tur filij dei Sic antixp̄s naſcetur de ma ledicta femīa ſimulāte ſe ſapere ſpiritua lia. et de maledicto homine. de quoruꝫ ſe minibus permiſſione mea dyabolus for mabit opus ſuū. Sed tp̄s iſtius antixp̄i. nō erit ſicut frater ille cuiꝰ libros vidiſti deſcripſit Sed in tꝑe michi cognito. qn̄ iniquitas vltra modū abūdauerit ⁊ im pietas excreuerit in immēſuꝫ Ideo ſcito ꝙ priuſꝙͣ antixp̄s venerit. gentibus aliqͥ bus aꝑietur porta fidei Deinde xp̄ianis diligētibus hereſes. ⁊ iniquis cōculcan tibus clerū et iuſticiā. ſignū eſt euidens ꝙ cito veniet antixp̄s. Dubitante ſponſa de quodam monacho an illuderet̉ qꝛ dice̓ bat ſe videre viſiones celeſtes Reſpōdit xp̄s dicēs ꝙ ille illuditur a demone ſub ſpecie āgeli lucis qd̓ ꝓbat xp̄s ꝑ libros illius cōtinentes ambitione et propriaꝫ laude et precipit xp̄s ꝙ moneatur vt ſe corrigat. alioquin cito ⁊ male moriatur quod prochdolor poſtea ſic euenit. ¶ Capitulum. lxviij. Iilius loquit̉ ad ſponſam D co tibi de illo monacho de quo tu dubitas. Scias em̄ ꝙ im patiētia fecit eū relinquere ſuū monaſte riū primū. ⁊ mendaciter intrauit ſcd̓m. ⁊ quia excōmunicatus venit in ciuitatē meā iherl̓m. ideo illudi et decipi meruit quia erubuit eſſe monachꝰ hūilis. et ſta re in vocatione ad quam fuit vocatus ¶ Audi igit̉ libros quos hꝫ. ⁊ inuenies in eis ambitionē et ꝓpriam laudē. Nam legiſti in libris ſuis. ꝙ petrꝰ ⁊ paulus dix erūt eum dignū ſummo ſacerdotio. et ꝙ fieret ſimul papa ⁊ imꝑator. et ꝙ qn̄ fuit neceſſitatꝰ inuenit ad caput ſuū quoſdā denarios aureos. ⁊ quandā monetā in cognitā. ⁊ ꝙ michael archangelus appa ruit ei in corꝑe cuiuſdam mercatoris. et quo ip̄e cōgregauerat om̄es preceden tiū ꝓphetias. Ideo ſcito ꝙ omīa iſta ſunt a dyabolo qui illudit eum Propterea dic ei ꝙ nec papa nec ceſar fiet. ymo ni ſi cito redierit ad monaſteriū ſuū et ſte terit ſicut monachus humilis. moriet̉ in fra breuiſſimū tempus ſicut apoſtata. in dignus cōmunione ſanctorum ⁊ conſor tio monachorum. Vn̄s dicit ſponſe quē dam fratrē eſſe deceptuꝫ ſub ſpē virtutis qui nichil in quadrageſimis comedebat ⁊ alias indiſcretas abſtinentias faciebat cōfidens ex hoc poſſe obtinere celuꝫ. qꝛ nō in bonis oꝑbus noſtris debemꝰ cō fidere q̄ quātumcūqꝫ magna ſint qͣſi nul la reputare debemꝰ licet neceſſarra ſint ſed cū hmuilitate ſꝑare debemus in ſola miſericordia dei. ¶ Capitulum. lxix. Ilius loquit̉. Ego dixi in euā gelio meo. ꝙ propter duo celū obtineri poteſt: Primum eſt ſi homo hūliauerit ſe ſicut ꝑuulus. Scd̓m eſt ſi homo facit violentiā ſibi ipſi Ille ex go eſt hūlis. qͥ ꝙͣtumcūqꝫ ꝓfecerit et bo na fecerit reputat quaſi nulla de meritis ſuis nichil cōfidēs. Ille qͦꝫ facit ſibi vio lentiā. qͥ motibus carnis ſue inordinatis reſiſtens. caſtigat ſe diſcrete ne offendat deum. ⁊ credit nō ꝑ iuſticie ſue oꝑa obti nere celuꝫ. ſed ꝑ mīam dei. ¶ Sed iſte frat̓ qͥ in qͣdrageſimis nichil comedebat et alia indiſcreta ieiunia faciebat. ꝑ abſti nentiā ſuaꝫ quaſi ex iuſticia obtinere cu piebat celum. Que quidē oꝑa abſtinen tie et iuſticie. magis proceſſerunt ex ſuꝑ bia ꝙͣ ex humilitate. Ideo iuſte iudica bitur cū hijs. qͥ ieiunabant et decimabāt et deſpiciebant alios Cui melius fuiſſet ſi imitatus fuiſſet humilitatem illius pec catoris. qui nec audebat oculos leuare in celum. Nam ego ipſe deus et verus homo ꝯuerſatꝰ cū homībꝰ. comedi ⁊ bi bi que michi apponebāt̉. ꝙͣuis ſine cibo potuiſſeꝫ ſubſtitiſſe vt dare homībꝰ exē plū viuēdi. ⁊ vt hoīes recipiant neceſſa ria vite ſue et regratientur deo. Sextus. Liber. Xp̄s dn̄dit ſpōſe hor ribilē ſententiā dānationis aīe vniꝰ car dinalis defūcti. quia inique ⁊ in delicijs vixerat. cōminat̉ prelatis ⁊ clero cū di ſtricta iuſticia terribiliter qͥ deuorantes indebite conſumūt bona eccleſiaſtica fi deliū defunctoꝝ ꝓmittit cū ip̄is bn̄facto ribus in gl̓a eterna remunerationē opti mam. ¶ Capitulum. lxx. Idebatur quaſi ꝑſona vnius cardinalis defūcti. ſedere in Gvna trabe lignea: Cui per ethiopes nigros quatuor camere prępa rabant̉. ꝑ quas animā ſupͣdicti oꝑtebat tranſire. A In pͥma aūt camera erāt veſtes diuerſorū geneꝝ. quas anīa in vi ta dilexerat In ſcd̓a erant vaſa aurea ⁊ argentea. et alia genera diuerſoꝝ vten ſilium. in qͥbus anima delectabat̉ in vita In tercia camera erāt cibaria ⁊ odora menta diuerſa. quibꝰ anīa cū corꝑe refi ciebat̉. In quarta camera erant equi ⁊ anīalia. qͥbus anīa quando erat cū corꝑe promouebat̉. Cum igit̉ anīa tranſiret ꝑ camerā primā ſcilicet veſtiū. intolerabi li frigore cōſtringebat̉ et onere horribi li deprimebat̉. ⁊ clamās flebilit̓ dixit Ue michi qꝛ dilexi magis pulcrū ꝙͣ vtile. di lexi em̄ exaltari ⁊ laudari. Ideo dignuꝫ eſt vt deprimar ſub ſcabellis dyabolorū Trāſiens v̓o ꝑ ſcd̓aꝫ camerā. ſenſit tor rentē piceū ⁊ flammā diffundentē vndi qꝫ. ⁊ tūc clamauit anīa. Ue inquit michi ve ineternū. qꝛ bibi ⁊ rebibi. queſiui ful gentia et terrea. et ideo de torrente vo luptatis dyabolice digna ſuꝫ inebriari. B Cūqꝫ aīa ꝑtranſiſſet ꝑ terciā came raꝫ. ſenſit fetore peſſimū et ignitos ſerpē tes. ⁊ tūc clamauit horribilit̓ dicēs. O o dilexi ancillā et ſpreui dn̄am. dilexi ſua uia. Ideo digna ſum guſtare hec amara. Tranſiēs aūt ꝑ quartā camerā. audiuit ſonū terribilē quaſi tonitrui. ⁊ clamauit miſerabiliter p̄ timore. O ꝙͣ digna ē re mūeratio mea. Poſt hec aūt iterū audie bat̉ vna vox dicens. quid cogitat hō in terra. an ꝙ filius dei mentietur. q̄ dixit ꝙ homo de minimo quadrāte reddet ra tionē in iudicio? Amo dico qd̓ plus eſt ꝙ etiam de quolibet momēto ⁊ denario et cibo ⁊ potū. et de ſingulis cogitationi bus ⁊ locutionibꝰ reddet hō rationē. ni ſi abluant̉ cōtritione et penitentia Aut nunquid non credit clerus et cardina les et epiſcopi. ꝙ de elemoſinis meis qͣs ip̄i non cum timore et deuotione come dunt. ſed deuorant ſine fructu. nō exigo rationē? Aut nūquid credūt ꝙ aīe qua rum erāt bona illa de qͥbus ip̄i ſuꝑbiūt. non petūt in cōſpectu meo vindictam? ¶ Uere filia iudicabo diligent̓ ⁊ ſcruta bor. qua ratiōe leuāt oblationes meas. et homīes et angeli iudicabūt eos Nam ego et amici mei dotauimus eccleſiam meā vt clerici qͥetius ſeruirēt michi Sꝫ nūc nec clerici viuūt vt amici. nec orāt vt audiant̉. Ideo ego aīabus illoꝝ quorū bona illa fuerūt. ex menſa gratie mee et paſſionis prouidebo et miſerebor. En anno iubileo xpūs per ſponſaꝫ p̄cepit cuidā cōfeſſori ꝙ om nes ꝯfitentes ei libere abſolueret niſi in iptis ſentētijs eccl̓ie. ¶ Capitl̓m. lxxj. Iliꝰ dei loquit̉ Abſoluat ille bonꝰ cōfeſſor om̄es peccato res qͥ veniūt ad eū cū ꝯtritio ne. donec venerit aliqͥs quē dico nō ab ſoluendū. ſꝫ caueat ſibi ꝓ iudicijs eccl̓ie aꝑtis. Declaratio. ¶ Hic credit̉ fuiſſe magiſter petrꝰ cōfeſſor ſancte Birgitte Ip̄e nāqꝫ de ſeip̄o tanꝙͣ de alio ſcribit in epl̓a ſua. ad dn̄m nicolaū ſcē meōrie tūc ep̄m Lincopenſē ī regno ſyecie de curia romana dicēs. Quidā ſacerdos fuit ex a lienis ꝑtibꝰ. cui vicariꝰ pape iniūxit ſati facere ꝑegrinis de ligua ſua ī ſacramēto ꝯfeſſionis. dās ei autoritatē abſoluēdi in oībꝰ caſibꝰ. In qͥbꝰ ip̄e potuit Ideo mul ti cōfluebant ad illū cū multis grauibꝰ caſibus. quos ip̄e abſoluit. Inter quos Liber. Sextus. venit vnus p̄diues ⁊ grandeuꝰ. dicens ſe peccaſſe cū quatuor paribus ſororum que nō erant om̄es ex vno patrę et ma tre. ſed quodlibet par ſuis ex pr̄e et ma tre diſtincte fuit. Deinde ſubiūxit ſe cum ducētis ml̓ieribꝰ peccaſſe. ⁊ ꝙ ſuꝑ hoc nunꝙͣ incurrit notā aliquā infamīe. nec accuſatꝰ fuit vnꝙͣ corā iudice ſpūali ſeu ſeculari. ¶ Glericus p̄fatus cū hec au diſſet. Cepit abhorrere eū. et inꝙͣtuꝫ po tuit ſe ab eo elogauit. peccator aūt ille diuino ſuccenſus igne deſperare nō per mittebat̉. Ideo ab impetitione dicti cle rici non ceſſans. acceſſit ad dn̄am Bir tā cōquerendo. ꝙ clericus ille nollet eū ꝑ beneficiū abſolutiōis iuuare. Ideo ip̄a ſe ꝓſtrauit in oratione interpellādo pro ſepedicto clerico. ⁊ pro illo ſceleſto pct̄ore Et in eodē pūcto audiuit voceꝫ patris de celis dicenteꝫ. ¶ Dic clerico ꝙ ex ꝑte mea diligent̓ expediat om̄s ve mientes ad eū ex lingua et natiōe ſua. in iungēdo eis penitentiā ſcd̓m gratiaꝫ ſibi collatā. ⁊ ſcd̓m dictamē ſue recte rōnis et ſcd̓m qd̓ ipſe penitens portare pōt. et abſoluat ſecure donec aliquis talis pec cator venerit de quo eū p̄monere facio dicendo iſtū noli abſoluere. Caueat tn̄ ſi bi ꝓ cēſuris eccl̓ie māifeſtis et notorijs crimibꝰ. que iudicari debent publice ab eccleſie prelatis. Rp̄s p̄cipit ꝙ prouide atur taliter. ꝙ ꝓ abſolutiōe pctōꝝ nul la pecunia recipiat̉ ⁊ ꝙ ꝑrochiales ſacer dotes poſſint abſoluere de omībꝰ pctīs occultis ne pctōres ſi remittant̉ ad ſupe riores nō abſoluti ꝓpt̓ timorē vere cūdie in ſuis pctīs mortalibꝰ indurent̉ ⁊ in eiſ dem damnabiliter moriant̉. Ilius loqͥ. ¶ Capl̓m. lxxij. tur. Due macule ſunt. in eccle ¶ ſia mea Una eſt. ꝙ pauci abſol uūtur niſi pecunia precedente. Secūda eſt. ꝙ ꝑrochiales ſacerdotes non audēt abſoluere peccatores de omībus peccatis ſuis occultis. ſed aſſerētes ſe nō poſ ſe illos abſoluere in aliquibus caſibus epiſcopis reſeruatis. mittūt illos pecca tores ad epiſcopos. ⁊ tanto tꝑe diſcutiū tur donec occulta pctā fiāt omībꝰ mani feſta. Ideo qͥ habent zelū anīaꝝ debēt ſa lubriter talibus occurrere. Ne anīe vl̓ pudore verecūdie vl̓ obduratiōe in pec catis mortalibus moriantur. Xp̄s dicit de quodam penitentiario pape exiſtēte Rome ꝙ ꝙͣ uis vicioſus eſt nichilominus abſolutio quā fecit confitētibus rata eſt apud deū et predicit xp̄s eius ſubitaneam morteꝫ ¶ Capitulum. lxxiij. Ste penitentiariꝰ leproſus ē et ſicut auis q̄ vocat̉ miluꝰ au dax eſt in minimis ſuꝑbus eſt vt leo. Et ideo ſicut papilio qͥ hꝫ alas la tas et modicū corpꝰ. caddet a minīo vē to. Attamē ſcias ꝙ abſolutio eius quam facit cōfitentibꝰ ſibi autoritate eccl̓ie. ita rata eſt apd̓ deū ſicut abſolutio iuſto rū ſacerdotū. Itē dic ei ſic. qd̓ ꝯcupiſcis habebis ſed nō poſſidebis. ymo ꝯgrega ta tua rapiēt alij. qͥ poſt hoc obtinuit ar chiepiſcopatū ⁊ ipſo die mortuus eſt. Uidebat ſponſa viſio nē. ꝙ a caſtro ſancti angeli vſqꝫ ad ſctm̄ petrū in roma erāt multa habitacl̓a cir cūdata muro. ⁊ xp̄s declarat illā dicens ꝙ ille ſanctus papa qͥ ſpūaliter ⁊ feruen ter dilexerit eccl̓iaꝫ habitabit ibi cū car dinalibus et conſiliarijs ſuis. Idi ī roma Capl̓m. lxxiiij a palatio pape ꝓpe ſanctuꝫ petrū vſqꝫ ad caſtruꝫ ſctī an̄ geli. ⁊ a caſtro vſqꝫ ad domū ſctī ſpūs. et vſqꝫ ad ip̄am eccl̓iam ſctī petri qͣſi ꝙ eēt vna planicies. ⁊ ip̄aꝫ planiciē circūibat firmiſſimꝰ murus. diuerſaqꝫ habitacula erant circa ipſum murum. Tunc audiui vocem dicentem Papa ille qui ſponſaꝫ ſuam ea dilectione diligit. Qua ego et amici mei dileximus eam. poſſidebit Sextus. Liber. hunc locū cū aſſeſſoribus ſuis. vt liberiꝰ qͥetius aduocare poſſit cōſiliarios ſuos n̄s p̄cipit ꝑ ſponſaꝫ F cuidā deuoto mgr̄o in theologia ꝙ p̄di dicet feruent̓ oꝑtune ⁊ imꝑtune ꝙ anīe purgatę videant faciē dei. dicit etiam. qui ſemꝑ vellēt viuere et ſemꝑ peccare eternaliter in inferno cruciabunt̉. ¶ Capitulum. lxxv. Agiſtro Mathia de Syy cia qͥ cōpoſuit iſtius libri ꝓ logū p̄dicante. A Unus armigeroꝝ quaſi furioſus clamauit. Si inquit aīa mea nō venerit in celū. vadat ſicut beſtia comedēdo terrā et arborum cortices Longa em̄ mora eſt vſqꝫ ad iu diciū. Nam ante illud iudiciū nulla aīa videbit gl̓am dei. Qd̓ audiens ſponſa q̄ pn̄s erat. ingemuit dicēsO dn̄e rex gl̓e ſcio ꝙ miſericors es et multum patiens Om̄es em̄ qui tacēt veritatē ⁊ diſſimu lant iuſticiā laudant̉ in mūdo. qui v̓o ze lum tuū habent ⁊ oſtendūt deſpiciuntur Ideo dn̄e da iſti magiſtro conſtantiā et feruorē loquēdi. Tunc ſponſa in exceſſu mentis vidit celū apertū et infernuꝫ ar dentē. et audiuit vocē dicentē ſibi. Uide inquit celū. vide aīas quali gloria veſtite ſunt. dic ergo iſti magiſtro tuo. hec dicit non alius niſi deus tuꝰ creator et redēp tor tuus predica ſecure. Predica cōſtan ter. Predica importune ⁊ oportunę Pre dica ꝙ anīe beate ⁊ purgate vident faci em dei. Predica feruenter. quia merces erit tibi ſicut filij audiētis vocē pr̄is ſui Si dubitas qͥs ſum ego qͥ loquor. ſcias ꝙ ego ſum ille qui abſtuli a te temptati ones tuas. B Hijs aūt auditis vidit iteꝝ infernū. ex cuius pauore cōterrita audiuit vocē dicentem Ne timeas ſpūs quos vides. Hoꝝ em̄ manꝰ id eſt pote ſtates ligate ſunt. et nō poſſunt ſine per miſſione mea pluſꝙͣ ſtramen ante pedes tuos Quid ergo cogitāt homīes p̄ſumē tes de ſe. ꝙ ego nō capiā vltioneꝫ ex eis qui etiā demonia ſubijcio volūtati mee. Reſpondit ſpōſa. O dn̄e ne indigneris ſi loquor Nunquid tu qui miſericordiſſi mus es. perpetuo punies illū qui perpe tuo peccare nō pōt? hec em̄ homīes nō credūt conuenire deitati tue. qui iudicio mīam ſuꝑ exaltas. Nec homīes ꝑpetuo puniūt aliquos in ſe delinquētes. Reſpō dit ſpūs Ego ſum ip̄a veritas et iuſticia qui do vnicuiqꝫ ſcd̓ꝫ opera ſua. qͥ corda inſpicio ⁊ voluntates. et ſicut celū diſtat a terra. ſic vie mee ⁊ iudicia mea longe ſunt a conſilijs ⁊ intellectibus mūdano rū. Ergo quia homo nō currigit maluꝫ ſuū cū viuit et poteſt. quid miꝝ ſi punia tur vbi nichil poteſt? Aut qūo ī eterni tate mea puriſſima manere debent hij. q ineternū ſemꝑ viuere volunt et ſemper peccare? Et ideo qui corrigit peccatuꝫ ſuū cū poteſt manere debet mecū ineter nū. quia ego eternaliter poſſum omnia et eternaliter viuo. ¶ Declaratio ¶ Hic hō vxoratus fuit. qui publice cō cubinā tenēs in domo. ſurrexit in anxie tate cordis ex amonitiōe ſibi facta. ⁊ vi dentibus multis interfecit cōcubinam. Qui poſt in quarto die in obduratione cordis mortuus eſt ſine ſacramētis. et ſe pultus in eccleſia fratrū. De cuiꝰ ſepul cro pluribus fratribus audientibꝰ. ⁊ in pluribus noctibꝰ vox audita eſt ve ve ardeo ardeo. qd̓ cū velatū fuiſſet ad vx orem eius. ip̄a pn̄te aperiebat̉ ſepulcruꝫ eius in quo corpus ſepultū erat. vbi nō ſueniebat̉ p̄ter modicū de pānicl̓is et de calceis Cooꝑto iterū ſepulcro vox illa vlterius nō eſt audita. Xp̄s corrigens ſpōſaꝫ per incendiū rerum ſuaꝝ dicit. ꝙ qui nō corrigit domeſticos ſuos virtuoſe incui rit dei iudiciuꝫ ⁊ punit horribiliter que dam qui omnia putabat euenire a fortu na ⁊ caſu. ⁊ quia capiebat piſces per in cantationem. ¶ Capitulum. lxxvj. Sextus. Liber. Oſpitāte ſpōſa in quadā vil la. accidit ꝙ cōburebant̉ ve ſtes ⁊ iocalia ſua et familia ui oranti xp̄s loquebat̉ dicens. rix Scribit̉ ꝙ pͥnceps cocorū cōbuſſit tem plū ihrl̓m Quis eſt iſte pͥnceps niſi illi. qui delicioſa carnis plus querūt ꝙͣ ama ritudinē paſſionis mee? Sic tu queris et toleras in familia tua pulcras facies et pulcras veſtes. et mores eorū non re prelendis. ne videaris eis grauis. Ideo moco accidit damnū quod cernis. vt in telligas nō ſufficere ad perfectionē ſeip ſum corrigere. ymo etiaꝫ alios et maxīe familiares ad ſimilia ⁊ vitā honeſtā pro uocare. Quod em̄ corrigere potes ⁊ di mittis ꝓpter bonū temꝑale et fauorem tuū. hoc tibi imputabit̉ in iudiciū et pec catū Inſuꝑ ſcito ꝙ inhabitator domus huius duplici vicio laborat. ſcilicet infi delitate qꝛ credit omīa fato regi id ē ca ſu et fortuna. Scd̓o vtitur incantationi bus ⁊ quibuſdaꝫ v̓bis dyabolicis. vt ca piat ml̓titudinē piſciū de ſtagno. Et ideo quia de familia tua eſt āmone eū verbis. vt reſipiſcat et emēdet ſe. Alioquī vide bis oculis ꝙ dyabolus cui ſeruit in eū p̄ ualebit Qui audiens ammonitionē ſpō ſe xp̄i et renuens. ſubito in lct̄o collo re flexo ad dorſum mortuus eſt inuentus Xp̄s reprehēdit quen dam religioſum diſputantē de ſaluatione entiliū ⁊ dicit ꝙ illi qui bene viuendo laborauerūt vt vocarent̉ ad vineā cele ſtis gl̓ie ⁊ nō potuerūt effici xp̄iani poſt mortē recipiāt ꝯſolationē a deo. licet nō intrabūt in gloriā ¶ Capitl̓m. lxxvij. Ilius loquit̉ ad ſponſaꝫ. dicēs uid dixit tibi ille frat̓ loquax? Reſpondit illa. ꝙ gentiles qui non vocati fuerūt ad vineam. nullo mo do habebūt fructū de vinea Rn̄dit dn̄s. dic illi. veniet tp̄s quo fiet vnū ouile et vnus paſtor. vna fides et vna clara cog nitio dei. et tūc multi qui vocati fuerūt ad vineā reprobabunt̉. Qui v̓o nō vo cati fuerūt. et tn̄ iuxta poſſibilitatē ſuam laborauerūt vt vocarent̉. ꝑcipiēt quidē a deo in ſupplicijs aliquā mīam ⁊ gratiā releuaminis. ꝙͣuis ip̄am vineā non intra būt. Itē dic illi. Melius eſt tibi ad ſalu tem cū deuota ſimplicitate orādo legere pater noſter. ꝙͣ de tam ſubtilibus ꝓpt̓ va nū mūdi nomē ſophiſtice diſputare Ideo cogita qualis intraſti religionē. et ſcias ꝙ citius alibi panē mendicabis. ¶ Ue rūtamē ſi tu mutaueris voluntatē tuā. deus mitigabit ſententiam ſuam. Expellebatur per ver ba hic cōtenta reuelata ſponſe a quadā domo vnꝰ dyabolus qui dabat reſpon ſa et p̄dicebat aliqua futura habitantibꝰ ibi ydolatrātibꝰ qͥbꝰ ſtatim virtute dei et verborū conuerſis demō confuſus cū clamore receſſit ¶ Capitulū. lxxviij Um ſponſa hoſpitaret̉ in qua dam domo vna nocte. A Ubi dyabolus aperte loque bat̉ et dabat reſponſa ⁊ predicebat mul ta. Igit̉ ip̄a pn̄te ſiluit ſpūs ille immūdꝰ Et tūc ipſa in oratione audiuit vocē di centem ſibi. neminē tamē vidēs. In iſto inquit loco facta ſunt aliqua mala ab in habitantibus pͥoribus. ⁊ ab hijs qui nūc habitant hic. Nam colūt penates. et nō frequentāt eccleſias niſi propter pudorē hominū. nec audiūt aliqn̄ v̓ba dei. Ideo dyabolus in hoc loco dn̄atur. ꝓpterea confeſſor tuus cōgregatis omībus inha bitātibꝰ in domo iſta ⁊ vicinis. dicat eis iſta verba. Deus vnus eſt et trinus. per quē omīa facta ſunt et ſine ip̄o nichil fie ri pōt. dyabolus aūt creatura ip̄ius eſt. qui ſtramē vnū ante pedes veſtros mo uere nō p̄t. niſi ip̄o deo ꝑmittente Sꝫ qn̄ plus queritis et diligitis creaturā ⁊ mū dum ꝙͣ deū. ⁊ queritis ditari cōtra deū tūc dyabolus incipit poſſidere anīas ve ſtras. faciēs vos permittēte iuſticia dei in temꝑalibus ꝓſperari. B Ideo cre ⁊ I Dextus. Liber. dire in deū ⁊ dimittite ſerpētes qͥbꝰ ꝓpi natis lac. et ne faciatis pͥmicias pēatibꝰ de pecoribꝰ vel porcis vrīs. nec de paībꝰ aut vino. nec de alijs rebꝰ. Nec dicatis ꝙ fortuna facit iſta vl̓ illa. ſed qꝛ deus ſic permiſit. Nec dicatis ꝙ in altari nichil aliud ymmolat̉ niſi vna tortella panis. ſed firmiter credite ꝙ ibi eſt vere corpꝰ dei crucifixuꝫ in cruce. ⁊ credite vere ſa cramentis baptiſmi cōfirmatiōis ⁊ vnc tionis. ⁊ tunc fugiet dyabolus a vobis Igit̉ omībus clamantibꝰ credimꝰ ⁊ ꝓ mittimꝰ emendationē. ſtatim de fornace vbi dyabolus dabat reſpōſa audita eſt vox dicēs. Ecce h̓ amplius nō habebo locum. et ſic receſſit cōfuſus. nec poſtea ibi vox et tribulatio dyaboli eſt audita Quidā mortuꝰ fuit ꝑ iuſticiā qꝛ ad ſacerdotiū nō ordinatꝰ ce lebrabat de qͦ xp̄s dicit. ꝙ ꝓpter illā penā et cōtritionē quā habuit nō damnat̉ in anīa Miſſe tn̄ alia ſacramēta que cōtr lit ꝓfuerūt fidelibꝰ recipiētibus ꝓpt̓ fi dē quā habuerūt. ¶ Capitulū. lxxix Uidā nō ordinatus ad ſacer dotiū celebrabat miſſas. qui S pn̄tatus iudici adiudicatus eſt igni Pro qͦ oranti ſponſe xp̄s loq̄bat̉ dicēs. Uide mīam mea. hic hō ſi dimiſſꝰ fuiſſet impunitus. nunꝙͣ obtinuiſſet gl riā Nūc aūt obtinuit cōtritionē. ⁊ ideo propt̉ ſuppliciū qd̓ patit̉ ⁊ cōtritionem. appropinquat gratie et requiei. Nunc autem potes quere. ſi populus qui au diebat miſſas et recipiebat ſacramenta nō ordinati ſit dānatus. aut mortalit̓ pec cabat? Rn̄deo tibi ꝙ nequaꝙͣ dānatus eſt. ſed fides audientiuꝫ ſaluauit eos. qꝛ credebāt eū ab ep̄o ordinatū. et me eſſe in manibꝰ eius in altari Sic et fides pa rentū ꝓfecit baptizatis ab eo. qꝛ fides ex caritate operū q̄ credit digna de deo nō erit ſine remuneratione nec frauda bitur a deſiderio ſuo. Xp̄s loquitur ſpōſe de quadā femīa que a demone incubo luxu rioſe horribiliter vexabat̉ dicēs. ꝙ ꝑ cp feſſionē purā et ſumptionē eūchariſtie ⁊ per orationes ſeruorum dei liberabitur ¶ Capitulum. lxxx. Uedā femīa vexata eſt a de monio. et ſic vēter eius intu muit vt qͣſi paritura eſſꝫ ſubi M to. et iterū paulatim detumuit vt qͣſi ni chil in vtero habuiſſꝫ. Cūqꝫ diu ſic vex aret̉ ab īmūdo ſpū. et ꝯtinue intumeſce ret more pariētis. dn̄a illiꝰ cōſuluit ſpō ſam xp̄i ſuꝑ hoc Cui orāti dixit xp̄s. Si cut in ſpiritibꝰ bonis vnꝰ eſt altero ſub tilior et ſuperior. Sic ⁊ in ſpiritibus ma lis vnus eſt nequior altero. Nam in iſto regno ſūt ſpēaliter tria genera demonū Unū eſt igneū ⁊ flammeū qd̓ dn̄atur in guloſis ⁊ ebrioſis. Scd̓m eſt dyabolicū qd̓ poſſidet corpꝰ ⁊ animā hoīs Terciū eſt abhomīabilius ceteris qd̓ incitat ho minē ꝯtra ip̄am naturā ad luxuriaꝫ Et go qꝛ in hac muliere dn̄atur demō propt̓ infidelitatē ⁊ incōtinentiā ſuā. ⁊ quia ex rubore nō confeſſa acceſſit ad ſacramē tū altaris Ideo ꝯfiteat̉ pctm̄ diu celatū et amici dei orent ꝓ ea. et poſtea ſumat corpus meū de manu ſacerdotis. qꝛ pla cet michi vt or̄onibꝰ et lacrimis pro ea fuſis ab aliqͥbus amicis meis. ſanet̉ Qui bus ſic factis mulier ſanata eſt. Dantur hic remedia a xp̄o ꝑ que vnꝰ puer triū annoꝝ qͥ vexa bat̉ a dyabolo ſanatus eſt Mater etiaꝫ eius que illudebat̉ a demonio incubo ꝑ v̓tute xp̄i et verboꝝ hic ꝯtentoꝝ ab eo liberata eſt. ¶ Capitulū. lxxxj. Uer triū annoꝝ quietari nō poterat. niſi qn̄ aſꝑgabat̉ fri gida aqͣ. qd̓ videns ſponſa mi A rata eſt Cui dixit xp̄s Uide iuſticiā ⁊ ꝑ miſſioneꝫ dei. Mater huius pueri diua demone incubo vexata eſt. Naꝫ dyabo lus qꝛ ſpūs eſt aſſumit ſibi corpus de ae re. in qͦ laſciuiens on̄dit ſe viſibilē. exer Sextus. Liber. cendo cū illa femīa quaſi luxurioſe mali ciam et nequiciā ſuā. et licet puer de ſemi nibus prīs ⁊ mr̄is natꝰ eſt. maxīaꝫ tn̄ dy abolꝰ in eo ptāteꝫ hꝫ. qꝛ baptiſmate v̓o renatꝰ nō ē. ſꝫ eo mō baptizatꝰ. qͦ muli eres ignorātes v̓ba trinitatis baptizare ſolēt Ideo puer baptizet̉ in noīe patris et filij et ſpūſſancti? et ſanabitur. Ma ter vero confiteat̉ pctm̄ ſuū. ⁊ dicat qn̄ dyabolꝰ accedit ad eā Ih̓u xp̄e fili dei qͥ natꝰ es de v̓gine maria ꝓ ſalute hoīm. ⁊ crucifixꝰ es. ⁊ nūc regͣs in celo ⁊ in t̓ra miſerē mei Qd̓ mulier faciēs liberata ē. An̄s grauiter reprehē dit hic credētes ſpūi phitonis p̄dicenti futura qꝛ hoc oꝑatur dyabolus ex ſubti litate nature ꝑmiſſione dei ꝓpter infide litatē et cupiditatē hoīm. Capi. lxxxij. Iles quidā ꝯſuluit phitonē. vtrū hoīes regni deberēt re bellare ꝯtra regē ſwecie vl̓ non. ⁊ ſic euenit ſicut phitoniſſa dixerat Qd̓ factū milite narrāte regi pn̄te ſpon ſa xp̄i. ſtatim cuꝫ ip̄a diuertiſſet ſe a rege audiuit in ſpū vocē xp̄i dicentē ſibi Au diſti qūo miles ꝯſuluit phitōnē. ⁊ qūo p̄ dixit futuram pacem? Ideo dic regi hec fiūt ex ꝑmiſſione mea ꝓpter malā fi dē ppl̓i Nā dyabolus ex ſubtilitate natu re ſue multa futura cognoſcere p̄t. q̄ vt decipiat credentes ſibi ⁊ infideles michi. innoteſcit ꝯſulentibꝰ Propterea dic re gi vt tales hoīes extirpent̉ a conſortio fi celiū. qꝛ tales deceptores ſunt aīaꝝ Quia ꝓpter lucrum tꝑale dāt ⁊ homagiant ſe dyabolo. vt plures decipiant̉ Nec mirū qꝛ qn̄ homo plus deſiderat ſcire ꝙͣ deus vult eū ſcire. ⁊ ditari affectat cōtra vel le dei. Ideo tūc demō temptās mentē eiꝰ et videns inclinatā infuſionibꝰ ſuis mit tit adiutores ſuos ſcꝫ phitōnes et alios aduerſarios fidei. qͥbus decipiat̉. Et cuꝫ modicū temꝑale conſequit̉ quod deſide rat perdit quod eſt eternum. Rn̄s dicit ꝙ deuotio gentiliū in futuꝝ pluſꝙͣ xp̄ianorū ꝑmaxi me augmētabit̉ ⁊ cātabunt oēs gl̓ia pa tri ⁊ filio ⁊ ſpūiſancto. ¶ Ca. lxxxiij Ilius loquit̉ ad ſponſā dicens Scias ꝙ adhuc tanta erit de uotō in gētilibꝰ. ꝙ xp̄iani erūt ſpūaliter qͣſi eoꝝ ſerui. et ꝯplebunt̉ ſcrip ture ꝙ ppl̓us non intelliges glorificabit me. et edificabunt̉ deſerta. et cātabunt om̄s gl̓ia pr̄i et filio ⁊ ſpūi ſancto. et ho nor omībus ſanctis eius Fp̄s reprehēdit onerā tes ſe multis veſtibus ꝓpter frigus ⁊ ſu ꝑbiētes de pulcris veſtibꝰ ſicut pauo de pēnis dicēs ꝙ ſi plene ꝯfiderēt in eo ip̄e daret eis pulcritudineꝫ et calorē in cor pore et anima. ¶ Capitulū. lxxxiiij. Um ſponſa in medijs frigori bus in regno Syyecie veniſ ſet ad quandā inſulā nauigan do. et iā om̄es dormirēt. nolēs inquieta re aliqͦs ꝑmanſit ad diē in naui Cūqꝫ fa muli vltra modū paterent̉ de frigore. ip ſa tm̄ calorē ſentiebat. ꝙ tāgentes eā et vidētes mirarent̉. Cui orāti circa auro rā dixit dn̄s O ꝙͣ multū diffidūt hoīes de me. qͥ onerāt ſe veſtibus ſicut herina cius pomīs. et ſicut pauo pēnis ſic ſuper biūt ip̄i de pulcris veſtimētis Cū tamen nec calefieri poſſēt ſine me. nec pulcri vident̉ niſi de meis. Si aūt ip̄i ponerēt ſpem ſuā in me. ego darē eis calorē cor poris ⁊ aīe. et facerē eos pulcros in cō ſpectu ſanctoꝝ meoꝝ Nūc aūt deformes ſunt qꝛ nō cōtentant̉ de neceſſarijs. ⁊ fer uentius diligunt creata ꝙͣ creatorem. Vp̄s dicit ſpōſe ꝙ ſci ent̓ detinētes male acqͥſita nō intrabūt in requiē donec reſtituant̉ exēplo vnius aīe q̄ diu in purgatorio fuerat Qui v̓o ignorant̓ nō punient̉ Declarat etiā de elemoſinis bonoꝝ male acq̇ͥſitoꝝ an ꝓfi ciūt largiētibꝰ. Ca. lxxxv. Uidā qͥ quadraginta ānis in ⁊ ij Sextus. Liber. ſponſe dicens. Ego ꝓpt̓ pctā mea ⁊ ꝓpt̓ bona illa tꝑalia tibi nota. diu plagatus fui in purgatorio Naꝫ audiui frequēt̓ in vita. ꝙ iniuſte a meis pētibus queſita fu erūt illa bona. ſꝫ ego nō curabā nec re ſtituebā. Cū aūt inſpirāte deo. qͥdam de ꝑētibus meis hn̄tes ꝯſcientiā. poſt mor tē meam reſtituerūt bona eadē domīs ſuis Tūc ego ex hoc et or̄oibus eccl̓ie ſū liberatus de purgatorio Deinde dixit xp̄s ad ſponſaꝫ. Quid credūt hoīes ma le fidei poſſeſſores. qui detinēt iniuſte ob tenta ſcient̓. nūquid ꝙ intrabūt ī requiē meā? Certe non magis ꝙͣ lucifer Sed nec elemoſine de male acquiſitis ꝓderūt eis. ſed proderunt et conuertentur ad cōſolationem veroꝝ dn̄oꝝ. qͦrū illa bo na fuerunt Illi v̓o qͥ hn̄t ignorant̓ male acqͥſita nō punient̉ Sꝫ nec illi amittunt celū. qͥ voluntatē ꝑfectiſſimā hn̄t reſtitu endi. ⁊ faciūt oꝑe ꝙͣtū pn̄t. qꝛ deꝰ ꝓpt̓ vo luntatē bonā ſupplebit vl̓ in pn̄ti ſeculo vel in futuro. Qualiter vidit ſponſa deſcēdentē ignē de celo in altare ⁊ in ma nū ſacerdotis vidit agnū ⁊ in agno faciē xp̄i hūanā inflāmante et audiuit expoſi tionem miſterij. ¶ Capitl̓m. lxxxvj. Uidā ſacerdos in die pēthe coſtes celebrauit pͥmā miſſā in qͦdā monaſterio. Tūc au tē in ipſa eleuatiōe corꝑis xp̄i. vidit ſpō ſa ignē deſcendere de celo ꝑ totū altare et in manu ſacerdotis vidit panē. ⁊ ī pa ne agnū viuū. ⁊ ī agno faciē qͣſi hoīs in flāmantē Et tūc audiuit vocē dicentē ſi bi. ſicut nūc vides ignē deſcēdere in alta re. ſic ꝑ ſil̓e ſpūs meus ſctūs deſcendit in apl̓os meos tali die ſicut hodie. inflam mans corda eoꝝ Panis v̓o ꝑ v̓bū ſit ag nus viuꝰ. id ē corpꝰ meū. ⁊ facies eſt in agno et agnus in facie. qꝛ pr̄ eſt in filio ⁊ filius in pr̄e ⁊ ſpūſſanctus in vtroqꝫ Et iterū ſponſa vidit in manu ſacerdotis. in ip̄a eleuatiōe euchariſtie inuenem mire pulcritudīs. qͥ dixit Bn̄dico vos credē tes. non credentibus ero iudex. Ad ingreſſū vniꝰ excō municati in domo. ſentiebat ſpōſa fetorē horribilē que xp̄s exponens dicit ꝙ ſicut ille fetor erat ꝑiculoſus corꝑi ſic excom municatio ꝑiculoſa eſt aīe excōmunica ti ⁊ cū eo participātibꝰ. ¶ Ca. lxxxvij. Uodā die cū ſpōſa ꝯſediſſet cuidā ep̄o ⁊ alijs nobiliori bꝰ. ſēſit tūc fetorē abhoīabi lē qͣſi de putredīe ſquamaꝝ piſciū. ⁊ mirā tibꝰ dn̄is ꝙ ſentiret ipſa ſola fetorē ⁊ nō alij. ſtatī ingreſſus eſt in domū vnꝰ hō qͥ excōmunicatꝰ erat. ſed ꝓpt̓ potentiā ſuā nō curabat de vincl̓o excōmūicationis Igit̉ finita collocutiōe xp̄s dixit ſponſe Sicut putredo ſquamaꝝ piſciū ꝑiculoſi or eſt alijs fetoribꝰ corꝑi Sic excōmuni catio ē ſpūalis infirmitas nociuior alijs aīe. qꝛ nō ſolū nocet excōmunicato. ſꝫ ⁊ ꝯuerſantibꝰ ⁊ ꝯſentientibꝰ cū eo Ideo rex laboret vt tales puniantur ne parti cipatione eorum plures maculentur. Spōſa dubitante quid ſignificaret ille motꝰ ſenſibilis admira bilis quē ſentiebat in corde qn̄ aliqͣ ex in fuſiōe diuina erāt ſibi reuelāda Mat̓ dei declarat ei veritatē miſterij. annūciās ei ꝙ deꝰ ⁊ ipſa volūt per eā md̓o indicare voluntatem ſuam. ¶ Capit. lxxxviij Octe natalis dn̄i A Taꝫ mirabilis ⁊ magna aduenit ſpōſe xp̄i exultatio cordis. vt vix ſe p̄ leticia tenere poſſet. ⁊ in eodem momēto ſenſit in corde motū ſenſibilem ⁊ admirabilem. qͣſi ſi in corde eſſet puer viuus voluens ſe ⁊ reuoluēs Cūqꝫ mo tus iſte duraret. on̄dit pr̄i ſpūali ſuo et aliqͥbus amicis ſuis ſpūalibus. ne forte eſſet illuſio. Qui viſu ⁊ tactu ꝓbantes veritateꝫ admirabant̉ Itaqꝫ iteꝝ eodē die in ſūma miſſa apꝑuit mat̉ dei ⁊ dixit ſpōſe Filia miraris de motu. quē ſētis in corde tuo. ſcias ꝙ nō eſt illuſio. ſed oſten Sextus. Liber. ſio q̄daꝫ ſil̓itudinis dulcedīs mee. ⁊ mīe michi facte. Nā ſicut tu ignoras. qūo tā ſubito tibi cordis exultatio ⁊ motus ad ueit Sic aduētus filij mei in me mirabi lis fuit ⁊ feſtinus B Nā qn̄ ego ꝯſenſi angelo nūcianti michi ꝯceptiōꝫ filij dei. ſtati ſenſi in me mirabile quoddā ⁊ viui dū. Et cū naſceret̉ ex me. indicibili exul tatōne ⁊ mirabili feſtinātia. clauſo meo v̓ginali vtero ꝓdiebat. Ideo filia nō ti meas illuſionē. ſed gͣtulare qꝛ motus iſte quē tu ſentis. ſignū aduentꝰ filij mei eſt in cor tuū Ideo ſicut filius meꝰ impoſuit tibi nomē noue ſponſe ſue. ſic ego voco te nūc nurū filij mei Nā ſicut pr̄ ⁊ mr̄ ſe neſcētes ⁊ qͥeſcētes imponūt nurui onꝰ. et dicūt ei ea que ſunt fadienda in domo Sic deꝰ ⁊ ego in cordibꝰ hoīm ſenes et frigidi a caritate eoꝝ. indicare volumꝰ amicis nr̄is ⁊ md̓o ꝑ te voluntatē nr̄aꝫ Motus v̓o iſte cordis tui ꝑſeuerabit te cū. ⁊ augebit̉ iuxͣ capacitatē cordis tui ¶ Xp̄s ꝑ ioh̓em euangeliſtā certificat ſpōſam ꝙ idē ioh̓es ꝯpoſuit apocalipſim inſpiratiōe ſpūſſancti ⁊ nō alius ⁊ ꝙ glo ſa mgr̄i mathie ſuꝑ bibliam eſt ab eodeꝫ ſpiritu eidem mgr̄o diuinitꝰ miniſtrata Emꝑe quo ¶ Ca. lxxxix. magiſter Mathias de regno ſwecie gloſator biblie gloſa bat ſuꝑ apocalipſim. rogabat qͣdaꝫ vice ſpōſam vt ſciret in ſpū de tꝑe antixp̄i. et vtꝝ a bt̄o iohāne apocalipſis eſſet ꝯſcri ptus. qꝛ multi ꝯtrariū ſentiebāt. Igit̉ ip ſaſuꝑ hoc orāte fuit rapta in ſpū. ⁊ tūc vi dit ꝑſonā qͣſi vnctā oleo ſed reſplendētē fulgore magno. Cui loquens xp̄s dixit Dic teſtimoniū qͥs ꝯpoſuit apocalipſim Rn̄dit ille Ego ſū iohānes cui in cruce aſſignaſti mr̄em tuam Tu dn̄e inſpiraſti michi miſteria eiꝰ ⁊ ego ſcripſi ad ꝯſola tiōꝫ futuroꝝ. ne fideles tui ꝓpt̓ futuros caſus euerterent̉ Et ait dn̄s ad ſpōſaꝫ Ecce filia dico tibi. ꝙ ſicut ioh̓es ſcrip ſit de ſpū meo futura q̄ vidit Sic mathi as ꝯfeſſor et pr̄ tuꝰ. de eodē ſpū intelligit et ſcribit ſpūalē veritatē ſacre ſcripture Inſuꝑ dic eidē mgro tuo queꝫ ego feci mgr̄m. ꝙ multi ſūt antixp̄i. ſed qūo ⁊ qn̄ veiet ille maledictꝰ antixp̄s on̄daꝫ ſibi per te. ¶ Dubitāte qͦdā religioſo incre dulo et diſputāte de iſta gr̄a videndi ce leſtia ſpōſe diuinitꝰ gratis data xp̄s rep̄ hēdit eū ꝑ ſponſā de loqͣcitate et ſcīa ſua vana et corripit cū infirmitate paraliſia Agiſtro mathia ¶ Ca xc̄. Iloquēte cū qͦdam religioſo A magne autoritatis et famili aritatis. de iſta gr̄a viſionū celeſtiū diui nitus data ſponſe. Rndit ille religioſus nō ē credibile nec ꝯcordat ſcripture. ꝙ deꝰ receſſerit a ꝯtinētibus et abdicātibꝰ md̓m. ⁊ on̄dit ſecreta ſua magnificis fe mīs Mgr̄o v̓o allegāte pluria ſuꝑ hoc. ille nō ꝯſenſit. Cū aūt ſpōſa audiſſet iſta et videſſet mgr̄m turbatuꝫ. poſuit ſe ad or̄oneꝫ. et tūc rapta in ſpū audiuit xp̄m ſic dicente. Multoꝝ eſt ita pericl̓oſa in firmitas. ꝙ de antidoto infiriant̉ Ideo nō eſt eis dandū ne grauiꝰ infirmentur Ego aūt ſum medicia infirmoꝝ ⁊ v̓itas errantiū. ſed iſte religioſus loquax non deſiderat medicinā. qꝛ ſtercus ſcīe vani tatis eſt in corde eius Ideo dabo eī vnā alapā cū manu mea. et audiet̉ ab oībꝰ ꝙ ego ſū deus nō loquax. ſed efficax et me tuendus Hic idē religioſus poſt hec tri bulatōe hūiliatus eſt. ⁊ ꝑaliticus mortu us eſt. ¶ Xp̄s p̄cipit ſponſe ꝙ cōfortet corpꝰ cū cibis moderateº ne ex eiꝰ defec tu anīa impediat̉ in diuinis. Capit. xcj. Um ſponſa eſſet nimis de ieiu nio et vigilijs in capite ⁊ cor pore defectuoſa. et loquēte cū ea xp̄o. animꝰ eius ex debilitate minus ꝑ fecte ꝑciperet v̓ba audita tunc addidit xp̄s Uade et da corꝑi moderata neceſſa ria. qꝛ ſic placꝫ michi vt caro hēat mode rata neceſſaria. ⁊ aīa nō impediat̉ a ſpū alibꝰ ꝓpt̓ eiꝰ defectū. ¶ Xp̄s rep̄hēdit cuꝫ cominationē quendā monachū qui corā rege ꝑ vitas patrū aſſerebat ſpon ⁊ iij Sextus. Liber. ſam eē deluſaꝫ. ⁊ dicit dn̄s ꝙ illi pr̄es de luſi fuerūt q̄ ſuꝑbientes de iuſticia ſua p̄ ferebant ſe alijs nolentes obēdire viris humilibus. Ca. xcij. Reſente ſpōſa Quidā mona chus portauit librū vitas pa trū corā ꝯſiliarijs ⁊ rege ſwecie. legēs in eo ꝙ multi ex ſctīs pr̄ibus fuer̄t deluſi. ex abſtinētia nimia ⁊ indiſcretione Et ideo dixit ſe timere ne forte ſponſa ſil̓iter illu deret̉. Cūqꝫ poſt hec ſtaret orando. audi uit xp̄m dicentē ſibi Quid dixit mōachꝰ ille ꝙ ml̓ti ſct̄oꝝ fuerūt deluſi. Uere iſte ſaccus v̓boꝝ dixit vt voluit ſed nō ſicut debuit Nā nulli amici mei deluſi ſunt. q̄ me dilexerūt ſapient̓. ſꝫ illi qͥ ſuꝑbientes de abſtinētia ⁊ iuſticia ſua p̄ferebāt ſe a lijs. ⁊ nolētes obedire hūilibus hij delu ſi ſunt. ⁊ qꝛ iſte monachus portauit librū ſct̄oꝝpatꝝ ꝯtra me. qͦrū imitator ip̄e nō eſt. Ideo ego portabo librū iuſticie mee cōtra eū. et qui in ſapīa ſua laudat̉ veīet corā ſapiētia mea. et tūc videbit in cōſci entia ſua. ꝙ v̓a ſapiētia nō ē in v̓bis ſub limibꝰ. ſed in cōſciētia pura et hūilitate vera. O ꝙͣ longe ꝓfeſſores ordinis iſtiꝰ recedūt a veſtigijs pr̄is ſui. qui fuit ſicut edificator ſepiū diruptaꝝ ⁊ ſicut vir gra diēs ſemitas ꝑfectoꝝ. ¶ Uiſio notāda de qͣdā dn̄a v̓go quā maria ⁊ petrꝰ ſuſtē tabāt ne caderet qͦrū ꝯſilio mutauit vitā et ex gr̄a ſpēali diuīa īcurrit infirmitatē in qͣ purgata migrauit ad celū. Ca. xciij Pōſa videbat in ſpū vnā mu lierē in fune ſedentē A Cu Lius alterū pedem ſuſtentabat e vir ſpecioſus. aliū v̓o v̓go q̄dā pulcritu dīs mire Et tūc bt̄a maria apparēs dix it Hec dn̄a tibi nota. multis ſollicitudi nibꝰ inuoluta carnis ⁊ mūdi. mirabilit̓ ne caderet ẜuata eſt. Ipſa qͥppe multoti ens hūit voluntatē peccādi. ſꝫ nec locū nec tp̄s. ⁊ hoc fecit oratio petri apl̓i filij mei quē iſta ml̓ier dilexit Qn̄qꝫ hūit tp̄s et locū ſed nō voluntatē. ⁊ hoc fecit ca ritas mea que ſū mr̄ dei. ⁊ ideo qꝛ iā aꝓpī quat tp̄s eius. ꝯſulit ei btūs petrꝰ. vt ali quā auſteritatē aſſumat in hitu deponēdo veſtimēta meliora. qꝛ ipſe ſummꝰ apl̓us etiā nuditatē ⁊ carcerē ꝑtulit ⁊ eſuriem. ꝙͣuis potēs erat ī celis ⁊ in terris. Ego v̓o mat̓ dei. q̄ nullā horā ſine tribulatiōe cordis tranſiui in terris. ꝯſulo vt ip̄a nō erubeſcat eē hūilis ⁊ obedire amicis dei B Poſt hec āt ſtatī apꝑuit btūs petrꝰ apl̓us dicēs ſpōſe. Tu noua ſponſa dn̄i et dei nr̄i. vade et quere ab illa muliere quā ego dilexi ⁊ cuſtodiui. ſi forte eē ve lit ex toto mea filia. Et illa reqͥſita ꝯſen tiēte ⁊ dicente volo toto corde. Rn̄dit btūs petrus. ego ꝓuidebo ei ſicut filie mee petronille. et recipiā eā in cuſtodiā meā Et ſtatī dn̄a illa hijs auditis muta uit vitā ſuā. ⁊ nō lōge poſt cepit toto vi te ſue tꝑe infirmari. donec purgata cum maxīa deuotione tradidit ſpm̄. Hec igit̉ dn̄a cū iā ſup̄mū ageret ſpm̄. vidit bt̄m petrū apl̓m in pōtificalibꝰ. ⁊ ſctm̄ petrū martirē in hītu fratꝝ p̄dicatorū Ambos em̄ in vita ſua intime dilexerat. ⁊ tūc ip ſa dixit aꝑte Quid ē dn̄i mei? Cūqꝫ dn̄e circūſtātes q̄rerent ſi qͥd vidiſſꝫ? Rn̄dit mirabl̓ia inqͥt Nā video dn̄os meos pe trū apl̓m pōtificalit̓ indutū. ⁊ petꝝ mar tirē in hītu p̄dicatoꝝ. qͦs ego ſꝑ amaui ⁊ in adiutorio eoꝝ ſꝑ ſperaui Et ſtatī cla mās Bn̄dictꝰ deꝰ ecce venio. obdormi uit in dn̄o. ¶ Qat̉ dei reuelat ſpōſe vbi fuerūt ille anīe qͣs xp̄s liberauit de infer no. qn̄ deſcēdit ad inferos vſqꝫ dū aſcen dit in celū ⁊ etiā vbi remāſerunt corꝑa illoꝝ qͥ cū eo in ihrl̓m reſurrexerunt qn eoꝝ aīas portauit ſecū in celū ⁊ qͣliter in reſurrectiōe pͥus ſe on̄dit dn̄s eidem ſue matri ꝙͣ alijs. ⁊ docet filiā qͣliter reſiſtat tēptationibꝰ ¶ Ca. xciiij Ater dei loquit̉ A Tali die ſicut hodie ſurrexit a mortuis filiꝰ meꝰ fortis qͣſi leo. qꝛ cōtri uit potentiā dyaboli ⁊ eripuit aīas elec toꝝ ſuoꝝ. que aſcēderūt cū eo in gaudiū celi. Sꝫ potes querere. vbi fuerunt ille Sextus. Liber. quime quas tūc liberauit de inferno. vſ qꝫ dū aſcendit in celū? Rn̄deo tibi. ꝙ fu erūt in qͦdaꝫ gaudio noto ſolū filio meo Nam vbicūqꝫ filius meus eſt et erat. ibi erat et eſt gaudiū ⁊ gloria. ſicut ait latro ni Hodie mecū eris in ꝑadiſo Ml̓ti etiā in ihrl̓m ſancti mortui reſurrexrūt qͦs vi dimus. quoꝝ anīe aſcenderūt cum filio meo. ſed corꝑa expectāt cū alijs iudiciū et reſurrectionē. Nichil v̓o que ſuꝫ ma ter dei cū poſt mortē eius incōprehēſibi. li dolore meſta eſſeꝫ. apꝑuit idē filiꝰ meꝰ puſꝙͣ alijs ⁊ palpabilē ſe on̄dit michi. cō ſolans me ⁊ cōmemorās ſe viſibiliter in celū aſcenſuꝝ. et ꝙͣuis hoc nō eſt ſcriptū ꝓpter hūilitatē meā. tn̄ iſta ē rei veritas ꝙ filius meꝰ reſurgēs. pͥmo michi appa ruit ꝙͣ alicui alij. B Nūc ergo qꝛ filiꝰ meus tali die ſicut hodie ꝯſolatus ē me. Ideo ego hodīe ⁊ deinceps minuā tēp tatiōes tuas. ⁊ docebo te qūo reſiſtendū eſt eis. Tu em̄ miraris cur tēptatiōes accreſcunt tibi in ſenectute. qͣs nec in iu uentute nec in ꝯiugio exꝑta es? Rn̄deo tibi ꝙ hoc fit vt ſcires te nichil eſſe nec poſſe ſine filio meo. ⁊ niſi filius meus ſer uaſſet te. nō eſſet aliqd̓ pctm̄ in quo nō fuiſſes inuoluta Ideo do tibi nūc cōtra tēptationes tria remedia Cū em̄ tēpta tione ſordida tēptaris dicito. Iheſu fili dei oīm cognitor adiuua me. vt in cogi tatiōibꝰ vanis nō delecter Cū v̓o te de lectat loqͥ dicito. Iheſu fili dei qͥ corā iu dice tacuiſti tene linguā meā donec cogi tē qͣliter ⁊ qͥd loquar Cū v̓o delctāt ope rari vel quieſcere ſeu comedere dicito Ihu fili dei qͥ ligatus fuiſti. rege manus et oīa mēbra mea. vt oꝑa mea tēdāt ad bonū finē. et hoc tibi ſit ſignū. qꝛ ab hac die ſeruus tuꝰ id eſt corpus tuū. in dn̄aꝫ id eſt in aīaui tuā nō p̄ualebit. ¶ Ad ditio ¶ Temptata eſt dn̄a Birgitta in or̄one ſua. Cui dixit maria Dyabolus eſt ſicut explorator inuidꝰ querēs accu ſlare et impedire bonos. ne in or̄onibus fuis diuinitus exaudiant̉ Propterea qͣcunq̄ temptatione temptaris in or̄one. nichilominꝰ ora et conare ad orandū. qꝛ deſideriū ⁊ conatus bonꝰ reputabit̉ pro effectū or̄onis. ¶ Et ſi ſordidā adueniē tia menti eijcere nō poteris. tūc ille cō natus reputabit̉ tibi ꝓ corona. dummo do tēptationibꝰ nō conſentis et ſunt cō tra voluntatē tuā ⁊t̓. ¶ Quidam nobi lis pͥnceps iuſtꝰ nolebat acceptare vnā magnā dignitatem regimīs regni ex bo na intentione. quē mater dei ꝑ ſponſam reprehēdit p̄cipiens ꝙ illā acceptet ha bēdo in ore ſemꝑ v̓ba veritatis ⁊ in ma nū gladiū iuſticie ſine aliqua acceptiōe perſonarum. ¶ Capitulum. xcv ¶ Um quidā magnꝰ nobilis re gni ſwyecie A Qui dn̄s iſra Vhel vocabat̉. multis p̄cibꝰ ad dignitatē maiorem regimīs regni voca ret̉ multotiens a rege. et ille hns deſide riū eundi cōtra paganos. et ibi in ſerui tio dei pro fide ſancta moriēdi. nullo mo do ad ſuſcipiendā dictā dignitatē inclīa retur Tūc orāte ſponſa loquebat̉ ei ma ter dei dicens Si inquit illi qui iuſticiā ſciunt ⁊ eā deſiderant ⁊ facere poſſunt. recuſant ꝓ deo ſuſcipere onꝰ et laborē qūo ſtabit regnum in vigore ſuo? Ue illud non eſt regnū ſed latrociniū et ſpe lunca thyrannoruꝫ vbi iniqui dn̄ant̉ et iuſti concultant̉. Et ideo homo iuſtus et bonus trahi debet caritate dei. ⁊ zelo bono afferre ſe ad regimen. vt proficiat multis Qui autē dignitates ⁊ regimina ambiūt ꝓpter honorē mūdi. non ſunt pͥn cipes veri ſed tyranni peſſimi. ¶ Er go iſte amicus meus iſrael. accipiat regi mē ꝓpter honorē dei Habendo in ore v̓ ba veritatis. ⁊ in manu gladiū iuſticie nō reſpiciēdo nec inclinādo ſe ad fauo res hoīm. nec ad cognatos. nec faciendo ꝑſonarū acceptione Nā dico tibi ꝙ ad huc dicet̉ de iſto ab ore hoīm Iſte exiuit de patria viriliter. honorauit matrē dei ſinceriter. ſeruiuit deo fidelit̓ B Prop ter ea. ſcias ꝙ ꝑ aliā viā cū magis ducaꝫ ⁊ iiij H8 Liber. Sextus. eū ad regiōeꝫ meā. Sic vere poſtea oīa hec euenerūt Naꝫ tranſactis aliqͥbꝰ an nis. iſte dn̄s exiuit ꝯtra infideles et veīt in alemaniā in ciuitatē rigenſem. vbi in firmatꝰ eſt Et ſentiens mortē vicinā. aſ cendit cū aliqͥbus in eccl̓iaꝫ cathedralē. et ibi digito ymaginis beatiſſime marie v̓ginis que ibi in maxima reuerentia co lit̓. impreſſit anulū p̄cioſuꝫ. et reliquit ibi dicēs aꝑte. Tu michi dn̄a es et ſꝑ fuiſti dulciſſima. ſuꝑ qͦ te teſtē inuoco. Ideo me et aīam meā tue ꝓuidētie et miſcd̓ie relinqͦ Deinde ſumptis ſacramētis. deuo tiſſime mortuꝰ eſt Poſt hec aūt orāte ꝓ eo ſponſa. Mat̓ dei loquebat̉ de eo ſic di cēs. Ip̄e dedit michi anulū caritatis ſue deſiderās me ſponſā ſuā Uere filia ſcias. ꝙ ip̄e cū vixit nō dilexit me dimidio cor de ſuo ſed toto Et in oībus oꝑibus ſuis et iudicijs timuit filiū meū Ideo ego du xi eū oꝑante deo filio meo ꝑ viā ſibi ma gis neceſſariā ⁊ vtilē. ⁊ pn̄taui eū celeſti exercitui ſanctoꝝ ⁊ angeloꝝ. a qͥbꝰ ipſe dilectus erat. ne ſi in manibus parentū mortuꝰ fuiſſet. cōſolatione tꝑali impedi ret̉ Eius qͥppe bona volūtas ſic placuit deo. ac ſi in paganiſmo moriret̉. cōtra in fideles pugnādo ꝓ fide ſancta catholica Declarato. ¶ Hic dn̄s erat frat̓ ſancte Girgitte. ¶ Dū rome cōburerent̉ cā pane eccl̓ie ſancti petri. xp̄s dicit ſponſe ꝙ nō miret̉. qꝛ aliqn̄ elemēta on̄dunt ſi gna euētuū futuroꝝ ſic ille cāpane oſtē dūt ꝓpinquā mortē cuiuſdā pōtificis. cui gͣue inſtat iudiciū. niſi cito ad deū cōuer tatur Capitulum. xcvj. Auloante mortē cuiuſdā pō tificis. mirabili caſu ꝯburebā I tur cāpane eccl̓ie ſancti Pe tri in roma Que audiēs ſponſa ſtupefa cta orabat Et tūc apꝑuit ei xp̄s dicēs. Uere filia magnū ſignū eſt iſtud. Nam ſcriptū eſt ꝙ elemēta oīa qͣſi ꝯpatiebant̉ michi in morte. qn̄ ſplendorē ⁊ ſolitū effe cū ſuū retraxerūt Sic elemēta ⁊ creatu re qn̄qꝫ pugnāt ⁊ iudicāt ꝓ deo. ⁊ oſten dūt in curſibꝰ ſuis irā dei ⁊ ſigna euētuū futuroꝝ Sꝫ nūc ecce cōburunt̉ cāpane et qͣſi clamāt oēs Dn̄s mortuꝰ eſt. dn̄s pōtifex receſſit Sit dies iſta bn̄dicta. ſꝫ nō dn̄s iſte bn̄dictꝰ O mirabile. vbi em̄ oēs clamare deberēt viuat diu et viuat felicit̓ iſte dn̄s. ibi clamāt ⁊ gaudent̉ di cūt deſcēdat ⁊ nō reſurgat. Nec mirum Nā ipſe qͥ clamare debuerat. venite ⁊ in uenietis requiē anīaꝝ vr̄aꝝ Ipſe clama bat. venite ⁊ videte me ī pompa ⁊ ambi tiōe pluſꝙͣ ſalomonē. Uenite ad curiam meā ⁊ exhaurite burſas vr̄as. ⁊ inuenie tis ꝑditionē anīaꝝ vr̄aꝝ Sic em̄ clama bat exēplo ⁊ facto Et ideo iaꝫ appropin quat tp̄s ire. ⁊ iudicabo eū ſicut diſſipa torē gregis petri. O o qͣle iudiciū inſtat ei Uerūtamē ſi adhuc voluerit cōuerti ad me. ego occurrā ei in media via ſicut pius pater. ¶ Qualiter deꝰ vult ꝙ pec catores moneant̉ ad ꝯfeſſionē oꝑtune ⁊ imꝑtune ⁊ maxīe in fine vite exēplo vni us qͥ vixerat. lx. annis ſine cōfeſſiōe ⁊ in fine qͣſi coacte inductus ꝯfeſſus eſt ⁊ cō tritione obtēta ſaluatꝰ eſt. ¶ Ca. xcvij. Uidā magnꝰ dn̄s ſcd̓m mū dū. qͥ diu nō fuerat cōfeſſus grauiter infirmabat̉. A Cui cōpatiens ſpōſa orabat ꝓ eo. Xp̄s v̓o apparēs tūc ſpōſe loquebat̉ ei dices. Dic cōfeſſori tuo vt iſtū infirmū viſitet audiendo ꝯfeſſioneꝫ eius Cui venienti rn̄dit infirmꝰ nō ſe indigere cōfeſſione. teſtans ſe ſepiſſime cōfeſſum Iteruꝫ v̓o ſequenti die iubet̉ a xp̄o cōfeſſori redire Qui veniēs ad infirmū ſimile ſicut priꝰ recepit rn̄ſum. Tercio aūt die iterū va niēs cōfeſſor ad infirmū. ex reuelatione xp̄i ſponſe facta ſic dixit ei. xp̄s filius dei viui et dyaboli dn̄s dicit ibi Tu habes in te ſeptē demonia Unꝰ ſedet in corde. ligans illud ne peccatis cōpūgaris Se cundus ſedet in oculis. ne videas vtili ora anime tue. Tercius ſedet in ore tuo ne loquaris ea que ſunt ad honoreꝫ dei Quartus ſedet in inferioribus tuis. ideo Sextus. Liber. dilexiſti omnē impuritatē Quintꝰ eſt in manibus tuis et in pedibus Ideo hoīes ſpoliare et interficere non verebaris Settus eſt in interioribus tuis. et ideo gule deditus es ⁊ ebrietati. Septimus eſt in anīa tua. vbi deus ſedere deberet ⁊ modo ibi ſedet dyabolus inimicus eiꝰ. Ideo penitere citius qꝛ adhuc deus ꝓpi ciabitur tibi. B Tūc infirmus ille cū lacrimis rn̄dit. Qūo michi ꝑſuadere poteris veniā. q̄ tot publicis ſceleribus ſum irretitus? Rn̄dit cōfeſſor. Iuro tibi quia exꝑtus ſuꝫ ꝙ etiā ſi maiora feciſſes per cōtritionē ſaluaberis Tūc ille iteꝫ cū lacrimis dixit. Ego deſperabā de ſa lute anīe mee. qꝛ homagiū feci dyabolo qui michi multotiens locutus eſt Ideo iam ſexagenariꝰ nunꝙͣ feci cōfeſſionem nec ſumpſi corpus xp̄i. ſed finxi michi ne gocia qn̄ alij cōmunicabāt Iam v̓o cō fiteor tibi pr. ꝙ tales lacrimas qͣles nunc habeo. nunꝙͣ recordor me habuiſſe Igit̉ illo die quater cōfeſſus eſt. ⁊ ſequēti die etiaꝫ poſt cōfeſſionē cōmunicauit Poſt hec aūt ſexto die mortuꝰ eſt. de quo xp̄s ad ſpōſam ſic loquebat̉ dicens Iſte hō ſeruiuit latroni illi cuius periculū oſten di tibi prius. et ab eo iam fugit dyabolꝰ cui homagiū fecerat. ⁊ hoc fuit propter contritionē quā habuit. et iam venit ad purgationē. et huius liberationis ſignū eſt cōtritio quā habebat in fine Sed po tes querere Quare meruit cōtritioneꝫ homo. qͥ tantis ſceleribꝰ inuolutꝰ eratꝰ Rn̄deo tibi. hoc fecit dilectio mea qͥ vſ qꝫ ad vltimū punctū expecto hoīs ꝯuer ſionē. et meritū matris mee Nā licꝫ iſte homo nō dilexit eā corde. tamē qꝛ cōſue tudo ſua fuit cōꝑati dolori eius. quotiēs eā conſiderabat ⁊ audiebat noīari. Ideo cōpendiū ſalutis ſue inuenit ⁊ ſaluatus erit. ¶ Xp̄s ꝑ ſponſam cōminādo repre hendit qͣndā abbatiſſam ꝯparās eā vac ce pingui dyaboli. qꝛ ꝓpriuꝫ hēbat ⁊ mol ſibꝰ vtebat̉ ⁊ curioſis veſtimētis cū ſuꝑ bia. ⁊ epulabat̉ ſplēdide p̄bēs ſororibꝰ ꝑ ditionis exemplū. ¶ Capitulū. xcviij. Ilius dei loquit̉ A Illa abbatiſſa eſt de vaccis ping uibus. vadens in ceno ⁊ cau da ſua lutoſa aſpergens circumſtantes. Sic ipſa ſpargit ſororibus exemplo ſuo prauo. Cuius veſtimentoꝝ ruge perhi bent teſtimoniū. ꝙ non eſt filia beati be nedicti mei. nec eſt ſponſa humilis quia immemor eſt ſponſionis ſue. Nā regula ſua dicit habere veſtē q̄ rudior et vilior inuenitur. et illa habet mollioreꝫ pulcri orem et delectabiliorem. Regula etiam precipit comedere neceſſaria cum parci tate et timore. nichilqꝫ habere propriū. ſed iſta habēs propriū impinguat ſe ſicut vacca dyaboli. ſequendo propriam vo luntatem. Regula etiam dicit ꝙ omnia ſint in manu abbatiſſe. non attendens in tentionē beati benedicti mei. q̄ ideo om nia poſuit in manu abbatis. vt abbas eſ ſet diſtretus et exemplū virtutū. ⁊ regu le p̄cipuus imitator. ſꝫ iſta recipit nomē et verbū ptātis ad diſſolutionem ſuam. nō attendēs ꝙ de oībus aīabꝰ ſoroꝝ ſua rū redditura eſt michi rōneꝫ Propterea ſcias ꝙ niſi correxerit mores ſuos ⁊ ſoro rū ſuaꝝ. vadet cū vaccis pinguibꝰ ī infer nū. ⁊ laniabūt eā corui inferni. qꝛ noluit cū hūilibꝰ ⁊ abſtinētibꝰ euolare in celū B Declaratio. ¶ Hec abbatiſſa mor tua apꝑuit btē Birgitte aliꝙͣtulū alba. ſꝫ qͣſi rethi ferreo circūtecta. cuiꝰ līgua videbat̉ ignea. manꝰ ⁊ pedes plūbei. ocu li ex toto lacrīoſi. ⁊ dixit. miraris de me cur ſic apꝑeo deformis. hec ē retributio iuſtīe dei Nā ꝙ alba videor. ideo ē qꝛ v̓gi nitatē carnis hūi. Sꝫ rethe ferreū deno tat. ꝙ regl̓ares obẜuātias ⁊ patīe bonū nō ẜuaui. Sicut em̄ ī rethi ml̓te anſe cō binant̉. ſic ego ꝓ ml̓tis oꝑbꝰ boīs omiſ ſis ml̓ta pati teneor. qꝛ boͣ oꝑa cū tp̄s hūi nō exercebā Qd̓ v̓o lingua mea appa ret ignea. dignum eſt. quia ipſa contra profeſſionem meam. in multis vanitati bus et ſcurrilitatibus ſoluebatur Ma Dextus. Liber. nus v̓o mee ⁊ pedes apparent plūbei. ⁊ merito. qꝛ oꝑa mea que deſignant̉ in ma nibus. que fuiſſe debuerāt fulgētia qͣſi au rū. fuerūt mollia et diſſoluta vt plūbuꝫ Pedes qͦꝫ mei quibus ad ſorores meas bonis exemplis. et ꝯuerſatione munda iuiſſe inſtituebar. lubricauerūt in mūdia libus. et deſides erāt ad omne ſpūale bo nū Oculi mei apparēt tibi ſicut illius qͥ nimiū hꝫ fletū. ⁊ merito. qꝛ peperci eis a fletu cū potui diluiſſe. ⁊ debuiſſeꝫ om̄s negligentias vite mee Ueruntū in ſtatu miſericordie ſū ⁊ expectatiōe bone ſpei. ꝓpter illa que fiūt in eccleſia dei ⁊ ꝓpter p̄ces ſanctorū et ſanguinē xꝑ̄i. ¶ Uide batur inter moniales vnꝰ ethyops hitu monachali veſtitus que xp̄s exponēs di cit ꝙ ille eſt demō cupiditatis qͥ ſub ſpe cie caritatis inducebat mōachas ad cō gregēdū diuitias vt de illis facerēt alijs largas elemoſinas que xp̄s hic grauiter reprehēdit et improbat. ¶ Capit. xcix. Idebat̉ ethiops teterrimus in quodam monaſterio. int̓ velatas moīales exiſtere cū nigro velo et habitu monachali. de quo admirāte ſpōſa xp̄s loq̄bat̉ dicēs Scri ptum eſt in euāgelio meo. ꝙ cauendum eſt de illis qui ambulant ſub veſtimento ouiū. intus aut ſunt lupi rapaces. Sic nūc dico tibi. ꝙ ille ethiops qͥ apꝑebat inter moniales cū habitu monialiū Ip̄e eſt demomi cupiditatis. qͥ ſuadet eis ag gregare poſſeſſioōes ⁊ caſtra et plures diuitias. vt ex illis lautius viuant ⁊ di ſtribuant largas elemoſinas. vt ſub tali religioſa ſpē recedentes a pauꝑtate mi chi grata. diſſoluant̉. paulatī. donec p̄ua ricātes regulā et priorē obſeruantiā per dāt anīas Ideo ſcito ꝙ niſi vigilant̓ ca ueant ab iſto lupo cupiditatis. ſcꝫ cōten tando ſe de hijs q̄ hn̄t. et nichil plus volē do accreſcere in poſſeſſiōibꝰ ⁊ terrenis diuitijs Inficient̉ ab eo etiaꝫ ſane oues iſtius gregis damnabilit̓. et poſtea a lu pis dilaniabūt̉ īmiſericordit̉ Magis em̄ michi placet. ꝙ in pauꝑtate q̄eta ⁊ ſanc ta qua ꝓfitebant̉ viuāt ⁊ ꝯtentent̉. ꝙͣ ꝙ terrena cura regminis tꝑaliū implican tes ſe. de diſtributiōe elemoſinarū bono rū alioꝝ inanit̓ gl̓ient̉. ¶ Xp̄s ꝯfirmat ſpōſam dicēs ꝙ non timeat ꝙ v̓ba dei di uinitꝰ reuelata in iſtis libris ꝯtenta poſ ſint infirmari licet moliri ⁊ calcari ⁊ ex primi debeant ſicut oleū vt ex hoc patiē tia et honor dei ampliet̉. ¶ Ca. C. Imebat ſponſa ꝙ v̓ba iſtorū libroꝝ diuinitꝰ ei reuelata in Cfirmarent̉. ⁊ calūniarent̉ ab emulis ⁊ malicioſis Cui orāti ſuper hoc xp̄s loquebatur dicēs. Ego habeo duo brachia. cū vno amplector celū et oīa q̄ in eo ſunt Altero v̓o amplector terrā et mare Primū extēdo ad electos meos in celo ⁊ in terra honorādo eos ⁊ ꝯſolā do. Scd̓m extendo ſuꝑ malicias hoīm patiēdo eos miſericordit. et refrenando eos ne faciāt ꝙͣtum malū volūt Ideo no li timere qꝛ nullꝰ poterit infirmare v̓ba mea. ſꝫ veniēt ad locum ⁊ gentē michi placitā. Ueruntū ſcias ꝙ v̓ba iſta ſunt ſi cut oleū. ꝓpterea moliri ⁊ calcari et ex primi dn̄t. nūc ab inuidis. nūc a ſcire vo lentibꝰ. nūc ab occaſionē querētibus. ⁊ vt honor meꝰ ⁊ pacīa ampliet̉. ¶ Xp̄s p̄cipit ſpōſe ꝙ ea q̄ ab eo audierit in ſpū ſcribat ⁊ mittat ad gētes vt ꝯgnoſcāt. in gͣtitudinē ſuā ⁊ patiētiā dei. ¶ Ca. Cj. Ilius loquit̉ ad ſponſā dicens Ego ſū ſicut vnꝰ dn̄s Cuiꝰ fi lios hoſtis ſic faſcinauerat et dep̄ſſerat. ꝙ in captiuitate gl̓iantes. nec ocl̓os ad pr̄eꝫ ⁊ hereditatē leuare vellēt Ideo ea q̄ a me audieris ſcribe. ⁊ mitte ad filios ⁊ amicos meos. ⁊ ip̄i illa ſemi nēt int̓ gētes. ſi forte ꝯgnoſcere velit in gͣtitudinē ſuā ⁊ pacīam meā. qꝛ ego deꝰ ſurgere volo ⁊ on̄dere gētibꝰ iuſticiā et caritatē meā. ¶ Xp̄s monet vnaꝫ infir mā ꝙ ſit ſtabilis in patiētia. qꝛ pro vtilita te aīe ſue ei diſpenſat̉ infirmitas ⁊ decla rat ꝙ indulgētie eccl̓iaꝝ rome maiores Sextus. Liber. ſunt apud deum et vtiliores aniabus ꝙͣ homines credunt. ¶ Capitulum. Cij. Omīa quedā de ſwpecia cū lō go tꝑe in roma infirmaret̉. dixit qͣſi ſubridēdo ſpōſa audi nte A Fama inqͥt eſt ꝙ in hoc loco ē abſolutō a culpa ⁊ a pena. ſꝫ deo nichil ē impoſſibile. penā em̄ exꝑior ego Tūc ſb̓ ſequēte mane ſpōſa audiuit in ſpū voceꝫ dicentē ſibi Filia hec mulier gͣta ē michi et qꝛ deuote vixerat in ſe. ⁊ qꝛ filias ſuas enutriuit michi. ſꝫ adhuc tantā ꝯtritiōꝫ nō hūit in penis. qͣntā delectatiōꝫ hūit ⁊ habuiſſꝫ in pctīs. niſi caritate mea refre nata fuiſſet Ergo qꝛ ego deus vnicuiqꝫ ꝓuideo in ſaītate ⁊ infirmitate. ſicut vni cuiqꝫ expedire video Ideo nec in mini mis v̓bis ab aliqͦ irritari vel iudicari de beo. ſꝫ vbiqꝫ timeri ⁊ venerari Dic etiā ei ꝙ indulgētie eccl̓iaꝝ vrbis romē. ma iores ſūt apd̓ deū ꝙͣ ſonāt. qꝛ hij qͥ ꝑfct̄o corde veniūt ad iſtas indulgētias. nō ſo lū remiſſionē pct̄oꝝ habebūt. ſꝫ etiā glo riā eternā Nā hō etiā ſi melleſies ſe occi deret ꝓ deo. nō eēt ꝯdignꝰ ad minimā gl̓iam que dat̉ ſctīs B Et licet hō nō ſufficit viuere ad tot milia annoꝝ. tn̄ qꝛ ꝓ infinitis pct̄īs infinita debent̉ ſupplicia que hoī impoſſibile ē ſatiſfacere ⁊ imple re in hac vita Ideo ꝓpt̓ indulgētias re laxant̉ irulta et gͣuiſſima pena ⁊ lōgiſſi ma cōmutat̉ in minimaꝫ. ⁊ hij qͥ habitis indulgētijs cū caritate ꝑfct̄ā ⁊ ꝯtritiōe va decedūt de md̓o. ſoluūt̉ nō ſolū de pec catis. ſꝫ etiā a penis Quia ego deꝰ nō ſo lū dabo ſctīs ⁊ electis meis que petūt. ſed ⁊ duplicabo ⁊ cētuplicabo ꝓpt̓ cari tatē Ideo moneas iſtā infirmā ad patiē tiā ⁊ ſtabilitatē. qꝛ ego faciā ei qd̓ vtiliꝰ ſibi eſt ad ſalutē ¶ Declaratio ¶ Hu ius dn̄e aīaꝫ vidit ſancta Birgitta aſcē dentē ſicut igneā Cui occurrerūt plures ethiopes. a qͦrū ꝯſpectu anīa qͣſi ꝑterrita facta eſt et quaſi tremula. ⁊ ſtatim vide bat̉ qͣſi v̓go pulcerrima venire ei in auxi Iiuj. que dixit ethiopibꝰ. Quid vobis cū anīa iſta que eſt de familia noue ſpōſe fi lij mei? Et ſtatim ethiopes fugientes ſe quebant̉ alonge Cūqꝫ aīa veniſſet ad iu diciū dixit iudex Quis rn̄det ꝓ aīa iſta et quis eſt aduocatꝰ eius? Et ſtatim vi debat̉ beatꝰ Iacobꝰ adeſſe dicēs Ego dn̄e teneor rn̄dere pro ea Nā bis in ma gnis laboribꝰ fuit ad memoriā meaꝫ O dn̄e miſerere ei quia voluit ⁊ nō potuit Cui iudex Quid eſt qd̓ voluit et nō po tuit? Cui iacobus Uoluit inqͥt ſeruire tibi toto corde ſed nō valuit. qꝛ in infir mitate p̄uenta retar dabat̉ Tūc iudex ait ad aīam. Uade quia fides tua ⁊ volūtas ſaluabit te Et ſtatim anīa egreſſa ē a cō ſpectu iudicis. exultans ⁊ qͣſi ſtella ſplen dēs. oībus aſtantibꝰ dicētibus Bn̄dictꝰ ſis tu deꝰ qͥ es ⁊ eras ⁊ eris. qͥ non amo ues miſericordiā tuā a ſperantibus in te ¶ Qualiter btūs Nic olaus in baro ad ſepulcrū eius apꝑuit ſponſe vnctꝰ oleo declarās ei de oleo manāte de corꝑe eiꝰ et alia de ſuis virtutibꝰ dū viuebat et de largiflua bonitate dei ad ſuos electos. Um viſitaret ¶ Ca. Ciij ſponſa reliquias ſancti Nico lai in baro ad ſepuleruꝫ eius cepit cogitare de illo liquore olei manā te de corꝑe eius Et tūc rapta extra ſe in ſpū. vidit quandā ꝑſonā oleo vnctam. ⁊ fragrantiſſime odorantē. q̄ dixit ei Ego ſum nicolaus epūs. qui appareo tibi in tali ſpecie. ſicut diſpoſitꝰ erā in anīa duꝫ viuebā Naꝫ omīa mēbra mea ita habili tata ⁊ flexibilia erant ad ſeruitiū dei. ſi cut res vncta que flexibilis eſt ad opus poſſidentis. ⁊ ideo laus exultationis ſꝑ erat in anīa mea. et in ore meo p̄dicatio diuina et in oꝑe patientia. ꝓpter v̓tutes humilitatis et caſtitatis quas p̄cipue di lexi. Sed nunc quia in mūdo multorum oſſa arida ſunt ab humore diuino Ideo dant ſonū vanitatis et ſtridoreꝫ ex colli ſione mutua. et inhabilia ſunt ad fructifi candum fructum iuſticie. ⁊ abhomīabi lia deo ad intuendū Tu v̓o ſcias ꝙ ſicut Sextus. Liber. roſa ꝓfert odorē ⁊ vua dulcedīeꝫ. ſic de corꝑi meo emanandi oleū ſingularē de dit bn̄dictionē. qꝛ ipſe nō ſolū honorat e lectos ſuos in celis. ſed ⁊ letificat et ex altat in terris. vt plures edificent̉ ⁊ ꝑti cipent̉ de gr̄a eis data. ¶ Qualit̓ bt̄a anna apꝑuit ſponſe ⁊ docꝫ eā vnā or̄oeꝫ ſpecialē ad reuerentiā eiꝰ et ad impetrā dū prolem a deo mulieribus coniugatis Acriſta mona. Ca. Ciiij ſterij ſancti Pauli extra mu ros rome dedit ſponſe xp̄i re 6 liqͥas de ſct̄a āna mr̄e dn̄e nr̄e v̓gīs marie Cū igit̉ dn̄a cogitaret qūo eas reponēt et honorarꝫ. apꝑuit ei ſancta āna dicēs Ego ſū anna dn̄a oīm cōiugataꝝ q̄ fue rūt an̄ legē Ego etiā ſum mr̄ oīm ꝯiuga taꝝ fideliū q̄ ſunt poſt legē. qꝛ deꝰ voluit de generatiōe mea naſci Ideo tu filia ho nora deū iſto mō. Bn̄dictus ſis tu ih̓u fi li dei et fili virgīs. qͥ de cōiugio āne ⁊ io achim mr̄eꝫ tibi elegiſti Ideo ꝓpt̓ p̄ces anne miſere oībus q̄ in coiugio ſunt. vt fructificēt deo Dirige etiā om̄es qui ad ꝯiugiū tendūt. vt in eis honoret̉ deꝰ Re liquie v̓o mee qͣs hēs erūt diligētibꝰ in ſolaciū. donec deo placuerit eas altiꝰ ho norare. in reſurrectiōe nouiſſima. Ma ter dei cōfortat ſponſā ad viſitandū ſan ctuaria rome. dicit ꝙ maiores ſūt ibi in dulgētie ꝙͣ homīes credūt qͣs ſctī impe trauerūt ſuis p̄cibus et ꝓprio ſanguine. Ater loquit̉. Capit. Cv. ſpōſe dices Cur ſic turbaris filia Rn̄dit illa. qꝛ dn̄a nō vi ſito loca iſta ſct̄a q̄ ſunt in roma Et mr̄ Permittit̉ inqͥt tibi viſitare loca iſta cū hūilitate et deuota reuerētia. qꝛ ī hac ro ma maiores ſunt indulgentie ꝙͣ homīes credere pn̄t. qͣs ſctī dei gl̓oſo ſanguīe ſuo et p̄cibus a filio meo impetrare ꝓmerū erūt Ueruntū filia. nō dimittas ꝓpt̓ hec ſcolas tuas in grāmatica. nec priis ſpūa lis tui ſctām obedīam. ¶ Quidā ſimu lās ſe reliquiſſe mūdū et velle ẜuire deo cōſuluit ſponſā in qͦ ſtatu deo ẜniret. cui xp̄s dicit ꝙ iſte nondū tn̄ſiuit iordanē id̓ eſt nondū contēpſit mūdū ꝑſcē et volū tatē ſuā et ideo nō audiet rn̄lum ſecrete volūtatis dei. ¶ Ca. Cvj. Uidā dicebat ſe velle ſeruire deo. ⁊ volens ſcire in qͦ ſtatu magis placeret deo. cōſuluit ſponſā deſi deras hr̄e diuinū rn̄ſum De qͦ xp̄s loqn̄s ſponſe dixit Iſte nōdū ꝑueīt ad iordanē et minꝰ ꝑtrāſijt. ſicut ſcribit̉ de helya. q trāſito iordane cū ꝑueniſſet ad deſerta audiuit ſecreta dei Sꝫ qͥs eſt iordanis iſte niſi mūdus qui fluit qͣſi aqͣ. qꝛ tꝑalia nūc aſcēdūt cū hoīe nūc deſcēdūt. Nūc eleuāt eū honore et ꝓſperitate. nūc dep̄ mūt aduerſitate. et nunꝙͣ hō eſt ſine ſoll citudīe et t̓bulatione Ergo qui deſide rat celeſtia. neceſſe eſt vt ab aīo oēs ter renas affectōes remoueat. qꝛ cui dulceſ ſit deꝰ vere ei vileſcūt t̓rena et caduca Sꝫ hic hō nondū adhoc ꝑueīt vt omīa contēpneret. ymo adhuc volūtatē ſuaꝫ hꝫ in manu ſua Ideo adhuc celeſtia ſecre ta auditurus nō ē. donec ꝑfectius mūdū contēpſerit. et volūtatē ſuā dimiſerit in manu dei. ¶ Xp̄s dicit ſpōſe ꝙ ſicut ad la ab alto cuſtodit filios ⁊ ſuccurrit eis in neceſſitate et ꝑiculo ſic ipſe amicis ſu is in neceſſitatibus corꝑis et aīe p̄cipit etiaꝫ ſponſe ꝙ viſiter corpus ſctī andree quē laudat dn̄s h̓. ⁊ viſitātibꝰ illū ꝓmit tit mīam et grām. Ca. Cvij. Ilius loquit̉ ſponſe dicens. Aqͥla videt ab alto quis velit nocere pullis ſuis. ⁊ p̄ueīt volatu defen dēdo eos Sic ego p̄uideo vob̓ ſalubrio ra Ideo dico expectate ⁊ iterū dico ite ſꝫ qꝛ nūc tp̄s ē. ite ad ciuitatē amalſie ad apl̓um meū andreā Cuius corpus fuit tē plū meū ornatū oī v̓tute Ideo ſcm̄ ē ibi depoſitoriū fideliū et adiutoriū pctōrum Nā qui fideli mente ibi veniūt ad ip̄m non ſolū exonerant̉ peccatis. ſed abūda bunt conſolatione eterna. Nec mirum Nam ipſe non erubuit crucem meā ſed portauit hylarit̓. et ideo non crubeſco Oextus. Liber. audire ⁊ ſuſciꝑe eos ꝓ quibꝰ ipſe orat. quia volūtas ſua eſt volūtas mea Cuꝫ vo fueritis apd̓ euꝫ redite ſtatim neapo lim ad natale meū ¶ Rn̄dit ſpōſa. o dn̄e tp̄s nr̄m tn̄ſit. ⁊ etas ⁊ infirmitas appro piquant. ⁊ ſb̓ſidiū tꝑale mīorat̉ Cui dn̄s Ego inqͥt ſuꝫ nature ꝯditor dn̄s ⁊ refor mator Ego ſū etiā in neceſſitatibꝰ adiu tor ⁊ defenſor ⁊ diſtributor Sicut em̄ qͥ qꝫ equū ſibi caꝝ nō ꝑcit pͣto ſuo etiaꝫ de cābili. vt ibi equus paſcat̉. Sic ego qͥ oīa habeo ⁊ nulliꝰ egeo ⁊ oīm mētes in ſpicio. inſpirabo cordibꝰ diligentiū me. vt bn̄faciant deſiderātibus me Nā etiaꝫ nō diligentes me āmoneo vt bn̄faciant amicis meis. q̄tinꝰ bonoꝝ or̄onibꝰ meli ores fiant. ¶ Orante ſpōſa in roma ad ſepulcrū bt̄ī ſtephani apꝑuit ipſe narrās ei aliqͣ de vitā ⁊ v̓tutibus ſuis ⁊ de paſſio ne ſua ⁊ offert ſe impetrare ꝓ ea gr̄aꝫ a deo p̄dicēdo ſibi ꝙ ad adhuc ibit ī ihrl̓m Rabat ſpōſa ad Ca. Cviij. epulcꝝ btī ſtephani in roma ex muros ſic dicens Bn̄dic tus ſis tu bt̄e ſtephane. qꝛ eiuſdeꝫ meriti es cū bt̄o laurencio Nā ſicut ipſe p̄dica bat infidelibꝰ ſic ⁊ tu p̄dicabas iudeis. ⁊ ſicut laurenciꝰ gaudent̉ ſuſtinuit ignē ſi et tu lapidēs. Ideo int̓ martires dign laudaris pͥmus Tunc apꝑēs bt̄s ſtepha nus rn̄dit ei dicēs Ego a iuuētute mea cepi deū hr̄e carū. qꝛ ꝑntes hūi ſollicitos de ſalute aīe mee Cū āt dn̄s meꝰ ih̓s xp̄s incarnatꝰ fuit ⁊ cepit p̄dicare. tunc ego toto corde audieba eū. ⁊ ſtatī poſt eius aſcenſiōꝫ ꝯiunxi me apl̓is. ẜuiens fidelit̓ in officio michi iniūcto cuꝫ hūilitate Iu deis igit̉ blaſphemantibus deuꝫ meū ih̓m ego gaudens accepiſſe occaſiōꝫ loqn̄di cū eis. ꝯſtant̓ increpabā duriciā eoꝝ. ꝑa tus mori ꝓ v̓itate ⁊ imitari dn̄m meum Sꝫ tria oꝑabant̉ ad gl̓aꝫ ⁊ coronā meā q̄ nunc gaudeo Primū fuit boͣ voluntas mea Scd̓m or̄o dn̄oꝝ meoꝝ apoſtoloꝝ Tercium paſſio ⁊ caritas dei mei Ideo nūc hēo triplex bonū Primū eſt ꝙ inceſ ſant̓ video faciē ⁊ gl̓iam dei Scd̓m ē ꝙ qͥdqͥd voluēo potero. ⁊ nichil volo niſi qd̓ vult doꝰ Terciū ē ꝙ gaudiū meū erit ſine fine. ⁊ quia tu de gloria mea gaudes Ideo oratio mea proficiet tibi ad con ſequendū maiorē dei ꝯgnitiōꝫ. ⁊ ſpūs dei ꝑſeuerabit tecū. ⁊ veīes adhuc in ihrl̓m ad locū paſſionis mee. ¶ Nater dei re p̄hendit quendā ſpūalem ſcꝫ ꝙ nō ꝯfidat de aliqͣ v̓tute ſua. ⁊ caueat a ml̓tiloqͥo ⁊ riſorio ⁊ a leuitate moꝝ Itē ꝙ acceptiꝰ eſt deo ꝙ hō iuſte viuat in md̓o de labo re ſuo ꝙͣ in heremo vel religiōe ſine dei caritate. ¶ Ca. Cix. Ater loquit̉ Ubi optimus eſt cibus. ſi infūdit̉ in eo ali qͥd amaritudīs vileſcit. Sic qͣleſcunqꝫ ⁊ quātaſcūqꝫ v̓tutes aliqͥs hēat. ſi delectat̉ in aliqͦ pctō nō placet deo Ideo dic illi amico meo ꝙ ſi deſiderat placē filio meo ⁊ michi. nō ꝯfidat in v̓tute ſua aliqͣ etiaꝫ minima. ſed ꝯpeſcat linguā ſuam ab omī multiloqͥo ⁊ riſorio. et prohibeat mores ſuos ab omī leuitate Nā ipſe dꝫ portare flores in ore. quibꝰ alliciat inſipidos ad fructū optimū Si aūt int̓ flores aliqͣ re periunt̉ amara. vileſcūt flores ⁊ fructus bonꝰ nō deſiderat̉ Itē dic ei ꝙ ſicut vir et mulier qn̄qꝫ diligūt ſe ꝓpt̓ ſolā corpo ris ſuſtētatiōeꝫ. ⁊ ſicut monachus qn̄q eſt ī monaſterio ꝓpt̓ corꝑale bonū. Sic ille hō quē ipſe nouit deſiderat eſſe ī mo naſterio vt nichil patiat̉ ꝯͣriū. deſiderat qͦꝫ eſſe pauꝑ vt nichil tn̄ ei deſit Ideo di mittat̉ ꝓpͥe volūtati. qꝛ deo eſt acceptiꝰ in md̓o iuſte viuere ⁊ laborare manibꝰ. ꝙͣ in heremo vel religiōe ſtare ſine dei caritate. ¶ Audiuit ſponſa xp̄i in ſpū quid ſignāt ſeptē tonitrua ⁊ qͣre iohanni p̄ceptū fuit vt tm̄ ea ſignaret ⁊ nō ſcri beret ⁊ ꝙ multis viuētibus qͥ tūc erant conitrua venirent in eccleſiam vt multi optarent mori. Capitulum. Cx. Uidā igit̉ magiſter int̓roga uit a domīa. quid ſignāt ſep tem tonitrua Tūc dn̄a fac Sextus. Liber. ta in ſpū audiuit a xp̄o Non credas filia ꝙ in deitate mea aliqͣ tꝑalia cogitanda ſunt. nec ꝙ tonitrua vl̓ venti vel creatu re inſenſibiles hn̄t voces hūanas Sꝫ io hannes ex inſpiratione mea vidit futura eccl̓ie ꝑicula. ſub ſpēbꝰ corꝑalibꝰ. Que ſi ſcripſiſſet ad certa tꝑa. auditores om̄s horruiſſent Et expectādo p̄ timore diſſo luti fuiſſent. Propterea p̄ceptū fuit ſibi ꝙ ſignaret que vidit. ſed non ſcriberet. Nā vbi aliqnid ſignat̉. ſignū eſt alicuiꝰ rei future incutientis timorē. Sic eſt in vocibus tonitruoꝝ fulgurū et ventorū Nā ſignificabant̉ comīationes tyranno rū cōturbantiū eccl̓iaꝫ meā. qͣs ita vehe mētes iohānes videbat in ſpū. ꝙ potiꝰ erāt ſignāde ꝙͣ ſcribēde Sicut em̄ ille qͥ ſcribit vel dicit vnā ꝑuā parabolā gran dia denotantē. vt audientes habeant oc caſionē timēdi futura Sic ego oſtēdi fu tura Sꝫ non expoſui vt hoīes timeāt. ⁊ qꝛ nō erat tp̄s vt frangeret̉ teſta et eli ceret̉ nucleus Ideo oſtēdi futura ſub ob ſcuritate. qꝛ pͥus dꝫ parari vas ꝙͣ infun dit̉ potꝰ Scito etiā ꝙ tāta tonitrua et fulgura veniēt in eccl̓iaꝫ meā. multis vi uentibꝰ qͥ nūc viuūt. ꝙ multi optabunt mortem et mors fugiet ab eis. Quod obediētia p̄fer tur caſtitati et introducit ad gloriam Iliꝰ dei loquit̉. ¶ Ca. Cxj. Quid times. etiā ſi deciēs co mederes in die ꝓpt̓ obedien tiā. nō tibi imputabit̉ in pctm̄ Nā v̓gini tas meret̉ coronā. Uiduītas aꝓpinquat deo Sꝫ obedīa oēs introducit ad gl̓iaꝫ Maria certificat ſpon ſaꝫ de p̄pucio xp̄i qd̓ diligent̉ ſeruabat et ſeruandū iohāni euāgeliſte tradidit cuꝫ ſanguīe xp̄i qͥ remanſit in vulneribꝰ xp̄i Aria ait Cū. ¶ Ca. Cxij. Ifiliꝰ meus circūcideret̉. ego membranā illā in maxīo ho norē ſeruabā vbi ibā Qūo em̄ ego illaꝫ traderē terre. que de me ſine pctō fuerat generata? Cū tp̄s vocatōis mee de hoc mūdo inſtaret. ego ip̄am ꝯmendaui ſctō iohāni cuſtodi meo. cū ſangīe illo bn̄dic to qͥ remanſit in vulneribꝰ eiꝰ. qn̄ depo ſuimus eū de cruce. poſt hoc ſctō iohāne et ſucceſſoribus eius ſublatis de mūdo. creſcente malicia et perfidia. fideles qui tunc erant abſconderūt illa in loco mū diſſimo ſub terra. et diu fuerūt incogni ta Donec angelus dei illa amicis dei re uelauit O roma O roma ſi ſcires gau deres vtiqꝫ. ymo ſi ſcires flere fleres in ceſſanter. quia habes theſaurum michi cariſſimum et non honoras illum. Qūo ſponſa vidit ſta tum fratrū alwvaſtra et ſicut ſpōſe oſtē ſum eſt ita euenit. ¶ Capitu. Cxiij Um dn̄a Birgitta ſtaret orā do. rapta in ſpū vidit domum quandā. et ſuꝑ domū celū va de ſerenū. Cūqꝫ diligenter inſpiciēdo mi raret̉ Uidit de domo colūbas aſcenden tes ⁊ penetrare celū. quas ethyopes co nabant̉ impedire Sꝫ nō valebāt Sub tijs vero domū videbat̉ chaos. in qͦ ſunt tres ordīes fratrū. Primi ſūt ſimplices qͣ ſi colūbe Ideo facilit̓ aſcendūt Scd̓i ſūt qui veniūt ad purgatoriū Tercij ſunt q aliū pedē hn̄t in mari ⁊ aliū in tabulatu nauis. qͦrū iudiciū nunc appropīquat. et vt ſcias ⁊ probes vnus poſt aliuꝫ citius trāſibit. ſcd̓m ꝙ nomina eoꝝ expͥmo tibi Qd̓ ſil̓iter ꝯtigit Ueīt em̄ mortalitas ⁊ tulit ſicut predictū eſt. xxx. tres fratres. Spūſſanctꝰ dixit ſpōſe negligēti abſolutionē accipere ꝓ pctīs et ꝙ pctm̄ veniale ſit mortale per con temptum. ¶ Capitulum. Cxiiij Um dn̄a Birgitta ſemel cō fiteret̉ cōfeſſor ſuus vocatus Geſt a qͦdā ſacerdote qui ſurgēs oblitꝰ ē dare abſolutiōꝫ Cūqꝫ dn̄a īgreſ ſura lem̄ flectēt genua. dixit ſctūs ſpūs ſurge filia ⁊ hūilia te ad abſolutione. ꝙ mgr̄ tuus te non abſoluit. Cui obtenta Deerus. Liber. abſolutione Iterū dixit ſpūſſanctꝰ Oīs qͥ non attēdit ad minima cadit in maio ra Nā etiā veniale pctm̄ de quo remor det̉ conſciētia. ſi exercet̉ et cōtinuat̉ fiet mortale. ⁊ grauius ꝓpt̓ ꝯtemptū puniet̉ Uolutas bona ſufficit penitēti dū copiā ꝯfeſſoris nō habuerit hec latroni ꝓfuit in cruce et celū aꝑuit volūtas v̓o mala infernum fecit lucifer mala voluntate factus eſt malus. ¶ Capitulum. Cxv. Uidam de dyoceſi aboenſi ve nit romā ignorās ydeoma ſwe uicū. quē cū nullꝰ in roma in telligeret. nec ꝯfeſſoreꝫ hr̄e poterat Cō ſuluit dn̄am qͥd ageret Tunc dn̄a in ſpū audiuit Ih̓s xp̄s filius dei loquit̉ Homo ille qͥ te cōſuluit. plorat ꝙ non hꝫ audito rē ꝯfeſſionis ſue. Dic ei ꝙ ſufficit volun tas Nam. quid ꝓfuit latroni in cruce? Nonne voluntas bona? Aut qͥd aperit celū niſi volūtas volēdi bona et odiēdi mala? Quid v̓o facit infernū niſi volun tas mala. et affectus in ordinatus? Nū qͥd non lucifer bn̄ creatus fuit Aut eg ipſa bonitas ⁊ v̓tus creaui malū aliqͥd Nequaꝙͣ Sed poſtꝙͣ lucifer abuſus eſ volūtate ⁊ mouit eā inordinate. factus eſt ipſe inordīatus. et ex volūtate mala malus. Propterea iſte pauꝑ ſtet ſtabilis et nō retrocedat Et cū ad prīam ſuā re dierit. querat ⁊ audiat ſalubria aīe ſue ſapiētibus. et volūtateꝫ ſuā ſubmittat ē obediat magis ꝯſilio iuſtoꝝ. ꝙͣ ſue volū tati Sin aūt ⁊ interim moriet̉ ī via. eri ei ſicut dixi latrōi Eris mecū in ꝑ piſi Simplicitas vix ſciētis pr noſter plus placꝫ deo ꝙͣ prudētia ſi boꝝ ⁊ docta inſipiētia ⁊ ꝑ dilectionē ſe uat mandata ꝯſilia euangelica iura oīa et leges. ¶ Capitulum. Cxvj. Uidā ſimplex qͥ neſciuit ple ne pr̄ nr̄. queſiuit cōſiliū aīe a dn̄a Birgitta Cui xp̄s di xit. A Plus placet michi ſimplicitas aīe ſimplicis huius hoīs. ꝙͣ prudētia ſuꝑ boꝝ. qꝛ in illis eſt ſuꝑbia elongās deuꝫ a corde In iſto eſt hūilitas introducēs de um in cor Ideo dic ei ꝙ continuet opus ſuū ſolituꝫ ſicut hucuſqꝫ. ⁊ habebit mer cedē cū hijs qͥbus dixi Uenite qͥ labora tis et ego cibabo vos pane eterno Naꝫ ſi dixero ei ſicut dixi iudeo petenti a me ꝯſiliū fraudulēter. Serua inquiens mā data ⁊ vende q̄ habes. non p̄t ſuſtinere qꝛ ſenectus nō capit informatiōꝫ ⁊ pau ꝑtas non hꝫ qd̓ vendat Ueruntū hoī tē denti ad eternā vitā neceſſaria ſunt mā data. qꝛ ſine illis ſaluari nō p̄t homo. dū modo tp̄s et copiā hꝫ inſtruentis. huius vero hoīs docta inſipientia ⁊ voluntas bona. ſic placēt michi ſicut illius vidue duo denarij. qͦs p̄tuli diuitijs regū Nam ip̄e in ſua inſipientia om̄eꝫ hꝫ ſapientiam Diligit em̄ corde me. ſed vnde niſi a ſpū meo? Et hoc videt̉ ſapiētibus mūdi inſi piētia. nō amare diuitias et neſcire grā dia loqui Ideo dixi docta inſipientia. qͥa ipſe a ſpiritu meo didicit veram ſapien am. hoc eſt diligere deū B Nunqͥd non videt̉ tibi vere ſapiens iſte. qui nō ſcit niſi vnicum verbū ſcilicet diligere: Per hanc em̄ dilectionē ip̄e ſeruat omīa mandata legis moyſi. per hanc dat deo que dei ſunt. Per hanc conſeruat omīa conſilia euangelij mei. Per hanc ſaruat oīa iura ⁊ leges. Per hanc diligit proxi mū non concupiſcendo aliena. ymo nec niſi neceſſaria. nec rapiendo nec defrau dando proxmū. Per hanc continue me mor eſt mortis ſue. et iudicij quo apud me eſt iudicandus. Et ideo qui volue rit venire ad me. non habet ſollicitari de ignorantia legis. dummodo vti voluerit conſcientia ſua que dicit hoc velle pati quod facit alteri. Ad quid enim homo addiſcit tot et tanta et tot reuoluit li bros? Nunquid ad ſeruiendum inchi Nonne magis propter curioſitatem et deductionem temporum. et oſtentatio nem et velle Magiſter vocari? Ue Liber. Sextus. rūtamē vnuſqͥſqꝫ ſtat in ꝯſcientia ſua et ex ea iudicat̉ vnuſqͥſqꝫ. ꝓpterea filia qui cūqꝫ ex ꝑfecta fide ⁊ volūtate tria iſta. v̓ ba legit Ih̓ū miſerē mei. plus michi pla cꝫ ꝙͣ ille. qͥ milia v̓ſuū legerit ſn̄ attētiōe Glorioſa n̓go Maria inuocata etiā a viliſſimis peccatoribus mīſtrat adiutoriū vt oſtendit̉ in anīa cu iuſdā peccatoris ꝑticipāte de menſa pie tatis eiuſdē v̓ginis. ¶ Capit. Cxvij Aria loquit̉ Nullus eſt tā Itus pctor nec in tā vili oꝑe poſitꝰ. qͥn ſi inuocauerit me in adiutoriū. ego iuuabo eū. Quod em̄ opꝰ eſt vilius ꝙͣ curare caput ſcabioſū? Si qͥs inuocat me mīſtrabo adiutoriū vt mūdet̉. Quid v̓o viliꝰ inſtrumēto il lo aut ſordidius. qͦ craſſitudo terre eijci tur de ſtabulo ſuꝑ currū? Si qͥs inuoca uerit me ego iuuabo eū Quid v̓o viliꝰ ꝙͣ lauare plagas leproſi? Quicūqꝫ inuo cauerit me ego nō dedignor tāgere. ⁊ vn gere ⁊ ſanare plagas ſuas Rn̄dit ſpōſa. O ſanctiſſima dn̄a. ſcio qꝛ humillima ⁊ potētiſſima ⁊ benigniſſima es. Iuua ani mā illā pro qͣ totiēs te rogaui Rn̄dit ma ter Illa aīa tria hūit in vita ſua. Uoluit em̄ hr̄e mundū Sꝫ md̓us noluit hr̄e ip ſuꝫ Scd̓o dilexit carnē ſuā ꝑ incōtinen tiā. qꝛ noluit venire ad cōiugiū Tercio minꝰ dilexit deū ꝙͣ debuit. licet ſtabilis in fide fuit Ab hijs mō liberata eſt. ⁊ iugit̉ ꝑticipat̉ de ſcutella menſe pietatis mee. Adhuc quedam reſtant a quibus pur gata citius liberabitur. Filius dei cōſulit filie ſancte Birgitte katherine volē epire ad prīam ꝙ cū ea remaneat. Nā rit eiꝰ in breui erat moriturꝰ. Ca. Cxvi Iliꝰ dei loquit̉ Cōſule illi dn̄e ꝙ ſtet tecū ad tp̄s. qꝛ vtilius A ei ſtare ꝙͣ redire Nā facturus ſum ei ſicut pater facit puelle. q̄ a duobꝰ diligit̉ ⁊ petit̉ in cōiugiū. quoꝝ alius eſt pauꝑ et alter diues et ambo diligunt̉ a puella Pater itaqꝫ prudēs. videt affectū v̓ginis ⁊ pauꝑem ab ea diligi. dat paupi veſtes ⁊ dona. diuiti v̓o ꝯiungit filiā ſuā. Sic ego volo facere Iſta diligit me et maritū ſuū Ideo qꝛ ditior ſuꝫ ⁊ dn̄s oīm. ꝓuidere ei volo de donis meis vtilioribꝰ ſibi ad aīam. qꝛ placꝫ michi cito vocare eū. ⁊ infirmitas qua laborat ſignū eſt exi tus ſui Decet em̄ tendentē ad potentiſ ſimū ratiocinationē ſuā hr̄e in manibus. et a carnalibus eſſe expeditum Illā v̓o volo ducere et reducere ad ſua. donec apta fiat ad opus qd̓ ab eterno p̄ſciui et oſtendere ei michi placꝫ. ¶ Aliꝙͣto itaqꝫ tꝑe elapſo poſtꝙͣ btā katherina vo uiſſet cū matre ſua rome remanere. hor rore incōſuete vite cōcuſſa. memorqꝫ li bertatis p̄terite. multū anxia petijt a ma tre ſua. vt ad ſeciā poſſꝫ remeare. ma tri v̓o eius ꝓ hac temptatione in orōne exiſtenti. apparuit xp̄s dicēs. Dic v̓gini illi filie tue. ꝙ facta eſt vidua. Et conſu lo vt tecum remaneat. quia ego ipſe vo lo ſibi prouidere. Cōmunis ſtatus cōiu gij deo placet. Uiduitas inuenit gr̄am Sed virginitas perfectiſſima eſt. ¶ Capitulum. Cxix. Pūs loquit̉ Cōmunis lau dabilis ſtatus acceptꝰ ē mi chi Naꝫ moyſes ductor ppl̓i mei placuit michi ꝙͣuis vxoratus fuit. Sic et petrus viuente vxore vocatꝰ eſt ad apl̓atum. ⁊ in hoc placuit michi. qꝛ a leuioribus aſcendendū eſt ad ꝑfectiora. populuſqꝫ carnalis erudiēdꝰ fuit ſignis et oꝑbꝰ ad ſpūalia ꝑcipienda Sic etiā iudith ꝓpter viduitatē ⁊ propt̓ bonū vi duitatis. inuenit gr̄aꝫ in cōſpectu meo. meruitqꝫ populo ſuo ꝓpter cōtinentiā li beratione Ioh̓es v̓o cuius cuſtodie co miſi matrem meā. non diſplicuit michr quia virgo fuit. ymo ſumme placuit. qꝛ perfectiſſima vita eſt in carne non car naliter viuere. ſimiliſqꝫ vite angelice Septimus. Liber. Ideo et meruit cuſtos fieri caſtitatis. et ei ſpēalia ſigna oſtēdi caritatis Sic etiā dico nūc Uiduitas huiꝰ dn̄e plus placꝫ michi ꝙͣ coniugiū. quia acceptior eſt mi chi vidua hūilis ꝙͣ v̓go ſuꝑba. Et plus meruit magdalena in humilitate ⁊ lacr mis. ꝙͣ ſi fuiſſet in propria voluntate. Caritas cōparatur ar bori de qua omēs virtutes ꝓcedunt in ter quas obedientia primatum tenet ¶ Capitulum. Cxx. Pūs filius dei loquitur Si cut arbor hꝫ multos ramos Hij aūt qui ſublimiores ſūt. plus recipiūt de ardore ⁊ vento Sic eſt de v̓tutibus Caritas eſt quippe quaſi ar borde qua om̄s v̓tutes procedūt Inter quas primatū tenet obidientia. pro qua ego ipſe deꝰ ſubire crucē ⁊ morteꝫ nō du bitaui Ideo obedientia eſt michi placita ſicut fructꝰ ſuauiſſimus. qꝛ ſicut pax pa catiſſima. ſic et hō ille eſt michi amiciſſi mus qͥ ſe ex hūilitate alijs ſubijcit. et vel le ſuū totū ponit ad manꝰ aliorū. Ideo placet michi ad maiorē ſui coronā ⁊ pro merendā caritatē. ꝙ dn̄a iſta obediat re liquēdo voluntatē ſuā. qꝛ abraam ex vo luntate ſua factꝰ eſt dilectior. et ruth in populo dei clarior. qꝛ volūtati ꝓprie non obediuit. ¶ Item loquit̉ xp̄ūs. Nō mo riet̉ iſta vt dixit medicus. ſed viuet pla cito tꝑe. quia ego eā enutrire volo ſub aſcella dextre manꝰ mee. Et dabo ei ſa pientiā vt afferat michi flores dilectos vt viuat ad honorem meum. Xpūs oſtendit obedi tiam eſſe virtutē qua omīa imꝑfecta ficient̉ ⁊ ſine ea indiſcretio in cōceptibꝰ mētis orit̉ ⁊ ſequūt̉ deuotiōis diminutio et tribulatio frequent̓ mētis et corꝑi ¶ Capitulum. Cxxj. Pūs loquit̉. obedientia eſt. virtus qua imꝑfecta ꝑficiū tur. et om̄s negligētie extin guunt̉ Nā ego deus pre omībus ꝑfectiſſi mus et ip̄a perfectio. obediui patri vſqꝫ ad cruce. vt oſtenderē exemplo meo. ꝙͣ placitū eſt deo abnegare velle proprium Sed multi nō attēdentes virtutē obedi entie. nec hn̄tes zelū diſcretū ſequūt̉ cō ceptū mentis ſue. Et ſic modico tꝑe in diſcrete affligūt carnē. vt longiori tem pore ſint inutiles ſibiip̄is. ex quo deo mi nus placētes ſunt. ⁊ alijs oneroſi Cūqꝫ tales conſiderāt defectus ſuos. retracta re volētes priora. ſtatim accedit rubor mentis dimittere incepta. ⁊ ex ꝑtinacia nō audent aggredi ſaniora. Ex talibus eſt iſte homo quem vides. qui non atten dit ad conſilia probatoꝝ viroꝝ. nec attē dit ad v̓ba mea q̄ dixi Nolo morteꝫ car nis. ſed peccati Ideo timendū eſt ei. ne veniat in tribulationem maiorem. et de fectum mentis. Ueruntamen ſi obedie rit ſapientibus. et ſubmiſerit animā ſuaꝫ a conceptibus proprijs. duplicabitur et corona. ⁊ ſpiritualis deuotio augebitur in eo. Alioquin ſicut ſcriptum eſt fiat ei Uenit homo et ſuperſeminauit zizania. et ſil̓ exorte ſpine ſuffocauerūt ſemē eiꝰ. pus oſtendit ꝙ exē C plo ſuo amici dei moderare debēt geſtus ſuos ne labor orationum fiat minor ad coronam Capitulum. Cxxij. Ilius dei loquitur. Ego poſi F tus in hūanitate. ſic tēperaui orōes labores ⁊ ieiunia mea vt nec ſcandalizarent̉ intuentes. nec ab ſentes offenderentur. Sed omēs qͥ vo luiſſent. poſſent imitari v̓ba mea ⁊ oꝑa et exempla Hec autem domīa ꝙͣ carnis mirabiles habere geſtꝰ. nō eſt ſine mag na temptatione. ſed nec ſine remorſu cō ſcientie Ideo conſultū eſt ei temperanti us moderare geſtꝰ ſuos. et facere ea que facit magis ī occulto ꝙͣ in publico Alio quin labor ſuus ſuꝑuacuus ⁊ oratio ſua. erunt ei minus in coronam. tͣ j ptimus Lib Filius dei loquitur. Eccle ſia mea nimis lōge receſſit a me intantū. ꝙ niſi preces ma tris mee interuenirent. non eſſet ſpes mīe Nūc aūt ꝓpter p̄ces matris mee et oīm ſanc toꝝ. adhuc ita miſericors ſū. ꝙ mittere volo v̓ba mea q̄ de ore meo ꝓceſſerūt. ⁊ offerre eis mīam meā Si reciꝑe vo ſuerint placabor. ſin aut ſen tient iuſticiam meam. Filius dei miſit hec v̓ba benedicti oris ſui mūdo quē quicūqꝫ audierint ⁊ ſecuti fuerit felices erūt et bt̄i. eterna beatitudīe Septimus. Liber. Incipit liber ſeptimus ¶ Reuelatio quā habuit dn̄a Birgitta in roma poſt annū iubilei. in qͣ v̓go ma ria p̄nunciat ei ꝙ itura eſſet in ihrl̓m et bethleem qn̄ placuerit deo. ꝓmittens ei tūc oſtēdere ſibi modū qūo ip̄a peꝑit fili um ſuū benedictū. Capitulum. j. Um eſſet in Roma btā Bir gitta ſpon ſa xp̄i. ⁊ q dam vice vacaret o ratiōi. ce pit cogita re de ꝑtu v̓ginis. et de illa ſumma bonitate dei. qͥ taleꝫ matrē puriſſimā ſibi voluit eligere. tm̄ em̄ tūc cor eiꝰ inflammabat̉ amore v̓ginis. ꝙ di cebat intra ſe. O dn̄a mea regina celi. intm̄ gaudet cor meū ex eo. ꝙ altiſſimꝰ deus te p̄elegit in matrē. ⁊ tantā dignita tē tibi cōferre dignatus ē. ꝙ ego magis michi eligerē ī inferno eternalit̓ crucia ri. ꝙͣ ꝙ tu vno minimo puncto de tanta excellenti gl̓a ⁊ tua celeſti dignitate. ca reres. ⁊ ſic amoris dulcedīe īebriata ſta bat ſupͣ ſe alienata a ſenſibꝰ. in quadā ex taſi mētalis cōtemplatiōis ſuſpēſa, Cui tūc v̓go apparuit dicēs ei Attēde filia. Ego ſū regina celi. ⁊ qꝛ tu me diligis tā immenſo amore ideo annūcio tibi. ꝙ tu ibis in ſanctā ciuitatē ihrl̓m ꝑegrinādo qn̄ placuerit filio meo. ⁊ inde ibis ad bet leem. ibiqꝫ oſtendā tibi in loco ꝓpͥo. to tū modū qualit̓ ego peperi eundē filiuꝫ meum iheſum xp̄m. quia ſic placuit ei. An roma habuit domi na Birgitta xp̄i ſponſa iſtā reuelationē q̄ loquit̉ de illo glorioſo gladio doloris qͥ animā beate v̓ginis marie pertrāſiuit. quē ſibi iuſtꝰ ſymeon p̄nūciauit in tēplo ¶ Capitulum. ij. N purificatiōe beate marie v̓ginis. dū eēt ſpōſa xp̄i inro ma in eccl̓ia que dicit̉ ſancte marie maioris. Kapta fuit dicta dn̄a in ſpūaleꝫ viſionē. videns in celo quaſi oīa ad magnū feſtū preꝑari. ⁊ tūc vidit qua ſi vnū templuꝫ mirabilis pulcritudīs. et ibi erat ille venerabilis ſenex iuſtus ſy meon. ꝑatus ad recipienduꝫ puerū ih̓m in vlnis ſuis. cū ſummo deſiderio ⁊ gau dio. Uidebat qͦꝫ beatā v̓ginē venientem honeſtiſſime. ⁊ portantē puerū filiuꝫ. vt offerret eū in tēplo ſcd̓m legeꝫ dn̄i De inde innumerabilē multitudinē angelo rū ⁊ diuerſorū ordinū ſanctoꝝ dei. ⁊ ſan ctarū virginum ⁊ dn̄aꝝ Beatā v̓gineꝫ matrē dei p̄cedentiū. et eā cū omī leticia et deuotiōe circumdātiū. Ante quā por tabat̉ a quodā angelo vnꝰ gladius. lon gus ⁊ valde latꝰ ⁊ ſanguinolētus. qͥ ſigni ficabat illos maxīos dolores. qͦs maria paſſa eſt in morte amātiſſimi filij ſui. qͥ fi gurabāt̉ in gladio. quē iuſtꝰ ſymeon ꝓ phetabat ip̄ius animā ꝑtranſiturū eſſe. Un̄ tota exultāte celeſti curia dictuꝫ fu it ſponſe Ecce quātus honor ⁊ gl̓a repē dit̉ in hoc feſto regine celi. pro gladio do lorū quos ſuſtinuit in ſui dilecti filij paſ ſione Et tunc hec viſio diſparuit. Reuelatio quā beatꝰ Frāciſcus oſtēdit xp̄i ſponſe dn̄e Birgit te in qͣ inuitauit eā ad camerā ſuā ad co medendū ⁊ bibēdū. declarās ei ſpūaliter ꝙ camera ſua fuit obediētia Cibus eiꝰ fuit ꝯuertere aīas ad deū. potꝰ aūt erat qn̄ cōuerſos videbat totis viribꝰ dilige re deū ⁊ orationi alijſqꝫ virtutibus cum feruore vacare. Capitulum. iij N feſto ſancti frāciſci in ſua eccl̓ia rome in trāſtiberim. apparuit ſanctus franciſcus eidē ſponſe xp̄i dicēs ei Ueni in camerā meā. ad comedendū et bibendū mecum Qd̓ ip̄a audiens ſtatim pauit ſe ad iter. vt viſitaret euꝫ in aſiſio. Ubi dū ꝑ qͥnqꝫ tͣ ij Septimus. Liber. dies morā duxiſſet. ꝓponens tūc romā redire. intrauit eccleſiā vt ſe ⁊ ſuos ſan cto franciſco cōmendaret. Cui tūc ip̄e apparuit dicēs Bene veneris Inuitaui em̄ te in camerā meā. vt mecū comede res et biberes. Scito tamē ꝙ hec domꝰ nō eſt camera quā ego dixi tibi. ſꝫ came ra mea eſt vera obediētia quā ego ſem per tenui. ita ꝙ nunꝙͣ ſuſtinui eſſe ſine p̄ ceptore Habui em̄ mecū ꝯtinue preſbite rū. cui in omībus p̄ceptis hūliter obedi ui. et hec fuit camera mea Tu igit̉ ſimili ter facias. qꝛ ſic placet deo Cibus autē meus quo delectabiliter reficiebar erat hoc. ꝙ ſcꝫ libentiſſime traxi proxīos me os a vanitatibꝰ vite ſecularis. ad ſeruiē dū deo toto corde. ⁊ tunc velut dulciſſi mos morſellos illud gaudiū glutiebam. Potus aūt meꝰ erat illud gaudiū quod habui. dū aliqͦs per me ꝯuerſos vidi deū diligere. totis viribus ſuis cōtemplatio ni ⁊ orōni vacare. alioſqꝫ ad bene viuen dū inſtruere. et verā pauꝑtatē imitari. Ecce filia. iſte potus ita letificabat ani mā meā. ꝙ oīa que in mūdo ſunt deſipie bāt michi Intra igit̉ hāc camerā meam et hūc cibuꝫ meū comede. ⁊ hūc potū bi be mecū. Bibe ergo illud vt cum deo reficiaris ineternum. I anc reuelatione ha huit ſponſa xp̄i dn̄a Birgitta in ciuita te ortōne regni neapoli. cui xp̄s loquēs certificat eā. ꝙ ibi ſunt reliquie corporis ſancti thome apl̓i in altari in quibus re liquijs et alioꝝ ſanctoꝝ ip̄e delectat̉ ſua uiſſime reputās eas ſuū p̄cioſum theſau rum in terra promittens magnū meritū et premiū eas venerantibus cum deuo tione debita. Capitulum. iiij. Ni perſone vigilanti in ora tione A videbatur ꝙ qͣ Oſi cor ſuū ardens eſſet diuina caritate. et totum plenū gaudio ſpiritu ali. quo ip̄m corpus quaſi deficiebat a vi ribus ſuis. Tunc audiuit vocem dicentem ſibi. Ego ſum creator omniū et re demptor Scito igit̉ ꝙ tale gaudiuꝫ qua le nūc ſentis in anima tua. talis eſt the ſaurꝰ meus. quia ſicut ſcriptum eſt. ſpūs vbi vult ſpirat ⁊ vocem eius audis. ſed neſcis vnde veniat aut quo vadat. Iſtū autē theſauruꝫ tribuo ego amicis meis multifarie multiſqꝫ modis. et multis do nis Ueruntamē dicere tibi volo de alio cheſauro qui nondū eſt in celis. ſed ē vo biſcum in terra. Hic theſaurus eſt reli quie et corꝑa amicoꝝ meoꝝ Nam vere corpora ſanctorū meorū ſiue putrida ſūt vel recentia. ſiue conuerſa ſint in cinerē et puluerem ſiue nō. ip̄a ſunt certiſſime theſaurus meus Sed querere poteris cū loquitur ſcriptura. Ubi eſt theſaurꝰ tuus ibi eſt cor tuū Quomodo ergo eſt cor meum cū theſauro iſto. ſcilicet cū re liquijs ſanctoꝝ B Reſpondit tibi Summa delectatio cordis mei eſt omī bus viſitantibus loca ſanctoꝝ meoꝝ. et honorantibus reliquias eoꝝ. ſcilicet qui miraculis glorificati ſūt et a ſummis po tificibus canonizati. retribuere eterna premia. ſcd̓m voluntatem et fidem et la bores viſitantiū ea. Ideo cor meum eſt cū theſauro meo Propterea ſcire te vo lo pro certiſſimo. ꝙ in iſto loco eſt the ſaurus meus electiſſimꝰ. ſcilicꝫ reliquie ſancti thome apoſtoli mei. que in nullo loco ſunt ita multi ſicut in iſto altari. in corrupte et indiuiſe Nam cum illa ciui tas vaſtata eſſet. vbi primo corpus iſtiꝰ apoſtoli mei depoſitum fuit. tunc tranſſa tus eſt theſaurus iſte permiſſione mea ꝑ quoſdaꝫ amicos meos in hāc ciuitateꝫ et poſitus in altari iſto Nunc autē iacet hic quaſi occultus. quia principes huius regni. anteꝙͣ corpꝰ apoſtoli huc veniret erant diſpoſiti ſicut ſcriptum eſt. Os ha bent et non loquentur. oculos habet ⁊ non videbunt. Aures habent et non au dient Manus habent nō palpabunt. pe des habent et non ambulabūt. ⁊t̄. Quo modo igitur tales et taliter circa me deū Septimus. Liber. ſuum affecti. impendere poſſent tali the ſaurū debitum honorē G Ergo qui cunqꝫ diligit me et amicos meos ſuper omīa. mallēs mori ꝙͣ me in minimo offē dere Habens etiam voluntem et autori tatem honorādi me. ⁊ precipiendi alijs luc talis quicunqꝫ fuerit exaltabit et ho norabit theſaurū meuiū. ſcilicet reliqui as iſtius apoſtoli mei. queꝫ ego elegi et preelegi Ideo dici et predicari debet ꝓ certiſſimo. ꝙ ſicut corꝑa apoſtolorū pe tri et pauli ſunt in Roma Sic reliquie ſancti thome apoſtoli mei ſūt in ortona. Reſpondens autē ſponſa dixit O domīe nunquid non principes regni huius edi ficari fecerunt eccleſias. ⁊ fecerunt ele moſinas magnas? Cui dominꝰ. fecerūt inquit multa. et offerebāt michi magna de ere ad placandum me. Ueruntamen multorū de eis elemoſine fuerunt michi minus delectabiles et acceptabiles. pro pter cōiugia eoꝝ contra ſtatuta ſancto rum patrū copulata. Et ꝙͣuis ea q̄ ſum mi pontifices permiſerunt rata fuerunt et tenenda. tamē quia voluntas eorum corrupta fuit et nitebatur cōtra ſtatuta eccleſie Ideo hoc in iudicio meo diuino diſcuti et iudicari debet. Additio. D ¶ Cum domīa Birgitta iuiſſet ortonā cōtigit eam cū ſocijs ſuis tota nocte ſta re ſub diuo. in frīgore et pluuia magna Tūc circa auroram dixit xp̄s Propter tria aduenit tribulatio hominibus. aut ad maiorem humilitateꝫ ſicut rex dauid tribulabatur. aut ad maiorem timorē et cautelam. ſicut ſara vxor Abrahe que a rege ſublata fuit. aut ad conſolationem homīs et honorē. Sic et vobis contigit Ego em̄ inſtigaui animis occurrentiuꝫ vobis nō ꝓcedere amplius illo die. ſed noluiſtis credere. ideo paſſi eſtis qd̓ ha buiſtis. Ideo ingrediemī nunc ciuitatē et famulus meꝰ thomas dabit vobis qd̓ concupiſcitis. Item de eodeꝫ. ¶ Appa ruit xp̄s in ortona dicens Dixi tibi pͥus ꝙ ſanctus thomas apoſtolus meꝰ erat theſaurus meus Hoc vtiqꝫ verū eſt Nā ip̄e thomas eſt vere lux mundi. ſed ho mines magis diligūt tenebras ꝙͣ lucem. Tunc etiā apparuit ſanctus thomas di cens. Iam diu de te deſideratū theſaurū dabo tibi. Et in eodem momēto nullo tangente. de ip̄a capſa reliquiaruꝫ ſancti thomē. ꝓdijt vnū fruſticulū vnius oſſis beati thome Qd̓ recipiens dn̄a cū gau dio reuerenter reſeruauit. Domina Birgitta ha buit iſtam reuelationē in neapoli ad re quiſitionem dn̄i elciarij filij comitiſſe de ariano. qui iuuenis tūc et ſcolaris bone indolis erat. ⁊ tunc ip̄e rogauit ſponſaꝫ xp̄i dominā Birgittā ꝙ oraret deū ꝓ ec Ip̄a vero in orone exiſtente apparuit ei virgo maria que dedit ei iſtam reuelatio nem. per quā informat eū de modis tene dis in vita ſua valde pulcre dicēs ꝙ ra tio debet eſſe hoſtiarius ⁊ cuſtos anime ad expellendū omnes temptationes et reſiſtendū eis viriliter ne intrent domuꝫ interiorem homīs. ¶ Capitulū quintū. Mnipotenti deo a quo cun cta bona procedūt ſit laus ⁊ gloria. et ſpēaliter pro hijs q̄ vobiſcum fecerat in etate iuuenili. a cu ius gratia poſtulandum eſt. vt caritas quā ad deum habetis. quotidie vſqꝫ ad mortem in vobis augeat̉. A Rex qͥ dam potens et magnificus domū quan dam cōſtruxit in qua dilectā filiam ſuaꝫ collocauit. aſſignans eā homīs cuiuſdā cuſtodie ſic dicens. Filia mea mortales habet inimicos. et idcirco omī cura eā cuſtodire debes Quatuor igit̉ ſunt. ad q̄ diligenti premeditatione et aſſidua ſolli citudine teneris aduertere. Primū ē. ꝙ nullus fundamentum domus ſuffodeat Scd̓m eſt. ꝙ nullus murorū altitudinē tranſcendat. Terciū eſt. ꝙ parietes do mus nemo frangat. Quartū eſt. ꝙ nul lus inimicoꝝ ꝑ portas introeat. Mi do mine ſpūaliter debꝫ intelligi hec parabo tͣ iij Septimus. Liber. la quā ex diuina caritate vobis ſcribo. teſte deo oīm cordiū ſcrutatore. Per do mū itaqꝫ intelligo corpus tuū. quod rex celorum de terra plaſmauit Per filiam regis intelligo animā tuaꝫ. ex virtute al tiſſimi creataꝫ ⁊ in tuo corpore colloca tam. Per cuſtodem vero humanā ratio nem. que animā tuaꝫ iuxta eterni regis voluntatem cuſtodiet. B Per fun damentū bonam et firmam ſeu ſtabileꝫ voluntatem. ſuper ip̄am namqꝫ omīa bo na opera cōſtruenda ſunt. quibus anīa optime defendit̉. Igit̉ cū talis eſt volun tas tua vt ad nichil aliud viuere velis. niſi vt dei voluntatē ſequaris. exhibendo ei omnē quē poteris honorē. per verba et oꝑa. Ei quoqꝫ corꝑe ⁊ bonis. totiſqꝫ tuis viribus ꝙͣdiu vixeris obſequēdo. vt animā tuā ab omī carnis ſpurcicia ſerua tam. recōmendare valeas ſuo creatori O ꝙͣ vigilanter hoc fundamentū id eſt voluntatē tuā. cum cuſtode id eſt cū ra tione te oꝑtet cuſtodire. ne aliquis ſuis machinamētis ip̄m ſuffodere valeat ad anime nocumentū. Per eos qͥ huiuſmo di fundamentū ſuffodere nitūt̉. intelligo eos qui te alloquūtur ſic dicendo. Dn̄e mi eſto laycus ducendo tibi vxorē venū ſtam. nobilē ⁊ locupletem. vt de ſobole et hereditate gaudeas. et carnis tribula tione non graueris. Alij qͦꝫ ſic forte re ferunt. Si vis fieri clericus. tūc ad illū finem artes liberales addiſcas. vt magi ſter appelleris De bonis vero ſeu reddi tibus eccleſie. quantū poteris tibi ꝑ pre ces ſeu munera procurando. tūc em̄ mū danū honorē habebis pro ſcientia. et ab amicis mūdialibus multiſqꝫ ſeruitoribꝰ gloriaberis ꝓ diuitiaꝝ abūdantia. O Ecce ſi forte tibi aliqͥs talia ꝑſuaſerit tūc cōtinuo cuſtodem id eſt rationē illi facias reſpondere. dicendo ꝙ potius om nē tribulationeꝫ carnis ſuſtinere velis. ꝙͣ caſtitatē perdere. Reſpondeas etiaꝫ ꝙ ad honoreꝫ dei ⁊ catholice fidei defenſio nem. ⁊ ad bonoꝝ hoīm confortationeꝫ. et errantiū correctionē. atqꝫ oīm tuo cō ſilio ⁊ doct̓na indigētiū. vis ſcīam atꝫ ar tes acqͥrere Nichil etiā ſuꝑ corꝑis tui ſu ſtētationē ⁊ familie tibi v̓e neceſſarie. et non ꝓpter vanā gl̓am ſuꝑflue vis aliqͥd deſiderare in hac vita. Dicas etiam. ꝙ ſi forte diuina ꝓuidentia aliqͥd dignitatis tibi ſuꝑaddiderit. oīa deſideras ad vtilita tē ꝓximoꝝ. et ad honorem dei ſapient̓ or dinare Et ſic vtiqꝫ cuſtos id eſt ratio il los expellere poterit. qͥ fundamentū id eſt bonā voluntatē tuā ſuffodere moliū tur. Anīaduertere dꝫ etiā ratio aſſidue et diligenter. ne aliqͥs muroꝝ altitudīeꝫ tranſcendat. Per quā altitudinem intel ligo caritatā. q̄ omībꝰ v̓tutibus eſt ſubli mior. Certiſſime igit̉ ſcias. ꝙ dyabolus nichil magis deſiderat. ꝙͣ ſuꝑ iſtū murum ſaltare. Un̄ inceſſanter quantū pōt co nat̉. vt mūdana caritas ⁊ carnal̓ amor diuinā ſuꝑgrediat̉ caritatē Q Unde dn̄e mi. quotienſcunqꝫ mūdanꝰ amor di uine caritati ſe p̄ferre in tuo corde tēpta uerit. cōfeſtim cuſtodē id eſt rationē ei obuiā mitte cū p̄ceptis dei. dicentem ꝙ magis vis in anīa ⁊ corꝑe mortē ſuſtine re. ꝙͣ ad hoc viuere vt tā benignū deum v̓bo vel oꝑe ad irā prouocares. ymo ꝙ nec ꝓprie vite nec bonis ſeu poſſeſſioni bus tuis. neqꝫ ꝓpinquoꝝ aut amicoꝝ fa uoribꝰ vis quoqͥ modo ꝑcere. vt ſoli deo poſſis totaliter cōplacere. ip̄mqꝫ in om nibus honorare Magis qͦꝫ oībus tribu lationibꝰ eligis te volūtarie ſubijcere. ꝙͣ alicui tuo proximo maiori vel minori. damnū aliqd̓ ſeu ſcandalū aut tribulatio nē facere. Sꝫ ꝙ vis potius iuxta p̄cep tum dn̄i. omēs proxīos tuos fraternalit̓ pamare. Et ſi ſic dn̄e mi feceris. deum pluſꝙͣ teip̄m et proximū tuū ſicut reipſuꝫ diligere cōprobaris. Tūc igit̉ cuſtos id eſt ratio ſecure poteſt quieſcere. ex eo ꝙ nullus anime tue emulus muroꝝ altitn dinē pōt tranſcendere. E Per pari etes vero intelligo quatuor celeſtis cu rie delectatiōes. quas debet attenta me Septimus. Liber. ditatione intrinſecus homo deſiderare. Prima eſt deſiderare feruenter in corde. videre ip̄m deū in et̓na gloria ſua. illaſqꝫ indeficientes diuitias. que nūqͣ illi qui eas adeptus fuerit auferunt̉. Scd̓a eſt indeſinenter velle audire illas dulciſo nas voces angeloꝝ. quibꝰ ſine fine ⁊ te dio deū collaudant ⁊ inceſſant̉ odorant. Tercia eſt toto corde ⁊ feruēti deſiderio cōcupiſcere. ſicut ⁊ ipſi angeli deuꝫ eter naliter collaudarę Quarta eſt deſidera re angeloꝝ et ſanctarū anīaruꝫ in celo. potiri ꝯſolationibꝰ ſempiternis. Unde notandū eſt. ꝙ ſicut hō in domo ꝯſiſtēs. quocūqꝫ ſe verterit ſemꝑ euꝫ circūſtant pariętes. Ita etiam quicūqꝫ illa quatu tuor ſcilicet deum videre in gl̓a ſua. ange los deū laudantes audire. deū vna cū ip ſis collaudare. et ipſorū potiri cōſolatio nibus. die noctuqꝫ ſummo defiderio cō cupiſcit. reuera quocunqꝫ ſe verterit et cuicūqꝫ operi intentus fuerit. tūc inter firmos parietes femꝑ ꝯſeruatur illeſus Ita etiā. ꝙ inter ip̄os angelos in hac vi ta degens cōuerſationē dei hr̄e aſſe rat̉. ¶ O ꝙͣtum deſiderat inimicus tuꝰ do mine mi huiuſmodi parietes trāſfodere et tales delectationes internas a corde auferre. atqꝫ alias ip̄is cōtrarias tuo de ſiderio immittere et implicare. quę anīe grauit̓ nocere poſſent A Quaprop ter oportꝫ cuſtodē id eſt rationē. in dua bus vijs per quas hoſtis aduenire ſolet diligente cautelā habere Prima via eſt auditus Secūda viſus Per auditū qui dē venit immittendo cordi ſeculariū cau tionū delectiōes. ⁊ diuerſoꝝ inſtrum̄to rū ſuauit̉ ꝑſonātiū. fabulaꝝ inutiliū. atꝫ ꝓprie ꝑſone laudes narrantiuꝫ. Ex qui bus quāto homo ꝑ ſuperbiā in ſeip̄o ex tollit̉. tanto ab illo hūili xp̄o longius ſe queſtratur. Tali igit̉ delectioni cuſtos id eſt ratio raſiſtat. Sic dicendo. Sicut dyabolus omnē hūilitateꝫ odio habet. quā ſpirituſſanctus inſpirat hominū cor dibus. Ita oꝑante dei adiutorio. ego odio habebo omnē pompā et mundi ſu perbiam. quā malignus ſpūs ſua peſtife ra inflāmatione cordibꝰ infundit. Erit qꝫ michi ita odibilis ſicut fetor putrido rū cadauerum. quē naribus ꝑcipientes protinus ſuffocant̉. Per viſum qͣꝫ quaſi per viaꝫ ſcd̓am aggredi ſolet inimicus. ad tranſfodiendū predictos parietes. ſecum deferens plurima inſtrumēta. vi delicet oīm mētalloꝝ genera in diuerſas res et formas fabricata. precioſos lapi des. veſtimenta honorabilia. herilia pa lacia. caſtella. p̄dia. ſtagna. ſiluas. vine as atqꝫ alia quecunqꝫ. multarū pecunia rum lucratiua. Hec em̄ omīa ſi deſiderā tur feruenter. predictos parietes id ē ce leſtes delectationes probant̉ diſſipare G Oportet igit̉ cuſtodem id eſt ratio nem. priuſꝙͣ in cordis delectationē et di lectionem iſta talia venerint. properam ter occurrere dicendo. Si quidꝙͣ ex huiuſmodi poſſeſſiōibꝰ in mea ptāte ha bebo. in illa archa reponam. vbi fures vel tinea nō timent̉. et auxiliante me di uina gratia. per alienarū poſſeſſionū cō cupiſcentiam deū meū nō offendam. nec a ſocietate xp̄o famulantiū. per alienarū rerū ambitionē me quōlibet ſeparabo Per portas vero dicte domꝰ intelligo omnia corporis neceſſaria. que quidem corpus nō pōt recuſare. ſcꝫ comedere. bi bere. dormire ⁊ vigilare. quandoqꝫ etiā turbari et letari. oportet igitur cuſtodē id eſt rationē cum ſollicitudine hijs por tis id eſt corporis neceſſarijs aſſiſtere Et cū diuino timore inimicis ne ad ani mā introeant. ſapienter et aſſidue reſiſte re Igit̉ ſicut in ſumptione cibi et potꝰ cauendum eſt. ne inimicus per ſuꝑfluita tem iutro eat. que corpus ad ſeruienduꝫ deo accidioſum reddit. Ita etiam cauē dum eſt. ne per abſtinentie nimietatꝫ q̄ corpus ad omīa facienda defectuoſuꝫ fa cit. hoſtis ingreſſuꝫ habeat. E Anim aduertat etiam cuſtos id eſt ratio. ne ꝓ pter mundanū honorē ⁊ hominū fauorē tͣ iiij Septimus. Liber. ſiue cum ſolus cū familia tua fueris ſiue cū hoſpites aduenerint. cōtinuet̉ plura litas ferculoꝝ. ſꝫ ex diuina caritate vni cuiqꝫ benefacias. excluſis pluribꝰ ciba rijs et nimiū delicatis. Deinde vigilant̓ et attente cuſtos id eſt ratio conſideret. ꝙ ſicut cibus et potus moderandi ſunt. ita etiā cum timore taliter moderandus eſt ſomnus. vt corpꝰ ad omnē dei hono rem peragendū leue ſit ⁊ melius ordina tum. vt omīa vigilie temꝑa in diuinis of ficijs ⁊ honeſtis laboribus vtiliter expē dant̉. quacunqꝫ ſomni grauedine ꝓcul mota, Adueniente autē turbatione ali qua vel rancore. cuſtos id eſt ratio con comitante ſe ſocio ſuo ſcꝫ timore dei. ce leriter occurrat. ne per irā vel impatiē tiam cōtingat te diuina gr̄a carere. deū qꝫ cōtra te grauiter prouocare. Inſuꝑ conſolatione aliqua vel leticia cor tuuꝫ implēte. timorem dei cuſtos id eſt ratio cordi artius imprimat. qͦ opitulante ihe ſu xp̄i gratia ſicut tibi magis vtile fuerit conſolationē ſiue leticiā illā moderabit ¶ Additio ¶ Cū dn̄a Birgitta ſtaret neapoli. reuelata ſūt ei ſecretiſſima cor dis elzearij poſtea cardinalis. et quedā ad ip̄m mirabilia futura. Quibꝰ auditis ille ſtupefactus. ꝯuerſus eſt ad meliora Anno. M. ccc. lxxi. et in menſe Maij. in die beati vrbani pape et martiris cū ſponſa xp̄i dn̄a Birgitta reſideret in roma ꝑ multos ānos poſtꝙͣ reuerſa eſt de peregrinatiōibus que ſūt in regno neapoli ⁊ ſtaret in orōne die ⁊ menſe quo ſupra xp̄s apparuit ei dic ens. ꝙ pararet ſe ad peregrinanduꝫ in iheru ſalem et ad viſitandum ſanctū ſepulcrū. ¶ Capitulum. ſextum. Um ſponſa xp̄i eſſet in roma continue reſidēs. et quodam die orando ſtaret in eleuatiōe mentali. tunc xp̄s apparuit ei ſic dicens Parate vos iaꝫ ad peregrinandū in ihe ruſalem. ad viſitandū ſepulchrum meum et alia loca ſancta que ibi ſunt. et recede tis de roma cū ego dixero vobis. Fn Roma anteꝙͣ dn̄a Birgitta iret vltra mare. quidā frater deuotus conſuluit dictaꝫ dn̄am ſuꝑ aliq bus dubijs ſue conſcientie Cui dn̄e orā ti virgo maria apparuit reſpondens ei ad illa dubia plenarie et inſuper dicit ꝙ quantūcunqꝫ papa et preſbiteri ſint pec catores dū tamē non ſint heretici. ꝙ ille habet claues eccleſie et veram ptāteꝫ li gandi et ſoluendi. et iſti plene conficiūt et pertractant benedictū ſacramentuꝫ corꝑis xp̄i in altari ꝙͣuis ſint indigni ce leſti gloria. ¶ Capitulum ſeptimum. D honorem ⁊ gratiarūacti ones reddendū deo omīpo tenti. et btē v̓gini marie ſue digniſſime matri. A Michi indigne perſone orationi vacanti videbat̉. ꝙ ma ter dei michi peccatrici loqueret̉ hec ſub ſequentia v̓ba Dic illi fratri amico meo qui ꝑ te ſupplicationē ſuaꝫ michi traſmi ſit. ꝙ vera fides eſt et perfecta veritas. ꝙ ſi aliqua ꝑſona inſtigante dyabolo cō tra deū omīa peccata cōmiſiſſet. q̄ poſtea cū vera cōtritione et voluntate emēdā di veraciter peniteret. et humiliter cum ardēti caritate a deo mīam poſtularet. nullū dubiū eſt. ꝙ ſtatim ip̄e benignꝰ et miſericors deus. ita paratus eſſet ad re cipiendū illam perſonā in gratiam ſuā cuꝫ magno gaudio ⁊ leticia. ſicut pater caritatiuus. qui videret vnicū filiū ſuuꝫ dilectiſſimū ad ſe redeuntē. iam liberatū de maximo ſcandalo ⁊ turpiſſima morte Et vere multo libentius ipſe pius deus ꝙͣ aliquis pater carnalis. omnia peccata dimittit ſeruitoribus ſuis qui aſſidue pe nitent. et ab eo hūiliter mīam poſtulant et peccata vlteriꝰ cōmittere ꝑtimeſcūt. atqꝫ dei amiciciam ſuꝑ omīa toto cordis deſiderio ꝯcupiſcūt B Igit̉ dic eidē fratri ex parte mea. ꝙ ꝓpter ſuā bonam voluntatē ⁊ meā orationē. ex dei bonita Septimus. Liber. te omīa ſua peccata ſunt iam ſibi indul ta. quę ipſe cōmiſit omnibus diebus vite ſue. Dic etiam illi. ꝙ propter orationem meam caritas quaꝫ ipſe habet ad dum ſemper ei augmentabitur vſqꝫ ad ſuam mortem. et nullatenus diminuet̉. ¶ Itē dic ei ꝙ placet deo filio meo. ꝙ ip̄e in ro ma permaneat p̄dicando. petentibꝰ bo na conſilia dando. confeſſiones audien do. et ſalutares penitentias iniungendo niſi pręlatus ſuus propter aliquaꝫ neceſ ſitatem legittimam. ip̄m aliquando miſe rit extra vrbem. Arguat etiam ideꝫ fra ter alios fratres ſuos caritatiue ꝓ trāſ greſſionibus ſuis. cum bonis verbis et ſalutaribus diſciplinis. ⁊ etiam cū iuſtis correctionibus vbi corrigere poterit. ad hoc vt ip̄i regulam ſeruent. et ſe hu militer emendēt. Preterea notifico ei. ꝙ miſſe ipſius ⁊ lectura atqꝫ orationes. deo ſunt acceptabiles et grate. Et ideo dic ei. ꝙ ſicut cuſtodit ſe ab omni ſuper fluitate cibi et potus atqꝫ ſomni. ita ſe cuſtodiat diligenter a nimiaᵇ abſtinen tia. vt ipſe in diuinis laboribus et ſerui tijs nullum defectum patiatur. habeat etiam ipſe non ſuperflua ſed neceſſaria indumenta. ſcd̓m regulā ſancti franciſci ne ſuperbia et cupiditas inde ſequatur. quia eo copioſior erit merces. quāto ve ſtes minoris precij et valoris fuerint Obediat quoqꝫ humiliter ſuo prelato in omnibus que precepit ei. que non ſunt contra deum. et que ipſe frater perfice re poterit. ¶ Dic etiam illi ex par te mea. ꝙ reſpondebit illis qui papaꝫ di cunt non eſſe verū papam. nec illud eſſe verum corpus iheſu xp̄i filij mei. ꝙ ſacer dotes in altari conficiunt. ꝙ ipſe reſpon deat illis he reticis ſic. vos vertitis oc ciput ad deum. et ideo vos non videtis eum. Uertatis ergo ad eum faciem et tunc poteritis eum videre. ¶ Nam ve ra et catholica fides eſt. ꝙ papa qui eſt ſine hereſi ꝙͣtumcunqꝫ alijs peccatis ſit comaculatus. nunꝙͣ tamē eſt ita malus ex illis pctīs et ex alijs ſuis malis operi bus. quin ſemper ſit in eo plena auto ritas. et perfecta poteſtas ligandi et ſol uendi animas Quam autoritatem ipſe per beatum petrum habuit et aſſumpſit a deo Quia multi ſummi pontifices fue runt ante iohannem papam qui ſunt in inferno. nichilominus tamen ipſorum iu ſta ⁊ rationabilia iudicia que in mundo fecerūt. ſtabilia ⁊ approbata ſunt apud deum Simili etiam ratione dico ꝙ veri preſbiteri ſunt. et vere conficiunt corpꝰ xp̄i filij mei. omnes illi ſacerdotes qͥ nō ſunt heretici. ꝙͣuis alias ſint pleni mul tis alijs peccatis. et vere tractant deuꝫ maībus ſuis in altari. et alia ſacramēta miniſtrant. ꝙͣuis propter ſua peccata et mala opera. ſint indigni celeſti gl̓a apd̓ deum. Poſtꝙͣ predictus fra ter habuit a domina Birgitta ſupra ꝓxi mam reuelationem rogauit eaꝫ. ꝙ deum oraret ſuper materia de proprio xp̄i ⁊ de autoritate ſummi pontificis et ſacerdo tum celebrantium. Cui domine oranti apparuit virgo Maria reſpondens ad omnia vt ſequitur. ¶ Capitulum. viij. Ic illi fratri amico meo A ꝙ non eſt tibi licitum ſcire vtrum anima pape Iohānis xxij. ſit in inferno an in celo. Neqꝫ enim eſt tibi licitum ſcire aliquid de illis pec catis. que idem papa tulit ſecum quādo poſt mortem ſuaꝫ venit an̄ iudicium dei. ſed dic eidem. ꝙ ille decretales quas ſu per proprio xp̄i fecit ſeu ſtatuit idem pa pa Iohannes. nullum errorem continēt catholice fidei. neqꝫ aliquā hereſim Ego quidem que ipſum verum deum genui te ſtimonium perhibeo. ꝙ vnum proprium habebat idem iheſus xp̄s filius meus. et illud ip̄e ſolus poſſidebat Hoc enim fuit illa tunica quam ego proprijs manibus meis feci. Et hoc teſtificatur propheta tͣ v Septimus. Liber. in perſona filij mei ſic dicens. ſuper ve ſtem meam miſerunt ſortem Ecce attē de ꝙ non dixit veſtem noſtram. ſed ve ſtem meam B Scias etiam. ꝙ quā docunqꝫ ego induebam ipſum illa tuni ca propter vtilitatem ſui ſanctiſſimi cor poris. tunc oculi mei ſtatim replebātur lacrimis. et totum cor meum torqueba tur tribulatione et dolore. et affligebat̉ intenſa amaritudine. ex eo videlicet ꝙ ego bene noueram modum quo in futū rum illa tunica ab eodem filio meo eſſet ſeparanda. ſcilicet tempore paſſionis ei us. quando ip̄e nudus et innocens a iu deis crucifigeretur. Et hec tunica fuit illa veſtis. ſuꝑ quā crucifixores eius mi ſerunt ſortem. Nulluſqꝫ in vita eius ean dem tunicam habuit niſi ſolus ip̄e. Sci as etiam ꝙ omnes illi qui dicunt papaꝫ noū eſſe verum papaꝫ. neqꝫ preſpiteros eſſe veros preſbiteros et rite ordīatos. neqꝫ verum corpus benedicti filij mei il lud eſſe quod in celebratione miſſarum per preſbiteros conſecratur. Ip̄i om̄es tales errores aſſerentes. inflati ſunt ſpi ritu dyaboli infernalis. Quia vere hij dem heretici. aliquas tam graues mali cias ⁊ peccata horrēda cōmiſerunt con tra deum. ꝙ propter ſua demerita maxi ma. dyabolica iniqͥtate repleti. damna biliter propter ſuam hereſim. ſunt excep ti et expulſi a numero gregis totiꝰ xp̄ia nitatis. apud iudiciuꝫ iuſticie maieſtatis diuine. ſicut iudas excluſus et exceptus fuit a ſacro numero apoſtolorum prop ter ſua demerita peſſima. quia prodidit xp̄m filium meum. Scias tamen ꝙ om nes illi qui ſe emendare voluerint. a deo miſericordiā conſequūtur. Qualiter xp̄s loquens domine Birgitte in oratione exiſtenti precipit ei ꝙ iam vadat ad iheruſalē pro mittens ei fortitudinē corporalem et ne ceſſarias expenſas. ¶ Capitulum. ix. Ilius dei loquitur beate ſpō ſe dicens. Ite iam et recedite de Roma ad iheruſaleꝫ. quid cauſaris de etate? Ego ſum nature con ditor. ego poſſum infirmare ⁊ roborare naturam ſicut michi placet. ego ero vo biſcum. ego dirigā viam veſtrā. ego du cam et reducaꝫ vos ad Romam. et pro curabo vobis neceſſaria ſufficiētius ꝗͥ vnꝙͣ habuiſtis prius. Tirgo Maria loquēs dn̄e Birgitte ſpōſe xp̄i dicit ꝙ nullo mo do eſt voluntas dei ꝙ clerici vxores ha beant. neqꝫ cōtaminentur vicio carnis prohibens ꝙ nullus papa hoc matrimo niū clericorum permittat fieri nec ſtatī in eccleſia dei. ¶ Capitulum. x. Aude eternaliter. A Benedictuꝫ corpus dei. in perpetuo honore et in per henni victoria. ac in ſempiterna omīpo tentia tua. vna cum tuo patre et ſancto ſpiritu. atqꝫ etiam cū tua benedicta ma tre digniſſima. et cum tota glorioſa cele ſti curia Sit etiam tibi laus eterne deꝰ et infinita gratiarūactio. ꝓ eo ꝙ homo fieri dignatus es. et nobis in mundo tu um venerandum corpus ex pane mate riali conſecrare voluiſti. ip̄mqꝫ in cibū ad noſtrarum ſalutē animarum caritati ue nobis tribuiſti. Cōtigit vni perſone orationi vacanti. ꝙ audiuit tunc vnam vocem dicentem ſibi. O tu cui datū eſt audire ſpiritualiter et videre. audi nūc ea que tibi manifeſtare volo videlicet de illo archiepiſcopo qui dixit. ꝙ ſi eſſet papa ipſe daret licentiam omnibus cle ricis et preſbiteris matrimonium con trahendi carnaliter. cogitās ⁊ credens ꝙ hoc eſſet acceptabilius deo. ꝙͣ ꝙ cle rici viuerent diſſolutē. ſicut modo vi uunt. quia ip̄e credebat ꝙ ex hoc matri monio euitarentur maiora peccata car Septimus. Liber. nalia. et ꝙͣuis in hoc non bene intellexit dei voluntatē. nichilominus tamen idē archiepiſcopus amicus dei erat. B Sed ego nunc dicaꝫ tibi in hoc dei vo luntatem. quia ipſum deum genui. et tu hec notificabis meo epiſcopo dicendo ſi bi ſic. Ꝙ abrae fuit data circumciſio longe anteꝙͣ daretur lex moyſi. et illo tempore abrae homines regebantur qui libet ſcd̓m ſuum intellectū. et ſcd̓m arbi trium ſuę proprie voluntatis. et tamen multi ex illis erāt tūc amici dei. Poſtꝙͣ autem data fuit lex moyſi. tunc magis placuit deo ꝙ homines viuerent ſub le ge et ſcd̓m legem. ꝙͣ ſcd̓m ſuum propriū humanum arbitriū et intellectum. Si mili modo fuit de benedicto corpore fi lij mei. Nam poſtꝙͣ ip̄e in mundo inſtitu it hoc nouum euchariſtie ſacramentuꝫ et aſcendit in celū. tunc lex illa antiqua adhuc ſeruabatur. ſcilicꝫ ꝙ xp̄iani ſacer dotes viuebant in carnali matrimonio et nichilominꝰ tn̄ multi ex eis erāt ami ci dei. quia credebant cum ſimplici pu ritate ꝙ hoc ita placebat deo. ſcilicet ꝙ ſacerdotes xp̄iani tenerent vxores ⁊ vi uerent in matrimonio. ſicut placuerat hoc ſibi antiquo tempore iudeorum in iu deis ſacerdotibꝰ. et hoc ſic per xp̄ianos ſacerdetes per multos annos fuit obſer uatum. G Sed iſta obſeruantia et conſuetudo antiqua. videbatur multuꝫ abhominabilis ⁊ exoſa toti celeſti curie et michi que corpus eius genui. videlicꝫ ꝙ ſic obſeruaretur per ſacerdotes xp̄ia nos. tangentes ⁊ manibus ſuis tractan tes hoc nouum et immaculatum ſacra mentum ſanctiſſimi corporis filij mei Nam iudei in antiqua lege veteris teſta menti. habebant vmbram id eſt figuram quius ſacramēti. xp̄iani vero habent iaꝫ ipſam veritatem. ſcilicet xp̄m verum de um et hominem in illo pane benedicto et conſecrato: Sed poſt aliqua tempo ra illorum priorum ſacerdotum xp̄iano rum hec obſeruantium. ip̄e deus per infuſionem ſui ſancti ſpiritus dedit in cor pape regentis eccleſiaꝫ tunc temporis. aliam legem ſuper hoc ſibi magis accep tam et gratam. infundendo videlicet in corde eius. ꝙ idem papa ſtatueret in ec cleſia vniuerſali. ꝙ ſacerdotes xp̄iani qui tam ſanctum et tam digniſſimuꝫ ha berent officiū. ſcilicet conſecrandi hoc ſacramentum precioſuꝫ. nullo modo vi uerent in matrimoniali contaminoſa de lectatione carnali. Et ideo ex preordina tione dei et iudicio ſuo iuſte ordinatum eſt. ꝙ ſacerdotes qui non viuūt in caſti tate et continentia carnis. ſunt male dic ti et excommunicati apud deū. et digni carere ſacerdotali officio. Attamē qui ſe veraciter emendauerint cum vero ꝓ poſito vlterius non peccandi. ip̄i a deo miſericordiam conſequent̉. D Hoc etiam ſcias. ꝙ ſi aliquis papa cōceſſerit ſacerdotibus licentiam contrahēdi ma trimonium carnale. ip̄e a deo tali ſeutē tia ſpiritualiter condemnabitur. ſicut il le homo qui tam grauiter deliquiſſet. ꝙ ſcd̓m iuſticiam iuris deberent corporali ter erui oculi eius. et abſcidi lingua cuꝫ labijs et naſus cum auribus. amputari quoqꝫ eius manus ⁊ pedes. ac etiā ꝙͣ to tus eius corporis ſanguis deberet efſun di. et totaliter frigefieri. Et inſuꝑ ꝙ de beret totū illud exſangue corpus. ad de uorandū proijci canibꝰ et alijs beſtijs fe ris. Similit̓ vere fieret ſpūaliter illi pa pe. qͥ talē licentiam cōtrahēdi matrimo nium concederet ſacerdotibus. contra prefatā preordinationem et voluntateꝫ dei. Nam idem papa viſu ⁊ auditu ſpiri tuali. verbis etiam ⁊ operibus ſpūalibꝰ priuaretur totaliter a deo. ⁊ tota ſua ſpi ritualis ſapientia omīno frigeſceret. ⁊ in ſuper poſt mortē ſuaꝫ anima eius ꝓijce retur in infernū perpetue cruciāda. vt ibidem fieret cibus demonum eternali ter ſine fine. ymo etiam ſi ſanctus grego rius papa hoc ſtatuiſſet nunꝙͣ in p̄dicta ſentētia mīam obtinuiſſet a deo. niſi ante Septimus. Liber. mortem ſuam humiliter reuocaſſet. Ric eſt principium cu iuſdam reuelationis quā domina Bir gitta habuit pro domina Neapoli in ea dem ciuitate. ſed alia que ibi continent̉ non ponūtur hic. quia ſecreta ſunt que pertinent ad ſtatum et perſonā dicte do mine regine. ¶ Capitulum. xj. Go ſum deus creator omn um. A Ego dedi ange lis et hominibus liberuꝫ ar bitrium. vt qui vellent facere volunta tem meam manerent mecū eternaliter Qui vero contraria michi ſentirent a me ſequeſtrarentur Ideo autem quidā angeloruꝫ facti ſunt demones. quia nec voluerunt me dilige nec michi obedire. Deinde creato homine dyabolus vidēs dilectionem meam ad illum. non ſolum factus eſt inimicus meus. ſed mouit cō tra me bellū. incitando Adam ad preua ricationem mandatorum meorū. ⁊ tunc dyabolus preualuit permiſſione mea ex iuſticia mea. et ab illo temꝑe ego ⁊ dya bolus diſcordamus et certamus. quia ego volo ꝙ homo viuat ad voluntateꝫ mem. Dyabolus vero nititur vt homo ſequatur deſideria ſua. Propterea in eo puncto quo ego aperui celum ſanguine cordis meis. dyabolus priuatus eſt iuſti cia quā videbatur habere. et anime que digne erāt ſaluate ſunt et liberate Tūc etiam lex ſtatuta eſt. vt ſit in hominis ar bitrio ſequi me deum ſuū. ad obtinendā perpetuam coronam. Si vero ſequitur dyaboli deſideria. hābebit ſuppliciū ſem piternum. Sic igitur ego et dyabolus certamꝰ. deſiderantes animas ſicut ſpō ſi ſponſas ſuas. Ego enim deſidero ani mas. vt tribuam eis eternū gaudium et honorem. Dyabolus vero vt tribuat e ternū horrorem ⁊ dolorem. Audi quid regina michi fecerat. ego permiſi eaꝫ ex altari in regnū ⁊ cetera. B Addi tio. ¶ Xpūs loquit̉ Scribe ei ꝙ faciat purā confeſſioneꝫ de omnibus que ege rat a iuuentute ſua. habendo firmā vo luntatē emendandi ſe ſcd̓m conſilia con feſſoris ſui. Scd̓o ꝙ recogitet diligēter quō et qualiter ſteterat in coniugio ſuo et regimine ſuo. quia de oībus eſt michi redditura rationem. Tercio ꝙ habeat voluntatē ſoluendi debita ſua. et reſtitu endi ſcienter male acquiſita. quia aīa eſt in periculo ꝙͣdiu detinent̉. et nichil pro deſt multa largiri niſi ſoluenda ꝑſoluen tur. Ꝙͣto ꝙ nō oneret cōmunitatē ſuis nouis adinuentionibꝰ. ſed magis cōſue ta releuet onera. quia miſerorū gemituꝫ et clamorē exaudiet deus. Quinto ꝙ ha beat cōſiliarios iuſtos nō cupidos. ⁊ ta libus cōmittat iudicia ſua qͥ diligunt ve ritatē. ⁊ qui non adulantur partibꝰ nec ditari querunt. ſed qui nouerunt de ne ceſſarijs cōtentari. Sexto ꝙ quotidie re cordetur certis temꝑibus vulnera et paſſionē dei. quia inde caritas dei in cor de innouatur. C Septimo ꝙ colli gat pauperes certis temporibus. lauan do pedes eorum et reficiendo eos. ⁊ ꝙ om̄es ſubditos ſuos ſincera caritate dili gat. diſcordantes inducēdo ad concordi am. et iniuſte offenſos cōſolando: Octa uo ꝙ dona ſua tribuit diſcrete et iuxta facultatem ſuam. non alios grauando. et alios ditando. ſed ſapienter aliqͦs re leuando. et nullos onerando. Nono ꝙ non plus attendat ad pecunias delin quentium ꝙͣ ad iuſticiā. ſed penſata qua litate delictorum. vbi maiorem viderit humilitatem. ibi maioreꝫ exhibebit com paſſionem. excluſa omni cupiditate Be cimo ꝙ apponat omnem diligentiam cū viuit. quomodo regnū quiete ſtare poſt mortē eius poſſit. quia predico ei ꝙ am modo non habebit prolem de vtero ſuo Undecimo ꝙ contenta ſit coloribus. et pulcritudine faciei quibus eam deus Septimus. Libel̓. ornauit. quia color extraneus multū diſ plicet deo. Duodecimo ꝙ aſſumat ma iorem humilitatē et cōtritioneꝫ pro pec catis. quia ipſa eſt coram me predatrix multarū animarū. prodiga diſpenſatrix honoꝝ mēorū. ⁊ virga et tribulatio ami corū meoꝝ. Terciodecimo ꝙ habeat cō tinuū timorē in corde. quia toto tꝑe ſuo potius duxerat vitaꝫ mulieris laſciue ꝙͣ regine D Quarto decimo ꝙ amoue at a ſe cōſuetudīes mūdanas. ⁊ adulatri ces mulieres. ⁊ reſiduū tempꝰ qd̓ breue eſt deducet in honore meo. qꝛ vſqꝫ nunc habuit me ſicut hominē nō recogitantē peccata ſua. Timeat iam ⁊ ſic viuat. ne ſentiat me iudicantē. Alioquin niſi audi erit me iudicabo eā non ſicut reginam. ſed ſicut apoſtatricem ⁊ ingratam. ⁊ fla gellabo a capite vſqꝫ ad calcaneum. et erit in obprobriū michi et angelis ⁊ ſan ctis meis. Item reuelatio. ¶ Xp̄s loqͥ tur Scribe leuioribus ⁊ paucioribus v̓ bis iſta ſicut ſpūſſanctus inflāmabit te. et mitte per epiſcopum meū regine. Itē de regina quadā. ¶ Uidebatur dn̄a ſta re in camiſia reſperſa ſpermate et luto Et audita eſt vox. hec eſt ſymia odorās fetentia poſteriora. que habet venenū in corde. ⁊ ſtat ſibi ipſi nociua. ⁊ feſtinat in decipulas precipitationis. Item videba tur habere coronam de viminibus re ſperſis ſtercore humano et luto platea rum. et ſedere nuda in trabe caſura Sta timqꝫ videbatur virgo pulcerrima que dixit. Hec eſt mulier ꝓcax et audax que reputat̉ ab homībus dn̄a mūdi. ſꝫ coraꝫ deo abiecta eſt ſicut cernis. Et addidit virgo O mulier cogita ingreſſuꝫ tuū et attende finem. et aperi oculos cordis tui et vide. quia conſiliarij tui ſunt qui odi unt animam tuam. ¶ Item de regi na quadam. ¶ Uidebatur mulier ſede re in ſede aurea. et duo ethiopes ſtabāt ante eam. quaſi vnus ad dexteram et ali us ad ſiniſtram. Qui vero a dextris ſta bat clamauit dicens O mulier leonina ego porto tibi ſanguinem. ſuſcipe et ef fūde. quia proprium eſt leene ſitire ſang uinem. Qui vero erat ad ſiniſtram dix it O mulier ego porto tibi in vaſe igne. ſuſcipe quia ignee nature es et effunde in aquas. vt et mēoria tua ita ſit in aqͥs ſicut in terris. Et poſt hec apparuit vir go mire ſpeciei. a cuius conſpectu fuge runt ethiopes. que dixit Hec mulier pe riculoſe ſtat. ſi proſperatur ad volunta tem ſuam erit multis in tribulationem. Si vero tribulatur vtiliꝰ eſt ei ad eter nam vitam. ſed ipſa non vult dimittere velle ſuum nec tribulari ſcd̓m deuꝫ. ideo ſi dimittatur volūtati ſue. nec ſibiipſi nec alijs erit in cōſolationem. ¶ Item Ap paruit filius dei dicens Hec mulier ali qua placita facit michi. Ideo propter p̄ ces amicorum meoruꝫ indicare ei volo. ꝙ fugiet obprobrium hominū et diſpen dium anime ſue. Si obedierit bene qui dem Sin autem. non effugiet iuſticiaꝫ quia noluit audire vocem patris. F ¶ De domino Gomecio. Mater dei loquitur Conſule ei facere iuſticiā vbi cunqꝫ poterit. Et ſi ſciret ſe habere ma le acquiſita bona. reſtituere non tardet Caueat etiam inſolita granamina im ponere ſubditis ſuis. Sitqꝫ conten tus de hijs que habet. quia ſufficiūt ei ſi moderate et diſcrete diſpenſet eaꝫ Fugi at quoqꝫ ſicut venenuꝫ mulieres preter vxorem propriam. et non producat exer citum contra aliquem. nec perſonaliter interſit. niſi omnīo ſcierit ſe habere iuſti ciam et bellum ſit iuſtum. Studeat in ſuper frequentare ꝯfeſſiones. et frequē tius ſumere corpus xp̄i. certiſqꝫ in die tē poribus exoccupare ſe. ad recordanduꝫ paſſionem xp̄i et vulnera eius. De An thonio de carleto. ¶ Xp̄s loquit̉ Dic regine ꝙ permittat iſtum ſtare in ordi ne ſuo. Si aſcenderit ad maiora erit in diſpendium anime eius. et nec ipſe nec amici eius letabunt̉ de aſcenſu ſuo. Sic omnia euenerunt. Liber. Septimus. Reuelatio hec fuit do mine Birgitte data diuinitus in neapo li ad requiſitionē domini bernardi archi epiſcopi neapolitani qui eaꝫ rogauit vt ſuper certis dubijs cōſcienti ſue ip̄a ora ret deum. et cum ipſa ſtaret in oratione xp̄s apparuit ei reſpondens ad omīa du bia archiepiſcopi. dans etiā doctrinā et modos quos ipſe tenere debeat taꝫ in re gimine domus ſue ꝙͣ in regimine ſubdito rum ſuorū in dyoceſi ſua. ¶ Capitulum. xij. L. Pūs loquit̉ ſponſe dicens A Dic illi. ꝙ ſi vocari ¶ A voluerit epūs in illa iuſticia diuini iudicij. nō debet imitari mores et conſuetudines plerūqꝫ eorum. qui nunc ſunt rectores eccleſie: Ego quidē aſſūp ſi corpus humanū de v̓gine. vt legē illaꝫ v̓bis et operibus ad implerē. que in dei tate ordinata erat ab eterno. aperiendo portam celi ſanguine cordis mei. viam qꝫ ꝑ verba et opera ita illuminando. omēs vterentur meo exemplo ad ꝓme rendū vitam eternā. Sed vere illa ver ba que dixi et opera que feci in mūdo iaꝫ quaſi prorſus oblita ⁊ neglecta ſunt ad quod nullus tantuꝫ operatꝰ eſt ſicut eccleſiaꝝ prelati. qui pleni ſunt ſuperbia cupiditate et putredine corporalis dele ctationis. que omīa mādatis meis cōtra ria ſunt. ⁊ honeſtis ſtatutis ſancte eccle ſie. que ſtatuerūt amici mei ex magna de uotione poſt aſcenſionē meā. ꝯpleta vo luntate mea in mūdo Nā illi mali p̄lati eccleſiaꝝ. repleti malignitate ſpūs mali reliquerūt hoībus nimis nociua exēpla anīaꝝ. ⁊ ideo oportet me ab eis plenariā exigere iuſticiā. ſuꝑ eos iudicia faciēdo eoſqꝫ de libro vite abolēdo in celis. ⁊ iux ta inimicū meū luciferū collocando eos in infernū. in ſedibus infernalibus ꝑpe tue cruciandos. B Tu tn̄ ſcire de bes ꝙ qui ſe ante mortē emēdare volue rint. diligēdo me toto corde ⁊ a pctīs ab ſtinuerint. illis ego promptꝰ ero mīam meā exhibere. Dic ergo ei quaſi ex ꝑte tua iſta verba que ſequūtur. Dn̄e mī ali quādo cōtingit ꝙ de nigro camino exit pulcra flamma. vtilis ⁊ valde neceſſari ad pulcra oꝑa fabricāda. et tamen tunc nō oportet laudari caminū ꝓ ſua nigre dine. ſed illi debet̉ laus et honor et grati arūactio. qͥ illorū operū eſt artifex ⁊ ma giſter. Simili modo de me indigna eſt. ſi in cōſilijs meis aliquid inueneritis vti le. qꝛ tunc nō michi ſed ip̄i deo qui omīa fecit ⁊ facit. et bona faciendi perfectam voluntatē habet. infinitas gratias et be niuolum ſeruitiū continuo exhibere de betis. Domine mi. in primis incipio loqͥ illa que multarū tangunt ſalutem anīaꝝ Conſulens vobis ſi dei amiciciam habe re volueritis. ꝙ neqꝫ ꝑ vos neqꝫ per ali quē aliuꝫ ep̄m. ad ſacros ordines promo uere velitis aliquos. niſi prius ꝑ bonos clericos examīati fuerint diligēter. et ita epti in vita et moribus reperti fuerint. ꝙ digni ad tale officiū recipiendum exi ſtere aſſerant̉. teſtimonio ſapientū et ve redicorū virorū. E Attendentes di ligenter. ꝙ ſimiliter faciant om̄s alij ep̄i veſtri ſubditi. et archiep̄atus veſtri ſuf fraganei. Nā nullus poſſet credere quā ta indignatio dei eſt cōtra illos ep̄os. qͥ non curant ſcire et diligenter examina re. quales illi ſunt quos ad tam dignos ordines promouēt in ſuis epiſcopatibus Quod ſiue hoc fecerint propter alioruꝫ ſupplicātionem. ſiue propter negligentia et deſidiā ſeu propter timorem. omnino in iudicio dei reddent de hoc diſtrictiſſi mam rationem. Conſulo etiam vobis inquirere. quot ſunt et qui ſunt in veſtra dyoceſi beneficiati animarum curaꝫ ha bentes. et ad minus ſemel in quolibꝫ an nō ad pn̄tiam veſtram eos cōuocate. et tunc tractetis cum eis taꝫ de ipſorum ꝙ de animarum ſuorum ſubditorū ſalute Et ſi forte in vno die om̄s non poſſunt conuenire. prefigant̉ eis termini et dies. Septimus. Liber. in quibus quolibet anno ad vos conue niant particulariter: Ita ꝙ nullus eo rum de conſilio vobiſcum habendo per integrū annū. ſe quōlibet valeat excuſa re. Uos qͦꝫ eis predicetis qualem vitaꝫ ducere debeant illi. qͥ tā digniſſimū offi ciū habēt. D Sciatis etiā ꝙ proſbi teri qui cōcubinas habent et miſſam ce lebrāt. ita grati ⁊ placētes deo ſunt ſicut habitatores zodome. quos demerſit deus in infernū. et ꝙͣuis miſſa in ſe ſemꝑ eadē eſt ⁊ eiuſdē v̓tutis ⁊ efficacie. tn̄ oſculū pacis qd̓ tales p̄ſbiteri fornicatores dāt in miſſa. ita eſt placitū deo ſicut oſculum iude. qͦ tradidit oīm ſaluatorē. Igit̉ quā tūcūqꝫ poteſtis v̓bis ⁊ oꝑibus. allicie do corripiēdo cōminādo cooꝑari ꝯtinue co nemi. ꝙ ip̄i ſtudeāt caſtā vitā ducere Pre ſertim cū tā ſanctiſſimū ſacramētū debe ant pertractare. ⁊ alijs fidelibꝰ xp̄ianis ſuis maībꝰ miniſtrare Pretēa oībꝰ maio ribꝰ ſcꝫ p̄latis ⁊ canonicis. ꝙͣ etiā mino ribꝰ clericis veſtro regimī ſubiectis. ec cleſiaꝝ redditus habentibus ſalubrit̓ co ſulatis. vt ſe oīno corrigāt. Nec credat aliquis. ꝙ ꝓpter zodomīe euitationē li cebit eis aliqͦ modo fornicatio. nec etiā ſuſtineatur eos propter hoc cū mulieri bus coinquinari. qꝛ quicūqꝫ xp̄ianus ha bens intellectū qͥ de vita eterna non cu rauerit dū vixerit. ſine dubio grauiſſiās inferni penas poſt mortē eternalit̓ ſuſtīe bit. G Conſulo etiā de familia vr̄a. vt nō ſit nimis magna propter ſuꝑbiaꝫ. ſed ſit bene moderata ſcd̓m neceſſitateꝫ regimīs veſtri officij. ⁊ iuxta exigentiaꝫ veſtri ſtatus. Igit̉ illos clericos qui ſo cij veſtri vocant̉. vbicunqꝫ fueritis poti us pro bono teſtimonio vr̄o non pro va na gl̓a ſiue pompa vobiſcuꝫ habeatis. qͥ et ſint magis pauci numero ꝙͣ multi. Il los vero clericos. quos ad nichil aliud ſuſtentatis niſi ad cantandum diuinum officium. aut ad aliquod addiſcendum. aūt ad docendum alios. aut ad ſcriben du. tot habeatis quot vobis placuerit. et tamen expedit vobis. ꝙ ꝙͣmelius po teſtis de eorum correptione curā habea tis diligentem. et de ipſoꝝ ſalute anima rum. Attendatis etiam de reliquis ſer uitoribus veſtris. vt quilibet eorum ha beat ſuum officiuꝫ. et ſi aliqui fuerint ſu perflui. propter vanam gloriam non te neātur. ne eleuetur cor veſtrum haben do maiorem familiam ꝙͣ alij pares ve ſtri. Illos quoqꝫ quos vobiſcum habe tis familiares vere neceſſarios. expedit ꝙ ſemper in mentē habeatis. illorū vitā perſcrutando ſollicite vt verus pater fa milias. eorum quoqꝫ actus vitam et mo res corrigendo. eoſqꝫ paternaliter ⁊ bo nis informationibus fouendo. et āmo nendo vt ip̄i peccata et vicia fugere ad diſcant. deumqꝫ ſuper omīa amare ſtude ant. Deo quippe magis acceptum eſt vobiſqꝫ magis vtile. vt nullo modo ali quem familiarem vobiſcum habeatis. qui ſanis conſilijs noluerit acquieſcere. neqꝫ ſuas tranſgreſſiōes humiliter emē dare F De indumentis veſtris cō ſulo. ꝙ nunꝙͣ plus inſimul ꝙͣ tria paria in poſſeſſione habeatis. et omnia que ſu perfuerint ſtatim ip̄i deo tribuatis De lectiſternijs vero et manutergijs et mē ſalibus. tantum pro vobis tenēte. ꝙͣtuꝫ vobis neceſſariū eſt et vtile. reliqua au tem deo date De vaxella argentea tan tum pro vobis reſeruate. ꝙͣtum perſone veſtre et hoſpitibꝰ in propria veſtra mē ſa comedentibus ſufficiat. et illa que ſu perfuerint donate hilari mēte deo. quia alia familia veſtra et hoſpites in alijs manſis ſedentes. bene poſſunt in vaſis ſtanneis et terreis aut ligneis ſiue vitre is. abſqꝫ vlla erubeſcentia māducare et bibere. Nam illa conſuetudo que nunc eſt in domibus dominorum ⁊ epiſcopo rum. in quibus auri et argenti nimia a bundat ſuperfluitas. valde abhomīabi lis eſt ipſi deo. qui pro nobis omni pau pertati ſe ſubiecit. et animabus multum damnoſa. ¶ Item cauete a pluralitate Septimus. Liber. ferculorū et nimiū delicatorum. G Item ne nimis magnos equos et pre cioſos habeatis. ſed moderatos in mag nitudine et precio Nā illi talibus equis indigent. qui pro defenſione iuſticie ⁊ tui tione vite. non pro ſuperbia guerraruꝫ periculis ſe exponent. Ego enim dico vobis. ꝙ prelati qui ſuꝑ magnos equos aſcendunt propter ſuperbiam et vanam gloriam. totiens ſuꝑ illorum corda dya bolus aſcendit Nam ſcio ꝑſonaꝫ que vi dit demones quaſi ethyopes. qui quādo pręlati et cardinales pedes leuabant ex ſuperbia. ad equitandū ſuper dorſo mag norum equorū ſuoꝝ. Illi echiopes tunc ſuper colla prelatorū pedes leuabant et aſcendebant. ac ibidē irriſorie ſedebāt. et quotiens illi prelati ex pompa calcari bus equos ꝑcutiebāt. totiens ethiopes in gaudio ſuo capita leuātes. illoꝝ equi tantium pectora ſuis calcibus impelle bant. ¶ Item conſulo. quatinus facia tis ꝙ vicarij veſtri promittant ſub iura mēto. ꝙ ex parte officij veſtri nichil fa cere preſumant contra iuſticiaꝫ. Quod ſi poſtea cōtrarium fecerint. ſcd̓m iuſti ciaꝫ corripi faciatis vos. Que ſi vos ita vt dictum eſt feceritis. conſcientiaꝫ ve ſtram bene ſanā exiſtere confidatis. Le ¶ Item conſulo pro conſolatione illa rum animarū veſtrorum defunctorum. de quibꝰ me interrogaſtis ſi erāt in pur gatorio an non. et de elemoſinis pro eis faciendis Reſpondeo et dico. ꝙ omni dię vnius anni pro eis duas miſſas cele brari faciatis. et duos pauꝑes omni die paſcatis. et omni ſeptimana vnū florenū in moneta curate pauperibus erogare. Dicatis etiam parrochialibus ſacerdo tibus ꝙ corrigant parrochianos ſuos. et pro manifeſtis peccatis eos corripiāt in caſibus ad eos pertinentibus. vt me lius poſſent viuere. qui ſi corripi nolue rint tunc corripiantur per vos. Si aūt aliquos noueritis contra deum ⁊ iuſtici am manifeſte delinquere. et ſi tam magni thyranni fuerit ꝙ ſuper iſtos iuſticiā facere non poſſitis. tūc leuibus verbis et dulcibus dicatis eis ꝙ ſe corrigant Quod ſi obedire noluerint. iudicio dei eos relinquatis. qui veſtram beniuolaꝫ reſpiciet voluntatem Non enim opor tet manſuetum agnū inter feroces lupi iactare dentes. quia lupus ex hoc rapa cior fiet. tamen decet eos precauere de periculo animarum ſuarū cuꝫ caritate. ſicut pater facit filijs ſibi quandoqꝫ cō trarijs. Neqꝫ etiam dimittere tenemini correptiones propter timorem corporis veſtri. niſi forte animarum periculuꝫ ex hijs poſſet aliquatenus prouenire. I ec ſequens reuelatio facta domine Birgitte ſponſe xp̄i ince pit in Neapoli ſtatim poſt mortem do mini karoli militis filij ſui et continua batur viſio iſta per viagium iheroſolim. tanum interpolatim donec acceſſit ad iheruſaleꝫ et ibi fuit finita in eccleſia ſan cti ſepulchri domini. et continet in ſe al legatiōes factas in diuino iudicio corā xp̄o iudice ꝑ virginē mariam et per an gelum pro ꝑte anime dicti militis ⁊ alle gationes factas contra ip̄am animā ꝓ ꝑte dyaboli ⁊ ſententiam xp̄i iudicis ꝓ liberatione eius. ¶ Capitulum. xiij. Irgo maria loquitur beate Birgitte diceus. A Ego tibi dicere volo. quali ter ego feci illi anime filij tui karoli quando ſeparabatur a ſuo corpore. feci quidem ſicut mulier alteri mulieri pari enti aſtās. vt iuuaret infantē ne ex fluxu ſanguinis moreretur. et ne in illo arto ſpacio per quod exiret infans ſuffocare tur. Cauens etiam ne infantis hoſtes qui in eadem domo eſſent. ipſum inter ficere poſſent. Simili modo ego feci Ego quippe ſtēti prope eundē filiū tuū karolum. paulo anteꝙͣ emiſit ſpiritum vt carnalem amorem non ſic in memo Septimus. Libel̓. ria haberet. ꝙ ꝓpt̓ eū aliqͥd deo ꝯtrariū cogitaret vel loqueret̉. nec aliqͣ deo pla cētia vellet omittere. Neqꝫ illa q̄ poſſēt eſſe qūolibet diuine volūtati contraria vellet perficere. ad ſue anīe nocumentū Ego etiā taliter iuui eū in illo arto ſpa cio. id eſt exitu anīe ſue a corꝑe. vt non tam durā penā in morte ſuſtineret. ꝙ ex ea incōſtans fieri poſſet aliqualit̓ deſpe ranto. ⁊ ne deuꝫ in morte obliuiſceretur Ęgo etiā cuſtodiui taliter animā. ab ip ſius mortalibus inimicis id ē demonibꝰ. ꝙ nullus eoꝝ eā tangere poſſet Sꝫ ſta tim cū ęgreſſa fuit a corꝑe. accepi eaꝫ in meā cuſtodiā et defenſioneꝫ Quo facto tota turba demonū feſtināter fugit ⁊ re ceſſit. qͥ ex ſua malicia ip̄am cupiebāt de glutire. et eternaliter cruciare Sed qͣli ter poſt mortē ip̄ius karoli factum eſt iu dicium eiuſdē anīe. duꝫ michi placuerit prorſus oſtendet̉ tibi. B Secunda reuelatio ſuꝑ eadē materia. ¶ Deinde poſt aliquot dieꝝ interualluꝫ Ip̄a eadē vgo maria. apparuit eidē dn̄e Birgitte vigilanti in or̄one dicēs Tibi iam licitū eſt ex diuina bonitate videre et audire. quō factum eſt iudiciū ſuꝑ animā ſupra dictā. qn̄ de corꝑe egreſſa fuit Et ꝙ tūc factum fuit in vno momēto corā incom prehenſibili maieſtate dei. monſtrabitur tibi ſerioſe ꝑ interualla ſimilitudine cor porali. ita vt ea caꝑe valeat tuus intel lectus In eadem igit̉ hora. domina Bir gitta in quoddā palaciū magnuꝫ et pul crum raptam ſe videbat. et dn̄m iheſum xp̄m pro tribunali ibi ſedentē quaſi coro natum imꝑatorē. cum infinito famulan tium exercitu angeloꝝ et ſanctoꝝ. ⁊ pro pe eum videbat ſuā digniſſimā matrem ſtantē. ⁊ ad iudicium diligenter auſcul cante. G Uidebat̉ etiam coraꝫ iudi ce quedaꝫ anima aſtare in magno timo re et pauore. et nuda ſicut infans tūc na tus. et quaſi totalit̓ ceca ita ꝙ nichil vi debat. in conſcientia tamen intelligebat quid in palacio dicebatur et agebatur. angelus autem quidā. ſtabat ad parteꝫ dexteram iudicis prope animā. ⁊ quidā dyabolus ad eius ſiniſtram. ſed neuter eorum animā tangebat vel attrectabat. Tunc deniqꝫ dyabolus clamauit dicēs Audi tu iud ex omnipotentiſſime Ego coram te conqueror. ꝙ vna mulier que vtrūqꝫ eſt domīa mea et tua mater. quā tu tantum diligis ꝙ eam potentem feci ſti ſuper celum et terram. ⁊ ſuper omēs nos demones infernales Ip̄a quippe mi chi iniuſticiam fecit de iſta anima q̄ hic aſtat. Ego enim ſcd̓m iuſticiam poſtꝙͣ egreſſa fuit de corpore hec anima. ſtatim debui michi eam aſſumere. et cum mea ſocietate ante tuum iudiciuꝫ preſentare Et ecce o iuſte iud̓ex illa mulier mater tua. animaꝫ iſtam quaſi anteꝙͣ exiret de ore hominis. manibꝰ ſuis apprehendēs. in ſua forti tutela ad iudicium tuum pro tulit M Et tunc maria dei mater ⁊ virgo reſpōdit ſic. audi tu dybole reſpō ſionem meam. Quādo tu creatus fuiſti intelligebas illam iuſticiam que erat in deo ab eterno et ſine principio. habuiſti etiaꝫ liberū arbitriū faciendi qd̓ tibi ma gis placeret. et ꝙͣuis potius elegiſti deū odire ꝙͣ diligere. bene tamen intelligis ſemper quid ſcd̓m iuſticiam fieri debet. dico igitur tibi. ꝙ ad me pertinebat po tius ꝙͣ ad te. ante deum verum iudicem iſtam animā preſentare. Nam dum hec anima in corpore erat. magnaꝫ caritatē habuit ad me. reuoluens hoc ſepius in corde ſuo. ꝙ me deus ſuam matrem dig natus fuit facere. ⁊ ꝙ ſuper omnia crea ta me ſublimiter voluit exaltare. et ex hoc tanta caritate cepit deum diligere. ꝙ in corde ſuo dicebat ſic. Intantū ego gaudeo. ꝙ deus virginem mariam ma trem ſuam habꝫ ſuper omnia cariſſimā. ꝙ nulla creatura vel corporalis delec tatio eſt in mundo. quam ego in permu tationem illius gaudij reciperem. ymo illud gaudium omībus terrenis delecta tionibus preferrem. et ſi poſſibile eſſet. Septimus. Liber. ꝙ ip̄a in vno pūcto minimo. a dignitate in qua eſt a deo remotior fieri poſſet. ego magis michi ī ꝑmutationē eligerē. in ꝓfundo inferni eternaliter cruciari. et idcirco ſit ip̄i deo pro bn̄dicta grā illa et immenſa gl̓a. quā dedit ſue matri dig niſſime. infinita gratiarūactio et gloria ſempiterna. Ergo o dyabole vide modo cū quali volūtate iſte obijt. qͥd itaqꝫ ti bi videt̉. vtrū magis iuſtuꝫ erat. ꝙ anīa eius in meā veniret defenſionē ante iu dicium dei. aut in tuas manus impię cru cianda? E Reſpōdit dyabolus Non eſt mei iuris ꝙ illa anima in meas manꝰ veniret. que te diligit pluſꝙͣ ſe. anteꝙͣ iu diciū factuꝫ ſit. Sed ꝙͣuis dictante iuſti cia illam gratiā ante iudiciū ſecum feci ſti. tamē poſt iudicium. oꝑa eius in ma nus meas ip̄am iudicabunt puniendam Nūc o regina interrogo te. quare nos omēs demones a pn̄tia corꝑis ſui in illo exitu anīe ita expuliſti. ꝙ nullus nr̄m ibi facere poſſet aliquē horrorē. vl̓ incutere illi aliquē timore? Rn̄dit virgo maria Hoc ego feci ꝓ illa ardēti caritate quā ipſe habuit ad corpꝰ meū. et pro illo gau dio qd̓ habuit ex hoc. ꝙ ego ſum mater dei. Ideo illā grāꝫ impetraui a filio meo ꝙ nullus malignus ſpūs ei appropinqua ret vbicūqꝫ erat. ⁊ etiā vbi nūc eſt F Poſt hec loquebat̉ dyabolꝰ ad iudiceꝫ dicēs. ego ſcio ꝙ tu es ip̄a iuſticia et po tētia. tu nō magis iudicas iniuſticiā dya bolo ꝙͣ angelo. Adiudica igit̉ michi iſtā anima In illa em̄ ſapientia quam habui quando me creaſti. ſcripſeram omīa pec cata ipſius. Cuſtodierā etiam omīa pec cata eius. in illa malicia mea quā habui quando cecidi de celo. Nam quando pri mo iſta anima ad illam etatē diſcretiōis peruenit. ꝙ iā bene intelligebat eſſe pec catum illud qd̓ faciebat. tunc ꝓpria volū tas ipſum trahebat. ad viuenduꝫ magis in mundana ſuperbia et carnali delecta tione. ꝙͣ talibus reſiſtere. ¶ Reſpondit angelus Quando primo eius mater intellexit ipſius voluntatē eſſe flexibilem ad peccatum. ſtatim ipſa ſuccurrebat ei miſericordie operibus et p̄cibus diutur nis. vt ei deus miſereri dignaret̉ ne ab ipſo ſe elongaret. propter iſta deniqꝫ ma tris ſue oꝑa. obtinuit diuinum timoreꝫ Ita ꝙ quotienſcūqꝫ cecidit in peccatū. confeſtim ad faciendū confeſſioneꝫ pro perauit Reſpondit dyabolus Me opo tet peccata ſua narrare. Et ſtatim vo lens incipere. in eadem hora clamare ce pit et plangere ⁊ in ſeipſo diligenter in quirere. in capite et membris cūctis que videbatur habere. totūſqꝫ videbat̉ tre mere. et ex turbatione magna clamauit Ue michi miſero qūo perdidi meū lon gū laborē. quia non ſolū oblitus eſt tex tus et abolitus. Uerumētiaꝫ tota mate ria cōbuſta eſt. in qua omīa fuerūt ſcrip ta. Materia aūt ſignificat tempora in bus peccauit. q̄ nō magis recolo ꝙͣ pec cata in eis ſcripta G Reſpondit an gelus Hoc fecerūt lacrime ⁊ longi labo res multeqꝫ orationes matris ſue. ita ꝙ deus cōpatiens gemitibus ſuis. dedit ei us filio talem gratiā. ſcilicet ꝙ pro quo libet peccato quod cōmiſit contritionē obtinuit. humilē comfeſſionem faciēdo ex diuina caritate. et ideo illa pctā obli ta et neglecta ſunt in tua memoria. Re ſpondit dyabolus aſſerens ſe habere ad huc ſaccum plenum illis ſcripturis. qui bus ſupradictꝰ miles propoſuerat ꝙ pec cata ſua emēdaret ſed nō curauit. ideo teneor cruciare eum quouſqꝫ per penaꝫ fuerit ſatiſfactum. que quidem peccata idem miles adhuc emendare non cura uit in vita ſua. Reſpōdit angelus Ape ri ſaccū et pete iudicium ſuꝑ illa pecca ta. pro quibus te oportet eam caſtigare. Quo dicto clamauit dyabolus ſicut a mens dicēs. ego ſum ſpoliatꝰ in mea po tētia Nā nō ſolū ablatꝰ eſt michi ſaccꝰ. verūētiaꝫ peccata quibus erat repletꝰ ſaccus quippe erat ſegnicies in qͦ omēs cauſas poſui. pro quibus oportebat me Septimus. Liber. ip̄m punire. qꝛ ꝓpter ſegnicieꝫ multa bo na omiſit Rn̄dit angelꝰ Te ſpoliauerūt ſacrime matris ſue. ⁊ ruperūt ſac̓cū ⁊ de ſtruxerūt ſcripturā. intantū lacrime eiꝰ deo placuerūt Rn̄dit dyabolus Adhuc habeo hic aliqͣ ꝓferre. videlicet eius ve nialia pct̄ā. E Rn̄dit angelꝰ. Ip̄e ob tinuit voluntateꝫ de ſua patria ꝑegrina ri. dimittēs bona ⁊ amicos. in multis la boribus ſancta loca viſitando ⁊ hec ꝯple uit. ſe etiā ita parādo. ꝙ dignꝰ fuit a ſan cta eccleſia indulgentiā cōſeqͥ. deſidera bat qͣꝫ ꝑ peccatoꝝ emendationē deū cre atore ſuū placare. Unde om̄es ille cauſe quas iā ſcripſiſſe te dixiſti. ſunt indulte Rn̄dit dyabolus Adhuc oportet me tn̄ ꝓ oībus illis venialibꝰ q̄ cōmiſit ip̄m pu nire. et ideo ꝑ indulgētias minime ſunt deleta. ſunt em̄ milia miliū. que oīa in lin gua mea ſunt cōſcripta. Rndit angelus Extende linguā ⁊ mōſtra ſcripturā. Re ſpondit dyabolus cuꝫ magno eiulatū et clamore ſicut demens. ⁊ dixit. Ue michi ego nō habeo vnū v̓bū ad dicendū Nā michi radicitꝰ lingua abſciſa eſt cū viri bus ſuis Rn̄dit angelus. Hoc fecit mat̉ eius aſſiduis orōnibꝰ ſuis ⁊ labore. quia animā eius dilexit toto corde. Ideo pla cuit deo ꝓpter ip̄ius caritatē omīa pct̄a eius venialia indulgere. que ab infantia vſqꝫ ad mortē cōmiſit. ⁊ ideo lingua tua ſuis viribꝰ credit̉ caruiſſe Rn̄dit dyabo lus Adhuc vnū habeo in corde meo dili genter cuſtoditū. qd̓ nullus pōt abole re. hoc eſt ꝙ iniuſte aliqua acquiſiuit. ea reddere nō attendēs ¶ Rndit angelꝰ Pro talibus mater ſua elemoſinis oroni bus ⁊ mīe oꝑbꝰ ſatiſfecit. ita ꝙ iuſticie rigor ſe ad mīe blandicieꝫ inclinauit. de ditqꝫ ei deus ꝑfectā voluntatē. ſine oīm bonoꝝ ſuoꝝ ꝑcitate. in oībꝰ plene ſatiſfa cere iuxta facultatē ſuā. q̄bus aliquid in iuſte abſtulerat Iſtam em̄ voluntatē ac cepit deus pro effectu. qꝛ diutius viuere nō valebat. Oꝑtet igit̉ heredes ſuos ꝓ talibus ſatiſfacere ꝓut poſſunt. Rn̄dit dyabolus. Ergo ſi nō habeo ptātem pu niēdi eū ꝓ peccatis. tn̄ oporter me ip̄m caſtigare. qꝛ nō exercuit oꝑa bona et v̓ tutes. qn̄ plenū ſenſum et ſanuꝫ corpus habuit. iuxta poſſe ſuū. Uirtutes em̄ et oꝑa bona ſunt illi theſauri. quos ſecum ad tale regnū ferre deberet. ſcꝫ ad reg nū dei glorioſū Permitte ergo me illud ſupplere cū pena. qd̓ ſibi defecit in v̓tuo ſis oꝑbus E Angelus rn̄dit Scrip tum eſt ꝙ petenti dabit̉. et pulſanti cum ꝑſeuerantia aꝑiet̉ Audi ergo tu dyabo le Mater eius caritatiuis p̄cibus et pie tatis operibus. ad portā mīe ꝑſeuerāter pulſauit ꝓ eo. pluſꝙͣ triginta annis fun dendo multa milia lacrimaꝝ. vt deus cor di eius ſpm̄ſanctum infundere dignare tur. ita ꝙ bona ſua corpuſqꝫ ⁊ animā. idē filius ſuus ad dei ſeruiciū libenti anīo ex hiberet. Sic etiā fecit deꝰ. Nā ita ardēs iſte miles effectꝰ erat. ꝙ ad nichil aliud placeret ei viuere. niſi vt dei voluntatē ſequeret̉. Et ecce deus ſic diu rogatꝰ. in ip̄ius cor ſuū bn̄dictuꝫ ſpm̄ infudit. Uir go vero mater dei dedit illi ex v̓tute ſua quidqͥd ſibi defecit in armis ſpūalibus ⁊ indumētis. que ꝑtinet ad milites qui de bent intrare in regno celi. ad ſummū im peratorē. T Sancti etiā in celeſti regno collocati. qͦs iſte miles in mundo viuens dilexit. de ſuis meritis ſibi cōſola tionē addiderūt. Ip̄e nanqꝫ theſauꝝ cō gregauit. ſicut illi peregrini qͥ quotidie caduca bona cōmutant in eternales di uitias. et qꝛ ip̄e ſic fecit. ideo gaudiuꝫ et honorē perpetuū obtinebit. et ſpēaliter pro illo ardenti deſiderio. qd̓ habuit pere grinandi ad ſanctā ciuitatē ihrl̓m. ⁊ pro eo ꝙ deſiderauit feruenter vitā ſuā libē ter bellando exponere. vt terra ſancta reduceretur ad dominium xp̄ianorū. ad hoc vt illud glorioſum dei ſepulcrum in debita haberetur reuerētia. ſi ad tantum opus ſufficiēs extitiſſet. Et ideo tu dya bole nullam iuſticiam habes illa ſupple re. quę ipſe perſonaliter non perfecit: Septimus. Liber. Rn̄dit dyabolus Adhuc deficit ei coro na. Nā ſi ego poſſem aliquid ad eius im ꝑfectionē fabricare. hoc libenter facerē. N Rn̄dit angelus hoc certiſſimū eſt. ꝙ omēs qͥ ſeip̄os vicerint de inferno pec cata vere penitēdo. et diuine volūtati ſe voluntarie cōformando. ip̄mqꝫ deū toto corde diligēdo. grām dei cōſequēt̉ Pla cet quoqꝫ ip̄i deo. ex triumphali ſui bn̄di cti hūani corꝑis corona. eis coronā dare ſi ſcd̓ꝫ iuſticie rectitudīeꝫ purgati fuerīt Et ideo tibi o dyabl̓e. minime ꝯueīt ad eiꝰ coronā aliqͥd fabricare Tūc dyabo lus hec audiēs clamauit. impatiēt̓ rugi ens ⁊ dixit. Ue michi qꝛ tota memoria mea michi ablata ē. Iā em̄ nō recolo in qͥbus iſte miles meā ſecutꝰ eſt volūtatē. et qd̓ eſt mirabilius. etiā oblitꝰ ſuꝫ quo noīe dū vixit vocabat̉. Rn̄dit angelus. ſcito ꝙ modo in celo vocat̉ filiꝰ lacrima rū Dyabolus vero clamās alte rn̄dit. O ꝙͣ maledicta eſt illa ſcroffa ſeu porca mater eius. que tam ꝓlixum habuit vē trem. ꝙ tāta aqua in ip̄am infuſa fuit. ꝙ oīa ventris eius ſpacia impleta fuerunt humoribꝰ lacrimarū. ſit ip̄a maledicta a me et a tota mea ſocietate. Rn̄dit ange lus Tua maledictio honor dei ē. ⁊ oīm amicoꝝ ſuorū benedictio. Tunc aūt lo quebat̉ iudex xp̄ūs ſic dicens Recede tu inimice dyabole. Deinde dixit illi militi Ueni tu omi electe. ⁊ ſtatim fugit dya bolus. N Tūc ſponſa hec vidēs dix it. O eterna virtus ⁊ incōprehenſibilis tu ipſe deus et dn̄e iheſu xp̄e. tu omēs co gitatiōes bonas cordibus infundis. ora tiōeſqꝫ et lacrimas. tu occultas tua gra tioſa dona. conferēs pro eis eternaliter. premia glorioſa Sit igit̉ tibi honor ⁊ ſer uiciū et gratiarūactio de omībus q̄ cre aſti O dulciſſime deꝰ meꝰ tu es michi ca riſſimus. et vere carior michi ꝙͣ corpꝰ et qnīa mea. Angelus quoqꝫ tūc loqueba tur eidem ſponſe xp̄i dicens Tu ſcire de bes. ꝙ hec viſio nō ſolū pro conſolatiōe tua a deo tibi monſtrata eſt. ſed etiam vt amici dei intelligere poſſint. quantū ipſe facere dignat̉ pro amicorū ſuorum oroni bus et lacrimis ⁊ laboribus. qui ꝓ alijs caritatiue orant ⁊ laborant cū perſeue rantia et bona voluntate. Scire etiam debes. ꝙ iſte miles filius tuus talē grāꝫ nō habuiſſet. niſi quia ab infantia volun tatē habuit diligere deū ⁊ eius amicos et in peccati caſibus ſe libent̓ emēdare. Hanc reuelationē ha buit domina Birgitta in ſancta ciuitate iheruſalem prima vice qua intrauit in eo cleſiaꝫ ſancti ſepulcri In qua xpūs decla rat indulgentiā ⁊ grām ꝙͣ boni peregri ni habent in dicta eccleſia cū ibi adueni unt cū recta intentiōe ⁊ ſancto ꝓpoſito ¶ Capitulum. xiiij. Ilius loquebat̉ ſponſe. Quā do intraſtis templum meū de dicatū ſanguine meo. ſic mū dati eſtis ab omībus peccatis veſtris. ſi cut ſi tūc leuati eſſetis de fonte baptiſma tis Et ꝓpter labores ⁊ deuotione vrāꝫ alique anīe cōſanguineoꝝ veſtroꝝ que erāt in purgatorio. hodie liberate ſunt et intrauerūt in celū in gloria mea Nam omēs qͥ veniūt ad locū iſtū cū volūtate ꝑfecta ſe emendādi iuxta meliorē conſci entiam ſuā. nec volentes recidiuare in priora peccata. hijs oīa peccata priora to taliter dimittunt̉. et augetur eis grati proficiendi. Hāc viſionē vidit xp̄i ſponſa dn̄a Birgitta in ihrl̓m in eccleſia ſancti ſepulcri. in capella montis calua rie. die veneris poſt Aſcēſionis dn̄i. vb. vidit rapta in ſpū totā paſſionē dn̄i ſeri oſe. q̄ hic latiꝰ ꝯtinet̉. ¶ Capitulū. xv. D montē caluarie dū eſſem meſtiſſima plorās. A U di dominum meū nudum et flagellatum ductum per iudeos ad cru cifigendū. qui diligēter ab eis cuſtodie batur. Uidi quoqꝫ tunc foramen quod daꝫ exciſum in monte. et crucifixores in Septimus. Liber. circuitu ꝑatos ad oꝑandū crudelitateꝫ dn̄s autē conuerſus ad me dixit michi Attende tu quia in iſto foramine petre infixus fuit per crucis mee tꝑe paſſiōis et ſtatim vidi qualiter ibi crux eius a iu deis figebat̉ et firmabatur fortiter in fo raminę petre montis cū lignis confixis cuꝫ malleo validiſſime circumquaqꝫ vt crux ſolidius ſtar et ne caderet Cū igit̉ crux ita ſolide firmata eſſet ibidē. ſtatim ad aptabant̉ tabule lignee in circuitu ſti pitis crucis per modū graduuꝫ vſqꝫ ad locum vbi pedes eius crucifigi debebāt vt poſſent per illos gradus tabularū. tā ipſe ꝙͣ crucifixores aſcendere. et ſuꝑ ta bulas illas aptiori modo ſtare ad cruci figendū eum. B Poſt hoc aūt aſcē derūt ipſi ꝑ illos gradus ducentes euꝫ cū irriſione ⁊ vituperio maximo. qͥ gra tanter aſcendens velut agnus māſuetus ductus ad immolandū cuꝫ eſſet iam ſuꝑ tabulas illas non coactꝰ. ſed ſtatim vo luntarie extendit brachiū ſuuꝫ et aperta ſua dextēa manu. poſuit eā in cruce quā illi ſeui tortores īmaniter crucifixerunt. ꝑforabant eam clauo per illā partē qua os ſolidius erat. tunc etiaꝫ trahētes cū fune vehementer manū eius ſiniſtram cruci affixerunt eā ſimili mddo. Deinde extenſo corpore vltra modum in cruce. poſita fuit vna tybia eius ſuper aliaꝫ. et ſic iūctos pedes affixerūt in cruce duo bus clauis et intantum extenderūt illa glorioſa membra in cruce vehemēter. quaſi omnes vene et nerui eius rumpe bātur. Quo facto coronā de ſpinis quā depoſuerant de capite eius cum crucifi geretur iterum impoſuerunt et aptaue rūt capiti ſuo ſacratiſſimo. que tam for titer pupugit reuerendū caput eius. oculi ſui repleti fuerūt ilico fluente ſan guine. Aures quoqꝫ obſtruebantur. et facies et barba quaſi tegebātur et intin cta erant illo roſeo ſanguine. ⁊ ſtatim il li crucifixores ⁊ milites amouerunt ve lociter omnes tabulas illas que adhere bant cruci. et tunc remanſit crux ſola et alta. et dominus meus crucifixus in il la. C Cunqꝫ ego repleta dolore re ſpicerem crudelitatem eorum. vidi tunc eius matrem meſtiſſimaꝫ in terra iacen tem. et quaſi trementeꝫ ⁊ ſemimortuam quā conſolabantur Iohannes et alie ſo rores eius. que tunc ſtabant non longe a cruce ad eius partem dexterā Dolor igitur nouus cōpaſſionis illius ſanctiſſi me matris intantū tranſfixit me. ꝙ qua ſi ſentiebam ꝙ cor meum pertranſibat qͥ dam gladius acutus importabilis ama ritudinis. Surgens tandē tunc illa ma ter eius doloraſa quaſi exinanita corpo re reſpexit ad filiū ſuū et ſic ſtabat ſuſtē tata a ſororibus tota ſtupore ſuſpenſa. et velut mortua viuens gladio doloris trāſ fixa. quā cum filius reſpexiſſet ⁊ alios a micos plorantes. voce flebili cōmenda bat eam Iohāni. et bene cernebatur in geſtū eius et vocę. ꝙ cor eius ex cōpaſſi on matris penetrabat̉ acutiſſime ſagit ta doloris immenſi. Tunc autē oculi eiꝰ amabiles et decori apparebant ſemimor tui. os eius erat apertum et ſanguinolē tum. Uultus pallidus et ſubmerſus to tuſqꝫ liuidus et intinctus ſanguine. cor pus quoqꝫ totū erat quaſi liuiduꝫ ⁊ pal lidum. et languiduꝫ valde. ex continuo fluxu decurrentis ſanguinis Cutis etiā ⁊ caro illa virginea ſanctiſſimi corporis eius ita delicata et tenera erat. ꝙ ex mo dica percuſſione illata. ſignū liuidum ex terius apparebat. D Aliquādo ve ro conabatur ip̄e extenſiones facere in cruce pre amaritudine nimia quā ſenti bat intenſi doloris acutiſſimi. Nam quā doqꝫ dolor de membris eius et venis ꝑ foratis aſcendebat ad cor. ⁊ vexabat eu crudeliter intenſo martirio. et ſic mors eius prolongabatur et dilatabatur. cuꝫ tormento graui et ingenti amaritudine Tunc igitur ille anxius pre nimia dolo ris anguſtia et vicinus iam morti. ad pa trem clamauit alta voce ⁊ flebili dicēs C j Septimus. Liber. O pater quare dereliquiſti me. habebat et tunc labia pallida. ⁊ linguam ſangui nolentam. Uentrem ſubmiſſum coherē tem dorſo ac ſi nulla intus habuiſſet viſ cera. Ucd̓o quoqꝫ clamauit iterum cū anxio dolore maximo O pater in manꝰ tuas cōmendo ſpiritum meū. et tunc ca put eius erigens ſe aliquantuluꝫ ſtatim inclinauit ſe et ſic emiſit ſpiritum. Que tunc mater eius videns tota cōtremuit pre immenſa amaritudine volens cade re in terram. niſi ꝙ ſuſtentabat̉ ab alijs mulieribꝰ. In illa igit̉ hora manꝰ illius aliquantulum ſe retraxerunt a loco per forationis clauoruꝫ pre nimio pondere corporis. et ſic corpus eius quaſi ſuſten tabat̉ a clauis quibus pedes crucifixi erant. Digiti aūt et manus et brachia. magis iam extenſa erāt ꝙͣ ante. Spatu le vero ⁊ dorſum eius quaſi ſtringebant̉ ad crucem E Tunc deniqꝫ circum ſtantes iudei irridentes clamabāt ꝯtra matreꝫ eius multa dicentes Alij nam qꝫ dicebant. maria iā mortuus eſt filius tuus Alij vero dicebant alia verba ir riſoria. et ſic ſtantibus turbis in circuitu venit vnus accurrens cum furia maxi ma. et infixit lanceam in eius latere dex tero. tam vehementer et valide ꝙ quaſi ꝑ aliaꝫ partem corꝑis lancea voluit ꝑ tranſire. Quod cū extraheret̉ lancea de corꝑe. ſtatim abundāter exibat de vulne re illo cū impetū quaſi quidā fluuiꝰ ſan guīs. ferrum vero lancee et aliqua pars haſte rubicūda exibant de corꝑe et intin cta ſanguine. Que videns mater ita ve hementer ꝯtremuit cū amaro gemitu. ꝙ bene cernebat̉ in eiꝰ facie ⁊ geſtu. ꝙ anīa eius tūc penetrabat̉ acuto doloris gladio. hijs aūt expletis cū turbe multe recederēt depoſuerūt dn̄m. quidā amici eius. quem tunc pie mater recepit inter ſua brachia ſanctiſſima et reclinauit euꝫ ſedens in genu ſuū. totū vulneratū dila ceratum et liuidū. et tunc terſit mat̓ eiꝰ meſtiſſima cum lintheo ſuo totū corpus ipſius et vulnera. clauſitqꝫ eius oculos deoſculando eos et inuoluit eū in ſyndo ne munda. et ſic duxerunt eū cum plan ctu et dolore maximo. ⁊ poſuerunt eum in ſepulcro. Cōqueritur xpūs ſpō ſe de omībus principibus terre ⁊ p̄latis eccleſie ex eo ꝙ nolūt habere in memo ria nec recordari taliū dolorū et paſſio nis ſue. nec volūt cōſiderare illa ſacra loca terre ſancte. et cōminatur eis niſi ſe emendauerit. ¶ Capitulum. xvj. Oquebat̉ poſt hec xpūs in eadem hora eideꝫ ſponſe ſue beate Birgitte dicens. A Hec em̄ que vidiſti nūc. et alia que ego ſuſtinui. principes mūdi non attendūt nec etiā loca conſiderant in quibus ego natus ſum et paſſus. quia ip̄i ſimiles ſūt homī habenti locū deſignatū pro beſtijs et feris indomitis. in quē dimittēs canes venaticos delectat̉ in aſpiciendo curſuꝫ canū ⁊ ferarū. Sic per ſimile principes terre et prelati eccleſiarū. et omēs ſtatꝰ mundi auidius et libentius aſpiciūt dele ctamenta terrena. ꝙͣ morte ⁊ paſſioneꝫ meā et vulnera mea Ideo mittā eis ad huc per te verba mea. qͥ niſi mutauerint corda ſua et ea cōnerterint ad me. con demnabunt̉ cū illis q̄ partiti ſunt veſti menta mea. ⁊ ſuper veſtē meā miſerunt ſortē. ¶ Additio. Sequitur reuelatio facta beate Birgitte in famaguſta. Ilius dei loquit̉. Hec ciuitas eſt gomorra ardens igne luxu rie ⁊ ſuꝑfluitatis et ambitiōis L Ideo ruent ſtructure eius et deſolabit̉ et minuet̉. ⁊ habitatores eius migrabur et pre dolore ⁊ tribulatione ingemiſcent et deficient. ⁊ nomīabitur confuſio eius in multis terris. quia iratus ſum eis I De duce qui conſcius erat mor tis fratris ſui. Xpūs loquit̉ Hic audas ter dilatat ſuꝑbiam ſuā. gloriat̉ de incō Septimus. Liber. rinentia ſua. nec attēdit quid fecerit in proximum ſuuꝫ. Ideo niſi ſe humiliaue rit faciam iuxta commune prouerbium. Non leuius plorat qui poſt flet. ꝙͣ qui plorat ante. Nam non leuiorem morteꝫ habebit ꝙͣ frater. ymo amariorem niſi ci to ſe emendet. De confeſſore ducis ¶ Xp̄s loquitur Quid tibi dixit frater ille? Nonne quia dux bonus eſt et me lius viuere non poteſt. excuſans incon tinentiam eius. Tales non ſunt confeſ ſores ſed deceptores. qui vadunt tanꝙͣ oues ſimplices. Sed verius ſunt vul pes ⁊ adulatores Tales ſunt amici illi. qui vident et proponunt hominibus aſ ſumptiones et deiectiones. propter mo dicū temꝑale. Ideo ſi iſte frater ſediſſet in conuentu minus peccaſſet. et minus obtinuiſſet ſupplicium et maiorem coro nam Nunc autē non effugiet manuꝫ in crepantis ⁊ tribulantis. ¶ Quidam cō ſuluerunt domine Birgitte mutare ve ſtes. ⁊ denigrare facies propter ſarrace nos. ¶ Xp̄s loquitur quid conſuluit tibi. Nonne deformare veſtes et deni grare facies? Nunquid ego deus qui p̄ cipio tibi. ne ſim ſicut ille qui ignorat fu tura. aut ſicut impotens qͥ omnia formi dat? Nequaꝙͣ Sꝫ ego ſuꝫ ip̄a ſapientia ip̄a potentia. qui et oīa preſcio. et omīa poſſum. Ideo tenete modum conſuetuꝫ in veſtibus et facie. et voluntateꝫ vr̄am michi dimittite. Ego enim qui ſeruaui ſaram a manibus captiuantiuꝫ. ſeruabo et vos in mari et terra. et ſicut expedit vobis prouidebo vobis. ¶ De epi ſcopo Alphonſo. ¶ Mater loquitur Amicus meus debꝫ diligere te ſicut ma trem. ſicut dominam. ſicut filiaꝫ et ſicut ſororem. Sicut matrē propter etatem. et propter conſilia requirenda Scd̓o ſi cut dominā propter gratiam tibi dataꝫ a deo. qui per te oſtendit ſecreta ſapien tie ſue. Tercio ſicut filiam. docendo et conſolando ⁊ prouidendo tibi vtiliora. Quarto ſicut ſororem. arguendo cū fue rit oportunū et amonendo. et incitanro ad perfectiora verbis et exemplis. Iteꝫ dic ei Ip̄e debet eſſe ſicut ille qui portat flores optimos. hij ſunt verba mea que dulciora ſunt melle ſapientibus ea. acuti ora et penetrabiliora ſagittis. efficatio ra remuneratione. Oportet ergo portā tem cauere floribus a vento pluuia et eſtu. A vento ſcilicet mundane locutio nis. A pluuia ſcilicet carnaliū delecta tionuꝫ. Ab eſtū mundani fauoris/ Qui enim talibus gloriatur flores facit vileſ cere. et ſeipſum minus ydoneum oſten dit ad portandū D De regina Cy pri. ¶ Filius loquitur. conſule regine ꝙ non redeat ad patriam ſuā quia non ex pedit. ſed ſtet loco quo poſita eſt ſeruiē do deo toto corde. Secūdo ꝙ non nu bat recipiendo ſecunduꝫ marituꝫ. quia acceptius eſt deo plorare cōmiſſa. et ſuꝑ plere penitentia tempus inutiliter expē ſum. Tercio ꝙ homines regni inducat ad mutuam cōcordiam et caritatem. et laboret vt boni mores et iuſticia lauda biliter teneantur: Et cōmunitas inſoli tis grauamībus non oneretur Quarto ꝙ obliuiſcatur malorū que in maritum ſuū commiſſa ſunt propter deū. et nō ac cendatur ad vindictaꝫ. quia ego ſuꝫ iu dex. et ego iudicabo pro ip̄a: Quinto ꝙ filium ſuū nutriat cum diuina caritate. conſtituendo eī conſiliarios iuſtos non cupidos. et familiares pudicos et com poſitos et ſapientes. a quibus ad diſcet timere deum. regere iuſte. compati miſe ris. Fugere aſſentatores ⁊ adulatores ſi cut venenū. et conſilia iuſtorū querere etiam pauperum et humilium deſpecto rum. Sexto ꝙ deponat conſuetudinem pudoroſam mulierum. in ſtrictis veſti bus et oſtenſione mamillarū et vnctio nibus. et pluribus vanitatibꝰ. qꝛ omīno ſunt deo odioſa: Septimo ꝙ habeat cō feſſorem qui mundū relinquens plus di ligat animas ꝙͣ munera. qui nō diſſimu lat peccata nec arguere veretur. Et ei C ij Septimus Liber. in hijs que ſunt ſalutis aīe obediat ſicut deo. Octauo ſanctarū reginaꝝ vitas et mulierū attēdat ⁊ inqͥrat. ⁊ laboret qūo honor dei augeat̉. Nono ꝙ ſit rationa bilis in donis ſuis. fugiēdo debita et lau des hoīm. qꝛ acceptiꝰ eſt deo vel modicū vel nichil tribuere. ꝙͣ debita ꝯtrahere et proximū ſuū defraudare. E De coro natione noui regis. ¶ Filius dei loquit̉. Magnū onus eſt eſſe regē ⁊ magnꝰ ho nor. ſed maximꝰ fructus. Cōdecet ergo regē eſſe maturū expertū prudentē et iu ſtum et laborioſuꝫ. et amatorē vtilitatis ꝓximoꝝ pluſꝙͣ ꝓprie volūtatis. Ideo an tiqͥtus bn̄ regebāt̉ regna. qn̄ talis elige bat̉ in regeꝫ. qͥ ⁊ voluit ⁊ ſciuit ⁊ potuit regere iuſte. Nūc regna nō ſunt regna. ſed puerilia ⁊ deliramenta ⁊ latrocinia. qꝛ ſicut latro inqͥrit modos et tēꝑa. qūo inſidier̄ vt obtineat lucra ne notet̉. Sic nūc inquirūt reges adinuētiōes qūo ge neratio eoꝝ eleuet̉. qūo pecunie imbur ſent̉. qūo ſubditi ſapient̉ onerent̉. qͥ et li bentius faciūt iuſticiā vt obtineāt bonū temꝑale. Sꝫ nō diligūt iuſticiā vt mer cedē obtineant ſempiternā Ideo ſapiēs ſapient̓ dixit. Ue regno cuius rex puer eſt. qͥ delicate viuēs ⁊ delicatos hns aſſē tatores. de ꝓfectu cōmunitatis nichil anguſtiat̉. Uerū qꝛ puer hic nō portabit iniqͥtatem pr̄is Ideo ſi ꝓficere voluerit et implere dignitateꝫ noīs regalis. obe diat v̓bis meis que de cypro p̄dixi. ⁊ nō imitet̉ mores p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ. deponatqꝫ leuitates pueri et inducat viā regiā. ha bēdo aſſiſtentes tales qͥ timeāt. et qͥ nō plus diligūt mūera eiꝰ. ꝙͣ aīaꝫ ⁊ honorē eius Qui odiūt adulationes. ⁊ qͥ verita tem dicere ⁊ ſeqͥ ⁊ arguere nō formidāt Alioquī nec puer letabit̉ in popl̓o nec populus in electo. Cum dn̄a hirgicta exi ſtens in ihrl̓m dubitaret vtꝝ in moaſte rio fratrū minoꝝ mōtis ſyon vel vtꝝ in hoſpitali ꝑegrinoꝝ ſtaret in ihrl̓m ⁊ tūc in or̄one apparuit v̓go maria dicens ei. ꝙ in hoſpitali ꝓpt̓ bonū exemplū alioꝝ ¶ Capitulum. xvij. Ater loquitur. In iſto loco mōtis ſyon ſunt duo genera hoīm Alij diligūt deum toto corde Alij volūt habere deū. ſed mūdus dulcior eſt eis ꝙͣ deus. et ideo ne ſcanda lizent̉ boni. ⁊ ne detur occaſio tepidis. et futuris exemplū Ideo melius eſt reſi dere in loco peregrinis deputato. filiꝰ enim meus prouidebit vobis de omni bus. ſicut ſibi placet. Qn̄a hirgitta rogata in regno cypri a dn̄a elionor regina dic ti regni ꝙ ipſa rogaret deū ꝓ filio ſuo re ge. ⁊ pro illo regno. trāſiuit tūc in ihrl̓m Et ibi quadā die illa exiſtente in orōe. xp̄s apparuit ei. et dixit ei iſta cōſilia. q̄ debēt ſcribere dicto regi. et patruo ſuo pͥncipi antiochie. et p̄cepit ei ꝙ ſcriberet ea illis quaſi a ſe et non ex parte xp̄i. ¶ Capitulum. xviij. Ponſa ſcribit regi Cypri et pͥncipi antiochie A Pri mū ꝯſiliū eſt. ꝙ qͥlibet vr̄m cū cōfeſſore ſuo purā ⁊ plenariā cōfeſſiōeꝫ faciat. de oībus q̄ cōmiſit cōtra dei volū tatē. ⁊ ſic recipiatis bn̄dictū corpus dn̄i noſtri iheſu xp̄i cū timore ⁊ caritate dei Scd̓m cōſiliuꝫ eſt ꝙ ambo ſitis vniti in v̓o amore. ita ꝙ ſitis cor vnū ad deuꝫ et honorē eius. regēdo regnū ad dei hono rem ⁊ ſubditorū vtilitatē. Terciū conſi liū eſt ꝙ ambo ſitis vniti in vera carita te cū ſubditis vr̄is. indulgēdo ⁊ parcēdo ſolūmodo ꝓpt̓ reuerentiā paſſiōis ⁊ mor tis iheſu xp̄i. omībus qͥ conſilio facto vl̓ fauore dederūt operā in morte pr̄is vr̄i re gis petri. accipiendo illos toto corde in vr̄am caritatē. ad hoc vt deus in ſua mīa reciꝑe vos dignet̉. acētiā vt ipſe ad re gendū regnū velit vos roborare ad ſui honorē. Quartū conſilium eſt. ꝙ ex quo diuina ꝓuidētia vos cōſtituit guberna Septimus. Liber. tores regni. adlybeatis om̄eꝫ diligentiā quā poteritis in colloquēdo. ⁊ efficacit̓ caritatiuo aīo conſulēdo. oībus p̄latis tā eccl̓iaꝝ ꝙͣ religionū. ꝙ om̄s ipſi ⁊ eo rū ſubditi ſe corrigāt in oībus. in qͥbus a ſancto ſtatu prioꝝ ſanctoꝝ patrū ſuorū n̄deceſſoꝝ. qūolibet deuiauerūt ſpūalit̓ vel tꝑaliter. ⁊ ad viuendū pure in priſti nū ſtatū ſuoꝝ p̄deceſſorū celerit̓ ſe redu cāt. vt ſtatus ipſorū totaliter reforment̉ vt ſic ipſi et eoꝝ ſubditi veraciter emen dati. obtineāt amiciciā dei. et digni effi ciant̉ ad rogandū deū. ꝙ ipſe dignet̉ ſta tum vniuerſalis eccleſie in ſanctitate v̓ tutū miſcd̓iter renouare. B Quintuꝫ cōſilium eſt. ꝙ ꝓpter illā caritateꝫ mag nā qua deus dilexit anīas vr̄as. vos veli tis diligere aīas ſubditoꝝ veſtroꝝ. Cō ſulendo vr̄o populo militari. ꝙ om̄es qͥ in aliqͦ deū offenderāt. celeriter et hūili ter ſe corrigant. et om̄es qͥ ſunt ſub obe diētia romane eccl̓ie. qͥ ad ānos diſcre tionis ꝑuenerūt. hūiliter cōfeſſiōes ex erceant. cum proximis qͦs offenderāt ſe recōcilient ⁊ ꝯcordiam faciāt. Reuerē dumqꝫ corpus xp̄i emendati accipiant. Poſt hec autē catholicā vitā ducāt. vi uendo ſcꝫ fideliter in matrimonio aut in viduitatę. aut etiā ī ſtatu laudabili vir ginitatis. Oīaqꝫ illa q̄ ſancta eccl̓ia p̄ci pit obſeruādo familiares et domeſticos et ſubditos ⁊ oēs alios qͦs poterint. ad ſic faciendū ſuo bono exemplo aut v̓bo et oꝑe caritatis viſceribus inducendo. ac eos in talibus ſtatibꝰ ſuis bonis am monitiōibꝰ roborādo Et ſciatis certiſſi me ꝙ om̄s qͥ in hijs noluerint obedire. in corꝑe ⁊ in anīa diſpendium patient̉ ¶ Sextū cōſilium eſt ꝙ loquamī cū oībus p̄latis. ꝙ ipſi efficaciter ⁊ frequē ter amoneant oēs clericos ſuos. ſcꝫ re ctores eccleſiaꝝ. ꝙ q̄libet eorū in parro chia ſua inquirat diligent̓. ſi aliqͥ ꝑrochi anoꝝ ſint. qͥ in aliquibꝰ peccatis publi cis male viuēdo ꝑſiſtant. et in dei offen ſione et ſancte mr̄is eccleſie cōtemptuꝫ. et qͦs taliter inuenerint in ſuis pctīs pub licis impudent̉ viuendo. eos efficaciter amonēdo p̄caueāt de periculo aīaꝝ ſuaꝝ et doceāt eos tales modos et ſpūalia re media. ꝑ que ſe valeant ⁊ debeant humi lit̓ emendare. Si v̓o aliqui in publicis pctīs viuentium humilit̓ obedire nolue rint. tunc idē aīaꝝ rectores nō differāt nunciare ſuis ſuꝑioribꝰ ⁊ ep̄is. vt taliuꝫ abſtinatoꝝ ꝓteruitas. per p̄latos cenſu ra eccleſiaſtica iuridice cōprimat̉ ⁊ cor rigatur Si v̓o p̄dicti ep̄i ⁊ prelati ꝓpter ipſoꝝ pertinaciā et ſuperbiā. aut ꝓpt̓ eo rū temꝑaleꝫ potentiam. illos corrigere neqͥuerint ⁊ punire. Tunc vobis dn̄is meis cōſulitur. ꝙ vr̄a potēti manu ſitis cooperatores dictoꝝ dn̄oꝝ p̄latorū. vt auxilio vr̄o ⁊ fauore dicti peccatores in ducti corrigant̉. et emendati miſericor diam dei conſequantur. Reuelatio facta domi ne Birgitte in ſancta ciuitate ihrl̓m ſu per regno cypri et eius reformatione. quā tranſmiſit ipſa dn̄o regi et pͥncipi an tiochie ꝙ publicarent eā toti regno. et qꝛ princeps predictus nō prebebat fidē perfecte iſti reuelationi. ideo dicta dn̄a in reuerſione ſua de ihrl̓m publicauit eā in ciuitate famaguſta octaua die octo bris in pn̄tia dicti dn̄i regis et regine et dicti principis antiochie dicti regni ⁊ to tius regalis conſilij. ¶ Capitl̓m. xix. Ontigit vni ꝑſone vigilanti. A Et or̄oni vacanti. ꝙ cū ſtaret in extaſi cōtemplatiōis ſuſpēſa. videbat ſe raptā eſſe in ſpiritu in vnuꝫ palaciū. qd̓ erat incōprehenſibilis magnitudinis ⁊ pulcritudīs indicibilis. Uidebat̉ qͦꝫ ſibi ih̓us xp̄s ſedere int̓ ſan ctos ſuos in imꝑiali ſede maieſtatis qui ſuum bn̄dictum os aperiēs. proferebat hec v̓ba q̄ inferiꝰ annotant̉ Ego vere ſum ipſa ſumma caritas. oīa em̄ que ab eterno fecerā ex caritate feci. et ſimilit̓ oīa que facio et in futurum faciā. totum ¶ iij Septimus Liber. ex mea caritate ꝓcedit Naꝫ caritas ita incōprehenſibilis ⁊ intenſa nūc in me ē. ſicut erat in tꝑe paſſiōis mee. qn̄ ꝑ mor tē meam ex nimia caritate liberaui de in ferno om̄s electos. qͥ hac redēptione et liberatione digni erāt. qꝛ ſi adhuc poſſi bile eſſet. ꝙ ego totiēs morerer qͦt ſunt aīe in inferno Ita ꝙ pro qͣlibet eaꝝ tali mortē iterū ſuſtinerē. qͣlem tūc pro omī bus ſuſtinui. adhuc corpꝰ meū paratuꝫ eſſet ſubire hec oīa. cū libenti volūtate et ꝑfectiſſima caritate Sꝫ vere iā impoſ ſibile eſt ꝙ corpꝰ meū poſſit ampliꝰ mo ri. ſeu aliquā penā vel tribulationē pati Et ſic etiam impoſſibile eſt. ꝙ aliqͣ aīa q̄ poſt mortē meā eſt vel fuerit in infernuꝫ cōdempnata. inde vnꝙͣ amplius liberet̉ neqꝫ fruet̉ celeſti gaudio qͦ fruūt̉ ſancti et electi mei. ex corꝑis mei glorifica viſi on. ſꝫ ſentient infernales penas in eter na morte. qꝛ noluerunt frui bn̄ficio mor tis et paſſionis mee. neqꝫ voluerunt ſeqͥ voluntatē meā dū vixerūt in mūdo B Ceteꝝ qꝛ ſuꝑ offenſas michi fctās nullꝰ eſt iudex niſi ego ipſe. et ꝓpt̓ hoc caritas mea quā hoībus ſꝑ oſtendi. cōquerit̉ co ram iuſticia mea. Ideo ad iuſticiā ꝑtinet ſuꝑ hoc iudicare. ſcd̓m meaꝫ voluntatē Mado ego conqueror ſuꝑ habitatores regni cypri. qͣſi ſuꝑ vnū homineꝫ Sꝫ nō coqueror de amicis meis ibidē habitan tibus. qͥ me toto corde diligūt. ⁊ meā in oībus voluntatē ſequunt̉ Sed ad illos oēs qͣſi ad vnā ꝑſonā ꝯquerēdo loquor. qͥ me cōtemnunt ⁊ mee voluntati ſꝑ ob ſiſtunt. michiqꝫ ꝑmaxīe aduerſant̉. et id circo nūc incipio loqui oībus eis tanꝙͣ vni O popule cypri michi aduerſarie. auſculta et attende diligent̓ q̄ dico tibi Ego te dilexi ſicut pr̄ vnicū filiū ſuum. quē ad om̄eꝫ honorem voluit exaltare Ego diſpoſui tibi terraꝫ in qͣ abundant̉ poſſes hre omīa neceſſaria. ad ſuſtentati onē corꝑis tui. Ego miſi tibi ſpūſſancti calorē ⁊ lumē. vt intelligeres rectā fidē xp̄ianā Cui tu fideliter te obligaſti. et ſa cris ſtatutis ac obedientie ſancte eccl̓ie hūilit̓ ſubiugaſti ¶ Ego etiā locaui te in loco qͥ bn̄ decēs eſſet fideli ſeruitori. videlicet int̓ inimicos meos. vt pro tuis laboribus terrenis ⁊ corꝑali certamine p̄lioꝝ. obtīeres ī regno meo celeſti p̄cio ſiorē coronā Ego qͣꝫ portaui te diu ī cor de meo id eſt in caritate deitatis mee. ⁊ cuſtodiui te ſicut pupillā oculi. in oībus aduerſitatibꝰ et tribulationibꝰ tuis Et ꝙͣdiu tu precepta mea ſeruaſti. et obedi entiā et ſtatuta ſancte eccleſie fideliter cuſtodiſti. tūc certiſſime qͣſi infinite anīe regni cypri ꝑuenerunt ad regnū meū ce leſte. eterna gloria mecū ꝑhenniter frui ture. Sꝫ quia tu iam facis tuā ꝓpriā vo luntatē. ⁊ oīa illa que delectāt cor tuū. Non timēs me qͥ iudex tuus ſum. nec di ligens me qͥ creator tuꝰ ſum. qͥ etiā te re demi duriſſima morte mea. et me ex ore tuo expuiſti ſicut rē fetidā et inſipidā. et qꝛ etiam incluſiſti dyabolū ſimul cū anīa tua in camera cordis tui Me qͦꝫ inde ex puliſti tanꝙͣ furē ⁊ latronē Neqꝫ magis erubeſcis in cōſpectu meo peccaee. ꝙͣ in rationalia animalia in cōmixtione ſua Idcirco digna iuſticia eſt et iuſtum iu diciuꝫ. ꝙ tu de celo expellaris ab amicis meis. et colloceris perpetuo in inferno in medio inimicoꝝ meoꝝ. O Et hoc indubitant̓ ſcias. ꝙ pater meus qͥ eſt in me et ego in eo et ſpūſſanctus in nobis ambobus. ipſe eſt michi teſtis ꝙ nūqͣ ni ſi veritas exiuit de ore meo. ꝓpter qd̓ ve raciter ſcias. ꝙ quicunqꝫ ita diſpoſitus fuerit ſicut tu modo es ⁊ ſe emēdare no luerit. ipſius anīa ibit eandē viā quā lu cifer iuit ꝓpt̓ ſuperbiā ſuā. ⁊ iudas qͥ me vendidit ꝓpter cupiditatē ſuā. ⁊ zambri quē phineēs interfecit ꝓpter luxuriā ſuā Ille quidē peccauit cū muliere cōtra p̄ ceptum meū Ideo poſt mortē ſuaꝫ ania eius damnata fuit ad infernū. Proptea populi cypri annūcio tibi. ꝙ ſi tu nolue ris te corrigere et emendare. tūc ego ge nerationem et progeniē tuam ita delebo Septimus. Liber. in regno cypri. ꝙ nec pauꝑi parcaꝫ per ſone nec diuiti. ita etiam delebo eandeꝫ generationē tuam. ꝙ in breui temꝑe ita labetur memoria tua a cordibus homi nū. ac ſi nunꝙͣ fuiſſetis nati in hoc mūdo Poſtea aūt placet michi plātare nouas plantas in hoc regno cypri. que precep ta mea perficient et toto corde me dili cent. E Sed tamē ſciatis ꝓ certo ꝙ quicūqꝫ veſtrū voluerit ſe corrigere et emēdare ⁊ ad me cū hūilitate reuer ti. ego ei gaudent̓ occurram vt pius pa ſtor. leuando ip̄m ſuꝑ humeros meos. et ad oues meas ꝑſonaliter eū reportando Per humeros em̄ meos hoc intelligo ꝙ beneficio paſſionis ⁊ mortis mee quā corpore et humeris meis ſuſtinui. qui ſe emendauerit ꝑticeps erit. et ꝑcepturꝰ mecū eternā conſolationē in regno ce loꝝ. Noueritis etiam certiſſime. ꝙ vos mimici mei ī dicto regno habitātes. nō eratis digni vt talis viſio ſeu mea diui na reuelatio vobis mitteret̉. Sꝫ aliqui amici mei in eodē regno exiſtentes. qui michi fideliter ſeruiunt et me toto corde diligunt. laboribꝰ ſuis et p̄cibꝰ lacrimo ſis inclinauerunt me adhoc. vt facerem vos intelligere ꝑ iſtam meā reuelatiōꝫ graue veſtraꝝ periculū animarū. Quia aliquibus dictoꝝ amicorū meoꝝ ibideꝫ a me diuinitus monſtratū fuit. ꝙͣ innūe rabiles anīe de dicto regno cypri a cele ſti gloria excludunt̉. et ad gehennalem mortem eternaliter cōdemnantur Iſta aūt ſupradicta v̓ba loquor ego ad illos xp̄ianos latinos. obedientie romane ec cleſie ſubiectos. qͥ michi in baptiſmo re ctam fidem romanā catholicam deuoue runt. et per opera michi cōtraria a me totaliter receſſerunt. Ft Greci au tem qͥ ſciūt ꝙ oēs xp̄ianos tenere opor tet vnā tantū fidem xp̄ianā catholicam. et vni tantūmodo ſubeſſe eccleſie ſcilicꝫ romane Unūqꝫ ſolum vicariuꝫ meū ge neralem in mūdo. videlicꝫ romanū ſum mū pontificem ſupra ſe ſpūalem habere paſtorem. et tamē nolūt ſe eidē eccleſie romane ⁊ vicario meo ſpūaliter ſubijce re ⁊ hūiliter ſubiugare. ꝓpter eoꝝ perti nacem ſuperbiā. et ꝓpter cupiditatē. vl̓ propter carnis petulantiaꝫ. ſiue ꝓpt̓ ali quod aliud. qd̓ ad munduꝫ pertinet. in digni ſunt poſt mortem veniā a me ⁊ mi ſericordiā obtinere. Alij vero greci qui deſideranter vellent. ſed ſcire nō poſſūt fidē catholicam romanā. et tamen ſi ſci rent ⁊ poſſent eā deuote et libenter reci perent. et romane eccl̓ie ſe humilit̓ ſub iugarent. et nichilominus ſcd̓m ip̄oruꝫ ꝯſcientias in ſtatu et fide ſua in qua ſūt. abſtinent a peccādo et pie viuūt. Iſtis talibus poſt ipſoꝝ mortem in ſupplicijs mīa mea debet̉. qn̄ ipſi ad iudiciū meum vocati fuerint Sciāt etiā greci ꝙ eoꝝ imperiū et regna ſiue doīnia. nūqͣ ſtabūt ſe cura neqꝫ in pace trāquilla. ſed inimi cis ſuis ſemꝑ ſubiecti erūt. a quibus ſꝑ ſuſtinebunt grauiſſima damna et miſe rias diuturnas. donec ip̄i cum vera hūili tate ⁊ caritate eccl̓ie ⁊ fidei romane ſe deuote ſubiecerīt/ eiuſdē eccl̓ie ſacris cō ſtitutionibus ⁊ ritibus ſe totaliter con formādo. Hijs aūt ſic viſis et auditis in ſpū vt prefertur. dicta viſio diſparuit. ⁊ remanſit in orōne dicta perſona nō mo dico pauore et admiratione ſuſpenſa. I ſi regno cypri quidā frater minor rogauit dictā dn̄am ꝙ ip̄a cōſuleret ei quid deberet facere ſuꝑ ali quibus dubijs ſue conſcientie. ſpecialit̓ ſuꝑ obſeruātia regule ordinis ſui Que quidem dn̄a cū ſtaret quadā die orando in ſancta ciuitate ihrl̓m pro fratre ſupra dicto. xp̄s apparuit ei et alloquebat̉ eaꝫ dicens multa de ordine minoꝝ ⁊ in fine cōminatur omnes religioſos proprieta rios eterna morte. ¶ Capitulum. xx. Nfinita gratiarūactio ⁊ hu mile ſeruitiuꝫ. A Laus ¶ atqꝫ honor ſit deo in ſua potē ¶ iiij Septimus Liber. tia et maieſtate eterna. qui eſt vnus deꝰ in tribus perſonis. Cuius immenſe bo nitati placuit. vt ſua digniſſima humani tas ad vnam perſonā in oratione exiſtē tem loqueretur dicens ſic. Audi tu cui datuꝫ eſt audire ſpiritualiter ⁊ videre. et diligenter tene in memoria tua hec v̓ ba mea Homo quidā erat frāciſcus no mine. qui dū ſe conuertit a mundana ſu perbia et cupiditate. et a carnis vicio ſa delectatione ad ſpiritualē vitam peni tentie et perfectionis. tunc obtinuit ve rā contritionē oīm peccatorū ſuorū. ⁊ ꝑ fectam voluntatē ſe emendandi dicens Nichil eſt in hoc mūdo. quod nō volo libenter dimittere propter amorē et ho norem dn̄i mei iheſu xp̄i. nichil eſt etiam tam duꝝ in hac vita. quod nō volo gra tanter ſuſtinere propter eius caritateꝫ. faciendo propter eius honorē omīa que ego potero iuxta meas vires corporis et anime. et om̄es alios quoſcunqꝫ po tero volo ad hoc inducere ⁊ roborare. vt deum ſuper omīa diligant toto corde B Iſtius franciſci regula quaꝫ ip̄e in cepit. non fuit dictata et compoſita ab ip̄ius hūano intellectu et prudentia. ſed a me ſcd̓m voluntatē meam. Quodlibꝫ enim verbū quod in ea ſcriptū eſt. a ſpi ritu meo fuit ſibi aſpiratū. et poſtea ipſe alijs regulā illā protulit et porrexit Ita etiā om̄s alie regl̓e quas amici mei ince perunt. et ip̄i perſonaliter tenuerunt et ſeruauerūt. alioſqꝫ eas efficaciter docu erunt et porrexerunt. non fuerūt dicta te et compoſite ab ipſoꝝ intellectu ⁊ hu mana ſapientia. ſed aſpiratione eiuſdem ſpirituſſancti. Iſtius franciſci fratres qͥ minores dicuntur. tenuerūt et bene ſer uauerunt illam regulā eius per aliquos annos. et valde ſpiritualiter et deuote ſcd̓m omne meam voluntatem. de quo dyabolus hoſtis antiquus magnaꝫ inui diam et turbationē habuit. ex eo ꝙ dic tos fratres temptationibus ⁊ fraudibꝰ ſuis deuincere nō valebat C Que ſiuit igitur dyabolus diligenter vbi poſ ſet vnū hominē inuenire. in quo ſuū ma lignū ſpiritum cum ip̄ius hominis volū tate poſſet cōmiſcere. Qui tandem vnū clericuꝫ inuenit ſic intra ſe cogitantem. Ego libenter vellē eſſe in tali ſtatu. vbi poſſem habere mundi honorē et corpo ris mei delectationem. et vbi poſſeꝫ tan tam pecuniā cōgregare. ꝙ nichil defice ret michi de omībus que ad neceſſitateꝫ et delectationē meā ꝑtinerent Ego igit̉ intrare volo ordinē franciſci. et fingam me valde humilē et obedientē. Et ſic cū iſta intentione ⁊ voluntate prefatus cle ricus intrauit dictum ordinem. ſtatimqꝫ dyabolꝰ intrauit ni cor eius. et ſic dictꝰ clericus factus eſt frater in dicto ordīe Conſiderauit autem dyabolus talit̓ in tra ſe. ſicut franciſcus vult multos tra here de mūdo cū ſua hūili obediētia. ad recipienduꝫ magna premia in celo. Ita iſte frater meus qui aduerſarius nomi nabitur. ex eo ꝙ franciſci regule aduer ſarius erit. multos de ordīe franciſci tra het de humilitate ad ſuperbiam. de ratio nabili paupertate ad cupiditatem. de ve ra obedientia ad faciendum propriā vo luntatem. et ad ſequendum corporis de lectationem. D Frater aduerſariꝰ autem predictus cum intrauit ordinem franciſci. ſtatim cepit ſic intra ſe cogita re ex dyabolico inſtinctu Ego me oſtē dam ita humilem et obedientem. ꝙ om nes me reputabūt ſanctū. Quando ali ieiunant et ſilentium tenent. tūc ego cl ſpecialibus ſocijs contrarium faciā. vi delicet comedendo et bibendo et loque do ita occultę. ꝙ nullus alioruꝫ hoc ſci at nec intelligat. Ego etiam ſcd̓m dictā regulam non poſſum licite pecuniā tan gere. neqꝫ aurum vel argentum poſſide re. et ideo aliquē ſpecialem amicū habe re volo. qui pecuniā ⁊ aurum meū tene at ſecrete ſecum ex parte mea. vt illa pe cunia vtar ego ad voluntatem meam Ego etiam addiſcere volo artes libera Septimus. Liber. les et ſcientiam ad hoc. vt ex illa hono rem et dignitatē aliquā habere valeam in ordine. habendo equos ⁊ vaſa argen tea et pulcras veſtes ac p̄cioſa ornamē ta. et ſi aliquis pro iſtis me arguerit re ſpondebo ei. ꝙ hoc facio propter hono rem ordinis mei. Si etiā ego adhuc tā tum laborare et facere poſſem ꝙ fiereꝫ epiſcopꝰ: tūc vere felix et beatus eſſeꝫ pro tali vita qualeꝫ tūc ducere poſſem quia tunc ego eſſem in propria libertate mea. et haberem omneꝫ delectationem corporis mei E Audi modo tu qͥd dyabolus fecerat in p̄dicto ordine frā ciſci. Nam vere ita eſt. ꝙ plures ſunt il li fratres in mundo. qui tenent aut ope re aut voluntate et deſiderio regulaꝫ p̄ dictam. quā dyabolus docuit fratre ad uerſariū. ꝙͣ illi qui ſeruant regulam illā quam ego ipſe edocui fratrem franciſcū Scias tamen. ꝙ ꝙͣuis iſti fratres ſcilicꝫ franciſci et fratris aduerſarij commixti ſunt ꝙͣdiu viuunt in mundo. Attamen ego ſeꝑabo eos poſt morteꝫ quia iudex eorum ſum. et iudicabo fratres regule franciſci ad permanendum mecū. ſimul cum franciſco in eterno gaudio Illi au tem qui ſunt de regula fratris aduerſa rij. iudicabūtur ad penas eternales in profundo inferni. ſi ante mortem ſe no luerint corrigere et humiliter emēdare Nec eſt mirandum de hoc. quia illi qui deberent mundanis homībus dare hu militatis et ſanctitatis exempla. ipſi pre bent eis exempla vilia et ribaldica cum ſua cupiditate et ſuꝑbia F Et ideo certiſſime ſciant dicti fratres. ꝙ tam ip ſi ꝙͣ ceteri religioſi quibus regula ꝓhi bet habere proprium. et tamen habent aliquod proprium contra regulā ſuam. volentes per hoc me placare ꝙ inde ali quā partē michi conferunt. eorum mūe ra abhomīabilia ſunt michi et exoſa. nec aliqua remuneratione bona ſunt digna Magis em̄ michi gratū ⁊ placitū eſt. ꝙ pauꝑtatē btām ꝙͣ ꝓfeſſi ſunt ſcd̓m regu las ſuas diligent̓ obſeruent. ꝙͣ ꝙ totuꝫ aurū et argentum. ac etiā omīa metella que in mūdo ſunt. michi p̄ſentarēt. Sci as etiam tu que v̓ba mea audis. ꝙ non fuiſſet tibi licitū iſtam prefatam viſionē ſcire. niſi propter vnū bonum ſeruū me um. qui ex toto corde ſuo pro illo fratre minore ſinceriter me rogauit. qui deſide rabat eideꝫ fratri ꝯſulere aliqua cōſilia vtilia ſue anīe. ex diuina caritate. Hijs autem viſis ⁊ auditis hec viſio diſꝑuit. Uilio quā habuit do mina Birgitta in bethleem vbi virgo maria oſtendit ei totū modū ſui partus qualiter ip̄a peperit glorioſuꝫ filiū ſuū ſi cut ip̄a virgo promiſerat eidē domīe bir gitte in roma anteꝙͣ iret ad bethleem ꝑ quindecim annos vt patet in primo ca pitulo iſtius vltimi libri. ¶ Capitulū. xxj. Um eſſeꝫ ad p̄ſepe domini in bethleem. A Uidi quan ꝯdam v̓ginē pregnantem pul cerrimā valde. indutam albo mantello et ſubtili tunica. per quā abextra eius carnes virgineas clare cernebā. Cuiꝰ vterus plenus et multū tumidus erat. quia iam parata erat ad pariendū Eum qua ſenex quidā honeſtiſſimus erat. et ſecū habebant ambo vnū bouem et aſi num. Qui cum intraſſent ſpeluncā. ſe nex ille ligatis boue et aſino ad preſepe exiuit extra. et portauit ad virginē can delam accenſam fixitqꝫ eā in muro. ⁊ ex iuit extra ne partui perſonaliter intereſ ſet. Uirgo igit̉ illa tunc diſcalciauit cal ciamenta pedum ſuorū. et diſcooperuit mantellum albū quo operiebatur. amo uitqꝫ velū de capite ſuo et iuxta ſe repo ſuit ea. remanens in ſola tunica. capil lis pulcerrimis quaſi de auro extētis ſu per ſpatulas. Que tunc duos pannicū los linneos ⁊ duos laneos mūdiſſimos et ſubtiles extraxit. quos ſecum porta bat ad inuoluendū naſciturū infantē. et C Septimus Liber. duos alios paruulos lineos ad coope riendū et ligandum caput illius. ipſoſqꝫ poſuit iuxta ſe vt eis vteretur tempore debito B Cumqꝫ hec omīa ſic para ta eſſent. tunc virgo genuflexa eſt cum magna reuerentia ponens ſe ad oratio nem. et dorſum verſus preſepe tenebat faciem vero ad celum leuatam verius orienteꝫ Erectis igitur manibus ⁊ ocu lis in celuꝫ intentis. ſtabat quaſi in exta ſi cōtemplatiomis ſuſpenſa. inebriata di uina dulcedine Et ea ſic in oratione ſtā te. vidi tunc ego moueri iacentē in vtē ro eius. et ilico in momēto et ictu ocu li peperit filium. a quo tanta lux ineffa bilis et ſplendor exibat. ꝙ ſol nō eſſet ei comparabilis. neqꝫ candela illa quā po ſuerat ſenex quoquo modo lumen red debat. quia ſplendor ille diuinus ſplendo rem materialem candele totaliter adni chilauerat. et tam ſubitus et momenta neus erat ille modus pariēdi. ꝙ ego nō poteram aduertere nec diſcernere qūo vel in quo membro pariebat: Uerunta ſtatim vidi illum glorioſum infantem ia centem in terra nudū et nitidiſſimū Cu ius carnes mundiſſime erant ab omī ſor de et immundicia. Uidi etiam pelleꝫ ſe cundinam iacentē prope eum inuolutaꝫ et valde nitidam Audiui etiam tūc can tus angeloꝝ mirabilis ſuauitatis et ma gne dulcedinis. Et ſtatim venter virgi nis qui ante partū tumidiſſimus erat re traxit ſe. et videbatur tunc corpus eius mirabilis pulcritudinis et delicatū. B Cum igitur virgo ſenſit ſe iaꝫ peperiſſe. ſtatim inclinato capite et iunctis mani bus cū magna honeſtate et reuerentia. adorauit puerum et dixit illi. Bene ve neris deus meus dominus meꝰ ⁊ filius meus. et tunc puer plorans et quaſi tre mens pre frigore et duricia pauimenti vbi iacebat. voluebat ſe paululum ⁊ ex tendebat membra. querens inuenire re frigeriū ⁊ matris fauorē. quem tunc ma ter ſuſcepit in manibus ⁊ ſtrinxit eū ad pectus ſuū. et cum maxilla et pectore ca lefaciebat eum cum magna leticia. ⁊ te nera compaſſione materna. Que tunc ſedens in terra poſuit filium ſuū in gre mio. et recepit cuꝫ digitis ſubtiliter vm bilicum eius. qui ſtatim abſciſus eſt. nec inde aliquis liquor aut ſanguis exiuit. Et ſtatim cepit eum diligenter inuolue re. Primo in panniculis lineis et poſtea in laneis. ⁊ ſtringens corpuſculū tybias et brachia eiꝰ cū faſcia. que ſuta erat ī qͣ tuor partibus ſuperioris pāniculi lanei Poſtea vero inuoluit ligando in capite pueri. illos duos panniculos lineos qͦs ad hoc ꝑatos habebat. D Hijs igi tur completis intrauit ſenex. et proſter nens ſe ad terram genibus flexis. adorā do eum plorabat pre gaudio. Nec tunc in partu virgo illa īmutabat̉ colore vel infirmitate. nec in ea defecit fortitudo ali qua corporalis ſicut in alijs mulieribus parientibus fieri ſolet. niſi ꝙ venter eiꝰ tumidus retraxit ſe ad priorem ſtatum in quo erat anteꝙͣ puerum conciperet. Tunc autem ſurrexit illa habens puerū in vlnis ſuis. et ſimul ambo ſcilicet ip̄a ⁊ ioſepij poſuerunt eū in preſepio. ⁊ flexis genibus adorabant eum cuꝫ gaudio im menſo et leticia. Reuelatio in bethleeꝫ ad preſepe domī ſuꝑ eadeꝫ materia qua ſu Capitulū. xxij. Oſtea iterum in eodeꝫ loco apparuit michi virgo maria dicens. Filia mea diu eſt ꝙ ꝓ miſeram tibi in roma. ꝙ oſtenderem tibi hic in bethleem modū partus mei. Et li cet aliquid oſtendi tibi in neapoli ſuper hoc ſcilicet qualiter ſtabam quando pe peri filiū meum. tamen ſcias certiſſime. ꝙ ego ſic ſteti et tali modo peperi ſicut nunc vidiſtis flexis genibus orando ſo la in ſtabulo. peperi em̄ eū cuꝫ tanta ex ultatione et leticia anime. ꝙ nō ſenſi ali quod grauamē quando ip̄e exibat de cor Septimus Liber. pore meo. nec dolorem aliquē. Sed ſta tim inuolui eū panniculis mūdis. quos diu antea preparauerā Que quando vi dit ioſeph miratus eſt cū magno gaudio et leticia. ex eo ꝙ ſic ſine adiutorio pepe rerā. verū qꝛ magna multitudo gentiū in bethleem circa deſcriptioneꝫ occupa ta erat. Ideo tantū ip̄i attendebant ad illud. ꝙ non poterant int̓ eos mirabilia dei diuulgari. Et ideo ſcias veraciter. ꝙ ꝙͣuis homīes ſcd̓m humanū ſenſum conā tur aſſerere. ꝙ filius meus naſcebat̉ per modū communeꝫ. Ueritas tamē eſt et abſqꝫ aliquo dubio. ꝙ ip̄e natus eſt ſicut ego alias dixi tibi et ſicut tu nūc vidiſti. Auit ad preſepe domi ni hec reuelatō facta eidē domīe in beth leem qualiter paſtores venerūt ad preſe pe ad adorandum xp̄m natum. ¶ Capitulū. xxiij. Idi etiā ī eodē loco dū vir go maria et ioſeph ſtarēt pu Oerū adorando in preſipio. ꝙ unc paſtores et cuſtodientes gregē ve nerūt. vt viderent et adorarent infantē Queꝫ cū vidiſſent prius voluerūt inqui rere vtrum maſculus vl̓ femina eſſet. ex eo ꝙ angeli eis annūciauerant ꝙ ſalua tor mūdi natus erat. ⁊ nō ſaluatrix dixe rant Tunc igitur virgo mater eis oſtē dit naturam et ſexum maſculinuꝫ infar tis. quem ip̄i ſtatim adorauerūt cū ma na reuerentia ⁊ gaudio. ⁊ poſtea reue ſi ſunt laudantes et glorificantes deuꝫ in omībꝰ hijs que audiuerant ⁊ viderāt Hanc reuelacionē ha buit ſponſa in Bethleem in capella vbi xp̄s natus eſt in qua v̓go maria narrat ei qualiter tres magi reges adorauerūt xp̄m filiū eius. ¶ Capl̓m. xxiiij. Ixit etiā michi eadē mat̓ do mini. Filia mea ſcias. ꝙ quā do tres reges magi venerūt in ſtabulū ad adorandū filiū meū Bene ego antea preſciebā eoꝝ aduentum. Et quando intrauerunt et adorauerūt eū exultauit tūc filius meus. et pre gaudio habebat tunc faciē hylarioreꝫ. Ego etiā nimis gaudebā et letabar. mirabili gau dio exultatiōis in mente mea Attendēs ad verba eoruꝫ et actus. conſeruans ea et conferens in corde meo. Nater dei loquēs dn̄e CL Birgitte narrat ei aliqua de humilitate ſua. et filij ſui dicens. ꝙ ſicut humiles fu erunt filius ſuꝰ et ip̄a tunc erāt in mūdo ita et nūc humiles ſunt. licꝫ ſint in celo. ¶ Capitulū. xxv. Ater dei loquitur. At EEadeꝫ humilitas eſt nūc in filio meo in potentia deita tis ſue. ſicut tunc fuit quando reclina batur in preſepio. qui iacens inter duo anīalia. licet omīa ſciret ſcd̓m deitatē. ni chil tamen loquebat̉ ſcd̓m humanitateꝫ Sic etiā nūc ſedens ad dexterā patris. audit om̄es loquētes ad eum cū carita te. ⁊ reſpōdet ꝑ infuſiones ſancti ſpūs quibuſdā verbis ⁊ cogitatiōibꝰ. quibuſ daꝫ quaſi ore ad os loquit̉ ſicut ei placꝫ Similit̓ ego que ſuꝫ mat̓ eius. ita hūilis ſum nunc in corꝑe meo. qd̓ eſt ſuꝑ oīa q̄ creata ſunt exaltatū. ſicut tūc fui qn̄ io ſephj deſpōſatā erā Uerūtn̄ ꝓ certiſſimo ſcire debes ꝙ ioſeph anteꝙͣ deſpōſauit me intellexit in ſpū ſancto me vouiſſe virgi nitatem meaꝫ deo. immaculatamqꝫ eſſe cogitatiōe verbo et opere. Qui ea intē tione deſpōſauit me vt ſeruiret michi. ha bendo me pro domina ſua non pro vxo re. Ego etiam in ſpirituſancto ſciui cer tiſſime. ꝙ virginitas mea perpetue per maneret illeſa. licet ex occulta diſpenſa tione dei viro deſponſabar B Sed poſtꝙͣ ꝯſenſi nūcio dei. ioſeph vidēs vte rū meū ſpūſſancti v̓tute intumeſcere. ex pauit vehement̓. nō ſuſpicatꝰ cōtra me aliquid ſiniſtrū. ſed recordatus dicta ꝓ phetarū prenunciantin filium dei naſci turum de virgine reputabat ſe indignū Septimus. Liber. tali ſeruire matri. donec angelꝰ in ſom nis precepit ſibi non timere. ſed cum ca ritate michi miniſtrare. De diuitijs v̓o ego et ioſeph nichil reſeruauimꝰ nobis. niſi neceſſaria vite ad honorem dei. reli qua dimiſimus propter amorē dei Inſtā te v̓o hora natiuitatis filij mei quā ego optime preſciui. veni ſcd̓m preſcientiam dei in bethleem. deferens mecū mundiſſi mā veſtē ſeu panniculos pro filio meo qͥ bus nemo vnꝙͣ vſus fuerat ante. In qͥ bus primo inuolui illuꝫ qui natus eſt ex me cū omni puritate. et licet ab eterno preuiſa ſum ſedere in ſublimiſſima ſede ⁊ honore. ſuper om̄es creaturas et ſuper om̄s homīes. nichilominus tamē ex hu militate mea. nō dedignabar ꝑare et mi niſtrare ea que erāt neceſſaria ioſeph et michiip̄i. Similiter et filius meus ſubdi tus erat ioſeph atqꝫ michi. Sicut ergo hūilis fui in mūdo cognita ſoli deo et io ſeph. ſic etiā nūc ſuꝫ humilis ſedēs in ſub limiſſimo throno. ꝑata p̄ſentare deo om niū orationes rationabiles. Sed aliqui bus reſpondeo per infuſiones diuinas aliquibus autem loquor ſecretius ſicut beneplacitum eſt deo. Lū dn̄a Birgitta vel let de ihrl̓m iā redire ad romā iuit in die natiuitatis v̓ginis marie. ad viſitanduꝫ ſepulcꝝ eius ⁊ alia ſanctuaria q̄ ſunt ibi ꝓpe ciuitatē ihrl̓m cui oranti ad dictū ſe pulcrū apparuit eadē v̓go certificās eā de tꝑe mortis ⁊ aſſūptōnis ſue teſtificās illud eſſe proprie ſepulcrū ſuū. ¶ Capitulū. xxvj. Um eſſē in valle ioſaphat ad ſepulcꝝ gl̓oſe v̓ginis orans. apꝑuit michi eadē v̓go chorū ſcans ſplendore nimio dicēs Attēde filia Ego poſtꝙͣ filius meꝰ aſcēdit ad celos vixi in mūdo ꝑ quindecim annos. et tan to tꝑe plus. quantū eſt de feſto aſcenſio nis eiuſdem filij mei vſqꝫ ad morteꝫ me am. Et tunc mortua iacui in iſto ſepulcro per quindecim dies: Deinde fui aſ ſumpta in celum cum infinito honore ⁊ gaudio. Ueſtes autem mee cum quibꝰ fui ſepulta. tunc remanſerunt in iſto ſe pulcro. Et ego fui tunc induta talibus veſtibus. qualibus indutus eſt filiꝰ me us et dominus meus ihūs xp̄s. ¶ Item ſcias ꝙ nullū corpꝰ humanū in celo eſt niſi corpꝰ glorioſuꝫ filij mei et corpꝰ me um. Uos igit̉ iā recedite ad terras xp̄ia norū. vitas vr̄as ſemꝑ in melius emeda te. et cum ſumma cuſtodia et attentione de cetero viuite. ex quo iaꝫ viſitaſtis iſta loca ſancta. vbi filius meus ⁊ ego vixi mꝰ corꝑaliter ⁊ mortui ⁊ ſepulti fuimꝰ. Quādo dn̄a Birgitta in reuerſiōe de ihrl̓m trāſiuit ꝑ ciuitateꝫ neapolim reqͥſita ꝑ dominā reginā et ar chiepiſcopū dicte ciuitatis orauit deum pro habitatoribꝰ eiuſdē ciuitatis. ⁊ xp̄s loquēs ei redarguit habitatores predic tos de pluribꝰ pctīs. oſtendēs eis modū qͦ ſe recōſilient cū eo pctōres ꝓmittens eis mīam ſi ſe recōſiliauerint ⁊ emenda uerint. cōminat̉ etiā eis cū ſeueritate iu ſticie. ſi ſe nō correxerint ⁊ in pctō ꝑſeue rauerint. Quā reuelationē ip̄a dn̄a bir gitta publicauit ī pn̄tia dicti dn̄i bernar di archiep̄i. ⁊ triū magiſtroꝝ in theolo gia. ⁊ duoꝝ doctoꝝ in iure canonico et ciuili ⁊ aliquoꝝ militū ⁊ ciuiū dicte ciui tatis. ¶ Capitulū. xxvij. Ni ꝑſone in or̄one vigilāti ⁊ ꝯtemplationi vacāti. dū ſta Oret in raptu eleuatiōis men talis. apꝑuit ih̓s xp̄s ſic ei dicens. A Audi tu cui datum eſt audire ⁊ videre ſpūalia ⁊ attēde diligent̓. ⁊ in mente tua teue ea q̄ mō audies. q̄ tu ex ꝑte mea an nūciabis gētibꝰ. nō loqͣris ea ꝓ acqͥren do tibi honorē aūt hūanā laude. nec etiā ea ſileas ꝓpter aliquem timoreꝫ humani improperij et contemptus. quia nō pro pter te tantū. ſed etiam ꝓpter p̄ces ami coꝝ meorū hec tibi oſtendunt̉. q̄ modo Septimus Liber. es auditura, Nam aliqui electi amici mei ciuitatis neapolitane. multis annis rogauerunt me ex toto corde ſuo preci bus et laboribus ſuis. pro inimicis meis in eadem ciuitate habitantibus. vt ego aliquā gratiā oſtenderē eis. per quā ip̄i a peccatis et abuſionibus ſuis poſſent retrahi. et ſalubriter reuocari. Quoruꝫ precibus inclinatus do tibi nūc hec ver ba mea. et ideo tu diligenter audi q̄ lo quor tibi. ¶ Ego ſum creator omniū et dominus. iam ſuper dyabolos ꝙͣ ſuper omnes angelos. et nullus effugiet iudi cium meū. B Dyabolus deniqꝫ tri pliciter peccauit ꝯtra me. ſuperbia ſcili cet inuidia ⁊ arrogantia. id eſt amore ꝓ prie voluntatis. Tantum quippe ſuper biuit ip̄e. ꝙ voluit eſſe ſuꝑ me dominus. et vt ego eſſeꝫ ſubiectus ſibi. Inuidebat quoqꝫ michi intantum. ꝙ ſi poſſibile fo ret libenter occidiſſet me. vt ip̄e eſſet do minus et ſederet in throno meo. Tan tum etiam cara fuit ei ſua voluntas pro pria. ꝙ nichil curabat de voluntate mea dum tamen ip̄e poſſet perficere volun tatem ſuam. propter quod ip̄e cecidit de celo et de angelo factus eſt dyabolus. in proſundo inferni Poſt hec auteꝫ ego videns maliciam eius et magnā inuidiā quā ip̄e habebat contra hominē. Oſten di voluntatem meam et dedi mandata mea homībus. vt ip̄i faciendo ea poſſent placere michi. ⁊ diſplicere dyabolo De inde propter caritatem quā ego habeo ad homines. veni in mundum et aſſump ſi carnem de virgine. Docui etiam eos perſonaliter veram viā ſalutis opere et ſermone. et vt perfectaꝫ caritatē ⁊ amo rem eis oſtenderem. aperui eis celū meo proprio ſanguine. C Sed quid fa ciunt michi nunc illi homines qui ſunt inimici mei? Uere ip̄i contemnunt pre cepta mea. eijciunt me de cordibus ſuis tamꝙ virus abhomīabile Expuūt etiaꝫ me de ore ipſorum velut rem putridam. et abhorrēt me videre quaſi leproſū peſ ſime fetentem. Dyabolum vero et eius opera amplectuntur toto ſuo affectu et opere. hunc enim introducunt in cordi bus ſuis. faciendo delectabiliter et gra tanter eius voluntatem. et ſequendo et us immiſſiōes malignas Ideo iuſto iu dicio meo remunerabuntur in inferno cum dyabolo eternaliter ſine fine. Naꝫ pro ſuperbia quā exercent. habebunt cō fuſionem et eternum pudorem Intantū ꝙ angeli ⁊ demones de eis dicent. imple ti ſunt confuſione vſqꝫ ad ſummuꝫ: Pro cupiditate vero ipſorum inſatiabili qui libet dyabolus inferni replebit eos ſuo veneno mortifero. intantuꝫ ꝙ in anima bus eorum nullus vacuus locus rema nebit. qͥ nō ſit dyabolico veneno reple tus: Pro luxuria vero qua ardent ſicut animalia inſenſata. nunꝙͣ admittentur ad videndum faciem meam. ſed ſepara buntur a me. et priuabuntur etiā ſua vo luptate inordinata. D Ceterum ſci as. ꝙ ſicut omnia peccata mortalia gra uiſſima ſunt. Ita etiam peccatum veni ale. ſi homo delectatur in eo cum volū tate perſeuerandi. efficit̉ mortale. Pro pterea noueris ꝙ duo peccata exercen tur que ego nomino tibi modo. que tra hunt ſecum alia peccata que omnia vi dentur quaſi venialia. Sed quia gētes delectantur in eis cum voluntate per ſeuerandi. ideo efficiuntur mortalia. Et multa alia peccata abhominabilia com mittunt gentes in ciuitate neapoli. que nolo tibi nominare. Primū de duobus peccatis eſt. ꝙ facies humane rationa lis creature depinguntur diuerſis colo ribus. quibus colorantur ymagines in ſenſibiles et ſtatue ydolorum. vt videā tur ab alijs pulcriores ꝙͣ ego feci eas Secundum peccatū eſt. ꝙ per inhone ſtas formas veſtimentorū quibus gētes vtunt̉. corꝑa hominū ⁊ mulierū deformā tur a ſtatu ſuo. et hoc gentes faciūt pro pter ſuperbiam. et vt videantur pulcri ores et laſciuiores in corporibus ſuis. ꝙͣ Septimus. Liber. ego deus creaui eos. et vt etiam ſic vi dentes. citius prouocent̉ et inflammen tur ad carnalem cōcupiſcentiam. O Ideo certiſſime ſcias. ꝙ quotiens delini unt facies ſuas eolore ſtibio et extraneo totiens diminuit̉ eis infuſio aliqua ſanc ti ſpiritus. ⁊ dyabolus magis appropin quat eis. quotiens vero ornant ſe veſti bus indecentibus ⁊ inordinatis et tali ter deformant ſua corpora. totiēs omna tus anīe diminuit̉. et dyaboli poteſtas augmentat̉. O mimici mei qui talia fa citis. et alia peccata mee volūtati con traria effronte committitis Quare ne gleriſtis paſſionē meam. et non attendi tis in cordibus veſtris. quō ego nudus ſteti ad columnā ligatꝰ. duris flagellis crudeliter verberatus. Quomodo nu dus ſtabam et clamabā in cruce. reple tus vulneribꝰ ⁊ veſtitus ſanguīe. et qn̄ vos depingitis ⁊ vngitis facies veſtras Cur non aſpicitis ad faciem meā quali ter ſanguine repleta fuit? Nec etiam at tenditis ad oculos meos. quomodo ca ligauerunt et operiebantur ſanguine et lacrimis. ⁊ palpebre mee colore liuido. Quare adhuc nō aſpicitis ad os meuꝫ aures qͦꝫ et barbam non intuimini qua liter erant decolorata et intincta ſangui ne. nō reſpicitis reliqua mēbra mea. di uerſis penis immaniter ſauciata Et qͣli ter liuidus et mortuus in cruce pepen di propter vos. ⁊ ibi ab omībus deriſus et abiectus deſpiciebar. ad hoc vt ex ta li recordatione et attenta memoria me deū veſtrū diligeretis. et ſic dyaboli la queos effugeretis. quibus eſtis horribi liter colligati. Ueruntū hec oīa in ocu lis et cordibꝰ vr̄is oblita ⁊ neglecta ſūt N Ideo facitis ſicut meretrices. dili gentes voluptatē ⁊ delectationē carnis non autem prolem Cum em̄ ſentiunt in fantem viuū in vtero ſuo. ſtatim procu rant abortiuū herbis et alijs rebus. ne careant carnali voluptate et continua delectatione peſſima. vt ſic ſemꝑ vacēt luxurie et fetide cōmixtiōi carnali. Sic facitis et vos Nam ego deus creator et redemptor veſter. omnes viſito gratia mea pulſando ſcilicet ad corda veſtra. quia om̄es diligo Sed cum vos aliquā pulſationeꝫ infuſionis ſcilicet ſpūs mei. in corde veſtro ſeu ꝯpunctione ſentitis. vel audiendo verba mea. aliquā bonaꝫ voluntatem concipitis. et ſtatim quaſi ab ortiuū ſpūaliter ꝓcuratis. excuſando videlicet peccata veſtra et delectando vos in ip̄is. ac etiam volendo in ipſis damnabiliter perſeuerare Idcirco dya boli facitis voluntatem. includendo ip ſum in cordibꝰ veſtris. et me ſic cōtem ptibiliter expellendo. Propter qd̓ vos ſine me eſtis et ego non ſum vobiſcum et in me non eſtis ſed in dyabolo. quia eius voluntati et ſuggeſtionibus obedi tis. G Igitur quia iam dixi iudiciū dicam et nunc miſericordiam meā. Mi ſericordia autem mea hec eſt. videlicet ꝙ nullus ipſorum inimicorum meorum tantus et tam magnus peccator eſt. ꝙ ei negetur miſericordia mea. ſi eaꝫ petie rit humili et perfecto corde. Propterea tria debent facere mnimici mei. ſi ad gra tiam et amiciciam meam ſe reconcilia re voluerint. Primū eſt. ꝙ peniteant et habeant contritionem de toto corde. eo ꝙ me creatorem et redemptorem ſuum offenderunt. Secundum eſt confeſſio pura frequens et humilis. quā debent facere ante confeſſorem ſuum. et ſic emē dent omnia peccata ſua. faciendo peni tentiam et ſatiſfactionem. ſcd̓m eiuſdeꝫ confeſſoris conſilium et diſcretionem Tūc enim ego appropinquabo me eis. et dyabolus ab eis elongabitur: Ter cium eſt. ꝙ poſtꝙͣ hec ſic perfecerint cū deuotione et perfecta caritate. commu nicando accipiant et ſumant corpus mi um. habendo voluntatem nunꝙͣ recidi uandi in priora peccata. ſed ꝑſeuerandi in bono vſqꝫ ad finē. ☞ Quicūqꝫ igit̉ iſto modo ſe emēdauerit. ſtatī ego occur Septimus Liber. ram ei ſicut pius pater erranti filio. ⁊ li bentius eū ſuſcipiam ad gr̄am meā ꝙͣ ip ſe rogare et cogitare poterit. ⁊ tūc ego ero in eo ⁊ ipſe in me. ⁊ mecum viuet et gaudebit ineternū. Qui v̓o perſeueraue rit in peccatis ⁊ malicia ſua. veniet ſuꝑ eum indubitanter iuſticia mea. Nam ſi cut facit piſcator qui videns piſces in ac ludentes in delectatione et iocunditate ſua. et tūc ipſe mittit hamū in mari. et ex trahit capiendo piſces viciſſim. non om nes cōiunctim ſed paulatim per vices. ⁊ tūc mittit eos in mortē. donec omnes cōſumpſerit Sic ego etiam faciā inimi cis mes. in peccato perſeuerantibꝰ Nā paulatim cōſūmabo eos de hac vita mū dana huius ſeculi. in qua ipſi tēporaliter et carnaliter delectant̉. et qua hora ipſi non crediderint ⁊ in maiori delectatio ne vixerint. tūc rapiā eos de vita eterna et mittam eos in mortem eternaꝫ. Ubi nunꝙͣ amplius videbunt faciem meam. ex eo ꝙ ipſi potiꝰ dilexerunt facere ⁊ ad implere inordinatam et corruptaꝫ volū tatem ſuam. ꝙͣ perficere mandata et vo luntatem meam. Hijs autem ſic auditis hec viſio diſparuit. Reuelatio virgīs ma rie quā habuit dn̄a Birgitta in ciuitate neapoli et dirigit eaꝫ dn̄o bernardo ar chiepiſcopo neapolitano. que reuelato rep̄hendit illos qͥ non inſtruunt ſeruos ſuos ſeu ſiauos infideles nouit̓ conuer ſos ad fidem in eadē fide catholica ⁊ le ge xp̄iana. redarguit qͦꝫ v̓go maria illos dn̄os qͥ male tractant ⁊ exaſperant vl tra modū ſeruos ſuos. cōminat̉ etiā cuꝫ magna pena ſortilegis ⁊ diuinatoribꝰ et etiā tenētibus eos et fidem eiſdeꝫ adhi bentibu Capitulum. xxviij. mina Birgitta ſcribit dn̄o Bernardo archiepiſcopo ne apolitano dicēs. A Reue rede pater ⁊ dn̄e Illa perſona quā vos bn̄ noſtis. cuꝫ ſtaret orādo in raptu con templatiōis ſuſpēſa. apparuit ei v̓go ma ria ſic ei dicēs Ego ſum regina celi que loquor tibi Ego ſum qͣſi ortulanꝰ huius mūdi. Nam ſicut ortulanus qn̄ videt in ſurgere ventū validū. nociuū plantulis et arboribus orti ſui. ſtatim occurrit feſti nant̓. et inꝙͣtum pōt ligat firmando eas firmis ſuſtentaculis. et ſic eis ſuccurrit diuerſimode iuxta poſſe. ne a vēto irruē te frangant̉ et miſerabiliter eradicētur. Sic ego mr̄ miſcd̓ie facio in orto meo huius mundi. quia qn̄ ego video pericu loſos vētos temptationū. et malignarū ſuggeſtionū dyaboli flare in corda ho minū. ſtatī ego ac curro ad dn̄m meū et deū meū filiū meū ih̓m xp̄m. cū orationi bus meis iuuando eos et impetrādo ab eo. ꝙ ipſe infundat in eoꝝ cordibus ali quas ſanctas infuſiones ſancti ſpūs. qui bus ſuffulti et ſalubriter cōfirmati. a dy abolico temptationū vento illeſi ſpūali ter tueantur Ne dyabolus cōtra homi nes preualeat frangendo eoruꝫ animas et eas iuxta malignū deſideriū ſuū dam nabiliter extirpando. Et ſic homīes re cipiētes dicta mea ſuſtētacula ⁊ iuuami na. cū humilitate cordis et executione operis. ſtatim a dyabolico tēptationuꝫ incurſu defendunt̉. et permanētes firmi in ſtatu gr̄e. afferūt deo et michi fructū ſuauitatis in tempore oportuno. B Illi vero qui contemnunt predicta filij mei et mea ſuſtētacula ſpūalia. ⁊ inclinū tur a vento temptationū dyaboli cōſen ſu et opere. ipſi eradicant̉ a ſtatu gr̄e. et ducuntur a dyabolo per illicita deſide ria et opera. vſqꝫ ad profundas eterna les penas ⁊ tenebras infernoꝝ Nūc au tē ſcias ꝙ in ciuitate neapoli. cōmittunt̉ diuerſa et multa peccata horrida et oc culta. que tibi non refero. Sed tamen loquor tibi nunc de duobus generibus peccatorum manifeſtorum. que valde diſplicent filio meo et michi. totiqꝫ ce leſti curie: Primum eſt ꝙ in dicta ciuita te. multi emunt paganos et infideles Liber. Septimus. ad ſeruitutem ſuā. et aliqͥ eoꝝ dn̄i nō cu rāt eos baptizare. neqꝫ volūt eos ad fi dem xp̄ianā ꝯuertere Et ſi baptizantur aliqui eoꝝ. poſt ipſoꝝ baptiſmū dn̄i eoꝝ nō curant plus de faciendo eos inſtrue re et informare ī fide xp̄iana. et informā do eos in ſuſcipiendis ſacramētis eccle ſie. ꝙͣ ante ipſoꝝ baptiſmuꝫ ⁊ conuerſio nē. Et ſic eueīt ꝙ dicti ſerui cōuerſi. poſt fidem ſuſceptā cōmittunt multa pecca ta et neſciunt redire ad ſacramentū pe nitentie et cōmunionis. et reſtaurari in ſtatu ſaluationis. et diuine recōciliatio onis et gr̄e ¶ Itē aliqui tenēt ſuas ſeruas ſeu exclauas in tanta abiectione ſeu ignominia. ac ſi eſſent canes vēden tes eas Et qd̓ deterius eſt exponētes ip ſas frequent̓ in lupanari. ad lucranduꝫ pecuniā turpitudinis ⁊ abhomīationis Alij v̓o tenēt eas in ſuis domibꝰ vt me retrices. ⁊ pro ſe ⁊ ꝓ alijs. Et hoc val de abhomīabile et odioſum eſt deo. ⁊ mi chi. ac etiā toti celeſti curie Alij etiā d̓ mini intantū gͣuant ⁊ exaſperāt dicto ſeruos ſuos. v̓bis cōtumelioſis ⁊ ꝑcuſſi onibus. ꝙ aliqui dictoꝝ ſeruoꝝ veniunt in ſtatū deſperatiōis. et in voluntatē in terficiendi ſeipſos. Que quidē peccata et negligentie multū diſplicent deo. et toti celeſti curie. Quia ipſe deus amat eos eo ꝙ ipſe creauit eos. et vt omnes ſaluaret venit in mundū Aſſumens car nem de me. et ſuſtinuit paſſionem ⁊ mor tē in cruce. Scias etiā. ꝙ quicūqꝫ emūt tales paganos et infideles ea intentiōe vt faciāt eos xp̄ianos. ⁊ volūtate inſtru endi et informandi eos in fide xp̄iana et virtutibus. ⁊ intentione dādi eos liber tati ī vita ſua vl̓ ī mortē. Ita ꝙ dicti ſer ui nō tranſeant ad heredēs. Iſti tales dn̄i eoꝝ multū ex hoc merent̉. et accep tabiles ſunt apud deū. Sed ſcias certiſſi me. ꝙ illi qui cōtrariuꝫ faciūt. a deo gra uiter punient̉ H Scd̓m genus pec cati eſt. ꝙ multi homines et femine hn̄t ſecū. et cōſulunt aliquos malignos ſortilegos et diuinatores. et aliquas peſſi. mas incantatrices. diuerſis reſpectibꝰ in ordinatis Nā aliquando pecūt ab eis ꝙ ipſi faciant aliqua maleficia et incāta tiones ad illum finem. vt poſſint cōcipe re et generare prolem. Aliqui requirūt eoſdē. ꝙ ipſi aliquas incantationes ⁊ fa cturas faciant ad hoc. vt ab aliqͥbus he mībus vel mulieribus. ſeu etiaꝫ ab eorū dominis temꝑalibus diſtricte ament̉. ⁊ cordialiter diligant̉ Alij vero expetunt ab eiſdē maledictis maleficis de p̄ſcien tia futuroꝝ. Ml̓ti etiā querūt ab eis vt arte ſua incantatoria et malefica. tribu ant ipſis ſanitatem in infirmitatibꝰ ſuis Qui quidem om̄es tam tenentes eoſdē maleficos diuinatores. ſeu etiam incan tatrices in familia et expenſis ſuis. q̄ omnes perentes a talibus talia conſili et remedia dyabolica. ꝙͣ etiam idem malefici diuinatores et incantatrices ſupradicta promittentes. exoſi ex male dicti ſunt apud deū. Et ꝙͣdiu in tali ſta tū et propoſito perſeuerauerint. nunꝙͣ aliqua infuſio ſeu gratia ſpūſſancti deſcē det neqꝫ intrabit in corda ipſorum: Ue runtamen qui penituerint et humiliter ſe emendauerint. cū vero propoſito vl terius nō recidiuandi. a filio meo miſe ricordiam et gratiam conſequent̉. Hijs autem ſic auditis hec viſio diſparuit. Quidaꝫ epiſcopus qui erat rector Marchie anthonitane pro ſancta romana eccleſia requiſiuit domi nam Birgittam ſuper eo ꝙ ſtimulaba tur a conſcientia eo ꝙ ipſe erat abſens et nimis remotus a dyoceſi ſua. propter predictum officium Marchionatus in quo ipſe reſidebat. Et ſic non poterat attendere ad oues ſibi commiſſas in ſua dyoceſi. Et ideo dubitabat an magis placeret deo ꝙ reſideret in officio mar chionatus. vel an ꝙ reuerteretur ad re genduꝫ oues ſibi cōmiſſas in ſua dyoce ſi. Et cū domīa ſupradicta ſic requiſita Septimus Liber. oraret pro prefato ep̄o. tūc xp̄s apparuit ei dicēs ſibi verba que infra cōtinent̉. Capitulum. xxix. It deus bn̄dictꝰ ineternū ꝓ pter oīa bona ſua amē. A Dn̄e mi reuerēde pr̄. hūili re comendatione p̄miſſa. Scripſiſtis mi chi cū hūilitate ꝙ ego q̄dam femīa vob̓ incognita. deū pro vobis hūiliter exora rē. Ad qd̓ reſpondēdo vob̓ dico veridi ce in ꝯſcientia mea. ꝙ ad talia facienda ſum inſufficiēs. peccatrix prochdolor et indigna Scripſiſtis etiam michi. ꝙ aliqͣ ꝯſilia ſpūalia vob̓ ſcriberē ad ſalutē anīe veſtre. Et ideo deus attēdens ad fidē et hūilitatē vr̄am. vr̄is deſiderijs ⁊ fidei pio more paterno voluit ſatiſfacere. nō at tēdens ad pctā mea. ſed ad cordialē affe ctū hūiliter poſtulātis Nā cū ego pecca trix ad talia indigna p̄die pro vobis ora rē dn̄m meū ih̓m xp̄m. tūc ip̄e apꝑuit mi chi in ſpū. ⁊ ꝑ ſil̓itudinē loquebat̉ mecū ſic dicēs O tu cui datū eſt audire ſpūa liter ⁊ videre. Attende nūc et ſcias cer tiſſime. ꝙ om̄s ep̄i ⁊ abbates. ac etiā ce teri eccleſiaꝝ p̄lati et bn̄ficiati anīaꝝ cu rā hn̄tes. qͥ dimiſſis ſuis eccleſijs et om bus meis ſibi cōmiſſis. recipiūt ⁊ tenēt alia officia ⁊ regimīa ea intentiōe ⁊ vo luntate. vt in illis officijs ab hoībꝰ ma gis honorent̉. et in altiori ſtatu mūdi ex altent̉ ⁊ ſubleuent̉. ꝙͣuis in illis officijs ipſi rectores nichil furent̉ vel predent̉. vel ꝙͣuis aliā iniuſticiā non ibidē cōmit tant. nichilominꝰ tn̄ qꝛ in illis officijs ⁊ honoribus ipſi gl̓iant̉ ⁊ delectant̉. ⁊ pro pter hoc dimittūt oues meas ⁊ eccl̓ias ſuas. B Iſti talia faciētes ſimiles ſunt corā me porcis. indutis pontificali bus ſeu ſacerdotalibus arnamētis. Si cut ꝑ ſil̓itudinē diceret̉ ſic. Qd̓ vnꝰ ma gnus dn̄s qͥ habebat inuitatos amicos ſuos ad cenam. et hora cene intrauerūt illi porci ſic induti in palacium corā illo dn̄o. et corā diſcumbentibus qͥ ſedebant in menſa. Domīo aūt volente dare eis de illis p̄cioſis cibarijs menſe ſue Tunc porci predicti clamauerūt cū magno ſo nitu. voce porcina et refutatoria grumē tes. recuſando comedere illa precioſa cibaria. appetentes tn̄ auide comedere viles ſiliquas porcinas ſuo more ſolito Tūc autem dn̄s ille hoc videns et intel ligens. abhomīatus eſt vilitatem eorum et immundiciam. et ſtatim dixit ad ſer uos ſuos cū ira magna et indignatione. expellite eos de palacio meo ⁊ eijcite fo ras. vt reficiantur et ſaturent̉ ſordide ſi liquis porcinis quibus digni ſunt Quia nec ipſi volūt nec digni ſunt comedere de cibarijs meis. que pro amicis meis pa rata ſunt. Ex quibus reuerende pater ⁊ domīe mi tūc ego intellexi in ſpū. ꝙ vos debetis facere ſic. ſcilicet ꝙ vos diſcer natis in ꝯſcientia veſtra. vtrū ille oues xp̄i ſcilicet epiſcopatus veſtri vobis cō miſſe. bene ⁊ ſpiritualiter regūtur in ab ſentia veſtra an nō C Si aūt ſic be ne regunt̉ ſcd̓ꝫ ꝙ decꝫ ſpūaliter in abſen tia veſtra. ad comodū ⁊ vtilitatē anima rū ipſarū. et vltra hoc videtis vos. ꝙ in rectoria marchie poteſtis facere maio rem honorē deo et vtilitatē animarū. q̄ in epiſcopatu veſtro. et tunc dico ꝙ po teſtis in officio rectorie Marchie bene et licite ſtare. ſcd̓m voluntatē dei. Dum tamen vos non ſeducat ad ſtandum ibi deſiderium honoris. neqꝫ vana ipſius of ficij gloriatio. Si vero conſcientia ve ſtra dictat vobis contrarium. ego tunc conſulo ꝙ dimiſſo marchionatus efficio redeatis perſonaliter ad reſidendum in eccleſia veſtra. et in epiſcopatu vobis cōmiſſo. ad regendū ſcilicet oues vr̄as vl̓ potiꝰ xp̄i ſpecialiter vob̓ cōmiſſas. ⁊ ad paſcenduꝫ eas v̓bo exemplo ⁊ oꝑe. nō negligent̓ ⁊ vicioſe vt malus merce narius. ſed ſollicite et v̓tuoſe vt verus et bonus paſtor. Parcatis michi domi ne mi eo ꝙ talia vobis ſcribo. cum ſim ignara femina et indigna peccatrix. ro go illū noſtrū verū et bonū paſtorē. qui Septimus. Liber. pro ouibus ſuis mori dignatus eſt. ꝙ ip ſe vobis tribuat gratiam ſpirituſſancti. qua oues ſuas digne regatis. et vſqꝫ ad mortem ſemper faciatis eius glorioſam ſanctiſſimā voluntatem. Fudex cōqueritur ſpō ſe de vniuerſis peccatoribus omniuꝫ ſta tuum et conditionū. narrans beneficia que fecit eis. et ingratitudinē eorū. Cō minatur quoqꝫ eis cum ſententia terri bili ire ſue. admonet tamen eos. ꝙ con uertantur ad eum et ſuſcipiet eos cum miſericordia ſicut pater. ¶ Capitulum. xxx. Idi palaciū grande ſimile ce lo ſereno. in quo erat exerci Vtus celeſtis militie innūera bilis quaſi athomi ſolis. habens fulgorē ſicut radij ſolis. A In palacio v̓o ſedebat in throno mirabili. quaſi ꝑſona quedaꝫ homīs incōprehenſibilis pulcri tudinis. et immenſe potentie dominus. Cuius veſtes erant mirabiles. et indici bilis claritatis. Et quedaꝫ virgo ſtabat ante ſedenteꝫ in throno. que erat fulgē tior ſole. quā om̄s illi aſſiſtētes celeſtis militię honorabāt reuerenter vt reginā celorum. Ille vero qui ſedebat in thro no aperiens os ſuum dixit. Audite om nes inimici mei in mundo viuētes. quia ad amicos meos non loquor. qui ſequū tur voluntatem meaꝫ. Audite omnes clerici archiepiſcopi et epiſcopi. et om nes inferioris gradus eccleſie. Audite omēs religioſi cuiuſcunqꝫ ordinis eſtis Audite reges et principes ⁊ iudices ter re. ⁊ oēs ſeruiētes Audite mulieres re gine ⁊ pͥncipiſſe. ac om̄s dn̄e ⁊ ancile. et om̄s cuiuſcūqꝫ cōditionis ⁊ gͣdus eſtis. magni et ꝑui qͥ habitatis orbeꝫ. v̓ba hec q̄ ego ipſe qͥ creaui vos nūc loqͦr ad vos B Ego cōqueror qꝛ receſſiſtis a me. ⁊ dediſtis fidē dyabl̓o inimico meo. vos dereliqͥſtis mādata mea ⁊ ſequimini dya boli voluntatē. et obeditis ſuggeſtioni bus eius. non attenditis ꝙ ego immuta bilis et eternus deus creator veſter. deſ cendi de celis ad virginem ſumēs ex ea carnem. et conuerſatus ſum vobiſcum. Ego per memetip̄m aperui vobis viaꝫ et oſtendi conſilia per que iretis in ce lum Ego fui nudatus et flagellatꝰ et ſpi nis coronatus. et ita fortiter extenſus in cruce. ꝙ quaſi omnes nerui et cōpagi nes mei corporis ſoluerent̉ Ego audiui omnia obprobria. et ſuſtinui contempti biliſſimam mortē. et amariſſimū cordis dolorē pro ſalute veſtra. Hec omīa o in imici mei non attenditis quia decepti eſtis. Ideo portatis iugū et onus dya boli cū ſuauitate fallaci. et neſcitis nec iſta ſentitis anteꝙͣ dulor ſuper onus in terminabile appropinquat. nec ſufficiūt vobis iſta. ſed et tanta eſt ſuperbia ve ſtra. ꝙ ſi poſſitis aſcēdere ſuꝑ me libent̓ faceretis Tantaqꝫ eſt vobis voluptas carnis. ꝙ libentiꝰ velletis carere me. q̄ dimittere īordinatā delectationē vr̄am Inſuꝑ cupiditas vr̄a eſt inſatiabilis qͣſi iaccꝰ ꝑforatꝰ. qꝛ nichil eſt qd̓ ſatiare p̄t cupiditatē vr̄am ¶ Ideo iuro in deita te mea. ꝙ ſi moriamī in ſtatu in quo nūc eſtis. nunꝙͣ videbitis faciē meā Sꝫ pro ſuꝑbia vr̄a ſic ꝓfūde demergemī in infer nū. ꝙ oēs dyaboli erūt ſuꝑ vos. incōſo labiliter affligētes vos Pro luxuria v̓o implebimi horribili veneno dyabolico Et ꝓ cupiditate vr̄a implebimi dolore ⁊ anguſtia. ⁊ ꝑticipes eritis totiꝰ mali qd̓ ē in inferno O inimici mei abhoīabiles ⁊ ingͣti. ⁊ degenerātes Ego videor vob̓ qͣſi v̓mis mortuꝰ in hieme Ideo facitis q̄ cunqꝫ vultis ⁊ ꝓſperamī Ideo ꝯſurga ego in eſtate. ⁊ tūc vos ſilebitis. ⁊ nō ef fugietis manū meā Ueruntū o inimici qꝛ ego ſanguīe meo redemi vos. ⁊ nichil q̄ro niſi aīas vr̄as Ideo redite adhuc ad me cū hūilitate. ⁊ gͣtanter vt filios ſuſci piā vos Excutite gue iugum dyaboli a vob̓. ⁊ recordimī caritatis mee. ⁊ videbi tis in ꝯſcīa vr̄a ꝙ ego ſū ſuauis et mitis Septimus. Liber. Ipūs ī roma loquēs ſponſe ſue beate Birgitte. p̄dicit eī dieꝫ et modū mortis ſue. ordinans quid faci at de libris reuelationuꝫ. dicit etiam ꝙ multi erunt in mūdo qͥ illas recipiēt cū duotione quādo ei placuerit qͥ optine bunt grām eiꝰ Diſponit etiā dn̄s de cor pe ſponſe ſue vbi debeat ſepeliri. ¶ Capitulum. xxxj. Ontigit quīqꝫ diebus an̄ diē obitus dn̄e Birgitte ſepedi cte ſponſe xp̄i. ꝙ apꝑuit ei do minꝰ noſter iheſus xp̄ūs ante altare qd̓ erat in camera ſua. et leta facie ſe oſten dens ei dixit. A Ego feci tibi ſicut ſponſus ſolet facere. qͥ abſcōdit ſe a ſpō ſa ſua. vt ab ea ardentius deſederet̉ Sic ego nō viſitaui te cōſolatiōibꝰ iſto tꝑe qꝛ tempus ꝓbatiōis tue erat Ideo nūc iam probata ꝓcede ⁊ para te. qꝛ iā tem pus eſt. ꝙ adimpleat̉ illud qd̓ premiſerā tibi. ſcꝫ. ꝙ an̄ altare meū in monachaꝫ veſtieris et cōſecraberis. ⁊ amodo repu taberis nō ſolū ſponſa mea. ſed etiā mo nacha et mater in waſtenum. Uerunta men ſcito. ꝙ corpus tuū depones hic in Roma. donec venerit in locum ſibi para tū. quia placet michi ꝑcere tibi a labor bus tuis. et voluntate tuā recipere pro effectu. et cōuerſus ad romā quaſi con q̄rendo dixit O roma mea o roma mea papa cōtemnit te. et nō attendit ad ver ba mea. ſed recipit dubia ꝓ certis Ideo nō audiet ampliꝰ fiſtulā meā qꝛ tp̄us mi ſtricordie mee ponit in arbitrio ſuo B Deinde dixit ſponſe. Tu aūt dic priori. ꝙ tradat oīa iſta v̓ba mea omniū reuela tionū fratribus ⁊ ep̄o meo. cui dabo fer uorē ſpūs mei. et cōplebo ei grām meaꝫ Et ſcīas ꝙ venient homīes illi qn̄ michi placuerit. qͥ cuꝫ ſuauitate et gaudio reci pient v̓ba iſta celeſtiū reuelationū. que hactenus tibi facte ſunt. ⁊ cōplebūt̉ oīa illa q̄ dicta ſunt tibi Et licet multis ſub tracta eſt grā mea ꝓpter ingratitudinē eorū. Alij tamē venient qui ſurgēt in lo cum illoꝝ. et obtinebunt gratiā meam. Nter vltima v̓o v̓ba oīm re uelationū tibi facturū. pona ¶ tur illa cōmunis ⁊ vniuerſa lis reuelatio. quā tibi dedi in neapoli. qꝛ iudiciū meū adimplebit̉ ſuꝑ omēs gē tes. que ad me cū hūilitate nō reuertun tur. ſicut ibi oſtenſum tibi eſt. hijs aūt di ctis et multis alijs q̄ hic non ſcribūtur mentionē fecit et ordinationē dicta xp̄i ſponſa. aliquaꝝ perſonaꝝ ſecū exiſtentiū quas ante mortē corā deo ſe vidiſſe dice bat C Poſt iſta audita ſubiunxit do minꝰ dicens In mane diei quīte poſtꝙͣ ſumpſeris ſacramenta. conuoca ſingilla tim ꝑſonas pn̄tes tecuꝫ exiſtentes. quas tibi nomīaui modo. et dicas eis illa que facere dn̄t. et ſic inter v̓ba ⁊ manus eo rū venies ad monaſteriū tuū. id ē ī gau diū meū. et corpus tuū locabit̉ in wvaſte num Deinde appropinquāte die quīta in ipſa aurora iterū apparuit ei xp̄us cō ſolando eā. Dicta vero miſſa ⁊ ſacramē tis ꝑceptis. cuꝫ maxima deuotione ⁊ re uerentia. inter manus predictarum per ſonarū emiſit ſpiritum. ¶ Explicit Septimus liber Reuelationum celeſtium. Epiſtola. Solitarij. Ego ſuꝫ ſil̓is car pētario qui preſci dens ligna depor tat in domum ⁊ in de fabricat ymagi nē pulcrā. et ornat eā coloribus ⁊ lini amētis. Cuiꝰ ami ci videntes ymagi nem. ꝙ adhuc pul crioribus coloribꝰ ornari poſſꝫ. appo ſuerunt ⁊ illi colo res ſuos depingen do ſuꝑ eā. ¶ Sic ego deus p̄ſcidi de ſilua deitatis mee verba mea que po ſui in cor tuū Ami ci vero mei redeg rūt ea ī libros ẜm gratiam eis dataꝫ et colorauerunt et et ornauerūt illa Nunc ergo vt plu ribus linguis con ueniant. trade om nes libros reuela tionū eorūteꝫ ver borū meorum ep̄o meo Alphonſo he remite Qui cōſcri bat ⁊ elucidet. ⁊ ca tholicū ſenſum ſpi ritus mei teneat. Et dic ei ꝙ faciat et impleat officiū euangeliſte. Epiſtola. Sotilarij. ¶ Encipit epiſtola ſo litarij ad Reges dn̄i Al phonſi quondā ep̄i Gyennenẜ ⁊ poſtea heremite probatiſſimi. ¶ Reprehendun tur hic illi qui ex abrupto et improuiſe nullo examine p̄cedente approbant aut reprobāt ꝑſonas: ſe aſſerētes habere vi ſiones et reuelatōes diuinas. mū pitulū Sereniſſimi re ges et vtinā ve ri reges in xp̄o dn̄i mei p̄cariſi mi. ſupplici ⁊ hu millima recom mendatōe p̄miſ ſa: ante pedes vr̄e maieſtatis regalis A. Qm̄ mo ris regū exiſtit velle curioſe diſcutere et diſcutiēdo cognoſcere qͣlitates ꝑſōa rum eis ſcribentiū. aliqͣ inſolita ſecreta volūtatis diuine. Et qͥa in iſtis moder nis tēporibus denſa caligine tenebroſis ſurrexit quedā illuſtris generis et ſpūs dn̄a: dn̄a Birgitta de regno ſecie. de cus oīm feminarū Que velut ſtella cla riſſima. ſcītatis radios fulgētes diffudit ꝑ diuerſa climata vaſti orbis. Que nūc vobis ſcribit p̄cepto celeſtis imꝑatoris altiſſimi. p̄ſentē librū infra ſcriptū ei di uinitus reuelatū: quaſi quoddā p̄clarū ſpeculū ad ornamentū regale. et corre ctōem morū veſtrorū. ac ſubditorū reg ni ſcm̄ regimē exercendū. ¶ Propterea mei dn̄i metuēdi. ne ſubitū et improuiſū aliquorū indiſcretoꝝ indiſcretū iudiciū inducendo. vos ad incredulitatē et du riciā pharaōis. Uelut ventus turbinis euellat a cordibus vrīs ſeme. credulita tis et fidei: accipiēdi hūiliter et credēdi iſtū librū gl̓oſum. ſcriptum in corde predicte dn̄e digito dei viui Idcirco decre ui ne tali modo illudamini. breuiter et plenarie vobis oſtendere. conditiones et qualitatē anime p̄fate beatiſſime do mine: et modū quo ip̄a hēbat viſiones a deo. Intendo eciam vos et alios incau tando ſcribere. et ſcribendo docere mo dum breuē diſcernēdi viſiones diuinas ab illuſionibus peſſimis ſathane. B Dico igitur mei domini breuiter. ꝙ vi ſionum genera multa et diuerſa ſunt Et quia materia iſta ꝑegrina et quaſi incognita eſt apud hom̄ies. ꝓpt̓ igno ranciam et impitiam ſcientie ſacre ſcri pture: et inexpientiam ſentimentorum mētalis orationis. et cōtemplationis ⁊ vite ſpūalis. Ideo ego ſepe deſideraui epilogare vnū breuē tractatū. qui eſſet quaſi quoddā vētilabrū ad diſcernēdū viſiōes. ꝓpter magna ꝑicula que ml̓tis ꝑſonis meo tēpre prochdolor euenerūt ex imꝑitia iſtius tam ſecrete et tā inuſi tate materie. Et quia iſta beata domina cui p̄ſens liber diuinitus reuelatus fuit in viſione. dicit in principio eius. ꝙ vi dit in viſione palacium grande ⁊ incō prehenſibili magnitudine: ſimile celo ſe reno. ⁊tͣ. Idcirco ego nunc decreui p̄ dictum tractatū ſeu ventilabrum. hic ꝑ modum epiſtole compilare: quo viſio nes bone et diuine a dyabolicis et ma lignis. velut granum a palea excutian tur ⁊ ſubtiliter ſeparentur. vt ſic granū purum et mundū. in orreo ſpūalium et catholicorum hoīm recondatur ⁊ vene retur: palea vero diabolica illuſionuꝫ. a vento flante diuine ſcripture longiꝰ in ſterquiliniū proiciatur: et pedibꝰ cō culcetur. ¶ Incipiens igitur in xp̄i no mine. ſemper ſubiciens omnia que dixe ro correctioni ſancte matris eccleſie: ⁊ conſilio ſaniori. Dico ꝙ qui ſpecies viſi onum ſeu reuelationū. iuſte et diſcrete examinare et diſcutere ac diſcernere et iuſte iudicare vult. oportet vt habeat duo ſupradicta. ſcilicet theoricam ſcien aa. j. Prologus. dn̄i. Alphonū. tie ſacre ſcripture in materia viſionum quā ſancti patres ⁊ doctores ſubtiliter et lucide deſcripſerunt. Et practicam experientie vite ſpiritualis. et ſentimen torum conſolationū et viſionum menta lium ſpiritualiter aut intellectualiter ſi bi diuinitus infuſorum. C Et quia cōmuniter hodie in paucis ꝑſonis iſta theorica et practica ſupradicta. diſ cernendi et iuſte iudicandi viſiones et ſpiritus prochdolor inueniuntur. Ideo multi velut ceci oberrantes per inuia ī iſta materia. potius ex abrupto ad con demnandū ſimplices et ſanctas ꝑſonas deo coniunctas conuertuntur: ꝙͣ ad perfecte diſcernendū et iuſte approban dum aut reprobādum. ea que potiꝰ ap probanda vel reprobanda forent. Ni chil rationabile in ſuis improuidis iudi cijs et ſubitaneis dictis. ſeu potius de tractionibus allegantes: niſi ꝙ angelꝰ ſathane ſepe ſub angeli lucis ſpē ſe trāſ format. Et proferunt in medium exem pla aliquarū perſonarum ſpiritualium. que preteritis temporibus in ſuis viſio nibus a dyabolo deluſe fuerūt. Imme mores tamen illorum. qui per diuinas viſiones et infuſiones a deo illuminati fuerunt: et per illas eccleſiā dei et alios illuſtrauerunt et direxerunt. Condem nātes precipue ſimplices perſonas ſpi rituales ydiotas. et ſexum femineū qua ſi ignarum et leuis capacitatis et repu tationis: et ideo indignum ad viſiones diuinas ſeu ꝓpheticas capeſcendas Nō attendentes ꝙ deus om̄ipotens tam in veteri ꝙͣ in nouo teſtamento. ad oſten deudum omnipotentiam ſuā ſepe infir ma mundi elegit ſibi: tam in femineo ſe xu ꝙͣ maſculis. vt confundat ſapientes. D Nonne de paſtore fecit prophe tam et iuuenes ydiotas repleuit ſpiritu prophetie. Et nonne non doctores. ſed piſcatores. et rudes homines elegit in apoſtolos. qui ſpirituſancto repleti ſūt Nūquid non eciam maria ſoror aaron. Iudith et Heſter. ſpiritu ꝓphetie dota te fuerunt Nūquid non per oldam mu lierem prophetiſſam. rex Ioſias in agē dis directus eſt: Nonne recordaris q̄ Delbora prophetiſſa rexit populum iſ rael. Anna quoqꝫ mater Samuel̓. A gar et vxor manue mater Sampſon. et alie femine in veteri teſtamēto. prophe tie ſpiritum habuerunt. In nouo eciaꝫ teſtamento. Anna fanuel filia prophe tauit. Elyzabēth zacharie. Beata lu cia virgo vt habetur in libris ſuis. Si billa tiburtina. Sibilla erictea. Et ml̓ te alie de quibus in libris ſacre ſcriptu re et ſanctorum. copiam magnam inue nies. Et idcirco quia periculoſum eſt. ex improuiſo condemnare vel approba re ſpirituales viſiones. et perſonas aſſe rentes ſe viſiones diuinas habere: ante ꝙͣ ſubtiliter examinetur de qualitate ip ſarum perſonarū. Et eciam de modo vi dendi. et de qualitate materie viſionū. et ꝑſpicaciter exprobentur iſta omuia per diuinam ſcripturā. ⁊ per ſcripta ſan ctorum doctorum: vtrum ab illuſore. vl̓ an a ſpiritu veritatis infuſe ſiue mīſtra te ſint. E. Quia videmus ꝙ pharao non credidit moyſi. qui homo ſimplex erat et deum viderat. Et ideo eius viſioni et dictis vel potius dei nō credens. in duricia incredulitatis per tinaciter perſtitit: propter qd̓ ī mari ru bro eum cum populo egypti. miſerabili ter precipitauit Et multos alios eciam vidi tēporibus meis. qui tales ſpiritua les perſonas ſimplices et ydiotas. et vi ſiones earuꝫ ſpūales. vanas et quaſi cō fictas aut fantaſticas reputantes: ino bedientes deo effecti ſunt. Propter qd̓ ſuper ſe et ſubditos ſuos ſententias dei crudeliſſimas. ſibi per illas perſonas et earum viſiones ante prenunciatas: mi ſerabiliter experti ſunt: Exemplum vi de in deſtructione regni cypri. quia nō credidit princeps viſionibus beate bir gitte. cui preſens liber extitit reuelatꝰ: Prologus dn̄i Alphonſi. vt habetur in ſeptimo liº. celeſti. xix. ca pitulo. Alios eciam vidi et audiui qui credebāt illuſionibꝰ: ⁊ ex hoc ꝑiculoſe corruerunt. Exemplū huiꝰ vide in vjº li. celeſti. lxviij ca. Et in libro collatio nū patrū iohānis caſſiani collatōe ſcd̓a capl̓o. Et vt hanc eandē. cū multis ſil̓i bus. Ideo cōſultius eſt viſiones et per ſōas tales. cū magna maturitate diſcu terę. et eas tūc bene et cū deliberatiōe et maturitate diſcuſſas. et diſcrete iudi catas: aut approbare aut eciā reprobare Ait enī apl̓us Probate ſpūs vtrū a deo ſint. Et ſi tūc in examine inuentū eſt ꝙ a deo ſint. debemus hūiliter illas crede re: ⁊ eis totalit̓ obedire. Si vero a di abolo ſint. vt illuſiones peſſimas. illas debemꝰ deſpicere et eis nullatenus fidē dare Pouit̉ hic in cheorica modus examinis faciendi. de qͣlitate ꝑ ſone videntis viſiōes. ⁊ de mō habend eas: ac de qͣlitate materie viſionū et re uelationum. Scd̓m capitulū Icunt ſctī pr̄es et doctores eccl̓ie. ꝙ ꝑſona viſiones vi dens debet tali mō examīari A. An ſcꝫ ſit perſona ſpūalis vl̓ an ſit mūdana et ſecularis. An eciā viuit ſub diſciplina et obediētia ſpeciali. cōtinua ſpūali alicuius ſenioris diſcreti virtuo ſi ⁊ maturi. catholici et exꝑti patris ſpi ritualis: vel an in ꝓp̓o arbitrio et volū tate. Itē vtrū tēptationes ſuas. ⁊ illas tales viſiones quas habet. ſtatim ſuppo ſuerit examini et iudicio ſui patris ſpūa lis. vl̓ aliorū diſcretorū ſeniorū patrum ſpiritualiū cum humilitate timens illu di. vel an eas occultauerit nulliusqꝫ ex amini et iudicio eas ſuppoſuerit: aut ex illis de ſe p̄ſumpſerit et ſe iactauerit. vl̓ ſe reputādo alios deſpexerit. ¶ Item examinari debet. vtrū ab iſta ꝑſona vi dente viſiōes. reſultēt veri actus ⁊ vir tutes. obedientie. humilitatis. et carita tis. et intente oratōis: vel an̄ ꝓcedāt ab ea actus reputatōis et iactantie aut ſu perbie. ſeu oſtentationis ⁊ elatiōis. vel appetitus laudis humane. aut negligen tia or̄onis. ſiue ambitio honoris vel dig nitatis. Item vtrū iſta perſona apd̓ vi ros ſpirituales reputetur vere catholi ca et fidelis. et obediens prelatis et rec toribus eccleſie: vel an ſit ſuſpecta de fi de. vel de obediētia prelatorū et recto rum eccleſie. Item vtrū in vita ſpiritu ali virtuoſe et in penitētia. et in haben do frequētes viſiones humiliter ⁊ diu ꝑſeuerauerit: vel an in hoc ſit recens et nouicia. Item an iſta ꝑſona viſiones vi dens. habeat bonū intellectum natura lem et ſpūalem. et verum et diſcretū iu dicium rationis ⁊ ſpiritus: vel an ſit le uis ītellectus vel ſubita aut fantaſtica. Dicit enim Gregorius in dialogo. ꝙ ſcī viri inter illuſiones atqꝫ reuelatōes ip ſas. viſionū voces aut ymagines qͦdam intimo ſapore diſcernunt: vt ſciant vel quid a bono ſpiritu ꝑcipiant. vel quid ab illuſore paciant̉: Et vtrū iſta ꝑſona fuerit alias examinata de materia ⁊ mo do viſionū. per viros litteratos et ſpūa les et approbata: vel an nō. Et hec ſuf ficere videntur. quantū ad examinatio nem ꝑſone. B. ¶ Quantum vero ad modū videndi et audiēdi ſpūaliter ⁊ re cipiendi reuelatōes ſeu viſiones. dicūt ſancti patres et eccleſie ſācti doctores. ꝙ debet examinari ſubtiliter. vtrū iſta perſona videns viſiones et audiēs locu tiones earū. videt eas vigilando: vel an dormiendo et ſomniando. Et vtrū in vi ſione corporali. vel an in viſione ymagi naria et ſpūali: vel vtrū forte in viſione intellectuali ſupernaturali. Et vtrum in illo raptu mentali qui extaſis vocat̉: ſcilicet quādo talia videt ſenſerit aliquā mentalem ſuꝑnaturalem dulcedinem a moris diuini: vel an nō. Et vtrū tunc videt et audit aliquē ſibi aliqua miſte ria loquentem. aut diuinas doctrinas dn̄i. Alphonū. Prologus. et ſpūales demonſtrantem. vel an nō. et in qua ſpecie tales ꝑſonas videt̉. Et vtrum tūc ſentit illuminatōem ſeu quā dam illuſtratōeꝫ ſuꝑnaturalis luminis intelligentie. manifeſtationis veritatis diuine illius materie illorū viſorum: vl̓ an non. ¶ De qualitate eciam et mate ria ip̄arum viſionum debet examinari. vtrum viſiones ille concordāt cū diui na ſcriptura. vel an diſcrepant ab ea Et vtrum viſio illa ſit ad humanorum actuū virtuoſam directōem et ſalutem aīarum. vel an inducat in errorē catho lice fidei. vl̓ an inducat aliquid mōſtrū et nouum vel aliquid qd̓ a ratione diſ cordet: aut a bonis virtuoſis et humili bus moribꝰ nos auertat. Et an iſte viſi ones ſemꝑ vere ſint. an aliqn̄ mēdaces et falſe. ſcꝫ quod illa que p̄dicūt. aliqn̄ ſint vera ⁊ aliquādo nō Et an predicūt nob̓ futuros honores aut diuitias aut laudes humanas an hūilitatē in oībus. ¶ An eciā inducāt nos ꝙ extollamur aut ꝙ p̄ſumamus et cōfidamus de aliqͥ bus virtutibus nr̄is: an ꝙ humiliemur. Item vtrū nos monēt ad obediendū. eciā puris et ſimplicibus virtuoſis ꝑſo nis ſpūalibꝰ ⁊ prępoſitis noſtris: an ad cōtrarium. Et cauſa breuitatis finalit̓ dico. ꝙ ad ꝑfectam examinatōem faci endam in iſta materia tā de qualitate ꝑ ſone videntis viſiones ꝙͣ de qualitate ⁊ modo vidēdi. ꝙͣ eciā de qͣlitate materie viſionū. et de modo diſcernēdi ſpiritus. qui illas oſtendūt infundūt ſeu mīſtrāt Utrū boni ſpūs an mali ſint: Uide ple niſſime in libro celeſti reuelationum dei ad iſtā btām birgittā de Syyecia. de qͣ hic agit̉ in libro primo. quarto capitl̓o. Et in eodē libro liiijº capꝰ Et in tercio libro. x. capº Et in quarto liº. xxiijº ⁊. cx. capituº Et in vjº. liº. lij. et lxvi capº. cum multis ſimilibꝰ. Ubi p̄dicta dn̄a a xp̄o et virgine maria plene inſtruebatur. de iſta materia diſcernēdi ſpūs et viſiones et mentalia ſentimenta? Nā ſi calis ſub tilis examinatio nō preceſſerit. error pi culoſus poterit euenire in approbante vel reprobāte indiſcuſſe et ex abrupto talia videntē et eius viſiones et reuelati ones. quia forte iſte ſubitus et indiſcre tus ex abrupto approbans talem viden tem et eius viſiones. recipiet falſa pro veris: et vera vt falſa ꝑiculoſiſſime re putabit. Et ſic bone et vere viſiōes ſeu locutiones diuine reſpuentur. et non credentur nec eis obedietur: eciaꝫ ſi ve raciter a voluntate dei proceſſerunt. Falſis vero illuſionibus fides p̄ſtabit̉ ⁊ obedietur. in damnū vidētis et ſubito approbantis aut reprobātis. indiſcuſſe et ex improuiſo. quod ſepe contigit tam veteri teſtamēto quā in nouo: ⁊ adhuc hodie talis error ſepe cōtingit. ꝓpter de fectū diſcreti ⁊ maturi examinis Cōtinetur hͦ qualitas perſone et virtutum beate birgitte cui infra ſcriptus liber extitit reuelatus Capitulum iij. ijs igit̉ in theorica viſis. nūc iam practicandi ad materiā qualitatis ꝑſone. cui reuela tus fuit p̄ſens liber veīamus. A. Sci endum ergo eſt ꝙ illuſtris domina ſanc te memorie beata birgitta. que viſiōes preſentis libri et eciaꝫ illius magni libri celeſtis. et alia multa in ſpiritu vidit et audiuit. et ex p̄cepto dei illas cōſcripſit vt habetur in ſexto libro celeſti. cj. capi tulo. de genere regum gothorum exor ta et in regno Syyecie quod eſt ad aqͣ lonem. nata fuit. Cuius parētes nobili ter et virtuoſe vixerunt. Que adhuc in coniugio viuens. maritum ſuum ad continentie perfectionem adduxit. Ui multis annis ſine carnis copula viue rent. et ſic ambo ad ſanctum Iacobum de galicia peregre profecti ſunt in mag nis laboribus et expenſis. et cum deuo tione maxima. Et poſtea ad patriā ſua Regni Syyecie redierunt. Ubi tunc Prologus. dn̄i Alphonū. p̄dictus maritus migrauit ad dominū: Ipſa vero tunc accenſa perfecto caſti tatis amore. totam xp̄o ſe totaliter tra didit. qui eam ilico in ſpōſam ſuam be nigne ſuis verbis amplectendo ſuſcepit Ut habetur in primo libro celeſti. ſtd̓o capit? Et tunc ipſa incepit habere clari us viſiones diuinas. quas ſtatim ſuppo ſuit humiliter examini cuiuſdam ſui pa tris ſpiritualis ſancti viri. qui erat ma giſter in theologia. ſcilicet magiſtri ma thie de Syyecia canonici Lincopenẜ. eccleſie: qui gloſauit totam bibliam. vt habetur in ſexto libro celeſti. lxxxix. caº Et expoſuit eciā domina iſtas viſiones ſuas humiliter examini et iudicio alioꝝ p̄latorum. et religioſorū ſpiritualium vi rorum: vt habetur in quarto libro cele ſti. lxxviijº capitꝰ et expreſſius in ꝓlogo regule ſaluatoris ei diuinitus reuelate B. ¶ Poſtquam vero predicti viri periti ī ſcientia et ſpirituales in vita. vi ſiones et infuſiones et reuelatiōes pre dicte dn̄e reuelatas approbauerunt et ſentenciauerunt eas procedere a ſpiritu ſancto veritatis. et non ab illuſore ſpiri tu falſitatis. tūc ip̄a deſiderās xp̄m pau perem pauper ſequi. et eius quodāmo do veſtigia imitari: de omnibus bonis ſuis. nichil ſibi niſi ſimpliciſſmū victum et veſtitum humilem reſeruauit. Et ſic ceteris alijs bonis ſuis diſtributis. īter filios ſuos ⁊ xp̄i pauperes abundāter. et a mundi retinaculis ſe expediens. ex precepto xp̄i egreſſa eſt exemplo abrahe de terra ſua. et de cognatione ſua. Ut patet in legenda vite eius: et ſic ad ro mam peregrinando deuenit. ad ſtandū ibi in vita penitentie. et ad viſitandum humiliter limina apoſtolorū et reliqͥas aliorum ſanctorū donec xp̄us ei aliud p̄ cepit. habens ſemper ſecum alios duos ſeniores antiquos et maturos. virtuo ſos ac virgines et expertos patres ſpiri tuales: qui vſqꝫ ad mortem eam ſecuti ſunt Congruū enim erat ꝙ ille caſtiſſi mus ſponſus. qui ſuam matrē virgineꝫ diſcipulo virgini cōmendauit: ꝙ ſuam nouam ſponſam eciam regendam virgi nibus. et virtuoſis patribus cōmenda ret. Quorum vnus monachus et prior ciſtercienſis religioſiſſimus erat. virgo carne. et ſatis ſcientia litteratus Et qꝛ ipſa domīa reuelatōes ſcribebat. vt pre fertur. ex precepto xp̄i in lingua ſua go thica. ideo ex eodem p̄cepto chriſti. iſte prior tranſlatauit de illa lingua ſua ma terna. in latinum. omnes libros et iſtū p̄ſentem. eidem domine diuinitus reue latos, De quo quidem religioſo mētio fit in prologo libri celeſtis in fine. C Alter vero. pater ſpiritualis iſtius do mine. erat quidam p̄ſbiter de Syyecia virgo eciam venerabilis et ſanctiſſime vitę. qui totam domum predicte domīe regebat. et eam cum filia ſua gramati cam et cantū ex precepto xp̄i docuit: et in viam virtutum pat̓nalibus correcti onibꝰ virtuoſe corrigendo direxit Qui bus pr̄ibus ipſa in tota vita ſua. in oībꝰ virtutibus ita humiliter obediuit: ſicut verus monachus humilis obedire ſolet prelato ſuo. Propter qd̓ ipſa in tantam humilitatem. et obedientiam. et ꝑfectā mortificationem ſue proprie voluntatis deuenit: ꝙ quādo ibat per indulgentias et ſanctuaria. ſociata ſemꝑ cum p̄dicto preſbitero ſuo patre ſpirituali: non au debat eleuare aſpectum oculorum ſuo rū de terra: niſt prius requiſiſſet et obti nuiſſet ad hoc ſpc̄ialem licentiam. eiuſ dem ſui patris ſpiritualis. ¶ Om̄i eci am die ipſa confitebat̉ bis vel ter. Et om̄i die domīca ipſa et predicta venerā da filia ſua. que ſecū laudabiliter vixit. et vſqꝫ ad mortem in penitentia ⁊ caſtiſ ſima viduitate hōeſtiſſime ꝑſeuerauit: corpus xp̄i cum maxima deuotione et humilitate ſumebant. Semper viuen tes in magnis ſecretis penitentijs cor poralibus. quas non oculis hominū ad vanam gloriam. ſed ſoli deo humiliter Prologus. dn̄i. Alphonū. offerebant. in ſimplicitate cordis ⁊ pu ritate ſpiritus ſub predictorum duoruꝫ patrū ſpūalium humili ſubiectione ⁊ cō tinua obedientia ſpūali. Quibus pr̄ibꝰ viſiones quas ipſa beata Birgitta ha bebat. ſtatim detegebat. et omnia hūili ter ſubiciebat eorū iudicio ⁊ diſcretōi D. Et non ſolum ipſa erat hūilis ex terius apud homines. ſed etiam intrin ſecus apud deum tam indignam et pec catricē ſe reputabat. ꝙ in oratione ſepe loquendo xp̄o quaſi de eo ſtupendo mi rabatur. et quodāmodo eum redargue bat quia eam tam indignā ad videndū viſiones diuinas. et audiendum et ſcri bēdum ſct̄iſſima verba eius. ipſe ſibi eā elegerat vt clare videre poteris ī ſecū do libro celeſti. Capitl̓o. xvo. Et in vj libro capitl̓o lijº. in principio et.§. Tūc ego. Et in ſcd̓o libro. capitl̓o. xviij. cū multis ſimilibus: ¶ Qualem autē pati entiam et equanimitatem habebat pre fata domīa. non ego reſpondere volo. ſed potius reſpōdeat tibi de hoc illa glo rioſa virgo ſancta Agnes. que de hoc teſtimoniū perhibꝫ in quarto libro cele ſti. cº. xxº. quarto capitulo quod incipit Agnes loquitur ad ſponſam dicēs. Ue ni filia et impone tibi coronam factam ex ſeptem lapidibus precioſis: ¶ Et de hoc vide latius in legenda vite eiuſdem domīe beate birgitte ¶ Qualem eciā ardorem caritatis habuit ad xp̄m et eiꝰ matrem virginem. vide in quarto libro celeſti. lxiijº capitulo. et in ſexto libro. lijº. capitulo. et in ſeptīo libro. pͥmo ca pitulo. et capit? xiijº. in fine. cum multis ſimilibus ¶ Proximos eciā ita mater na cōpaſſione diligebat. ꝙ pro ml̓tis in ſpecie et pro om̄ibus eciam ī genere ad xp̄m orando infinitas p̄ces et lacrimas frequēter deuotiſſime effundebat: vt pa tet in tercio libro. xxiijº capitl̓o. et ī mul tis alijs cap̄ libri celeſtis ¶ Ymo quodā tēꝑe cum rex Syyecie grauare vellet ſubditos ſuos in toto regno magnis ex actionibus. vt ſolueret quādā pecunie quantitatē in qua tenebatur creditori bus. tūc beata birgitta dixit regi. Dn̄e noli hoc facere. ſed recipe duos filios meos et pone eos obſides. donec ſolue re poteris: et non offendas deum ⁊ ſub ditos tuos Et hoc clarius habetur in legenda vite eius. G Omībus autē alijs virtutibus in tantū predicta domi na adornata et repleta erat. ꝙ xp̄s eam in ſponſam miro modo recepit. et ip̄am mirandis conſolatōibus et diuinis gra tijs frequentiſſime viſitauit. dicens ei Ego elegi te michi in ſponſam vt oſten dam tibi ſecreta mea: quia michi ſic pla cet. Et poſt paululū ſubiunxit dicens. Propterea aſſumo te michi in ſpōſam. et in meam ꝓpͥam delectationem qualem decet deū habere cum anima caſta. Ut patet hoc in primo libro celeſti. ijº. capiꝰ cum multis ſimilibus: que inuenies in libris eidem domīe. diuinitus reuelatis ¶ De quibus quidē diuinis gratijs ip ſa nūquam ſuperbiebat. ymo quotidie ſe humiliando. me teſte cum lacrimis. et magis debitricem deo ſe reputando gra uius iudicium de hoc ſibi ſuper eſſe time bat. ¶ Latere quidem ipſa et theſaurū iſtum diuinarū reuelationū abſcondere ob humilitatis cuſtodiā maluiſſet Sed xp̄s eam imperio verborū ſuorum pluri es aſtrinxit. ad ſcribendum et loquen dum ſua verba diuīa intrepide. ſummis pontificibus. imꝑatori. regibus et prin cipibus. ac alijs gentibus: vt ex iſtis di uinis verbis ſcilicet libri celeſtis ⁊ pre ſentis libri. homiēs peccatores ad deū ſe cōuerterent. Boni autem et iuſti in melius proficerent: vt patet hoc clare ī ſeptīo libro celeſti. capitulo. xxvij. Et in vjº. libro. cjº. capitl̓o. cum multis ſimi libus. Et in iſto preſēti libro celeſtis im peratoris ad reges in pluribꝰ capitulis ¶ Quis enim talem vitā exiſtimet lu dibrijs patere demonum. chriſtūqꝫ tan te impietatis arguere audebit. vt non Prologus dn̄i. Alphouſi. tueretur in ſe ſperantem: et nō ſe ſꝫ ip̄m ex dilectiōis eius plenitudine glorificā tem: Uel nūquid bonus ſponſus caſtaꝫ coniugem et fidelem exponit. adultero illudendam Hic oſtenditur quali hus modis beata Birgitta habebat vi ſiones et reuelatiōes. Capl̓m quartum. Reterea quia iam dixi ſupra ⁊ patefeci neſciētibus. aliqua de qualitate perſone ⁊ virtu tibus beate birgitte. Ac Nūc aūt quia multi miratur et dubitant de iſta gracia. videndi et audiendi viſiōes ſpi rituales prefate dn̄e beate data Et cer tificari deſiderantes. de modo quo ipſa talia videbat et audiebat ſepe requiſie runt me. ꝙ ego eis hoc ſerioſe dicerē. ⁊ de pura veritate eos clare certificarē: et cuius infuſione ſpūs. omīa iſta reue lata exiſtant. Ideo ego ad honorē dei et virginis. ⁊ predicte beatiſſime domi ne. ac eciam ad remouendū dubium de cordibusʸ predictorū dubitantiū: oſten dam eis primo qualiter et quibus mo dis ip̄a viſiones. et reuelatōes videbat et audiebat. Et poſtea per ventilabruꝫ diuīe ſcripture probabo. ꝙ a ſpū ſancto hec ⁊ non a ſpiritu illuſionis certiſſime procedebant. ¶ Ad primū igit̉ dico. ꝙ ip̄i poſſunt de modo quo ip̄a viſiones vi debat certificari. non ſolū per mea. ſed eciam ꝑ verba ip̄ius met beate birgit te que in pluribus capitulis librorū hec ipſa humiliter ſatis clare notificat: et p̄ ſertim in. iiijᵍ libro celeſti. lxxvijº. capitꝰ Et in libro. viº lijº. capitulo. vbi cū xp̄o ipſa loquitur in hec verba. ¶ O cariſ ſime deus et omniū dilectiſſime. mirabi le om̄ibus audientibus eſt illud. qd̓ tu mecum feciſti. Nam qn̄ placet tibi tūc ſopis corpus meū. non tamē ſopore cor porali. ſꝫ quadā quiete ſpūali. Animam aūt meā tunc quaſi a ſomno excitas: ad videndum et audiendū atqꝫ ſentiendum ſpūaliter. B O dn̄e deus o quā dulcia ſunt oris tui verba. Uidet̉ vere michi quotiēs verba ſpūs tui audio. ꝙ aīa mea illa in ſe deglutiat cū quodam ſentimēto ineffabilis dulcedinis. ſicut ſuauiſſimū cibum: qui cadere videtur ī cor corꝑis mei cū magno gaudio et īef fabili conſolatōe. Mirabile tn̄ hoc eſſe videt̉. ꝙ dū verba tua audio. tunc vtrū qꝫ efficior ſcꝫ ſaciata et famelica Propt̓ hoc aūt ſacīata: qꝛ tunc nichil aliud mi chi libet niſi illa. Proprer hoc vero fa melica: qꝛ ſemꝑ auget̉ appetitus meꝰ ad illa. ⁊tͣ. Et de hoc in prologo. et eciā in fine regule ſaluatoris eidem dn̄e diuini tus reuelate: cū alijs ſimilibus Ego eci am deo teſte pluries vidi predictā dn̄aꝫ aliqn̄ ſedendo aliqn̄ ꝓſtratā ſtare in or̄o ne totam abſorptā. ⁊ quaſi exanime alie natam a ſenſibus corꝑis raptā in extaſi ſpūs: nichil videntē nec audientē de hijs que agebant̉ in loco illo. vbi ip̄a corꝑa liter erat Que qn̄ reuertebatur ad ſe. narrabat michi indigno ad talia. ⁊ p̄fa tis duobus cōfeſſoribus ſuis: viſiōes qͣs tūc habuerat et ſecreta magnalia et ar chana dei. ¶ Habet̉ eciā eius modꝰ vi dendi viſiones ſatis clare. in quadā viſi on et reuelatōe ſecreta. ꝑ ip̄am dn̄am tranſmiſſa dn̄o pape Gregorio. xjº. Ubi narrat̉ qualit̓ ipſa exiſtēte in orone vigi lando rapta fuit in ſpū. Et tūc oēs eius corꝑis vires quaſi deficere videbantur. ſed cor ip̄ius inflāmabat̉ ⁊ exultabat ca ritatis ardore. Eiuſqꝫ aīa cōſolabatur ⁊ quodā diuino robore ꝯfortabat̉ ſpiritꝰ eius: Ac eciā tota ip̄ius cōſcientia et in telligētia replebat̉ intellectū ſpūali. vt ibi continet̉. ¶ Aliqn̄ qͦꝫ ipſa ſenſi biliter ſentiebat cū ineffabili exultatōe ſpūs. quendā ſenſibilē corꝑalem motuꝫ mirabilē in corde ſuo: quaſi ſi ibi eſſet in fans viuus ſe reuoluens. qui motus ab extra videbatur. Et de hoc dubitās ip̄a an eſſet illuſio dyabolica: oſtendit ſuis Prologus. dn̄i. Alphonſ. patribus ſpūalibus. Qui videntes et tā gentes illud. in ſtuporem admirationis redacti ſunt. Hoc tamen dubium decla rauerūt ei xp̄s et virgo maria ſatis pul cre dicentes. ꝙ ille motus cordis non erat illuſio: ſed diuīa gratia et operatō ſpiritus ſancti. Ut habetur in. ijº libro. xviij. capitulo. Et in ſexto lib̓. lxxxviij. capitulo. ¶ Item ſcias ꝙ aliqn̄ ip̄a dn̄a birgitta orans vigilando in exceſſu men tis. videbat ī ſpū aliquas ſpecies ſeu for mas. nec tunc declarabātur ei qͥd ſigni ficarent illa viſa. ſed remanebat dubia et incerta de ſignificatōibus illarum vi ſionum. vt habetur in quarto libro ce leſti. ij. capit. cum multis ſimilibus. Et iufra in iſto p̄ſenti libro. celeſtis imꝑato ris ad reges. xxxj. capit. Que viſiones aliqn̄ poſtea declarabantur ei a xp̄o pro ceſſu temꝑis. vt habetur in dicto. capi xxxj. iſtius libri. et in vltimo capitu. iiij libri. Et aliqn̄ nichil vnquā declaraba tur ei de ſignificatōibus illarū viſionū ſed ſemꝑ remanebat de illis incerta: vt habetur in aliquibus capitulis libri ca leſtis. ¶ Aliquādo vero in ſpū videbat vigilans viſiones in ſpecie aliqua. et qͣſi ſemper ſtatim in eadem hora. declarabā tur ei viſiones ille a xp̄o loquente. vl̓ a ſua matre virgine. vel ab angelo. vl̓ ali quo ſcō. et manifeſtabantur ei tunc diui nitus in intelligentia ſua ſignificationes illorum viſoꝝ. vt habet̉ in. iiij. libro. vij. capitl̓o. Et in ſexto libro. xxxv. capitu et. lij. capitulo. Et in iſto libro. preſenti infraſcripto. xlviij. capitl̓o. cum multis ſimilibus que in libro celeſti et in iſto ī uenies. D Sed poteris querere qͦ modo poteſt eſſe. ꝙ iſta beata dn̄a ī ora tione vigilās. poterat videre ſicut ſepe videbat rapta in ſpiritu xp̄m. et eius ma trem virginē. et angelos ⁊ ſanctos. qui ſemper īmutabiliter et eſſentialiter ſtāt in celo: Et in eodem inſtanti videre ani mas cruciari. ac eas et eciam demōes loquentes in purgatorio et in inferno. et eciam ꝑſonas adhuc viuentes in hoc mundo? ¶ Et omēs iſtos videbat ordi nate in eodem inſtanti ad inuicē et ſiml̓ loquentes. ⁊ vtrū qn̄ hec videbat dicta dn̄a aīa eius erat in corꝑe. vel an extra corpus? Ad quam queſtioōeꝫ nō ego. ſed illa ſpeculū omīs ſapiētie et ſcientie. regina celi maria tibi rn̄det valde pul cre. in li. vj. lij. capit. in fiue cū ſimilibꝰ. Ubi determinatur. ꝙ hͦ fiebat mira ele uatione et illuſtratōe. mētis et intelligē tie eiuſdem btē birgitte. ad magnā vtili tatem totius corꝑis eccleſie cooꝑatiōe et miniſterio ſpūs ſcī ¶ Aliqn̄ quippe viſa in extaſi aliqua ſpecie xp̄i vel ſcoꝝ. infundebantur in momento intellectur eiuſdem btē dn̄e aliqua magnalia: ſcꝫ ſo lutōes queſtionū. reuelatiōes miſterio rum. et directōes actuum virtuoſorum Et regule ſancte vite: ꝑ quēdā influxū ſuꝑnatural̓ luminis diuini. Et tali mo do habuit quaſi in momēto totū libruꝫ queſtionum. qui ē quintus liber in nu mero inter libros celeſtis voluminis: ⁊ regulam eciam ſaluatoris religiōis mo nialium ei reuelatam. vt ibi habetur in fine regule. xxix. capitulo. ¶ Aliquādo eciam angelū corporeis oculis ip̄a vide bat. qui ex dei precepto ei ſermonē pul cerrimū et ſatis ꝓlixum paulatim et ſe rioſe dictabat. et ip̄o dictante in eodem inſtanti ip̄a ſcribebat. ⁊ ſic fuit ſcriptus per interualla tēpum ille excellentiſſi mus ſermo agnelicus. de excellētia ma rie virginis. qͥ diuidit̉ ꝑ lectōes: que de bent ꝑ ebdomadam nocturnatim legi a monialibus in matutinis. in dicta reli giōe monialiū regule ſaluatoris E Aliquotiēs qͦꝫ vidit p̄dicta dn̄a birgit ta nō ſolū in ſpū. ymo eciam ſuis beatis oculis corꝑalibus dn̄m ihm̄ xp̄m. ⁊ ma trem eius virginem. et p̄ſertim in fine vite ſue. vt infra patebit. Qd̓ tunc ipſa teſtabat̉ filie ſue et ſuis prībus ſpūalibꝰ ¶ Pro maiori tn̄ parte ip̄a neminem vi dēs audiebat vocē filij dei. vl̓ virginis Prologus dn̄i. Alphonſi. matris. vel alicuius angeli. vl̓ ſcī loquē tis ſibi verba mirabilia. ad vtilitatē ꝓx morum. directiōem morū. conuerſionē centiū. et reuelationē miſteriorū: vt pa ret in omībus ſupradictis libris. vbi ma ior pars capituloꝝ incipit. Filius loqui tur. vel mater loquitur ad ſponſam. ⁊tͣ ¶ Et aliqn̄ tali modo p̄dicebant̉ ei ml̓ ta futura et ꝓphetica de futuris. et alia nō ꝓphetica ꝑ verba obſcura quorū ſig nificata ip̄a neſciebat: an intelligerētur textualiter. an figuralit̓. vel an ſpūali ter. vel ꝑ quē modū. ymo ſepe ip̄a aliqͣ talia verba intelligebat textualit̓. ſicut fecit beatꝰ Ffrāciſcus: cū tn̄ xp̄s loquēs. vel mater eius illa volebant debere in telligi ſpūaliter. Ut patet in. iiijº liº cele ſti. xv. et. lxxv. capitul̓. et in pn̄ti libro. celeſtis imꝑatoris ad reges. xlviij cap cū multis ſimilibus capitulis cōtentis ī dictis libris. Et aliquotiēs loquebatur ei tali modo diuinitus verba clara. quo rū veritas et ſignificatio ei clare tūc pā debatur. et aꝑiebatur. Ut habetur in multis capitulis libri celeſtis Et vide de hoc in libro infraſcripto ad reges xlviij? cap. ꝓpe pͥncipiū. ¶ Scias tn̄ ꝙ ꝓut ego indignus ſepe audiui ab ore ei us. ſemꝑ in oībus iſtis ſupradictis mo dis viſionū. maximā dulcedinē amoris dei et ineffabilis conſolationis diuine ip̄a ſentiebat in aīa et mēte ſua: In tan tū ꝙ quaſi nullatenus niſi cum ſuſpirijs aut lacrimis hoc michi referre poterat Hic examinat̉ ꝑ diui na ſcripturā. ſub qua ſpē viſionū cōtine antur viſiōes iſtius libri. et alie reuela te beate birgitte. Cāpl̓m. v. X quo igit̉ iam certificaui dubitātes de qͣlitate et vir tutibꝰ ꝑſone. p̄fate dn̄e bir gitte btiſſime. et de modis diuerſis qui bus ip̄a dn̄a viſiōes et reuelatōes p̄ſen tis libri. et alioꝝ libroꝝ videbat et audi ebat. atqꝫ ſentiebat: vt ſupͣ patet. At Nūc aūt reſtaret videre de qͣlitate ma terie ipſarū viſionū ⁊ reuelationū. Sꝫ quia ſatis de illa tetigi ſupra et tāgētur īfra in.§. Hoc eciam. et in.§. Ergo o vos imꝑatores. Et eciā ex p̄iacēte huiꝰ libri materia. ⁊ alioꝝ libroꝝ ſuoꝝ. patet euident̓. Ideo nō figo plus pede ī hoc Sꝫ iā michi reſtat nūc examīare et de clarādo ꝓbare. ſcd̓m ſcripturā et dicta ſctorū doctoꝝ: ſub qͣ ſpē viſionū cōmuni ter p̄dicte ſue viſiōes et reuelatōes con tieant̉. Sciendū ē ergo de pͥmo ꝙ augu ſtinꝰ ī liºxij. ſuꝑ gen̄. ad lr̄am. Et hiero nimꝰ in ꝓlogo apoca. tria pͥncipalia ge nera viſionū deſcribūt: ſcꝫ corꝑale. ſpūa le. et ītellectuale. ¶ Uiſio enī corꝑalis eſt. qn̄ videlicꝫ corꝑalibꝰ oculis aliquid videmꝰ: ¶ Spūalis ſeu ymaginaria vi ſio dicit̉. cū videlicꝫ dormiētes vel vigi lantes in ſpū ymagines rerū cernimus quibꝰ aliqͥd aliud ſignificat̉: ſicut vidit pharao ſpicas. et moyſes rubū ardere. ille dormīes. ⁊ iſte vigilās. ¶ Intellectu alis aūt viſio ē. qn̄ videlicꝫ ſpū ſcō reue lante. intellectu mētis veritatē miſterio rū ſicut eſt capimꝰ: qͦ mō vidit iohānes illa que in libro apocalipſi referuntur Nō enī figuras tm̄ in ſpū vidit: ſꝫ ⁊ eo rū ſignificata mēte intellexit. B Pri mū nāqꝫ genus viſionū ſcꝫ corꝑale. non multū tāgit materiā nrām: licet tn̄ aliqͥ bus vicibꝰ ip̄a btā birgitta gl̓ioſam ma tre dei. et eius filiū corꝑalibus ocul̓ vi derit. ſcꝫ qn̄ erat puella. Uidit enī alta re et matrē dei ſupͣ ſedentē. que vocauit eā: et īpoſuit ei coronā: Et iterū qn̄ pe riclitabat̉ in partu. ⁊ mat̓ dei ītrauit ad ea. et vidētibus dn̄abus cūctis que ad erāt: tetigit mēbra eius. ⁊ ſtatī liberata eſt. Ut hoc habet̉ in legēda vite eiꝰ Et iterū qn̄ vidit ignē deſcēdere de celo ſuꝑ altare: ⁊ in manu p̄ſbiteri celebrātis ho ſtiam. et in ea agnū. et faciē hoīs ī agno et agnū in facie. ¶ Et iterū vidit ī ma nū p̄ſpiteri ī hoſtia infantē viuū qui ſig nādo aſtātes ſigno crucis dixit. bn̄dico V. dn̄i. Alphonū. Prologus. vos credentes: nō credētibus ero iudex Uide hec in. vj. libro celeſti. lxxxvj. cap Cumqꝫ eciā ipſa iā ageret in extremis: vidit iterū corꝑaliter xp̄m eam conſolā tem. vt ſupra dicitur. Talis enim viſio credendū eſt. ꝙ ab ipſo xp̄o eidem ſponſe ſue. ſpūs ſcī miniſterio in eius conſolati onē fuerit oſtenſa: et nō a maligno ſpū illuſorie miniſtrata. Et hoc patet clare quia ipſe dn̄s ihūs xp̄us p̄dixerat ei diē ſui exitus. quinqꝫ diebus antequaꝫ ipſa expiraret. p̄cipiens ei ſacramenta eccle ſie ſuſcipere: et de factis ſuis et monaſte rij ſui. aliqua ꝑ eum tūc reuelata diſpo nendo ordinare. Quod preceptū in fine vite dyabolus ei non dediſſꝫ: ſi illa viſio dyabolica extitiſſet. C Probatur eciā ꝙ illa viſio fuerit a deo ex hoc. qͥa ī illo extremo puncto vite. ip̄a cōmunio nem ſcām et extremā vnctōem p̄ſentibꝰ perſonis multis deuote recepit: quibꝰ ſuſceptis et ip̄m xp̄m oculis corꝑalibus tunc eam conſolantē vidit. et in eiꝰ ma nibus ſpiritū humiliter cōmendando ex pirauit Ut hoc patet ī ſeptimo libro ce leſti. capitº vltimo. et in fine legende vi te eius. In hoc tamen modo vidēdi vi ſiones. ſcilicet corporaliter. nō figo pe dem pro nunc: quia ip̄a dn̄a paucis vici bus videbat viſiones corporalibus ocu lis. ¶ De ſcd̓o autem genere viſionis. ſcilicet ſpiritualis ſeu ymaginarie dormi entiuꝫ non loquamur: quia iſta ſomnia ſuſpectiſſima reputantur. per Gregori um in libro quarto dyalogorum. xlviij? capitulo. Et habetur eciā idem in libro quarto celeſti. xxxviijº capituº Quāuis aliqn̄ ſomnia ſint vera ⁊ bona et a deo. Ut ibi dicitur. Et ibi in libro celeſti vi de modū quē debes tenere: quādo talia ſomnia eueniunt. Et tali modo dormiē do vidit eciam iſta beata domina cum adhuc puella eſſet ſemel xp̄m. quaſi tūc temꝑis crucifixum: et ab illa hora ſemꝑ affecta fuit cordialiter ad paſſionē xp̄ij nec talis viſio ſomnialis tangit materia noſtram. quia ipſa domina quaſi omnes viſiones videbat in oratōe vigilando. ⁊ non dormiendo. Ut in multis capitulis predicti libri celeſtis hoc patet euiden ter. D Sed veniendo modo ad iſtam ſcd̓am ſpeciem quā dixi. ſcilicꝫ vi ſionis ſpiritualis ſeu ymaginarie vigilē tium. que tangit materiam noſtram. di cit ſic beatus Auguſtinus in libro duo decimo ſuper geneſim ad litterā Quā do autem penitus auertitur atqꝫ arripi tur animi intentio a ſenſibus corporis: tunc magis dici extaſis ſolet Tunc enī omnino quecumqꝫ ſunt preſentia corpo ra. eciam patentibus oculis non viden tur Nec vlle voces prorſus audiuntur. quia totus animi contuitus aut in cor porum ymaginibus eſt per ſpiritualem aut in rebus incorporeis. nulla corꝑis ymagine figuratis: per intellectuale vi ſionem: Ex iſtis ergo verbis patet ma nifeſte. ꝙ quādo dicta domina ſtabat in viſione. ſopita gaudio et ſopore dulcedi nis amoris diuini. alienata a ſenſibꝰ cor poris. vt ſupra ipſa narrat. ꝙ tunc ſta bat in extaſi alienata ſupra ſe. Nec talē dulcedinem et ebrietatem amoris diui ni. in alicuius mente dyabolus infunde re poteſt: vt infra patebit. quia qd̓ ipſe non habet. alijs infundere nequit ¶ Cum vero ipſa dicit ſupra et ī libris/ ꝙ deus animam ſuam tunc quaſi a ſom nō excitabat: ad videndum et audien dum atqꝫ ſentiendum. celeſtia diuina ⁊ ſpiritualia. Et ꝙ tunc ipſa viſiones vi debat. ⁊ vocem loquentis audiebat in ſpiritu. Tunc oſtēditur clare per iſtud dictum Auguſtini ſupra ſcriptum. ꝙ ip ſa tunc ſtabat rapta in ſpiritu. per ſpiri tualem ſeu imaginariam viſionem. quia ſcilicet videbat in ſpiritu illas ymagies ſeu ſpecies. et audiebat locutiones illo rum viſorum. E Quādo autem ip̄a dixit vt ſupra habetur. ꝙ tota cōſci entia et intelligentia eius in illo raptū extaſis replebatur. et illumīabat̉ quodā Prologus dn̄i Alp honſi. intellectu ſpirituali. Et ꝙ in momen to erant chriſto loquente infuſa in ītel lectu eius multa. vt ſcilicet tota regula ſaluatoris. et liber queſtionuꝫ: et multa alia per quendam influxum luminis in tellectualis ſupernaturalis Ecce ꝙ ꝑ hoc clare oſtenditur nobis. ꝙ ipſa tunc ſtabat rapta in illa extaſi. et tunc illumi nabatur et illuſtrabatur mens et intel ligentia eius diuinitus. per ſupernatu ralem intellectualem viſionē: Et ſcias ꝙ hanc illuminatiōem ſeu illuſtratōem mentis. dyabolus nullatenus poteſt in fundere alicui. Quia in viſione intellec tuali nūquam poteſt anima illudī a de mone Ut infra clarius patebit per au guſtinum et Thomam de aquino et in hoc omnes doctores concordant. ¶ Cum eciam ipſa dicit ꝙ in illo raptu ſeu extaſi ea exiſtente. filius dei vel vir go Maria. vel aliquis angelus vl̓ ſan ctus ſibi loquebatur ea: que ſupra in li bro celeſti cōtinentur et infra in preſen ti libro quaſi per totum Tunc per hec clare colligimus ꝙ ip̄e miſerator deꝰ ad ip̄ius domīe et noſtram vtilem directi onē. cōſcientias noſtras per verba doc trine ſue dignatus eſt illuſtrare: et ꝙ de ſecretis miſterijs ſuis. ac de rebus futu ris et alijs documentis ſanctiſſimis. ſua quadā diuina interna locutiōe. ꝑ intel lectualem viſionem īſtruere nos per ip ſam dominā voluit et docere F De qua quidem locutione beatus Gre gorius in xxviijº libro moralium. capit? ſcd̓o: plene et pulcre nos inſtruit in hec verba. Sciendū inquit preterea eſt. qꝛ in duobus modis locutio diuīa diſting uitur. aut per ſemetipſum namqꝫ domi nus loquitur: aut per creaturam ange licam eius. ad nos verba formātur Sꝫ cum per ſemetip̄m deus loquitur. ſola ī nobis vis interne inſpirationis aꝑitur Cum per ſemetip̄m loquitur. de verbo eius ſine verbis ⁊ ſillabis cor docetur. quia virtus eius intima quadam ſubleuatione cognoſcitur. ad quā mens ple na ſuſpenditur. vacua grauatur. Pon dus enim quoddam eſt. quod omnem animā quam replet leuat. Incorporeū lumen eſt. quod et interiora repleat. et repleta exterius circumſcribat. Sine ſtrepitū ſermo eſt. quia et auditum ape rit. et habere ſonitum neſcit. Et ſubdit Spiritum enim dei quaſi quedam no bis verba dicere. eſt occulta vi ea que agenda ſunt intimare. Et cor hominis ignarum non adhibitō ſtrepitu et tardi tate ſermonis. peritum repente de ab ſconditis reddere Et poſtea ſubiungit dicens. Dei enim locutio ad nos intrī ſecus facta: videtur potius quam audi tur Quia dum ſemetipſam ſine mora ſermonis inſinuat. repentina luce noſ tre ignorantie tenebras illuſtrat/ Hec ille Gregorius. Tali enim interna diui na locutione iſta ſancta domina de hijs que continentur in hoc libro. et in libro celeſti. ad ſpiritualem doctrinam imꝑa torum. et regum et ſummorū pontificū ac prelatorum. et omniū gentium et eci am ad cōuerſionem infidelium. a ſpon ſo ſuo chriſto loquēte dicebat̉ et inſtru ebat̉: vt patet ꝑ totū librū celeſtē et ꝑ p̄ ſentē. G Subdit eciā gregoriꝰ. in p̄ allegato capit. dicēs. ꝙ aliqn̄ ymagini bꝰ et an̄ corꝑeos ocl̓os ad tꝑūs ex aere aſſumptis. ꝑ angelos nobis loquit̉ deꝰ. ſicut abraham qui nō ſolum tres viros videre potuit: ſꝫ eciā habitaculo terrēo ſuſciꝑe. Et ſubdit dicēs. Niſi enī angl̓i q̄dam nobis int̓na nūciātes: ad tempꝰ ex aere corꝑa ſumerēt: ext̓ioribꝰ ꝓfecto nrīs obtutibꝰ nō cōparerēt. Uſqꝫ h̓ gre goriꝰ: Tali eciā mō deꝰ ſepe ꝑ angelū lo quebat̉ ſue ſpōſe p̄dicte Et p̄ſerti qn̄ in roma ip̄a exiſtēte. angelū qͥ ſermonē de excellētiā v̓gīs dictaret ei miſit. quē ip̄a eciā corporeis oculis qͦtidie vidit. ⁊ ip̄o illū dictāte ꝑ int̓ualla temꝑū ip̄a ſermo nem eundem cōſcripſit. vt patet ſupra ¶ Sed poteris q̄rere quare verba dei Prologus dn̄i Alphonſ. aliquando ita obſcure ab ip̄o dicuntur. ꝙ diuerſimode interpretari poſſunt. Et qn̄qꝫ aliter a ꝓpheta audiēte et ab alijs homībus. et alit̓ a deo loquēte intelligū tur: Ut patet in btō Frāciſco qn̄ ei dic tū fuit a xp̄o. Uade et repara eccleſiam meā. et in multis alijs qͥ verba que ſpūa liter intelligi debebāt: materialit̓ et tex tualiter intellexerūt Reſpōdeo ſcd̓m qd̓ dicit Auguſtinꝰ in libro. xijº. ſuꝑ gen̄. et thomas de aquino in ſcd̓a ſcd̓e. in ti. de ꝓphetia. et alij doctores. ꝙ nō ſemꝑ pro pheta recte intelligit: q̄ ſibi in viſiōe di cunt̉ et reuelant̉. Et ſuꝑ hec vide ſolu tōem quā dat iſti beate dn̄e gl̓ioſa v̓go maria in iſto pn̄ti libro infraſcripto ſcꝫ imꝑatoris ad reges cap. xlviij. quaſi in pͥncipio. ¶ Sed poteris q̄rere. Et vi de in. iiijº. li. celeſti. xv. et lxxv. capitu. cū multis ſimilibus. Et tali mō dicta dn̄a birgitta. aliqn̄ intelligebat verba viſio nū corꝑaliter ſeu litteraliter: et tn̄ xp̄us vel mat̓ eius loquētes intelligebāt illa ſpūaliter aut figuralit̓: vt ſupra patet in ꝓximis allegatōibus. E Liquet er go ex p̄dictis euident̓. ⁊ ex p̄iacēte mate ria librorū. iſti venerāde dn̄e diuinitꝰ re uelatorū. ꝙ ip̄a habuit a deo ſingulariſſi mā grām ſpūs ꝓphetie: ꝑ internam dei lo cutōem. et ꝑ ſpūalem et intellectualē vi ſionē. ei diuinitus gratis datā Quia ve ra et ꝓpͥa ꝓphetia et reuelatio ac ſcientia et doctrina. cauſant̉ ex viſiōe ſpūali ſeu ymaginaria. aliquorū corꝑū ſeu ſignoꝝ ¶ Accedente tūc ibi influxū lumis ītel lectualis. et ſuꝑnaturalis veritatis di uine. Vt patet ex modis ⁊ ſentimentis ſupradictis. quibꝰ ip̄a viſiōes videbat: ⁊ ex dictis auguſtini in libro. xij. ſuꝑ gen̄. ad litterā. vbi eſt textus clarus de hoc. Quia ymagines corꝑales in ſpū eiꝰ ex preſſe ſunt: ⁊ quaſi femꝑ earū intellectꝰ diuinitus reuelatus in mente. ¶ Ymo audacter dico ſcd̓m beatū thomam de aquino. in ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxiij. et ſcd̓m alios doctores. ꝙ iſte gradꝰ ꝓphetie iſti btē dn̄e diuinitus gratis datꝰ. int̓ oēs alios gradus ꝓphetie altior iudicat̉: qn̄ ſcꝫ ꝓpheta non ſolū videt ſigna verborū vel factorū. ſed eciam videt vigilādo ali quē ſibi colloquentē. aut aliqͥd demon ſtrantē. Et p̄ſertim ſi ille loquēs vel de monſtrās ſit in ſpecie dei. Quia dicunt ꝙ ꝑ hoc magis ille ꝓpheta appropinquat ad cauſam reuelantē. quā ſi ille loquēs vel demōſtrans ſe oſtēderet in ſpecie ho mīs. vel ī ſpecie angeli: ſcd̓m illud. yſaie vj. cap. Uidi dn̄m ſedentē. ⁊tͣ. Et maxi me ex eo ꝙ int̓ oēs ſcripturas oīm ꝓphe tarum. clariori modo intelligēdi: a deo ſcriptura iſta prefate dn̄e. quā alie ſcrip ture. alijs ꝓphetis fuerit reuelata Quia dicit Nicolaus de lira in ꝓlogo ſuꝑ pſal terium et alij doctores idem dicūt. ſcꝫ ꝙ ille gradus ꝓphetie eſt excellentior: vbi ceteris paribus eſt intelligētia clarior Hic probatur per di uinam ſcripturā. ꝙ viſiones et reuelati ones iſtius libri ⁊ aliorū beate birgitte. emanauerūt et ꝓceſſerunt a ſpū ſctō: et nō ab illuſiōe dyabolica. Et hoc proba tur ex ſeptem ſignis ſiue rationibus hic contentis. Capilulū ſextum V Ane quia iā ſupra proximo clare oſtenſum eſt ſubtiliter AoL intuenti. ſub quo genere vi ſionū contineantur. iſte preſens liber. ⁊ alij reuelati p̄fate beatiſſime domine bir gitte A Idcirco nunc videamus ſecundū dicta ſanctoꝝ. an a ſpiritu ſanc to v̓itatis. vel an ab illuſore ſpiritu fal ſitatis: viſiones ⁊ reuelationes iſtorum librorum illi fuerīt miniſtrate: Dico igr tur ꝙ multe differentie ſunt. in quibus clare poteſt diſcerni reuelatio vel viſio boni ſpiritus a malo: tam in qualitate perſone talia vidētis. quam in ſentime tis interioribus anime ip̄ius. quam eci am in modo videndi. Et in materia vi ſionum diſcutiendo ſubtiliter. ad quid illa viſio nos promouet et inducitī Prologus dn̄i Alphonſi. Ad quorū noticiam ⁊ practicam diſcer nendi. ne illuderet̉ iſta prefata domina beatiſſima: pluries et ſatis clare diuini tus fuit edocta. Et ꝑ viſiones et docu menta diuīa plenius informata. Ut ha bet̉ in primo li. celeſti. liiij. capit. et ī. ij. libro. xix. capitl̓o. Et in. iij. libro. x. ca Et vide de hoc ſeptē differētias. que aſ ſignant̉. iſti dn̄e birgitte ſponſe xp̄i a vir gine maria: inter viſiones boni ſpūs. et mali ſatis pulcre. in. iiij. libro. xxiij. cap et. cx. capitl̓o. Et in. vj. libro. lxviij. ca et. lxir. et. xcij. capitulo. cū multis ſimi libus. ¶ Et licet tam clara et notorie manifeſta eſt iſta gratia diuīa. p̄fate be ate dn̄e diuinitus gratis data. ꝙ nulla ſuſpitiōe fallacis ſpūs valeat obfuſcari: maxime cū iam ipſa de hoc alias fuerit in regno ſwyecie diligent̓ examinata. ꝑ prelatos ac viros ſpūales et magiſtros in theologia. Et licet ꝑ eos fuerit det̓ minatū. ꝙ iſta grā ſit diuina et a ſpū ſcō diuinitus ei data: vt ſupra dixi. B Et licet eciam iterū in neapoli. in pn̄tia do mini Bernardi archiep̄i. ⁊ triū mgr̄oꝝ in theologia. ⁊ aliorū plurium militum et peritorū virorū me teſte. iſta grā fue rit approbata: ymo quedā reuelatō quā tunc ipſa dn̄a eis pn̄tauit. ꝑ vnū dictoꝝ magiſtrorū ex p̄cepto dn̄e regine et ar chiep̄i. coram toto ppl̓o ciuitatis ad hͦ vocato ſpecialit̓: fuerit in eccl̓ia cathe drali publicata. et ſolemniter predicata Nichilominus tn̄ ad maiorē abundanti am. et vt mordacibus detractoribus et caluniatoribus ſilentium imponatur. ⁊ pie de hoc dubitantibus plena ſatiſfac tio īpendat̉. Uolo probare ꝑ dicta doc torum ſacre ſcripture ⁊ ſanctorū patrū. ꝙ iſta ſint a deo infuſa et data prefate do mine. ad informatōem et vtilitatē totiꝰ corꝑis eccleſie et directōem oīm electo rum: et nō a ſpū maligno illuſorie mini ſtrata. Et hoc probo per ſeptē ſigna ſeu ratiōes infra ſcriptas: quibus diſcernit̉ viſio boni ſpūs. ab illuſionē dyabolicaꝫ C Primū ſignum certiſſimū eſt ꝙ vi ſio ſit diuina. quādo ſcꝫ illa ꝑſona viſio nes videns eſt realiter humilis. et viuit ſub obediētia ⁊ diſciplina cōtinua alicu ius patris ſpūalis: diſcreti ſenioris ⁊ vir tuoſi. ⁊ exꝑti in vita ſpūali. ¶ Et quan do nō p̄ſumit de ſe iſta ꝑſona vidēs nec extollit̉ nec ſe iactat. nec appetit laudes humanas: nec occultat viſiones Sꝫ cū hūilitate vera viuēs. omēs viſiones et tēptationes ſuas ſtatim detegit. ⁊ expo nit humiliter examini et iudicio ſui prīs ſpiritualis: aut aliorū ſeniorū patrū ſpū alium Et tunc vt approbatū recipit. qd̓ ille vel illi approbāt: et vt reprobata re pudiat illa. que illi reprobāda diffiniūt Talis enī aīa dico ꝙ nō poteſt illudi. ⁊ de hoc eſt textus clarus. in libro colla tionū patrū iohānis Caſſiani. collatiōe ſcd̓a capit. Et vt hanc eandē. ¶ Que loquitur de illo monacho. ſub ſpecie an geli lucis deluſo a dyabolo. Et eadem collatōe capitulo. Tunc moyſes. vbi idem abbas moyſes de hoc loquitur in in hec verba. Nullatenus enim inquit decipi quiſqꝫ poteſt qui nō ſuo iudicio. ſed maiorū viuit exemplo. Nec valebit ignorantie eius callidus hoſtis illudere qui vniuerſas cogitatōes corde naſcen tes. ꝑnicioſa verecūdia neſcit obtege re: ſed eas maturo examīe ſeniorū. vel reprobat vel admittit. Ilico namqꝫ vt patefcā fuerit cogitatio maligna. mar ceſſit Et an̄qͣ diſcretōis iudiciū ꝓferat̉ ſerpens tet̓rimus velut a tenebroſo ſub terraneo ſpecu. virtute confeſſiōis pro tractꝰ ad lucē. ⁊ traductꝰ qͦdammodo. ac dehoneſtatus abcedit Tā diu enim ſuggeſtiones noxie dn̄ant̉ in nobis: quā diu celant̉ ī corde. Hec ille moyſes. Et vide ibidem in capitl̓o ſequēti. O Igi tur cum prefata domina beata Birgit ta. viuebat ſemper ſub ſpeciali obediē tia et doctrina. patrum ſpiritualium ſe niorum et virtuoſorum. ⁊tͣ. Et habuit in ſe profundiſſimā veram humilitatē. Prologus. dn̄i Alphonſi. et omnes viſiones et tēptationes ſuas. ac eciam alia facienda. humiliter ſuppo ſuerit obediētie. exanimi. et iudicio. p̄ dictorū. et eciā aliorum ſeniorum. vt ſu pra dixi. Ideo clare concluditur ex pre dicta determinatione. illius ſancti prīs moyſi. et aliorū patrum ſanctorū: ꝙ om nia ſibi reuelata in libris. proceſſerint a ſpiritu ſct̄ō. et non dyabolico illuſore. Et hoc eſt clarum et manifeſtum ſignū apud omēs vere ſpirituales et doctrīa generalis omī: ad euadendū temptatio nes et dyabolicas ſuggeſtiones et illuſi ones. ¶ Scd̓m ſignum viſionis diuine in quo non poteſt anima decipi eſt. quā do anima temꝑe quo videt viſiones. ſen tit ſe tunc totam repleri et quodammō dulciter inebriari: et inflammari igne in fuſionis dulcedinis caritatis diuine. et quodā ſapore interne dulcedinis amo ris dei. Dico enim ꝙ iſtam internā ca ritatem et dulcedinem amoris diuini. quā dyabolus nō habꝫ. nullomodo po teſt eam infundere ī anima alicuius: qͥa nullus dat quod non habet. Et ideo cō cluditur. ꝙ qui talia operatur in anīa: deus eſt. Preſertim ſi tunc illa anima to ta roboratur et repletur illuminatione quadam firme credulitatis. et obedien tie et reuerentie fidei catholice: et ſanc te matris eccleſie. Ut habetur in quar to libro celeſti. lxxviijᵍ capi. cum ſimili bus. E Probatur eciā hoc pulcre. per hugonem de ſancto victore. in ſoli loquio de arra anime. ī fine totius trac tatus. Ubi anima loquitur eī dicens Hoc inquit vltimū interrogatiōis mee ſuſcipias queſo. Quod eſt illud dulce. quod eius recordatione me tangere ſo let. et tam vehementer atqꝫ ſuauiter af ficere: vt iam tota quodammodo a me metip̄a alienari. et neſcio quo extrahi ī cipiam ſubito immutor. Bene eſſe inci pio. vltra quā dicere ſufficiam. Exhila ratur conſcientia. in obliuionem venit preteritorum dolorū. exultat animꝰ clareſcit intellectus. cor illuminatur: deſi deria iocundantur. ⁊tͣ. Cui anime ipſe met hugo. ſic pulcre rn̄dens ait. Uere ille eſt dilectus tuus qui viſitat te. ideſt deus. ⁊tͣ. Et idem dicit beatus Antoni us valde late et pulcre. docendo diſcipu los ſuos diſcernere viſiones bonas. ab illuſionibus. Ut habetur in vitaſpatrū in primo libro. in legenda beati Anto nij. ibi. Nunc iam ceteras vobis demo num explicabo fallacias. ⁊tͣ. Et ibi vi de plene. Dicit eciam Gregorius ī mo ralibus libro. xxviij. capitulo. ijº ꝙ cum deus per ſemetip̄m anime loquitur. ſola in nobis vis interne inſpirationis ape ritur: quia virtus eius intima quadam dulciſſima ſubleuatione cognoſcit̉. ⁊t̓. Et vide hoc clarius in quarto libro ce leſti. lxxviij. capitulo. Et in ſeptimo liº. capitulo quarto. et in capitulis eiuſdē celeſtis libri. ſupra proximo p̄ allegatis: cum multis ſimilibus. Ex quibus ꝓba tur ꝙ omnia reuelata beate birgitte q̄ in iſtis libris continentur. non ab illu ſore terribili. ſed a ſpiritu ſancto cōſola torie ſuauiſſimo fuerūt ei miniſtrata: qd̓ patet ꝑ iſtas allegatōes ſupradictas. et per illa conſolatoria ſentimēta ſimilia q̄ ipſa ſentiebat. temꝑe quo viſiones vide bat. ⁊ diuinas locutiones audiebat: vt patet ſupra ꝑ verba eius que ibi cōtinē tur. F Terciū ſignum eſt in quo cognoſcitur ſeu diſcernitur viſio diuīa. ab illuſione dyabolica. quādo ſcꝫ anima exiſtens in viſione. ſiue corꝑali ſiue ima ginaria ⁊ ſpūali. ſentit influxū ītellectu alis ſuꝑnatural̓ lumis. intelligibil̓ veri tatis: et cōprehēdit tūc ſignificatōes ve ras. illorū viſorū et verborū. Et aꝑitur clare tūc intellectus eiꝰ: ac on̄ditur ſeu manifeſtat̉ ei veritas illius mat̓ie. Iſte enī inflixus ītellectualis ſuꝑnatural̓ lu mīs ſeu viſiōis. ſiue p̄cedat viſio corꝑal̓ aut imagīaria ſiue no. nūquā a dyabolo pōt infūdi ī aīa: ſꝫ ſolū a deo vt ait Tho mas de aqͥno. in ſcd̓a ſcd̓e ti. de ꝓphetia. Prologus dn̄i Alphonſi. q. lxxviij. vbi ſic dicit Demones inquit ea que ſciunt hominibus manifeſtant. non quidem ꝑ illuminatōem intellectꝰ: ſed ꝑ aliquā ymaginariam viſionē Aut eciam ſenſibiliter colloquendo. ſed non intellectū illius illuminando. Et in hoc deficit et differt hec prophētia a vera Auguſtinus eciā in libro. xij.. ſuꝑ gen̄. ad litteram. ſic ait Illuditur aūt ani ma et fallitur. in corporali viſione. ⁊ī Et poſtea ſubdit. In viſione autem ſpi rituali ſeu ymaginaria. id eſt in corporū ſimilitudinibus que in ſpū videntur fal litur eciam anima: cū ea que ſic videt. ipſa corꝑa eſſe arbitratur. ⁊tͣ Poſtea hec autem ſubdit dicens. At vero in il lis intellectualibus viſis non fallit̓ ani ma. ⁊tͣ. Et poſtea ſubiūgit. Et ſi viden tur futura ita vt omīno futura noſcant̉ quorū ymagines pn̄tes iudicentur. ſiue ipſa diuinitus adiuta. ſiue aliquo inter ip̄a exponente quid ſignificent. ſicut in apocalipſi iohānis expoebatur. magna reuelatio eſt: eciam ſi forte ignoret̉ ille cui hec demonſtrantur. vtrum et corꝑe exierit an adhuc ſit in corpore: ſed ſpiri tu a ſenſibus alienato iſta videat. vſqꝫ h̓ Auguſtinꝰ. G Sed circa hoc q̄ri poteſt. que differentia eſt inter reuela tōem que fit conficte humano intellec tu. ſeu ꝑ illuſionem in imaginatōe et in tellectu homīs: Et illam que fit diuini tus per intellectualem viſionē: Reſpō deo ſcd̓m Thomam de aquino. in ſcd̓a ſcd̓e. q. clxxiij. arº. ijº. ꝙ ꝓphetia ſeu reue latio que fit ſcd̓m ymaginatōem. ⁊ iudi cium humane mentis: ſit ſcd̓m vim ītel lectualis luminis naturalis. Sed ꝑ do num ꝓphetie diuine. confertur aliquid humane menti. ſupra id quod ꝑtinet ad naturalem facultatē quantū ad vtrūqꝫ ſcꝫ quantū ad iudiciū per influxum in tellectualis luminis: et quantum ad ac ceptōem ſeu rep̄ſentatiōem rerum. que fit per aliquas ſpecies. Et quantuꝫ ad iſtud ſcd̓m. poteſt aſſimilari reuelatio conficta humanitus aut dyabolica. re uelationi diuine ꝓphetice: ſed nō quātū ad primum. Uſqꝫ hic Thomas de aqui no Ex quibus patet ꝙ cum intellectu ale lumen ſuꝑnaturale. influitur anime exiſtenti in ymaginaria viſione. ſiue nō exiſtenti: non a dyabolo eſſe poteſt ſed a deo. Concludit̉ ergo clare ꝙ cum pre fata beata domīa in viſionibus ſuis. ſuſ ceperit illum influxum luminis intellec tualis et ſupernaturalis. et ſemper ibi affuerit aliquis exponens vt xp̄us. aut mater eius. vel angelꝰ aut aliquis ſanc tus. a quibus declarabantur ⁊ expone bantur ei ſimilitudines ille. et verba fi guraliter ſibi dicta: et oſtendebātur illi vere ſignificatiōes illorum viſorum. Ut patet ī libris ſuis. Sequitur ergo ꝙ om nes iſte ſue reuelatōes. et ſcriptura iſto rum librorum a deo miniſtrate ſint. qui talia oꝑari potens eſt: Non aūt ab illu ſore cui hec facere impoſſibile eſt: vt ſu pra patet per Auguſtinū et Thomam Quia in hoc differt viſio illuſoria a vi ſione diuina Et in hoc omēs ſcī patres et doctores concordant. Ꝙ Quar tum ſignum eſt in quo differt viſio ſeu reuelatio boni ſpiritus: ab illuſione dia bolica. Quādo ſcilicet ille propheta ſeu videns. ſemper vera predicit et catholi ca miſteria et documenta loquitur: ⁊ ho neſtos ac virtuoſos mores indicat. Et hec ſunt ſigna ꝙ talia a deo ſint/ Quia dyabolus in illuſionibus ſuis. interdū dicit vera vt decipiat. et aliquando fal ſa. ſed ſpiritus ſanctus ſemper vera. et nūquam falſa predicit. Quod clare pro bat beatus Thomas vbi ſuprā ſic dicēs In aliquibus enim ſignis diſcerni po teſt eciam exterioribus. prophetia demo num a prophetia diuīa. Unde dicit cri ſoſtimus ſuper Matheum. ꝙ prophetāt in ſpiritu dyaboli: quales ſunt diuina tores. Sed ſic diſcernitur. Quoniā dy abolus interdum falſa dicit. ſed ſpiritꝰ ſanctus nūquā. Un̄ dicit̉ deutronomij. Prologus dn̄i. Alphouū. xviijº capit? Si tacita cogitatiōe reſpō deris. quomō poſſum ītelligere verbū. quod non eſt locutus dominus. hoc ha bebis ſignū. Quod in nomīe domini ꝓ pheta ille p̄dixerit. et non euenerit: hoc dn̄s nō ē locutꝰ. ⁊tͣ. Dicit eciā Augu ſtinus in liº. xijº ſuper gen̄. ad litteraꝫ. quādo aliqui ſtantes in extaſi eleuatiōis mentalis. videntes ī ymaginaria ſeu ſpi rituali viſione aliqua ſigna. vel ymagi nes corporū. ꝙ ſi in hoc eos malus arri puerit ſpūs. aut demoniacos facit: aut arrepticios. aut falſos ꝓphetas. Cum aūt bonus. facit eos fideles miſteria lo quentes. aut accedente diuini luminis intelligentia veros ꝓphetas: aut ad tē pus id qd̓ per eos oportet oſtendi vidē tes atqꝫ narrantes. Hec anguſtinꝰ. E ideo cū iſta beata dn̄a. ſemꝑ ſi bene ītel ligant̉ vera p̄dixerit. Nec in omnibus libris ſuis aliquid falſum vl̓ mēdacium. vel inhoneſtū. vl̓ nō catholicū dixerit Sed oīa vera annūciauerit et cōfirmā tia fidem catholicam. ac dānantia here ticos et ſemꝑ virtutes indicauerit. Ut patet in iſto libro et in alijs libris ei re uelatis. Ideo concludit̉ clare. ꝙ omīa iſta ex diuina grā. infuſa ⁊ oſtēſa ei ſint: et non illuſione dyabolica. ¶ Quī tum ſignū in quo diſcernunt̉ viſiones miniſtrate a bono ſpiritu vel a malo. ē fructus ille ⁊ oꝑa quę ꝓcedunt ab illis viſionibus ſeu reuelationibus: qͥa ſcd̓m euangeliū nō poteſt arbor mala fructꝰ bonos facere. ⁊tͣ. A fructibus enī eorū cognoſcetis eos. Nam ꝓphetia vera or dinata et data fuit homībus ex magna miſeratōe dei. ad humanorum actuum directōem et ad regimen agendorum. aūt ad reuelatōem miſterioꝝ. qͣſi quod dam lumen diuinū quo homīes dirige rent̉ et inſtruerentur. tam in cognitiōe fidei. quā in omībus oꝑibus virtuoſis: ſcd̓m quod erat expediēs ad ſalutē elec torum. Et diuerſificata fuit prophetia ſemꝑ ſcd̓m diuerſificatōem temporū et negociorū: ſicut ponit Thomas in ſcd̓a ſcd̓e. tꝰ de ꝓphetia. articl̓o. ijº. capitulo vltimo Nam dicit̉ prouer. xxix. cum de fecerit prophetia: diſſipabitur ppl̓us Et ideo quando videmus ꝙ ex talibus viſionibus ſeu verbis reuelatis mēs il luminatur. Intellectus et conſcientia videntis illuſtratur. et vita eius corrig tur et emendatur. conuertuntur homi nes vicioſi ad virtuoſam et religioſam vitam. et de guerra et odio ad pacē. de ſuperbia ad humilitatē et obedientiam. et de malo ad bonū: et hoc in multis ꝑ ſonis et diu perſeuerat. Tūc certiſſimū ſignum eſt. ꝙ tales viſiones et reuelati ones que talem fructū germinauerūt ⁊ produxerunt. non a dyabolo. ſed a ſpū ſancto potius proceſſerunt: que facere dyabolo impoſſibile eſt. ymo totum cō trarium procedit a viſionibus ſeu potiꝰ illuſionibus ſuis. Conſueuerunt enim deuiare hominē a fide catholica. a bōis moribus. a ſana doctrina. et ab obediē tia prelatorum ⁊ ſacre ſcripture: ac eciā a ſubiectione ſancte matris eccleſie. ⁊tͣ Cum igitur ab iſtis viſionibus et reue lationibus. et verbis iſtorum librorum reuelatis prefate domīe beatiſſime. ſem per ꝓceſſerunt illa que dei ſunt: et om nis virtus et mundicia morū. et cōuer ſio et emendatio ꝓximorum. reuelatio miſteriorum. roboratio fidei. damnatio hereticorū: increpatio viciorū. et ꝓphe tia vera futurorū. ⁊tͣ. Que oīa in libro hoc. et in alijs ſuis libris. et per exꝑien tiam notoriam et manifeſtam. in ml̓tis perſonis et mundi partibus ſunt paten tia. Ideo cōcluditur neceſſario ꝙ a fō te puriſſimo et limpidiſſimo ſpūs ſancti et non a tenebroſo lacu fetido illuſiōis. hec omnia flumina proceſſerunt. Ut in iſto moderno tempore vicioruꝫ caligine tenebroſo. per iſtam doctrinā ſanctam in agendis ſuis homines inſtruerētur et ſic fugerent a terribili. et diſtricta iuſticia diuina in hijs libris contenta. Prologus dn̄i Alphonſi. gremium pietatis et miſcd̓ie dei. R. ¶ Sextum ſignū eſt ꝙ hec a deo ſint: ⁊ nō a maligno ſpū. mors ſeu finis lauda hilis et virtuoſus: ꝑſone videntis viſio nes. Nam ſciēdū eſt. ꝙ qn̄ alique ꝑſone a viſionibus ſeu potius illuſionibus ſub ſpecie lucis longeue decepte fuerūt. on̄ dente eis dyabolo ml̓ta vera. vt in fine in vno falſo eas deciꝑet: cōmunit̉ ſemꝑ inuenimus in ſcriptura ſctōꝝ patrū. ꝙ iſti ſic deluſi. in aliquo errore vl̓ morte mala aut ſubitanea. aut ſine perceptōe ſacramentorū in fine ip̄orum. a dyabo lo extincti ſunt. Et hoc voluit deꝰ ſem per alijs patefacere. vt a ſimilibꝰ illuſio nibus coloratis doceret eos cauere Sꝫ per contrariū in ſcīs ſuis qui diuinis vi ſitatōibus ſeu viſionibus. in vita eorum conſolabant̉ ⁊ illuminabant̉: deus ī eoꝝ morte operari ſolitus eſt Quia in vita eoꝝ ſemꝑ eos ꝓtegendo direxit: ac ip̄os multis virtutibus et miracul̓ adornauit In morte qͦꝫ ꝑ aliquā ſingularē gratiaꝫ quaſi quodam approbatōis indicio eos mirifice clarificauit: ſicut patet in iohā ne euāgeliſta et in multis ſimilibus Sic eciā fecit cū iſta p̄fata ſponſa ſua beatiſ ſima: ip̄e bonus ihūs. Nam preuēta fuit eius mira ſuꝑna gracia: quia ordinato progreſſu ab infimis aſcēdit ad ſumma. Fuit enī humilitate ſublimis mortifica tione viuidā. ſimplicitate prudens. om niqꝫ moꝝ honeſtate cōſpi cua. ꝓpter qd̓ ip̄e eam in vita ſua miradis gracijs ſuꝑ naturalibus extulit: et diuinis viſioni bus et locutōibus ad vtilitatē eccleſie ſeraphice decorauit. Necnō ⁊ in fine vi te mortē ei ante p̄dixit. ⁊ in exitu ſuo in ſignū approbatōis. eius corꝑalibꝰ ocul̓ cōſolatorie ſe oſtēdens: vt dilectā ſpon ſam ad celeſtes nuptias ip̄ius aīam dul ciſſimo amplexū recepit. vt ſupra dictū eſt Et vide hoc clare in vltimo libro ce leſti. capº vltimo. et in legenda vite eiꝰ Cali enim approbationis ſigillo voluit ip̄e deus ſcripturam iſtorū librorū. eidē ſponſe diuinitus reuelatā quodāmodo autenticare: et ad vtilitatem eccleſie. ⁊ fidelium eam mirifice ſigillare. Quia ei cui in vita totiens per ꝓpheticam ſpūa lem et intellectualem viſionē apparuit. ante eius exitū mortē ei p̄dicendo: ſe ꝑ pluſquā ꝓpheticā ſcꝫ corporalem viſio nem mōſtrauit. TI. ¶ Septimū ſignū boni ſpūs eſt clarificatō miraculorum: poſt mortē videntis viſiones. Nam qui vſqꝫ ad mortē ꝑ viſiones a demone illu ditur: dignū nō eſt ꝙ poſt mortē diuīs miraculis clarificet̉. Et qꝛ iſta xp̄i dig niſſima ſponſa. a dyabolo in viſionibus ſuis in vita deluſa nō fuit. ideo poſt eius exitum multis et mirādis miraculis eā xp̄s clarificauit: per reſuſcitatiōem ſcꝫ multorū mortuorum. Et per illuminati ones cecorū et ſanationes ſurdorū. et ꝑ innumeras curatōes mirificas de diuer ſis infirmitatibꝰ infirmorū: vt quā ipſe ī vita fecerat clarā. poſt mortem nobis oſtenderet clariore: Que omnia in tan tum ſunt notoria et manifeſta. et per do cumēta autentica diuulgata et ꝓbata. tam in regno ſyyecie qua in roma et in regno ſicilie. ⁊ in alijs multis partibus mundi. Ubi ad eius memoriā et reue rentiā. a fidelibus ymago eius depicta per multas eccleſias inuenit̉: ꝙ alia nō indiget ꝓbatione. nec aliqua poſſunt iā tergiuerſatōe celari. ¶ Hoc eciā men tes oīm iſta diuinitꝰ reuelata legentiū. p̄parare debet ad faciliorē credulitatis acceptōem et veritatis. ꝙ tanta verba tantaqꝫ miracl̓a in iſtis celeſtibꝰ libris tam ſerioſe contenta: nō aliam fidem p̄ dicāt niſi quā xp̄s p̄dicauit. Non nouū nobis xp̄m nec eciā antixp̄m inducunt. ſed eundē credendū amandū. feruentiꝰ et timendum nos admonent: qui ꝓ no bis paſſus in cruce fuit. ¶ Nichil veri tatis que in chriſto eſt ſubtrahunt aut addunt. Sꝫ miſcd̓ia et iuſticia eiꝰ ad ꝓ fectū ſalutis nr̄e: in eis quā ī alijs libris ꝓphetarū diuinitus clarius oſtendit̉. Prologus. dn̄i Alphonſ. Docent enim nos verba iſta celeſtia iſ torum librorū deum timere recte. dilige re pie: et deſiderare celeſtia ſapient̓ Pro bate igitur vos iſta predicta legentes. et ſi aliter inueneritis: audacter cōtra dicite. Hoc habet̉ in ſcd̓o liº. celeſti. xiiij capit? in fine. ¶ Cedat igit̉ temeritas ſuſpitionis fallacis ſpūs. ac detractio ſu perba et inuida ſtulti iudicij. ⁊ det̉ locꝰ glorie et gracie dei: que tanto maior eſ ſe dinoſcit̉. quanto ignorātie et modice fidei noſtre videtur incredibilior Gra cias ergo patri miſericordiarū et deo to tius conſolatōis agamus. qui in tot ſe neſcentis mundi miſerijs. tot miſericor dijs occurrit miſeris: ne labantur ī ba ratrum deſꝑationis Recapitulatio omniū Capm. vij predictorum. Ecapitulādo igitur ſupradic tuꝫ modū examinis facien II di. in ꝑſonis que vident viſi ones et reuelatōes. dico breuit̓ ꝙ ꝑſo na que in examine reꝑitur humilis. ⁊ p̄ ſertim ſi viuit ſub obediētia patris ſpu alis cōtinua. cuiꝰ diſcretioni oīa ſubicit Et mens eius in or̄oe rapta in extaſim. ſentit ſingularem dulcedinē amoris di uini. et tunc in ymaginaria viſione exiſ tens aut ſola intellectuali ſimplici. ſen tit influxum ſuꝑnaturalis luminis intel lectualis veritatis diuine: et manifeſta tur ei tūc veritas illius materie. Et ſꝑ vera predicit in viſionibus ſuis. A qui bus viſionibus fructus edificatiōis et emēdationis ſui et ꝓximoꝝ ſemꝑ proce dit. Dico ꝙ talis ꝑſona non illuditur a dyabolo. nec viſiones eius ſunt illuſo rie ⁊ deſpiciēde. ymo totalit̓ ſunt diuīe et hūiliter tāquā de manu dei recipiēde et credende. ac oīmode obediēde et exe quēdē: vt ex oībus ſupͣdictis patet bre uiter. ⁊ ex dictis oīm doctoꝝ ⁊ ſanctoꝝ patrū ſuꝑ hac materia multifarie diffu ſe loquentium: ¶ Encipit prologus libri celeſtis imꝑatoris ad reges in quo continet̉ modus cōpi lationis eius Et admonentur reges et principes ꝙ recipiant hunc librū deuote et hūiliter. de manu dei et cum corde et opere ſequātur hāc doctrinā frequent̓ Capitulū octauum D p̄ſentis quippe libri nūc iam materiā deſcendendo. e ¶ A. Sciēdū eſt ꝙ iſte liber infra ſcriptus intitulat̉ celeſtis imꝑato ris ad reges. qꝛ reuelatus diuītus fuit ꝑ ſpūalem et intellectualē viſionē p̄liba te beatiſſime dn̄e Birgitte. quondā ſe reniſſime principiſſe nericie de Regno Syyecie: que nata fuit vt ſupra dixi de illuſtri proſapia et patria regum gotho rum. Dignū nāqꝫ erat vt quā imꝑator xp̄s in ſponſam acciperet et ad reges ⁊ imꝑatores ſpecialem nunciā et qͣſi quo dammō apoſtolā. cū ſuis nouis litteris et v̓bis euāgelicis mitteret: nō plebeia aut ruſticalis proſapie. ſed regalis ꝓpa ginis et nationis ſtaret. ¶ At vero qꝛ in illo magno volumīe libri celeſtis in quo ſeptē libri cōtinent̉. multe reuelati ones ad reges et imꝑatores pertinētes incluſe iacebāt. ⁊ eciā extra illud quam plures eiuſdē materie vagabantur/ Et vt oēs eiuſdē materie in vno eodemqꝫ volūine texerētur: ideo de illo ſpacioſo viridario p̄dicti libri celeſtis. illas ad hͦ ꝑtinētes trāſſumptiue extraximꝰ: et qͣſi flores ad fabricandā nouā coronā rega lem. cū alijs extra vagātibus cōtexēdo in iſtū librū cōpilādo poſuimus: Beatꝰ enī qui legit et qui audit verba ꝓphecie huius libri. et ſeruat ea que ī eo ſcripta ſunt: Tēpus enim ꝓpe eſt ¶ Ergoo vos imꝑatores et reges ac oēs regine et ceteri principes. inclinate capita vr̄ deo. ideſt humiliate mētes vr̄as ſuꝑbas ambitione et cupidine plenas: et ſuſci pite humiliter iſtam precioſam celeſtem ecalem coronam. de manu tam regal̓ et pulcerrime ſpōſe xp̄i ꝙͣ ip̄e nobis per eam tam benigne et miſericordit̓ deſtīa B Hoc eſt iſtā ſcām pn̄tis libri. mctrinā que tractat qualē habitū ⁊ qui hus diebus reges coronā debeāt appor tare. Aceciam qualē morigeroſam vi tam deuotā et honeſtā debeāt reges fa cere. Qualeſqꝫ regine vxores eorū eſſe debeant. Quales hoīes reges ip̄i in con ſiliarios ſibi aſſumāt et teneant: et qͣles q ſe remoueāt et expellant. Qualit̓ mili tes creare et nobiles. aceciā ſubditos et plebeyos tractare debeant. Qualit̓ ſua regna regant ⁊ rempublicā promo ueant: et eam zelādo tenera cōpaſſione cuſtodiant. Qualiter paſſagium et gu erras contra infideles. diſcreto ac iuſto et meritorio modo faciāt. Et vltimatī in hoc libro. oſtēditur eis ex ore ſedentis in throno gladius bis acutus. ideſt iuſti cia dei terribilis ſuper aliquos reges. qui in vita ſua regno et corona propter peccata eorū priuati. et morte mala ⁊ vi tuperoſa iſto diuīe iuſticie gladio occi ſi ſunt. Eteciam iuſticia dei terribil̓ cō tra alios reges mortuos. quoꝝ animas p̄fata ſponſa xp̄i in diuino iudicio. miro et diſtricto modo iudicari et cōdemna ri videbat. Ut regibus ex hoc oſtenda tur modernis. ꝙͣ acutus et ſeuerus eſt iſte gladius diuinꝰ. qui cū vna acie acu ta ſcindendo. punit aliquos in honore ⁊ vita ꝑ humiliatōem et mortem. Alios vero cum alia acie acutiori punit poſt mortē in anima. per penam horribilē et damnatōem eternam. Ut ſic omnes re ges et principes ſciant ꝙ apud deum nō eſt acceptio perſonarū. ſed omnino ītel ligant quā diſtrictum. ante et poſt mor tem iudicium diuinū expectant. quātū qꝫ et qualiter in ſuis agendis deum for midando timeant. ¶ Idcirco nūc re ges intelligite et erudimini ex iſtis: om nes qui iudicatis terram. Seruite do mino in timore. et exultate ei cū tremore: Apprehendite queſo hanc humiliter diſciplinam nequando iraſcatur domi nus. Quia cum exarſerit in breui ira eius: beati omnes qui puro corde et iuſto opere ſperauerunt in eo. Qui rex eſt regum ac dominus dominantium in ſecula ſeculorum. A M E N Etem. Quia iſte liber Ad reges pro magna parte extractus eſt ab alijs libris iſtarum reuelationum Ideo ne idem bis in eodem volumine poneretur. capitula ſic extracta ad ſuū originem remittuntur. Qui autem vo lunt hunc librum octauum ab alijs in diſtinctū volumen redigere neceſſe ha bēt ſingula capitula integralit̓ reunire Octauus Liber. Celeſtis Imꝑatoris. Ncipit liber celeſ tis Imperatoris Ao reges/ reuelatus diuinitus Beate Birgitte de regno Syyecie. ¶ Sum us imꝑator Xp̄s per ſponſam loquit̉ ad Regesⁱ oſtendens ſe eſſe verū omniū creatorem et regem: in trinitate et vni tate regnantē. Et dicit qualiter mūdū nauit regendum/ duplici poteſtate videlicet eccleſiaſtica et laycali. q in Paulo prīcipalite IIbi pal Icium gre de. incō prehenſi bile mag nitudīe: ſimile ce loſereno In quo erant in erabiles ꝑſone ſedētes in ſedibus: indute veſtibus albis ⁊ fulgidis quaſi ra dij ſolis. A In palacio vero vi di thronū mirabilē. ī quo ſedebat quaſi vnus homo fulgentior ſole: incomp̄hē ſibilis pulcritudinis. et immenſe poten tie dn̄s. Cuius ſplendor erat incompre henſibilis. in longitudine et profundita te et latitudine. ¶ Uirgo autē quedā ſtabat iuxta ſedem throni. mirabili fulgo re coruſcans: habens in capite p̄cioſam coronam. Et omēs illi aſſiſtentes ſerui ebant ſedenti in throno. laudantes eū in hymnis et cāticis: et honorabant illam virginem reuerēter. vt reginā celorum ¶ Ille igitur qui ſedebat in throno vo ce honeſtiſſima dixit michi. Ego ſum creator celi et terre. vnus cū pr̄e et ſpi ritu ſancto verus deus. Quia deus eſt pater/ deus filius/ deus ſpiritꝰ ſanctus: Non tres dij. ſed tres ꝑſone et vnus de us B Nunc aūt querere poteris Si tres ſunt ꝑſone. quare nō tres dij? Reſpondeo tibi. ꝙ deus eſt ip̄a potētia. ipſa ſapiētia. ip̄a bonitas. A quo ē om nis poteſtas infra celū ⁊ ſupra: Omnis ſapiētia et omīs pietas que poſſit cogi tari. Itaqꝫ deus trinus eſt ⁊ vnus Tri nus in ꝑſonis: vnus in natura, Nā po tentia ⁊ ſapiētia eſt pater. a quo ſūt om nia. et qui eſt ante oīa potēs: nō aliūde. ſed a ſeip̄o et eternalit̓. Potentia et ſa pientia eciā filius equalis patri. nō a ſe ipſo potens. ſed a pre potenter et ineffa biliter genitus: pͥncipium de principio. et a patre nūquā ſeparatū. Potentia ⁊ ſapiētia eciā ſpūs ſcūs. a pr̄e et filio ꝓce dens. eternus cū patre et filio et eqͥlis. in maieſtate et poteſtate Unus ergo de us ⁊ tres ꝑſone. qͥa vna natura trium. vna oꝑatio et volūtas: vna gloria ⁊ po teſtas Qui ita eſt vnū in eſſentia: ꝙ eci am ſunt diſtincti ꝓpͥetate ꝑſonarū Nam totus pater ē in filio et ſpū. et filius in patre ⁊ ſpū: et ſpūs in vtroqꝫ: in vna dei tatis natura. Nō ſicut prius ⁊ poſteriꝰ: ſed ineffabiliter vbi nichil eſt prius aut poſterius. nichil alio maius aut minus vel alterius: ſꝫ totū ineffabile ⁊ equale Propterea bene ſcriptū eſt. ꝙ deus eſt mirabilis: et multū laudabilis. C Deitas quippe miſit verbum ſuū marie virgini: ꝑ angelū ſuū gabrielem. Nichil ominus tn̄ idem deus mittēs et miſſus a ſeipſo. erat cū angelo. erat in gabriele. et an̄ gabrielē in virgīe. Dicto aūt ver bo ab angelo: verbū factum eſt caro in virgine. Hoc verbū ego ſuꝫ qui loquor tecū. Pat̓ enī miſit me ꝑ ſeipſum cū ſpū ſancto. in ventrē virginis. Nō ſic ꝙ an geli caruerint viſione et pn̄tia deitatis mee: ſꝫ ego filius. qͥ fui cū patre et ſpiri tu ſco in vētre virgineo. idem erā in ce lo cū patre et cū ſpū in viſiōe angeloꝝ. oīa gubernās omīaqꝫ ſuſtētans: licꝫ hu manitas mea a me ſolo aſſūpta. reqͥeuit bb. j. Celeſtis. Octauus Liber. in ventre marie. ¶ Ego igitur in deita te et humanitate vnus deus. ad oſtenſi onē caritatis mee. ⁊ in robur xp̄iane fi dei ſancte: non dedignor loqui tecū. E licꝫ humanitas mea videatur eſſe iuxta te et loqui tecū: verius tn̄ eſt. ꝙ anima tua et intelligētia tua mecū eſt et in me Nichil enim michi eſt impoſſibile. et ni chil difficile: in celo et in terra. Ego quippe ſum ſicut rex potens. qͥ ci exercitu ſuo venies ad ciuitatem: omīa loca implet oīa occupat. Sic grā mea omīa membra tua replet. oīa fortificat. Ego deniqꝫ ſum in te et extra te. Ego quāuis loquor tecū: idem tamen ſum in gloria. Quid michi difficile eſt. qui po tentia mea omīa ſuſtēto. ſapientia mea omīa diſpono: virtuoſitate mea omīa ſu pero? ¶ Ego igitur cū patre et ſpiritu ſcō. ſine principio ⁊ ſine fine vnus deus/ qui ꝓ ſalute hoīm in humanitate aſſūp ta. deitate illeſa ꝑ̄manente: vere paſſus fui. reſurrexi et aſcēdi: nūc veracit̓ loqͦr tecum. ¶ Ego ſum verus et ſummus imꝑator et dn̄s. Nullus enī dn̄s eſt me excellētior. nec āte me fuit. nec poſt me erit: ſed omne dominiū eſt a me et ꝑ me Ideo ego ſum verus dn̄s. nec aliquis vere dn̄s dicendus eſt niſi ego ſolus. qꝛ a me eſt omīs poteſtas et dominatio: ⁊ potentie mee nullus reſiſtere poterit. E Ego eciā ſum rex corone. Nūqͥd ſpōſa mea ſcis tu quare dixerim rex co rone? Certe deitas mea ſine principio erat: et ſine fine erit et eſt. Hec igit̉ dei tas merito corone aſſimilatur. quia co rona ſine prīcipio et ſine fine eſt. Sicut autem ī regno corona ſeruatur regi fu turo: ſic deitas mea ſeruabatur humāi tati mee. qua ip̄a coronaretur ¶ Ego autem habui duos optimos famulos: vnus eorū erat clericus. ⁊ alter laycus Primus erat Petrus apoſtolus meus clerici officium habens: ſcd̓us fuit apo ſtolus paulus quaſi laycus. Petrus fu it alligatus coniugio. qui videns coniu gium cum officio clerici non poſſe con uenire. et rectitudinē mentis ſue. in in continentia periclitari perpēdens: ſepa rauit ſe quantū ad cōmixtionem carna lem a coniugio quamuīs licito. et ꝑfec ta mentē adheſit michi. Paulus autem caſtitatem ſeruauit: et ſe immaculatū a thoro cuſtodiuit. F Ecce qua lem caritatem cū iſtis duobus feci. Nā petro dedi claues regni celorū. vt que cumqꝫ ligaret et ſolueret in terra: liga ta et ſoluta eſſent in celis Paulo vero dedi. vt ſimil̓ petro fieret in gloria ⁊ ho nore. Et ideo ſcias. ꝙ ſicut in terra pa res fuerunt et coniuncti: ſic nunc in ce lo in gloria perpetua coniuncti ſunt et glorificati. Sed licet iſtos duos exp̄ſſe nominaui: tamē in eis et cum eis. alios pontifices et reges et amicos meos in telligo. Quia ſicut olim in lege. ad ſolū iſrahel quaſi ad vnum hominem loque bar. cum tamen totum iſraheliticū po pulum notabā: ſic nunc in iſtis duobus plures intelligo. quos gloria mea et ca ritate mea repleui. ¶ Procedente au tem aliquo tempore. ceperunt mala ml̓ tiplicari et caro infirmari: et procliuior ſolito ad malum eſſe. Propterea vtri qꝫ ſtatui clericorum ſcilicet et laycorū. quos in Petro et Paulo intelligo. mi ſericorditer conſulens: permiſi clericos bona eccleſie ad vtilitatē corporis mo derate habere: vt eo feruentiores ⁊ fre quentiores eſſent in ſeruitio meo. Pla cuit eciam michi. ꝙ layci honeſte viue rent in coniugio ſuo: iuxta ritū eccleſie Iummus Imperator xp̄s. diſponit hic primo de regibus. qua les conſiliarios debeant habere. et dat eis decem conſilia vtiliſſima et moralia Capitulū. Scd̓m. Go ſum verus rex. et nul lus ē dignus vocari rex ni ſi ego: quia a me eſt omnis honor et poteſtas. At Ego ſum Imꝑatoris. Ad Reges qui iudicaui primum angelum: qui ceci dit ꝓpter ſuperbiam. cupiditatem et in nidiam Ego ſum qui iudicaui Adam ⁊ Cayn et totum mundū: immittēdo pro pter hoīm peccata diluuiū. Ego idem ſum qui populū iſraheliticum permiſi in captiuitate venire: et eum in ſignis mi rabilibus. de captiuitate mirabiliter e duxi. In me eſt oīs iuſticia. et erat ſine principio: et ſine fine erit. Nec aliquan do iuſticia minuitur apud me: ſed ſemꝑ vera in me permanet. et immutabilis Et quia rex iſte ſyecie querit a te humi liter. quomodo in regimine viuat iuſte et prudenter. Ideo ego indicabo ei ¶ Decem igitur ſunt ei facienda. Pri mum eſt. ꝙ remoueat a ſe illos conſilia rios. quorū corda ſunt ambicioſa et cu pida. quorum lingua duplex et doloſa: quorū oculi ſunt ad ſpiritualia lippien tes. Eligat vero illos. qui non vendūt iuſticiā pro pecunia. qui erubeſcunt mē dacium ⁊ aſſentationes. qui diligunt de um pluſꝙͣ carnalia: et qui proximorū mi ſerijs compatiūtur. ¶ Scd̓m eſt. ꝙ vo lo ꝙ ip̄e rex adiuuet ſuo ſubſidio. ad edi ficatōem monaſterij tui: cuius regulam ego ipſe dictaui. ¶ Tercium eſt. ꝙ ip̄e mittat vaſallos ſuos et gentes. ad illa loca infidelium: vbi fides catholica et caritas augeri poteſt. Nam ideo vaſal li ſui interfecti fuerunt in ciuitate ham nis: quia ipſe ambiuit partem regni ali eni xp̄ianorum. B Quartum ē ꝙ ipſe rex legat quotidie horas btē vir ginis matris mee. Et cum iudicia et ali qua ardua īter manus habuerit: dimit tere poteſt horas diei. Audiat eciā du as miſſas priuatas. vel vnam cantatā. omni die Recordetur quoqꝫ omni die quinqꝫ vicibus. de quinqꝫ vulneribus meis: que pro eo ſuſtinui in cruce ¶ Quintum eſt. ꝙ ieiunet vigilias ſanc torum ⁊ matris mee. que ab eccleſia ſcā conſtituta ſunt. Sextam vero feriā ie iunet in piſcibꝰ. et ſabbatum ſi voluerit in lacticinijs Quadrageſimam vero ob ſeruet iuxta morem patrie. Sed hoc at tendat in ieiunio ſuo. ꝙ ſit moderatus. et temperatus. ne propter inconuenien tia ieiunia. aut propter indiſcretas vi gilias. et prolixas orationes priuatas. te pidus ſit in conſilijs. aut remiſſus in iu dicijs faciendis Sed quando labor ma ior eī accreuerit. tunc obediat conſilio et poteſtati. et diſpēſationi prelatorum eccleſie mee. C Sextum eſt. ꝙ quemlibet decimuꝫ denarium qui fiſco regio debetur. tribuat in elemoſinā pau peribus. Si vero aliqua alia. pie ſuper erogare ob amorem meū voluerit cer ta de cauſa. maior tunc erit ei merces. ¶ Septimū eſt. ꝙ omni feria ſexta col ligat tredecim pauperes. et lauet pedes eorum. et tribuat eis victum et pecuniā manu ſua. niſi forte fuerit in via propter quā talia ſunt omittenda. Ipſa quoqꝫ ſexta feria exoccupet ſe totum. quando habet reſidentiā quietam. et audiat ilia die querimonias ſubditorum cōmunita tis regni. et tunc eciam inquirat de fide litate et regimine prepoſitorū. et iudicū regni et vaſallorum. et de exactoribus/ ſeu collectoribus tributorū. et redditu um regalium. ¶ Octauū eſt. ꝙ ip̄e rex ſit diſcretus in donis ſuis: vt ſic vni tri buat. ꝙ alijs nō ſit auarus. Et ſi alicui pro vite merito et ampliori labore. pluſ quā alijs donare voluerit. hoc eciam fa ciat cum maturitate et cautela: ne no tetur in rege ineqͣlitas. vel occaſio mur murationis. Quia nichil ſic reprehenſi bile in potentibus dn̄is eſt. ſicut prodi galitas: aut nimia tenacitas. Et nichil ita decet et ornat regem. ſicut imꝑare cum modeſtia: et laborantes in ſeruitio ſuo remunerare cum caritate. H. Poterit eciam rex dare dona ſua. eciā extraneis conſeruātibus pacem regno ſuo: et hijs qui neceſſitatem patiuntur/ Sic tamen hoc faciat. ꝙ vaſalli et fa miliares proprij. non negligantur aut bb. ij. Octauus Liber. Celeſtis. obliuiſcantur. ¶ Nonum eſt. ꝙ legem dei nō tranſgrediatur. nec nouas indu cat conſuetudines: cōtra ſtatuta lauda bilia. Nec poteſtatiue diſponat et iudi cet. que occurrūt menti eius. ſed iuſte ſecundū legem dei et regni agat omnia: quia non decet regem multa precipere et nichil agere. iuſticiamqꝫ relinquere. et crudeliter imꝑare. ¶ Decimum eſt. ꝙ rex ſe talem oꝑibus exhibeat. quate nus dignus ſit nomine regio: fugiendo cupiditatem. et diligendo veraciter hu militatem. Quia quāto rex maior eſt ce teris. tanto humilior ſit corā deo: a quo omnis poteſtas eſt. Qui ita i iudicio ratōem ſtrictā exiget a rege. ſicut a po pulo et plebe Summꝰ imꝑator xp̄us diſpōint hic. ꝙ reges pre ceteris portēt honeſtum habitū ⁊ nobiliorem. in ſignū dignitatis et p̄eminentie: et dicit quibꝰ diebus et ſolemnitatibus. debeāt po tare regalem coronam. Capitulū terciū. Ilius dei loquitur. Quia ho mo contempſit obedire deo. Video neceſſe eſt vt obediat homini ſimili ſibi. ¶ Et quia rex a deo conſtituitur. ad iudicandum et regen dum iuſte: ideo dignū eſt vt honoretur et timeatur a ſubditis Ergo vt rex diſ cernatur ab alijs: neceſſe eſt vt habituꝫ diſcretū et honeſtum. et honorabilē ha beat pre alijs. Quia ſicut honor regis ē iuſticia et iudicium: ſic honor plebis eſt pulcritudo regis. et honeſtas eius Pro pterea ꝑmittitur regi habitus honora bilis et honeſtus. Quē cum portauerit non ſuperbiat ex ꝑmiſſione ſed humili et ſe: conſiderando onus officij ſui ¶ Hijs autē diebus debet rex portare coronā in capite: ſcilicet in die natiuita tis mee. Apparitionis. Reſurrectionis Aſcenſionis. Penthecoſtes. Aſſumpti onis matris mee virginis: Exaltatiōis crucis. et omniū ſanctorum: Et omni bus illis diebus. quibus iudicia gene ralia tenet: et diebus illis quibus face re debet milites. Nam ſicut in diebus feſtiuis humanitatis mee. et glorificati onis ſanctorum mēorum. totus exultat celeſtis exercitus. ꝓpter beneficia mea ſic de iuſticia regis que notatur in coro na. gaudere debent iuſti in terris Et de retributiōe regis iuſti: exultat tota cu ria celeſtis Summus Imperator xp̄s. dat hic decem conſilia ſalubria re gibus: qͥbus debeant regere ſe et regna Capitulū quartū. Ilius dei loquitur ad ſponſā dicens. A Dixi regi A prius quoſdā gradus. per qͦs aſcendere poteſt ad celeſtia. Quos ſi te nuerit et ſeruauerit. tanta facilitate aſ cendet ad celum: ſicut ille qui vitam te net contēplatiuam. Nunc autē conſule re regi volo decem conſilia. ¶ Primū eſt ꝙ in menſa ſua non ſit ſolus. ſed cum aliquibus ſubditis ſuis ſedeat. qͥ ex eius preſentia conſolabunt̉ corꝑaliter et ſpi ritualiter: quia ex hoc a peccatis et in honeſtatibus abſtrahuntur ¶ Secūdū conſilium eſt. ꝙ poſt menſā ſtare potēit: et honeſte modicum ſolaciari. Quia ex hūili collocutiōe. et collatione dome ſtica ſubditorū: acquirit grām ⁊ amorē Et tunc audiet multorum rationes et opiniōes/ aut imitādas aut reprobādas ¶ Tercium conſilium eſt. ꝙ in omībus iudicijs et oꝑibus ſuis ſit miſericors et iuſtus. Ut nec ꝓpter amiciciā vel fal ſam compaſſionem. nec propter p̄uatuꝫ bonum ſuum. aut propter temporalem vtilitatē ſeu timorem. dimittat exerce̓ iuſticiam. Nec propter iram ſeu impa tientiā. negligat aut obliuiſcatur miſeri cordiā. qꝛ indecēs eſt regi vinci ab ira et iudicem iudicare ſubito. aut p̄cibus a via iuſticie deuiare. B B Imꝑatoris. Ad Reges. Quartum conſilium eſt. ꝙ rex nō com mittat regimina et iudicia ſua facienda illis. quos ſciuerit eſſe partiales ⁊ cupi dos: aut illis qui fraudulenter ſciūt ex torquere pecunias Quia tales faciliter deuiant a iuſticia. Sed inquirat rex il los. qui a natura bene ordinati. progeni torum ſuorū imitantur bona veſtigia: et qui magis iuſticie opera diligunt ꝙͣ di tari. ¶ Quintum eſt. ꝙ cōtinue inqui rat rex. qualiter obſeruatur lex et iuſti cia in regno ſuo: et illos quos delinquē tes corrigere poterit. non dimittat im punitos Et caueat/ ꝙ non nimis emun cat pecunias et emendas a delinquen tibus: Nec aliqua calliditate opp̄mat innocentes. Sed cum humilibus agat mitius. et ſeuerius puniat induratos: ſeruata in omībus iuſticia et miſericor oīa. Et vbi humilitatem maiorem vide rit: miſericordiā ſupe rex altet equitate Sextum eſt. ꝙ continue rex diſcutiat iudicia et opera ſua. Et ſi ex facili et ſu bito mentis impulſu erraſſe ſe viderit: non erubeſcat corrigere vl̓ retractare que male acta ſunt. Non enim ip̄e ſapi entior eſt dauid. qui eciam errauit Nec ſanctior propheta: qui credens menda cio. occiſus eſt a leone. C Sep timū eſt. ꝙ non ſit nimis ſubitus in age dis. ſed prouidus et circumſpectus. con ſiderando finem negocioꝝ. innitatur eci am conſilijs ſapientū et expertorū. et ti mentiū deum: quibus et obediat. et ſeip ſum non abſcondat ab eis. Quia dege neris et ſuſpectioſi eſt animi. conſiliari os ꝓbatos habere ſuſpectos: et conſilia mature et ſobrie tractata cū adulanti bus et aſſentātibus retractare. ¶ Oc tauū conſilium eſt. ꝙ caueat leuitatem verborum et morū in omnibus. eciam a pud familiares et domeſticos ſuos. Fu giatqꝫ adulatores et aſſentatores quaſi ſcorpionem. quia eū fouent in peccatis/ et ſcandalizant bonos. Nam talem cō uenit eſſe regem. Ꝙ timeatur a iuuenibus. honoretur a ſenibus laudetur a ſapientibus. diligatur a iuſtis. et ab op preſſis cordialiter deſideretur. ¶ No num eſt. ꝙ rex non cōmunicet hijs. qui ab eccleſia excōmunicati ſunt. nec foue at illos. qui deum et mandata eius deri dent. ſed informet eos verbis. et ammo nitōibus caritatis. et niſi reſipuerint. oſ tendat eis ſeueritatem ſuam. et ſubtra hat eis beneficia ſua: Nam honor regis eſt. diuina ſuper omnia diligere: et dei honorem ſuis viribus augmentare. ¶ Decimū conſilium eſt. ꝙ populum ⁊ cōmunitatem regni ſui diligat Milites ſuos clemēter ꝑtractet: et beneficia pa rentū. in filijs recordetur Imperator xp̄s cōſulit regibus. ꝙ aliquādo le gant exempla ſanctorum. quibus corda excitantur ad deū: et dat vni regi duos conſiliarios ſpirituales optimos vt eis obediat: et vt alij reges ad ſimilia ꝓuo centur. Capl̓m quintū. Ilius dei loquitur ad ſpon ſam. Scriptum ē de quodā rege. ꝙ dormire non valens fecit ſibi afferri annalia ſeu cronicas Sic rex iſte pro quo tu oras. quia pue rilis eſt. faciat ſibi legi ſanctorū opera et exempla. et geſta fortiū. in quibus ex citabitur animus ſuus ad deum: et ad diſcet. quomodo interdum inter curas regni. honeſtis ſolacijs poſſit ſe occupa re. ¶ Inſuper conſtituo ei duos ami cos meos. qui ſint ei quaſi due matres. De vno vero eorum habebit ipſe lac ⁊ panem: de alio vero vinū et medicinā Et primus indicabit ei. quomodo et in quibus peccat Quomodo ſatiſfaciat de erratis. quomodo cōſolari poſſit in tri bulatiōe: quomodo mitigare me poſſit iratum ¶ Et de ſecūdo habebit ſapiē tiam in dubijs. et ſolutōem miſteriorū: et prudentiam regendi. et defendendi ij. Octauus Liber. Celeſtis. regnum ſuum. Igitur ſi iſtis obedierit. proficiet ad deum et ad homines. Nec tamē ſic iſtis duobus obediat: ꝙ alij cō ſiliarij contemnātur. Sed cum iſtis au diat plurimorū conſilia: et eligat cū de liberatione meliora Fmperator xp̄s. docet reges diligere populos ſubditos. tenen do rectos modos regiminis: precipiēs eis. ꝙ amoueant cōſuetudines iniuſtas et prauas. capitulū ſextum. Ilius dei loquitur ad ſpon ſam Dixi prius. ꝙ rex dilige ret populū et cōmunitatem regni ſui. Tunc autem oſtendit ſe dili gere eam: quando eam ꝑmittit vti legi bus approbatis. Si ſuper cōmunitateꝫ et populum. crudeles nō dominant̉ ex actores et collectores: ſi nouis adinuē tionibus et impoſitionibꝰ tributorū. nō oneratur populus. Si hoſpitalitate o neroſa et inſolita. non aggrauatur Po terit tamen rex ad impugnatōem infide lium. humiliter petere auxilium a popu lo et cōmunitate regni: ſi neceſſitatur Sed caueat. ꝙ neceſſitas illa non veni at in conſuetudinem et legem. Stude at eciam rex. ammouere conſuetudines contrarias ſaluti animarū. Et maxime illam diutine antiquatā. que continet. ꝙ quādo naues in littore poteſtatis ſue periclitantur tempeſtate: dn̄i nauium et mercimonioꝝ. priuātur bonis que litto ri aduehūtur. O quā impijſſima crude litas ē: afflicto afflictōem addere Suf ficit enim afflicto ad cumulum doloris ſui. perdere nauem: vt bona alia nō diſ trahantur. Ergo rex iſtam conſuetudi nem. et alias prauas et iniuſtas. auellat a regno ſuo: et inueniet maiorē gratiā ⁊ profectū. in oculis meis. inperator xp̄us dicit I regibus. ꝙ ſi eum volunt honorare. ſeruent precepta et verba eius. ⁊ augeant eis honorem: amando animas ſubdito rum. quas ip̄e redemit ſuo pro prio ſang uine. Capitulū. ſeptimū. Ilius dei loquitur ad ſpon ſam de quodam rege ſwyecie LI dicens. Si iſte rex velit me honorare. ⁊tͣ. Require in quarto libro. capitulo. xlviij. Omniū imperator xp̄s ad oſtendendum regibus. ꝙ regine de bent eligi deuote et virtuoſe: oſtendit hic exēplo ſuo. qui elegit īter omnes fe minas virtuoſiorem om̄i virtute. in ma trem ac reginam celorum. Capitulū. viij. Ilius dei loquitur ſue matri virgini. A Ego ſum coronatꝰ rex in deitate mea ſine principio et ſine fine. nec iniciū ha bet corona mea nec finē: ſignificans po teſtatem meam: que non habuit princi pium. nec habebit finem. ¶ Uerū ego aliam coronam habui cuſtoditam ī me: que quidem corona ſum egoip̄e deꝰ. ⁊tͣ. Reliqū huius capituli. require in quin to libro. reuelatione poſt int̓ro. nonam per totum. Fmꝑator xp̄us loquēs ſponſe. de quadā regina nouiter deſpō ſata regi. dicit. ꝙ ex illo cōiugio nō ori etur ſalus regno. ſed tribulatio: qͥa ipſa de damnato ſemine ab eccleſia nata ē. et infra etatem legitimā deſponſata Capitulum. ix. Ilius dei loquitur ſponſe de quadam regina. quā rex acne C perat in coniugem. de ſemice damnato ab eccleſia: et infra etatem le gitimam. dicens. ¶ Attende filia et ſci as. ꝙ in omni coniugio xp̄iano tenetur eſſe etas et conſenſus legitimus: ſed in iſtis nichil horū eſt. Et ideo iſtud matri monium. ſimile ē pupis et ludo puerili. Imꝑatoris. Ad Reges. ex eo. ꝙ gloria tēꝑalis ab iſtis querit̉: ⁊ non lex xp̄iana. et honor dei Et ideo ex iſto coniugio orietur tribulatō. ⁊ nō ſalus regno. Et licet iſta nouella regi na. filia parentū damnatorū ab eccleſia nō portabit iniquitatem patris: nūquā tamen de ſemine prouocatis me ad irā. veniet populo ſalus ⁊ fructus. Et ideo yſaac monuit filiū ſuum. recipere vxorē de generatione ſua. ne ip̄e contaminare tur a ppl̓o: cui iratus erat deus. Nater dei monet quā dam reginam mundanā moribus. ꝙ cō uertat ſe ad deum. dando de ſe deo folia flores et fructū virtutum: in loquendo et audiendo bona. et amando deum et Capl̓m. x. Ater dei loquitur ſponſe di cens. Dic regine ꝙ ego mat̓ miſcd̓ie. recepi eam tanquā ueleum ī pomo corroſum. qui nō erat alcer ad videndum: ſed amarus ad gi ſtandū. et inſipidus ad glutiēdum. Ue rūtamen plantaui eam in terram longi quā. vt portaret fructum bonū. Ergo ſicut arbores proferunt de ſe folia flores et fructꝰ ſic ip̄a debet portare folia vir tutum. ſcilicet audiendo libēter verba dei: que vtilia ſunt animeˢ et ſimilia fo lijs arborum. Loquatur eciam illa que honoris ſunt dei. ⁊ vtilitatis proximoꝝ quia tunc ipſa portat pulcros flores Di ligat quoqꝫ deum ⁊ ꝓximum. et tunc ha bet optimū fructum. ¶ Sed ip̄a nunc loquitur libēter ſcurrilia. et ea quibus acquirere poteſt mundi honorē et fauo rem. et ideo conuertat ſe ad me. ſcilicꝫ portando filio meo. auditu ⁊ locutione ⁊ opere caritatis: fructum illum qui ei dulciꝰ ſapit. Hoc eſt aīam ſuā: quā p̄cor dialiter deſiderat poſſidere. Xn̄s reprobat vnum votum continentie coniugalis. quod qͥ dam rex et regina coniuges. vouerunt ſine conſilio. et deliberatione matura: ne inde maiꝰ malum et detractio oriat̉. Capitulū. xj. Oſtquā quidam rex et regi na. habuer̄t duos filios: vo II uerunt votum caſtitatis et cōtinentie inter ſe. Super quo requiſi ta ſponſa ꝙ oraret deū. xp̄us apparens/ dixit ei. Scriptura dicit. ꝙ homo non preſumat ſeꝑare. quod deus coniunxit. Quis enim audeat mutare illud. quod rationabiliter in lege dei. approbatum ⁊ ſanctitum eſt? Ueruntamē ex iuſta cau ſa. carnale bonum. quādoqꝫ mutari po teſt in ſpirituale bonum. et tunc nō eſt ſolutio coniugij. ſed tranſlatio quedā: quando duo cum deliberatione matu ra ⁊ conſilio. conſentiunt in melius bo num. ex caritate dei. Sed iſte rex et re gina conſenſerunt in vnum apparēs bo num. ſed non diſcretū: quia altera pars cōſentit voto continentie ex feruore no uicio: et ex zelo indiſcreto. et leuitate a nimi Alia vero pars ex quadam placē tia et impulſu ſubito: et cauſa fugiēdi do lores. Ideo tutius eſt ⁊ laudabilius. re dire ad primam legem. matrimonialis copule. Ne forte ſi indiſcreta continua uerint. et temptationes creuerint. ⁊ pe nitudo aſſumpti ꝓpoſiti acceſſerit: oriat̉ inde maius malum et occaſio detrahen di Uerū tn̄ in iſtis faciant iſti duo. ſcd̓m conſilia ſapientū Quia non eſt peccatū retractare ſapienter: quod indiſcrete ī choatum et attemptatum eſt. Xp̄us docet hic reges. cum quali diſcretione debeant reprehē dere vxores ſuas. et monet pulcre vnaꝫ reginam deuotam. ꝙ ſit humilis et com paſſiua miſeris. plena caritate. prudens et modeſta. Capl̓m. xij. Ilius dei loquitur ad ſpon ſam Ubi ariſta eſſꝫ iuxta cor non eſt ſubito et precipitant̓ bb. iiij. Celeſtis. Octauus Liber. Sic mulier bona eſt ⁊ diligenda. ſed ta men homini tendenti ad ꝑfectōem: quā doqꝫ impedimentum eſt. Et ideo homo qui ligatus eſt ad vxorem per matrimo nium. vbi videt periculum ſuū. quādoqꝫ lenibus verbis vtat̉. more monitoris. quandoqꝫ moderate ſeuerioribus. more doctoris: quandoqꝫ more medici reſecati onibus. Quia mulier prudēter audien da eſt vt conſoletur. modeſte et ſecrete arguenda eſt ne contemnatur: honeſte erudienda. et quādoqꝫ non audienda. ne iuſticia dimittatur. ¶ Propterea ad reginam pertinet humilitas animi. mo deſtia operum. prudentia agendorum: compaſſio miſerorū. Nam prudētia mu lieris mitigatꝰ eſt dauid. ne faceret pec catum. Humilitate ꝑueīt heſter ad reg num. et perſeuerauit. Sed ſuperbia et cupiditate. deiecta eſt iezabel. Et ma ria mater mea. ꝓpter compaſſionem et caritatem. facta eſt mater omniū: in ce lis et in terris ¶ Ergo quia regina iſta pro qua tu oras. per te querit a me conſiliū: reſponde ei ex parte mea. ⁊ dic ei Ꝙ ip̄a habet aliquas infuſiōes ⁊ ſug geſtiones. a duobus ſpiritibus. ſcilicet a bono et malo ſpiritu: quas ego indi cabo tibi alia vice Sp̄us oſtendit ſponſe cogitationes ſuggeſtionuꝫ boni et mali ſpiritus. quę in corde regine ſupra proxi mo dicte certabant inter ſe: et determi nat dn̄s quid ip̄a de illis debeat eligere. Capl̓m. xiij. pūs loquitur ſponſe dicēs ¶ A ſuggerunt̉ ⁊ infūdūtur cogi A A duobus ſpiritibꝰ tatiōes. ⁊ infuſiones in cordibus hoīm. A bono ſpiritu ſcilicet et a malo. Bo nus nempe ſpiritus. ſuad et homini futu ra celeſtia cogitare. ⁊ temꝑalia nō ama re. Spiritus vero malus. ſuadet homi ni diligere illa p̄ſentia/ que homo videt. leuigat peccata. allegat infirmitates: et proponit exempla infirmorū. ⁊t̄. Re ſiduū huius capituli. Require in. iiijº. li bro. iiijº. capitl̓o per totum. Xp̄s dicit ſponſe de re gina ſupra proximo dicta. ꝙ illa reputat graue dictū conſiliū dei. ideo annūciat ei. ꝙ niſi obedierit cito. vita eiꝰ erit bre uis. ratio reddenda in iudicio grauis: et finis doloroſus. Capl̓m. xiiij. p̄s loquebatur ad ſponſam. de regina ſupra proximo dic ta. dicens. Regina illa de qͣ prius dixeram tibi. conſilium queſiuit a me per te. et audito conſilio quod dedi ei. videtur ſibi grauiſſimū. Et ideo mo do dic ei. ꝙ erat quedam regina temꝑe helye prophete. que dilexit quietē ſuam pluſꝙͣ me. et perſequebatur verba veri tatis. ⁊ credebat ſtare per prudentiam ſuam: ideo contigit. ꝙ non ſolum contē pta et deſpecta fuit ab omībus. ſicut pri us honorata: ſed eciam in morte ſua tri bulata fuit. Et propterea ego deus qui clarius video et ſcio futura. dico nunc iſti regine. ꝙ tēpus ſuū breue eſt. Cōpu tus quem redditura eſt in die iudicij. grauis eſt. Et finis ſuus non ſicut prin cipium erit: niſi obedierit verbis meis Beata agnes exponit ſponſe. vnū currū materialem pompo ſum In quo quedam regina ſuperba ſe debat: dicens. ꝙ ille eſt currus ſuꝑbie. cum rotis viciorū. Cuius auriga eſt dꝫ abolus. Et deſcribit alium currum ſpi ritualem. cum rotis virtutum: cuiꝰ au riga eſt angelus. Capl̓m. xv. Eata agnes apparuit ſpon Edam recina ſuperba ⁊ pom ſe xp̄i. et loquebatur ei de qͣ poſa. dicens. A Uidiſti filia do minā ſuꝑbam in curru ſuꝑbie. ⁊tͣ. Reqͥ re in quarto libro. capitꝰ. xvij.. Impatoris. Ad Reges. Ipūs prohibet cuidā regi. ne recipiat quendā adulatorem et ſagacem in conſiliarium. quia cupidus et doloſus eſt: et cominatur regi. ſi con trarium faciat. Capitulū. xvj. Ilius dei loquitur ad ſponſā de quodam ſagaci homine adi latore. quem rex quidam vol bat exaltare: ⁊ in conſiliarium reciper dicens. Ille homo quem tu cognoſcis quem nūc rex in conſiliarium recipere vult: lupus eſt. Et quid aliud facturus eſt. niſi ut rapiat ⁊ glutiat ⁊ fallat. Id̓o dico. ꝙ ſi amiciciam meam querit inue nire rex: caueat ⁊ recedat ab amicicia ꝯuerſatione illius. Non tribuat ei vnū minimū paſſum terre: quā ille querit ab eo. Non iuuet eū hominibus/ vel mune ribus ſuis. Quia ille vellera habet oui na. ſitī inextinguibilē: ⁊ fraudis venenū in corde. Si vero rex audierit conſilia eius. ⁊ vult amiciciam eius. et diſſolue rit ſe cū eo. cōfidendo plenarie de eo. re probabitur a me: et erit prouerbiū ⁊ ri diculum multorū dicentium. Ecce rex ſimilior eſt aſino coronato: ꝙͣ principi Et etiam timendum eſt ei: ne cū dolore amittat regnū. ¶ Filius loquitur Dn̄a illa prius michi cara. nūc conuerſa re trorſum. querit de ſemine lupi fructum coniugij de fructu ſuo: contra volunta tem meam. ⁊ verba mea: Id̓o ſcito pro certiſſimo. ꝙ de fructu eius non gaude bit. nec radices altas dabit ſemen eius. nec incole gaudebunt de herede. quia rex iuſticiaꝫ non habuit ad regnū. quia minor ſupplantauit maiorem. Apūs prohibet cuidā regi. ne recipiat amiciciam cuiuſdā ma gni dn̄i alienigene. introducēdo eum in regno ſuo. que comparabat vulpi: quia doloſus ⁊ ſuꝑbus eſt. et depredator eſt ſimplicium. pitulum. xvij. I. Pūs loquitur ſponſe dicēs Rex querit auxilium et ami ciciam vulpis. Sed quę eſt ꝯſuetudo vulpis. niſi ſimulare ſe mortuā ut rapiat ſimplices aues? Si intrauerit cubile anſerum. non contētatur come dere vnū: niſi vt interficiat omnes. Sic iſte. ſi obtinuerit ꝑtē terre. non quieſcit donec habeat maiora. et tunc ſeminabit diſcordiā: quia indigene cum extraneis non concordabunt. Et ideo fugiatur cōuerſatio eius: ſicut ſibilus ſerpentis venenoſi. Quia ſi ꝓfecerit. rediget ter ram in ruinam. et anſeres ſimplices de plumabit. ¶ Conſiliarij vero regni ⁊ rex laborēt. vt pecunia que ratione do tis ſibi debetur: ſoluatur ei. Quia ſcd̓m cōmune prouerbiū. melius eſt eſſe ante cautum: ꝙͣ poſt pericula prudentem ¶ Filius dei loquitur. Iam de ſemine vulpis et vipere. eleuauerūt ſibi caput. quod deplumare nouit/ non ſanare. qd̓ erit eis non in magnū gaudium. nec in iuſticie augmentum: quia generatio illa michi diſplicet. et leta principia eius/ ob fuſcabit finis doloroſus Ipūs dat cuidā regi duos conſiliarios optimos. habētes di uinam caritatem/ et zelū iuſticie. oſten dens per hoc regibus. ꝙ tales conſilia rios recipiant. et nō negligentes ⁊ mū dum amātes: ⁊ declarat quare amicos ſuos deus exponit tribulationibus. Capitulum. xviij Ilius dei loquit̉ ſponſe/ oranti pro quodā rege dicens. A Si rex iſte laborare voluerit pro conuertendis animabus: duos con ſiliarios ei conſtituo. qui regnū regēt. Primus diligit me pluſꝙͣ ſe ⁊ ſua: para tus eſt etiam mori pro me. Secundus iaꝫ aſſumpſit cornua agni. paratus obe dire michi et non carni: ſed ſpiritui obe dire Sed querere poteris. cur amicos meos expono tribulationibus? Reſpo b. v. Octauus Liber. Celeſtis. deo tibi per exemplum. quaſi ſi aliquis dominus eſſet. qui haberet aliquā ſiluaꝫ vel heremū vallatam muro: intra vero murū eſſent animalia indomita. extra vero murū oues. et murus haberet aꝑ turas multas. et iuxta quamlibet aper turā duo ſpacia: et iuxta quodlibet ſpa cium. eſſent tria foramina occulta. D minus itaqꝫ ille ſollicitus de ouibus: ait ſeruis ſuis. O ſerui mei. vos ſcitis⁊ oues mee ſimplices ſūt: ⁊ beſtie ille fere rapaces: Ideo ſtate ⁊ cuſtodite forami na et aperturas: ne beſtie feroces exeū tes de ambitu. noceant ouibus/ Non ſit vobis tedium in laborando. nō acci dia in vigilando: vox veſtra ſit quaſi tu ba. baculus ſit cōtinue in manibus: quo beſtie rapaces appropinquātes ouibꝫ. deterreant̉. Serui igitur accepto man dato domini. libenter obedierūt. B Tandē dominus vocato venatore ſuo: ait ad eum. Egredere in ſiluam meam cū canibus. et fac̄ animalia audire ſonū tube: et deterre ea clamore tuo. Serui igitur audientes ſonū tube. dixerunt. Ecce hec eſt vox venatoris noſtri do mini. Surgamus ergo feſtinanter. nō ſimus iā timidi nec negligentes: manus noſtra ſit promptior iam in percutiendo. vox altior in clamando. oculus vigilan tior in ſpeculando. et vbi prius ſtatuimꝰ alios pro defenſione ouiū: ibi modo po namus noſipſos. Igitur ego ipſe deus. ſimilis ſum iſti domīo. Heremus ſeu ſil ua illa mundus eſt abundās animalibꝰ ferociſſimis et indomitis. ideſt viris ſine lege. ſine caritatę. ſine ſenſu dei: ad om nia mala p̄paratis. Hunc mundum mu rus nimie preſumptionis et obſtinatio nis circumdat. Quia homines patien tia dei abutuntur: et proficiētes in ma lis obdurantur. Extra vero hūc murū ſunt amici mei. quia caritate mea ſucce ſi. imitantur veſtigia mea: et querūt pa ſcua mea. Intra vero murum ſunt illi. quorum cupiditas non habet modum. qui creaturam preferunt creatori. cor pus diligunt ⁊ non animā: ad preſentia aſpirant. et nō ad futura bona. C Aperture vero huius muri. ſunt fraus et ſymōia et malicia: que nec patri par cunt nec filio: Sed iſta dominant̉ iam apud multos. ⁊ reputatur ſumma felici tas. obtinere temꝑalia: et nō curare de eterna gloria Duo vero ſpacia iuxta aperturas. duę ſunt abuſiones in mun do: ſeu duo mala: Prima eſt ſpiritualis: ſcd̓a vero corꝑalis: Prima eſt. dare ali is exemplum peccandi: verbo aut ope rationē. Scd̓a ſcilicet corꝑalis duplex eſt Prima eſt. diſſimulare peccatum qd̓ corrigendum eſt. propter munera. pro pter fauorem et honorem: ſeu propt̓ mū danum timorem. Scd̓a eſt. nolle puni re peccatum manifeſtum: propter ſuam vtilitatem. vel propter mundiale bonū Tria vero foramina occulta. ſunt tres affectus malignantium. Aut enim ap petunt nocere vite ꝓximorum. aut de rogare honori: aut damna inferre in bo nis ſuis et amicis. D Uenator vero ſignificat iuſticiam dei. manifeſtā dam Cuius vox erit talis. Da duris dura. et da mollibus mollia. Canes au tem ſequentes ſunt viri iniquitatis qui bus deꝰ quāuis ſunt mali vtitur ad bo num: non ſibi ipſis ſꝫ purgandis. Hij vti qꝫ ſunt quaſi canes inſatīabiles. qui cō ſueſcunt odire oues. impingere eas ſuꝑ bie cornibus: diripere eas vellere. ⁊ pe dibus conculcare. Et ideo quia regnū iſtius regis. eſt de hęremo et ſilua iſta. habens beſtias feroces et indomitas. plures ꝙͣ oues: propter hoc cōſtituo a micos meos cuſtodes ouium mearum. Qui parati ſint miſcd̓iam dare humili bus. induratis vero iuſticiam: et omni bus facere equitatem. Ceterum. amici iſti caueant ſibi a cuſtodibus illis. qͥ ſtā tes iuxta foramina. et lanceas tenentes in manibus ſuſpendunt eas. tranſeunti bus beſtijs et hoſtibus: quibus euaſis. Imꝑatoris. Ad Reges. percutiunt terram cum clamore valido vt videantur fortiter egiſſe. Hij enim ſunt cuſtodes. qui animas non querūt. ſed vellera. qui peccata diſſimulāt. aut ſeniter reprehendunt vt placeant: acci dia inquiſitionis de peccatis dormitāt Sed iſti amici mei laborēt ſollicite. vt iuſticia obſeruetur et teneatur. cōmu nitas diligatur. honor dei augeatur: et rebelles et impij puniātur Utrum au tem vox iuſticie mee veniet in diebꝰ iſ torum an non. licitum non eſt eis ſcire ſed ip̄i ſtent firmiter. et viriliter clamē Ego enim deus veritas. dabo eis mer cetem veritatis: Regina celi declarat. quare aliquando cum ipſa loquitur di cit nos. et quando loquitur xp̄us dicit ego. Et cōminatur grauiter cuidam re gi. ſi non ſeꝑauerit a ſe vnum iniquū cō filiariuꝫ. Et monet regem ꝙ ſit vigilās et ſollicitus. in dei caritate. Capitulū. xix. Ater dei loquitur ad ſpon ſam. dicens Miraris. cur LI ego aliquādo dico nos quā do loquor tibi: Et cum filius meus lo quitur tibi. dicit ego Scias ꝙ hoc ideo eſt. quia quādo filius meus loquitur ti bi. ip̄e ex parte deitatis loquitur tecuꝫ: quia trinitas vnus deus eſt. Cum ve ro loquor ego. ex virtute eiuſdem trini tatis loquor: et verbum triū perſonarū vnum et idem eſt verbum. Ideo ego di co nos. Dic itaqꝫ iſti regi ꝓ quo tu mo do oras. ꝙ mater caritatis incautat et p̄cauet eum: de pudore et verecūdia et damno ſuo. Pudor enim ⁊ verecundia eſſet. ſi dn̄s loco ſui conſtitueret ſeruuꝫ ſuum Damnum autem eſſet. ſi aliquis arcam plenam auro. cambiret ſeu ꝑmu taret pro arca vacua. vel parui valoris Sic iſte rex. proponit exaltare ſeruum dyaboli. cupiens obedire ei: quod vtiqꝫ pudor ſpiritualis eſt. Ideo iuro per iheſum xp̄m filium meum. ꝙ niſi ſeꝑaue rit illum cum conſilio ſapientū a ſe. faci endo eum ſimplicem ſcd̓m generatōem ſuam: nec tribuendo ei poteſtatem. nec eciam vnius obuli omniuꝫ que regalia ſunt. ego flagellabo eum a vertice capi tis vſqꝫ ad calcaneū. donec dicat ex do lore. miſerere mei maria: quia prouoca ui te ad iram. Scd̓o precaueo eum de damno. ꝙ ſcilicet nō ſic attedat ad mo dicam quietem. vt incurrat longam in quietudinem. ſed magis laboret ſollici te et fortiter. in diuina caritate. vt obti neat illud aurum precioſum et eternū Si vero obedire noluerit. ſicut filiꝰ me us dixerat ſibi: dimittat Quia nos bene inuenimus vias. ꝑ quas ſine obprobrio mundi et damno. poterit inchoata de clinare. Qater dei dicit regibꝰ ꝙ nō recipiant conſilia ab hominibus cecis et ſurdis. et mutis et infirmis in anima: ſꝫ a ſanis ſpiritu et virtutibus Capl̓m. xx. Ater dei loquitur ſponſe di cens. Dic regi pro quo tu ſupplicas. ꝙ ip̄e habet quin qꝫ famulos. Quorum primus eſt cecus attamen materia quedam eſt. de qͣ yma go poteſt fieri pulcra. Ideo conſilia nō ſunt querenda a ceco ante quā habeat clarum viſum. Secūdus eſt ſurdus. qꝛ in aures eius nulla ingreditur diuīa ca ritas. et ideo non ſunt cum eo conferē da ſpiritualia: niſi habuerit auditum me liorem. Tercius famulus eſt mutus. qꝛ caritas diuina non eſt in anima eius. ⁊ ideo totum quod loquitur aut eſt pro pter timorem pene: aut eſt propter lu crum mundi: aut ad placendum Quar tus famulus eſt paraliticus in omni bus membris: et ideo inhabilis eſt ad Celeſtis. Octauus Liber. opus ſpirituale. Quintus famulus eſt totus leproſus ſpiritualiter. et ideo fu gienda ē eius preſentia: ne alij ab eo ma culentur: Pro his vero quinqꝫ famulis quos ei diſſuademus. diſponimus ei ali os quinqꝫ. qui ſunt bene videntes ⁊ au diētes ſpiritualiter. et ſine ſpirituali ma cula: quibus ſi obedierit. amiciciaꝫ filij mei retinebit. Item dic ei ꝙ obediēter ſtet in corona: alioquin filius meus vo cabit eū ſub corona. Iſtud enim verbū exponam tibi tempore ſuo. Quidam nobilis deri debat de deo coram vno rege. et xp̄ūs cominatur eidem regi. niſi illum corri piat. quia iudici corripienti peccatorē propter deū. duplicabitur corona: diſſi mulanti vero duplicabitur penaꝫ Capitulum. xxj. Ilius dei loquitur ſponſe Cur turbaris. ꝙ illum qui deridebat me. tam patiēter ſupporto? Neſcis ꝙ graue ē eternaliter ardere? Nam vbi colores diuerſi ſemi nantur. ſi ante tempus debitum ſuccidū tur: non ita valent rei colorande. ſicut ſi debito tempore colligūtur. Sic verba mea. quę cū iuſticia et miſericordia ma nifeſtanda ſunt. vſqꝫ ad plenitudinē ma turitatis creſcere debent. et tūc rei cui apponende ſūt/ magis cōuenient: et vir tutem meam cōuenienter colorabunt. Et ideo caueat rex ne anima ſua. ſit pro anima illius deridentis me. Quia qui corripit peccatorem propter deum. ne puniatur a deo. ſicut fecit moyſes: dupli cabitur ei corona eius. et quia placat iram dei. et quia minuit iudicium delin quentis: ne in eternum puniatur. Qui vero diſſimulat delinquentē corrigere. duplicabit penam: ſcilicet augendo pe nam in futurum. et iuſticiam non exer cendo Requiſita ſponſa a re galibus in regno Cipri. ꝙ oraret deum pro rege et regno. xp̄us apparuit eidem ſponſe exiſtenti in hieruſalem. et dat ei notabile documentum ꝙ ſcribat regi ⁊ patruo ſuo principi Capitulum. xxij. Pūs per ſponſam loquitur regi cipri puero quatnorde cim annorum. ⁊ patruo ſuo principi et gubernatori regni predicti. dicens ad ſponſam. A Attende filia ad conſilia que debes dare iſti pue ro regi. et principi patruo ſuo: et ſcribe eis illa quaſi ex parte tua. dicens eis ſic ¶ Primo conſulo vobis. ꝙ quilibet ve ſtrum cum confeſſore ſuo. ⁊tͣ. Require iſtud capitulū in. vij. libro Cap̄. xviij. Reuelatio ſecunda fa cta in hieruſalem. Et xpūs precipit per ſponſam dicto regi Cipri et principi. ꝙ ſtatim publicarent eam toti regno ſine mora: vt ſe emendarēt. Et quia non fe cerūt. ideo in proximo deſtructi ſūt per ianuenſes terribiliter Capitulum. xxiij. ym ſponſa ſtaret orando in extaſi cōtēplationis ſuſpen ſaꝫ A Uidebat rapta in ſpiritu vnū palaciū. incomprehenſibi lis magnitudinis. ⁊ pulcritudinis indi cibilis. ibi videbat xp̄m ut ſummū impe ratorem. inter ſanctos ſuos in throno excelſo imperiali ſedere: qui ſuū benedi ctū os aperiens. proferebat hec verba. que inferius annotantur. ⁊tͣ. ¶ Ego vere ſum ip̄a ſūma caritas. ⁊tͣ. Require iſtud capitulū in.vij. libro. cap̄. xix. Ipūs innuit hic ꝑ exē plum. ꝙ reges humiles ⁊ prōpti debent eſſe. ad audiendum conſilia ſecreta ami corū dei. etiam ſi non ſint adornati exte riori verboſa eloquentia: quia ſepe illa que apud mundanos videntur iuſta. re probata ſunt apud deum Imꝑatoris. Ad Reges. Capl̓m. xxiiij. Ilius dei loquit̉ ſponſe. Me dicus quidam venit in regio nem longinquā et ignotam. in qua rex non regebat ſed regebatur. quia cor habebat leporinū: ⁊ ideo ſedēs in throno regali. quaſi coronatus aſinꝰ apparebat: populus vero ſuus vacabat comeſſationibus. ⁊tͣ. Require iſtud ca pitulum in tercio libro. Capitulo. xxxj. per totum. Fohānes euangeliſta dicit ſponſe. ꝙ reges qui iniuſtos homi nes diligunt. Iuſtos deprimunt. exceſ ſus corrigendos diſſimulāt: ſubditorum bona auferre permittunt. gͣuamina im ponunt. et deum opere non honorant: potius ſunt coram deo predones et pro ditores/ ꝙͣ reges. Et dicit modum qua liter ſe emendent. Capl̓m. xxv. Pparuit ſpōſe perſona que dam hominis. cuius crines Vvidebātur circumciſi cum obprobrio. et corpus ꝑunctū erat oleo. totuſqꝫ nudatus: ſed nichil erubeſcens Qui ait ad ſponſam. A Scrip tura quā vos vocatis ſanctā. dicit ſic Ꝙ nullū opus ſine remuneratione erit ⁊t̉. Iſtud capitulū require in. iiijº libro rimo capº. per totum. Uidebat ſponſa quali ter beatus dyoniſius orabat matrē dei pro regno francie. que exaudiens eum. orabat filium cum eo humiliter. Capitulū. xxvj. Um eſſem orando ſola. vidi qualiter beatꝰ dyoniſius lo quebatur ad mariam virgi nem matrem dn̄i dicens. Regina miſe. ricordie tu es/ cui data eſt oīs. ⁊t̄. Require in. iiijº liº. capitꝰ ciijº Qater miſcd̓ie orat fi lium cum beato Dyoniſio ꝓ regno frācie et anglie. et ſuꝑ guerra iſtorum duo rum regum. qui aſſimulātur duabus be ſtijs ferociſſimis. Capitulū. xxvij. Ater dei loquitur ad filium dicens. A Benedi ctus ſis tu fili mi. Scribit̉ ꝙ ego dicebar bn̄dicta. que te portaui in vtero meo. Tu vero reſpondiſti. ꝙ ille eſt eciam benedictꝰ. qui verba tua audiret. et ſeruaret ea. ⁊t̄. Iſtud capl̓m require in. iiijº. liº. capº. ciiijº per totū. Xp̄s dicit ſponſe modū per quem fiat pax inter reges francie ⁊ anglie. Ꝙ ſi reges nō obedierint. gra uiſſime punientur. Capl̓m. xxviij. Tem filius dei loquit̉ Ego ſum rex metuēdus et hono ¶A randus. Ideo ꝓpter preces matris mee. mittam regibus francie et anglie verba mea. ⁊tͣ. Reqͥre iſtud cap̄. iiijᵍ libº capituꝰ cvº Regina celi dicit ꝑ ſpō ſam cuidā prīcipi ſuo deuoto. ꝙ prīcipes iuſti et boni. qn̄ a regibus vocantur ad regimen rei publice. debēt ōnino accep tare illud onus regēdi: ꝓpter honorem dei et vtilitatē multorum Capl̓m. xxix I Um quidā magnus prīceps et iuſtus regni ſyecie. A Qui dn̄s iſrl̓ vocabat̉. multis p̄cibꝰ ad maiorē dignitatē regimīs regni vocare tur. ⁊t̄. Reqͥre in. vjº. liº. capitꝰ xcv. Xp̄us dicit hic. ꝙ reges debet conari cū ꝯſilio ſpūaliū et ſapiētū viroꝝ iuſtorū. ꝙ reparent̉ ſpūalit̓ muri hirl̓m. ideſt eccl̓e: ꝙ reforment̉ oēs ſtatꝰ laycorū ⁊ clericoꝝ ⁊ religionū: in priſti nū ⁊ antiquū ſtatu obediētie. ⁊ obſeruā tie mandatoꝝ dei ⁊ eccl̓ie. I. Capitulū. xxx. p̄us loq̄batur ſpōſe orāti pro ¶ A quodā rege ſwecie dicens ⁊ Octauus Liber. Celeſtis. Af Is qui de dyaboli membro fac tus eſt membrū meum. laboret ſicut illi qui reedificabāt muros hieruſalē qui ꝓ legis. ⁊tͣ. Require iſtud capl̓m in ſexto libro. capitulo. xxvj. Uidebat ſponſa in vi ſione cadere ſolem et lunā in ab yſſum amiſſo ſplendore ſolito. que ſignificant quendam regē et reginam. mutātes bo nos mores in malum: propter quod rex amiſſo regno captiuus mortuus eſt Capitulū. xxxj. Um ſtarem orando. At Uidi ī ſpiritu celū quaſi tur bulentum. et ſolem ⁊ lunam fulgentes in ſerenitate clariſſima: quo rum lux eciā vltra celum ſe extendebat Cumqꝫ attente aſpicerē. vidi ꝙ angeli boni et mali pugnabant. contra ſolem et lunam. ſed non preualuerunt. donec draco magnus et terribilis aſcendit ī ce lo: cui ſol et luna dederunt poteſtate et claritatem ſuam. Et tunc ſtatim ſol fac tus eſt pallidus et niger: et luna fugi ſubtus terrā. Cumqꝫ aſpicerem ad te ram. vidi eam plenā reptilibus et ſerpē tibus. qui comedebāt ſuperficiē terre et occidebant hoīes caudis ſuis: donec ſol cecidit in abyſſum. ⁊ locus lune nō eſt inuentus amplius. Tranſactis aut poſt hec vndecim annis: audiui vocem xp̄i dicētem michi. Recordare ſponſa ꝙ oſtendi tibi in ciuitate Stockholmis de celo turbulento. Nuuc autē exp nam tibi quid illa ſignificant. B Celum inquit quod oſtēdi tibi turbu lentū. regnum iſtud ſecīe eſt: naꝫ re num iſtud quod quaſi celeſte. et quietū et iuſtum eſſe deberet. iam turbine tribu lationū agitatur: et iniquitatibus et ex actionibus conculcatur. Nec mirum Nam rex et regina qui tanquā ſol et lu na fulgebant. iā denigrati ſunc ſicut car bones: quia moribus et voluntate īmu tati ſunt. Hominē quoqꝫ de radice viꝑea eleuauerunt: vt proſternāt amicos et ſimplices meos. Ideo ſcias ꝙ draco ipſe confuſus. celerius deſcendet. quam aſcendit. Et amici mei. quorū quidam vita ſunt angelici Inter quos eciā ſunt aliqui tanquā mali angeli vita ſordidi. qui eleuabuntur et liberabuntur a tri bulatiōibus ſuis. Sol vero palleſcet. donec venerit ſub coronam. quia noluit iuſte ſtare in corona. Et dicetur de eo. ꝙ ſcd̓m ſplendorē eius. multiplicate ſūt tenebre eius. Xp̄s docet hic reges. nouū et deuotum modū et formam cre andi milites. cuiuſdam noue milicie: ad impugnatōem infideliū. et defenſionem ſancte fidei et eccleſie. Capl̓m. xxxij. p̄s loquebatur ad ſpōſam in ter alia dicens. Ac Attēde ſpouſa et ſcias. ꝙ ſta tus laycorū. bene erat alio temꝑe anti quo diſpoſitus. Nam quidā eorū exco lebant terrā. ⁊ labori agrorum viriliter inſtabant. Alij velificabant nauibus ⁊ mercimōia ad alias regiones deferebāt vt vnius regionis fertilitas. alteriꝰ ſub leuaret inopiam. Alij inſtabant operi manuū. et diuerſarū artiū. Inter iſtos erant quidam defenſores fidei ⁊ eccleſie mee. qui nunc dicuntur curiales ſeu ar migeri. Qui aſſumpſerūt ſibi arma. ad vltiōem eccleſie ſancte et fidei: et expug natōem inimicorū eius. In iſtis curiali bus. apꝑuit quidā bonus homo et ami cus meꝰ: qui cogitabat apud ſe ſic Ego inquit non excolo terrā vt agricultor Non deſudo in fluctibus maris. vt mer cator: et nō inſiſto operi manuū. vt oꝑa tor egregius. Quid ergo faciam. Aut quibꝰ oꝑibꝰ placabo deū meū? Sꝫ nec virilis ſū in labore eccl̓ie. Corpꝰ meū de bile ē et molle. ad patiendum vulnera. Manus remiſſa. ad feriēdum inimicos Mens faſtidioſa. ad cogitāda celeſtiaꝫ Imꝑatoris. Ad Reges Quid ergo faciendum eſt michi? Cer te ſcio quid faciam. Surgam ergo. et obligabo me cum iuramēto ſtabili. ſub temꝑali principe: ꝙ defenſurus ſim vi ribus et ſanguine meo. fidem ſancte ec cleſie. B Ueniens autē ille ami cus meus. ad principem ſeu regem ait Domine. ego ſum de defenſoribꝰ eccleſie Corpus meum nimis molle eſt ad pati endum vulnera. Manus remiſſa. ad fe riendum Mens inſtabilis ad cogitan dum bona: et laborandū Uoluntas mi chi placet ꝓpria Requies non ſinit me fortiter pro domo dei ſtare Ideo con ſtringo me cum iuramento publico. ſub obedientia ſcē eccleſie et tua o prīceps. ꝙ eam defenſurus ſim omībus diebus vite mee Ut ſi forte tepida mens ⁊ vo luntas fuerit ad certandū. ꝓpter iura mētum tenoer. ⁊ compelli poſſim ad la borandum. Cui reſpōdit princeps. Ua dam tecū ad domū domini: et ero teſtis iuramenti tui. et ꝓmiſſionis tue. ¶ Ue nientes autem ambo ad altare meum. Amicus meꝰ flexo genu ante altare me um. dixit Ego nimis infirmus ſum ī car ne mea. ad patiendū vulnera. Uolun tas ꝓpria. nimis eſt michi cara. Manꝰ tepida ad feriendū. Ideo in p̄ſenti pro mitto obedientiā deo. et tibi qui caput es. cum iuramento meo firmiter aſtrin gens me. ſcām eccleſiaꝫ cōtra inimicos eius defenſurū. Amicos dei conforta turum. Uiduis et orphanis ⁊ fidelibus dei. benefacturū. Contra eccleſiam dei et fidem eius. nūquam aliquod contra riū acturum. Et inſuper obligo me cor rectioni tue. ſi errare me contingat. ad hoc. vt obligatus ad obedientiā. tanto magis cauere poſſim peccata. ⁊ volun tatem ꝓp̓am: et tanto feruentius et faci lius inſiſtere volūtati dei et tue. Sciāqꝫ tanto michi eſſe damnabilius ceteris ⁊ contēptibilius: ſi violata obediētia. mā datis tuis contraire preſumpſero. C facta autē iſta ꝓfeſſione ad altare meū princeps ſapienter conſiderans. diſpoſu it ſibi habitum ab alijs ſecularibꝰ diſtīc tū. in ſignū abdicatiōis ꝓprie volūtatis: et vt ſciret ſe ſuꝑiorem habere. et debe re ei obtemꝑare. Dedit eciam prīceps in manu eius gladium. dicens Hoc gla dio inimicos dei cōminues. et interfici es. Dedit et in brachium eius clipeum. dicens. Hoc clipeo defendas te contra inimicorū iacula. et patienter tolera il lata: vt prius crepat clipeus quā fugias Iſte vero amicus meus. hec omnia au diente clerico meo qui p̄ſens erat. firmi ter ſeruaturū ſe promiſit. Qui clericus facta ꝓmiſſione. dedit eī corpus meum in robur et fortitudinē: vt amicus me us per corpus meum michi vnitus. nū quā a me ſeꝑaretur: Talis fuit amicus meus Georgius. et plures alij. Tales et deberent eſſe milites. qui nomen de berent habere ꝓpter dignitatem. habitū propter oꝑationem. et defenſione fidei ſancte. D Audi nunc ſpōſa qͥd inimici mei faciunt. contra ea que ami ci mei prius fecerunt. Milites quippe qui mea portabant arma. erant ꝑati da re vitam pro iuſticia: et effundere ſang uinem ſuū propter fidem ſanctam. Indi gentes ꝓmouēdo ad iuſticiam. maloſqꝫ deprimere et humiliare. Sed nunc au di quomō auerſi ſunt. placꝫ quippe nūc eis magis mori in bello. pro ſuperbia et cupiditate et inuidia. iuxta diabolicas ſuggeſtiones: quā ſcd̓m mandata mea viuere. ad obtinendū gaudium ſempit̓ num. Ergo omnes milites qui in tali voluntate moriuntur. dabitur eis ſtipē dium a iudicio diuīe iuſticie: ſcilicꝫ ani mabus eorum. in eterna dyaboli con iunctione Hij vero qui michi ſeruiunt. tenentur habere ſtipendium cum cele ſti exercitu: ſine fine. Hec verba ego ie ſus chriſtus locutus ſum. verus deus ⁊ homo: vnus cum patre et ſpiritu ſancto ſemper deus: Octauus Liber. Celeſtis. Uerba xp̄i ad ſpōſam de occurſu demonum ad aīam militis. qui apoſtatauerat a vera militia virtu oſa et ſcā. et militabat mundo et vicijs. et de eius terribili iudicio dānationis. Capl̓m. xxxiij. Mne tēpus huius vite. non eſt niſi qͣſi vna hora apud me Ideo qd̓ dico tibi nunc. ſem per fuit in preſciētia mea. A Dixi tibi prius. ꝙ vnus erat qui incepit verā militiam. ⁊tͣ. Iſtud capl̓m Require in. ijº libro. capitulo. ixº. Xp̄us imꝑator. ad p̄ces iohanis baptiſte et virginis marie. con cedit ꝙ armetur vnus miles eorū deuo tus ſpūaliter. quē ipſi petrus et paulus apoſtoli. armant ſplēdide. p̄cioſis armis ſpiritualibus virtutū hic contentis: nō tabile documentū pro militibus. Capl̓m. xxxiiij. L. p̄s loquebatur ſponſe dicēs. A Tu ī gramatica tua ¶ A cōpoſuiſti hodie prouerbiū. ꝙ melius eſſet p̄uenire ꝙͣ preueniri Sic ego preueni te dulcedine gratie mee. ne dyabolus dominaret̉ anime tue Et ſta tim apparens iohēs baptiſta dixit. Be nedictus ſis tu deus. qui es ante omīa cum quo nullus vnꝙͣ fuit deus. et pret̓ quē nullus. et poſt quē nullus erit: qͥa tu eras et es eternaliter vnus deꝰ. ⁊tͣ. Reſiduū iſtius capituli. reqͥre in iiijº liº. capitulo. lxxiiij. per totum. Xp̄us narrat beneficia. q̄ fecit et facit militibus: et cōquerit̉ de ip̄orum ingratitudine. Et docet reges vnam nouā formā ſibi gratā procreādi milites: ad defenſionem et ampliatiōem fidei. et ſancte eccleſie. Capl̓m. xxxv. Go ſum cum patre ⁊ ſpiritu ſancto vnus deus. Ac Require iſtud capitulum. ī ſcd̓o libro. capitl̓o. xiij. per totum. Xp̄s verus imꝑator et rex. benigne et humiliter vt pater ⁊ fra ter et dn̄s. monet milites ꝙ reuertātur ad eum: narrando penas quas paſſus ē pro eis. ⁊ promittendo illis in ſtipendiū ſi reuertantur vere. premīa glorioſa ce leſtia. Capl̓m. xxxvj. Go ſum verus rex. A et nullus eſt dignus vocari rex niſi ego. quia a me ē om nis poteſtas. ⁊tͣ. Iſtud capitulū Requi re in ſcd̓o. liº. capitulo. xij. Xp̄s oſtendit hic. quam glorioſe boni et iuſti milites recipiūtur ad celeſtem gloriā. per exemplum vniꝰ anime boni militis defuncti. cui occur rebant angeli cum iubilo. et tota trini tas cum gaudio mirifico. Capitulū. xxxvij. Mperator xp̄s loquitur ad ſponſam dicens At Dixi tibi prius de fine et pe na militis. qͥ primo receſſit a militia mi chi profeſſa. ⁊tͣ. Reſiduū huius capituli Require in. ijº. liº. capituº xj.. Xp̄s precipit regibus. ꝙ extirpent de regno phitōnes ſortile gos. et diuinatores. qui arte dyabolica decipiunt animas. et homagiant ſe dya bolo. ꝓpter lucra temꝑalia Capl̓m. xxxviij. Iles quidam de regno ſwe cie. conſuluit phitōne. vtrū hoīes illius regni. deberent rebellare contra regem vel non. ⁊tͣ. Require iſtud capl̓m in. vj.. liº. caº. lxxxij. Xp̄s dicit hic regibus. ꝙ qui volūt paſſagiū facere et guerraꝫ cōtra paganos. debent hoc facere intē tionē recta. ſcꝫ ꝓpter caritatē dei et aīā rū ſalutē: corrigēdo ſe prius. et reformā do regnū ſuum. Cap̄. xxxix. Imꝑatoris. Ad Reges. Ex quidam ſwecie. roga uit ſpōſam xp̄i ꝙ conſuleret deum. ſi placeret ei ꝙ iret in erercitu contra paganos. qͥa habebat hoc in voto. Super quo ſponſa orāte. apparuit ei xp̄s dicens. Si rex exire vo ſuerit ad paganos. cōſulo nō precipio: quia maius meritū eſt facere ſcd̓m con ſilium. ꝙͣ ex precepto Ideo conſulo et quo. Primo ꝙ habeat cor bonū. et cor pus aptum. Cor ſcilicet bonū vt nulla ſit intentio alia exeundi. niſi ꝓpter cari tatem dei. et ſalutem aīarum Corpus vero aptum. vt ſcꝫ rationabilis ſit in ie iunio. et labore. Scd̓o laboret ꝙ vaſal̓ los ⁊ milites habeat voluntarios ⁊ cor rectos. Ideo circūeat primo regnum ſu um: īquirendo quomo iuſticia ſeruata ē Qualiter et per quos facta ſūt iudicia et regimina. qꝛ qui alios conatur mitte re in celū. neceſſe eſt vt incipiat a ſeip̄o/ corrigēdo errores ꝓp̓os: et poſt hoc ſub ditos ammonēdo et corripiendo. et vir tuoſis exemplis incitando. An̄s dicit. ꝙ reges ꝓ cedere volentes cōtra infideles. primo āmoneant eos ꝙ conuertant̉ cū benig nitate et pace: ꝙ ſi renuerint infideles. tunc zelus et manus ſunt exercendi co tra eos. Capl̓m. xl. p̄s loquebatur ſpōſe dicēs. Dicitur. ꝙ nemo īuitus cō A pelli debet ad regnū celorū. Reſpondeo. ꝙ vbi flores boni impediū tur a zizania. nūquid non eſt melius ꝙ ſuccidantur zizanie. ne flores aſcenden tes impediātur? Propterea qui vadūt ad terras infidelium: offerant primo eis pacem et fidem et libertatē. Et ſi infide les non recipiūt cōſilia eorū et ammoni tōes: tunc zelus et manus ſunt exercē di. Omēs enim qui pro caritate mortui fuerint: ego deus ipſa caritas. reddam eis centuplū Et eciā ip̄i infideles ad mi nora ſupplicia ꝑueniēt. ꝙͣſi diutius viuerent. et in pace morerent̉: quia ſi am plius viuerent. amplius peccarēt. Tā tum enī bonū eſt caritas. ꝙ nec minima cogitatio erit ſine remuneratōe: quāto magis opus bonum CCollocutio inter deū ⁊ ſpōſam. de rege ⁊ iure hereditario regis in regno. et vtrū rex poſſit aliqua aliēa re ꝑtinentia ad coronā. et quę. et qua lit̓ poſſit alienata repetere et rehabere Capl̓m. xlj. ¶ Oquebatur ſponſa ad xp̄m orando pro regno ſecie in ter alia dicens. A Dn̄e inquit ne indigneris ſi quero. Audiui ex ſcrip tura. ꝙ nichil acquirendū eſt cū iniuſti cia: nec tenendū eſt aliqͥd acquiſitū con tra iuſticiā. ⁊tͣ. Require iſtud capl̓m in quarto libro. Capitulo. iij. Xp̄s per exemplū con queritur grauit̓ de xp̄ianis. et ideo con uertens ſe ad infideles et paganos. pre cipit ſeruis et amicis ſuis. ꝙ vadant ad conuertendū eos. cū caritate beniuola et verbis dulcibus hic contentis I Capitulū. xlij p̄s loquebatur ſpōſe dicens A Ego ſum ſimilis re gi. qui ſtabat in campo. ad cuius dexte rā ſtabāt amici. ⁊ ad ſiniſtrā inimici. ⁊tͣ Iſtud capitulum require in ſcd̓o libro. capitulo ſexto. Xp̄s inſtruit reges. ꝙ qn̄ vadūt cōtra paganos. habeāt duo vexilla: ſcꝫ paſſi oīs et iuſticie dei. Et ꝙ deferāt ſecū clericos. ⁊ religioſos diuer ſorum ordinum. litteratos et virtuoſos et deuotos. Capl̓m. xliij. Ilius dei loquit̉ ſpōſe dicēs. KRex qui lucra animarū que rit. ⁊ ad paganos egredi vo luerit: habeat duo vexilla. In pͥmo ve xillo. depicta ſit paſſio mae. q̄ notat mi ſericordiā: in ſcd̓o. gladius iuſticie mee Octauus Liber. Celeſtis. Ueniēs igitur rex ad paganos. erigat primo primum vexillū miſcd̓ie: offeren do pacem eis. Qui ſi recipere noluerīt erigat poſtea vexillum iuſticie. Et con fidens de bonitate mea. non timeat ml̓ titudinem inimicorū. Nec retrocedat ex puſillanimitate. nec audiat vocē di centium: reuertamur. quid vltra eſt la borandum? Si enim rex ſtabiliter timu erit procedere: non attemptet. nec inci piat bonum. Quia melius eſt non aſſu mere ardua: quā inchoata non ꝓſequi cum caritatē. Aſſumat eciam rex ſecū clericos probate vite. et religioſos di uerſorum ordinū: qui veraciter mundū contemnunt. Quia multi ſunt in paga niſmo. ⁊ inter gentiles. qui preferūt ſec tas ſuas: quibus ſapienter eſt reſpōden dum. Clerici eciam inſtruant populū. et ammoneāt. ne propter cupiditatem incurrant anathema. ne propter mur muratōem et vitam incontinētem. mo riantur. ps reprehendit quē I dam regem. quia cum immoderata mul titudine gentiū. ibat contra infideles. non habita prius matura ꝓuidentia fu turorum euenientiū. Et poſt reprehen dit illos. qui victorias preliorū attribu unt ſibi. et non deo Capitulū. xliiij. Oquebatur xp̄us ad ſpon ſam. de quodam rege Swv cie. dicens. A Dix tibi prius. ꝙ puer eſt iſte rex. ⁊tͣ. Hoc capitulum habetur in ſexto libro Cap tulo. xlj. I MNater dei conſulit re gi eunti contra paganos. ꝙ habeat nu merum gentiū prefinitū. et ꝙ non confi dat de ꝓmiſſionibus diuinitus ſibi fac tis: ſi ipſe non ſeruauerit que promiſe rat deo. Capitulum. xlv. Ater dei loquebatur ſponſe dicens. Si rex exierit con tra paganos. habeat nume rum populi p̄finitū. quia ego ſcio egreſ ſum et regreſſum eius. ⁊ ꝙ multi vadūt qui non minus rebelles erunt deo. quā illi qui cum moyſe egreſſi ſunt. Sed ſi cut moyſes non introduxit populuꝫ in terram promiſſam. propter eorū ingra titudinem: ſic illi qui nondū nati ſunt. perficient velle dei. Nec confidat rex. quia dixi eum filium meū. ⁊ ꝙ nūquā ſe parare me vellem ab eo. Quia ſi ip̄e ſer uauerit ꝓmiſſum ſuum michi: ſeruabo et ego ꝓmiſſum meum ſib̓i. Sed ſi ipſe contempſerit me: timeat ne cōtemnat̉. Uirgo maria precipit per ſponſam. cuidam epiſcopo eunti cū rege ad guerrā. contra infideles. ꝙ quā do aliqua patria infideliū acquiſita fue rit. Inſtituat ſtatim eccleſiam cathedra lem. vbi xp̄iani ſpiritualit̓ conſolentur. egīa celi loq̄bat̉ Cap. xlvj. ſpōſe. dicēs. Sctūs Sigfri dus archiepiſcopꝰ exiuit de anglia: et fecit voluntatem dei in regno Syyecie. Sic iſte epūs ꝓ quo tu oras. qui vadit cum rege cōtra infideles. cū venerit ad paganos. et fuerint aliq̄ ter re ipſorū acquiſite per xp̄ianos. cōſtitu at primo eccleſiā cathedralem. ī aliquo loco honeſto ⁊ congruo. vt tanquā ad matre. poſſint xp̄iani pro neceſſitatibus anime. ad eam habere refugiū. et inde catholice refici. et ſpūaliter conſolari Et ſi nō poteſt epūs. niſi vnū vel duos clericos ibi inſtituere. et ſuſtentare ſe cū. contētus ſit. quia filius meus potes eſt augere dona ſua. ⁊ epiſcopatū dilata re. Si vero ip̄e vel alij amici mei. mori ant̉ anquā ꝑficiant̉ v̓ba iſta. tūc volun tas bona. reputabit̉ eis pro oꝑe. ⁊ mer cedem habebūt inde. Et ideo nullꝰ confi dat de longa vita: ſed vnuſquiſqꝫ expec tet velle dei patienter Imꝑatoris. Ad Reges. Nater dei narrat quo modo ipſa eſt vas repletum et replens gratia. et reprehēdit quendam ingratū regem Syecie. qui nolens in guerra ſua obedire conſilijs dei. et ſpiritualiuꝫ virorum. contra dei voluntatem retro ceſſit de guerra infidelium. conſilio mū danorum hominum: cū confuſiōe ſua. regni diſpendio. Capitulū. xlvij. Egina celi apparuit ſponſe dicens ei. At Audi tu que ſpiritualia vides: et veni mecum in ſpiritus ſancti collocutōem. Ego ſum vas repletum. et repletiuum Sicut enim vas ſtans ſubtus torrentē repletur aqua. et ſicut aqua effluit. ta men vas ſemper eſt repletū. de torrētis decurſu: ſic anima mea. quando creata fuit ⁊ coniuncta corpori. replebatur ex decurſu torrentis. ſcilicet ſpūs ſancti: q nūquam poſtea euacuata eſt. Propte rea quicūqꝫ venerit ad me cū humilita te et mundo corde: habebit auxilium de ſpiritu ſancto. Itaqꝫ. bene poſſum vo cari vas repletum. Quia cum eſſem in mundo. in decurſu torrentis eius. filius dei venit in corpus meum. et ſumpta de me carne ⁊ ſanguine. moratus eſt ī me. donec natus eſt de me: ea natiuitate qua naſci decuit filium dei. Natus ergo. et veniens in manus meas. Angeli gauiſi ſunt. et nunciauerunt pacem in terris. Poſt hec autē. filius meus cecidit gra uiter in penam mortis. quādo cutis eiꝰ rumpebatur a flagellis. oſſa conſtringe bantur a clauis. et quando cor crepuit. mortuis omībus membris Itaqꝫ iſte ca lus mortis tam magnus fuit. ꝙ ex eo mi nuebatur poteſtas dyaboli: et porte ce li aꝑiebantur Ergo paſſionem filij mei comparo tonitruo. cuius aduētus pͥus auditur. et longe poſtquā ſonus venit. Sic paſſio filij mei. diu ante nunciaba tur per ora ꝓphetarum antequā venit. Poſtquā vero filius meus mortuus ē. tunc maximus fragor et ſonus factꝰ eſt. qui diu poſt paſſioneꝫ eius audiebatur et predicabatur: et pro ea multi gauden ter dederunt vitam ſuam. B Nūc autem filius meus ſic oblitus et neglec tus eſt: ꝙ quidam ducunt mortem eius pro nichilo. Alij dicunt ſe neſcire vtruꝫ fuerit vel non. alij ſciunt ſed non curāt pauci vero ſunt. qui mortem eius recor dantur cum caritate. Itaqꝫ vt paſſio fi lij mei reduceretur ad memoriam: ideo verba dei tibi diuinitus data. venerūt in mundum Propterea et tu miſſa es ad regem iſtum Syyecie. qui irretitus multis peccatorum laqueis. poſtquam ſeparatus fuit a dyabolo. ſuſcepi eū mi chi in filium: deſiderans eum facere pug natorem egregiū. ad honorem dei Qd̓ videns dyabolus. inuidit ei ſicut quō dam moiſi ꝓiecto in aquam: cuius ficel̓ lam deus direxit ad terrā. Qui poſtea licet aduſtus fuerit in lingua: tamē lo quebatur que voluit deus. Et fugiens ex timore de egipto: redijt ex diuina ꝓ uidentia ad pharaonem, Similimodo fecit regi dyabolus: Iactauit enim in cor eius ꝓcellam quadam. vt congrega ta multitudine hominū. a guerra retro cederet: pre paupertate ⁊ fame. Et ideo conſtituebatur ei certus numerus ꝑſo narum. C Item rex ſuggerente dyabolo cogitauit ſic. Amici īquit dei non habēt ſcientiam pugnandi: ideo in quiram homīes doctos ad pugnā. Cui poſtea dyabolus miſit multos de ſuis: quorum conſilio regeretur. Propterea oſtēſum erat regi. quorū conſilijs obedi ret. Conſultuꝫ eciam fuit regi. ꝙ cleri ci et relgioſi viri. approbate vite. ſeque rentur eum. Et hoc factū fuit ex proui dentia ſpiritus ſancti: cōtra aſtutiā dya boli. Ipſe quippe bene ſcit. ꝙ nō eſt lon gum tempus. quo deus oſtendere velit. quomodo ſua pugna aggredienda eſt. Octauus Liber. Celeſtis. Scit eciam dyabolus multos in paga niſmo eſſe. qui ſe magnos in ſua ſecta re putant. Nec ignorat ꝙ multi ſunt. qui deſiderant ſcire fidem ſcām catholicam Propterea deſiderat dyabolus. vt tꝑ gratie adueniente. illi mitterent̉ ad pa ganos: qui eſſent ydeote et pleni auari cia: Ergo amici dei. clerici et religioſi parati eſſe debēt: cū ſpūali ſapientia. p̄ ganis venientibus cū ſua ſecta. rn̄dere Multa eciā alia dicta ſunt tibi. que no ſtatim ꝑficient̉. Sed verba cuſtodiri de bent. ad tēpus prefinitū. Nam plurima oſtēdit deus moyſi: que nō cōpleta ſūt vna hora Sic et dauid. longo tꝑe oſtē ſus fuit rex: antequā ꝑuenit ad poteſta tem: Et ideo amici dei expectent patiē ter: et non attedient̉ in oꝑando D Diximus eciam. ꝙ fratres ordinis domi nici et frāciſci et bernardite. exirent cū rege ad paganos: qꝛ illi tres ordīes. ad paganiſmū primo ſunt vocandi. qꝛ mo naſteria ꝑ illos inchoari debent. qui ve raciter contēnunt mundū: et qui nō ha bent aliam voluntatē. niſi honorare de um. et eius amiciciā inuenire. Uerum quidam de dictis fratribꝰ cogitant ſic Ubi inquiunt eſt ppl̓us cui p̄dicandum eſt? Ubi loca ſunt edificanda? Simili ter dixit iſrl̓ moyſi. Ubi inquit ē terra promiſſa? Melius enim fuiſſet ſediſſe in egypto. ſuꝑ ollas carniū: quā in deſerto periclitari fame. et tribulatione. Atta men ꝑuenit iſrl̓ temꝑe placito in terraꝫ promiſſam: licet aliqui murmurabant. Ergo rex habeat ſecū ſemꝑ clericos de uotos. et tales qui ſequant̉ eū volunta rie. ex diuina caritate. Et caueat habe re clericos cupidos: ſicut aues rapaces. Sed audi iam. quid ego mater miſcd̓ie dictura ſum. Ille rex. quē ego prius vo caui filium meū. nūc iam factus eſt filiꝰ inobedientie. Cui exiſtēti puero. cuſto diebantur duo regna. Qui cū ad ānos diſcretionis veniſſet: regebat iniuſte: et omnia agebat ſine diſcretōe. Attamen deus patienter ſemper agens cum eo. eciam ſpūalia bona fecit cum eo: qn̄ ca ritatem cordis ſui vertit ad deū E. Inſuper tria reduco ei ad memoriam. que deus fecit ei. Sepe enim cōtingit. ꝙ infans in vtero matris. ita fortit̉ cuꝫ matre ligatus eſt: ꝙ nullo modo ſeꝑare ſe poteſt ab eo. Quod obſtetrix prudēs perpendens. cogitat ſecū dicens. Si in fans vlterius morabitur ī vtero mr̄is: moriuntur ambo Si vero ſeꝑabuntur ab inuicem: mortua quidem matre. vi uere poteſt infans. Et ſic obſtetrix pro cedens. ſeꝑat infantem a matre. Simili modo. rex iſte alligatus erat matri ſue. ſcꝫ mundo. qui ſi diutius in eo ſtetiſſet: vtiqꝫ mortuus fuiſſet ad penam inferni Ego vero regina celi iui ad regem. ſe parans eū ab amore mūdi. Per greſſū autem quo iui ad regē. intelligo intro itum ſpūs ſancti in cor eiꝰ. Quia vbicū: qꝫ ingreditur ſpiritus dei. ibi intrat pat̓ cum ſpiritu ſct̄ō. et filius cum patre et ſpiritu. et mater cū filio: quia oīs homo qui habet deū in corde ſuo. habet et me. Nam ſicut impoſſibile eſt. ꝙ tres perſo ne in trinitate. ſeꝑari poſſint: ſic impoſſi bile eſt ſtante lege currēte. ꝙ ego q̄ ſum mater dei. ſeꝑari poſſim a deo. Ego qͥp pe habui filiū dei in me. cum deitate et humanitate. ideo deus pater habet me ī deitate ſua. et eſt vinculū dilectiōis nr̄e ſpiritus ſcūs. ille qui eſt in patre ⁊ filio. et ip̄e eſt in me: et nūquam poſſumus ſe ꝑari. Iſto ergo modo quādo ego iui ad regem. deus dedit cordi eius contritio nem. ⁊ ocl̓is eius lacrimas ſpirituales: que nullus obtinere poteſt. niſi ex diui na gratia eius. F Scd̓o reduco regi ad memoriā. qualis grā facta ē in regno eius. Nam filius meus qui ſedet in ſummo throno maieſtatis excelſe. lo quit̉ frequent̓ tibi que es nata de regno eius. et hanc grām ego ꝓmerui regi: vt faceret honore deo. et fructum aīe ſue. Cui eciam ꝑ te oſtēdi. quomō regnum Imꝑatoris. Ad Reges. ſuum regeret ſapienter. et populum ſui regni caritatiue diligeret: et qualit̓ vi tam ſuam gubernaret corꝑaliter et ſpū aliter. ad honorem dei Tercio reduco ei ad memoriā quomō electus eſt. vt fi dem ſcām catholicam deferret ſi vellet ad paganiſmū. Sed audi nūc. quid fe cit iſte rex: Ego enī mater miſcd̓ie. vo caui iſtum regem filiū meum nouum: ⁊ ideo nouū. qͥa nouiter venerat ad obe dientiā ſcām Cui ꝓmiſi ꝑ te ꝙ vellem eſſe dn̄a ⁊ defenſatrix exercitus ſui. ⁊ re gni ſui: et ꝙ ſtarē ante eū in terra inimi corū eius. Et ita factū eſt. Nā pax erat in terra ſua ex diuina ꝓuidētia: propter preces meas Et ante ip̄m fui in t̓ra ini micorū eius. quando maiores inimicos eius. congregaui in vnum locū terre: quos ei traditura erā. G Paruo igitur temꝑe elapſo. acceſſerūt ad regē iſtum inſtrumenta dyaboli. plena corde malo et maligno ſpū. qui confidebant in manibꝫ hominū pluſꝙͣ in auxilio cre atoris: quorum cupiditas maior fuit ad poſſeſſiones terrenas. ꝙͣ ad adiuuan dū animas. Quorū linguas ille excita uit ad loquendū. qui mouit linguā iude ad vendendū creatorem ſuū. Quorum dentes eleuabant̉ digitis dyaboli: quo rum frigida labia plinita fuerūt vene no dyaboli. Propterea diuina caritas non ſapuit eis. ſed expuētes verba veri tatis: falſitatē in ore habuerūt. Quorū malignis conſilijs obediens rex. cucur rit et diſtraxit de manibus meis. cōgre gatos inimicos meos: reſiſtentes fidei ſancte. Et tūc ego vacuo ſynu. remāſi ſola. Ip̄e quoqꝫ rex fecit diſcurrere lu pos. aſſignās agnos in manu ſerpētum. qui parati ſunt diripere oues: et maiori nūc veneno malicie ſūt impleti. Talia enī ꝓceſſerūt de doloſis ſuggeſtiōibus dyaboli. quia cōtemptis cōſilijs amico rū dei: rex obediuit cōſilijs carnalium hoīm. Et non attēdens fortitudinem dei nec cogitās cōſiliū meū. redijt ſine aliqͦ fructu: et grauauit cōmunitatem et po pulū regni ſui. factus inobediēs deo et homībus: et violator ꝓmiſſiōis malitie ſue. Sꝫ ſicut mater facilit̓ placari ſolet filio petenti mīam: ſic ego dico nunc ei Fili conuertere ad me: et ego reuertar ad te. Surge de caſu tuo: ſecundū con ſilia amicorū dei. Hec igitur eſt vltima lr̄a. quā ego mittam ei. NNat̉ dei declarat ſpū ſe. quare v̓ba dei ita obſcure ꝓferunt̉. ꝙ diuerſimode interpretari poſſunt. et qn̄qꝫ aliter a deo. et aliter ab homībus intelligūtur. Et qualiter tota trinitas oſtēdit ſe ſpōſe mirabilit̓. ſub forma pul piti et libri aurei. ⁊ triū radiorū triū co lorum: declarās viſionē ſponſe notabili ter. de ꝓprietate et eſſentia trinitatis. et libri vite. Et qualiter videbat ſpōſa an te diuinū tribunal iudicis. iudiciū mira bile triū animaruꝫ regū. quorum vnus erat viuens. et alter ad infernū: terciꝰ vero ad purgatoriū damnabantur. Et ſunt hic multa notabilia. de laudabili iu ſticia et miſcd̓ia dei. Capitulum. xlviij. Ater dei loquit̉ ad ſponſam dicēs. A Filia. dixi ti bi prius. ꝙ illa eſſet vltima lr̄a mea. mit tenda illi regi amico. Quod intelligen dū eſt de hijs. que tangūt ꝑſonam eiꝰ ſin gularē. atqꝫ meā. Si enī aliquis ſedens audiret aliqd̓ vtile decātari. quod ꝑtine ret ad amicū vt referret eide. ſiue eſſet illud cātilena leticie. ſiue lr̄a rep̄henſio nis ſalutaris. vterqꝫ eſſet dignus remu neratōe: ſcꝫ et qͥ dictabat. et qui decan tabat. Sic eciā iuſticia dei. iudicans in eqͥtate. et iuſtificans in mīa: decantare vult iuſticiā et mīam Ergo quicūqꝫ au dire voluerit. audiat. Quia nō ē lr̄a re prehēſionis: ſꝫ cātilena iuſticie et carita tis. Qn̄ enī olim mittebat̉ lr̄a alicui. cō tinebat rep̄henſiōem ⁊ āmonitiōem: ar guebat de ingͣtitudine beneficiorum: et cc. j. Octauus Liber. Celeſtis. admonebat de conuerſione moꝝ. Sed nūc iuſticia diuīa. decātat pulcrā cātile nam: que ꝑtinet ad omēs. Quā qui au dierit et credēdo cū oꝑatione receꝑit: inueniet fructū ſalutis. et fructū eterne vite. B Sꝫ poteris q̄rere. quare verba dei ita obſcure dicunt̉. ꝙ diuerſi mode int̓pretari poſſunt? Et qn̄qꝫ alit̓ a deo. ⁊ aliter ab hoībus intelligūtur? Rn̄deo Deus ſimil̓ eſt ꝯfectori. qͥ confi cit vinū ardens. ſeu aquā ardentē: q̄ de vino conficit̉. Ille enī confector habet plures fiſtulas. quaſdā aſcēdentes. quaſ dam vero deſcēdētes: ꝑ quas vinū nūc ſurſum. nūc deorſum. cooꝑante ignis ca lore decurrit. donec fit ꝑfectū. Sic deꝰ in verbis ſuis facit. Quia qn̄qꝫ aſcēdit per iuſticiā. qn̄qꝫ iterū deſcēdit ꝑ mīam. ſicut patuit ī rege. cui ꝓpheta ex iuſticia dixit ꝙ moreret̉: et tn̄ poſtea. mīa addi dit eī plures annos ad viuendū. Qn̄qꝫ eciā deſcēdit deus. ꝑ ſimplicē verboꝝ ꝓ lationē. et corporalē expreſſionē. ſꝫ aſce dit iterū. ꝑ ſpūalem intelligentiā: ſicut ī dauid. cui multa dicta ſūt ſub noīe ſalo monis. ſꝫ cōpleta ſunt ſicut ⁊ intellecta in filio dei. ¶ Qn̄qꝫ eciā loquitur deus de futuris. qͣſi de p̄teritis. ⁊ pn̄tia ſimul tāgit et futura: qꝛ oīa ſunt in deo. et pn̄tia et p̄terita et futura. quaſi vnus punctus. Nec mirari debes. ſi obſcuris modis loquit̉ deus: qꝛ hec fiunt qͣdrupli ci decauſa. Primo vt oſtēdat deus mag nā mīam ſuā. ne quis audiēs iuſticiā dei: deſperet de miſcd̓ia eiꝰ. Quia qn̄ homo mutat voluntatē peccādi: tūc eciā deus mutat diſtrictiōem ſententie ſue. Scd̓a eſt. vt creduli iuſticie et ꝓmiſſionū dei: amplius coronent̉ ꝓpter fidem et expe ctationē. Tercia ratio eſt. Quia ſi con ſiliū dei certo ſciretur tꝑe. quidā ꝓpter preſcitos contrarios caſus. multū tur barent̉: alij ex tedio. a deſiderio ⁊ feruo re ſuo deſiſterent. Et ideo ꝓpter iſta. qn̄ alicui ſcribo aliqͣ verba. nō exprimit̉ ibi in concluſione. vtrū illa verba recipien tur. et credentur cum effectu ab eo. vel non. Nec eciā tibi declaratur hoc. an il le credet et ꝑficiet opere illa an nō: qͥa non licet tibi ſcire hoc. Tercia cauſa ē ne aliqͥs p̄ſumat improbe. diſcutere ver ba dei. Ipſe enī eſt. qui de ſublimi facit humilē: et de inimico facit amicū Quar ta eſt. vt qui occaſionē diſcedēdi querit inueniat. et qui ſordeſcūt ſordeſcant ad huc: boni qͦꝫ fiant manifeſtiores. O Item ait ſpōſa. Deinde dei filius loque batur ad me. dicēs. Si aliqͥs loqueret̉ per fiſtulā habentē tria foramina. et di ceret audienti. Nūquā ex iſto foramine audies vocem meā: non eſſet arguēdꝰ. ſi poſtea loqueret̉ per duo reliqͣ forami na. Sic eciam eſt nūc in locutione nr̄a. Nā licꝫ mat̓ mea v̓go dixerit ꝙ illa eſſꝫ vltima lr̄a mittēda regi: hͦ intelligendū eſt de perſona ſua. Sꝫ nūc ego deꝰ qui ſum ī matre et mat̓ in me. mitto nunciū. meū regi. tā ꝓpt̓ eos qui nūc ſunt pn̄tēs viui: ꝙͣ ꝓpter eos qui nondū ſunt natī Ab et̓no itaqꝫ iuſticia et mīa in deo ſūt. Nam ab et̓no iſta in deo fuit iuſticia. vt cū deus an luciferū. plenus eſſet ſapīa. et bonitate. et potētia: voluit ꝙ plures ꝑticiparent̉ bonitatis eius. Et ideo cre auit angelos. Quoꝝ quidā attendētes pulcritudinē ſuā. deſiderabant eſſe ſupra deū Propterea corruerūt. ⁊ facti ſūt ſub pedibus dei: demones mali. Et eciam in iſtis. deus qͦdammō habet mīam. Nam cū dyabolus ex iuſticia et ꝑmiſſione dei ꝑficit malū qd̓ cōcupiſcit: qͣſi qͦdāmodo ꝯſolat̉. ex ꝓſpitate malicie ſue. Non ꝙ pena dyaboli minuat̉ ex hͦ. ſꝫ ſicut eger habēs inimicū fortiſſimū. conſolat̉ de au ditu mortis eiꝰ: licet dolor infirmitatis ſue. nō minuat̉ ex auditu illo. Sic dya bolus ex īuidia qͣ ardet. deo faciēte iuſti ciā. cōtra homīes exhilareſcit ⁊ letat̉: et qͣſi ſitis malicie ſue. refrigerat̉ et linit̓. E Uerū poſtea deus videns in ex ercitu ſuo diminutionē. creauit poſt p̄ ſumptōem demonū hoīem. ad obediēdū Imꝑatoris. Ad Reges. preceptis ſuis. ⁊ ut fructificaret donec tot hoīes aſcenderent celū: quot angeli de celo ceciderūt. Homo igitur ꝑfectus creatus eſt. qui cū accepiſſet mandatū vite. nō attendit ad deū: nec ad honorē ſuū. Sed conſentiens ſuggeſtioni dya boli. p̄uaricatus eſt: dicens Comeda mus de ligno vite: ⁊ ſciemus omīa ſicut deus. Iſti em̄. ſcilicet adā ⁊ eua. nolue rūt deo malum ſicut dyabolus. ſed nec etiam voluerūt eſſe ſupra deū. ſed volu erūt eſſe ſapientes ſicut deus: ideo ceci derūt. ſed nō ſicut demon Nam diabo lus inuidebat deo: ideo nō erit finis miſe rie eius Homo vero. quia voluit aliud ꝙͣ deus voluit eū velle: ideo meruit et ſuſtinuit iuſticiā cū miſeri cordia. Tūc vero illi prothoplaſti ſenſerūt iuſticiaꝫ. quando nuditate obtinuerūt pro veſtitu glorie. famem pro abūdantia. pruritum carnis pro virginitate: timore pro ſecu ritate. laborē pro quietē/ Qui etiam ſta tim obtinuerūt miſcd̓iā. ſcꝫ veſtitū cō tra nuditate. cibū contra famē. ſecurita tem coniūctōis mutue: ꝓpter poſterita tem generatōis augmentanda ¶ Nē pe adaꝫ honeſtiſſime vite fuit. qͥ nūquā vxorem habuit niſi euā: ſed nec aliā mu lierē. niſi illam ſolā. F Itē deꝰ eciam iuſticiā ⁊ mīam habet in aīalibus Deus nempe fecit tria egregia. Primo angelos. qui ſpm̄ habent: ſed nō carnē. Scd̓o hoīem. qui habet aīam et carnē. Tercio aīalia. q̄ carnē habēt: ſed non aīam ſicut homo Angelus ergo qꝛ ſpūs eſt. deo inceſſant̓ adheret: ⁊ ideo hūano nō indiget adiutorio Homo vero quia caro eſt. deo inceſſant̓ adherere nō po teſt: anteꝙͣ mortale ſeꝑat̉ a ſpū: Et ideo vt ſubſiſtat homo. creauit ei deus adiu toriū aīal irratōale: vt obediat et ſerui at ſuo meliori. Itaqꝫ in iſtis aīalibus ir ratōalibus. deus magnā habet mīam. qꝛ nō habēt pudorē de mēbris ſuis. nec do lorem mortis anteꝙͣ mors vēiat: ſimpli ci qͦꝫ victu contētant̉: Deinde cū ꝑtrāſiſſet diluuiū eciā deus fecit iuſticiā cum miſcd̓ia. Nā bene potuiſſet deus. intro duxiſſe ppl̓m iſrl̓ in terrā ꝓmiſſionis: in breuiori tꝑe. Sed iuſticia fuit. ꝙ vaſa q̄ optimū potu tenere debebāt. pͥmo ꝓba rent̉ et purgarent̉: et dein̄ ſcīficarentur. Quibus eciā deus magnā fecit mīam. qꝛ vno hoīe ſcꝫ moyſe orāte. pctm̄ eorū deletū fuit: et diuina grā data. Similit̓ et poſt incarnatōnē meā. nunꝙͣ iuſticia ſine mīa: nec mīa ſine iuſticia exercetur G Tūc aūt vox vna inſonuit in al tum. dicēs. O mat̓ mīe. mater et̓ni re gis: impetra mīam. Ad te quippe vene runt p̄ces et lacrime. famuli tui regis. Scimus enī ꝙ iuſticia eſt. vt puniant̉ pct̄a eius. ſꝫ impetra mīam. vt cōuerta tur et agat penitētiā: ⁊ faciat honorem deo. Rndit ſpūs. In deo qͣdruplex ē iu ſticia. Prima eſt. vt ille qͥ increatus ē. ⁊ eternaliter eſt. honoretur ſuper omnia. quia ab ipſo ſunt omnia. et in ip̄o viuūt et ſubſiſtunt vniuerſa. Scd̓a iuſticia eſt vt ei qui ſemper erat et eſt. ⁊ qui temꝑe diffinito temꝑaliter natus ē. ſeruiatur ab oībus: et ipſe in om̄i puritate diliga tur: Tercia iuſticia eſt. vt ille qui ē ex ſe impaſſibilis. et ex hūanitate factus ē paſſibilis. et qui mortalitate aſſumpta ꝓmeruit hom̄i immortalitatē: deſideret̉ ſuꝑ omnia que deſiderari poſſunt. et q̄ deſiderāda ſūt Quarta iuſticia eſt. vt qͥ inſtabiles ſunt. inquirāt verā ſtabilitate et qui in tenebris ſunt. deſiderēt lucem. ideſt ſpm̄ ſcm̄: petēdo auxiliū eius. cū cō tritione et vera humilitate. H Sed de illo rege ſeruo matris dei. pro quo nunc miſcd̓ia petit̉. dicit iuſticia ꝙ tempus non ſufficit ei. ad purgandum digne. ſcd̓m quod exigit iuſticia. pecca ta illa que cōmiſit contra mīaꝫ dei: nec corpus eius ſuſtinere poſſet penā. quaꝫ meruit pro peccatis Uerūtamen miſe ricordia matris dei. promeruit et impe trauit mīam pro eodem ſeruo ſuo. vt ip̄e audiat illa que egerat. ⁊ quomo ſe emē cc. ij Octauus Liber. Celeſtis. dare poterit: ſi forte cōpungi voluerit. et conuerti. Et ſtatim in eodem pūcto vidi in celo vnam domū. mire pulcritu dinis et magnitudinis: et in domo erat pulpitū. et in pulpito liber. Et vidi du os ſtantes ante pulpitum. ſcilicet ange lum et dyabolū. Quorū alter ſcꝫ diabo lus loquebatur dicens. Nomen meum eſt heu. Iſte itaqꝫ angelus et ego. inſeqͥ mur vnam rem deſiderabilē nobis: quia videmus ꝙ dominus potētiſſimus. edi ficare ꝓponit rem grandem. Et ideo la boramus. angelus ad rei perfectioneꝫ. ego vero ad eius deſtructōem. Sꝫ cō tingit nobis. ꝙ cum res illa deſiderabi lis. venit aliquādo in manus meas. tā ti feruoris ⁊ caloris eſt: ꝙ non valeo te nere eam. Cum vero venit aliquando in manus angeli. ita frigida ⁊ lubrica ē: ꝙ ſtatim relabitur de manibus eiusy ¶ Et cum ego attente intuerer ad idem pulpitum. tota conſideratōe men tali. intellectus meus. non ſufficiebat capere ſicut erat. nec eiꝰ pulcritudineꝫ valuit comp̄hēdere anima mea. nec lin gua exprimere. Cuius pulpiti aſpectꝰ. erat quaſi radius ſolis: habēs colorem rubeum et album. et aureum fulgētem Color vero aureus. erat quaſi ſol ful gens. albus autem color. erat quaſi nix candidiſſima: rubeus quoqꝫ color. erat quaſi roſa rubens. Et quilibet color v debatur in alio. Nam cum aſpicerē co lorem aureum: videbam album ⁊ rube um in eo. Et cū viderem album: vide bam in eo reliquos duos colores. Et ſi militer erat. quādo aſpiciebā colorē ru beum. Ita ꝙ quilibet videbatur in alio et tamē quilibet diſcretus erat ab alio. et per ſe. Et nullus alio prior aut poſte rior. nullus alio minor aut maior: ſed in omnibus et vbiqꝫ equales videbantur. Cumqꝫ aſpicerem ſurſum. non valui cō prehendere longitudinem ⁊ latitudinē pulpiti. reſpiciens vero deorſum. nō va lui videre ⁊ apprehēdere immenſitatem profundi eius: quia omnia erant incō prehenſibilia ad conſiderandū. E Poſt hec autem in ipſo pulpito. vidi li brum reſplendentē. quaſi aurum fulgē tiſſimū: et habentē formā libri. Qui qui dem liber apertus erat. et ſcriptura eiꝰ nō erat ſcripta atramēto. ſed vnūqd̓qꝫ verbum in libro erat viuens. et ſeipſum loquebat̉: quaſi ſi aliquis diceret. fac hͦ vel illud. ⁊ ſtatī cū ꝓlatione verbi. eſſet factū. Scripturam qͦꝫ libri nullus lege bat. ſed quicqͥd cōtinebat ſcriptura: hoc totū in pulpito et in illis coloribus vide batur. ¶ Ante iſtud autē pulpitū. vidi quendā regem viuentē in mūdo. Ad ſi niſtram vero partē pulpiti. vidi aliū re gem mortuū qui erat in inferno Ad dex teram qͦꝫ pulpiti. vidi terciū regem mor tuū. qui erat ī purgatorio. Rex itaqꝫ ſu pradictus viuēs. erat quaſi in globo vi treo ſedens coronatus Supra globum vero. dependebat vnus gladius tricuſ pis horribilis. appropinquans ſingulis momentis globo: ſicut perpendiculū in horologio. ad ſuū ſignum. Ad dexterā quoqꝫ eiuſdem regis viuentis. ſtabat an gelus: habēs vas aureum et ſinum. Ad ſiniſtram vero eius. ſtabat dyabolus habens forcipem et malleum. Qui am bo decertabant. cuius manus vicinior fieret globo vitreo: quādo a gladio tan geretur. et rūperetur. Tūc autē audi ui horribilem vocē illius dyaboli. dicē tem: Quouſqꝫ inquit erit iſtud? Ecce ambo nos inſequimur predam vnā: ſed ignoramꝰ quis nr̄m erit victor. Tſ Et ſtatim loquebatur michi iuſticia di uina. dicens Iſta inquit que tibi oſten duntur. nō corꝑalia ſed ſpiritualia ſunt Nec angelus vel diabolus corporales ſunt. ſed hoc fit. quia tu ſpiritualia intel ligere non vales: niſi per ſimilitudines corꝑales Rex itaqꝫ viuens ideo tibi ap paret in globo vitreo: qꝛ vita eius non eſt niſi quaſi vitrū fragile. et in puncto finitura Gladiꝰ vero tricuſpis. mors ē Imꝑatoris. Ad Reges. Que cum venit. oꝑatur tria. Debilitat quippe corpus. immutat conſciētiam. mortificat oēs vires: diuidens ſicut gla dius aīam a carne. Ꝙ vero angelus et dyabolꝰ. certare videntur ſuper globū vitreū. ſignificat ꝙ vterqꝫ eorum deſide rat habere aīam regis: que illi adiudica bitur. cuius conſilijs magis obedierit Ꝙ vero angelus habet vas ⁊ ſinū. ſigni ficat. ꝙ ſicut puer quieſcit in ſynu ma tris. ſic angelus laborat vt anima p̄ſen tetur deo quaſi in vaſe: et in ſinu eterne conſolatiōnis requieſcat. Ꝙ vero dia bolus forcipem habet et malleū. ſigni ficat. ꝙ demon aīam trahit ad ſe forcipe praue delectationis: diſſoluitqꝫ eā mal leo. ideſt cōſenſu ⁊ perpetratione delic torum. Ꝙ vero globus vitreus quan doqꝫ nimis eſt ardens. qn̄qꝫ ſatis lubri cus et frigidus. ſignificat incōſtantiā re gis Nam rex ī tēptatione poſitus. cogi tat ſic dicens intra ſe. licꝫ ego ſciam me deum offendere. ſi nūc conceptū mētis mee adimpleo. tamē iſta vice conceptū meum opere adimplebo: quia pro nunc ab hoc opere retrahere me nequeo. Et ſic ſcienter peccat in deū ſuum. Propte rea ſciēter peccans: venit in manus dy aboli. Deinde rex ip̄e aſſumens cōfeſſi onem et contritōem. iterum euadit ma nus dyaboli. et venit in poteſtatē ange li boni. Et ideo niſi iſte rex dimiſerit in conſtantiā ſuam. periculoſe ſtat: qꝛ debi le habet fundamentū. Q Poſt hec autē vidi ad ſiniſtrā partem pulpiti illū aliū regē mortuū. qui damnatus fu it ad infernū. veſtitum veſtibus regali bus: et ſedentē qͣſi in throno. Qui erat mortuus et pallidus: ⁊ nimis terribilis Ante faciē vero eius erat quedā rota habens quatuor lineas in extremitate Que quidem rota. ſcd̓m flatū regis vol uebatur. Et quelibet linea vel ibat ſur ſum vel deorſum. ſcd̓m voluntatem re gis: quia motus rote erat in poteſtate regis Tres qͦꝫ linee illarum. habebant ſcripturas: ſed in quarta linea nichil oī no erat ſcriptum. Uidi eciā ad partem dexteram iſtius regis. quendā angelum quaſi hominē pulcerrimū. cuius manus erant vacue: ſed ip̄e ad pulpitū ſeruie bat. Ad ſiniſtrā vero partē regis. appa rebat vnus dyabolus. Cuius caput ſimile videbatur cani. venter eius erat inſaciabilis. et vmbelicus apertus. ebul liens veneno colorato omībus colori bus venenoſis: et in quolibet pede ha bebat tres vngulas magnas. fortes ⁊ a cutas. Tūc aut vnus ſplendi diſſimus quaſi ſol. ⁊ ad intuendum pre fulgore mirabilis dixit michi. Iſte rex quem tu vidēs. miſerabilis eſt. Cuius ꝯſcientia modo aperiet̉ tibi: qualis fuit in regno ⁊ in intentione/ quando morie batur. Qualis vero cōſcientia eius fu it ante regnū: non eſt tuū ſcire Uerun tamen ſcias. ꝙ anima eius non eſt ante oculos tuos: ſed conſciētia eius Et qꝛ anima et dyabolus non corꝑales ſꝫ ſpi rituales ſūt: ideo temptationes dyaboli ce et ſupplicia. ꝑ ſimilitudines corpora les oſtenduntur tibi. Et ſtatim ille rex mortuus cepit loqui. non de ore ſꝫ qua ſi de cerebro: et dixit ſic O conſiliarij mei. talis eſt intentio mea Quidqͥd em̄ ſubeſt corone regni mei: tenere et cuſto dire volo Laborare eciā volo. ꝙ auge antur obtenta: et nō diminuātur. Qua li aūt modo obtenta ſunt que teneo: qͥd ad me querere? Sufficit enim michi. ſi adepta defendere valeo. ⁊ augere. Et tunc dyabolus clamauit dicens. Ecce perforatū eſt. quid faciet vncinꝰ meusˡ Rn̄dit tunc iuſticia de libro qui erat in pulpito: dicens dyabolo. Impone fora mini vncinū. et attrahe tibi. Et ſtatim prolato verbo iuſticie. impoſitꝰ fuit vn cinus. Sed ilico in ip̄o momēto. venit ante regeꝫ malleus ſcꝫ miſcd̓ie. quo dic tus rex excutere potuiſſet vncinū: ſi ve ritatem inquiſiſſꝫ de oībus. et fructuoſe mutaſſet voluntatē. O Iterum Octauus Liber. Celeſtis. loquebatur idem rex. dicēs. O conſili arij mei ⁊ homīes mei. vos aſſumpſiſtis me in dn̄m. et ego vos in conſiliarios. Ideo indico vobis hoīem quendā eſſe in regno. qui ꝓditor eſt honoris mei et vite. qui inſidiator eſt regni. et ꝑſecutor pacis. et communitatis ppl̓orum regni. Si ergo talis homo ſuſtineat̉ et tolere tur. damnabit̉ reſpublica. īualeſc et diſ cordia: ⁊ inteſtina mala adaugentur in regno. Credebant enī michi docti et in docti. potētes ⁊ vulgus ppl̓i in p̄dictis verbis que ego eis loquebar. intantū. ꝙ homo ille quē ego diffamaui de ꝓdi tione. obtinuit damnū maximū et pudo rem. et ſentētia et exiliū contra eū fere batur. Attamē bene ſciebat conſciētia mea. qualis erat rei veritas ī iſto nego cio. et ꝙ multa contra hoīem illū dixi. ꝓpter ambitiōem regni. et ꝓpter timorē amiſſionis eius: necnō et vt honor meꝰ dilataretur. ⁊ ut regnū michi ⁊ poſteris meis firmius adhereret. Cogitaui etiā mecū. licet ego ſciā veritatē qūo acqui ſitū eſt regnū: et qūo ille iniuriatus eſt. Si tamē ip̄m receꝑo iterū in grāꝫ meā et veritate ꝓdidero: omne obprobriū ⁊ dānū redūdabit in me. Et ideo firmaui in anīo meo magis velle mori. ꝙͣ verita tem dicere: et verba mea et oꝑa iniuſta reuocare. D Rn̄dit tūc dyabo lus. O iudex. ecce qͣliter rex iſte prebet michi linguā. Rn̄dit iuſticia diuīa. Im pone laqueū. Qd̓ cum feciſſet dyabo lus. ſtatim impoſito laqueo. pendebat an̄ os regis ferrū acutiſſimum: quo po tuiſſet ſi voluiſſet laqueum p̄ſcidiſſe. et cōminuiſſe. Itē loquebat̉ idē rex dicēs O cōſiliarij mei. Ego cōſului clericos et litteratos de ſtatu regni. qui dicunt michi. ꝙ ſi aſſignarē regnū in manꝰ alio rum. fierē ml̓tis in damnū. viteqꝫ et bo norū ꝓditor: iuſticie et legum violator. Et ideo vt regnū retinea michi. illudqꝫ ab incurſantibꝰ defendā. oportet nos q̄ dam noua excogitare: qꝛ antiqͥ redditꝰ fiſcales. nō ſufficiūt ad gubernandum ⁊ defendendū regnū. Itaqꝫ excogitaui. ꝙͣ dam nouas īpoſitōes tributoꝝ ⁊ exacti onū fraudulētas: īponere in regno: ī dā nū multoꝝ ciuiū regni. ⁊ etiā innocētū ꝑtranſeūtium viatoꝝ. et mercatoꝝ. In quibꝫ adinuētionibꝫ ꝑſeuerare ꝓpoſui. vſqꝫ ad mortē. Licet ꝯſciētia mea michi dixerit. ꝙ iſta erāt ꝯtra deū ⁊ oēm iuſti ciam: ⁊ publicā honeſtatē. O Et tūc clamauit diabolus dicēs. O iudex. ecce ambas manus ſuas inclinauit iſte rex. ſub vas meū aquaticū. Quid igit̉ facturꝰ ſū ego? Rn̄dit iuſticia de libro. Effunde ſuꝑ eas venenū tuū. Et tunc effuſo veneno a diabolo. ſtatī venit an̄ regē vnū vas vnctōis: quo rex illud ve nenū. bene potuiſſet reſtrinxiſſe Et tūc demon clamauit valent̓ dicēs. Ecce vi deo mirabile. et michi imperſcrutabile. Nā vncinus meꝰ īpoſitus eſt cordi iſtiꝰ regis: et ſtatim oblatus ē ei et malleꝰ in ſinū Laqueus qͦꝫ meus impoſitus eſt ori eius. et ferrū acutiſſimū ei prebet̉. Ue nenū eciā meū. infuſum ē in manibꝰ eiꝰ: et offert̉ adhuc ei vas vnctōis. Rn̄dit iuſticia de libro qui erat in pulpito. di cens. Omīa tēpus habent. et mīa et iu ſticia obuiabunt ſibi. Poſt hec aūt loq̄ batur michi mater dei dicēs. Ueni filia et vide et audi. quid ſuggerit anīe ſpūs bonus: quid ve malus. Nā omīs homo infuſiones et viſitatōes habꝫ: qn̄qꝫ a ſpi ritu bono. et qn̄qꝫ a ſpū malo. Nec ē a liquis qui non viſitatur a deo. ꝙͣdiu vi uit R Et ſtatim iteruꝫ idē rex mortuus apparuit: cuius aīe cū viueret ſpūs bonus taliter inſpirabat. O ami ce. tu totis viribus obligaris ſeruire deo. qꝛ dedit tibi vitā. conſciētiā. intel lectū. ſanitatem et honorē: inſuper tole rat te in peccatis tuis. Rn̄dit conſcien tia regis: ꝑ ſimilitudinē loquendo. Ue rū eſt inquit. ꝙ ſeruire teneor deo. cuiꝰ potentia creatus et redemptus ſū: cuiꝰ miſcd̓ia viuo et ſubſiſto. Sed econtra. Imꝑatoris. Ad Reges. ſpūs malus ſuggerebat eidem regi. Frat̓ inquit. conſulo tibi conſiliū bonū⁊ Fa cito enim ſicut ille qui purgare ſolet po ma. ¶ Ille nāqꝫ ꝑipſimata ſeu corticē pomi ꝓicit: medullā vero et vtiliora ſer uat ſibi. Similit̓ fac et tu Deus enim hūilis et miſe ricors eſt: patiēs et nulliꝰ egens. Da ergo ei de bonis tuis. illa q hus cōmode carere poteris: vtiliora ve ro et cōcupiſcibiliora reſerua tibi. Fac to eciā quodcūqꝫ delectat te ad carnem qꝛ faciliter emēdari poteſt. Et quod te nō delectat facere. licet tenearis face re. dimitte: et loco illius tribue elemoſi nas. qꝛ inde plures cōſolari poſſunt Re ſpōdit conſciētia regis. Iſtud inquit eſt vtile conſiliū: Potero quidē aliqͣ dare de meis. de quibus nullū habeo dānū que tn̄ deus reputat maxima. Cętera vero ſeruabo in vſus ꝓpͥos: et ad acqu rendū amiciciā multorū S Poſt hec aūt. iterū loquebat̉ angelus. qui re gi datus fuerat ad cuſtodiā: per inſpira tōes dicēs regi O amice. cogita ꝙ mor talis es: et cito moriturus. Cogita ec am ꝙ vitā iſta breuis ē. et deus iudex iu ſtus et patiens. qui examīat omēs cog tationes tuas. et locutiōes et opera: principio intelligibilis etatis tue. vſqꝫ ad finem Qui eciam omēs affectꝰ et in tentiones tuas iudicat: et nichil dimit tit indiſcuſſum. Et ideo vtere tēꝑe tuo et viribus tuis. rationabilit̓. Rege mē bra tua ad vtilitatē aīe: viue modeſtus nō faciendo voluptatē carnis in deſide rijs. Quia qͥ ſcd̓m carnē viuūt. et ſcd̓m voluptatē ſuam: nō veniūt ad patriam dei Ecōtra vero. ſuaſit ſtatim regi ſpi ritus dyabolicus. inſpiratōibꝫ ſuis. E frat̓ inquit. ſi de oībus horis et momen tis. redditurus es deo ratōeꝫ. qn̄ ergo gaudere debes? Sed audi conſiliū me um Deus miſericors ē: et facilit̓ placa tur. Nō enī redemiſſet te. ſi te ꝑdere vel let. Ideo dicit ſcriptura: ꝙ omnia pctā dimittunt̉ ꝑ contritōem T Fac ergo ſicut quidam aſtutus fecit. qui ſo luturus erat cuidā creditori. xx. libras auri. et nō habens vn̄ redderet. vēit ad amicū pro conſilio. Qui conſuluit ei ſu mere vigīti libras cupri. ⁊ deaurare eas vna libra auri. et ſic deauratas ſoluere creditori. Qui faciēs iuxta conſiliū ſibi datū. ſoluit creditori illas vigīti libras cupri ꝑlinitas auro: et. xix. libras auri puri. retinuit ſibi. Sic fac et tu. xix. enī horas tēꝑis. diſpone ad delectatōem et voluptatē tuā. et ad gaudiū tuū: et vna tm̄ hora. ſufficit tibi ad contriſtandū. et ad cōpungendū. Audacter ergo. an̄ et poſt confeſſioneꝫ. facito qd̓ delectat te Quia ſicut cuprū plinitū auro. totū ap paruit aurū. ſic oꝑa pctī que deſignant̉ in cupro. deaurata cōtritione delebunt̉ et oīa oꝑa tua fulgebūt ſicut aurū. Rn̄ dit tūc conſciētia regis. Iſtud conſiliū videtur delectabile et rationabile: qꝛ ſic faciēdo. omīa tꝑa poſſum diſponere ad gaudiū meū. U Itē loquebatur angelus bonus regi. inſpiratōibus ſuis dicēs O amice. cogita p̄mo. qͣli magiſte rio eduxit te deus. de anguſto vtero ma tris tue. Scd̓o cogita. quāta patientia patit̉ te deus viuere. Tercio cogita. qͣnta amaritudine redemit te. de eterna morte. Sꝫ ecōtra. inſpirabat dyabolꝰ dicēs regi. O frat̓. ſi eduxit te deus de anguſto mrīs vtero. in latitudinē mun di: cogita eciā. ꝙ educet te iterū de mū do ꝑ durā mortē. Et ſi deus patit̉ te diu viuere. cogita eciā. ꝙ habes ī vita iſta ml̓ta incōmoda. ⁊ tribulatōes. contra voluntatē tuā. Si deꝰ redemit te dura morte ſua. quis cōpulit eū? Non enī tu rogaſti eū. Tūc aūt quaſi loquēdo. rn̄ dit rex in cōſciētia ſua intrīſecus. Uerū inquit eſt. qd̓ ſuggeris. Nā plus doleo ꝙ moriturus ſū. ꝙͣ ꝙ natus ſū de vtero matris. Grauius eciam eſt michi. ferre aduerſitates mūdi. et cōtrarietates a nimi mei. ꝙͣ aliquid aliud Uellem itaqꝫ ſi daret̉ michi optio. magis viuē ī mūdo c. iiij Octauus Liber. Celeſtis. abſqꝫ tribulatōe. et in eius cōſolatione ꝑmanere: ꝙͣ ſeꝑari a mūdo. Magis qͦꝫ optarē. vitā habere ꝑpetuā in mundo. cum mūdana felicitate: ꝙͣ ꝙ xp̄us rede miſſet me. ſuo ꝓpͥo ſanguine. Nō curarē eſſe in celis: ſi mundū poſſem habere ad votū meū in t̓ris. X Et tūc au diui verbū de pulpito. ſic dicēs. Aufer nūc a rege vas vnctiōis: qꝛ peccauit in deū patrē. Deus enī pr̄. qui et̓naliter ē in filio ⁊ ſpū ſcō. dedit legē verā ⁊ rectā ꝑ moyſen. Sed iſte rex. cōſtituit legem cōtrariam. et ꝑuerſam Uerū. quia iſte rex aliqͣ bona fecit. Licet nō bona intē tione. ideo ꝑmittit̉ ei. poſſidere regnū ad dies ſuos: vt ſic in mūdo remuneret̉ Scd̓o loquebat̉ verbū de pulpito. ſic dicens. Aufer ferrū acutiſſimū ab ocu lis regis: qꝛ peccauit cōtra filiū dei Ip̄e enī dicit in euāgelio. ꝙ iudiciū ſine mīa fiet ei qͥ non fecit miam. Iſte vero rex. noluit iniuſte afflicto facere mīam. nec corrigere errorē ſuū: ſꝫ nec mutare per uerſam voluntatē ſuā. Ueruntū. ꝓpter aliqua bona q̄ fecit. detur ei in remune ratōem. vt verba ſapiētie habeat ī ore: et a pluribus ſapiēs reputet̉ Tercio lo quebatur verbū iuſticie. dicēs. Aufera tur a rege malleus. qꝛ peccauit in ſpm̄ ſanctū. Spūs enī ſcūs. oībus penitenti bꝰ remittit pctā: iſte vero rex. vſqꝫ ad fine ꝑſeuerare ꝓponit in pctō ſuo Uerū tamē qꝛ aliqua bona fecit. ideo detur ei hoc. qd̓ feruētius appetit ad corꝑis de lectamentū: ſcꝫ mulier: quaꝫ appetit in vxorem: delectabile oculorū ſuorū. Et vt obtineat pulcrū et optabilē finē vite ſcd̓m mundū. Ꝙ Poſt iſta autē appropinqͣnte penultimo tēꝑe finis re gis: clamauit dyabolus dicēs Ecce ab latum eſt vas vnctōis: ideo ia ego aggͣ uabo manus. ne faciat fructuoſa opera Et ſtatim prolato verbo dyaboli. rex p̄ uatꝰ fuit fortitudine. et ſanitate. Et tūc ſtatim clamauit dyabolus dicēs Ecce ablatū eſt ferrū acutū: ideo aggrauabo laqueū meum: Et ſtatim rex priuatꝰ eſt loquela. Et in iſto priuatōis puncto. iu ſticia loq̄batur angelo bono. qui regi datus fuerat ad cuſtodiā dicens Inqͥ re in rota. et vide que linea tēdit ſurſū: et lege ſcripturā eius. Et ecce quarta linea tēdebat ſurſum. in qͣ nichil omnīo ſcriptū erat. ſed erat quaſi rota raſa Et tūc rn̄dit iuſticia. Quia inquit aīa iſta illud qd̓ vacuū eſt dilexit Ideo nūc va dat ad ſui remuneratiōis dilectorē. Et ſtatī ſeꝑata eſt aīa regis a corꝑe. Z Cūqꝫ egreſſa eſſet aīa: ſtatim clamauit dyabolus/ dicens: Ego iā diſrumpam cor iſtius regis: qꝛ poſſideo eius aīam Et tūc vidi. qualiter rex īmutabat̉ to tijs. a vertice capitis vſqꝫ ad calcaneū: et apparebat horribilis. quaſi aīal totū decoriatū. Oculi quoqꝫ eius erāt eruti et caro tota quaſi conglobata: et tunc vox eius talis audiebatur. Ue inqͥt mi chi. qꝛ cecus factus ſum. ſicut catulus ī cecitate natus. querens poſteriora ma tris: quia ꝓpter ingratitudinē meā. nō video vbera matris. Ue michi quia vi deo in cecitate mea. ꝙ nunꝙͣ viſurꝰ ſum deum. quia conſciētia mea. nūc intelli git vnde cecidi: et qͥd facere debuiſſem et non feci. Ue qͦꝫ michi. quia dei proui dentia natus in mundo. et renatus in baptiſmo. oblitus fui et neglexi deum. Et quia nolui bibere de lacte dulcedi nis diuine. ideo iam ſimilior ſum cani ce co. ꝙͣ infanti videnti et viuēti. Sꝫ nūc eciam contra voluntatē meā. licet rex fuerim. cōpellor dicere veritatem Ego enī quaſi tribus funibus alligatꝰ et obli gatus erā ſeruire deo: ſcꝫ. ꝓpter baptiſ mum. ꝓpter coniugiū. et propt̓ coronā regni. Sed primū contempſi. qn̄ affec tū meū verti ad vāitates mūdi. Scd̓m nō attendi. qn̄ deſiderabā alienā vxorē Terciū ſpreui. qn̄ ſuꝑbiebā de poteſta te terrena: et celeſtē potentiā nō cogi taui. Propterea licet nūc cecus ſum. vi deo tn̄ in cōſciētia mea. ꝙ ꝓpt̓ cōtemptū Imꝑatoris. Ad Reges. haptiſmi. debeo alligari ad odium dya holi. Et ꝓpter carnis inordinatū motū. debeo ſuſtinere dyaboli voluptatē Pro pter ſuperbiam vero. debeo pedibus di aboli alligari. A A Tūc au tem rn̄dit demon. O frater. nūc tēpus eſt vt ego loquar: et loquēdo operabor Ueni itaqꝫ ad me. non cū caritate. ſed cū odio. Ego deniqꝫ angelorū pulcerri mus fui. tu vero homo mortalis. Et po tentiſſimus deus. dedit michi liberū ar bitrium. ſed qꝛ illud inordinate moui. ⁊ magis volui odire deū. vt excellerē eū ꝙͣ diligere: ideo cecidi. ſicut qui habet caput deorſum. et pedes ſurſum Tu ve ro ſicut et omīs homo. poſt caſum meū creatus fuiſti. et obtinuiſti ſpeciale p̄ui legium ſuꝑ me: ſcꝫ. ꝙ ſanguine filij dei redemptus es. et non ego. Igit̉ quia tu ſpreuiſti caritateꝫ dei. ideo verte caput tuū ad pedes meos: et ego ſuſcipiam pe des tuos in os meū. Et ſic ſimus con iuncti ad inuicē. ſicut illi. quorū aliꝰ ha bet gladiū in corde alterius: alius vero cultrū in viſceribus alterius. Tu igit̉ punge me ira tua. ego aūt pungā te ma licia mea. Et quia caput habui. id eſt in telligentiā honorādi deū. ſi voluiſſem: tu vero pedes. ideſt fortitudinē eūdi ad deum habuiſti. et noluiſti: ideo terribile caput meū. cōſumet frigidos pedes tu os. Uoraberis quidem inceſſant̓. ſꝫ nō cōſumeris: ymo renouaberis in idip̄m A B Coniungamus eciā nos tribus funibus. Primus funis ſit in me dio. quo vmbelicus tuus et meꝰ coniū gant̉ ſimul. quatinus me ſpirāte. trahas in te venenū meuꝫ: te vero ſpirāte. ego attraham in me interiora tua. Et meri to. Dilexiſti quippe plus teip̄m ꝙͣ redē ptorem tuū: ſicut et ego plus dilexi me ipſum. ꝙͣ creatorē meum Cū ſcd̓o vero fune. ꝯiungamꝰ caput tuū. et pedes me os Cū tercio. caput meū. et pedes tu os Dein̄ vidi eundē dyabolū. habentē tres vngulas acutas in quolibet pede: ⁊ dixit ad regem. Quia tu frat̓. habuiſti ocl̓os ad videndū viā vite. et conſciētiā ad diſcernendū bonū et malū: ideo due vngule mee intrabūt et ꝑforabunt ocu los tuos. Tercia vero vngula intrabit cerebrū tuū. Quibus intm̄ ſoffocabe ris: ꝙ totus ſis ſub pedibus meis Quia tu ad hoc creatꝰ fuiſti. vt eſſes dn̄s me us: et ego ſcabellū pedū tuoꝝ. Accepi ſti quoqꝫ duas aures. ad audiendū viā vite: ⁊ os ad loquendū vtilia aīe. Sed qͥa ſpreuiſti audire et loqͥ ſalutē aīe tue. ideo due vngule alterius pedis mei. in trabūt aures tuas: et t̓cia vngula intra bit os tuū. In quibꝰ ſic cruciaberis. ꝙ oīa illa erūt tibi amariſſima: q̄ prius qn̄ offendiſti deū. tibi dulcia videbantur. A C Hijs autē dictis. ſtatī con iuncta ſunt mō ſupͣdicto caput ⁊ pedes. et vmbelicus regis: cū capite et pedibꝰ et vmbelico dyaboli. Et ſic ambo col ligati. deſcenderūt in abyſſum. Et tūc audiui vnā vocē dicentē. O o. quid ha bet modo rex. de omībus diuitijs ſuis) Certe nō niſi damnum. Quid vero de honore? Certę. nō niſi pudorem. Quid vero habꝫ de cupiditate qua ambiebat regnū: Uere. nō niſi penā. Ip̄e enī vn ctus fuit oleo ſcō. ⁊ cōſecratus verbis ſcīs. et coronatus corona regia. vt v̓ba et facta dei honoraret: defenderet quoqꝫ ppl̓m dei. et regeret. Sciret eciā ſe ſem per eſſe ſub pedibus dei. deūqꝫ remune ratorē ſuū. Sꝫ qꝛ contēpſit eſſe ſub pe dibus dei: ideo nunc eſt ſub pedibꝰ dya boli. Et qꝛ tpūs ſuū. fructuoſis oꝑibus redimere noluit cū potuit: ideo amodo non habebit tēpus fructuoſū: Poſt hec aūt. loq̄bat̉ iuſticia de libro. qui erat in pulpito. dicēs michi. Oīa iſta q̄ tibi tā ſerioſe oſtēſa ſūt. in vnico pūcto ſunt a pud deū. Sꝫ qꝛ tu corꝑalis es. ideo ne ceſſe ē. ꝙ ſpūales intelligētie. tibi ꝑ cor porales ſil̓itudines aꝑiant̉. A D Itaqꝫ. ꝙ rex ⁊ angelus et dyabolꝰ tibi viſi ſūt loqͥ adinuicē. hoc nichil aliud ē V. cc. ẜ. Octauus Liber. Celeſtis. niſi inſpirationes ⁊ infuſiōes boni ⁊ ma li ſpūs: facte vl̓ ꝑ ſeip̄as. vel ꝑ cōſiliari os ⁊ amicos eorū: ad aīam regis Ꝙ ve ro diabolus clamabat dicens. ꝑforatū eſt. rege dicente ſe velle tenere qͥdquid ſubeſſet corōe. quali cūqꝫ modo eſſꝫ ac quiſituꝫ. nec curare de iuſticia: hoc ſic intelligēdū eſt. ſcꝫ. ꝙ tūc ꝯſciētia regis ꝑforabatur ferro dyaboli. ideſt peccati obduratiōe: qn̄ ip̄e noluit inquirere et diſcutere. que erant illa que iuſte ꝑtine bāt ad regnū: ⁊ que non Et qn̄. qͣlem iuſticiā ip̄e hēbat ad regnū. nō curauit examīare. Tūc vero impoſitus fuit vn cinus aīe regis. qn̄ tēptatio diaboli. tm̄ in aīa regis p̄ualuit: ꝙ in iniuſticia ſua perdurare voluit. vſqꝫ ad mortem. Ꝙ vero malleus vēit in ſinū regis poſt vn cinū. ſignificat tēpꝰ ꝯtritōis. datū regi. Nā ſi rex talē cogitatū habuiſſꝫ. pecca ui inquiens. nolo amplius ſciēter male acqͥſita tenere: emēdabo igit̉ me de cet̓o Statim vncinus iuſticie. cōminutus fuiſſꝫ malleo ꝯtritōis. et rex veniſſꝫ ad bonā vitā ⁊ viam. Ꝙ vero dyabolus clamauit. ecce rex p̄bet michi linguam et ſtatī laqueus īpoſitꝰ fuit. rege nolēte facere grām homī. quē diffamauerat: hoc ſic ītelligendū eſt. Ꝙ qͥcūqꝫ ꝓximū ſciēter vituꝑat ⁊ infamat. vt famā ꝓpā dilatet. ip̄e diabolico regit̉ ſpū: et ſicut fur irretiēdus eſt laqueo. A E Q v̓o ferrū acutū vēit an̄ regē poſt laq̄um ſignificat tēpus īmutatōis ⁊ correctōis praue volūtatis et oꝑatiōis Ergo. qn̄ corrigit homo bona volūtate ⁊ emēda tōe reatū ſuū. talis volūtas eſt qͣſi ferrū acutiſſimū. quo incidit̉ laq̄us dyaboli: et remiſſio pct̄oꝝ obtīet̉. Si ergo rex iſte mutaſſꝫ volūtatē ſuā. et feciſſet illi homī īiuriato ⁊ diffamato grām: ſtatim p̄ciſꝰ fuiſſꝫ laqueꝰ diaboli. Sꝫ qꝛ firma uit in ꝓpoſito malo voluntatē ſuā: ideo iuſticia dei fuit. vt magis induraretur. Tercio vidiſti. ꝙ rege excogitante īpo nere ī regno nouas exactōes t̓butoꝝ. infuſum fuit in māibus eius venenum: ſignificat. ꝙ oꝑa regis regebant̉ dyabo lico ſpū. et prauis ſuggeſtionibꝰ. Nam ſicut venenū. facit inquietatōem et īfri gidatōeꝫ in corꝑe. ſic rex ſollicitabatur et inquietabat̉. malignis ſuggeſtōibus. et cogitationibus. ſcꝫ. inueſtigādo mo dos quomodo obtīeret poſſeſſiones. et bona aliorū. et aurū viatorū. Nā qn̄ vi atores dormientes. credebāt aurū ſuum eſſe in burſa ꝓpria: exꝑgefacti. videbant illud eſſe in poteſtate regia. A F Ꝙ vero vas vnctionis venit poſt ve nenum: ſignificat ſanguinem iheſu chri ſti. quo omnis eger viuificatur, Itaqꝫ. ſi rex intinxiſſet opera ſua in conſidera tione ſanguinis xp̄i. et rogaſſet deum in adiutoriū. et dixiſſet. O dn̄e deus qͥ me creaſti et redemiſti. ſcio ꝙ ex ꝑmiſſione tua ego veni ad regnū et coronam. Ex pugna igitur hoſtes impugnātes me. et ſolue debita mea: qꝛ non ſufficiūt facul tates regni. Ego vtiqꝫ feciſſem oꝑa et onera eius leuia ad portandū. Sed qͥa ip̄e concupiuit aliena. volens videri iu ſtus vbi ſciuit ſe iniuſtū. ideo dyabolus rexit cor eius. qui ſuaſit ei facere cōtra conſtitutiones eccleſie: mouere eciam bella. ⁊ innocētes defraudare: donec iu ſticia de pulpito maieſtatis diuine. cla mauit ſuꝑ eum iudiciū et equitatē Ro ta vero que mouebatur ſcd̓m flatum re gis. ſignificat conſcientiā regis que mo re rote nūc ad leticiā mouebatur: tunc ad triſticiam. A G Quatuor vero linee que erant in rota. ſignificāt quadruplice voluntatem. quā omīs ho mo habere tenetur: ſcilicet ꝑfectaꝫ. for tem. rectā. et rationabilē. Perfecta igiꝭ tur volūtas eſt deum diligere. ⁊ eū vel le habere ſuper omnia: et hec debet eſ ſe in prima ſumma linea Scd̓a volun tas eſt. deſiderare et facere proximo bo num ſicut ſibiip̄i: propter deum Hec au tem voluntas ſit fortis: ne odio vl̓ aua ricia infringatur: Tercia voluntas e. Imꝑatoris. Ad Reges. velle abſtinere a carnalibus deſiderijs: et deſiderare eterna Et hec voluntas ſit recta: vt fiat nō ad placendū homini bus. ſed deo Et iſta debet eſſe ſcripta in tercia linea. Quarta vero voluntas eſt. nolle habere mundū niſi rationabi liter. et ad ſolam neceſſitatē. Uerſa igi tur rota. apparuit in lineaᵇ quę tedebat ſurſum. ꝙ rex dilexit oblectamenta mū di contempta dilectione dei In ſcd̓a linea erat ſcriptū. ꝙ dilexit honores et homines mūdi. In tercia linea ſcripta erat dilectio. qua inordinate habuit ad poſſeſſiones mūdi et diuitias. In quar ta vero linea nichil erat ſcriptum. ſed totum eratꝭ vacuum. in qua debuiſſet fuiſſe ſcriptum. dilectio dei ſuper omīa Uacuitas ergo quarte linee. ſignificat defectum dilectionis et timoris dei Nā per timorem attrahitur deus in aīam. per dilectionem vero. figitur deus in anima bona. Nam ſi homo in vita ſua. nunꝙͣ dilexit deum. et iam in excremis poſitus diceret toto corde: O deus. penitet me toto corde peccaſſe contra te. da michi dilectiōem tuam et emen dabo me de cetero: homo talis dilectio nis. non iret ad infernum: Ergo quia rex non dilexit quem debuit: ideo ha bet iam retributōem dilectionis ſue. A E Poſt hec autem vi di illum alium regem. ad partem dexte ram iuſticie. qui erat in purgatorio. qui ſimilis erat puero iam nato. non valen ti ſe mouere. niſi ꝙ ſolummodo oculos leuabat. In ſiniſtra eciam parte regis: vidi ꝙ ſtabat dyabolus. cuius caput ſi mile erat ſufflatorio cum longa fiſtulaꝫ cuius brachia quaſi duo colobri. Et ge nua eiꝰ quaſi prelum: pedes quoqꝫ qua ſi longus vncus. Ad dexteram vero re gis. ſtabat angelus pulcerrimus. para tus ad iuuandum. Et tunc audiui vo cem dicentem. Iſte inquit rex. tal̓ nūc apparet. qualis anima eius diſpoſita fu it. quando a corpore egrediebatur. Et ſtatim clamauit dyabolus ad librū. qui ſtabat in pulpito dicens. Mirabile cer nitur hic. Angelus enim iſte et ego. ex pectabamus huius pueri natiuitatem. ille quidem cum puritate ſua: ego auteꝫ cum omni impuritate mea. Nato itaqꝫ puero. non ad carnem ſed a carne. ap paruit in eo immūdicia. quā angelꝰ ap horrens. non valuit tangere puerum: ego vero. quia incidit in manus meas tango eum. ſed neſcio quo ducturꝰ ſum eum. Quia tenebroſi oculi mei non vi dent eum. propter fulgorem cuiuſdā cla ritatis. procedentis de pectore eius An gelus vero videt eum. et ſcit quo duc turus eſt eum: ſed nō valet tangere eū. Ideo tu qui iuſtus iudex es. diſſolue cer tamen noſtrum. Reſpondit verbum de libro. qui ſtabat in pulpito dicens. Tu qui loqueris. edicito. qua de cauſa inci dit iſta anima regis in manus tuas? At I Reſpondit dyabolus Tu qui es ipſa iuſticia. tu dixiſti nullum in gredi celum. qui non prius iniuſte abla ta reſtituerit. Sed hec anima. tota ma culata eſt de iniuſte acquiſitis. in tantū ꝙ omnes vene et medulle et caro ⁊ ſan guis eius. nutriebantur et creuerunt. de cibis iniuſte acquiſitis. Secundo di xiſti non ꝯgregandos theſauros. quos erugo et tinea demoliuntur: ſed qui per manent in eternum. In iſta vero anīa. locus ille vacuus erat. in quo celeſtis theſaurus recondi debebat: et ille locꝰ plenus erat. vbi vermes et rane nutri ebantur. Tercio dixiſti proximum dili genduꝫ propter deum. Sed hec anima corpus dilexit plus ꝙͣ deum: et de ꝓxi mi dilectione nil curauit Nam habitās in carne. conſolabatur de ablatiōe bo norū proximi ſui. vulnerabat corda ſub ditorum ſuorū. non attendens damna a liorum. dūmodo ip̄e abundaret. Fecit quoqꝫ qͥdquid placuit ſibi. et quidquid voluit iuſſit. et modicū curauit de equi tate. Iſte itaqꝫ ſunt cauſe principales. Octauus Liber. Celeſtis. quas alie innumerabiles ſequebantur. Tunc aūt rn̄dit verbū de libro iuſticie dicēs ad angelum. O tu angele cuſtos aīe. qui es in luce et vides lucē: quid iu ris aut virtutis habes tu ad iuuandum aīam iſtā? Rn̄dit angelus. Ip̄a inqͥt ha buit fidem ſcām. ⁊ credidit et ſꝑauit/ om ne pctm̄ ꝑ contritōem et cōfeſſionē de lendū. timuit qͦꝫ te deū ſuum. licꝫ minus ꝙͣ debuit. A B Iterū eciā loque batur iuſticia de libro dicens. O tu an gele meus tibi iā ꝑmittit̉ tāgere aīam: et tibi dyabole ꝑmittit̉ modo videre lu cem aīe. Inqͥrite ergo ambo quid dile xit anima iſta. qn̄ viuebat in corꝑe. ⁊ ha buit oīa membra ſana? Rn̄derūt ambo. angelus ſcꝫ et demon. Homīes et diui tias dilexit. Et tūc ait iuſticia de libro Quid inquit dilexit. qn̄ anxiabat̉ preſſu ra mortis? Rn̄derunt ambo. Seip̄m in quiūt dilexit. nā plus anxiabatur de in firmitate carnis. et tribulatōe cordis ꝙͣ de paſſione redēptoris ſui. Item loq̄ batur eis iuſticia. Adhuc inquirite qͥd dilexit et cogitauit in vltimo puncto vi te. qn̄ adhuc habebat in ſe ſanā conſciē tiam et intellectū? Rn̄dit angelus ſolꝰ Ip̄a aīa cogitauit taliter. Ue inquit mi chi. qͥa multū audax fui ſemꝑ contra re demptorē meū: vtinā vnū tēpus haberē quo poſſem regratiari deo meo ꝓ bene ficijs ſuis: plus enim angit me peccaſſe cōtra deum. ꝙͣ dolor carnis mee: ⁊ eciā ſi nō obtinerē celū. tn̄ ſeruire vellē deo meo. Reſpōdit iuſticia de libro dicēs Quia tu dyabole nō potes videre ani mā. ꝓpter claritateꝫ fulgoris eius. Nec tu angele meus potes eā tangere ꝓpter immūdiciam eius: ideo iudiciū eſt. ꝙ tu dyabole purges eā. ¶ Tu vero ang. le cōſolare eā donec ad claritatem gl̓ie introducatur Tibi vero aīa ꝑmittitur reſpicere ad angelū. et ab eo habere cō ſolatōem. Eriſqꝫ particeps ſanguīs xp̄i et orationum mrīs eius et eccleſie dei. A LI Hijs aūt auditis. dyabolꝰ dixit ad aīam Quia veniſti ad manꝰ me as. plena cibis ⁊ bonis male acquiſitis Ideo ego nūc euacuabo te prelo meo Et tūc poſuit demō cerebrū regis. int̓ genua ſua ſimilia p̄lo. et ſtringebat forti ter in longitudine et latitudine. donec medulla tota gracilis fieret. ſicut foliū arboris. Item ſcd̓o dixit dyabolus ad aīam. Quia locus vbi virtutes eſſe de bebant vacuus ē. ideo ego implebo eū Et tūc poſuit quaſi fiſtulā ſufflatoriū in ore regis. et inſufflauit fortit̉: implēs eū valenter horribili vēto: intm̄. ꝙ omēs vene et nerui regis. miſerabilit̓ rumpe bantur. Itē tercio dixit dyabolus aīe regis Quia in ſubditos tuos. qui quaſi filij tui eſſe debuiſſent. impius et immi ſericors fuiſti. ideo brachia mea morden do conſtringent te. qꝛ ſicut tu pupugiſti ſubditos tuos: ſic brachia mea ſil̓ia ſer pētibus. laniabūt te cū dolore maximo et horrore. Poſt iſtas autē tres penas. ſcꝫ p̄li et ſufflatorij et ſerpentiū. cū dya bolus vellet iterū aggrauare penas. ⁊ a prima incipere. tūc vidi angelū dei ex tendere manus ſuas ſuꝑ manus dyabo li. ne aggrauaret tantū penas. ſicut in prima vice. Et ſic in qualibet vice. āge lus dn̄i mitigabat penas. Anima vero. poſt quālibet pena eleuabat oculos ſu os ad angelū. nichil tamē loq̄ns. ſed in nuens in geſtu ſuo. ꝙ ꝑ eū conſolabat̉. et ꝙ citius ſaluaretur. At M Itē loquebat̉ verbū de pulpito michi dicēs Omīa inquit iſta. que tā ſerioſe oſtenſa tibi ſunt. apud deū fiunt in vnico pūcto ſed qꝛ tu corꝑalis es. Ideo ꝑ ſimilitudi nes iſta tibi oſtendunt̉. Itaqꝫ. ꝙͣuis rex iſte cupidus fuit ad honores mundi. et ad recipiendū que nō erāt ſua. Uerun tamē quia timuit deū. et aliqua delecta bilia ſibi. dimiſit facere propt̓ timorem illū: ideo tiimor iſte traxit eum ad cari tatem dei. Propterea ſcias. ꝙ multi im plicati multis ſceleribus. obtinent ma ximam contritionem ante mortem⁊ Imꝑatoris. Ad Reges. Quorū contritio tam ꝑfecta poteſt eſſe ꝙ non ſolū dimittit̉ eis pctm̄. ſed eciam pena purgatorij: ſi in ip̄a contritōe mo riuntur. Sed iſte rex nō obtinuit cari tatē anteꝙͣ in vltimo pūcto vite Quia tunc deficiētibus iam viribus et cōſciē tia. obtinuit tn̄ ex gratia mea inſpirati onē diuinā. qua plus doluit de inhono ratōe dei: ꝙͣ de dolore et damno ſuo Et iſte dolor ſignificabat lucē illam. de qua dyabolus obtenebratꝰ. ignorabat quo aīam regis eſſet ducturus: nec ideo di xit ſe obtenebratū. qͣſi ꝙ nō haberet ſpi rituales ītelligētias: ſꝫ qꝛ admirabatur in illa aīa tantā lucis claritatē. et tantā immundiciā. Angelus vero ſciebat bn̄ quo duceret aīam. ſed nō valebat eā tā gere anteꝙͣ eſſet purgata: ſicut ſcriptū eſt. Nemo videbit faciē dei. niſi prius mūdificatus fuerit. ¶ Itē loquebatur michi verbū de pulpito dicēs. A. Le Ꝙ aūt vidiſti angelū extendere manus ſuas ſuꝑ manꝰ dyaboli. ne aggͣuaret pe nas: ſignificat poteſtatē angeli ſuꝑ po teſtatē dyaboli. qͣ refrenat maliciā dya boli. Quia demon nullū modū. nullūqꝫ ordinē haberet in puniendo: niſi virtu te dei refrenaretur. Et ideo deꝰ adhuc in inferno facit mīam. Quia quāuis dā natis nō erit redēptio. ſeu remiſſio vel conſolatio. tn̄ qꝛ non puniunt̉ niſi ſcd̓m merita et iuſticiā: ideo in hoc magna ē dei mīa. Alias dyabolus non haberet temꝑantiā nec modū. in malignādo. Ꝙ vero rex iſte videbat̉ tibi. quaſi puer no uiter natus. ſignificat. ꝙ qui naſci volu erit de mūdi vanitate ad celeſtē vitam. debet eſſe innocens: et grā dei creſcere virtutibus ad ꝑfectōem. Ꝙ aūt rex le uabat ad angelū oculos ſuos. ſignificat ꝙ per angelū cuſtodē ſuū habebat con ſolatōem. et de ſpe gaudiū: eo ꝙ ſꝑabat ſe ad eternā vitam ꝑuenturū. Sic er go ſpūalia. ꝑ corꝑales ſimilitudines in telligunt̉. Nā dyaboli vel angeli. non habent talia mēbra vel collocutiōes cū ſint ſpiritus. ſed ꝑ tales ſimilitudīes. eo rum bonitas vel malignitas. corꝑalibꝰ oculis declaratur. Item loquebat̉ ver bū de pulpito. dices michi. Ac. O Pulpitū qd̓ tu vidiſti. ſignificat ip̄am de itatem: ſcꝫ patrē et filiū et ſpm̄ ſanctum Ꝙ vero nō potuiſti cōprehendere pul piti longitudinē et latitudinē. nec pro fundum nec altitudineꝫ. ſignificat. ꝙ in deo non eſt inuenire principiū neqꝫ finē quia deus ſine principio eſt et erat. et ſi ne fine erit. Ꝙ vero quilibet color di ctorū triū colorum videbatur ī altero: et tn̄ vnus color diſcernebat̉ ab altero ſignificat. ꝙ deus pater eternaliter eſt in filio et ſpū ſcō: et filius in pr̄e et ſpiri tu ſcō. et ſpūs ſctūs in vtroqꝫ: vna vera citer natura. ⁊ diſtincti ꝓprietate perſo narū. Ꝙ vero vnus color videbat̉ ſan guineus et rubeus. ſignificat filiū. qui il leſa deitate. humanā naturā aſſumpſit ī ſuam ꝑſonam. Albus vero color ſignifi cat ſpm̄ ſctm̄. ꝑ quē fit ablutio pctōrū Aureus aūt color ſignificat pr̄em: qui eſt principiū et ꝑfectio oīm. Nō ꝙ aliqͣ perfectio magis ē in pr̄e ꝙͣ in filio. Nec ꝙ prius eſt pater ꝙͣ filius. Et vt intelli gas. ꝙ non eſt idē pater qui eſt filiꝰ. ſed alius in ꝑſona pater. alius in perſona fi lius. alius in ꝑſona ſpūs ſcūs: vnum ve ro in natura. Ideo oſtendunt̉ tibi tres colores diſcreti et cōiuncti. diſcreti ꝓ pter diſcretōem ꝑſonarū. vniti vero ꝓ pter vnitatē nature. Et ſicut in vnoqͦꝫ colore vidiſti reliquos colores. neqꝫ vnum ſine alio videre potuiſti. nec ī co loribus aliquid prius aut poſterius. ma ius aut minus. Sic in trinitate nichil ē prius vel poſterius. maius vel minꝰ. di uiſum vel confuſum: ſed vna voluntas. vna eternitas. vna poteſtas. vnaqꝫ gl̓ia Et licet filius ſit a patre. et ſpiritus ſan ctus ab vtroqꝫ. nūꝙͣ tamen pater. fuit ſine filio et̓ ſpū ſancto: neqꝫ filius ⁊ ſpūs ſanctus ſine patre. Ac. O Item loquebatur verbū ad me dicens Octauus Liber. Celeſtis. Liber qui in pulpito videbat̉. ſignificat ꝙ in deitate eſt eterna iuſficia et ſapien tia. cui nichil addi vel minui poteſt. Et iſte eſt liber vite. qui non eſt ſcriptus ſi cut ſcriptura que ē et nō fuit. ſꝫ ſcriptu ra huius libri ſemꝑ ē. In deitate quippe eſt ſempiternū ē. et intellectiuū oīm. p̄ ſentiū p̄teritoꝝ et futuroꝝ. abſqꝫ tranſ mutatōe et viciſſitudine: et nichil eſt ei inuiſibile. qͥa oīa videt. Ꝙ vero verbū loquebat̉ ſeip̄m. ſignificat. ꝙ deus ē ver bū eternū. a qͦ ſunt oīa verba: et in quo viuificant̉ et ſubſiſtūt omīa. Et ip̄m ver bum tūc viſibilit̓ loq̄batur. qn̄ verbum factū eſt caro: et cū hoībus ꝯuerſabat̉. Ecce hanc viſionē diuinā ꝓmeruit tibi mater dei: Et hec ē mīa ꝓmiſſa regno ſecie. ſcꝫ ꝙ homīes habitantes in eo. audirent v̓ba que ꝓcedūt de ore dei Ꝙ vero pauci recipiūt et credūt verba ce leſtia. diuinitus tibi data. hoc non ē cul pa dei. ſed hoīm: qꝛ nolunt dimittere fri gus mētis ſuę Nā eciā verba euāgelica non ſunt cōpleta cū primis regibus illi us tꝑis: ſed adhuc venient tꝑa quibus complebuntur. Xpūs declarat ſponſe quare deus plagauit ppl̓m iſrl̓ in deſerto et non in egypto: et de ꝓbatiōe moyſi. Et rep̄hendit quendā regē cū comina tione. qꝛ nō compatiebatur ſubditis. e regebatur ꝑ malos cōſiliarios: nec cor fidat in hoc ꝙ antea vocauerat eū am Capl̓m. xlix. Oquebat̉ dn̄s ad ſpōſam di cens. A Tria genera hoīm erant in ppl̓o iſrl̓. Qui dam eoꝝ diligebāt deū et moyſen. Alij plus ſe ꝙͣ deum. Alij vero nec deū nec moyſen: ſꝫ terrena ſola Cūqꝫ ppl̓us iſte eſſet in egypto. oēs vocabant̉ filij dei ⁊ filij iſrl̓: ſꝫ nō oēs eqͣli mente ſeruiebant deo. Sic eciā cū deo placuit educere ppl̓m de egypto. quidā crediderūt deo et moyſi. Alij āt exacerbabāt deum et moyſen. ideo deus oſtendit mīam ſuam magnā et iuſticiā induratis. Sed pote ris q̄rere. Cur dn̄s eduxit ppl̓m. ⁊ non magis plagauit eū in egypto. cū ipſe p̄ ſciuit nōdū eſſe tpūs miſerēdi. nec mali cias hoīm eſſe cōpletas? Rn̄deo egoip̄e Deus elegit ppl̓m iſrl̓ quaſi ſcolares ad inſtruendū et ꝓbandū eos in deſerto: quibꝰ neceſſarius erat pedagogus. qui verbo et oꝑe p̄cederet eos. Vt ergo di ſcipuli ꝑfectius inſtruerent̉. magis ne ceſſariū fuit deſertum ꝙͣ egyptus. ne for te in diſciplina iuſticie dei. inqͥetarētur nimiū de egiptijs: aut ne int̓ ſigna mīe abſcōdenda canibus. improbe eleuaren tur. B Moyſes qͦꝫ tanꝙͣ magi ſter populi ꝓbari debuit. vt qui deo ma nifeſtus fuerat. eciā diſcipulis ad imitā dū notus fieret: qui ex ppl̓i inſipientia factus eſt probatior. et ex ſignis inſigni or. notuſqꝫ eſſet vniuerſis. Uere dico. ꝙ eciā ſine moīſe eductus fuiſſꝫ ppl̓us: et ſine moyſe moriturꝰ erat ppl̓us. Sꝫ ꝓpter bonitatē moyſi. leuius mortuꝰ eſt ppl̓us. et ꝓpter caritatē moyſi. ſublimiꝰ eſt ppl̓us coronatus. Nec mirū. quia in oīm morte paſſus eſt moyſes. ex cōpaſ ſione Ergo ideo dn̄s diſtulit promiſſum ſuū. vt probaret̉ ppl̓us. et deus notꝰ fie ret ex ſignis et mīa et patiētia ſua: ppl̓i quoqꝫ ingratitudo et volūtas oſtendere tur. in cautelā futurorū. Sic eciā mul ti ſancti. in terras infideliū intrauerūt ex inſpiratione ſpūs ſancti. qui non cō ſecuti ſunt qd̓ voluerunt: et tamen pro pter voluntatem bonam. ſublimit̉ coro nati ſunt. Propter quorū patientiam et bonam voluntatē. deus accelerauit te pus miſerendi. et viam nouā quā ip̄i at temptabāt. eo celerius ꝑduxit ad effec tum. Sic ergo iudicia dei. ſemꝑ vene randa et timenda ſunt. et ſumme cauen dū. ne volūtas hoīs ꝯtraria ſit volūtati dei. G Uerū rex iſte de qͦ tibi loqͦr. quē tu noſti. nō ſic affectꝰ erat ſicut mo iſes Quia iſte nō curabat. ſi totꝰ ppl̓us Imꝑatoris. Ad Reges. ſuus moreretur. dū tn̄ ipſe ſolus ſalua retur. et honoraret̉: qui et dyabolicis conſilijs regebat̉ Qui noluit dimittere ꝑtinaciā et inſtabilitatē mentis ſue: nec voluit obedire in cōſilio hijs quibꝰ de huit: de quibus habere poterat lac diui ne ſapiētie. et bone correctōis Nec mi rum. Nā ip̄e ꝓceſſit de radice hominis exaſpātis deū: et ideo nō corrigit̉. niſi ꝑ flagella. ¶ Scito eciā. ꝙ in iſto regno qͣdruplex generatio regū fuit. In prima fuit ambitio et crudelitas. quam tolera bat deus ꝓpter quedā oꝑa bona. et ꝓpt̓ pctā ppl̓i. In ſcd̓a fuit incontinētia ⁊ in iuſticia: quā miſeri cordit̓ hūiliauit deus. et vocauit ſub coronā: Tercia genera tio. ꝓceſſit de ambitioſa radice ⁊ duro ſtipite. ī qua erat cupiditas et amor ſui: ideo puniuit eā deus temꝑaliter. vt le uius haberet in futurū. In quarta eſt ſi mulata humilitas. et defectus iuſticie. et prodigalitas. Ideo ex caritate oſten dam ei mīam et iudiciū: et ſi non audię rit. flagellabo eū a capite vſqꝫ ad calca neum: intm̄. ꝙ oēs qui audierint mira bunt̉ et contremiſcent. de dei iuſticia et equitate Nec confidat ꝙ dixi eū amicū ſed attendat ad concluſionē verboruꝫ. ſcꝫ ſi tenuerit fidem ſuam mecū: et tūc ego tenebo ꝓmiſſionē meam. Xp̄i vba reuelata ſpō ſe pro imꝑatore almanie. ꝙ ip̄e conetur reformare in eccleſia dei qͣtuor ſorores. ideſt quatuor virtutes que expulſe ſunt de ſedibus ſuis: et ꝙ deponant̉ et extir pentur qͣtuor vicia cōtraria. que proch dolor in eccleſia dominant̉. Capitulū. l. pūs precepit ſpōſe. ꝙ quaſi a ſeip̄a ſcriberet imꝑatori. ver A ba reuelatōis diuine In hec v̓ba. A Cōqueror nō ſolū. ⁊tͣ. Iſtud capl̓m inuenies in quarto libro. capitulo. xlvo. Emꝑator xp̄ūs ſcribit imꝑatori Almanie. notificans ei qͣliter ipſe ore ꝓprio. multa locutus eſt cū ſpon ſa. que in libro celeſti ſcripta ſunt. Et p̄ cipit ei ꝙ videat et perſcrutet̉ ea. et co netur cū ſummo pontifice ad cōfirma tōem regule: quā ip̄e dictauit ſpōſe. Capitulū. lj. Oquebatur xp̄s ad ſpōſam dices Scribe ex parte mea imꝑatori verba hec Ego ſū lux illa que illuminaui omīa. qn̄ tenebre oꝑiebant omnia. Ego ſum eciā lux illa que inuiſibilis per deitatem. viſibilis ve ro apparui per humanitatē. Ego ſū eci am lux illa. que te quaſi ſpeciale lumen conſtitui in mūdo. vt in te inueniretur maior iuſticia pre alijs: et vt tu dirige res omnes ad iuſticiā. et pietatē. Ideo ſignifico tibi ego vera lux. qui te aſcen dere feci ad ſedē imꝑialē: quia ſic placꝫ michi. Ego loquor cū vna femina v̓ba iuſticie mee et miſcd̓ie. Suſcipe igitur illa verba librorū. que ipſa ml̓r ſcripſit de ore meo. et ꝑſcrutare illa. et labora vt iuſticia mea timeat̉: et miſcd̓ia mea diſcrete deſideretur. Scias eciā tu qui imperium tenes. ꝙ ego oīm cōditor. di ctaui vnam regulā monialiū. ad hono rem amantiſſime virginis matris mee. et dedi illam iſti mulieri que ſcribit tibi Per lege igitur eam. et conare cū ſum mo pōtifice. vt dicta regula ore meo ꝓ prio dictata. per eum qui in mundo vi carius meus eſt eciam apud homīes ap probetur: quam ego deus corā exercitu meo celeſti approbaui Ipūs cōſulit cuidam regi. qͥ inobediens fuerat ꝯſilijs v̓ginis marie. ꝙ vadat ad papam ⁊ petat ab eo abſolutōem. de certis gͣuibꝫ pctīs ſuis h̓ cōtētis: nō occultādo pctā. nec excuſan do. ſꝫ hūiliādo ſe toto corde: qꝛ ſūma pctā ꝑ ſūmū pōtificē ſūt abſoluēda. Cap̄. lij. Iliꝰ dei loqͥt̉ ſpōſe dicēs Quia rex inobedies fuit cōſilijs ma tris Octauus Liber. Celeſtis. dei qui ſum in matre. conſulo ei ꝙ egre diatur et vadat ad ſummū pontificem: petendo humilit̓ abſolutōem a peccatis ſuis. Nā ſumma pct̄a emendāda ſūt cū ſummo pōtifice: habēte poteſtatē ſūmā. Ille em̄ eſt ſumme poteſtatis qui in ſede mea ſedēs in mūdo: poteſtate habet li gandi et ſoluendi noīe meo. Ideo ſi rex acquieuerit ꝯſilio meo. dabo ei precio ſiſſimū theſaurū. et defendā eū ab inimi cis ſuis:: omniaqꝫ debita ſua ſoluam vl̓ corꝑalit̓ vel ſpūaliter. ſi ipſe non ſufficit ſoluere: et quemlibet paſſum pedis quē laborauerit amore meo: nūerabo et re mētiar ei in eterna vita Cū vero ipſe rex ꝑuenerit ad ſummū potificē. humili et ſe ei ex toto corde. nō occultādo pec cata nec excuſando. ſed petendo abſolu tōem. de inobediētia conſtitutionū ſcē eccleſie dei. de excōmunicatōe qua īno datus eſt. et publico periurio: de inſoli to grauamīe cōmunitatis ppl̓orū regni ſui. et de promotōe indignorū clericoꝝ ad eccleſiaſtica beneficia occaſiōe ſua: et de hijs que idem rex attemptauerat. cōtra laudabilia ſtatuta regni et ep̄oꝝ Ipūs conſulit ꝑ ſpon ſam ſupra ꝓximo regi. ꝙ vadat ad papā nō cū pompa et magna familia. largien do dona ſua ꝓdigaliter ut laudet̉ in tris: ſed ꝙ vadat hūiliter et ſapient̓. habēdo familiā neceſſariā. honeſtā et deuotam Capl̓m. liij. Ominus loquebat̉ ad ſpōſā Idicēs. Si rex egrediat̉ ⁊ va I dat ad ſummū pontificem. ⁊ pctā ſua reputat magna. caueat ſibi de adulantibus. qui cōſulunt ꝙ egrediat̉ ⁊ vadat cū pompa. ad hoc vt laudet̉ no mē ſuum in terris: et ab illis qui conſu lunt ei dare dona ſua largiter. vt publi cetur fama ſua. et congregare familiā multā ne capiatur ab hoſtibus: ſꝫ egre diatur ſapient̓ ⁊ humiliter. habēdo fami liam neceſſariā et nō ſuꝑfluam: habēdo famulos deuotos ⁊ honeſtos: expendē do ſua. nō ad oſtentationē ſuam. ſed ad vtilitatem: et honorem dei: Caueat au tem prudēter ab illis. qui ei nocere ap petunt. quia licet ego omīa poſſum: ta mē quādoqꝫ humanis cōſilijs et auxilijs agendum eſt: Nam ꝙͣuis ego cū moyſe loquebar. tn̄ ipſe eciā cōſiliū pagani ho mīs qd̓ bonū erat. audiuit ⁊ ſequebat̉. An̄s ꝑ ſponſā monet reges ꝙ exonerent ſe a peccatis. et exē plo angeli/ qui precinctus ad viā appa ruit tobie. precingāt ſe zona. ideſt conti nentia verborū et operū bonoꝝ. anteq̄ exeant de mundo: et ꝙ portēt veſtes no detrūcatas ſꝫ honeſtas. ⁊ geſtus mode ratos. Capl̓m. liiij. Ominus loquebat̉ ad ſpon ſam. de ſupra ꝓximo dicto re ge. dicens Scriptū eſt. ꝙ an gelus dei apparuit p̄cinctus tobie volē ti ꝑegrinari: hoc notat figuram homīs iuſti. Nam homo qui cōſequi deſiderat remiſſionē peccatoꝝ ſuoꝝ. debet exone rare ſe. cōtritione et cōfeſſione a pctīs ſuis: et p̄cingere ſe continētia verborū et operū bonorū. Sic igitur faciat rex iſte. Corrigat enī omēs actus ſuos. an teꝙͣ exeat de mundo. habendo ꝓpoſitum ſic abicere oēs leuitates priores. ꝙ am plius in eis non delectetur. ¶ Turpe quippe eſt vouere pulcerrimo dn̄o. ſeqͥ eius pulcritudinem. et iterū deformia imitari. nam famuli dauid raſi turpiter barba. et detruncatis veſtibus. non po terant intrare hieruſalē terreſtrem. niſi prius emendatis veſtibus. et renalcen tibus barbis. ſed remanſerunt in loco tribulationis et deſpectionis. Quāto magis ego deus pulcrior et fortior illo dauid. quero pulcra in hominibus. nō enim volo ꝙ portent detruncatas veſ tes more ſcurrarum. non geſtus mulie bres more effeminatorū. ſꝫ concedo ho mībus vtilia et honeſta. vt veſtiti ſint Imꝑatoris. Ad Reges. ad vtilitatē. et honeſti ad honorē meū: et parati reddere michi ratiōem quādo michi placuerit vocare eos de mūdo Ipūs conſolatur ſpō ſam. et dicit ei. ꝙ nō ſileat verba dei ſi hi reuelata. eciam ſi ex hoc improbetur nec ea loquatur ꝓpter laudes hominū: quia quibus diuina conſilia dant̉. ſi eis obedierint obtinebunt mīam ꝓmiſſam ſi vero contēpſerint. incurrāt iuſticiam Capitulū. lv. Ilius dei loquebat̉ ad ſpōſ dicens A Tu qu ſpiritualia vides. non ideo ſilere debes qꝛ vituperaris. nec ideo lo qui quia laudaris ab homībꝰ: nec time re debes ex eo. ꝙ verba mea tibi diuini tus reuelata contēnunt̉. et non ſtatim ꝑficiuntur. Nam illū qui me contēnit. iudicat iuſticia. Illū vero qͥ obedit mi chi remunerat miſcd̓ia. Et hoc duplici ter Primo. quia pena peccati ab oletur de libro iuſticie. Scd̓o quia merces au getur iuxta ſatiſfactione peccatoꝝ. Et ideo omīa verba mea ſub hac concluſi one mittunt̉. videlicet. ſi hij quibꝰ ver ba mea mittantur. audierint et credide rint. et illa opere adimpleuerint: qꝛ tūc promiſſa mea cōplebuntur. Propterea et iſrl̓ nolens p̄cepta mea ſequi. dimiſit viam rectā et cōpendioſam. et iuit per viā prauā et laborioſam: et factus ē om nibus odioſus: quorū multi ſunt in īfer no. plures vero ſunt in celo. Sic eciā eſt et nūc. Nā ppl̓us iſtius regni quem ego plagaueram. nō eſt ꝓpter plagā hu milior factus. nec obediētior: ſꝫ factus eſt audacior cōtra me. et magis cōtrari us michi. B Poſt hec aūt audi ui vocē dicentē. O inquit fili mi. qͥ hu manū genus liberaſti morte tua de īfer no. ſurge et defende te: quia multi viri et mulieres. excluſerāt te a corde ſuo. Ingredere igit̉ regnū ſapient̓ ſicut ſalo mon. aufer de poſtibꝰ ſūmas portas for tit̉ ſicut ſampſon. Pone obſidionē con tra clerum. et decipulas an̄ pedes mili tū. deterre mulieres cū armis: et deice pontes coram cōmunitate ppl̓oꝝ. Nul luſqꝫ inimicorū tuoꝝ euadat. anteꝙͣ cū vera humilitate illi petant mīam. qͥ cō tra te indurantur. Deus pater declarat ſpōſe et oſtendit ei ſerioſe proceſſum t̓ri bile diuini iudicij. factū contra quendā ingratū regē adhuc viuentē. et inobedi entē diuinis cōſilijs. et qͣliter ſpōſa vide bat agnū. et in eo faciē humanā in alta ri diuine maieſtatis in celo. et in eodem inſtanti. videbat eā in manu p̄ſpiteri ce lebrātis in mūdo: et qͣliter famuli et ſub diti regum afflicti. exiſtētes in mundo et in inferno et in purgatorio. cōquere bantur deo grauiter de eiſtem regibus et prīcipibus ſuis: ⁊ oēs ſctī petebat ſuꝑ Capl̓m. lvj. eos iuſticiam. Eus pat̓ loquebat̉ ſponſe di cēs. A Audi que loqͦr I etloquere q̄ p̄cipio tibi. nō ꝓpter honorē tuū nec ꝓpter vituperium tuū: ſꝫ eqͣnimiter et equalit̓ tene in aīo tuo. laudantē et vituperātē. vt nec ꝓpt̓ vituperiū mouearis ad irā: nec ꝓpt̓ lau dem extollaris ad ſuꝑbiā Nā ille dignꝰ eſt honore qͥ eternalit̓ eſt in ſeip̄o ⁊ fuit. et qui ex caritate creauit angelos ⁊ ho mīes. ad hoc ſolū. vt plures ꝑticiparen tur gl̓ie eiꝰ Ego quippe nunc idē et ille ſum. in potētia et volūtate qua tūc fui. qn̄ filius meꝰ carnē aſſumpſit. In qͦ ego ſum et fui. et ip̄e in me. et ſpūs ſcūs ī am bobꝰ. et licet mūdo fuit occultū ꝙ erat filius dei. tamē aliquibus. ꝙͣuis paucis notum fuit. ¶ Itaqꝫ ſcias ꝙ hec eſt iu ſticia dei. que nūqͣ habuit inicium. ſicut nec ip̄e deꝰ. ꝙ prius angelis oſtenſa fuit lux. ꝙͣ viderent deum. qui non ideo ce ciderunt. ꝙ ignorabāt legem et iuſticiā dei. ſed qꝛ eā tenere ⁊ ſeruare noluer̄t. Illi quippe intelligebant. ꝙ omnes dili Octauus Liber. Celeſtis. gentes deū viderent deū. ⁊ manerēt cū eo perpetuo. odientes vero deū puni rentur eternaliter. nunꝙͣ viſuri eum in gloria ſua Et tamen eorū cupiditas et ambitio. elegit magis odire deū et locū vbi punirētur: ꝙͣ diligere/ vt ꝑpetue le tarentur. B Similis etiā iuſti cia eſt de homine/ ſicut de angelis fuit. Homo quippe prius tenet̉ diligere deū. et poſtea videre. propterea filius meus ex caritate naſci voluit poſt legeꝫ iuſti cie. vt ex humanitate viſibilis eſſet. qui in deitate ſua nō poterat videri. Liberū quoqꝫ arbitriū. ita datū eſt hominibus ſicut angelis: vt deſiderent celeſtia. et contemnant terrena. ¶ Propterea ego deus viſito multos multis modis. licet deitas mea nō videtur: et in multis ꝑti bus terrarū oſtendi multis ꝑſonis. quo modo peccatū cuiuſlibet terre emēdari potuit. ⁊ quomō miſericordia obtineri debuit: priuſꝙͣ in eiſdē ꝑtibꝫ feci iudiciū ⁊ iuſticiam meam. Sed homīes iſta nō attendunt nec curant. Iſta eciam iuſti cia eſt in deo. ꝙ omnes qui ſunt ſuꝑ ter ram. primo ſperent firmiter ea que non vident. et credant eccleſie dei. ⁊ ſancto euangelio Deinde diligant eum ſuper omnia qui eis dedit omīa. et ſeip̄m pro eis in mortem: vt omēs cum eo eterna liter letarentur ¶ Propterea egoip̄e deus loquor hijs quibus michi placet. vt ſciatur quomodo peccata emendari debeāt: et quomō minuatur pena. ⁊ co rona augeatur C Poſt hec au tem vidi. quaſi ꝙ omnes celi eſſent vna domus. in qua ſedebat in throno iudex: et domus plena erat ſeruitoribus. lau dantibus iudicē: vnuſquiſqꝫ voce ſua. Subtus vero celum. videbatur vnum regnū Et ſtatim audita eſt vox omni bus audientibus dicens. Uenite īquit vos ambo. angele ſcilicet ⁊ diabole ad iudicium. Tu ſcilicet āgele qui cuſtos es regis. et tu dyabole qui rector es re gis. Et ſtatim prolato verbo. aſſiſtebāt angelus et dyabolus coram iudice An gelus videbatur ſicut homo turbatus. Dyabolus vero ſicut homo gaudens. Et tunc iudex dixit. O angele. ego po ſui te cuſtodem regi. quando ipſe iniuit pactū mecū. ⁊ fecit confeſſionem de om nibus peccatis. quę cōmiſerat a iuuen tute ſua: vt eſſes ei ꝓpinquior dyabolo. Quomodo igitur nunc elōgatus es ab eo? Reſpōdit angelus. O iudex. ego ſū ardēs igne caritatis tue. qua et rex ad tempus calefactus fuit: ſed quando rex abhominatus eſt et contēpſit illa. q̄ ami ci tui dixerunt ſibi. et attediatus fuit fa cere illa. que tu conſuluiſti ei: tunc iuit rex ſicut ꝓpria delectatio attraxit eum. et elōgans ſe a me. appropinquauit om nibus horis inimico D Reſpō dit dyabolus. O iudex. ego ſum ipſum frigus. et tu es ip̄e calor ⁊ ignis diuinꝰ Sicut ergo quilibet appropinquās tibi fit ardentior ad opera bona: ſic rex ap propinquans michi. factus eſt frigidior ad caritatem tuam. ⁊ calidior ad opera mea. Reſpondit iudex Perſuaſum fuit regi diligere deum ſuꝑ omīa. et ꝓximū ſicut ſeip̄m. Cur ergo tu ſurripis homi nē a me. quem ego redemi meo proprio ſanguine. et facis eum nocere proximo ſuo. non ſolum ad bona temꝑalia ſꝫ eci am ad vitam? Rn̄dit dyabolus. O iu dex. nunc meū eſt loqui: et angeli eſt ta cere. Nempe quādo rex diſceſſit a te et conſilijs tuis. et venit ad me. tunc ego conſului ei diligere plus ſeipſum ꝙͣ pro ximū. ⁊ ꝙ nō curaret cōmoda animarū ſi haberet honorē mūdi: nec attenderet quis egeret vl̓ fraudaretur. ſi amici ſui abundarent. Et tunc ait iudex ad dya bolum. Oīs inquit qui diſcedere volue rit a te. poterit quidē: nec tu violenter aliquē retine̓ poteris. Ideo adhuc ego mittā regi aliqͦs amicoꝝ meoꝝ. qͥ eū de ꝑiculo ſuo īcautabūt. Rn̄dit dyabolus Iuſticia ē. ꝙ oīs ille qͥ obedire velit mi chi. regi debet per me. ⁊ ideo ego mittā Imꝑatoris. Ad Reges. eciam regi cōſiliarios meos: et videbit̉ quibus cōſilijs magis ac quieſcet Tūc aūt dixit iudex. Uade. qꝛ iuſticia mea ē adiudicare carnifici qd̓ ſuū eſt: ſicut et actori qd̓ ei debetur in cauſa ſua. E ¶ Poſt aliquos autē annos. iterū vidi iudicē xp̄m cū exercitu ſuo celeſti. plus ſolito cōmotū ⁊ quaſi iratū: et dixit ad angelū et ad dyabolū. Dicite inqͥt. qͥs vr̄m vicit: Rn̄dit angelus. Qn̄ ego ve ni ad regē cū diuinis inſpiratōibus. et a mici tui cū verbis ſpūalibus: ſtatī nūcij dyaboli. ſibilauerūt in aures eius dicē tes. Nūqͥd parcere vis bonis tꝑalibꝰ ⁊ honori tuo. aut aīabus et corꝑibꝰ ad hͦ vt amici tui quos plus diligis ꝙͣ teip̄m proſpari et honorari poſſint? Quibus rex conſentiēs: rn̄dit infuſionibus ami corū tuorū. Satis inqͥt ſum ſufficiens ⁊ ſapiens ad cōſilia. eciam ſine vobis. diſ cedite ergo a me cū rubore. Et ſic rex vertens ad te occiput. et faciē ad inimi cum: repulit a ſe amicos tuos dehono ratos et iniuriatos. et ab amicis mūdi deriſos. Tunc aūt clamauit dyabolus O iudex. ecce iam meum eſt regere re gem: et dare ſibi cōſilia per amicos me os. Rn̄dit iudex. Uade. et quantū cibi ꝑ mittitur plaga regē: qꝛ ꝓuocauit me co tra ſe ad indignatōem F Duo bus itaqꝫ annis poſt hec tranſactis. ap paruit iterū iudex: cui aſſiſtētibus ange lo et dyabolo. loquebat̉ dyabolꝰ dicēs O iudex iudica. iā ego ꝓnūciabo iuſtici am Tu quippe es vere ip̄a caritas. ideo non ꝑtinet ad te manere in corde illo: ī quo radicata ē inuidia atqꝫ iraTu eciā es ip̄a ſapiētia. et ideo non debes eſſe in corde illiꝰ: qui deſiderat nocere vite ꝓxi morū. et bonis et honori. Tu quoqꝫ es ipſa veritas. et ideo nō decet te morari cum homīe illo: qui iureiurādo promiſe rat facere proditiones. Ergo quia iſte rex expuit te. ſicut illud expuitur quod abhominabile ē. Ideo permitte me co mouere et oppͥmere eū. vt fiat totijs ex animis: quia conſilia mea reputat ſapiē tiam. et conſilia tua pro deriſu Deſide ro quippe. tali mercede remunerare eū: qꝛ fecit volūtatē meā Uerūtamē nichil ei facere potero. ſine ꝑmiſſione tua. Et ecce hijs auditis. videbatur iudex quaſi habere mutationē mirabilē. ⁊ apparuit tūc fulgens quaſi ſol. et in ip̄o ſole vide bantur tria verba. ſcꝫ virtus. veritas. et iuſticia. Uirtus vero loquebatur di cens: Ego omīa creaui. nullorū p̄ceden tibus meritis. ⁊ ideo dignus ſum hono rari a creatura mea. et nō contēni. dig nus eciā laude ſum ab amicis meis. pro pter caritatē meā: debeo eciā honorari et timeri ab inimicis. quia ſupporto eos patiēter ſine meritis eorū: cū iudicium digne promeruiſſent. ¶ Et ideo o dya bole. meū eſt iudicare om̄s ſecūdū iuſti ciam meā. et nō ſcd̓m maliciam tuam. G Loquebat̉ eciā veritas ſtatī di cens. Ego in deitate mea aſſumpſi hu manitatē de v̓gine. in qͣ humanitate lo quebar et predicabā gētibus. Ego eciā miſi ſpm̄ ſctm̄ apl̓is. et loquebar ꝑ ling uas eorū: ſicut ⁊ quotidie quibus michi placet. infuſione ſpūali loquor. Ideo ſci ant amici mei. ꝙ egoip̄e qͥ ſum veritas. miſi verba mea vni regi: que ipſe cōtem pſit Ergo tu dyabole nūc aſculta. quia ego loqͥ volo. vt ſciatur vtrū rex meis conſilijs. an tuis ſuaſionibus obediuit. Loquor autē oīa cōſilia dicto regi. nūc repetendo verbis paucioribꝰ. que prius latius explicauerā. Itaqꝫ. regi ꝑſuaſum fuit. cauere ab omībus peccatis prohi bitis ab eccleſia ſancta. et moderata ha bere ieiunia. vt audiret et reſponderet ſubditis ſuis conquerentibus. et para tus eſſet facere iuſticiam. diuitibus et pauperibus petentibus. ne forte propt̓ nimiam abſtinentiam. diminueretur bo num cōmunitatis populorū regni. et re gimen reipublice: aut propter exceſ ſum inordinatum fieret remiſſior. ad dandum audientiam omnibus ⁊ Octauus Liber. Celeſtis. ☞ Item fuit ꝑſuaſum regi. qualiter ſeruiret deo ⁊ oraret. ⁊ quibus diebꝰ et temꝑibus exoccuparet ſe. ad vtilitatem cōmunitatis regni ſui. Item ꝑſuaſū fuit regi. quibus diebus portaret coronam regiā ad honorē dei. et ꝙ omīa conſilia ſua. tractaret cū homībus diligentibus veritatē ⁊ amicis dei: nec vnquā ſciēter trāſgrederetur veritatem ⁊ legē. ſꝫ nec cōmunitati populorū regni ſui. impone ret aliqua gͣuamina inſolita: niſi ꝓ defen ſione regni. et impugnatiōe paganorū. Item ꝑſuaſum fuit regi. habere nume rū familiariū et ſeruientiū. iuxta faculta tem obuentionū. et reddituū fiſcalium regni ſui: Et quicqͥd ſuꝑeſſet. diuideret cū militibus et amicis ſuis. Item ꝑſua ſum fuit regi. ꝙ inſolētes et inſipientes amoneret ſapienter. cū verbis ⁊ carita te. et corriꝑet virilit̓: et ꝙ diligeret pru dentes ⁊ maturos in caritate diuina: in habitātes in regno defenderet. et dona ſua cū diſcretōe donaret. Et omnia illa que ſpectāt ad coronā. non diminueret nec alienaret: indigenas et extraneos iuſte iudicaret. clerum amaret. militiaꝫ ſibi caritatiue aſſociaret: et cōmunitatē populorū regni ſui. in pace cōfoueret. I His aūt auditis. rn̄dit dyabolꝰ iudici dicēs Et ego conſului regi. pct̄a quedā facere in occulto. que ip̄e nō au debat in aꝑto agere. Cui etiā perſuaſi. diu et multas oratiōes et pſalmos lege re. ſine attētione ⁊ deuotiōe cordis. vt ſic inaniter ꝓlongando et occupādo tem pus. nullos conquerentes audiret: nec aliquā iuſticiā faceret iniuriam patienti Perſuaſi qͦꝫ regi vt ceteris bonis viris regni deſpectis. vnū ſuꝑ omēs homīes eleuaret et pre omībus p̄ficeret. et eum pluſquā ſe toto corde diligeret: etiā ꝓpri um filiū odiret. cōmunitatē populorum regni ſui exactōibus grauaret. homīes interficeret. et eccleſias ſpoliaret. Iteꝫ ꝑſuaſi regi. vt diſſimulando iuſticiam. ꝑmitteret vnūquenqꝫ nocere alteri. et vt cuidam magno principi alteriꝰ regni fratri meo adiurato. alienando donaret terras pertinētes corone ſue. ad illum finē. vt ꝓditōnes et bella ſuſcitarētur. boni et iuſti tribularent̉. mali ad infer num mergerent̉ ꝓfundius. purgādi in purgatorio affligerētur grauius: mulie res qͦꝫ violarētur. naues in mari dep̄da rentur. ſacramēta eccleſie contēneren tur: et vt vita luxurioſa licētius cōtinu aretur. omniſqꝫ volūtas mea liberiꝰ ꝑ ficeretur. Itaqꝫ o iudex. ex iſtis iā factis et per regem oꝑe iam cōpletis. et pluri bus alijs peccatis. ꝓbari ⁊ ſciri poteſt: vtrum rex tuis conſilijs an meis obedi uit. E Poſt hec aūt loquebatur iuſticia. et rn̄dendo dixit. Quia rex odi uit virtutem. et contēpſit veritatē. ideo iam ꝑtinet ad te. augere aliqua mala re gi de malis tuis: et ego debeo ſecundū iuſticiam diminuere illi aliqua bona. de gratijs ſibi datis. Rn̄dit dyabolꝰ Ego inqͥt o iudex. augebo et ml̓tiplicabo re gi dona mea. et primo īmittā ei negligen tiam. vt nō attēdat oꝑa diuina in corde ſuo: nec recogitet oꝑa et exempla ami corum tuorū. Rn̄dit iuſticia. Et ego in quit. diminuā ei infuſiones ſpūs mei ſcī. et ſubtraham ei recordatōes et conſola tiones priores: qͣs prius habuit bonas. Et tunc dyabolus. Ego inqͥt īmittam ei audaciam. cogitandi et oꝑandi pctā mortalia et venialia: abſqꝫ rubore et ve recundia. Tūc rn̄dit iuſticia. ego dimi nuam ei ratōem et diſcretōeꝫ. ne diſcer nat et diſcutiat retributiōes et iudicia: mortaliū ⁊ venialiū peccatorū. Et dixit dyabolus. Ego īmittam ei timorem. ne audeat loqͥ vel facere iuſticiā: cōtra ini micos dei. Rn̄dit iuſticia. Ego dimini am ei prudentiā et ſcientiā agendoruꝫ. ſimilior videat̉ fatuo et ioculatori in ve bis ⁊ oꝑibus ſuis: ꝙͣ hom̄i ſapiēti. Tū dixit dyabolus. Ego apponā ei anxieta tes ⁊ tribulatōes cordis. eo ꝙ nō ꝓſpe rabit̉ ſcd̓m voluntatē ſuam. Reſpondit Imꝑatoris. Ad Reges. iuſticia. Ego inquit diminuā ei conſola tiones ſpūales. quas olim habuit in ora tionibus et factis ſuis. Lr Dixit aūt diabolus Ego apponā ei aſtuciam. excogitare ſolertes adinuētiones. qui bus circūueniat et decipiat eos. quoꝝ deſiderat ꝑditōem. Rn̄dit iuſticia Ego diminuā ei tm̄ intellectū. ꝙ nō attēdat ꝟbum honorē et cōmodū ſuū Dyabolꝰ dixit. Ego apponā eī talem mētis exul tationē. ꝙ eciā de verecūdia ſua et dam no. et ꝑiculo aīe ſue gaudebit: dū tamē poſſit tꝑaliter ꝓſꝑari ſcd̓m velle ſuum Rn̄dit iuſticia. Ego diminuā ei p̄medi tatōem illā et cōſideratōem. quā ſapien tes habēt in verbis et actibꝰ ſuis. Tūc dixit dyabolus. Ego apponā ei audaci am femineā. ⁊ timorē indecētē. geſtuſqꝫ tales: ꝙ ſimilior videat̉ ribaldo. ꝙͣ regi coronato Rndit tūc iuſticia Tali inqͥt dignus ē iudicio: qui ſe ſeꝑat a deo Nā debet contēni ab amicis ſuis. et odiri a ppl̓o cōmunitatis ſue. et ab inimicis dei deici: qꝛ donis caritatis diuine. tā ſpūa libus ꝙͣ corꝑalibus abuſus ē. Iterū lo quebat̉ veritas. Hec inquit que oſtēſa ſunt. nō ſunt ꝓpter merita regis. cuiꝰ ani ma nondum iudicata eſt: ſꝫ in extremo pūcto vocatōis ſue iudicāda erit. N Poſt iſta dicta. vidi. ꝙ illa tria. ſcꝫ vir tus. veritas. et iuſticia. ſil̓ia erāt iudici. qui antea loquebat̉: et tunc audiui vnā vocem qͣſi p̄conis. ſic dicētē. O vos ce li om̄s cū planetis oībus. date ſilentiū. omēſqꝫ dyaboli qͥ eſtis ī tenebris auſcul tate. ⁊ oēs vos alij qui eſtis in obſcuris audite. qꝛ ſummꝰ imꝑator. audire ꝓpōit iudicia. ſuꝑ prīcipes terrarū. Et ſtatim illa que vidi. nō erāt corꝑalia ſed ſpūa lia: ⁊ oculi mei ſpūales apiebant̉. ad au diendū et videndū. Et tūc vidi abrahā venire cū oībus ſcīs. qͥ de eius generati one nati ſūt. Omēſqꝫ pr̄iarche venerūt et ꝓphete. Dein̄ vidi qͣtuor euāgeliſtas. quorū forma ſil̓is erat qͣtuor aīalibus. ſi cut in parietibꝰ depingunt̉ in mūdo: qui tn̄ viuētes ⁊ nō mortui apparebāt Poſt iſta vidi ſedes duodecim. et in eis apl̓os duodecī. expectātes poteſtatē venientē Dein̄ veniebāt adā et eua cū martiribꝰ et cōfeſſoribus. ⁊ oībus alijs. ſcīs ab eis deſcēdentibꝰ: hūanitas vero xp̄i nondū videbat̉. nec corpus bn̄dicte mr̄is eiꝰ: ſꝫ oēs expectabāt ꝙ venirēt. Terra qͦꝫ et aqua. videbant̉ eleuari vſqꝫ ad celos et oīa que erāt in eis hūiliabāt ſe: et cū reuerētia incuruabāt ſe poteſtati Ie Poſt hec aūt vidi vnū altare qd̓ erat ī ſede maieſtatis. et calicē cū vino ⁊ aqua et panē in ſil̓itudine hoſtie oblate in al tari. Et tūc vidi qualit̓ in vna eccleſia in mūdo. quidā ſacerdos inchoabat miſ ſam. indutus veſtibꝰ ſacerdotalibꝰ. qui ꝑactis oībus ꝑtinētibus ad miſſam: cuꝫ ꝑueniſſet ad verba qͥbus bn̄diceret pa ne. videbā ꝙ quaſi ſol et luna et ſtelle cū planetis oībus. et om̄s celi cū curſibꝰ ⁊ motibus ſuis. alternātibꝰ vocibꝰ cū dul ciſona nota reſonabāt: omīſqꝫ cātus et modulatō audiebat̉ Innumerabilia qͦꝫ genera muſicoꝝ videbant̉. quoꝝ dulciſſi mū ſonū. ſenſu cōprehēdere impoſſibile eſt et effari. Illi vero qͥ in luce erāt aſ piciebāt ſacerdotē. et inclinabāt ſe ptāti cū reuerētia et honore. Qui vero erāt in tenebris. horrebāt et timebāt. Prola tis igit̉ verbis dei a ſacerdote ſuꝑ panē. videbat̉ michi. ꝙ idē panis erat in ſede maieſtatis in tribꝰ figuris. nichilominꝰ manes in manu ſacerdotis. Et ip̄e pāis fiebat agnus viuēs. et in agno appare bat facies vna hoīs: et ardens flāma vt debat̉ intra et extra agnū ⁊ faciē Cūqꝫ diligent̓ intuitū meū figerē in aſpiciēdo facie. videbā agnū in ea Aſpiciēs vero agnū. videbā facie ipſā in eo. ⁊ virgo co ronata conſidebat agno. et oēs angeli ſeruiebāt eis. qui tāte ml̓titudinis erāt ſicut athomi in ſole: et ꝓcedebat fulgor mirabil̓ de agno. Tāta eciā erat multi tudo ſctārū aīarum. quātā intuitus meꝰ aſpicere nō valebat: in longitudine et dd̓. j. Octauus Liber. Celeſtis. latitudīe. et altitudīe et ꝓfūditate Que dā eciaꝫ loca vidi vacua. que ad hono rē dei adhuc ſūt implēda. O Et tūc audiui vocē de terra infinitorū milium clamātiū. et dicentiū. O dn̄e deus iudex iuſte. iudica ſuꝑ reges ⁊ prīcipes nrōs. et attēde effuſionē ſanguīs nr̄i: ⁊ dolores et lacrimas vxoꝝ et filiorū nrōrum. Re ſpice famē et pudorē nr̄m. vulnera et ca ptiuitates nrās: incēdiaqꝫ domoꝝ ⁊ vio lentias. et pudorē iuuēcularū ⁊ mulierū Attēde iniuriā eccl̓iarū et totiꝰ cleri. et vide principū et regū fallaces ꝓmiſſio nes. ⁊ ꝓditōes et exactōes. qͣs cū iracū dia et violētia extorquēt. qꝛ nōᵉ curant qͦt milia moriunt̉. dū tn̄ ip̄i poſſunt ſuꝑ biam ſuā dilatare. Dein̄ clamabāt de in ferno. qͣſi īfinita milia. dicētes. O iudex ſcimus ꝙ creator oīm es Iudica igitur ſuꝑ dn̄os quibꝰ in t̓ra ſeruiuimꝰ: qꝛ ipſ nos ꝓfundiꝰ in infernū dimerſerūt. Et licet cupimꝰ tibi malū: tn̄ iuſticia cōpel lit nos cōqueri. et dicere veritatē. Ip̄i quippe dn̄i nr̄i t̓reni abſqꝫ caritate dile xerūt nos: qꝛ nō plus curabāt de aīabꝰ nrīs ꝙͣ de canibus. Quibꝰ dn̄is nrīs in differēs fuit. vtrū dileximꝰ te deū crea torē oīm. an nō. cupiētes diligi et ſerui ri a nobis. Propt̓ea indigni ſūt celo. qꝛ nō curāt de te. et digni ſunt inferno. ni ſi eis ſuccurrat grā tua: qꝛ nos ꝑdider̄t Ideoqꝫ et adhuc gͣuiora pati vellemuꝫ ꝙͣ patim. ne ip̄oꝝ pena finiret̉. Deinde qͥ erāt in purgatorio. ꝑ ſil̓itudi nes loq̄ndo. clamabāt. O iudex. nos iu dicati fuimꝰ ad purgatoriū. ꝓpter cōtri tōem et bonā voluntatē: quā habuimꝰ in fine vite Et ideo cōquerim ſuꝑ dn̄os qui adhuc viuūt in t̓ra. ip̄i nāqꝫ debuiſ ſent rexiſſe ⁊ admonuiſſe nos. verbis ⁊ correptōibus ſuis: ⁊ docuiſſe nos conſi lijs ſalutaribꝰ et exēplis. Sꝫ ip̄i magis cōfortabāt nos. et ꝓuocabāt ad oꝑa et pctā mala: ⁊ ideo ꝓpter eos pena noſtra nūc ē gͣuior. et tpūs pene logius eſt: pu dorqꝫ et tribulatio maior Dein̄ abrahā cū prīarchis oībus. locutus ē dicēs O dn̄ę. nos int̓ deſiderabilia oīa deſidera bamꝰ. ꝙ filius tuus naſceret̉ de ꝓgenie nrā: qui nūc a prīcipibus terrarū contē ptus ē. Ideoqꝫ iudiciū petimꝰ ſuꝑ eos. qꝛ nō attendūt mīam tuā: nec iudicium tuū timēt. Et tūc ꝓphete locuti ſūt. dicē tes Nos de aduētu filij dei ꝓphetauimꝰ et diximꝰ. ꝙ neceſſe erat eū ꝓ liberatōe ppl̓i naſci de v̓gine. et ꝓditōem pati. ca ptiuari et flagellari. coronari ſpinis. et ad extremū mori in cruce: vt celū aꝑia tur: et pctm̄ deleat̉. Ergo qꝛ iā cōpleta ſunt q̄ diximꝰ. ideo petimꝰ iudiciū ſuper prīcipes t̓re. qͥ filiū tuū contēnūt qui ex caritate mortuꝰ eſt ꝓ eis. G Euāge liſte qͦꝫ tūc loq̄bant̉ dicētes Nos teſtes ſumus. ꝙ filiꝰ tuus oīa q̄ p̄dicta fuerūt. in ſeip̄o cōpleuit. Apl̓i eciā loq̄bant̉ di cētes. Nos iudices ſumus. ideo nr̄m eſt ſcd̓m veritatē iudicare. Ideoqꝫ illos qͥ corpus dei et p̄cepta eius cōtemnūt. iu dicamꝰ ad ꝑditōem Poſt hec aūt virgo conſidēs agno dixit. O dulciſſime dn̄e miſerere eis. Cui iudex. Nō eſt inqͥt iu ſticia tibi aliqͥd negare. nā que deſiſtūt a pctō. et penitētia cōdignā egerint. in ueniēt mīam: et iudiciū auertam ab eis Poſt hec vidi. ꝙ facies illa q̄ videbat̉ in agno. loq̄bat̉ ad regē dicēs Ego ma gnā grām feci tecū. nā oſtēdi tibi volū tatē meā. qūo tu gereres te in regimīe tuo: et qūo teip̄m regeres honeſte ⁊ pru dent̓. Te eciā qͣſi mat̓ verbis dulcibꝰ ca ritatis allicieba: ⁊ qͣſi pius pat̓ terrui te āmonitōibus. Sꝫ tu obediēs dyabolo ꝓieciſti me a te. ſicut mat̓ ꝓiciēs aborti uū. quē nō dignat̉ tāgere. nec vbera im ponere ori eius. Et ideo om̄e bonū qd̓ tibi ꝓmiſſū eſt auferet̉ a te: ⁊ addet̉ cui dā poſtero tuo. R Poſt hec autē virgo q̄ ſedebat cū agno. loq̄bat̉ ad me. dices. Ego indicare tibi volo. qūo da ta ē tibi intelligētia ſpūaliū viſionū. Nā ſcī dei diuerſimode acceperūt ſpm̄ ſctm̄. Quidā enī eorū p̄ſciebat tēpus. qͦ eueni Imꝑatoris. Ad Reges. rent ea que eis oſtendebant̉. ſicut ꝓphe te. Alij ſcī ſciebāt in ſpū illa. que ꝑſōis ad ſe venientibꝰ rn̄deret. qn̄ ab eis aliqͣ int̓rogabant̉. Alij vero ſciebāt. vtrū il li erāt viui vel mortui. qͥ remote ab eis erāt. Quidā eciā preſciebāt. qualē finē et exitū hr̄e poſſet p̄liū aliqd̓. anꝙͣ in eo p̄liātes intrarēt. Sꝫ tibi nō ē licitū ſci re alia. niſi ſpūalia audire et videre: et il la que vides ſcribere. et dicere ill̓ ꝑſōis qͥbus tibi p̄cipit̉. Nec licitū eſt tibi ſcire vtrū illi viui vel mortui ſūt. qͥbꝫ tibi p̄ cipit̉ ſcribere: vl̓ vtrū obediēt vl̓ nō cō ſilijs ſcripture tue. in viſiōe ſpūali ꝓ eis diuinitꝰ tibi datis Sꝫ licꝫ iſte rex cōtē pſerit v̓ba mea. veniet vtiqꝫ alius. qͥ re cepturus eſt ea cū reuerētia et honore: et fruiturus eſt eis ad ſalutem ſuā Qater dei dicit ſponſe ꝙ ꝓpt̓ tria pct̄a plaga dei vēit ſuꝑ regnū et ideo deꝰ ꝓpt̓ alia tria bona placari po teſt. Primo ꝙ gētes aſſumāt hūilitatem verā. et honeſtatē in habitu. ſcd̓o ꝑ cer tas elemoſinas. t̓cio ꝓceſſiones et miſ ſas hic contētas. Capl̓m. lvij. Ater dei loq̄bat̉ ad ſpōſam. dicēs. A Propt̓ tria pec cata plaga venit ſuꝑ regnū. ſcꝫ ꝓpter ſuꝑbiā. et incōtinentia. ⁊ cupi ditatē. Et ideo deꝰ placari poteſt ꝑ tria. vt tpūs plage abbreuiet̉. Primū eſt. ꝙ oēs aſſumāt verā hūilitatē in veſtibus. hn̄do veſtes moderatas. nō nimis lōgas more feīnaꝝ. nec nīs ſtrictas more ſcur rarū. nec ſciſſuras vl̓ fiſſuras veſtiū diſ pendioſas. ⁊ vanas et inutiles: qꝛ talia diſplicēt deo. Corꝑa eciā ſua ſic honeſte gerāt. vt nec ꝓminētiora apꝑeant ꝙͣ de us creauit ea. ꝓpt̓ oſtentatōem. nec bre uiora vl̓ ſubtiliora ꝑ aliqͣs ligaturas vel nodos. vel ſil̓ia artificia. ſed oīa ſint ad vtilitatē. et honorē dei. Mulieres eciā deponāt veſtes oſtētatōis. qͣs ꝓpt̓ ſuꝑbi em et vanā gl̓iam aſſumpſer̄t: qꝛ dyabo lus dictauit ml̓eribꝫ contēnentibꝰ mores prīe ſue antiqͦs et laudabiles. quan dam nouā abuſionē et ornamēta indecē tia. in capitibꝰ et pedibus. et reliqͥs mē bris: ad ꝓuocandū luxuriā. et irritandū deū. B Scd̓m ē. ꝙ fiāt elemoſine cū hilaritate mētis Terciū ē ꝙ qͥlibet parrochial̓ ſacerdos. ſel̓ in mēſe ꝑ annū integrū. cātet miſſam de ſctā trinitate. ad quā totꝰ ppl̓us eius ꝯuēiat ꝯfeſſus ⁊ cōtritus: et ieiūet illa die. orādo et obſe crādo intēte: vt pctā remittantur/ ⁊ ira dei mitiget̉. Ep̄i qͦꝫ ſimilit̓ in qͦlibꝫ men ſe. faciāt ꝑ ſeip̄os vel ꝑ alios ī cathedra libus eccl̓ijs ſuis ꝓceſſiōes ſolēnes cele brādo miſſam de ſcā trinitate: et colligāt pauꝑes. lauētqꝫ hūiliter pedes eorum Celeſtis imꝑator xp̄s ꝓ tribunali ſedēs. arguit gͣuit̓ reges et prīcipes t̓re. et oēs ſtatus. de ingͣtitudīe ip̄oꝝ: cū cōminatōe t̓ribilis ſentētie ire ſue. Admonet tn̄ eos. ꝙ ꝯuertant̉: ⁊ re cipiet eos cū mīa ſicut pat̓. Cap. lvii. Idi palaciū grande ſil̓e celo ſere no/ in quo erat exexcitꝰ celeſtis miltiie. innūerabil̓ quaſi athomi ſolis. ⁊tͣ. Require in. vijº libro. capit. xxx. Item de quodam rege indigno/ et eius Capl̓m. lix. iudicio. Ilius dei loquitur. Quia rex iſte non querit. ⁊tͣ. Require extra. Capitl̓. xxvij. Item de. vj. regibus iniquis. ⁊tͣ. Ilius dei loquitur. Oſtendi Capitulū. lx. tibi prius quinqꝫ reges. ⁊tͣ. Require extra Cap̄. lxxviij. Rex quidan monebat̉ ad corrigēdū ſe alias p̄uaret̉ regno. Capl̓m. lxj. Irgo maria mat̓ dei loq̄bat̉ ſpōſe xp̄i. dicēs. A Ego Oſū ad quā angelus. ⁊⁊ Reqͥ ra. Capitu. lxxx. Explicit liber Celeſtis Imꝑatoris Ad Reges. Regula. Saluatoris. Hic incipit regl̓a Scī ſaluatoris. data diuini tus ab ore ihū xp̄i. deuote ſpōſe ſue bea te Birgitte de regno Syyecie. et pͥmo emium in hec verba. apitulum primum. N domi nio regiſ Nor ve gie. qͥ eſt ad ſeptē trionem omnium regū vl timus Ita ꝙ vl Itra t̓ras ſui principatus. nullus inuenitur hom̄i bus habitabilis locus. Cōtigit domīe Birgitte or̄oni intētius vacanti. ꝙ viri bus corꝑis quaſi exinanitis. cepit eius aīa ad videndū. audiendū. loquendū. ⁊ ſentiendū. ea que ſpūalia ſunt. omībus ſuis viribus effici ꝑfectiſſime vigoroſa Taliter itaqꝫ. ꝙ ſepius rapta multa au diuit in ſpū. ſeu in viſionē ſpūali et intel lectuali. ſibi ſpūaliter enarrari/ que poſt modū archiep̄o vpſalen̄. vna cum alijs tribus ep̄is. et cuidam magiſtro deuotiſ ſimo qui magnus theologus habebat̉. atqꝫ vni abbtī deo deuoto et valde religi oſo. eadem ꝑſona. cū magna reuerētia et timore dei. hūiliter ꝓpalauit: timens illudi ſub ſpecie angeli lucis. ab illuſore angelo tenebrarū. Et hij omēs. et ml̓ti amici dei hec audiētes. ⁊ ſuper hoc ma ture et ſpūaliter adinuicē conferentes. diuinitus a ſpū bono veritatis et lucis. ex ſpāli ſpiritus ſctī gratia. omīa eidem perſone reuelata fuiſſe comprobarunt. In tali eciam reuelatōe. ſemel videbat virū quendā. et vnā mulierē. ſpecioſiſſi me forme, Cui continuo vox quedam dicebat: Ecce hec due ꝑſone qͣs vides. ſunt ihūs xp̄s et ſua mater maria. qui ta les tibi ꝓnūc apparēt. quales erāt ī mū do viuētes. Sed qͣlia eorū corꝑa iā ſunt in celo. impoſſibile eſt tibi cognoſcere. vel videre. Hoc itaqꝫ verbo dicto. ih̓s xp̄s qui apparuit. labia ſua mox aperiēs loquebatur dicens. Ancipit ꝓlogus ſuper regula ſaluatoris. data diuinitꝰ a xp̄o do mine birgitte de ſyyecia. in eodē regno ſwecie ¶ Xp̄s loquēs ſpōſe ſue btē bir gitte ī figura. dicit. ꝙ ex quo alie vinee ſcꝫ religiōes. ſunt qͦdammodo deſolate. Ideo ip̄e nūc de pn̄ti. vult plantare no uā vineā. videlicꝫ religione nouā: de qͦ vult habe ſollicitā curam. talit̓. ꝙ red dat eī vinū dulciſſimū ⁊ ſuaue. Cap̄. ij. Go ſum ſicut rex potentiſſi mus. qui plātauit vineas ſu as. et fecerūt optimū vinū. multo tꝑe. Tandē inimicꝰ eius. ſemina uit in eis ſemē peſſimū. quod in tm̄ cre uit et ſe dilatauit. ꝙ palmites vinū por tare nō poterāt. niſi cū magna difficul tate. Serui aūt regis. dixerūt ad eum Dn̄e cōſiderauimꝰ vineas tuas. et inue nimꝰ in eis valde paucos palmites por tātes vinū Et illud peſſimū ſemē. quod ad nichilū valet niſi ad cōburendū. vl tra modū excreuit. ¶ Quibꝰ rn̄dit dn̄s Ego plātabo michi nouā vineam. vbi apportabūt̉ palmites. et mittēt radices Et egoip̄e apponā circa eā pinguedinē et implebit̉ vino optimo. Hāc āt ꝑ me metip̄m cuſtodiā. ꝙ ſi in eā aliqͥd noci uū intrauerit. pīgueſcet ex hoc vinū. et eo amplius dulceſſet: et illud nociuum adnichilabit̉ et areſcet et citiꝰ decidet. ne noceat. ¶ Cū āt vinū vinee huius: venerit ad collegiū meū. tūc gaudebūt oēs. et dabit̉ dn̄o gl̓ia et honor. qui plā tauit vineā: et pinguedinem appoſuit. ¶ Gaudebit eciā ille qͥ radices poſuit: nec eius deꝰ obliuiſcet̉. qͥ palmites appor tauit Ex hac āt vinea. ml̓te vinee logo dd̓. iij. Regula. Saluatoris. temꝑe arentes. renouari īcipient. et fa cere fructū. iuxta diē innouatiōis ſue Xpūs loquēs ſponſe declarat ſupͣ ꝓximū capitulū. dicēs ſpō ſe. ꝙ ip̄a debꝫ eſſe vitis p̄dicte vinee ſue ideſt fundatrix dicte noue religiōis ſan ctiſſime. a qua ꝓcedēt palmites fructi feri. Et ideo monet eam vt ſit virtuoſa conſtās et vigilans. deſpiciatqꝫ terrena que amara ſunt quaſi venenum. Capl̓m. iij. Go ſum creator oīm rerū et a nullo creatꝰ A Inter oīa que feci. nichil in tantā dignitatē feci ſicut hoīem. quem cōſtitui dn̄m ſuꝑ oīa que creata ſunt in cerra. eciā dedi ei intelligētiā. vt eis ad neceſſitatē et cōmodū ſuū vteretur: et me de data ſibi grā collaudaret. Sꝫ in ter omīa. me nichil ad irā tm̄ ꝓuocat ſi cut homo: et p̄ter eū: oīa ſtant ad prece ptū meū. ¶ Dixi tibi prius. ꝙ erā ſimil̓ regi. qui plātauit vineas bonas: que de derūt fructū bonū longo tꝑe. ¶ Que fuerūt vinee iſte. niſi religiones et inſti tuta ſanctoꝝ pr̄m. de quibus ſitiētes re focillabant̉: frigidi incaluerūt. turgidi hūiliabant̉: ceci illūinabant̉. ¶ Nūc āt conqueror. qͥa maceria vinearum diſſi pata eſt. cuſtodes dormiūt. et ingrediun tur fures. radices ſuffodiunt̉ a talpis. palmites ſiccitate aridi ſunt: et racemi a vēto ꝓſtrati ꝯculcant̉. ¶ Propterea ne oīno vinū deficiat. plātabo michi de nouo vineam. in quā tu portabis palmi tes verborū meorū: amicus meus pōet eos. ego vero ip̄e deus. apponā pingue dinē gratie mee. B In hāc aūt vineā mittā cuſtodes. qͥ non dormient in nocte: ſtatuā maceriā. ꝑ diuinā carita tem Stabiliā radices in ea bone volū tatis. q̄ nō ſuffodient̉ dyaboli tēptatōi bus. dilatabo palmites oꝑationis. dul ces faciā racemos opinionis eius et de uotōis eius. multis. ¶ Ideo tu que de bes palmites portare. debes eſſe fortis et ſtabilis ad portandū. parata et vigi lans ad recipiendū. fidelis et cauta ad cuſtodiendū: ne dyabolus decipiat te ¶ Ille vero qui locaturꝰ eſt palmites. debet eſſe conſideratiuꝰ. vt ponat eos in loco debito. ſollicitꝰ ⁊ diligēs in mu niendo. p̄ frigore vel ardore. ¶ Ideo ſta firmit̉. et dilige me toto corde Fuge om nē ſuꝑbiā. ⁊ aſſume oēm hūilitatē. ſerua os tuū et oīa mēbra tua. ad honorē meū Obedi ſicut tibi p̄ceꝑam. diſcute omni hora cōſcientiā tuā: qͣntū excedis ⁊ qūo Cōſurge ſtatī ad me ſi cadis. nō cures mūdi honores. nec eiꝰ amicos: qꝛ cū me habueris. omīa dulceſcūt tibi. Et cū tu me ꝑfecte dilexeris. oīa pret̓ me q̄ mun di ſūt. amara fient tibi quaſi venenum. Xpūs dicit ſponſe. ꝙ ip̄e vult dictare ore ſuo ꝓprio iſtā nouā regulā. quā vult eſſe monialiū. ad meō riam ⁊ honorē gl̓oſe virginis marie. ma tris ſue. Capl̓m primū. Anc igit̉ religionē ad hono Vō rem amātiſſime mrīs mee. ꝑ mulieres primū et pͥncipalit̓ Al ſtatuere volo. Cuiꝰ ordinē et ſtatuta. ore meo ꝓpͥo pleniſſime declarabo In prīcipio huiꝰ regu le. xp̄s fundat ea ſuꝑ tres virtutes. ſcꝫ. hūilitatis. caſtitatis. et pauꝑtatis. ꝓhi bēs monialibꝰ. ꝙ nichil habeāt ꝓprium ſed abbatiſſa ꝓuideat eis de oībꝰ neceſſa Capl̓m. ij.(rijs. F Rincipiū itaqꝫ huiꝰ religiōis A et ſalutis. ē vera hūilitas et pura caſtitas. atqꝫ volūtaria pauꝑtas. ¶ Ideo nulli licitū eſt habere aliqd̓ ꝓpͥ um. nullā oīno rē ꝙͣuis minimā. ſꝫ nec obulū qͥdē poſſidere. vel attrectare ma nibꝰ. nec auri qͥd habere vel argēti. niſi forte ꝓ intextura alicuiꝰ oꝑis. auri vel argenti tactu opus ſit: et hoc eciam no abſqꝫ cōſilio et licētia abbatiſſe ¶ Oīa aūt neceſſaria. de abbatiſſa ſꝑāda ſunt. Regula. Saluatoris. ſcilicet indum̄ta regularia. lectiſternia et inſtrumenta operis. nec quidꝙͣ habe ant. quod regula nō permittit Xp̄s diſponit hic. qͣles lectos et lectiſternia habeāt moniales Ciendū eſt Capl̓m. iij. aūt. ꝙ lectiſternia regularia ſint de ſtraminibꝰ/ ſuꝑ illa ve ro habeāt duo thoralia de burello. ſine linteaminibus et culcitris. Sub capite vero. hndus eſt cuſſinus tela cooꝑtus. et ceruical ſimiliter cooꝑtum tela. Xn̄s diſpōit hic de habi tu. et indumētis. et calciamētis. et vela minibꝰ et corona monialiū. Cap̄. iiij. j Ndumēta ſoroꝝ. erūt duę ca miſie. de albo burello. Ac ¶ Una ꝓpter quotidianū vſum/ alia ꝓpter lotōem. vna tunica de burel lo griſeo. et vna cuculla. cuius manice nō longiꝰ ꝙͣ ad ſūmitatem medij digiti ꝓtendant̉. Et depēdentes ſinꝰ circa ma nū. qn̄ māualia ẜuitia exercebūt. cū no do inſtar aliarū manicarū moderate ad brachia conſtringant̉. vnū eciā mātellū habendū ē oē burello griſeo. ſicut tuni ca et cuculla. Qd̓ quidē mantellū. nō ſit deforis corrugatū. nec accurate com poſitū. ſꝫ ex parte ſtrictū et planū. totū hn̄s vtilitatis. nichil vanitatis. qd̓ eciā in eſtate debet eſſe ſimplex. In hyeme vero ſufforatū. nō pellibus delicatis. ſꝫ agninis vl̓ ouinis. de pellibꝰ eciā huiuſ mōi pelliciū in hyeme haberi pōt. Ip̄m qͦꝫ mantellū. ab vno palmo terrā nō ꝑ tingat. ⁊ nodo ligneo in pectore collige tur. B Ad calcimēta āt pedum. in eſtate habeāt ſotulares vſqꝫ ad talos. ⁊ pedulos vſqꝫ ad genua In hyeme vero ſotulares vſqꝫ ad genua altos. ſuffora tos burello. et pedulos eq̄ altos ¶ Or nam̄ta capitis erit vitta qua frōs et ge ne circūdent̉. et ex parte oꝑiat̉ facies. cuiꝰ extremitates. vna acus in occipite coniūgat. Suꝑ hāc ponatur velū de te la denigrata. quod ne defluat. tres acus adaptabūt: vna circa fronte. et due cir ca ambas aures: ¶ Dein̄ ſuꝑ velū po nat̉ corona de tela alba. cui aſſuant̉ qui qꝫ particl̓e de pāno rubeo. qͣſi quīqꝫ gut te. pͥma particl̓a ſit in frōte. altera ī oc cipite. t̓cia et quarta circa aures. qͥnta in medio capitis in modū crucis. hanc coronā vna acus ī medio capitis ſtabi liet. et capiti coaptabit. Iſtā āt coronā tam vidue ꝙͣ virgines portabnūt: in ſi gnū cōtinentie et caſtitatis. Fn̄s ſtatuit hic qͣliter moniales debeant incipere officiū diui nū. p̄miſſa in choro omī die petitōe ve nie. et qͣliter debēt finire officiū. ⁊ ꝙ oī die dicat̉ officiū virginis. tā diebus fe rialibus ꝙͣ feſtiuis. Capl̓m. v. Orores om̄i die. ob reuerē tiā mrīs mee v̓ginis marie. cantabūt ſolēnit̓ horas ip̄ius cū tribus lectōibꝫ: tam feſtis ꝙͣ priuatis diebus Om̄i eciā die ſigno facto ad veſ ꝑas. ſorores conueniāt adinuicē. et pri mo dexter chorus legat vnū Aue maria et inclinās ſe alteri choro ꝓfunde. dicat ¶ Indulgēte nobis ꝓpt̓ deū ⁊ pijſſimam mrēm eius mariā. ſi vos verbo vl̓ fct̄o ſigno vel nutu offendimꝰ: nos enī ſi in vobis eſt aliqd̓ delictū cōtra nos. liben tiſſime dimittimꝰ: ¶ Et altero choro ſi milit̓ inclināte. et legēte. veniāqꝫ petē te. ſic accedāt ad veſꝑds. ¶ Ad finē ve ro oīm horaꝝ. cātabūt antiphonā Aue maria. cū collecta ſub hac forma Omp̄s ſempit̓ne deus. qͥ ꝓ nobis de ca ſtiſſima virgīe naſci dignatꝰ es. fac nos qūs tibi caſto corꝑe ſeruire. et hūili me te placere. Alia oratio ad virginem. Oramus et te pijſſima v̓go maria. mū di regina. et angeloꝝ. vt eis quos pur gatorius examīat ignis īpetres refrige riū. pct̄oribus indulgentia. iuſtis in bo no ꝑſeuerantiā. nos quoqꝫ fragiles ab dd. iiij. Regula. Saluatoris. inſtantibus defende ꝑiculis. Per xp̄m dn̄m nr̄m. Om̄ibꝰ quoqꝫ diebus feſtis et priuatis. miſſa de matre mea per ſoro res cātabit̉. Et oī ſabbato. ſorores poſt miſſam mrīs mee. cātabūt Salue regīa Xp̄s ſtatuit hic. qualit̓ et quibus horis. per moniales ſilentium teneatur. Capl̓m. vj. U D conſeruandū grauitatē ſilentij. a ſummo mane vſqꝫ ad poſt miſſam cātatam de matre mea. nulli loqͥ aliquid licitum ſit Finita aūt illa miſſa. in locis debitis in ter horas. vſque qͦ legant̉ bn̄dictiones menſe. de collatōe ſpūali et obſeruātia ordinis. ac de quibuſcumqꝫ veris ne ceſſarijs. licētia loquendi conceditur Scurrilia vero et ocioſa in omni loco oīqꝫ tꝑe penitꝰ caueant̉. ¶ Dein̄ lectis gratijs ī eccl̓ia. int̓ ſe ſorores loqͥ poſſūt donec veſꝑas incipiāt. Et tūc eciā ſilē tiū. donec grās poſt cenā in eccl̓ia lege rint. ſollicite ē tenēdū. Illo qͦꝫ modico interuallo. qd̓ eſt int̓ grās et callatōem loquēdi licētia condonat̉. ¶ Incepta vero collatōe. om̄i ſtudio ſilentiū tene atur. donec in die ſequēti. vſqꝫ ad finem miſſa cātata fuerit de mr̄e mea gl̓ioſa ¶ Et ſciendū eſt. ꝙ ad oīa ſilētia iā co ſcripta. ſorores vniuerſalit̓ aſtringātur p̄ter eas que ad officia talia deputant̉ q̄ ſine loq̄la cōpetent̓ nō poſſunt exeqͥ Omīa enī rationabilit̓ debent fieri. et vt occaſio a prauis excludatur Xp̄us ꝓhibet hic. ꝙ nul la ꝑſona ſecl̓aris ſeu religioſa. clauſtrū monialiū ingrediat̉. neqꝫ eis loqͣtur niſi certis temꝑibus Capl̓m. vij. emota om̄i occaſiōe. cuiuſ I cūqꝫ neceſſitatis ſiue ſuppli catōis. nullus ſecl̓ariū viro rū ſeu mulierū. nulluſqꝫ religioſorū ſeu alioꝝ clericoꝝ clauſtra mōaſterij mōia liū īgrediat̉: Colloquiū qͦꝫ oīm. niſi cer tis temꝑibus. eis interdicitur. Xp̄s determinat hic. qui bus diebꝰ et qͣliter. mōiales poſſint loqͥ ad cratē. ꝑſonis ſecularibꝰ. Cap̄. viij. ijs aūt tēꝑibus. moniales ſe cularibꝰ loqͥ poſſūt. ſcꝫ a no na vſqꝫ ad veſꝑas. ⁊ hoc tm̄ dn̄icis diebꝫ et magnis feſtis ſcōꝝ. non tn̄ exeūdo. ſꝫ ad feneſtras deputatas ſe dendo. Nulli enī poſt introitū ſuū. lice bit de mōaſterij clauſtris exire. Si qua forte a parētibꝰ. vl̓ amicis honeſtis ca ris. videri deſiderat: aꝑire pōt feneſtram Si aūt nō aꝑit feneſtram. eo copioſior merces ei repromittitur. in futuro. Xpūs ordinat hic de tꝑoribus et mō ieiunioꝝ fiendorū ꝑ mo niales. Capitulum. ix. N aduētu. oēs in cibis qͣdra geſimalibus ieiunabūt. vſqꝫ ad diē natiuitatis mee. Ac Feria qͦꝫ ſexta ꝓxīa an̄ dn̄icam qͥnqͣgeſi me. ieiunare incipient in cibis qͣdrageſi malibꝰ. vſqꝫ ad paſca. ¶ Feria vero. vj ꝓxima poſt aſcēſionē meā. vſqꝫ ad feſtū pēthecoſtes. ieiunabūt in piſcibꝰ ⁊ lacti cinijs. ¶ A feſto āt exaltatōis ſcē cru cis. ieiunabūt vſqꝫ ad feſtū ſcī michael̓. ī piſcibꝰ ⁊ lacticinijs. ¶ A feſto eciā om niū ſcōꝝ vſqꝫ ad aduētum. ieiunabūt in piſcibꝰ et lacticinijs. B Hijs āt diebꝰ debēt ieiunare ī pane ⁊ aqua. ſcꝫ an̄ qͣtu or ſolēnitates mrīs mee marie. Purifi catōis. Annūciatōis. aſſūptōis. ⁊ nati uitatis. In vigilijs oīm apl̓oꝝ. hoc exce pto. ꝙ vbicūqꝫ duo apl̓i in vna ſolēnita te cōbinant̉. vtputa petri ⁊ pauli. Phi lippi et iacobi. Symōis et iude. ieiuni um vniꝰ diei ſtabit ꝓ ambobꝰ. Iohānis an̄ portā latinā. Iohīs baptiſte. Btī mi chael̓ archāgeli. Oīm ſctōꝝ. ꝑaſceues. et an̄ ſolenitatē corꝑis mei: Hijs diebꝰ oēs in pane et aqua ieiunabunt. C Et ē ſciendū ꝙ in oībus ieiunijs exci Regula. Saluatoris. piende ſunt egrote et antiq̄. Illis qͦꝫ cō patiendū ē. que intelligunt̉ ad ꝑagēda officia ſua vere debiles exiſtere. dū ieiu nāt. ¶ Ceteris āt tꝑibꝫ totiꝰ anni. in oī ebdomada qͣter veſcant̉ carnibꝰ. ſcꝫ die dn̄ico. die lune. die martis. ⁊ die iouis. In cenis aūt hoꝝ dierū. piſcibus veſcā tur et lacticinijs. Die āt mercurij abſti nebūt a carnibus. tā in prādio ꝙͣ in ce na. Licebit tn̄ illo die veſci piſcibꝰ et la cticinijs. In ſextis ferijs totius āni. ie iunabūt in cibis qͣdrageſimalibꝰ. Sab batis qͦꝫ. in lacticinijs ⁊ piſcibus ieiuna bunt. Prętēa. oībus alijs ieiunalibꝰ die bus. ſcd̓m ſtatuta eccleſie ieiunabunt. Xp̄s diſponit hic tēpus et modū ꝓbationis et receptōis monia lium ad religionem. Capl̓m. x. I qua ad religionem ſuſcipi rogauerit. A nunꝙͣ ante vnū annū integrū recipiat̉. ſꝫ dicat̉ ei pͥmo. Reuertere ad nos poſt tres mēſes. et īterim deliberabimꝰ de te ¶ Cūqꝫ ſtatuto tꝑe redierit. inqͥrat ab ea abbatiſſa qͦ deſiderio petit religionē. qͥbus ve vincul̓ tenet̉ in mūdo. et audi tis cauſis eiꝰ et ꝓpoſito. dicatur ei. Filia qn̄qꝫ ſub ſpecie boni latet falſitatis laq̄ us. et incōſideratio futuroꝝ ml̓tos ſuꝑ plantat. Reuerte ergo ad nos poſt ali quos mēſes. et oſtēde nobis deſiderium tuū. ſi ꝑſeuerat ī bono ¶ Reuertēte er go illa et hūiliāte ſe ſicut priꝰ. p̄dicent̉ ei dura et aſꝑa ordinis. ꝯtēptus mūdi. et obliuio parentū. Que oīa ſi ſe ſeruatu rā ꝓmiſerit. tūc circa finē āni oīs ꝯgre gatio conſentiet in eā Que ſi tal̓ ꝑſona fuerit. ꝙ de eiꝰ vita nō eſt dubiū. in ipſo pͥncipio petitōis eius om̄s ꝯſentire pn̄t in ea: ſꝫ an̄ annū ad ītroitū ⁊ ꝓfeſſionē ſeu habitꝰ receptōeꝫ. nullatenꝰ admitta tur. B Adepto itaqꝫ cōſenſu ingreſ ſionis. mittat̉ ꝓ ep̄o: qui rogatꝰ veniēs. cōſecrabit eā. Ueniēs āt epūs. deſcēdat ad ianuā eccl̓ie. et eā q̄ religionē īgreſſu ra eſt expectantē. Epūs an̄ fores int̓ro get dicēs: Es tu libera et ab oī vincl̓o eccl̓ie īmunis. ſcꝫ cōiugij. voti. et excōi catōisʸ Que ſi rn̄derit. vere libera ſum Subiūgat epūs Nūquid pudor. aut for te dolor mūdane aduerſitatis. cōpellit te ad religionē? Aut forte copia debi torū tuoꝝ nō ſolutorū. coartat te? Rn̄ dente illa Nequaꝙͣ dolor. ſeu putor aliqͥs incitat me ad iſta. ſꝫ feruēs amor xp̄i: et oīa debita mea iuxta facultatē meā iam ſolui. Tūc adhuc addat epūs Petis in quit īgreſſum huiꝰ religiōis. in noīe ihū xp̄i. et in honore ſctīſſime mrīs eiꝰ marie v̓ginis? Dicēte illa. Peto Introducat eā tūc epūs ī eccleſiā dicēs. Ecce nunc illa digne īgredit̉ hāc religionē Et cū īgredit̉ eccl̓iā. ferat̉ an̄ illā vex illū rube um. in qͦ ymago corꝑis mei paſſi depicta ſit ex parte vna. et ymago mrīs mee ex parte alt̓a. vt aſpiciēs noua ſpōſa ſignū noui ſpōſi ī cruce paſſi. diſcat patiam et pauꝑtatē: et aſpiciēs virginē mrēm diſ cat caſtitatē ⁊ hūilitatē ¶ Introducta igitur illa ī eccleſiā. ſtatuat̉ circa fores eccl̓ię. et ep̄s ī aliā partē modicū ab ea ſecedens: cōſecrabit anulū eiꝰ. Accēſis aūt duabꝰ faculis. que an̄ vex illū ad eā accēſe portabūtur. et ardebūt ꝙͣdiu miſ ſa celebratur. dicat epūs. Oratio. Omp̄s ſempit̓ne deꝰ qͥ deſpōſaſti tibi ſpō ſam nouā. in mīa et miſeratōibꝰ. bn̄dic anulū iſtū. vt ſicut exteriꝰ famula tua. ſignū noue ſpōſe portat in manibus. ſic interiꝰ fidē tuā ⁊ caritatē portare mere atur. In nomīe patris. ⁊. Xp̄s pouit hic modum cōſecratōis. bn̄dictōis. et ītroductōis monialiū ad monaſteriū. Cap̄. xj. Einde bn̄dicto anulo. epūs L appropinqͣns ad famulā dei. dicat. A Tu debes ꝓ mittere deo et michi ex parte eiꝰ. te obe dire p̄latis tuis: et regulā iſtā tenere iu xta vires tuas. vſqꝫ ad finem vite Pro Saluatoris. Regula. mittente illa ſe iſta facturā Subiungat epūs. Tali intētōe oportet te dare fidē deo tuo. et vouere. vt nichil oīno ſicut deū tuū diligas: et toto deſiderio cōuenit tibi aſſentire in ip̄m. Tūc rn̄det illa. Aſ ſentio in deū meū toto corde et tota mē te offerens me illi in oī ſimplicitate cor dis. Cui ſic iterū rn̄det ep̄us. ¶ Et ego ex parte dei oīpotētis ⁊ vnigēiti filij eiꝰ dn̄i nr̄i ihū xp̄i. aſſentio in te. Et legat Deus op̄s(Or̄o(iſtam or̄em. ihūs xp̄s. verus deꝰ et verus homo. qui in vterū v̓ginis deſcēdere dignatꝰ ē. fir metur in aīa tua. et tu in ip̄o. In nomīe pr̄is. ⁊tͣ. ¶ Dein̄ īponat anulū digito de xtre manꝰ eius. dicēs Bn̄dico te ī ſpō ſam dei. et in ꝑpetuā eius poſſeſſionem. In noīe pr̄is. ⁊tͣ. B Poſt hec ep̄us accedens ad altare. incipiet miſſam can tādo de ſct̄ā trinitate. et faml̓a dei interī ſtabit inferius iuxta ſcūariū. Cū aūt in cipit offertoriū. ip̄a ꝓcedens ad altare offerat. ⁊ ſtatī redeat ad locū ſuū Dicto vero offertorio. veſtimēta eiꝰ q̄ regula iubet habere p̄parata a cōuentu. appor cent̉ ad altare an ep̄m: que ip̄e bn̄dicetꝭ Dn̄e ihū Or̄o(legēs iſtā or̄onem xp̄e. qͥ nō vis mortē peccatoꝝ. ſꝫ deſide ras pnīam. q̄s clementiā tuā. vt hec ve ſtimēta q̄ in ſignū hūilitatis et penitētie hec famula tua ferre ꝓponit. tu bn̄dice re digneris: vt vanitate huiꝰ ſeculi reli cta. te ꝑ verā hūilitatē induere mereat̉ Iu nomīe prīs. ⁊tͣ. ¶ Ueſtimētis ergo ſcīficatis. vnꝰ clericoꝝ vocabit faml̓aꝫ dei ad altare ante ep̄m. quę nudis pedi bus incedēs. et exterioribꝰ veſtimentis an̄ altare ſe exuēs. in vna tunica remāe at: ꝯſecratū habitū ſuſceptura. C Induat̉ dein̄ ꝑ ep̄m tunica regulari. di Deus omp̄s Or̄o.(cente ep̄o. det tibi verā penitētiā in tua conſcīa. et perfectā cōtritōem in corde. In nomīe prīs. ⁊2. ¶ Dein̄ ip̄a muniat pedes ſuos ſotularibus dicente ep̄o Oratio. Dn̄s nr̄ ihūs xp̄s. faciat rectū greſſum pedibus tuis. et det tibi ſic nūc ꝓcede re in via ſalutis. vt nūꝙͣ ampliꝰ cōſenti as pctō: donetqꝫ tibi de pctīs cōmiſſis emendatōem verā. et de futuris caute lam. In noīe pr̄is. ⁊rͣ. ¶ Cum autē īdu itur cuculla. dicat ep̄us Oratio Dn̄s ih̓s xp̄s ſpes oīm xp̄ianoꝝ/ det tibi ſpem et fiduciā in aīo tuo. vt ſic ſpes de dei mīa. vt nō obliuiſcaris eiꝰ iuſticiā ⁊ ſic timeas eiꝰ ſeueritatē. vt nō negligas eius pietatē et bonitatē. In.n. p. H ¶ Dein̄ adaptato mātello. dicat(or̄o Dn̄s deus op̄s pͥncipium vere fidei. cor roboret et cōfirmet aīam tuā in vera fi de. et det tibi q̄ credēda ſunt credere. et ad finē vite in bono incepto ꝑſiſtē. In noīe prīs. ⁊r̄. ¶ Dehinc coniugat̉ man tellus cū nodo ligneo. dicēte ep̄o. Or̄o Dn̄s nr̄ ihūs xp̄s. qui ꝑ nimiā caritatē qua dilexit nos. ligno crucis affixus eſt et amariſſima morte dānatus. ip̄e aīam tuā configat et trāſuerberet mēoria paſ ſionis ſue. vt caritas tua ad ſolū deum ferueat. et ignis caritatis diuīe ample xans te. tribuat tibi reqͥem in ſuo bene dicto brachio. in quo oēs ſcī requieſcūt In noīe pr̄is. ⁊rͣ. E Poſtea ip̄a ve labit caput ſuū vitta. ep̄o īponente acū Dn̄s nr̄ ihūs xp̄s. Or̄o.(et dicēte. ſit tue aīe in vmbraculū ⁊ refrigeriū. vt nulla ei nociua nocere valeāt. In noīe prīs. ⁊r̄. ¶ Impoſito āt velo. dicat ep̄s Dn̄s ihūs xp̄s. det intellectui Or̄o tuo ſpūale lumē et ſapīam. vt t̓rena oīa et que aīe tue ſunt nociua. an̄ ocl̓os tu os ſint mortua. ⁊ via q̄ ducit ad celeſtia illūinetur an̄ aīam tuā: qͣtinus eū qui te elegit cognoſcere poſſis. In noīe pr̄is. ⁊r. ¶ Hijs finitis. reuertat̉ famula dei ad locū vbi ſtabat pͥus: et ep̄s cōpleat miſſam ſuā Qui cū venerit ad partē illā miſſe. in qua ſacerdos in ſponſali miſſa ſolet ſe cōuertere. et bn̄dicere ſponſum et ſponſam: conuertet et ip̄e ſe ep̄s. E Et vno clerico vocante famulā dei ad altare īponat ei coronā ſuꝑ velū. dicēs Regula. Saluatoris. Hn̄s noſter ihūs xp̄us. ſta Oratio biliat ſignū ſuum in te. quod capiti tuo impono. et dirigat voluntatē tuā in oī bus q̄ nunc vouiſti. vt firma ſis et con ſtās. et faciat te coronari corona leticie iuxta benignam volūtatē ſuā. vt ei qui in tribus ꝑſonis eſt vnus deus vniatur inſeꝑabiliter aīa tua. In noīe pr̄is. ⁊r̄. ¶ Deinde epūs mittat acum in coronā Lheſus xp̄s configat Or̄o.(dicens. dilectione ſua cor tuum et aīam: vt nul lius temptationis ſtimulos expaueſcat In nomīe prīs. ⁊r̄. ¶ Hijs finitis reuer tatur faml̓a dei ad locum priorem: vſqꝫ ad finem miſſe. G Qua finita vnus clericorū vocet eam ad altare. di cens. Procede ſponſa xp̄i. ad altare xp̄i Ipſa igitur procedens humiliet ſe ad ve niam ſuper faciem ſuam: Et epūs flexis genibus. cū clericis ſuis legat letaniam orando omēs ſanctos pro famula dei ¶ Finitis autē letanijs. epūs ſurgens. ad famulam dei accedat ꝓſtratam: ⁊ le gat ſuper eam abſolutōem peccatorū Et ſic abſolutione ꝑcepta. illa ſurgens ſumat corpus meū. Quo ſumpto. qua tuor ſorores. aperta ianua qua famula dei intratura eſt. exeant celerius: et fe retrum quod t̓ra ſuperiecta. ante ianu am an̄ inchoatōem miſſe ſtatuendū eſt. inferant in monaſteriū. ¶ Deinde ep̄s accedens ad eandē ianuā. ſubſequēte fa mula dei cū duabus faculis. et clericis hymnū. Ueni creator ſpūs decantanti bus: aſſignabit eam abbatiſſe expectāti ad ianuam cū cōuentu H Di cente ep̄o abbatiſſe hec verba. Ecce coram deo et ſanctis omībus. et in facie ſancte eccleſie cōmendo aīam iſtiꝰ ſpon ſe dei in manus cuſtodie tue. que ſi ꝑ ne gligentiam tuā lapſa fuerit. ſponſus ſuꝰ ihūs xp̄s requiret eam a te. Conſerua igitur et cuſtodi depoſitū dei. vt cū rati ocinatio q̄ritur. eam ſanctiorē reddas quā ſanctam ſuſcepiſti. Cui reſpondeat abbatiſſa. Grandis theſaurus eſt iſte pater cariſſime. et labor difficil̓. nec ad iſta vires mee ſuppetunt. Ueruntamen pręcibus tuis adiuta. et de adiutorio dei confidens: faciam qd̓ iubes ¶ Et ſic famula dei ꝓtinus introducta clauda tur ianua. et ip̄a ſtatim ducatur ad ca pitulum Et deinde per octo dies. nul la artabitur diſciplina. Sed inferiꝰ ſta bit in choro. Completis autē diebus octo. aſtringatur ſicut cetere ad obſer uantiam ordinis. et iuxta vltimā in cho ro et in menſa ſtatuatur. Xp̄us det̓minat hic. nu merum monialium ⁊ ſacerdotum ⁊ dy ac onorū. ac eciam conuerſorū ſeruienti um dicto conuentui. Et ordinat habi tatōem eorū et chorū vbi ſedere et ſtare debeant. tam mares ꝙͣ femine. Capl̓m. xij. Orores erunt ſexagīta ⁊ nō plures. A que cleri cos habebunt. qui quotidie de tꝑe miſſam et officiū. qd̓ habetur in eccl̓ijs cathedralibꝰ illarū t̓rarū. in qui bus huiuſmōi monaſteria ſūt. decātabūt ¶ Ip̄i quidē a monaſterio ſororum ſint oīno excluſi. vnā ꝑ ſe habētes curiā in qua habitabunt: et de curia introitū in eccleſiā. et chorū inferiorem habebunt. ¶ Chorꝰ vero ſoroꝝ erit ſuꝑius ſub te cto. Ita tn̄ ꝙ ſacramēta videre. et offi cium audire valeant. B Ipſi quidē ſacerdotes debent eſſe tredecī. iuxta nu merū. xiij. apl̓oꝝ. qͦrū paulus t̓ciuſdecī mus. nō minimū laborē ſuſtinuit ¶ De inde. iiij. dyaconi. qͥ eciā ſacerdotes pūt eſſe ſi volūt. et ip̄i figurā habēt qͣtuor p̄ cipuorū doctoꝝ. Ambroſij. Auguſtini. Gregorij. et Ieronimi. ¶ Dein̄ octo la ici. qͥ laboribus ſuis clericis neceſſaria mīſtrabūt. ¶ Cōputatis igit̉. lxͣ. ſorori bus. xiij. ſacerdotibꝰ. qͣtuor dyaconis. et octo eoꝝ ſeruitoribꝰ: tātus oīm ꝑſo narū erit numerꝰ: qͣntus erat tredecim apl̓oꝝ. ⁊ ſeptuaginta duoꝝ diſcipuloꝝ. Regula. Saluatoris. Xp̄s determīat hic nu merū ſacerdotū. dyaconoꝝ. ⁊ cōuerſoꝝ ſeruiētiū dicto monaſterio monialiū: ⁊ habitū que debēt portare. modūqꝫ quo debeant bn̄dici et cōſecrari. Cap̄. xiij. Acerdotes oēs et frēs. A duo ſubtunicalia alba de bu Orello. et vnā tunicam de gi ſeo burello habere pūt. ⁊ cucullā de bu rello griſeo. cui aſſutū ſit caputiū. et ſuꝑ cucullā mantellū de griſeo burello Pel liciū qͦꝫ et forratura ſub mātello. de pel libus agninis vel ouinis dū neceſſe fu erit habeant̉. Ip̄i qͥdem ſacerdotes tre decim. ob reuerentiā mee paſſionis. por tabūt in mātellis ſuis ad ſiniſtrā partē. crucē rubeā de pāno aſſutam: et in me dio crucis modicū albi pāni. ꝓpter mi ſteriū mei corꝑis quod qͦtidie ymmolāt ¶ Dyaconi aūt qͣtuor. portabūt in mā tellis ſuis circulū albū. ꝓpt̓ incōprehen ſibilē ſapīam qͣtuor doctoꝝ quorū figu ra gerūt. In quo circulo qͣtuor particu le rubee. in modū linguarū aſſuant̉: qͥa ſpūs ſcūs inflāmauit eos. de excellentia deitatis. de miſterio incarnatōis mee. d vanitate et cōtemptu mundi. de p̄mijs iuſtoꝝ: et de penis maloꝝ. ¶ Fres autē layci. in mātellis ſuis cruce albā porta būt ꝓpter innocentiā: in qͣ cruce ſint qͣſi quīqꝫ particl̓e rubee. ob reuerētiā qͥnqꝫ vulnerū meorū. B Sacerdotes vero et fres. calceos habeāt vſqꝫ ad talos. ⁊ caligas in eſtate In hyeme. ſotulares ſufforatos burello. et caligas Et ē ſci endū. ꝙ iſti frēs nunꝙͣ poſſunt eſſe plu res in moaſterio ꝙͣ vigintiqͥnqꝫ Qui eo dem mō et eiſdē locis et bn̄dictōibus. ꝑ ep̄m recipiēdi ſunt et cōſecrādi: quibꝰ ſorores: Excepto ꝙ ꝓ annulo recipiet epus manus frm̄. cū bn̄dictōe qua ip̄o nit̉ ſororibꝫ ānulus Et ꝓ velo. īponatꝰ epūs manꝰ ſuas ſuꝑ capita eorū: eiſdem verbis. qͥbus īponit̉ ſororibꝰ velum Pro corona vero fiat crux. cū bn̄dictōe qua imponit̉ corona ¶ Tonſurā eciā habe ant frēs ſicut ī alijs mōaſterijs ¶ Poſt miſſam aūt. locabit eos epūs in curiam fratrū: de qua nunꝙͣ egredientur niſi in eccleſiam. Xp̄s ordinat hic qualit̓ debeat eligi abbatiſſa. et qͣlit̓ poſtea ip̄a cū conuētu eligat de illis frībus ſacerdo tibus vnū in cōfeſſorē. qui ſit generalis confeſſor tam monialiū ꝙͣ fratrū dicti monaſterij. Capl̓m. xiiij. Bbatiſſa cū conſilio ep̄i eli gatur a conuētu/ q̄ ob reue U rentiā btīſſime virginis ma tris mee/ cui hic ordo dedicatus ē. caput et dn̄a eſſe debꝫ: qꝛ ip̄a virgo. cuiꝰ abba tiſſa gerit vicē in t̓ris. aſcedente me ī ce los. caput et regīa extitit apl̓orū ⁊ diſci puloꝝ meoꝝ. ¶ Abbatiſſa eciā vnū de xiij. ſacerdotibꝫ. in que ip̄a vna cū om̄i congregatōe ſoroꝝ et fratrū cōſentit. ī confeſſore oīm eligat: ip̄mqꝫ epūs cōſti tuat et ꝯfirmet. Cui autoritate ligādi atqꝫ ſoluēdi. corrigēdi ⁊ reformādi ple narie ab ep̄o cōceſſa. oēs ſacerdotes et frēs. ſicut ſorores abbatiſſe ī oībus obe diat: exͣ p̄ceptū eiꝰ nichil oīno. vel ne mi nimū qͥdem faciētes. Qui tn̄ confeſſor. p̄ter iudicia frm̄ et ꝯſeruatōem ordinis abſqꝫ cōſilio abbatiſſe nichil oīno faciet que qꝛ caput mōaſterij ē de negocijs et bonis moaſterij ordinādīs. ē cōſulenda Xp̄us p̄cipit hic. ꝙ frēs ſacerdotes dicti monaſterij. debeāt tātū mō or̄oni et lectōi vacare: ⁊ certis die bus euangeliū in materna lingua. ipſis momalibus p̄dicare. Capl̓m. xv. Acerdotes vero iſti. xiij. tā tūmo diuino officio. ſtudio qͦꝫ et or̄oni vacare debent: nulliſqꝫ alijs ſe implicare negocijs vl̓ oſ ficijs. Qui qͥdem oī die dn̄ico. euāgeliū illiꝰ diei ī ip̄a miſſa. oībus audientibus. in materna lingua exponere tenentur Regula. Saluatoris. Cūctiſqꝫ ſolēnitatibꝫ. qͣrū vigilias ſeu ꝓ feſta ieiunāt ī pāe ⁊ aqͣ. atqꝫ alijs qͥbuſ cūqꝫ feſtis vigiliā hntibꝰ pb̓lice p̄dicare Xp̄s ordīat hͦ tꝑa cōfeſ ſionū monaliū ⁊ frm̄. et qͣlit̓ ꝯfe neral̓. poſſit ſibi eligere aliqͦs frēs dotes in coadiutores. ad cōfeſſiōes⁊ Cap̄. xvj.(diendas onfeſſori eciā generali ad m nꝰter in āno. oīm ſoroꝝ/ ſacer dotu et frm̄ ꝯſcīe. ꝑ cōfeſſionē patefiāt Et qm̄ oīm cōſcīe. pluries in ano ꝑ cō feſſionē ſūt pur gāde. licitū ſit ip̄i genera li cōfeſſori. de duodecī ſacerdotibꝫ. qͦt qͦt voluerit eligere ad ꝯfeſſiōes audiēdas qͥ oī die vnicuiqꝫ ꝯfiteri volēti ſint ꝑati Xn̄s det̓minat hic. qͥbus diebꝰ in anno. tam moniales ꝙͣ frēs cō municare debeant. Cap̄. xvij. m̄ibus diebꝰ feſtiuis. quorū vigilie vl̓ ꝓfeſta ieiunant̉ in pane et aqua. ⁊ in cena mea et in die paſcę. et aſceſionis. pentheco ſtes. et natiuitatis mee: oēs cōmunica būt. Alie āt moniales. qͥbus deꝰ deuoti one maiorē īſpirauerit. ſi feruenti deſide rio petunt. cū conſilio cōfeſſoris ſui oī ſabbato poſſunt cōmunicare. Xp̄s p̄cipit hic. ꝙ omni qͥnta feria teneat̉ capl̓m ꝑ abbatiſſam. et pōit hic penitentia moīalibꝫ. tā infir mis ꝙͣ ſanis. ꝙͣ eciam moriētibꝰ. hn̄tibꝰ ꝓpriū cōtra ꝓfeſſionē ſuam. Cap̄. xviij. mni quīta feria habeat̉ capi tulū. vbi ſi qͣ deliq̄rit in aliqͦ corrigat̉. At Soror q̄ in infirmitate dep̄hendit̉. aut cōfitet̉ aliqͥd habere ꝓp̓um. abſoluat̉ quidē a cōfeſſo re. ſꝫ penitentiā debitā ſuſtineat ⁊ cōple at: recepta ſanitate. Illa aūt que ſana eſt. et dep̄hendit̉ habere qͥd ꝓp̓um. nec ſe ip̄am ꝓdiderit. tribꝰ teſtibus cōuicta ſe debit in pauimento. habitura prima die capituli. ſcꝫ qͥnta feria. prehendaꝫ ſicut alie ſorores: et feria ſexta ſic ī pane ⁊ aqͣ ¶ Iſtis duobus diebꝫ nō ingrediet̉ ec cleſiam. et horis qͥbus celebrat̉ opus dei in ambitu manēs. ⁊ nulli ſoroꝝ aliquid loquens: oīm exeuntiū de eccleſia veſti gijs ſe ꝓuoluat. ¶ Ueſꝑis aūt dictis in ſexta feria. exeunte conuentu. in ordine ſuo abbatiſſa ſeq̄ns conuētū. cū ad iacē tem venerit erigat eā. et data manu du cat ad altare in choro ſororū. ſequēte cō uentū et orāte ꝓ ea. Ubi abſolutōe per cepta. reuertat̉ ad ordinē ſuū. I8 Si aliqua aūt morit̉ habēs quid ꝓpͥum. nec cōfeſſa fuerit: loto corꝑe eius et po ſito in feretro portet̉ an̄ fores eccleſie: et dicat abbatiſſa pn̄te et audiene con uentū. ¶ Hec ꝑ ꝓprietatem fallēte dya bolo. grauit̓ cōtra deū et ordine pecca uit: oremꝰ igit̉ ꝓ ea. vt remittat ei deus pctm̄ hoc. qꝛ miſericors eſt. et dicto ab omībus Aue maria. abſoluat̉. Deinde corpus eius ſtatuat̉ in medio chori ſoro rū. et circa finē miſſe portet̉ a ſororibus ad ianuā eccleſie/ qua aꝑta frēs īgredie tes deferāt corpꝰ: ⁊ debito more ſepeliat̉ Xp̄s ꝓhibet hic monia libus dona aliqua reciꝑe. ⁊ inhibꝫ abba tiſſe licentiā recipiēdi concedere. vetat eciā ne ip̄a iſto pct̄o cōmaculet̉. aut no tabil̓ in habitu p̄cioſo p̄ ceteris apꝑeat I aliqua dona. Cap̄. xix. a parētibus vel amicis dire cta alicui fuerīt. nequaꝙͣ ſu ſcipiātur ꝓpter votū et ꝓfeſſionē ſcām Sꝫ nec ip̄a abbatiſſa. licꝫ a parētibus cuiuſcūqꝫ dignitatis ſollicitata. licentiā hn̄di aliqͥd ꝓp̓um admittat. Quia ſicut a ſcintilla auget̉ ignis. ſic a ꝓpͥetate dā natio: q̄ laudabilē ī mōaſterijs reſcīdit vnitatē. et cōmunē corrūpit equitatem ¶ Caueat ergo ſollicite ip̄a abbatiſſa. ne qͣſi libera vtēs ptāte hͦ delectet̉ pctō. aut notabil̓ in habitu p̄ ceteris appare at: qꝛ quāto p̄lata cet̓is. tāto ſollicitius debet p̄cepta regule obſeruare Regula. Saluatoris. Xp̄s ordinat hic. qualit̓ debent eccleſia et monaſteriū edificari cōplete. et numerꝰ monialiū et ſacerdo tū cōpetens. ad celebrāda diuīa officia inueniri: anteꝙͣ inſtituat̉ conuentꝰ intꝰ in monaſterio. Diſponit eciā de dote et oblatione dāda monaſterio. a moniali bus nouit̓ recipiendis: et de mō expen dendi illa. Itē de ratōe annuatī recipiē da de expenſis factis illo anno: et qūo redditus qui ſuꝑſunt. pauꝑibus erogē tur. Diſponit eciā de curioſo mō diſcer nendi. an bene vel male acqͥſite ſint ille elemoſine. que eis largiunt̉: anteꝙͣ pe abbatiſſam et conuentum. ab offerenti bus recipiantur. Cap̄. xx. Onſtruēda quippe. primū eſt eccleſia. et monaſteriū ſoroꝝ atqꝫ curia ſacerdotū. in ſuis locis. vt dictū eſt ſuꝑius. A et po ſtea introducendus eſt conuētus Et ſi forte in breui plene cōſumare nequiue rint. tūc oīno cauendū eſt. ne vnꝙͣ inſti tuatur cōuentus. prius ꝙͣ in tm̄ ꝯſuma ta fuerint. ꝙ ſine tribulatōe ⁊ mētu poſ ſint inhabitare. Sꝫ nec pautiores ſoro res primū introducēde ſunt. ꝙͣ vt ſuffici entes ſint. ad officiū ſuū decantandum. Nec pautōres ſacerdotes. ꝙͣ ꝙ ip̄i eciā ad cantandū om̄i die de tꝑe officium. ſint valētes Tūc aūt in monaſterio col locent̉. et poſtea tot alie ꝑſone: ꝙ nume rus p̄nominatꝰ ſoroꝝ et frm̄. cōpleatur ¶ Omīs ꝑſona dictarū primo fundan tiū monaſteriū. hanc religionem introi ens. tot pecuniarū redditus ſecum infe rat et poteſtati abbatiſſe ſubiciat: quot in om̄i anno tā ſterili ꝙͣ fertili. ſufficiāt ſibi ad panē et potū. De pecunia vero a ppl̓o regni volūtarie cōtributa. alia victualia. veſtes qͦꝫ et neceſſarias do mos. abbatiſſa om̄ibus ꝓuidebit. B Deinde numero ꝑſonarū primarū fun dantiū monaſteriū completo. ⁊ qualibꝫ perſona p̄bendam panis ⁊ potus omni anno habente. nequaꝙͣ poſtea ab alijs poſtea ītrātibus religionē. ſeu ab alijs perſonis: p̄dia vl̓ redditus monaſterio tribuant̉. ¶ Nā vna ꝑſona in monaſte rio mortua. ſuſcipiatur alia pro ea: ſecū dū ordinē ſupradictū: ¶ Sed veſtimen ta ꝑſone mortue. vna cū prebenda in ci bo et potu. om̄i die quouſqꝫ alia in lo cum ſuū intrauerit. pauꝑibus erogent̉ ¶ Ante feſtū oīm ſanctorū annuatim. cōputari et p̄ſciri debent victualia ⁊ ne ceſſaria anni ſubſequētis. et omnia que tūc remanent. de victualibꝰ ſeu pecūia anni tunc inſtantis. in craſtino oīm ſan ctorū. hoc eſt in die cōmemoratōis ani marū. indigentibꝰ largiant̉: ⁊ ꝓpter hoc non oportet monaſteriū aliqua hoſpita litate aggrauari C Sciendū ē eciā. ꝙ ſi aliqn̄ victualia ſe quētis anni videntur non ſufficere. tūc de pecunia et victualibus imminētis anni. tātum ſequēti anno addatur. quantū neceſſe ē et non plus: prout ab batiſſa anime ſue periculum voluerit euitare. Et poſtea quidquid remāſerit. egenis tribuatur ¶ Quotienſcūqꝫ noua veſtimēta aſſu muntur. vetera pauꝑibus erogentur ¶ Sciat eciā abbatiſſa. ꝙ ſi plures do mos ꝙͣ inhabitantiū vera exigit neceſſi tas. ſiue eciam domos ſuꝑbas conſtrui fecerit. tā graue hoc ſibi cōputahit̉ pec catū: ſicut ſi a pauperibꝰ meis. ꝓp̓um vi ctum et veſtimenta per violentiā ſpoli aſſet. D Deinde cū aliquis of fert filium ſuum vel filiam in monaſte rio. ſemper aliquid offerat monaſterio pro elemoſina. ſed non redditus aut p̄ dia. dum quelibet perſona prebendam panis et potus habet̉ de p̄dijs prius da tis: ſed ne vacue appareāt in conſpectu dei ſui offeratur aliquid. Oblatio autē illa non ſit coacta. nec a cōuentu prefi xa. ſed in voluntate ⁊ beneplacito offe rentis: vt quantū poterit vel voluerit dare. cum gratiarū actione recipiatur Perſone aūt que ex toto ſunt pauꝑes. Regula. Saluatoris. gratis ſuſcipiantur. ¶ Porro quecūqꝫ ſic oblata fuerint. nullatenꝰ in vtilitatē monaſterij cōuertant̉. ſed pauꝑibus et eccleſijs indigētibus erogent̉: niſi forte monaſteriū ineitabili neceſſitate co artat̉. E Pretēa a quocūqꝫ ali qua conuētui oblata fuerint. p̄ter obla tōem illarū ꝑſonarū. religione et mona ſteriū primo fundantiū et intrantium q̄ vacue nō debēt ingredi. nullatenꝰ ſuſci piant̉. Si vero conuētus intolerabili neceſſitate gͣuatus. oblata ſuſciꝑe com pellit̉. attendat̉ ꝓuide. et curioſe inqͥrat̉ ſi forte oblata ſint de male acqͥſitis: ⁊ ha bita deliberatōe dicat abbatiſſa offerēti ¶ Preceptū nobis ē. nichil debere ſuſci pere niſi de certis et bn̄ acqͥſitis: rogo te reuertere tali die. ⁊ examinata ſollicite oblatōe tua. offer eā deo tuo corā teſti bus. Quo reuerſo cū teſtimonio. reci piatur oblatio eius. et cōuentus orabit pro eo. et int̓ bn̄factores reputet̉. F Si autē dubiū eſt. vtrū bene acquiſita ſint an male. alijs ſentiētibꝰ ſic alijs ve ro ſic: nullatenꝰ ſuſcipiant̉. qͣcūqꝫ neceſ ſitate cōgente. tn̄ volūtate eius indica ta cōuentui. orabūt oēs ꝓ eo ꝓpter cari tatem. ¶ Qui vero ex feruēti deſiderio offerūt aliqͣ. nec tn̄ conuentus eis indi get: dicat̉ eis a cōuētu ¶ Nos quidem libent̓ ſuſcipimꝰ dona tua. et te in carita te nrā colligimus: verum qꝛ iſtis obla tis ꝑſonaliter nō indigemus. ſua demꝰ ti bi et hūiliter ſupplicamꝰ. vt oblata iſta ex parte nrā et ſub nrō nomine. eroges pauꝑibus aūt eccleſijs. quibus tibi dici mus Et ſi hoc promiſerit et fecerit: pe titio eius exaudiatur Xp̄us hic diſponit ⁊ ta xat numerū altariū et ornamentoꝝ et li brorū. q̄ debent eſſe ad celebrāda diuina officia. in eccl̓ia et mōaſterio. Cap̄. xxj Ciendū eſt eciā. A ꝙ tredecim erunt altaria: et quodlibet altare vno cōten tabitur calice Summū vero altare du os calices habeat. cū duobus paribus ampullarū. et duobꝰ paribus cādelabro rum: vnam qͦꝫ crucē. et tria thuribula quorū vnū habendū eſt ſingulis diebꝰ. duo vero in feſtiuitatibꝰ: et vnā pixedē pro corꝑe meo. Inſuꝑ oīno caueat̉. ne plura de argēto vel de auro. in poſſeſſi on habeant̉ monaſterij Qm̄ nec aurū nec argentū ſiue gēmas. ſed grām meā cōtinuis ſtudijs. deuotis or̄onibus. ⁊ di uinis laudibꝰ: ſibi coaceruabūt pro the ſauro B Licebit eciā reliqui as ſanctoꝝ. auro vel argēto ſeu gēmis. ſcd̓m ip̄arum menſurā. ſine om̄i ſuꝑflui tate oꝑiri ¶ Libri qͦꝫ. quot qͦt neceſſarij fuerint ad diuinū officiū ꝑagendū. ha bendi ſunt: plures aūt nullo mo ¶ Il los aūt libros habeāt quotqͦt voluerit: in qͥbus addiſcendū eſt vel ſtudendum Preterea vnumquod q̄ altare. duobus ornamētis et duobus paramētis. ꝓpter dies feſtiuos et feriales. contentet̉: plu ra qͦꝫ nunꝙͣ in poſſeſſiōe ꝓpͥa inſimul ha beant̉. de omībus rebus ſupra ſcriptis Xp̄s diſponit hic de eta te. quā debeāt habere moniales ⁊ frēs. et de temꝑe ꝓbatōis ⁊ cōſecrationis. an̄ꝙͣ ad religionē recipiant̉. Cap. xxij. Ulla ſororū ante decimū oc tauū annum etatis. vnꝙͣ ad iſtā religionē ſuſcipiat̉. Nec an̄ cōſecratōem. eciā ſi oēs in eā ꝯſenti ant an̄ annū. monaſteriū ingredīet̉ Sꝫ nec aliqͥs clericoꝝ ſeu frm̄. an̄ viceſimū quintū etatis annū profiteatur. Xp̄s ſtatuit hic. ꝙ exce pto tꝑe orōis ⁊ lectōis. ⁊ receptōis ne ceſſitatū corꝑaliū: totū reſiduū tpūs in labore pio et honeſto. a monialibus et frībus vtiliter expendat̉. Cap̄. xxiij. Ater mea omne tpus ſuum tribus diſtinxit temꝑibus Unū qͦ laudauit deū ore ſuo aliud quo manibꝰ ſuis ei ſeruiebat: ter ciū quo corꝑis infirmitati cōpatiens. Saluatoris. Regula. neceſſaria tribuit ei iuxta modū. Sic ſorores. omni tꝑe quo diuīs nō int̓ſunt vel lectōi. et tale tꝑūs fuerit. eciā mani bus ſuis laborēt: vt ſicut michi ſeruiūt ore. ſic ſeruiēt et reliqͥs mēbris. Et iſte labor nō ſit ad aliquā mūdi vanitatem nō ad aliquod ꝓpriū lucrū: ſꝫ ſicut labor mrīs mee. ꝓ honore dei et eccl̓iarū. vel pauperū vtilitate ¶ Omīa aūt oꝑa ſua faciēt cū licētia abbatiſſe. Nūquid ego ip̄e oīm deus fui in mundo ſine labore? Nūquid nō laboraui eūdo. docēdo. pati endo? Nūquid apl̓i mei fuerunt ſine la bore. qͥbus bn̄ omīa potuiſſem ſufficien ter dediſſe. Sed ip̄i oībus mēbris ſuis ſeruierunt michi deo ſuoᵐ et vt ꝑ laborē corporalem. aptiores eſſent ad laborem ſpiritualem Xp̄s ſtatuit hic. ꝙ mē ſura ciboꝝ cū diſcretōe taxata. tā nobi libus ꝙͣ ignobilibus. eqͣlis tribuatur ☞ancti mei nō ideo affligebāt Capl̓m. xxiiij. ¶e corpus ſuū. qꝛ odiebāt illud. ſed vt tꝑarent illud ad ſeruiciū dei ſui ad qd̓ fctm̄ erat. Nec ideo. qꝛ credebāt ſe ex eiꝰ afflictōe dignos abſqꝫ mīa mea ad regnū meū. ¶ Quia. eciam ſi homo cēties occideret corpꝰ ſuū. nō tn̄ ex me ritis ſuis eſſet dignus. habere mecū re gnū: ſi cū iuſticia mea ꝓcederē cōtra eū ¶ Ideo hoc michi carū ē et acceptabi le. vt homo ſic indulgeat corꝑi ſuo. tan ꝙͣ iumēto infirmo ꝓut ſtare poteſt ī ſer uitio meo. Nō vt luxuriet̉ vel delicijs diſſoluat̉: ſed neceſſitati cū diſcretōe ſa tiſfaciat. et prout natura infirma petit. ¶ Ergo. qꝛ difficilit̓ oēs ſeruāt modū. ideo vt occaſionē maiorē boni habeāt. mēſura oībus ꝯſtituat̉ eqͣlis. nobili ⁊ ig nobili. pauꝑi ⁊ diuiti. cuiꝰ virtutē noue rit ille. qͥ in ſe īfirmitates temptatiōe di dicerat Quia mēſura ꝓbatōe addiſcit̉. et patiētia et diſcretōe conſumatur. Ahus diſponit hic de F mō feneſtrarū ſeu cratis. et declarat ꝙ mōiales poſſint ibidē audiri ſed non vi deri. tꝑe cōfeſſionis Tꝑe vero cōmuni onis. poſſint audiri parit̓ ⁊ videri Dicit eciā de rota et de mō ibidē tenēdo Et ꝓ hibet. ꝙ nullus vnꝙͣ ꝯfeſſor vl̓ alius. in tret monaſteriū monialiū. niſi qn̄ alicui infirme dāda ſunt ſacramēta: aut qn̄ ali qua mortua debeat extrahi ad ſepeliēdū E Capl̓m. xxv. Orores confeſſiones ſuas fa ciāt ad feneſtras ita ordina 4 tas. ꝙ audiri quidē poſſint: mīme aūt vi deri. A Cōmunicare vero debēt ad feneſtras. vbi audiri poſſint parit̓ et vi deri. Sꝫ qn̄ de alijs corꝑis aūt aīe com modis. ꝯfeſſori aūt alicui p̄ſbiterorū ſeu frm̄ loqui voluerint. tūc ad alias fene ſtras. vbi audiri eciā poſſunt: ſꝫ non vi deri ſedeāt. Ibi ī pariete rota quedā ha beat̉. ꝑ quā accipiēda et mittēda ſūt ne ceſſaria. ¶ Nulla tn̄ ſoroꝝ ibi aliqͣ loc vel audire p̄ſumat. nec acciꝑe aliqͣ vel emittere: ſine ſcitu vel licētia abbatiſſe Caueat̉ eciā ibi ⁊ in om̄i loco niſi dum cōfeſſiones ad feneſtras deputatas au diunt̉. ne aliqͣ ſoror. ad audiendū ſiue lo quendū alicui. ſine pn̄tia aliquarū ſoroꝝ inueniat̉ ſola. q̄ oīa verba audiēt ſicut ip̄a. B Prohibeat̉ eciā. ne vnꝙͣ cō feſſor. ſeu aliqͥs p̄ſbiterorū aut fratrum monaſteriū ingrediat̉: niſi qn̄ infirmis donāda ſunt ſacramēta. Tūc āt īgredia tur ꝯfeſſor. ſꝫ nullo mō ſolꝰ: ymo aliqui bus ip̄m ſeq̄ntibꝰ Mortua vero aliqua ſorore. oēs p̄ſbiteri et frēs cū confeſſore ingrediant̉. cū cantū ⁊ or̄oibus corpus ad ſepulcrum deferendo. Xp̄s ordinat hic. ꝙ dyo ceſanus epūs. ſit pr̄ ⁊ viſitator mōaſterij iſtiꝰ religiōis: pͥnceps vero regni ſeu ꝓ uincie. debeat eſſe defenſor. Et papa ea rū tutor caritatiuus. ſine cuius licentia nullū monaſteriū iſtius religōis fundet̉. Dicit eciā ꝙ aliqͥ deuoti frēs. de regula Regula. Saluatoris. beati Bn̄dicti aut beati bernardi. ad dant in iſta regula aliqua capitula. ſuꝑ correctione exceſſuū et ſuꝑ viſitatōe fie da. et ſuꝑ oībus alijs. que huic regl̓e ne ceſſaria viderint expedire. Cap̄. xxvj. Pūs in cuius dyoceſi mona ſteriū eſt. erit tam ſororū ꝙͣ fratrū pr̄ et viſitator. necno et iudex in oībus cauſis ſeu caſibus. ſoro res aut fratres tāgentibus Ip̄m deniqꝫ oportet cōtinue. ſollicitū ⁊ diligentem eſſe ſpeculatorē. ſi regula in omībus pū ctis obſeruatur: ne contingat ip̄ius ſalu bria ſtatuta. ab aliqͥbus ſororū aut fratꝝ paruipēdi. ¶ Princeps regni ſeu terre in quo eſt monaſteriū. erit eis reſponſa lis et defenſor: in oībus neceſſitatibus. Papa vero ſuꝑ vtrūqꝫ. ſcꝫ principē ter re et ep̄m. erit eorū tutor caritatiuus: ſi eius adiutoriū poſtulauerīt. nec eſſitate aliqua cōpellēte. Quicūqꝫ monaſteriū huius religiōis cōſtruere voluerit. nul latenus ſine volūtate et licētia pape. hͦ p̄ſumat. ¶ Deinde iſta regl̓a ꝑ papam confirmata. inqͥrant̉ aliqui deuoti frēs/ de regulis benedicti vel bernardi. qͥ hu ic regule inſcribāt. qūo exceſſus emen dādi ſunt in monaſterio. et qūo mortui ſepeliendi ſunt: et qͣliter viſitabit epūs. et pro quibus caſibus ingrediet̉ mona ſterium: Et omīa alia neceſſaria. que ī hijs verbis nō narrant̉. ad huius regu le roboratiōem. aſſumantur de regulis ſupradictis. Xpūs ordinat hic. qͣli ter ſtet ſemꝑ aꝑta quedā foſſa in mona ſterio. vbi om̄i die dicat̉ or̄o. Et ſit qd̓ dam feretrū an̄ ingreſſum eccl̓ie. ad ha bendū memoriā mortis infixā in mente. Capl̓m.xxvij. Oſſa quedam in moaſterio inſtar ſepulcri. loco debito habeat̉ quotidie aꝑta. ad quā poſt terci am om̄i die feſto et priuato. egredient̉ ſorores: ⁊ eiciente abbatiſſa modicū ter re duobus digitis. legant. p̄s. De ꝓfun dis. cū collecta ſub hac forma. Or̄o. Une ſancte pr̄. qui corpus qd̓ filio tuo de virgine maria ſumpſiſti. illeſum in tu mulo cōſeruaſti. incorruptū ſuſcitaſti Conſerua qūs corꝑa nr̄a. mūda et īma culata in tuo ſanctiſſimo ſeruicio. ⁊ di rige viam nrām in hoc tēꝑe. vt cū dies iudicij magnus ⁊ terribilis aduenerit. inter ſcōs tuos reſuſcitent̉. ⁊ aīe noſtre tecum eternaliter gaudeāt: et electis tu is ſociari mereantur. In noīe pr̄is. ⁊tͣ. ¶ Feretrū quoqꝫ cui modicū terre ſuꝑ imponitur. an̄ ingreſſum eccl̓ie iugiter ſtatuatur. vbi ab ingredientibꝰ ſemꝑ vi deri poſſit: vt videntes hoc. memoriam mortis in mēte habeāt. et legāt in cordi bus ſuis ꝙ terra ſunt. et in terrā reuer tentur. Xpūs loquēs ſponſe ſue btē birgitte. expoit hic illud capl̓m quod eſt ante principiū regule. qd̓ loqͥ tur de vineis diſſipatis. dicens ꝙ vinee ſue diſſipate ſunt religiones. in quibus regule nō ſeruātur. Promittēs adiuto rium et fauorem illis religioſis. qui eas obſeruare. et in quātū poſſunt reforma re conantur. Capitulū. xxviij. r illas vineas diſſipatas. A De quibus modo di Iſ xi. prius ꝙͣ regulam audires intelligo regulas illas que iam non te nentur. ſicut amici mei inſpirante ſpiri tu veritatis. eas dictauerunt: ſed ꝓpter crapulam et mundi delectatōem. a via recta receſſerunt. ¶ Deniqꝫ amici mei in eiſdem regulis exiſtentes: et talē fra trum ſuorum diſceſſum cognoſcentes. nec quidem per ſe hoc emendare valē tes. ex magna cordis anxietate. die no ctūqꝫ clamant ad me. cum lacrimis. po ſtulātes ꝙ illi qͥ ſe corrigere noluerint. citiꝰ eiciant̉ Et qͥ ſe emēdare voluerīt. fructuoſi in bōis oꝑbꝰ efficiant̉. B Regula. Saluatoris. Ego qui ſum oīm cordium ſcrutator. et oīm verborū auditor. ſi aliquos inuene ro qui monaſterij ſui errorem corrigere tēptauerint. ſuāqꝫ regulā tenere in om̄i bus que precipit. ſcꝫ in hūili et regulari habitu. in debitis abſtinētijs. in fuga ꝓpͥ etatis. in obſeruantia caſtitatis et vere humilitatis. atqꝫ in omībus bonis con ſuetudinibꝰ: cooꝑabor eis. et circūda bo eos dilectōe mea. ſicut circūdare ſo let vineā maceria ſua. daboqꝫ eis grām vt libent̓ ſe cōtentos reddāt de ſolis vi te neceſſarijs. ſuꝑfluitatē oēm contem nendo. ꝑ quod occiditur talpa radices corrodens: ideſt dyabolica ſuggeſtio bo nas affectōes reſcindere cupiēs. prauis cōcupiſcētijs: ¶ Cuſtores qͦꝫ excitabū tur. hoc eſt. conſciētie eoꝝ qui de aīarū ſuarū ſalute nō attendūt expergefiēt: ſe ip̄as continue ſpeculādo. Inſuꝑ incraſ ſabo eos dulcedine ſpūs mei. qui fortif cabit eos ad ſeruiēdū michi. qͥ eos cre aui. et ſanguīe meo p̄cioſo redemi. Qū̄a birgitta xp̄i ſpon ſa. narrat hic mirabilē modū. qualiter dicta regula iſtius religionis fuit ei tra dita. a bn̄dicto ore xp̄i: in momēto Capl̓m. xxix. Eus oīm rerū creator. At A bn̄dicto ore ſuo oīa iſtius re gule verba. tā mirabilit̓ et in tam breui tꝑe. michi indigne ꝑſone retulit. ꝙ ali cui hom̄i hoc nō ſufficio enarrare Nec qͥdem poſſibile eſt alicui. ſine ſil̓itudine corꝑali cōprehēdere. qualit̓ ī breuiſſima hora. tot verba ꝓferri poſſent aut capi ¶ Un̄ ſicut ſi ī aliquo vaſe. res p̄cioſe multe et diuerſe haberentur. que dū de ip̄o vaſe inſimul effunderent̉. tūc ab ali quo hoc vidēte ī vno mom̄to vnaqueq̄ res ab alia diſcerneret̉. tāto eciam tꝑe res ille corā eo morarent̉. vt vnāquāq̄ ꝑ ſe in ſinū ſuū colligere poſſet. B Simili mō. ſtatim qn̄ ihus xp̄s qui appa ruit michi ſua bn̄dicta labia aꝑuit. ⁊ lo qui cepit. confeſtim in breuiſſima hora. omēs articuli iſtius regule. cū omnibꝰ verbis que in eis continētur. corā me erāt: nō quaſi in aliqua carta cōſcripta ſed quali mō hoc fuit. ille ſolus nouit: a quo tā mirabiliter audiebātur Ex cu ius mirifica virtute cōprehendi potue runt. et vnūqd̓ q̄ ab altero a ſenſu meo diſcerni. ¶ Tanto deniqꝫ tꝑe in illa viſi on morabar: donec oīa collegi in meō rie mee ſinu. cooꝑante xp̄i grā ¶ Poſt hanc aūt viſionem. tāto erat cor meum feruore et iubilo impletū. ꝙ non poſſet in illud plus intrare. ſi deberē amplius viuere: ſꝫ rumperet̉ pre gaudio. Sicut veſica vēto aliquo nimis plena. ſic vti qꝫ cor meū erat per aliquos dies. donec omnes regule articulos. et verba que in eis cōtinentur. cuidā viro religioſo amico dei enarraui. qui omīa quācitiꝰ conſcripſit. Quibus plene conſcriptis. cor et corpus meū. in naturalē diſpofiti onem ſenſerūt paulatim ſe redire Laus et gl̓ia ſit omīpotenti deo Amen. C Is p̄cipit ſponſe. ꝙ iſta ſup̄dicta regula pn̄tet̉ dn̄o pape cō firmāda. et p̄cipit pape ꝙ eā omīno cō Capl̓m. xxx.(firmet. Einde plures p̄terierūt āni Il A Poſt quos eadē ꝑſo na. vigilātis corꝑis ſui viribus qͣſi ad ſe redeuntibꝰ. et ex magͣ conſolatōe fortifi catis. in ſpūalē rapta eſt viſionē: cui cō tinuo vox quedā loq̄bat̉ dicēs ¶ Ego ſū filius dei viui. regula iſta quā audiſti. ꝑ vicariū meū qͥ in mūdo papa dicit̉ cō firmari debꝫ. qm̄ ex parte mea ligandi atqꝫ ſoluēdi ptātem habꝫ. ratōem michi facturꝰ. toto meo celeſti exercitu audi ente. ¶ Ego ille idē ſū. qui ſcd̓m ſcriptu rā. moyſi nomē meū ſciſcitanti. rn̄di di cens: Ego ſum qͥ ſū. Dein̄ dū michi pla cuit. corpus humanum accepi de virgi ne. Ego eciam ſicut corꝑali ore loque bar in mundo. affirmans me non ve niſſe legem ſoluere: ſed adimplere Regula. Saluatoris. Ita ⁊ modo dico hāc regulā. ex nullius homīs ſenſu dictatā fuiſſe. quā in ſpū au diſti per papā confirmari debere. ſicut alias regulas. que ex hūano ſenſu pͥus cōpoſite fuerāt. eodem ſpū inſpirante B Deinde regula cōfirmata. con cedat papa ip̄am inciꝑe volētibus ꝑſo nas de alijs religionibꝰ. que regulā ſuā cum diuina caritate tenuerāt. in iſtā re gulam ſecuꝫ aſſumere: que vſqꝫ ad mor tem ſe cū eis ꝓmittunt ꝑmanſuras Nō tn̄ plures ꝙͣ ip̄is placuerit. Nec alias. niſi quas ſuo collegio aſſociare volue rint: acceptabūt. ¶ Admittat inſuper papa. vt in loco qui tibi regulā audien ti demōſtratus eſt. monaſteriū cōſtrua tur: ibi enī primū hec regula inchoāda ē Similiter eciam licentiā det ſororibus. cantandi quotidie horas matris mee: q̄ eodem ſpū quo et regula. ſunt complete ¶ Ego aūt hoc audiens reſpōdi. O in corꝑalis potētia. o ꝙͣ magna tua humili tas eſt: O virtutū oīm operator/ et ipſa virtus: vnus deus omp̄ns in tribus per ſonis. C Ego omīa credo que credi p̄cipit ſancta eccl̓ia Ego eciā cer tiſſime ſcio. ꝙ nullus ita indignus eſt. ꝙ deneget̉ ei mīa tua: ſi cū vera hūilitate. et ꝑfecta volūtate emendādi cōmiſſa. mīam a te poſtulat. ¶ Ex grā igit̉ tua voluntatē habeo faciendi tuā volunta tem. ꝙͣdiu vixero: te teſtāte. Tu ſcis. ꝙ ſi poſſibile eſſet. ꝙ maius gaudiū. maio qꝫ cōſolatio ex hoc tibi ꝓueniret. ꝙ eg quo ad corpus meū ōnes infirmitates ſcādala. dolores. pauꝑtates. et omēs tri bulatōnes. et adhuc in ip̄a aīa mea eter na ſupplicia ſuſtinerē: iſtas aduerſitates potiꝰ āplecterer. ꝙͣ vtrūqꝫ ſcꝫ ad corpꝰ et aīam eternā felicitatē ad hoc: vt con ſolatio tua minor eſſet. D O do mine deus qui me creaſti. ⁊ precioſo ſan guine redemiſti. Si in iſtis tribus. ſcꝫ fi de ſpe et caritate. defectū aliquem habe re me videris: ꝓpter magnā grām tuam tu eum ſupplere digneris. Tu es in inti mo cordis mei ſanguine. et intimus in anima mea/ ¶ Et ꝙͣuis indigna perſo na ſum. viſitatiōe et cōſolatiōe bn̄dicti ſpūs tui. tutele tn̄ tue magne potentie me totaliter cōmitto: vt quidquid tibi placuerit. mecū facias Et ꝙͣuis omniū vides cogitatōes: tn̄ ex p̄cepto aīe mee. ad te loquit̉ lingua mea. O digniſſime dn̄e mi ihū xp̄e. ego indigna ꝑſona. īter tuos fideles ſeruitores. ſum ſicut mīma formica int̓ fortes camelos. qͦ magnas ſarcinas portāt ad dn̄i ſui cōmodum et honorē. Et qūo poterit papa credere. ꝙ tu oīm deus et dn̄s. cū tali formica ta lia digneris facere? Aut qūo regula iſ ta ante conſpectū eius ꝑueniet. Apūs loquēs ſponſe dicit ei. ꝙ ip̄a laboret taliter. ꝙ dicta re gula ꝑ dn̄m papam confirmetur. ꝓmit tens grām et adiutoriū. oībus intranti bus iſtā religionē. et augmentū pacis ⁊ concordie in patria illa. vbi aliqd̓ mōa ſteriū iſtius religionis fundatū fuerit. Capl̓m. xxxj. Einde vox que prius loque batur: reſpōdit dicēs. A Ego ſine principio ſum et ſi ne fine. et omīa ſcd̓m voluntatē meam ordinaui: et ſicut michi placuit oīa feci. Unde ſi qͥs int̓rogaret quare non prius creaui celū et terram. et oīa que in eis ſunt. Rn̄dendū eſſet: quia ſic fuit volun tas mea. ¶ Similiter ſi quereret̉ qua re non prius iſtam regulam dedi. aut cō firmari eam volui. reſpondendū eſt. qͥa ſic volui Nōne dicit ſcriptura? Spus vbi vult ſpirat. Sic vere eſt Ip̄e enim ſpirat diuerſis modis. vbi vult. et quā do vult. Ipſum tales ſequentur conſo lationes. vt totum cor repentina reple tur leticia. que de nullis mundanis ſeu corꝑalibus rebus cordi aduenit: ſed ex ſpūs gratia tūc inſpirātis ¶ Ergo ſi pa pa talia in corde ſuo ſenſerit. quando hanc regulam coram ſe legi audierit: Regula. Saluatoris. tunc intelligere poteſt. vnde regula ve nerit. Quā vere multi amici mei. tam clerici ꝙͣ laici quoꝝ corda caritate mea illuminaui. credunt īdubitanter ex me veniſſe: Et cognoſcunt ea que tecum dignatus ſum facere. qui omnia cręaui et hominem de inferno liberaui. B Et ſi forte aliqui cum papa ex iſtentes. iſta credere non potuerint: tūc venient ad papam tres teſtes. qui in eo dē regno nati ſūt quo ⁊ tu. qui de te ſci unt. et quid tecum actum ē plenius ag noſcunt: videlicꝫ vnus epiſcopus. vnꝰ monachus. vnuſqꝫ ſacerdos: iſtos tres tu omēs agnoſcis. ¶ Conſideret eciam papa. ꝙ ſi aliquis multū aurum poſſide ret. quod ex hoc nō minus fieret. ꝙ de illo aliquibus alijs daretur: nō eſſet iu ſtum eis de illo non dare. qui ad nichil aliud niſi ad honorem dei. et animarum ſalutē: de eo aliquid poſtularent. Per hoc aurum. intelligo autoritatē quā ha bet papa ex parte mea: vt cōfirmet hāc ERPLI FCC LIA. SELIU. ELIT FM Q MO 4 IIA. SELITATORES. regulam. C Ego qui dixi. ego ſum paſtor bonus. egoip̄ę omēs eos ſer uare volo qui in eam intrauerint: ꝓ oī bus mortalibus inimicis Et in om̄i re gno ſeu terra aut ciuitate. ī quibus mo naſteria huius regule. cum vicarij mei licentia conſtructa fuerint. poſtꝙͣ con ſumatum eſt monaſteriū. quod primum conſtitui: augebitur ibi pax et cōcordia ¶ Tu cui regula data eſt. conare quā tum poteris. vt ad papam ꝑuēiat Ego iam idem ſum qui fui. quando diſcipulis meis mandaui in ciuitatem ire. et aſinū michi adducere. tamē hoc bene potuiſ ſem. ꝙ ſtatim ſtaret aſinus coram me Ita eciam hoc modo poſſem. vt regula in vno puncto ante papā veniret: ⁊ ip̄e confeſtim eam confirmaret. Sed hoc iuſticia eſt. vt pro maiori corporis ſpiri tuali laboreˣ. rependatur anime maior merces Labora igit̉ tu et cooꝑare quā tum poteris: ego autem perficiam dū michi placuerit. CELEG I ACORES. Prologus. Sermonis. Prologus ī ſermonē Angelicū de excellentia virginis Marię. Um beata Birgitta princi piſſa nericie de regno Swe cie per plures annos habita ret in roma. in domo cardīalatus. que eſt contigua eccleſie ſcī Laurentij in da maſo: tūc ipſa ignorāte. quales lectiōes deberent legi ꝑ moniales in monaſterio ſuo. qd̓ xp̄s cōſtitui p̄ceperat in ſwecia Cuius regulā ip̄emet diciauerat. ad ho norē beate virginis matris ſue. Ac Ilico ipſa beata birgitta orante. et ſuꝑ hoc dubitāte: apparuit ei xp̄s. dicens eī Ego mittam tibi angelū meū. qui lectu ram in matutinis legendā ꝑ moniales in monaſterio tuo. ad honorē virginis matris mee tibi reuelabit: et ip̄e eam ti bi dictabit. Et tu ſcribe illā. prout ipſe tibi dixerit. Igitur beata Birgitta ha bens camera. cuius feneſtra ad altare maius reſpiciebat. vnde corpus xp̄i quo tidie videre poterat: p̄parabat ſe quoti die in eadem camera ad ſcribendū. cum pugillari ⁊ carta et pēna ī manibꝰ. poſt ꝙͣ horas et oratiōes ſuas legebat: et ſi parata angelū dn̄i expectabat. B Qui veniēs. ponebat ſe prope eam a la tere eius. ⁊ ſtabat erectus hoeſtiſſime habens ſemꝑ faciem cū reuerenti geſtu reſpicientem verſus altare. vbi corpus xp̄i reconditū erat. Et ſic ſtans. dictā lecturam. ideſt infraſcriptas lectiones legendas in matutinis ſororū in dicto monaſterio. quę tractant de excellen tiſſima excellētia ab et̓no beate marie virginis. ip̄e dictabat diſtincte et ordīa te: in lingua materna beate birgitte Et ip̄a illas quotidie deuotiſſime ſcribebat ab ore angeli: et patri ſuo ſpirituali quo tidie illa que ip̄a die ſcripſerat. humilit̓ oſtendebat. Sed contingebat aliquibꝰ diebus. ꝙ angelus non veniebat ad di ctandū. Et illa die int̓rogata a ſuo pr̄e ſpirituali. de ſcriptura illius diei ſi quaꝫ ſcripſerat: tunc ip̄a rn̄debat humiliter di cens. Pater. hodie nichil ſcripſi. qͥa ex pectaui diu angelum dn̄i. qui dictaret vt ego ſcriberem: et ip̄e non venit. Et tali modo ab ore angeli. iſte infraſcriptꝰ ſermo angelicus. de excellētia btē ma rie virginis: dictatus et cōſcriptus fuit Et eciam diuiſus fuit ab angelo per le ctiones. ad legendū in matutinis ſoroꝝ per ebdomadā. ꝑ totū anni circulum: vt infra ſequitur. C Poſtꝙͣ ve ro idem angelus ꝑfecit dictamen iſtius ſermonis: ait ad ſpōſam ſcribente. Ec ce iam ego ſarſi tunicam regine celi ma tris dei: vos ergo eā ſicut poteritis cō ſuatis Ergo o beatiſſime moniales. religionis ſanctiſſime regl̓e ſaluatoris. qua ip̄e oīm ſaluator et conditor. ore ꝓ prio vobis et mundo. per ſponſam ſuam tam benigne et humiliter miniſtrauit: p̄parate manus ſancte operationis. ad ſuſcipiendum cū magna reuerētia et de uotione hunc ſacrum ſermonē: quē ma tri veſtre beate Birgitte. angelus dn̄i ex dei precepto dictauit. Aperite aures veſtras. ad audiendum tam ſublimē et inauditam laudem nouā. marie beatiſſi me virginis: et eius excellentiā ab et̓no hic contentam. humili mente cogitate: vt ea ruminando diligēter faucibus me ditationis. deglutiatis eius dulcedineꝫ ſuauiter: guſtu contemplatiōis. Et po ſtea manꝰ et corda veſtra. toto affectu coram deo expandite. ad reddendum ei de tāto beneficio vobis ſingulariter fa cto. humillimas ⁊ deuotas gratiarūacti ones. Quod vobis concedere dignet̉. eius beatiſſimus filius rex angelorum: qui viuit ⁊ regnat perhēniter cū eadem in ſecula ſeculorum A M E N Explicit Prologus. eē. j. Sermo. Angelicus. Incipit ſermo Angeli cus de excellentiā beate marie virginis. quē ip̄e angelus dicta uit beate Birgitte ex p̄cepto dei: ⁊ ip̄a ex eodem precepto deuote conſcripſit Qui debet legi in matutinis diuiſim ꝑ ferias ebdomade per anni circulū: v infra ſequitur. N iſtis tribus le I Actionibus ſubſe quentibus/ oſtendit angelus qualit̓ de us Beatā glorioſam virginē Mariam matrem ſua. ab eterno dilexit ſuꝑ omēs creaturas: anteꝙͣ aliquid crearetur. Abſolutio. Summe trinitati v̓go gratiſſima: nō tueatur ſub prece digniſſima Amen. ¶ In die dominica. Lectio prima. itulum Primū. erbum de quo uang liſta io hānes. in euan gelio ſu o facit mentio t neꝫ: ab eterno erat cum patre et ſpiritu ſancto vnus deus A Tres enim ſunt perſone: et vna ī eis perfecta diuinitas Hee ſiquidem tres perſone: in omībus erant coequales. Erat namqꝫ omnibꝰ eis vna volūtas. vna ſapiētia: vna po centia. vna pulcritudo vna virtus: vna caritas vnum gaudium. Impoſſibile vtiqꝫ foret hoc verbum eſſe deū. ſi a pa tre et ſpiritu eſſet ſeꝑabile: ſicut ab hac dictiōe ita. quę veritatem videtur ſona re. ⁊ tres in ſe litteras continere: exem plum haberi poteſt. Quemadmodum enim ſi aliqua illarum trium litteraruꝫ ſubtraheretur ab alijs: tunc eundem ef fectum quē prius habebāt nō haberēt. quia eandem dictōem non efficerēt Si mili modo intelligendū eſt. de tribus in vna diuinitate perſonis: nam ſi aliqua il larum ſeꝑabilis eſſet ab alia. vt alij ine qualis aut in aliquo deficiens. qd̓ habe ret alia: tunc in eis non videretur eſſe diuinitas. ipſa namqꝫ in ſe indiuiſibilis eſt. B Per humanitatis eciā ſu ſceptōem. verbum ſcilicet dei filium: a patre et ſpiritu fuiſſe diuiſum: nefas eſt credere. Sicut enim verbum qd̓ loqui mur. ꝙͣuis corde cogitatur. et ore ꝓfer tur. minime tangi poteſt vel videri: niſi alicui rei materiali. inſcriptum aut im preſſum fuerit: ita eciam hoc verbum. ſcilicet dei filium. ꝓ humani generis ſal uatione. tangi vel videri fuiſſet impoſſi bile. niſi humane carni vnitū extitiſſet Quemadmodū eciam dum verbum ali quod in cōdice ſcriptum conſpicit̉: tūc eciam in mente cogitari poteſt. pariter et ore proferri. Sic vtiqꝫ dei filiū in aſ ſumpta carne viſibilem. cum patre ⁊ ſpi ritu ſancto. exiſtere nullatenus dubitā dum eſt. Sunt igitur veraciter tres ꝑ ſone inſeparabiles: incōmutabiles: et naliter in om̄ibus coequales vnus de us In hoc itaqꝫ deo. omīa erant ab et̓ no preſcita: omnia eius aſpectui. cū pul critudine reuerenter aſſiſtentia. ip̄i ad gaudium et honorem: que poſtmodum cum ſibi placuit. per creationē ſapiētiſſi me in eſſe produxit. Nulla namqꝫ nec eſ ſitate: nullo gaudij ſeu cōmodi ſui defe ctu: deus ad aliquod creādum cogeba tur. Impoſſibile namqꝫ erat: ꝙ ipſe in ſe aliquos defectus pateret̉. C Sola igitur ſua feruentiſſima caritas. ip̄m traxit ad creandum: vt plures cū ipſo. ex eius ineffabili gaudio eternali ter letarentur. Unde omīa illa que cre anda erāt. ea forma eoqꝫ modo. poſtea pulcerrime creauit. ſicut ab et̓no ip̄ius De virginis. Excellentia. aſpectui pulcerrime aſtabant increataꝫ Inter omīa tamē que tunc erāt increa ta. vnū erat coram deo. qd̓ ſumme cēte ra excellebat. de quo et ip̄e maxime leta batur. In illo namqꝫ increato. quatuor elementa. ſcꝫ ignis aer/ aqua. et terra. ꝙͣuis eciam increata tunc eſſent. in hūc modū diuino aſpectui. eternalit̓ appare bant. ꝙ ſcꝫ aer in eo ita leuis fieri de hebat. ꝙ contra ſpm̄ ſanctū vnꝙͣ non ef flaret. Terra quoqꝫ ī illo increato cre ari debebat. tam bona ⁊ tā fructifera. ꝙ nichil in ea creſcere poſſet qd̓ ad om nia neceſſaria vtile non eſſet Aqua ita qꝫ ſic tranquilla. ꝙ vndecūqꝫ ventoruꝫ turbines afflarent. nulla vnꝙͣ ꝓcellaī ea penitus moueret̉ Ignis eciā ita altꝰ ꝙ eius flamma et calor. manſioni. ī qua ip̄e deus erata ppropinquaret D O maria virgo puriſſima. et fecundiſſi ma mater. hocip̄m tu es. Sic namqꝫ et talis ab eterno. diuino aſpectui increa ta aſtitiſti. ac deinde de ſupradictis tam puris ⁊ claris elementis. materiam tui benedicti corporis habuiſti Talis vtiqꝫ coram deo. ante creatōem tuam increa ta aſſiſtebas. qualis poſtmodum effici meruiſti. et ideo a principio omīa creā da. in dei conſpectu. ad eius maximum gaudiū plurimū excellebas. Deus enī pater. de tuis fructuoſis operibus. que ip̄o opitulāte factura eras exultabat. filius aūt. de tua virtuoſa conſtantia. ⁊ ſpūs ſanctus. de tua humili obedientia Erat tn̄ patri gaudiū filij et ſpūs. filio quoqꝫ gaudium patris et ſpūs. atqꝫ ſcō ſpiritui gaudium patris et filij. Unde ſi cut om̄ibus eis de te. vnū erat gaudiū. ita ad te omēs vnam habebant carita tem. Tu autem dn̄e. ¶ In die dn̄ica. Lcō. ij. Abſolutio Succurre nobis mater xp̄i. Que mun do flebili gaudiū intuliſti. Amē Capitulū ſecundū ¶ U quoqꝫ o maria creatura Orum oīm digniſſima. Ac Ab inicio ſic eras coram deo. anteꝙͣ te creauit. ſicut arca noe coram ip̄o noe. poſtꝙͣ de eius fabricatiōe ſibi innotuit. anteꝙͣ ip̄am vt ſibi iuſſum fuerat conſu mauit. Nouit enim noe in tꝑe. quo deo placuit. qualis ſua arca fieret. Nouit deus ante tēꝑa. qualis fieret arca ſua. glorioſum videlicet corpus tuū. Gaude bat noe de arca ſua anteꝙͣ fabricaretur. gaudebat ſumme de te o virgo ip̄e deꝰ. anteꝙͣ te crearet. Gaudebat noe. qm̄ archa ſua tam firmit̓ conſolidāda erat ꝙ nullis procellarū diſſolueret̉ impulſi bus. gaudebat deus. quia corpus tuum tam virtuoſum et forte fieri debebat. ꝙ ex nullius malicie duricia. que in infer no futura erat. ad peccatū aliqd̓ flecte retur. B Letabatur noe eo. ꝙ arca ſua interius ⁊ exterius ita bitumi nanda erat. ꝙ ſentina aliqua in eā neqͥ ret inſtillare. Letabatur ex eo deus. ꝙ voluntatē tuam p̄ſciebat tam bonā debe re fieri ex ſua bonitate. ꝙ vnctione ſpi ritus ſcī. intus et foris ita ꝑfundi mere reris. ꝙ rerū tꝑaliū in mundo creanda rum ambitioni. in tuo corde nequaꝙͣ pa teret introitus. Ita enim odioſa eſt deo mundana cupido in hoīe. ſicut noe ſen tina in arca ſua. Letabatur nōe de arce ſue ſpacioſa latitudine. letabat̉ deus. de tua ampliſſima et miſericordiſſima pie tate. qua oēs ꝑfectiſſime amatura eras nullumqꝫ creatū irrationabiliter oditu ra. p̄ſertim vero quia illa benigniſſima tua pietas. in tantū dilatari debebat. ꝙ ille immenſus deus. cuius magnitudo in cōprehenſibilis eſt. in tuo bn̄dicto vte ro iacere et verſari dignaretur. Leta batur eciam noe. ꝙ arca ſua facienda erat ſatis lucida. letabatur deus. qͥa vir ginitas tua vſqꝫ ad tuam mortē ita cla ra ſeruanda erat. ꝙ nullius peccati cō tagium. eam valeret obfuſcare. C Letabatur ex hoc noe. ꝙ omnia ſui cor poris neceſſaria habiturus erat in arca ſua. letabatur ex hoc deus. ꝙ totū ſuum eē. ij. Sermo. Angelicus. corpus de tuo ſolo corpore. ſine aliquo defectu erat accepturus Magis quoqꝫ deus de te o caſtiſſima virginum. ꝙͣ noe de arca ſua gratulabatur. nam preſci uit noe. ſe de arca ſua cum eodem cor pore quo in ip̄am intraret. exiturū Pre ſciebat eciam ſe deus. in arcam tui ho neſtiſſimi corꝑis. ſine corpore īgreſſurū: atqꝫ de ipſa cum corpore. de tua mūdiſ ſima carne et ſanguine puriſſimo aſſum pto: egreſſurum. Nouit ſe noe relictu rum arcam ſuam vacuā. quando ab ipſa diſcederet. ⁊ ad eam deinceps. minime reuerſurum. Nouit eciam deus ante ſe cula. ꝙ quādo de te cum humanitate na ſceretur: tu virgo et mater glorioſa. nō vacua vt arca noe. ſed omnibus ſancti ſpūs donis ſplēdidiſſima remaneres Et ꝙͣuis corpus ſuum. a tuo corpore in ſua natiuitate ſepararet̉. nichilominꝰ tamē te preſciuit: ſecū ſine fine inſeparabilit permanſurū. Tu aūt dn̄e. ¶ In die dn̄ica. Icto. iij. Abſoluto Deum nobis faciat ꝓpiciū: que ipſius facta fuit hoſpicium. Amen Capitulū terciū Iligebat abralam pr̄iarcha F ſuum filiū yſaac. ſtatim cum ei deus filium naſciturū promiſit. ml̓tis annis anteꝙͣ conciperetur A Sꝫ maiori caritate te o dulciſſima vir go maria. anteꝙͣ aliquid crearet̉. ip̄e de us omp̄us diligebat: quia preſciebat ab eterno. te ſibi ad maximū gaudium fore naſcituram. Minime preſciuit patriar cha: ꝙ per ꝓmiſſum ſibi filium. ſua magͣ caritas quā ad deum habebat. eſſet ma nifeſtanda. Sed ſciebat peroptime de us ab inicio: ꝙ per te ſua maxima cari tas quā ad genus humanū habebat: de beret oībus euidenter patefieri Preno uit abraham. ſuū filiū cum pudore debe re concipi: ac de muliere ſibi carnaliter copulata naſci. Preſciebat vero deus. ꝙ in te caſtiſſima virgo. ſine viri coope ratione debebat concipi cum honore: ⁊ ꝙ tua virginitate integraliter conſer uata: de te debebat honeſtiſſime naſci Intellexit abraham. ꝙ caro ſui filij poſt ꝙͣ eum generaret: a ſua carne eſſentiali ter debebat ſeparari Preſciebat vero deus pater. ꝙ caro illa benedicta. a ſua maieſtate nequaꝙͣ debebat ſeparari: q̄ ſuus predulcis filius. a te o ſereniſſima mater decreuerat aſſumere: nam filiꝰ in patre. et pater in filio. eſſentialiter inſe parabiles exiſtunt vnus deus. B Intellexit abraham. carnem a ſua car ne genitam putrefieri debere. atqꝫ ī pul uerem redigi: veluti ſuam carnem ꝓpri am. Sciebat autem deꝰ tuam mundiſ ſimam carnem. nō magis reſolui debere vl̓ putreſcere: ꝙͣ carnem ſuam ſanctiſſi mam: a tua virginali carne generādam Edificauit ea voluntate abraham filio ſuo habitaculum. anteꝙͣ conciperetur: vt videlicet ꝙ quando natus eſſet: ha bitaret in eo. Tibi vero o incōparabi lis virgo: domus in qua habitares. eter naliter preordinata erat. ſcilicet ip̄e deꝰ omnipus. O ineffabilem domum. que non ſolum deforis circumdedit te. ab oī bus periculis defendendo te. verūeciā intra te manſit. ad omniū virtutum per fectōem corroborando te. Tria deinde abraham filio ſuo nondum concepto: frumentū videlicet vinum et oleum ꝓ uidebat: vt ex eis dum natus fuiſſet. re ficeretur. Hec enim tria. a ſe erant dif ferentia. in aſpectu eſſentia et ſapore: ti bi vero o deſiderabilis virgo. ad tuam interminabilem refectiōem. ab eterno prouidebatur ipſe deus in tribus perſo nis: a ſe ſcd̓m diuīam eſſentiam. minime differentibus. Et hic idem deus: per te o maria alitrix pauperum: pauperi hu mano generi. ad eternum nutrimētum prouidebatur. C Per illa enim tria. que patriarcha ſuo prouidit filio: intelligi poſſunt tres perſone. ſcilicet. pater et filius et ſpiritus ſcūs. Nam k cut olei pinguedo ardere non poteſt. De virginis. Excellentia. anteꝙͣ licnus appōatur: ſic et patris fer nentiſſima caritas. manifeſte non luce bat in mūdo: anteꝙͣ ſuus filiꝰ a te o ſpō ſa dei preelecta. humanū corpus qd̓ pe lienum intelligitur. ſibi aſſumeret Quē admodum eciā frumentum non poteſt panis effici. āt eꝙͣ preparatū fuerit plu ribus inſtrumentis: ita et filius dei. qui eſt refectio angelorum. ſub ſpecie panis ad homīs refectiōem non apparuit: an teꝙͣ corpus ſuum. in tuo benedicto vte ro. ex pluribus membris et lintamētis compoſitū fuit. Sicut eciā vinū porta ri non poteſt. niſi vaſa prius fuerint pre parata: ſimili modo gr̄a ſpūs ſcī. que per vinū denotatur. hom̄i ad eternam vi tam donari non debuit: anteꝙͣ corpus tui. amātiſſimi filij. qd̓ per vas intellig tur. per mortē et paſſionem fuiſſet p̄pa ratum. Hoc enim vaſe ſalutifero: omni um dulcedo gratiaꝝ: copioſiſſime ang lis et hom̄ibus ꝓpinatur: Tu aūt. In iſtis tribus lectiōi bus ſubſequētibus oſtendit angelꝰ qua liter angeli poſt lapſum luciferi. beata virginem debere creari nouerūt: ⁊ qua tum de ip̄ius futura creatiōe gaudebāt Et qualit̓ poſt mundi creatiōem. cora deo. et angelis ip̄a virgo aſſiſtere vid batur. ¶ Feria ſcd̓a. Acto. Atbſolutio. Ad ſocietatē ciuiū ſi pernorū: ꝑducat nos regina angelorum Capitulū. iiij. Am Ciens itaqꝫ deus. omīa ſibi ſeipſo ad ſuam exultatiōem eternaliter ſufficere: ex ſo lo ſue caritatis feruore. ad aliquid creā dum mouebatur: vt alij ſui īeffabil̓ gau dij. poſſent fieri participes. A Creauit igitur inenarrabilē angelorū multitudinē. conferens eis liberū arbi trium. faciendi iuxta ſuum poſſe. qd̓ eis placeret. vt ſicut ip̄e nulla coactus ne ceſſitate. ſꝫ ex ꝓprie caritatis ardore. eos ſibiipſis ad interminabilē delectatiōem creauerat: ita et ip̄i non inniti. ſed libe ra voluntate caritatem pro caritate. ⁊ reuerentiā pro indeſinenti conſolatione. ſuo factori indeſinenter exhiberent. In eodem deniqꝫ puncto. quo fuerūt crea ti: qͥdam ip̄orum liberi arbitrij. gratiſſi mo dono peſſime abutentes. ceperunt malicioſe. creatori ſuo inuidere: quē ꝓ ſua maxima dilectōe. ſumme debuiſſent diligere. Unde protinus de felicitate et na: in miſeriam interminabilē: cum ſua malicia merito corruerunt. Alij vero angeli in gloria ſibi p̄parata. cū ſua cari tate remanſerunt: qui deum pro ſua dile ctione ardenter diligebant: cōtemplan tes in eo oēm pulcritudinem. oēm potē tiam. oēmqꝫ virtutem. B Intel lexerunt eciam angeli ex dei contēplati on. ſine principio et ſine fine. ipſum ſo lum exiſtere: ſe quoqꝫ ipſos ab eo crea tos: et quidquid boni habebant. ex eiꝰ bonitate et potentia ſe habere. Noue runt eciam in eius glorifica viſione. ex eius ſapientia. ſe ita ſapientes effectos ꝙ omnia futura iuxta diuine permiſſio nis moderamen clare proſpicerent. qui bus hoc intimo amplectebātur affectu ꝙ p̄noſcebant deum humilitate et cari tate ſua. illas celeſtes manſiones. ad ſu am gloriam. ſuiqꝫ exercitus conſolatio nem. iterum velle replere: a quibꝰ ino bediētes angeli. pro ſuperbia ⁊ inuidia ſua. miſerabiliter corruerāt. Intueban tur quoqꝫ in illo benedicto ſpeculo. ſci licet deo creatore ſuo. ſedem quādā re uerendam. ip̄i deo ita propinquam: ꝙ impoſſibile videbatur. aliquā aliam ſe dem ſibi fieri ꝓpiorem: et hoc tamen ad huc increatum eſſe nouerunt. cui ab et̓ nō ſedes illa extitit preparata. C Ex intuitu eciam claritatis dei. omnes eos ſine dubio in vno puncto. ita diuīa caritas inflammabat. ꝙ quilibet alium ſicut ſeip̄m diligebat: Ueruntamē deū maxime et ſuper omīa. atqꝫ illud increa tum plus ſeip̄is amabant. qd̓ in ſede deo ee. iij. Sermo. Angelicus. propinquiori erat collocandū: videbāt namqꝫ deum illud īcreatū ſumme dilige re. ac de illo permaxime gratulari. E oīm cōſolatio virgo maria. hocip̄m tu es. ad qd̓ angeli a principio ſue creatio nis. tanta arſerunt caritate: ꝙ licet ex ſuauitate et claritate. quā ipſi in dei viſi on ⁊ appropinquatōe habebant. ineffa biliter letabantur: plurimū tamē ex eo gauiſi ſunt. ꝙ tu ipſi deo eis propinquior fieri debebas. et ex eo ꝙ maiorem cari tatem maioremqꝫ ſuauitatem. ꝙͣ ipſi ha bebāt. tibi nouerūt reſeruari. Uidebant eciam ſuꝑ ſedem illā. coronā quandam tante pulcritudinis: tanteqꝫ dignitatis. ꝙ nullius maieſtas. niſi ſoliꝰ dei: ipſā debebat excellere. Unde ꝙͣuis nouerūt deum magnum honorē et gau dium. ex hoc veraciter habere. ꝙ ipſos creaſſet: maiorem tamen honorē et ma ius gaudiū. ex hoc deo debere ꝓuenire videbant: ꝙ tu ad tam ſublime coronā creari debebas Et ideo ipſi angeli de hoc magis exultabant: ꝙ te deus crea re volebat: ꝙͣ ex eo ꝙ ipſos creauerat. Et ſic tu o virgo ſanctiſſima: angelis mox vt creati fuerunt. gaudium fuiſti: que ip̄i deo ſine prīcipio ſūma delectatō extitiſti. Et ſic vere deus cum angelis et angeli cum deo: de te o virgo creatu rarum omnium digniſſima. anteꝙͣ cre areris. intime congaudebant. Tu aūt. Feria ſecūda. leō ſcd̓a ¶ Abſolutō In matrem dei virgo preelecta: nobis oſtendat que ſit ad patriam viā recta Capitulum. v. Amer ntendens igit̉ deus mūdum creare. cum alijs creaturis ¶ que in eo ſunt: ait Fiat. E ſtatim ꝑfecte factuꝫ erat: qd̓ ip̄e creare intendebat. A Mundo itaqꝫ et creaturis omībus preter ſolū hoīem ꝑfectis. et diuino aſpectui cū pulcritu dīe reuerenter aſſiſtentibꝰ: adhuc vnꝰ minor mundus coram deo. cum omni venuſtate increatijs aſtabat: a quo ma ior gloria deo et angelis maior leticia. atqꝫ omni homī eius bonitate frui vo lenti maior vtilitas. quā de hoc maiori mundo prouenire debebat. O p̄dulcis domina virgo maria. omībus amabilis: oībus vtilis: per hunc minorē mūdum non incongrue tu intelligeris. Ex ſcri ptura eciam colligitur. ꝙ placuit deo lucem a tenebris in hoc maiori mundo diuiſiſſe. ſed vere illa lucis ac tenebraꝝ diuiſio. que in te poſt tuam creationem fieri debebat. multomagis ei placuit: qn̄ ſcilicet tenerioris infantie ignorantia. que tenebris comparatur. a te penitus debebat abſcedere: et dei cognitō cum volūtate et ītelligentia. viuendi ſcd̓m eius velle que luce aſſimilatur. cū fer uentiſſima caritate. in te debebant ple niſſime remanere B Cōueīen ter itaqꝫ teneritudo illa infantie. tn̄bris ſimilatur. qua deus non agnoſcitur: et quid agendū ſit nulla ratiōe diſcernit̉: Hanc vtiqꝫ etatis infantie teneritudīeꝫ tu o virgo omīs pctī expers: īnocētiſſi me tranſegiſti Deinde quēadmodū deꝰ duo luminaria. ſimul cum ſtellis huic mūdo neceſſaria creauit: vnum vt p̄eſſꝫ diei. et alterum vt p̄eſſet nocti: ita et in te alia duo luminaria. clariora fieri pre uidit. Primum namqꝫ erat tua diuina obediētia: que inſtar ſolis corā angelis in celo. et bonis homībus in mūdo. qͥbꝰ vere deus ſempiternꝰ dies eſt: lucidiſſiē radiaret. Scd̓m vero luīare erat tua cōſtantiſſiā fides. qua multi noct̉no tꝑe hoc eſt ab hora illa qua creator ī carne ꝓ creatura pati debebat: vſqꝫ ad eiꝰ re ſurrectōem ī tenebris deſperatōis. ⁊ ꝑfi dię miſere peruagātes: veluti quodam lunari iubare. ad veritatis agnitioneꝫ ducendi erant C Stellis qͦꝫ cogitationes tui cordisº. in hoc ſimiles apparebant. ꝙ a tempore illo. quo pͥmo dei cognitionem habuiſti: ita feruens in diuina caritate vſqꝫ ad mortem per manſiſti: ꝙ dei atqꝫ angeloꝝ aſpectui. De virginis. Excellentia. omnes cogitationes tue. nitidiores ꝙͣ ſtelle humano viſui apparebant: Uolū crum itaqꝫ diuerſi generis ſublimes vo latus. et dulciſoni concentus. oīa ver ba tuorum labiorū figurabāt. que a tuo terreno corpore. vſqꝫ ad aures ſedentis in throno maieſtatis. ad ſummā angelo rum exultationē. cum om̄i ſuauitate cō ſcendere debebant/ Preterea toti ter re in eo ſimilis extitiſti. ꝙ ſicuti om̄ia in hoc maiori mundo. terrenū corpus ha bentia. ex terre fructibus debebant enu triri. ita omīa illa non ſolum nutrimen tum. ymo et ip̄am vitā ex tuo fructu de bebant obtinere. D Florigeris vero ac fructiferis arboribꝫ. merito co pari poſſent opera tua. nam cum tanta caritate. ea factura eras. ꝙ plus omniū florū pulcritudine. et fructuū ſuauitate/ deū atqꝫ angelos delectare debebant Preſertim cū ſine om̄i ambiguittae cre dendū ſit. deū in te ante tuā creationem plures virtutes preuidiſſe. ꝙͣ in om̄ibꝰ herbarū. florū arborum fructuū lapidū gēmarū. ſeu metallorū generibus. q̄ in ueniri poſſent. in totius orbis amplitu dine. Unde nimirū ſi deus in te o minor munde. qui adhuc creandus eras. ma gis delectabatur. quā de hoc maiori mū do. Nā licet ante te mūdus creatꝰ exti tit. periturus tn̄ erat cū om̄ibus que in eo eſſent. tu tn̄ in tua īmarceſſibili pul critudine. iuxta eternā dei p̄ordinatio nē. in ip̄ius amātiſſima dilectiōe inſepa rabilit̓ ꝑmanere debebas. In nullo enī ille maior mūdꝰ meruit. nec mereri po tuit. vt ſempit̓nus fieret Sed tu o felix maria. virtutū pleniſſima. poſt tuā crea tionē. diuina opitulante gr̄a. omīa que tecū deus facere dignatus eſt. cū omni virtutū ꝑfectione digniſſime meruiſti Tu autem domine. Feria ſcd̓a. Lcō. iij. Abſolutio Corona virtutū regina decorata. ſit no bis in tutamen iugit̓ parata. Amen Capitulū ſextū. Irtutū omniū oꝑator. et ip̄a virtus deus eſt. A HOmo eciā oībus creaturis. que create ſunt. īpoſſibile eſt virtute ali qua illas. ſine ip̄ius admīculo choruſca re. Qui a principio poſtꝙͣ mundū perfe cit creare. et oēs creaturas. vltimo vir tute ſua creauit hoīem. tribuens ei libe rū arbitriū. vt ꝑ eū in bono ꝑſeuerāter ſtaret. ad bonū premiū. et in malum nō caderet. ad retributionē malā Nā ſicut apud hoīes. illoꝝ opera pro modico re putant̉. qui operari rēmuunt donec in cyppo vel cōpede ad oꝑandū detenti fu erint. illorū vero oꝑa dilectōe et optīo digna ſunt p̄mio. qui non inuiti. ſed vo luntate ſpontanea. facienda ſua. ex ſin cera caritate ꝑficiūt. Mō ſimili ſi deus angelis et hoībus. liberū arbitriū non dediſſet. viderent̉ quodāmō. quaſi ad ea que agerent coartari. atqꝫ eoꝝ oꝑa. modica remūeratōe digͣ exiſtere B Placuit igit̉ virtuti q̄ deus eſt. faciendi ꝙ eis placeret. libertatē donare. fecitqꝫ eos plene intelligere. qualē retributio nē diuina obedientia mereret̉. et quali bus penis contumax inobediētia. ſuos imitatores dignos efficeret. Magnam vtiqꝫ virtutē deus oſtēdit. qn̄ hoīem ad hoc de t̓ra plaſmauit. ꝙ ꝑ caritatē ⁊ hu militatē. celeſtiū manſionū inhabitator mereret̉ effici. a quibus angeli diuine volūtati cōtrarij. pro ſuꝑbia et inuidia infeliciter ſunt eiecti. Erāt enī ip̄is vir tutes odibiles. ꝓ qͥbus potuiſſent ſubli miter coronari. Nā nulli dubiū ſit. ꝙ ſi cut rex ex regali corona honorat̉ et gl̓a tur. ita quelibet virtus. non ſolū facto rē ſuū inter hoīes honorificat. ymo eciā corā deo et angelis. veluti fulgida coro na ip̄m excellenter decorat. et ideo queli bet virtus. corona fulgida nō incōgrue poteſt appellari C Unde ineſti mabilis vere credēdus eſt. coronarum numerus. quibꝰ ipſe deus ſublimiſſime fulget. cuius virtutes omnia que fuer̄t ee. iiij. Sermo. Angelicus. que ſunt et erunt. pluralitate et magni tudine et dignitate. incōparabiliter ex cedunt. nūqͣ enī aliud niſi virtutes oꝑa tus eſt. que tamen ſpecialiter tres v̓tu tes. veluti fulgidiſſime tres corone. glo rioſius exornant. Uirtus nāqꝫ illa. qua creauit angelos. erat ip̄ius corona pri ma. qua ipſorū aliqui. dei glorie inuiden tes ſeip̄os infeliciter priuauerunt. Illa quoqꝫ virtus. qua creauit hominē. erat ei corona ſcd̓a. qua et ipſe homo. ex inſi pientia ſua. hoſtili ſuggeſtori conſentiēs ſubito priuatus eſt. Ueruntū per illorū angelorū aut hom̄is ruinam. virtus dei aut virtutis eius gloria minorari nō va luit. ꝙͣuis ip̄i pro ſua iniquitate inglori oſi. a gloria ceciderunt. quia deo propt̓ hoc ꝙ eos ad ſuā ac ip̄orū gloriā creaue rat. gloriaꝫ rependere noluerunt. ymo dei ſapientiſſima ſapientia ip̄orū nequici am. in ſue virtutis gloriam cōmutauit. M Uirtus vero illa. que te o v̓go deſiderabilis. ad ſuam eternā gloriā cre auit. ipſū glorificauit quaſi corona t̓cia. per quā angeli rupturas priorū corona rū. reintegrari debere cognoſcebant Unde o dn̄a ſpes noſtre ſalutis. hono ris dei corona iuſte appellari poteris nā ſicut per te ſummā virtutē perfecit. ita ⁊ per te ſummus honor. pre om̄ibus ſuis creaturis ſibi prouēit. Clare vtiqꝫ innotuit angelis. quando dei aſpectui a ſtabas increata. ꝙ diabolum qui ſeip̄m ſua ſuperbia cōdenauerat. et ex malicia ſua hoīem prodiderat: tu debebas tua humilitate ſanctiſſima ſuꝑare. Igit̉ quā uis angeli vidiſſent hoīem. ad magnam miſeriā corruere: pre gaudio tamē diuīe viſionis dolere nequiuerūt. preſertim qꝛ ipſis ſatis liquebat. que et quāta cū tua humilitate. poſt tuā creatōem deus face re dignaretur: Tu aūt. In iſtis tribus lectiōi bus ſubſequētibus tractat angelꝰ de pe nitētia ade Et de conſolatōe quā habu it ex p̄ſcientia future creationis btē vir ginis: et eius magna hūilitate et digni tate. Et qūo cōſolatus eſt abraham pr̄i archa. yſaac qͦꝫ ⁊ iacob. atqꝫ omēs ꝓphe te: ex reuerende dei mr̄is futura natiui tate. ¶ Feria. iij. Lectio prima. Abſolutio. Ab hoſte maligno. de fendat nos pia virgo. Amen Capitulū. vij. Roteſtat̉ ſacra pagina. Adā A in paradyſi felicitate exiſten tem. mandatū dei preteriſſe. A Sed poſtꝙͣ in miſeriā deuenit. diuine volūtati ip̄m inobedientē fuiſſe non cō memorat Unde vere patet adam. totis p̄cordijs deū dilexiſſe: ex eo ꝙ poſtꝙͣ ſu us filius fratricidiū ꝑpetrauit. carnale conſortiū ſuę cōiugis deuitauit: audito aūt poſtea dei mādato. obedient̓ iterū eidem cōiugi. ſe matrimonialiter copu lauit. Grauius qͦꝫ eū penituit offendiſ ſe ſuū factorē: ꝙͣ ſeip̄m inieciſſe in penis grauiſſimis cruciandū. Idcirco nō in iuſtū fore dinoſcitur. ꝙ ſicut ira dei ſuꝑ eū venit pro ſuperbia. qua in ſua felici tate deū offenderat: ita et ip̄i in miſeria exiſtenti. magna daret̉ conſolatio. eo ꝙ grauiſſima penitudine ⁊ vera hūilitate ingemuit. ꝙ tam benignū creatoreꝫ ad ira ꝓuocauerat. B Maiorē au tē conſolatōem nequaꝙͣ potuiſſꝫ adam ꝑcipere. ꝙͣ ſi certificaret̉. ꝙ deus ex eiꝰ generatōe naſci dignaret̉. ad aīas illas hūilitate et caritate redimēdas. qͣs ipſe adam dyaboli inuidia deprauatꝰ ad ſuā ſuꝑbiā. a vita ꝑpetua deiecerat. Sꝫ qͥa om̄ibus ſapientibus impoſſibile fore vi det̉: ſicut et eſt. ꝙ deus quem nō decuit natiuitas niſi honeſtiſſima. hūanū corpꝰ per carnis concupiſcentiā. vt alij infan tes ſibi aſſumeret. magis hoc adā īpoſſi bile credidit. qui ſine carnis delectatio ne creatus extitit Ergo intellexit adā. ꝙ creatori oīm nō placeret. eo mō ſibi ip̄i humanū corpus creare. quo ſuū aut eue corpꝰ creauerat: Credebat idcirco De virginis. Excellentia. adam. ꝙ de vna ꝑſona in corpore ſimili eue. quę ſuꝑ cūctos ex viro et muliere generatos et generādos. oīm virtutum ꝑfectione floreret: humanā carnē deus vellet aſſumere: ac de ea ſua virginitate ſalua. cū deitate et hūanitate honeſtiſſi me naſci. C Un̄ ſine om̄i heſita tiōe credendū eſſe dinoſcit̉. ꝙ ſicut adā cū ſenſit deū ſibi quaſi placatū: habuit de verbis q̄ didicit eua. ex collocutōe dia boli magnū dolorē. Simili mō cū in do lorem et miſeriā venit: habuit de verbis que tu o maria ſpes oīm. angelo reſpō ſura eras. magnā leticiā et conſolatōeꝫ Dolebat quoqꝫ adā. ꝙ corpꝰ eue a ſuo corꝑe creatū. ip̄m ad ꝑpetuā īferni mor tem deceptorie traxerat: gaudebat autē. qꝛ de tuo corꝑe o virginū honeſtiſſima. corpus illud venerabile naſciturū p̄ſci ebat: qd̓ ip̄ꝫ ſuāqꝫ ꝓgeniē ad vitā celicā potenter reducere debebat: Triſtabat̉ eciā adam. ꝙ eua ſua dilecta conſors: ex maxima ſuꝑbia factori ſuo īobediēs exi ſtere ceperat: exultabat vero. quia te o maria ſuā cariſſimā filiā. cū ſumma hu militate deo in oībus obedire velle pre uidebat. D Dolebat adā. qꝛ eua ex ſuꝑbia in mēte dixerat. qͣſi ꝙ deo vel let coequari: ꝓpter qd̓ ad magnū ſcāda lum. in dei et angelorū cōſpectu corrue rat: letabat̉ vero. quia in ip̄oꝝ p̄ſcientia tuū verbū quo dei ancillā te hūiliter ꝓfi teri debebas. ad magnam tuā gl̓iam lu cide rutilabat: Triſtabat̉ eciā adā. qͥa verbū eue deum ad irā ꝓuocauerat. ſibi ſueqꝫ poſteritati ad damnatōem. exulta bat aūt. qꝛ tuū verbū ad te. ⁊ ad omnes verbo eue dānatos. dei caritatē allice re debebat: ad magnā cōſolatōem Uer bū enī eue. ip̄am cū viro in magno do lore eliminauit a gl̓ia: et portas celi ſibi ſueqꝫ ſoboli p̄cluſit. Tuū aūt verbū bn̄ dictū. o mater ſapientie: ad magnū gau diu̓ te ꝑduxit: portaſqꝫ celi oībus ingre di volētibus aꝑuit. Un̄ ſicut angeli ī ce lo ex hoc letabant̉: ꝙ te o mat̓ dei. ante mundi conſtitutōem naſciturā preuide bant: ita et adam ex p̄ſcientia tue natiui tatis. magnū gaudium et exultationem habebat. Tu autem. ¶ Feria. iij. Lco ſcd̓a. Abſolutio. Aidiuua nos o virgo amabilis. in huiꝰ mundi ſeuis ꝑiculis. Amen Capitulū. viij. Iectus deniqꝫ adam de pa radiſo: iuſticiā dei et mīamlī ſeip̄o expertus eſt. timēs deū ꝓpter iuſti ciam. atqꝫ oībus ſue vite tꝑibus. ip̄m in time diligēs ꝓpter mīam A Bene vtiqꝫ mūdus diſpoſitus erat. ꝙͣdiu ſua poſteritas ſimilit̓ faciebat. Ceſſantibꝰ vero hom̄ibus iuſticiā et mīam dei cōſi derare. obliti ſunt multi eoꝝ ſui condi toris. Nā credebāt hoīes. illa q̄ eis pla cebant. et in turpitudine carnalis con cupiſcētie. tꝑa ſua abhominabilit̓ dedu cebant. qd̓ deus vehement̓ abhorrens. vniuerſos mundi inhītatores ꝑ diluuiū interfecit. p̄ter eos qͦs per arcam noe. ad mundi reſtauratōem ſua p̄ordinatio ne ſaluauit. Multiplicatus ſiquidem de nuo humanus ppl̓us: a veri dei cultura per ydolatriam apoſtatauit: ex maligni ſpūs inſtigatione. legem ſibi dictando. diuine voluntati contrariam. Sed deꝰ ex ſua miſericordiſſima paterna pietate cōmotus. verū ſue fidei emulatorem a braam viſitauit: et cum eo ſuaqꝫ proge nie fedus pepigit. ꝯpleuitqꝫ deus abrae deſiderio donando ei filium yſaacͣ. ex cu ius progenie naſciturum promiſit filiuꝫ ſuū xp̄m. B Unde bene credibr le fore dinoſcit̉: eciam abrahe diuinitus fuiſſe p̄oſtenſum: ꝙ vna filiarū ſue ſtir pis īmaculata virgo. dei filiū parturiret Credit̉ quoqꝫ abraam de hac futura fi lia. magis ꝙͣ de yſaac ſuo filio exultaſſe. atqꝫ maiori caritate ip̄am. ꝙͣ yſaac ſuuꝫ filium dilexiſſe. Intelligendum eſt eciā amicum dei abraam. propter ſuperbiam vel cupiditatē non acquiſiſſe bona tem ꝑalia. nec deſideraſſe filiū pro cōſolatōe eē. v. Sermo. Angelicus. ſua corporali: nam fuit ſicut bonus ortu lanus. qui dn̄o ſuo fideliter deſeruiens ramuſculū vitis in eius plantauit terri torio: intelligens ex eo infinitas vites plantari poſſe. atqꝫ electam vineam in de debere effici. et idcirco fimum colle git. vt vites ex eo impīguate non mar ceſſerent. ſed ad ferendū fructus fecun diores fierent: Letabatur qͥppe ortula nus ille. arbore quandā inter ſuas plan tulas tam excelſam. et tam delectabilē debere fieri p̄noſcēs ꝙ dn̄m ſuū ſūmoꝑe delectaret. propter arboris pulcritudī nē in vineā ſpaciari: et ꝙ ip̄ius fructuū dulcedinē. idem̄ dn̄s deguſtaret. ⁊ ſub eius vmbra ſuauiter ſedendo quieſceret G Per hūc enim ortulanū intelligi tur abraam Per ramuſculū vitis. yſaac filiujs ſuus. Per plures vites inde plan tandas. vniuerſa ſua progenies: ꝑ fimū quoqꝫ mūdane diuitie denotantur. qͣs nō deſiderabat deo dilectus abraā. niſi ad ppl̓i dei ſuſtentatiōem. Per illā pul cerrimā arborem: virgo maria deſigna tur. Per dn̄m deus omp̄s: qui in vineā ideſt in progeniē abrae. venire nō decre uit: anteꝙͣ arbor excelſa ibi fieret. id eſt gl̓ioſa virgo maria ſua cariſſima mater ad etatē debitam ꝑueniret. Cuiꝰ inno centiſſima vita pulcritudini. ꝙͣ delecta bat̉ deus videre ſimilat̉. cuiꝰ opera deo ſumme placentia. per fructuū ſuauitatē intelligunt̉: Per vmbrā aūt. eius virgi nalis vterus: quē virtꝰ obumbrabat al tiſſimi. Preſcius itaqꝫ abraam. hanc vir ginem que deū pareret: de generatiōe ſua debere procedere. plus de ipſa ſola conſolatus eſt: ꝙͣ de omībus filijs et fi liabus ſue ſtirpis: D Hanc deniqꝫ fidem et ſcām ſpem. ſcꝫ future natiuita tis filij dei. de progenie eiuſdē abrae. pro hereditate cū magna fide. reliquit idem abraam filio ſuo iſaac. qd̓ ex eo benę ꝓ batur: ꝙ ſuuꝫ ſeruum quē pro vxore filij mittebat. iurare fecit ſuꝑ lumbos ſuos oeſt per eū. qui de ſuis lumbis in futuꝝ egrederet̉: per hoc innuēs. ꝙ dei filius ex eius naſceret̉ progenie. Aſaac quoq ꝑ bn̄dictiōem. quā dedit filio ſuo iacob eandem hereditatē. id eſt ſupradictā fidē et ſpem. ſibi reliquiſſe dinoſcitur. Bn̄ dicens autē iacob ſingillatim ſuos duo decim filios: eadē hereditate ſuū filium iudā cōſolari non omiſit. Un̄ vere ꝓba tur. deū mrēm ſuā ab inicio ita dilexiſſe ꝙ ſicut ipſe anteꝙͣ aliquid crearetur. ex ea maxime gratulatus ē: ita eciā amicis ſuis ex hoc. ꝙ ip̄a naſceret̉ magnā cōſo latōem impedit. Et ſic vtiqꝫ ſicut pͥmo angelis: et deinde primo hom̄i: ita et po ſtea patriarchis. ex gl̓ioſa dei matre na ſcitura. magna dabat̉ exultatio. Tu āt ¶ Aeria. iij. Lcō. iij. Abſolutio. Mater vere caritatis: diſſoluat vincu la noſtre prauitatis. Amen. ⁊ Capl̓m. ix. Ere caritatis amator. ⁊ ip̄a earitas deus eſt. A qui eciam ſuis magnā caritatē oſtendit. qn̄ populū iſrael de egyptiaca ẜuitute. ſua potētia liberauit: opulentiſſimā terram eis cōferens. in qua cū om̄i libertate fe liciter habitarēt Hoꝝ quippe proſꝑitati. callidus hoſtis plurimū inuidens: cauil lationibus ſuis traxit eos infinities ad peccandū. Illi aūt machinamētis dya boli minime reluctari conātes: ad ydo lorum culturā miſere ducti ſunt. pro ni chilo reputantes legē moſaycā. feduſqꝫ illud obliuiſcētes. et ſtultiſſime negligē tes: qd̓ pepigit deus cū abraam Reſpici ens vero poſt hec deus miſericors ami cos ſuos. recta fide et v̓a caritate. vna cum legis obſeruatiōe ei deuote ſeruiē tes. ip̄os clementer viſitauit: et vt ipſi in diuino ſeruicio ardentiores fierent. ꝓphetas in medio eorum ſuſcitauit: vt per eos ſi vellent eciam inimici dei ad eius amorem. et ad rectam fidem reuer terentur: B Unde vere eſt notan dū. ꝙ ſicut torrens qui de montis cacu mine in vallem ꝓfundam laberet̉: omīa De virginis. Excellentia. in ſeipſo fluentia ſecum in vallem ꝑdu ceret. que poſt aque motum emergere viderentur: ita ſpūs ſanctus prophetarū cordibus illabi dignabatur. ex eorum la hijs illa ſecum ꝑducens eloquia. que ad correctōem huius erratici mūdi voluit diuulgare. Inter om̄ia vero. q̄ ꝑ hunc mellifluū torrentem. ſpūs ſcī eis illapſa ſunt. hoc ip̄oꝝ cordibꝰ dulciſſime influ rit. hoc quoqꝫ ex eorū labijs delectabili ijs emanauit: ꝙ ſcꝫ omniū creator deus de intemerata virgine naſci dignaret̉: et ꝙ emendatione et ſatiſfactineo ſua. animas illas ad gloriam eternā redime ret. quas ſathanas per peccatū ade p̄ci pitauit in miſeriā. Nouerūt eciam ex hu ius torrentis influentia. deū patrem ad hominis liberatōeꝫ. ita beniuolū velle exiſtere: ꝙ ſuo vnigenito filio nō parce ret. filiū quoqꝫ patri ita obedientē vel le eſſe. ꝙ carnem mortalē aſſumere non negaret: atqꝫ ſpm̄ ſanctū cum filio libē tiſſime velle mitti. qui tamen a patre ne quaꝙͣ ſeparatus fuit. G Sed hoc eciam ꝓphetis ſatis liquebat. ſcꝫ ꝙ ille ſol iuſtice dei filius. in mundū non veni ret: anteꝙͣ ſtella ex iſrael oriretur: que calore ſuo. feruori ſolis poſſet appropin quare. Per hanc igitur ſtellam: intelli gitur virgo: que deum parere debebat Per calorem vero. ſua feruentiſſima ca ritas: qua deo ita appropinquare debe bat. et deus ei: ꝙ omnē ſuam voluntatē deus cum ipſa perficeret Et vere ſicut prophete. ab hoc ſole increato. et omīa creante. in verbis et oꝑibus confortati onem adepti ſunt. ita et deus per hanc preſcientiam. qua ſciebant hanc ſtellam ſcilicet mariam eſſe creandā. in ipſorum tribulatiōibus magnā conſolatōem eis fargitus eſt. Dolebant enim vehement̓ prophete. videntes filios iſrl̓. pro ſuper bia et carnis petulantia. legem moyſi deſerere. et elongata ab eis diuina cari tate. iram dei ſuper eos irruere. D Exultabāt aūt prenoſcētes. ꝙ ipſe legū dictator et dn̄s. ex tua humilitate ⁊ tue vite puritate. o maria ſtella prefulgida placaretur: et ꝙ reciperet eos in ſuam grām. qui ipſum ad iram ꝓuocauerāt. et ſuam indignatōeꝫ miſerabiliter īcur rerunt. Dolebant inſuper prophete. qͥa templū in qd̓ oblationes dei offerri de bebant. erat deſolatum: exultabāt vero preuidentes. ꝙ templum tui benedicti corporis creari debebat: qd̓ ipſum deum cum om̄i conſolatione in ſe ſuſcepturū erat. Dolebant eciam. quia deſtructis muris et portis hirl̓m. inimici dei fuerāt ingreſſi: expugnātes eam corporaliter: ſathanas aūt ſpūaliter. Sed exultabāt de te. o maria porta digniſſima: preſciē tes in te ipſum deū fortiſſimū gigantem. aſſumpturū arma. quibus dyabolum ⁊ omēs inimicos deuicere debebat: et ſic vere ꝓphete. ſicut ⁊ pr̄iarche. de te o di gniſſima mat̓ ꝑmaxīe ꝯſolati fuer̄t. Tu An iſtis tribus lectiōi bus ſubſequentibus tractat angelus de virginis conceptōe. et de eius natiuita te. ⁊ qūo ip̄am deus dilexit. adhuc eciā dū eſſet ī vtero mr̄īs ſue. ¶ Feria iiij. lcō. j. Abſolutio. Roſtre te nebras ignorātie. illumīet virgo mater Capl̓. x. ſapiētie. Amē Rant homīes an̄ legē dataꝫ moyſi. longo tꝑe ignorātes qūo ſe et actus ſuos ī hac vita regerēt A Un illi qͥ diuīe caritatis ardore flagrabāt. ſicut deo placere opinabant̉. oꝑa ſua ⁊ mores ſollicite ordinabāt Alij vero qui amorē dei nō hēbāt. timore dei ꝯtēpto. qͥdqͥd placebat eis faciebāt Ho rū igit̉ ignorātie. diuīa bōitas miſericor dit̉ cōdeſcēdens: ꝑ moiſen ſeruū ſuū legē ꝯſtituit: ꝑ quā ad oēꝫ dei volūtate rege rent̉: Hec deniqꝫ lex. qͣlit̓ deꝰ diligeret̉ et ꝓximꝰ. ⁊ qͣlit̓ ꝯiugiū int̓ viꝝ ⁊ mulierē honeſto et diuīo iure teneretur edoce bat: vt ex tali cōiugio illi ꝓcrearentur. quos deus vocare vellet ſuū populum. Angelicus. Sermo. Et vere huiuſcemodi coniugiū. deus in tantū diligebat. ꝙ ex eo decreuit huma nitatis ſue. honeſtiſſimā genitricē acci pere. B Unde quēadmodū aqͥ la que ī ſublimi aere volitans. pluſtra tis pluribus nemoribus. vnā arborē taꝫ firmiter radicatam eminus reſpiceret. ꝙ ex ventorū impulſibus euelli nō poſ ſet. ſtipitē quoqꝫ eius ita procerū. ꝙ per eum nemo valeret aſcendere. que eciā in tali loco ſtaret. ꝙ impoſſibile vide retur. ꝙ aliquid ſuꝑ eam a parte ſuperi ori caderet. Et hanc arborē aquila dili gentius intuens. nidū in quo quieſcere vellet: in ea conſtrueret. Ita deus qui huic aquile cōparat̉. cuius conſpectui omīa futura. ſicut et p̄ſentia clara ſūt et aperta: dū vniuerſa iuſta et honeſta cō iugia. que a primi hoīs creatiōe. vſqꝫ in diem nouiſſimū fieri debebāt ꝓſpiceret nullū ſimile ioachim et anne cōiugio. in om̄i diuina caritate et honeſtate p̄uidit Et idcirco ei placuit: de hoc ſco coniu gio honeſtiſſime ſue matris corpꝰ. qd̓ ꝑ nidum intelligit̉ generari: in quo ip̄e cū omī conſolatiōe dignaretur quieſcere. G Congrue quidem decoris ar boribus. deuota comparantur cōiugia: quorū radix eſt vnio talis duorū cordi um. vt ſcꝫ pro illa ſola rationē coniūgā tur: ꝙ ip̄i deo honor et gloria inde pro ueniat. Conuenienter eciā fructiferis ramis. ip̄orum coniugū volūtas ſimila tur: qn̄ in om̄ibus ſuis operibus ita ti morem dei obſeruant. ꝙ eciam tantūmo do cauſa prolis. ad laudem dei ꝓcreāde iuxta dei p̄ceptū ſe inuicem honeſte dili gant. Taliū deniqꝫ coniugiorū ſublimi tatem. viribus vel artibus ſuis inſidia tor nequit attingere: qn̄ ip̄orum gaudiū non eſt aliud. niſi vt deo rependatur ho nor et gl̓ia: et qn̄ nulla eciam eos com moleſtat tribulatio. niſi dei offenſa et ī honoratio. Tūc aūt in tuto loco ſtare videntur: qn̄ honorū mundialiū ſiue di uitiarum affluentia: ip̄orum animos ad ſuū amorem ſeu ſuꝑbiam. non valet alli cere. Q Unde quia tale ioachim et anne coniugium. deus prenouit fieri debere: ꝓpterea domicilium ſuum. vide licet corpus ſue matris: ex ipſo colligi p̄ordinauit. O anna mater reuerēda: ꝙͣ precioſum theſaurū in tuo baiulaſti vte ro: qn̄ maria que mat̓ dei fieri debebat in ip̄o quieuit. Uere ſine om̄i ambigui tate credendum eſt. ꝙ materiam illam. ſtatim quādo in anne vtero concepta ⁊ collecta fuit: de qua maria formari de bebat. ip̄e deus plus diligebat: ꝙͣ omīa humana corpora a viro et muliere. ge nerata et generanda. per mundum vni uerſum G Unde venerabilis anna: vere nuncupari poteſt. om̄ipotē tis dei gazophilacium: quia ip̄ius theſau rum ſuper omnia ſibi amabilem. in ſuo vtero recondebat: O ꝙͣ prope erat iu giter cor dei huic theſauro. O ꝙͣ pie et alacriter huic theſauro. oculos ſue ma ieſtatis infixit: qui poſtmodū in euange lio ſuo ſic ait. Ubi eſt theſaurus tuus: ibi eſt et cor tuū. Et ideo vere credibile eſt. angelos ex hoc theſauro non modi cum exultaſſe: quādo conditorem ſuum quē plus ſeip̄is diligebant: ita illum the ſaurum diligere cognoſcebant. Qua ꝓ pter bene eſſet conueniens ⁊ dignum. ꝙ dies illa ab om̄ibus in magna reuerē tia haberetur: qua materia illa. in anne vtero concepta et collecta fuit: ex qua benedictum corpus matris dei formari debebat. quā ip̄e deus et omēs eius an geli tanta caritate peramabāt. Tu aūt ¶ Fteria quarta. Lectio ſecunda ¶ Abſolutio. Stella maria maris: ſuccurrat pijſſi ma nobis. Amen Capl̓m. xj. Einde A Poſtꝙͣ illa bn̄ dicta materia. cōgruo tēꝑe formatū corpꝰ habuit. ī aluo mrīs ſicut eā decuit: tunc auxit theſauꝝ ſuū rex oīs gl̓e: ſcꝫ īfūdēdo ei viuētē aīaꝫ Et quēadmodū apis arua florida cir De virginis. Excellentia. cūuolans. vniuerſa mellifera gramina diligentius ꝑſcrutat̉. qꝛ ex naturali ſci entia nouit diſcernē. vbi pullulat flos amenior. quē ſi forte ex folliculo adhuc crumpere nō viderit. nichilominꝰ tamē eius ortū. cū deſiderio delectabilit̓ p̄ſto latur. vt ad ſuū placitū ip̄ius dulcedine perfruatur. Simili modo celeſtis deus/ qui oīa oculis ſuę maieſtatis clariſſime intuetur. quādo mariā in ſecreto mater ni vteri. adhuc latitare ꝓſpiciebat. cui in eterna ſua preſciētia. nullū hominem totius mundi. in omni virtute ſimilē no uit debere exiſtere. cum om̄i conſolatio ne et gaudio ip̄ius ortū expectabat. vt per ip̄ius virginis caritatis dulcedinē. ſua ſuperabundans diuina bonitas pā deret̉: B O ꝙͣ clare emicuit in anne vtero aurora cōſurgens: quando in eo marie corpuſculū. per aduentum anime viuificatū extitit. cuius ortū vide re angeli et hoīes. tanto deſiderio deſide rabant. Ueruntamen notandum eſt. ꝙ ſicut homines illas terras inhabitātes. vbi ſol nocturno eciam ſicut et diurno temꝑe. ſuis radijs eos illuſtrat. aurore ortum non optant cauſa lumīs. cū ſolis ſplendor aurore luce longe ſit clarior Sed qꝛ apparente aurora. intelligūt ſo lem altius debere aſcendere: ſuoſqꝫ fru ctus quos in horrea ſperant colligere. ex eius caloris beneficio. perfectius et citius debere matureſcere. Illarū autē partiū inhabitatores. vbi noctis tegun tur caligine. ex eo non ſolū gratulātur ꝙ poſt aurore ortum. ſolem debere oriri cognoſcunt. ymo eciam ex hoc nimium gratulant̉. qꝛ intelligunt ꝙ ſurgente au rora. agenda ſua videre ſufficiūt. C Cōſimili modo ſcī angeli regni celeſtis inhabitatores. aurore ortum hoc eſt ma rie natiuitatē. non deſiderabant cauſa lumīs. qꝛ verus ſol qui ip̄e deus eſt. ab eoꝝ aſpectu nequaꝙͣ receſſit. ſed idcir co ip̄am cupiebant in hoc mūdo naſcē do oriri. quia pręnoſcebant deum qui ſo li aſſimilatur. per hanc aurorā maximā ſuam caritatem. que per calorē intelligi tur. velle manifeſtius oſtēdere. atqꝫ ho mines qui deum diligerent. ꝑ bona ope ra fructiferos debere effici. et per con ſtantem in bono perſeuerātiā. eos ma turos fieri. vt eos angeli in illa eterna horrea. que celeſti gaudio cōparantur. valerent congregare: Hoīes vero hu ius tenebroſi mundi. matris dei ortū pre ſcientes. nō ſolū ex hoc gauiſi ſunt. quia intelligebant ꝙ ip̄orum liberator ex ip̄a naſci debebat. verū eciam ex eo gaude bant. ꝙ iſtius glorioſe virginis honeſtiſ ſimos mores viderent. et quid agendū ſiue fugiendum eſſꝫ. ex ea plenius addiſ cerent. D Hec eciā virgo. v̓ga il la extitit. quā iſaias de radice ieſſe egreſ ſuram p̄cinuit. Floremqꝫ ex ea debere aſcendere. ſuper quē ſpūs dn̄i requieſce ret. ꝓphetauit. O virgam ineffabilem. que dū in anne vtero creſcebat. medul la eius in celo gl̓ioſius ꝑmanebat. Hec itaqꝫ virga. taꝫ gracilis erat. ꝙ in aluo matris facilit̓ verſabat̉. Medulla vero ip̄ius in lōgitudine ex latitudine. tā im mēſa et grādis erat. ꝙ nulla mens ip̄ius magnitudinem. excogitare ſufficiebat. Nō enī valuit v̓ga florē ꝓferre. anteq̄ medulla ꝑ ſuū introitū. ſibi virtutē ger minādi cōferret. nec eciā virtꝰ medulle māifeſte apꝑuit an̄ꝙͣ virga ſuū humorē medulle addidit. E Hec deniqꝫ me dulla ꝑſona erat filij dei. quē licet pr̄ an luciferū genuit. in flore tn̄. ideſt ī hūano corꝑe nō apparuit. donec de ꝯſenſu v̓gi nis. q̄ ꝑ virgā deſignat̉. huiꝰ floris mate riā ex eiꝰ puriſſimo ſanguīe. ī eiꝰ virgīali vtero accepit Et ꝙͣuis hec bn̄dicta vir gula. ſcꝫ gl̓oſa maria. a mat̓no corꝑe ſe parabat̉ in ſua natītate. verūtn̄ dei filiꝰ nō magis a pr̄e ſeꝑatus eſt. qn̄ v̓go ip̄m in tēꝑe corꝑalit̓ peꝑit. ꝙͣ qn̄ pat̓ eū ſine corꝑe intꝑalit̓ genuit. Spūs qͦꝫ ſcūs ab et̓no inſeꝑabilit̓ erat ī pr̄e et filio. qꝛ ſūt tres ꝑſone. et vna diuinitas. Tu aūt. Sermo. Angelicus. Feria quarta. Lcō. iij. Abſolutio MNatris xp̄i gl̓ioſa natiuitas: ſit nobis perpetua iocunditas. Amen. Cap. xij. Gitur ſicut eternaliter patri et filio et ſpiritui ſancto. vna erat diuītas: ita et ī eis nūqͣ fuit diuerſa voluntas. A Un de quemadmodū ſi de vno accenſo ro go tres flamme ꝓcederent: ita ex diuīe voluntatis bonitate. tres caritatis flā me. ad vnius operis perfectionem eqͣli ter proceſſerunt. Flamma enim carita tis a patre procedens. lucidiſſime arde bat coram angelis: quādo ip̄ius volūta tem eſſe nouerunt. ſuū dilectū filium ꝓ captiui ſerui liberatione. velle benigni ter exponere. Caritatis flamma proce dens a filio non latuit: quādo ad patris nutum. ſemetip̄m exinanire voluit: ac cipiendo formam ſerui. Flamma quoqꝫ caritatis ꝓcedens a ſpū ſancto: non mi nus feruens videbatur: quando patris et filij ſuiqꝫ ip̄ius voluntatem. per māi feſta opera demonſtrare paratū ſe exhi buit: Et ꝙͣuis huius diuine voluntatis feruentiſſima caritas. per omnes celos radiabat. indicibilē conſolatōeꝫ ex ſua claritate angelis conferens: ex hoc ta mē humano generi redemptio. ſcd̓m et̓ nam dei preordinatōem venire non po terat: anteꝙͣ maria eſſet genita. in qua tam feruens caritatis ignis accendi de bebat. ꝙ eiꝰ odorifero fumo ſublimius aſcendente. ignis qui in deo erat ſeip̄m in eum infunderet. et per eū huic frige ſcenti mundo illaberetur. B Hec deniqꝫ virgo. poſt ſuam natiuitatem no ue lucerne ſed nondum accenſe ſimilis erat. ꝙͣ ita tamen accendi oportuit. ꝙ ſicut dei caritas. que tribꝰ flāmis aſſimi latur. in celis radiabat: ſimili modo hec electa lucerna maria. alijs tribꝰ carita tis flāmis. in hoc tenebroſo mundo radi aret. Prima qͥppe flāma marie. corā deo ſatis lucide reſplenduit: qn̄ ad dei hono rem virginitatem īmaculatam. vſqꝫ ad mortem firmiter ſeruare promiſit Hanc vtiqꝫ honeſtiſſimā virginitatē. ita deus pater concupiuit. ꝙ ſuum dilectū filiuꝫ cum ſua filijqꝫ ac ſancti ſpūs diuinitate. ſibi mittere dignatus eſt. Scd̓a marie caritatis flāma in hoc apparuit. ꝙ in oī bus humilitate īexcogitabili iugiter ſe ipſaꝫ depreſcit: qd̓ certiſſime dei bn̄dicto filio ſic placuit. ꝙ ex eiꝰ humillimo cor pore. venerabile illud corpus dignatus eſt aſſumere: qd̓ quidem ſuper omīa in celo et in terra decuit eternaliter ſubli mari. C Tercia quoqꝫ flāma. erat ſua per omīa laudabilis obediētia: que ſanctū ſpirituꝫ. ita ſibi attraxit. ꝙ ꝑ eum oīm gratiarū donis repleta fuit Et ꝙͣuis hec benedicta noua lucerna hijs caritatis flammis. non ſtatim poſt nati uitatē ſuam accenſa fuerit. quia erat ei ſicut alijs infantulis corpus exiguuꝫ. ⁊ tener intellectus: ꝓpter qd̓ volūtatem dei intelligere nō poterat. deus tamen de ea quāꝙͣ adhuc nichil meruiſſet. ma gis gratulabatur: ꝙͣ de oīm hominum beneficijs. qui ante eam fuerant geniti. per mundū vniuerſum. Nam quemad modū bonus cythariſta cytharam nō paratā diligeret. quā tamē vere preſci ret dulciſſime reſonare: ita omniū plaſ mator. marie corpus et animā. in eiꝰ in fantia ſumme diligebat: qꝛ ip̄ius verba et opera. ſuper omnē melodiā ſibi place re preſciebat. D Credibile eci am fore dinoſcitur. ꝙ ſicut marie. filius ſtatim ꝑfectū ſenſum habuit. qn̄ in eius vtero hūanatus extitit/ ſic ⁊ maria poſt ſuā natiuitatem. in iuniori etate quā alij infātes ſenſū et ītellectū adepta fuit. Cū igit̉ deus et āgeli. de eiꝰ gl̓oſa natiuitate in celo gauiſi ſunt. hoīes eciā ip̄ius nati uitatē in mūdo cū gaudio recolāt. refe rēdo ꝓ ea oīm creatori. ex intimis cordi bꝰ laudē et gl̓iam. qͥ eā ex oībꝫ que crea uit p̄elegit. ip̄amqꝫ inter ip̄os peccato res naſci p̄ordinauit. q̄ pctōꝝ liberato rem ſct̄iſſime generauit. Tu aūt. De virginis. Excellentia. En iſtis tribus lectiōi hujs ſubſequētibus oſtēdit angelus. quo modo ſe virgo maria gerebat. poſtꝙͣ ſen ſum et dei noticiā habuit. et de eius aīe et corporis pulcritudine Et quomodo eius voluntas omēs ſenſus ſuos edomū it. et de conceptiōe filij dei in virginis vtero. ac de ip̄ius glorioſa natiuitate in hunc mundum. ¶ Feria qͥnta Abſolutio. Lectio prima. Alma virgo virginū. intercedat pr nobis ad dn̄m. Capl̓m. xiij. Enedictum marie corpus congrue mūdiſſimo vaſculo ſimilari conuenit. Ac Eius quoqꝫ aīa lucerne clariſſime. ip̄i uſqꝫ cerebrū aquarū puteo in altum ſa lientiū. ac deinde in vallē profundā de ſcendentiū. Nam cū virgo ad illam eta tem deuenit. qua verū deuꝫ intelligere potuit in celis exiſtere. et ꝙ ipſe omnia et hominē ſpecialiter ad ſuū creaſſet ho norem perpetuū. iudexqꝫ omniū eſſet iu ſtiſſimus: tunc ſenſus et intellectus a ce rebro virginis. inſtar aque de ſcaturiē te fonte decurrētis. in celi faſtigiū ſalie bat: ac deinde in vallem ideſt in humilli mū eius corpus decurrebat Nam ſicut cantat eccleſia. egreſſum filij dei a pr̄ę. et eius regreſſum fuiſſe ad patrē. quāꝙͣ neuter ip̄orum ab altero vnꝙͣ diſiūctꝰ fuerit: ita ſenſus et intellectus virgīs. celorū celſitudinē frequēter aſcendens. deū conſtanter ꝑ fidem apprehedat: cu ius dulciſſima caritate ſuauiter ample xata. in ſeip̄am redibat. Hanc qͦꝫ carita tem cū rationabili ſpe. et diuino timore ip̄a firmiſſime tenuit: per ip̄am caritatē ita inflāmans aīam ꝓpͥam: ꝙ velut ferue tiſſimus ignis. in dei amore flagrare ce pit B Hic eciā virginis ſenſꝰ ⁊ intellectus corpus ſuū ad obſequendū deo. ita ſubiecit aīe. ꝙ extunc corpus/ cū om̄i humilitate obediuit ei. O ꝙͣ ſceleriter ſenſus et intellectus virginis: dei caritatem comprehendit. O ꝙͣ pruden ter ipſam ſibi theſaurizauit. Unde ſicut ſi aliquod liliū tranſplantatū eſſꝫ. qd̓ tri bus radicibus ſe terre infigeret: quibꝰ ip̄am eciam ſolidiorem efficeret. tres qͦꝫ flores delectabiles. ad intuentiū conſo latōem ſurſum expanderet. Sic vtiqꝫ diuīa caritas huic glorioſe terre. ſcilicꝫ virgini noſtre diuinitus inſerta. ipſius corꝑi tribus fortiſſimis virtutibus. qua ſi tribus radicibus ſe infixit. ꝑ quas eci am ip̄m corpus vriginis fortīficauit: tri buſqꝫ ornamentis. veluti tribus preful gidis floribus. virginē quo ad animā. ad dei ac angelorū ip̄am intuentiū leti ciam. honorifice adornauit C Prima igitur ip̄ius corꝑis fortitudo di ſcrete abſtinentie. ita cibū et potum in ip̄a temꝑabat: ꝙ ꝓpter aliquā ſuperflui tatem. a dei ſeruitio nequaꝙͣ ip̄am retra xit vlla ſegnicies: nec ꝓpter immoderatā parſimoniam. ad agenda ſua vnꝙͣ fie bat imbecillis. Scd̓a vero fortitudo tē perantie vigiliarū. ita corpus ſuum mo derabat̉: ꝙ propter ſomni breuitate. nul lo tempore quo ip̄am vigilare oportuit aliqua torpebat grauedine: nec propter ſoporis nimietate. ſtatuta vigilie tempo ra. in minimo puncto breuiabat. Ter cia quoqꝫ fortitudo fortis complexionis corporis virginis. ipſam virginem tam conſtantem effecit: ꝙ laborem et corpo ralem aduerſitatem et tranſitoriam cor poris felicitatem. equanimiter ferebat. de corporis aduerſitate non dolens. et de eius felicitate nequaꝙͣ exultans D Hoc inſuper primū erat orna mentum. quo diuina caritas. virginem quo ad animam exornabat. ꝙ ſcilicet p̄ mia illa. que deus amicis ſuis largitu rus erat. omnium rerum pulcritudini in animo ſuo preferebat: et idcirco mū dane diuicie. velut fetidiſſimum lutum ſibi vileſcebāt Hoc deniqꝫ qͣſi ſcd̓m orna mētū. ip̄iꝰ aīaꝫ decorabat. ꝙ ſcꝫ ītellectu Sermo. Angelicus. ſuo ꝑfecte diſcernebat. quā in comꝑabi lis honor mundanus exiſtit gl̓ie ſpūali: ꝓpter qd̓ mundanam gloriā audire ſic abhorrebat: ſicuti corruptū aerem. qui ſuo fetore multorū vitam breuiter extin guit. Illud vtiqꝫ ip̄ius animaꝫ glorifica bat. quaſi ornamentū terciū. ꝙ oīa deo placentia in corde ſuo reputabat dulciſ ſima: illa quoqꝫ felle amariora. que deo erant odioſa ⁊ contraria. et ideo ip̄a vo luntas virginis. tam efficaciter ipſiꝰ ani mam trahebat. ad deſiderandū veram dulcedinem. ꝙ poſt hanc vitam eam gu ſtare non oportuit ſpūalem amaritudi nem. E Ex hijs quippe ornamē tis ſuꝑ omīa que erāt creata. virgo ip̄a tam pulcre ī anima redimita apparuit: ꝙ creatori placuit. omnia ſua promiſſa. ip̄a mediante perficere. Erat enim ex caritatis virtute ita roborata: ꝙ in nul lo bono opere tabeſcebat: nec quidem in minimo puncto. vn̄ꝙͣ in eā inimicus preualebat. Uere proculdubio eſt cre dendum. qd̓ ſicut ip̄ius anima corā deo et angelis erat pulcerrima: ita et eius corpus in cunctorū oculis eam intuen tium. fuit gratiſſimum. Et quemadmo dū deus et angeli. de eius anime venu ſtate gratulabātur in celis. ita eciā gra tiſſima eius corporis pulcritudo. omni bus eam cernere cupiētibus: vtilis fu it et conſolatoria in terris Uidētes enī deuoti. in quāto feruore illa deo famu labat̉: ad dei honorē feruētiores efficie bātur. In hijs autē qui ad peccandū ꝓ niſſimi erant: ex eius verborū et geſtuū honeſtate. ſtatim peccati feruor extīgue batur. ꝙͣdiu ip̄am cōſpiciebāt. Tu aūt. ¶ Feria qͥnta. Lectio. ij. Abſolutio Uirgo ab angelo ſalutata: nr̄a dignet̉ abolere pctā. Amen. Capl̓m. xiiij. Ulla līgua narrare ſufficit A Ꝙͣ prudenter ſenſus ⁊ intellectus gl̓oſe virginis ip̄m deum in eodē puncto cōprehendit. quo primo eius cognitōem habuit: preſertim cum omīs humana mens. ad ex cogitandū debilis ſit. ꝙͣ multiformit̓ eiuſ dem virginis bn̄dicta voluntas. dei ſer uitio ſe ſubiecit: nam omīa que ip̄a deo placere cognouit: delectabiliter ſibi ꝑ ficere placuit Intellexit enī virgo non ſuis meritis. deū ſibi creaſſe corpus et animā. ſueqꝫ voluntati libertatē contu liſſe. dn̄icis p̄ceptis humilit̓ fauendi: aut eciam ip̄is ſi placeret reſiſtendi: et ideo decreuit humillima virginis volūtas. ꝓ beneficijs iam acceptis. ꝙͣdiu ſua vi ta vigeret. cū omni caritate deo faml̓a ri. ꝙͣuis nichil aliud ab ip̄o ſibi donaret̉. B Cū autē ip̄ius intellectus ca pere potuit. ꝙ ipſe omniū rerū creator. animarū quas creauerat redēptor eci am fieri dignaretur. et ꝙ nichil aliud ꝓ tanti laboris mercede. ꝙͣ ipſas aīas ſibi rependi cuperet: et ꝙ omnis homo in voluntate libertatem habet placādi de um per opera bona. aut eum ad irā ꝓ uocandi. per operationes malas: ꝓfe cto voluntas virginis corpus ſuum in mundi procellis. ſicut prudens nauclerꝰ ſuam nauem cepit ſollicite gubernare Nam ſicut nauclerus ꝑtimeſcit. nauem ex vndarum iactibus poſſe periclitari. caribdēs quoqꝫ quibus naues ſepiꝰ diſ ſoluūtur. vix ab eiꝰ diſcedūt memoria. funes et armamēta nauis firmiter ada ptat: cuius eciā oculi portum in qͦ poſt laborem quieſcere deſiderat. iugit̓ con templantur: qui ſumme eciam ſatagit ꝙ bona ſue naui impoſita. vero poſſeſſori quē maxime diligeret. ad cōmodū ꝑue niāt Sic vtiqꝫ hec prudētiſſima virgo. poſtꝙͣ p̄ceptoꝝ dei noticiā habuit: cōfe ſtim iuxta ip̄oꝝ flatū. cepit ip̄ius volun tas corpꝰ ſuū. cū oī ſollicitudine guber nare. E Frequent̓ qͥdē timebat ꝓpin quoꝝ cohabitatiōem: ne ip̄oꝝ ꝓſꝑitas vel aduerſitas. q̄ mūdi ꝓcell̓ ſimilant̉ ꝑ v̓ba vl̓ oꝑa. ip̄am ad obſequēdū deo. ef ficerēt gͣuiorē. Omnia qͦꝫ per legē diui nā vetita. iugi cōmēdabat meōrie: cū oī De virginis. Excellentia. attentione ea deuitās: ne ſicut dyra ca ribōis. ip̄ius animā ſpiritualiter perde rent. Hec deniqꝫ laudabilis voluntas. ip̄am virginem ſuoſqꝫ ſenſus ſic refrenā do edomuit. ꝙ ip̄ius lingua nunꝙͣ mo nebatur ad locutiones inutiles. eiuſqꝫ honeſtiſſimi oculi. ad reſpiciendum ali quid inneceſſariū nequaꝙͣ fuerunt leua ti. aures quoqꝫ eius ad ea ſolummodo erant intente. quę ad dei gloriam perti nebant: manus eciam et digitos nō niſi ad ꝓpriam ſui vel proximi vtilitatem ex tendebat: pedeſqꝫ ſuos. quantū ad vnū paſſum moueri non ſinebat. niſi pͥus diſ cuſſiſſet que vtilitas inde proueniret De ſiderabat inſuper volūtas virginis. om nes mundi tribulationes gaudenter ſu ſtinere: vt in portum ſecuritatis. ſcilicꝫ in ſinum dei patris ipſa perueniret: hoc inceſſanter deſiderans. ꝙ ſcilicet deo qui ſibi erat cariſſimus. ab eius anima pro ſua creatione. honor et gaudium redde retur D Et quia voluntas vir ginis. ī nulla bonitate vnꝙͣ defecit: id circo deus a quo bona cuncta ꝓcedūt. in oīm virtutum culmine. ip̄aꝫ ſublimiſ ſime exaltauit. oīmqꝫ virtutū nitore. ip ſam ſplendidiſſime rutilare fecit. Quis igitur mirari debet. ꝙ deus hanc virgi nem ſuꝑ omēs maxime dilexerit. cū ip̄a ſola excepta neminē a viro et muliere generari p̄nouit. cuiꝰ animꝰ ad mortale ſeu veniale pctm̄: int̓dū nō fieret incli nabilis. O quantū appropinquauit hec nauis. ſcꝫ corpus virginis deſiderantiſſi mo portui. ideſt dei pr̄is manſioni: quā do gabriel adueniens ait: aue gr̄a plena O ꝙͣ honeſte ſine viri cooꝑatione: ſuū filiū pater virgini commendauit: qn̄ an gelo ip̄a reſpōdit. Fiat michi ſcd̓m ver bum tuū. Confeſtim nāqꝫ in vtero vir ginis: humanitati fuit vnita diuinitas. factuſqꝫ eſt homo ⁊ filius virginis: ve rus deus filius dei patris. Tu aūt. ¶ Feria qͥnta. Lcō. iij. Abſolutio. Ros cum prole pia: benedicat virgo maria. Amen. Capl̓m. xv. Coniunctōem pulcerrimā: et om̄i acceptiōe digniſſimā A Nam erat filio dei in mundo manſio corpus virginis: in celo aūt. erat ei māſio trinitatis. ꝙͣuis vbiqꝫ maneat potencialit̓. Erat virgo in cor pore et aīa. ſpū ſct̄o plena. erat et ſpiritꝰ ſanctus in patre. Erat eciā in humana to filio. qͥ quidē filius dei. nō ſolum in virgineis viſceribꝫ in mūdo. verūeciā in pre et ſpū ſcō. manſionē habebat ī ce lo Pater qͦꝫ cū ſpū ſco. manſionē in hu manato filio habebat in mūdo. quāꝙͣ ſo lus filius verus deus. carnē ſibi aſſum pſit humanā. qui licet ſcd̓m diuinitatis eſſentiā. humāis occultabat̉ aſpectibꝰ. corā angelis tn̄ in ſua eterna manſione ſemꝑ idē et manifeſtus apparuit. B Om̄s igit̉ verā habentes fidem. ex illa inefrabili coniunctōe. que in virgine fa cta ē congaudeāt. qͥ coniūctōe dei filius ex eius carne et ſanguine corpꝰ ſibi aſſū pſit humanū. vnita qͣꝫ ē hūanitati diuini tas. et diuinitati vera hūanitas In hac ſiqͥdem gͣtiſſima vniōe. neqꝫ in filio dimi nuta eſt diuītas. neqꝫ in mr̄e v̓ginitatis integritas. Illi qͦꝫ erubeſcāt et paueāt. qͥ creatoris oīpotētiā. nō credunt talia poſſe facere. aut ip̄ius bonitatē nolle re putāt. ꝓ creature ſue ſaluatōe. talia fa cere ſi valeret. Si eciā ex potētia et bo nitate. talia feciſſe credit̉. qͣre ab hijs. qͥ eū talia ꝓ ſe feciſſe nō dubitant. ꝑfecte nō amat̉? ¶ Anīaduertāt igit̉ corda vr̄a et intelligāt. ꝙ ſicut ille t̓renꝰ dn̄s. ſūma dilectōe dignus exiſteret. qͥ dū ho nore maxīo et diuiciarū abundātia fun geret̉. audiens cōtumelijs et obprobrijs amicum ſuum affici. ex bonitate ſua. to tum ipſius ſcandalū ſuper ſeip̄m ſuſcipe ret: vt amicus ille haberetur in honore Percipiens quoqꝫ idem dn̄s amicū pau pertate tribulari: tunc ſeip̄m inopie ſub deret: vt illum amicū abundantē effice ret: De inde vero ſi ip̄m amicum cerne Sermo. Angelicus. ret. ad occiſionē miſerabilit̓ duci: quā euadere non poſſet. niſi aliquis ꝓ eo vo luntarie moreretur: et tunc ſeip̄m morti traderet. vt ille damnatus ad mortem. viuere poſſet feliciter Et quia in hijs tribus ſumma dilectō demonſtratur: ſic eciam vt nemo dicere poſſet. aliquem hominē amico ſuo in mundo maiorē ca ritatem oſtendiſſe. ꝙͣ ipſum creatorem qui eſt in celo. ꝓpterea ipſe deus ſuam maieſtatem inclinauit. de celo deſcēdēs in vterum virginis: non in vna tantum ip̄ius corporis parte introiens. ſed ꝑ to tum ip̄ius corpus virgineis viſceribꝰ ſe infundens: formando ſibi honeſtiſſime/ ex ſolius virginis carne et ſanguine. corp humanum D Et ideo electiſſi ma illa mater: flammanti rubo. ſed leſi onis inexperto quem vidit moyſes. cō grue ſimilatur Nam ille idem. qui in ru bo tam diu moratꝰ eſt. ꝙ moyſen in hijs que ſibi retulit credulum et obediētem effecit: ſibiqꝫ ſuum nomen ſciſcitāti ait. Ego ſum qui ſum. id eſt hoc nomen eſt michi ineternum. Ipſe idem in virgine tanto morabatur temꝑe: ſicut alijs infā tulis ante ſuum partum in maternis vi ſceribus morari nec eſſe eſt. Quemad modum eciam per totum virginis cor pus. quādo idem dei filius concipieba tur. cum ſua diuinitate introiuit. ſic et quādo naſcebatur cum humanitate ⁊ dei tate. veluti ex roſa integra odoris ſuaui tas. ita et ipſe per totum ip̄ius corpꝰ vir ginis fuſus eſt. virginali gloria in ma tre integra ꝑmanente. Unde quia deus et angeli. ac deinde primꝰ homo. et poſt eum patriarche et ꝓphete. vna cū alijs innumerabilibus dei amicis ex hoc leta bantur. ꝙ rubus ille. id eſt marie corpꝰ. ita caritate ardens fieri debebat. ꝙ dei filius in ip̄m tam humiliter ingredi. et in eo tam diu morari. atqꝫ de ipſo tā ho neſte egredi dignaret̉. E Ideo dignum eſt. ꝙ homines eciam nunc vi uentes toto animo colletentur. ꝙ ſicut dei filius cum patre et ſpiritu ſancto. ve rus et immortalis deus hunc rubum in greſſus eſt. aſſumendo in eo pro eis. car nem mortalem. ita et ip̄i cum feſtinatio ne ad virginē confugere debent. vt ip̄a interpellante eis qui mortales ſunt. vi ta reſtituatur eterna. qui eciam per ſua facinora. interitum meruerunt ſempit̓ num. Et ſicut deus in virgine moratus eſt. ne corpus ſuum in etate vel mēbris magis ꝙͣ aliorum infantium vllum ha beret defectum. vt dyabolum potēter deuinceret. qui omēs ſue ſeueritatis do minio fraudulenter ſubiugauerat. Ita et homines ip̄am humiliter deprecetur. vt in ſua defenſione morari eos faciat. ne in dyaboli laqueos ruere eos cōtin gat. Quęmadmodū eciam deus. ab ip̄a virgine in mundum eſt egreſſus. vt ho minibus portam celeſtis patrie patefa ceret. ita et ipſi eam ſuppliciter flagitēt ꝙ eis in egreſſu ſuo ab hoc nequā ſecū lo. adiutorio preſens eſſe dignetur. pro curando ip̄is introitum. in ſui bn̄dicti fi lij regnum eternum. Tu aūt dn̄e. En iſtis tribus lectōni bus ſubſequētibus tractat angelus. de glorioſe virginis amariſſimis tribulati onibꝰ. ꝓ ſui benedicti filij doloroſa mor te. Et de conſtantia mētis quā habuit virgo. in oībus doloribus ſuis. ¶ Feria ſexta. Lectio. j. Abſolutio Xp̄o qui nos redemit. recōciliet virgo que eum genuit. Amē. Capl̓m. xvj. Lorioſa virgo maria. in affa tu angeli legitur expauiſſe. A Que ſiquidē nullum mētū ꝓpter ſui corꝑis periculū tunc ha buit. ſꝫ inimici hūani generis fraudulē tiā. ad aīe ſue nocumentū ad eſſe ſormi dauit. Unde vere intelligendum eſt. ꝙ qn̄ ip̄a ad tantam etatem ꝑuenit. ꝙ ſen ſus et intellectꝰ eius. dei ſueqꝫ volūtatis agnitionem cōprehendere valuit: confe ſtim ſicut deum cepit rationabiliter di De virginis. Excellentia. ligere. ita eciam cepit ipſum rationabili ter metuere Congrue itaqꝫ hec virgo nūcupari poteſt florens roſa: nam ſicut roſa creſcere ſolet inter ſpinas: ita hec venerabilis virgo. in hoc mundo cre uit inter tribulationes. Et quemadmo dum quanto roſa in creſcendo ſe plus dilatat. tanto fortior et acutior ſpina ef ficitur: ita et hec electiſſima rōſa maria quanto plus etate creſcebat: tanto for tiorum tribulationū ſpinis. acutius pū gebatur B Tranſcurſa deniqꝫ iuuenili etate. timor dom̄i extitit ei pri ma tribulatio: quia nō ſolum maximo timore tribulabatur. in diſponēdo ſe ad fugiendum peccata: verūeciam. tremo re non modico vrgebatur. in conſiderā do quomodo rationabiliter perficeret opera bona. Et ꝙͣuis omni vigilantia: cogitationes verba et opera. ad dei ho norem ordinabat: timebat tamen defe ctum aliquem in eis exiſtere. Conſide rent igitur ip̄i peccatores miſeri. qui di uerſarum iniquitatum illecebras auda cter. et voluntarie inceſſanter commit tunt: quantos cruciatus quātaſqꝫ miſe rias animabꝰ ſuis coaceruant: quando vident ꝙ hec glorioſa virgo. ab omī pec cato īmunis. opera ſua ſuper omīa deo placentia. perfecit cum timore. Deinde exꝓphetarum ſcripturis. deum incarna ri velle intelligens. et ꝙ tam diuerſis penis. in carne aſſumpta deberet cruci ari: tribulatōem protinus non modicā. propter feruentem caritatem quā ad de um habebat. in corde ſuo ſuſtinuit: quā quā nondū ſibi innoteſceret. ꝙ ip̄a eiu mater fieri debebat C um autem ad illam etatem ip̄a peruenit. filius dei factus fuit filius ſuus. et ſen ſit eum in vtero ſuo. a ſe corpus illud ac cepiſſe. ꝙ ꝓphetarum ſcripturas per ſe ipſum adimplere deberet: tūc leniſſima illa roſa. in ſua pulcritudine magis dila tari et creſcere videbatur: ac tribulati onum ſpine. ipſam acriter ſtimulantes. fortiores et acutiores quotidie efficiebā tur Nam ſicut ei magnum et ineffabile gaudium. in filij dei conceptiōe orieba tur: ita eciam in recordatione crudeliſſi me future paſſionis eius: mentem ſuam multiformis pulſabat tribulatio. Gau debat namqꝫ virgo. quia ſuus filius ve ra humilitate: amicos ſuos reducturus erat. ad regni celeſtis gloriam. quibus primus homo per ſuā ſuperbiam. iehen nalem penā meruerat. Dolebat vero. quia ſicut homo om̄ibus ſuis membris. per malam concupiſcentiā peccauerat in paradiſo: ita et ſuum filium pro ipſius homīs tranſgreſſione. per proprij corpo ris amariſſimā mortem: ſatiſfacturū pre ſciebat in mundo. D Exultabat virgo. quia filium ſuum abſqꝫ peccato et carnis delectatione cōceperat: quem eciam ſine dolore peꝑerat Triſtabatur quoqꝫ. quia tam predulcē filium. ad tur piſſimam mortē naſciturum: ac ſeip̄am ī maxima cordis anxietate: ip̄ius paſſio nes ꝑſpecturam prenouerat Gaudebat eciam virgo. quia ipſum a morte reſur recturū preſciebat: ⁊ pro ſua paſſione in ſummo honore eternaliter ſublimandū: dolebat tamē. quia cōtumelioſis obpro brijs ⁊ diris cruciatibꝰ. honorem illū p̄ cedentibus. preſciebat eū immanit̓ cru ciandum. E Uere indubitāter credendū eſt. ꝙ ſicut roſa conſtāter in ſuo loco ſtare cernit̉. ꝙͣuis ſpine circū ſtantes. fortiores ⁊ acutiores effecte fu erint: ita hec bn̄dicta roſa maria. tā cō ſtantē gerebat animū. ꝙ quātūcūqꝫ tri bulationū ſpine. cor ip̄ius ſtimulabant. voluntatē tn̄ ſuā. nequaꝙͣ variabāt: ſed ad ſufferendū ac faciendū quidqͥd deo placeret. ſe ꝓmptiſſimā exhibebat. Flo renti ergo roſe digniſſime cōparatur. ⁊ reuera rōſe in iericho. nā ſicut roſa illiꝰ loci pulcritudīe ſua. cet̓is floribꝰ legit̉ p̄ pollere: ita maria vniuerſos in hͦ mūdo viuētes. ſolo excepto ſuo bn̄dicto filio: hōeſtatis ⁊ moꝝ pulcritudīe excellebat Sermo. Angelicus. Unde ſicut deus et angeli. ex eius vir tuoſa conſtantia iocundabātur in celo: ita homīes conſiderantes. ꝙͣ patienter ſe habebat in tribulatōibus. et ꝙͣ prudē ter in conſolationibus: ex ea maxime le tabantur in mūdo. Tu aūt dn̄e. ¶ Feria ſexta Lectio ſcd̓a. ¶ Abſolu tio) Qui nos ſaluauit p̄cio ſui ſangui nis: defendat nos prece ſue matris vir ginis. Amen Capitulū. xvij. Nter alia que voces ꝓphetic de dei filio predixerunt. A Precinebāt eciam ꝙͣ duram mortem. in ſuo innocentiſſimo corꝑe ſu ſtinere volebat in hoc mūdo: vt homīes vnacū ip̄o. eterna vita fruerētur in ce lo. Prophetabant deniqꝫ ꝓphete et ſcri bebant. qualiter idem dei filius. pro hu mani generis liberatōe. ligandus et fla gellandus erat. ⁊ qūo ad crucem ducē dus: et ꝙͣ vitupoſe tractādꝰ ⁊ crucifigē dꝰ Un̄ qꝛ ip̄os bene nouiſſe credimus: qua de cauſa īmortalis deus. mortalem carnem ſibi aſſumere voluit: et tā diuer ſis modis. ī eadem carne tribulari. Ideo fides xp̄iana non dubitet. quin virgo noſtra et domīa. quā ante ſecula ſibi de us p̄ordinauit in matrē. clarius hoc ſci ebat: nec virginē ip̄am latuiſſe. iuſtum eſt credere ratōem illam: quare ip̄e de us. humana carne in eius vtero digna batur veſtiri. Et vere proculdubio eſt credendum. ꝙ ex inſpiratione ſpūs ſctī ipſa ꝑfectius intellexit. quid quid ꝓphe tarum eloquia figurabant. ꝙͣ ip̄i prophe te: qui ex eodem ſpiritu. verba oretenꝰ protulerunt. B Unde veriſſi me credendum eſt. ꝙ quando virgo dei filium poſtꝙͣ eū peperit: primo ſuis ma nibus tractare cepit: ſubito ip̄ius menti occurrit. qualit̓ ip̄e ꝓphetarum ſcriptu ras adimplere debebat. Quādo autem ip̄m pannis inuoluebat: tūc in corde ſuo conſiderabat. ꝙͣ acutis flagris. totum ipſius corpus lacerandum erat: ita ꝙ eciam quaſi leproſus apparere debebat Recolligens quoqꝫ virgo. ſui filij par uuli manus ⁊ pedes leniter in faſcia: re cordabatur ꝙͣ duriter ferreis clauis de bebant perforari in cruce. Aſpiciens quippe faciem eiuſdem filij ſui. ſpecioſi forma pr̄e filijs hominū: meditabatur q̄ irreuerēter. ip̄am impiorū labia. ſuo ſpu to debebant maculareꝫ Re. uoluebat eciam ip̄a mater ſepius in ani mo: quantis alapis maxille eiuſdem ſui filij cederentur: quantiſqꝫ obprobrijs ⁊ cōtumelijs. eius benedicte aures reple rentur, Modo conſiderans. qualiter ip̄ius oculi. ex ꝓprij cruoris influxū cal ligarent: modo qualiter ip̄ius ori. acetū felle admixtum infunderet̉: Modo ad mentem reducens. qͣliter ip̄ius brachia funibus ligari oportebat. neruos eciaꝫ et venas atqꝫ omēs compagines. quo modo inmiſericordit̓ in cruce debebāt extendi: precordia eius in ip̄a morte cō trahi: totūqꝫ ip̄ius corpꝰ glorioſum. qua liter intus et foris omni amaritudine ⁊ anguſtia. vſqꝫ ad mortē oportebat cru ciari. Sciebat enim virgo. ꝙ exalato ī cruce ſpiritu: ip̄ius filij latus lācea acu tiſſima perforaret. et ip̄ius cor per me dium tranſfigeret. Unde ſicut oīm ma trum erat letiſſima. qn̄ dei filiū iam de ſe natum videbat. quē vere ſciebat verum deum et homine exiſtere. mortalem qui dem in humanitate. ſed in deitate et̓na liter immortalē: ita eciam oīm matrum erat meſtiſſima. ex ip̄ius amariſſime paſ ſionis preſcientia D Per talem enim modū. eius maximā leticiā. ſemꝑ grauiſſima comitabat̉ meſticia: ac ſi ali cui mulieri ꝑturienti ita diceret̉ Filium peꝑiſti viuū. et om̄ibus membris ſanū: ſed pena illa quā in partu habuiſti. vſqꝫ ad mortē tuam perdurabit. Et illa hec audiens: de ſue ꝓlis vita ⁊ ſoſpitate gau deret: de paſſione vero et morte ꝓpria triſtaretur: Talis vtiqꝫ matris meſti cia ꝓcedēs. et ex illa recordatōe pene. De virginis. Excellentia. et mortis ſui ꝓprij corporis. certe nō eſ ſet grauior. ꝙͣ dolor virginis marie: quo tienſcūqꝫ ſui amantiſſimi filij mortē futū ram. ī animo reuoluebat. Intelligebat virgo. ꝓphetarum vaticinia olim predi xiſſe: ꝙ oportebat ſuū predulcē filium multas et graues penas ſuſtinere. ⁊ eci am ille iuſtus ſymeon. nō quaſi alonge vt ꝓphete: ſed in faciē virginis predixit. ꝙ ip̄ius aīam debebat gladius ꝑtrāſire. A Unde vere notandū eſt. ꝙ ſicut vires aīe ad ſentiendū bonū vel malum corporis viribus fortiores et ſenſibilio res exiſtunt: ita ⁊ bn̄dicta virginis aīa. quā gladius ille ꝑtranſiturus erat. gra uioribus torquebat̉ lāguoribus. anteꝙͣ ſuus filius pateret̉: ꝙͣ alicuius mrīs cor pus ſuſtinere valeret. anteꝙͣ ſuam pro lem parturiret. Ille namqꝫ doloris gla dius cordi virginis omni hora. tanto ſe ꝓpius approximabat: quanto ſuus dile ctus filius. paſſiōis tēpori magis appro pinquabat. Unde ſine dubio credendū eſt. ꝙ ille pijſſimus dei filius innocētiſſi mus. ſue matri filialiter cōpatiens: do lores eius frequētibus conſolationibꝰ tēperabat: alioquin eius vita. vſqꝫ ad fi lij mortem. illos ſuſtinere minime va luiſſet. Tu autem dn̄e. ¶ Feria. vj. Lcō. iij. Abſolutio Paſſio virginis filij: nos cōmēdet ma nibus patris altiſſimi. Amen Capitulū. xviij O deniqꝫ tꝑe. quo filius vi ginis predixit: queretis me et nō inuenietis. A Doloroſi cuſpi gladij cor virginis. acriter ſtimulauit Ipſo quoqꝫ deinde aꝓprio diſcipulo ꝓdi to. ⁊ a veritatis ac iuſticie emulis. ſicut ei placuit captiuato: tūc doloris gladi cor ⁊ p̄cordia virginis trāſfigebat. atq ip̄ius aīam duriter pertrāſiens. vniuer ſis corporis ſui membris. dolores grauiſ ſimos inferebat. Totiens enī in anima virginis gladius ille. cum om̄i amaritu dine verſabat̉. quotiens eius amantiſſi mo filio. obiciebant̉ paſſiones ⁊ obpro bria. Uidebat quidem filiū impiorū pal mis colaphizatū. crudeliter et impie fla gellatum. a iudeorum principibus morti turpiſſime adiudicatū. ac ip̄m toto vo ciferante populo. crucifige proditorē. ligatis manibus ad locū paſſionis edu ctum: alijs eū iam crucē ſuꝑ humeros. in maxima laſſitudine baiulantē prece dentibus. et poſt ſe ligatum trahētibus. atqꝫ alijs concomitātibus. ⁊ eū pugnis impelletibus. ac tanꝙͣ crudeliſſimam fe ram. illū agnū māſuetiſſimū agitantibꝰ. B Qui ſcd̓m yſaie vaticiniū. in om̄i bus ſuis anguſtijs ita patiens erat: ꝙ inſtar ouis ad occiſione ducte ſine vo ce. et agni coram condente ſe reticētis: os ſuum nō aperiebat. Qui ſicut per ſe ipſum oēm patientiam oſtendit. ita ſua benedicta mater. omnes ſuas tribula tiones patientiſſime tolerauit. Et quē admodū agnus ſuam matrem quocūqꝫ ducta fuerit comitatur: ita virgo mater ſuum filiū ad tormentorū loca ꝑductū: ſequebatur. Uidens quoqꝫ mater. filiū corona ſpinea deriſum. ſuamqꝫ faciē ſan guine rubricatā. et eius maxillas ex ma gnis alapis rubicundas. grauiſſimo do lore ingemuit. et tunc ſue maxille. p̄ do lorum magnitudine ceperūt palleſcere Sanguine quippe filij in eius flagellati on. per totum ip̄ius corpus defluente. innumerabiliū aqua lacrimarū. de vir ginis oculis decurrebat. ¶ Uidens deinde mater ſuū filium. in cruce crude liter extendi. in om̄ibus ſui corꝑis viri bus cepit tabeſcere. Audiēs vero mal leorum ſonitū. qn̄ filij manus et pedes ferreis clauis ꝑforabantur: tūc om̄ibꝰ virginis ſenſibus deficientibus. ip̄am in terram velut mortuam. doloris magni tudo ꝓſtrauit. Iudeis itaqꝫ felle et ace to ip̄m potantibus. anxietas cordis. ita linguam ⁊ palatum virginis exſiccauit ꝙ labia ſua benedicta. ad loquendum tūc mouere nō valuit. Audiens quoqꝫ ff. j. Sermo. Angelicus. poſtmodum illā flebilem filij ſui vocē. in mortis agone dicentem. deus meus deus meus. vt quid me dereliquiſti Ui dens deinde ꝙ omnia eius membra obri guerunt. et inclinato iam capite ſpiritū exalabat: tunc doloris acerbitas. ita cor virginis ſuffocauit: ꝙ nullus ſui corpo ris articulus. moueri videbatur. Un de non paruū miraculum in hoc deus tunc feciſſe dinoſcitur. cum virgo ma ter. tot et tantis doloribus intrinſecus ſauciata. ſuum ſpiritū non emiſit: quādo tam dilectum filiū nudum et cruentatū viuum et mortuum. atqꝫ lancea tranſfi xum. om̄ibus eum deridentibus. inter latrones pendere proſpexit: illis pene om̄ibus quibus notus extiterat. ab eo fugientibus. et multis eorum a rectitu dine fidei. enormiter exorbitantibus: Q Igitur quemadmodū ſuus filiꝰ. ſuper omnes in hoc mundo viuentes amariſſimam mortē ſuſtinuit: ita ipſius mater. in ſua benedicta anima. amariſſi mos dolores ſufferendo portauit. Cō memorat eciam ſacra pagina. ꝙ vxor phinees. arcam dei ab eius inimicis ca ptam eſſe percipiēs. pre dolorum vehe mentia protinus expirauit: cuius mulie ris dolores. marie virginis doloribꝰ cō parari non poſſent: que ſui benedicti fi lij corpus. qd̓ arca predicta figurabat. inter clauos et lignum captum detineri videbat. Maiori namqꝫ caritate. virgo ſuum filiū deum verum ⁊ hominē pera mabat: ꝙͣ aliquis a viro et muliere geni tus. ſeipſum aut alium poſſꝫ diligere Unde qꝛ mirabile cernitur. ꝙ illa vxor phineēs. a doloribus mortua fuit: q̄ mi noribus doloribus vrgebatur. et maria reuixit: que grauioribus meſticijs exti tit laceſſita Quis in hoc aliud cogita re poterit. niſi ꝙ de ſpeciali omnipotē tis dei dono. contra omnes corporales vires ſuas. ipſa vitam retinuit. Moriens deniqꝫ dei filius celum aperu it: ⁊ amicos ſuos. qui in inferno tenebā tur: potenter eripuit. Reuiuiſcens aūt virgo. rectam fidem vſqꝫ ad filij reſur rectōem. integraliter ſola ſeruabat: ml̓ toſqꝫ a fide miſerabiliter deuiantes. re ducendo ad fidem corrigebat. Mortu us ſiquidem ſuus filius. de cruce depo ſitus fuit. ⁊ pannis inuolutus. vt alia fu nera ſepulture traditus eſt. et tunc om nes ab eo receſſerunt. et pauci eum re ſurrecturū crediderunt: tunc eciā a cor de matris dolorum ſtimuli fugerunt. et conſolationū delectatio cepit in ip̄a ſu auiter renouari: quia ſciebat ꝙ filij ſui tribulatiōes. iam erant ex toto finite. ipſumqꝫ cum deitate et humanitate. die tercia ad eternam gloriā debere reſur gere. ac deinceps nullam moleſtiā debe re nec poſſe pati. Tu aūt. li iſtis tribus lectioi I bus ſubſequentibus oſtendit angelus ꝙͣ immobilis fuit beata virgo a recta fi de. quādo ceteri de xp̄i reſurrectiōe du bitabant. Et ꝙͣ proficua fuit multis ſua vita et doctrina. Et qualiter in corpo re et aīa in celū fuit aſſumpta. ¶ In die Sabbati. Lectio prima. Abſolutio. Confirmet nos in fide ſanctiſſima: glorioſa dei mater pijſſima Capl̓m. xix Amē ¶E longinquis partibus regi A na auſtri. ad regem ſalomo nem legitur perueniſſe: eiuſqꝫ viſa ſapi entia. pre ſtupore immēſo non habuiſſe ſpiritū: que reſumptis viribus. regē ſu is cōmendauit ſermonibꝰ. magniſqꝫ eū glorificauit muneribus. A Huic vtiqꝫ regine excellentiſſima regina vir go maria conuenienter ſimilatur. cuiꝰ animus totius mundi ordinem et ꝓceſ ſum. ab eius exordio. vſqꝫ ad eius fineꝫ ſagaciter perluſtrans: et vniuerſa que in eo erant diligēter proſpiciens. nichil in eo repperit. qd̓ poſſidere vl̓ audire de ſideraret: niſi ſolūmodo illam ſapientiā quā de deo audiuerat. Illam itaqꝫ om̄i De virginis. Excellentia. auiditate queſiuit: illam ſollicite inueſti gauit: donec ip̄am ſapientiā. ſcilicꝫ xp̄m dei filium. qui incōparabiliter ſalomo ne ſapientior eſt. ſapienter inuenit: Ui dens autem ipſa virgo. ꝙͣ ſapienter ille. per corporis ſui paſſionem in cruce reui cit animas. eiſqꝫ celi portas aperuit: qͣꝫ ſubdolus hoſtis. ad iehennalem mortē vicerat. tunc ipſa virgo propinqͥor mor ti ſtabat. ꝙͣ regina auſtri. quando vide batur ſpiritū non habere. Xp̄i deinde dei ac ſui filij paſſione conſumata. tunc ipſa virgo reſumptis viribus. donis ip̄i deo gratiſſimis. ip̄m glorificabat: nam plures animas ſua ſalutari doctrīa. ip̄i deo preſentabat. ꝙͣ aliqua alia perſona poſt xp̄i mortem vniuerſis ſuis operibꝰ B In hoc eciam ſuis ſermonibꝰ ipſum honorificę cōmendaſſe probatur ꝙ ml̓tis poſt eius humanitatis mortē de ipſo per om̄ia dubitantibus. verum dei filium in deitate eternaliter immor talem. ip̄a eum ſola conſtanter aſſeruit Tercia quippe die. de ip̄ius reſurrecti one diſcipulis heſitantibus. et mulieri bus in ſepulcro. eius corpꝰ ſollicite inqͥ rentibus. ipſiſqꝫ apoſtolis. pre maxima cordis anxietate ⁊ pauore. ſe pariter in cludentibus. tunc virgo mat ꝙͣuis ſcri ptura eo tempore. ip̄am aliquid locutā non cōmemorat. ſine dubio tamen cre dendum eſt. ꝙ ipſa dei filiū in carne ad eternam gloriam reſurrexiſſe teſtificata eſt. et ꝙ mors decetero illi nunꝙͣ poſſꝫ amplius dominari. C Item ꝙͣuis eciam ſcriptura dicat. ꝙ xp̄i reſurrecti onē. magdalena et apoſtoli prius vide runt. ſine dubio tamen credendū eſt. ꝙ ſua mater digniſſima. anteꝙͣ illi veraci ter hoc ſciebat: et priuſꝙͣ illi. eum viuū reſurrexiſſe a mortuis vidit. ꝓpter qd̓ iubilo cordis pleniſſima. ip̄m humiliter collaudauit Aſcendente vero ſuo bene dicto filio. ad ſuum regnum glorioſum: virgo maria in hoc mundo ad bonorū confortatōem. ⁊ errantiū correctōem: remanere permiſſa eſt. Erat enim ma giſtra apl̓orum. confortatrix martiruꝫ. doctrix confeſſorū: clariſſimū ſpeculum virginum. conſolatrix viduarū. in con iugio viuentiū ſaluberrima monitrix. atqꝫ oīm in fide catholica perfectiſſima roboratrix. Q Apoſtolis namqꝫ ad ſe venientibus: omīa que de ſuo filio ꝑ fecte non nouerant reuelabat: et ratio nabiliter declarabat. Martires quoqꝫ ad tribulationes gaudenter pro xp̄i no mine ſufferendas animabat: qui ꝓ ip̄o rum et oīm ſalute. ꝙͣpluribus tribulati onibus. ſeipſum ſponte expoſuerat: aſſe rens ſeip̄am ante filij ſui mortem. trigin ta tribus annis tribulatōem cordis in deſinenter in omni patientia pertuliſſe. Confeſſores dem docmata ſalutis edo cebat. qui ex eius doctrina ⁊ exemplo. perfectiſſime didicerunt: diurna et no cturna temꝑa. prudenter ad dei laude et gloriam ordinare: ſomnūqꝫ ac cibum et labores corporis. ſpūaliter et rationa biliter temꝑare. Ex eius quippe hone ſtiſſimis moribus. addiſcebant virgīes honeſte ſe regere. et virginalem pudici ciam ſuam. vſqꝫ ad mortem firmiter cō ſeruare: multiloquiū et omnes vanita tes fugere. ac omīa ſua opera diligenti premeditatione diſcutere: et ſpirituali libramine. equa lance iuſtiſſime exami nare. G Uiduis eciam ad ipſarū conſolatōem. virgo glorioſa referebat. ꝙ ꝙͣuis ex materna caritate ſibi placu iſſet. ꝙ ſuus amantiſſimus filius. nō ma gis in humanitate ꝙͣ in deitate. morien di voluntatem habuiſſet: Ueruntamē ſua voluntas materna diuine ſe volun tati totaliter c onformauerat. eligendo potius ad dei voluntatis perfectiōem. omnes tribulationes humiliter ſuſtine re. ꝙͣ ad aliquod ſuū placitum. a diuina volūtate in aliquo diſſentire. Tali enī collocutione: viduarum animos. patiē tes in tribulatiōibus: et conſtantes in corporis temptatōibus faciebat. Conff. ij. Sermo. Angelicus. ſulebat inſuper coniugatis vt ad cor pus et animam. ſe mutuo vera et non ficta caritate diligerēt: ⁊ ad quemcūqꝫ dei honorem. in diuiduam voluntatem haberent. de ſeipſa illis referens. quali ter ipſa deo fidem ſuam ſinceriter dede rat: et qualiter propter ipſius caritatē. diuine voluntati in aliquo nunꝙͣ reſti terat. Tu autē dn̄e. ¶ Sabbato. Lectio ſcd̓a. Abſolutio. Filius marie virginis: mundet nos ſorde criminis. Amen Capitulū Uoniam ex ſacri eua ſerie didicimꝰ. vnicui dem menſura. qua alteri menſus eſſe remetiendum. A Ide poſſibile videtur. ꝙ aliquis humana r tione poſſit cōprehendere. quantis ho noribus glorioſa dei genitrix. in celi pa lacio debuit ab om̄ibus venerari: qu tam multis dum in hoc mundo vixit. d ſiderata bona benigniter operata eſt Idcirco iuſtum fore creditur. ꝙ quād ſuo filio placuit. ip̄am ab hoc ſecl̓o euo care: vniuerſi ad eius honoris augmē tum parati extiterunt: qui per ip̄am ſu voluntatis perfectōem habuerant Ui de quia creator omniū. ipſa mediant. ſuum placitū perfecit īmundo: ideo cuit ei vna cum angelis. ip̄am ſūn nore glorificare in celo. B circo ip̄ius virginis animā. quādo fu a corpore ſeparata: ſtatim ſuper omneꝫ celos. ip̄e deus mirifice ſublimauit: eiqꝫ imperiū ſuper vniuerſum mundum do nauit: et angelorū dominā. eternaliter ip̄am conſtituit. Qui qͥdem angeli. ita poſtmodum obedientes virgini effecti ſunt. ꝙ om̄es inferni penas libentius ſuſtinerent: ꝙͣ aliquibus ſuis preceptis. in aliquo contradicerent. Suꝑ om̄es eciam malignos ſpiritus. ip̄am ſic deus potentē effecit. ꝙ quotienſcūqꝫ ipſi ali quem hominē. virginis auxiliū. ex caritate implorantē impugnauerint: ad ip̄i us virginis nutum. ilico pauidi procul diffugiunt. volentes potius penas ſuas et miſerias. ſibi multiplicari: ꝙͣ eiuſdem virginis potentiam. ſuper ſe taliter do minari Et quia inter omnes angelos et homīes. ipſa inuenta eſt humillima: ideo ſuper omnia que creata ſunt. facta eſt ſublimiſſima: omniumqꝫ pulcerrima. atqꝫ ip̄i deo ſuper om̄es ſimillima. C Unde vere notandum eſt. ꝙ ſicut aurū ceterisⁱ mētallis habetur dignius: ita angeli et anime ceteris creaturis digni ores exiſtunt. Igitur quemadmodū au rum in aliqua opera. abſqꝫ ignis benefi cio formari nequit: igne vero appoſito. iuxta aurificis magiſteriuꝫ. in diuerſas formas fabricatur. Simili modo beatiſ ſime virginis anima. ceteris animabus atqꝫ angelis non potuiſſet pulcrior fie ri: niſi ip̄ius peroptima voluntas. que artificioſo aurifici cōparatur. in ſpiritꝰ ſancti igne ardentiſſimo. ip̄am tam effi caciter preparaſſet: ꝙ eius opera omniū creatori. gratiſſima apparerēt Et ꝙͣuis aurum in pulcra opera formatū fuerit. aurificis tamen artificiū. in eo non cla re diſcernitur: ꝙͣdiu ī opaca domo. opꝰ illud fabricatum includitur ſed dum in ſolis ſplendorem venerit. tunc oꝑis pul critudo in eo clarius illuceſſit. D Similiter eciam huiꝰ glorioſe virginis digniſſima opera. ip̄ius precioſiſſimam animā pulcerrime adornantia. perfecte videri nequiuerūt. ꝙͣdin anima ipſa. in latibulo ſui morituri corporis tenebat̉ incluſa: donec in ſplendorem veri ſolis qui eſt ipſa deitas. anima ip̄a peruenit. Tunc deniqꝫ ip̄am virginē tota celeſtis curia. ſummis laudibus exaltabat: ec ꝙ ſua voluntas eius aīam ita adornaue rat. ꝙ ſua pulcritudine om̄es creatura rū pulcritudines excellebat: propter qd̓ et ip̄i creatori ſimillima apparebat Huic ergo glorioſe anime. ſedes glorifica ipſi trinitati ꝓpīquiſſima: ab et̓no cōſtituta De virginis. Excellentia. erat. Nā ſicut deus pater erat in filio. et filius in patre. et ſpiritus ſanctus in vtroqꝫ. quando filius poſt humane car nis ſuſceptōem. in ſue matris vtero. cū deitate et humanitate quieſcebat: trini tatis vnione penitus indiuiſa. ac mr̄is virginitate inuiolabiliter conſeruata: ita et ip̄e deus benedicte virginis aīe. manſionē patri et filio et ſpiritui ſancto proximā ordinauit. vt omniū bonorum que a deo donari poſſent. ip̄a particeps haberetur E Nullius eciā cor dis profunditas capere ſufficit. quantā iocunditatem ſue ſocietati deus in celo fecit: quando eius amantiſſima mater. ab hoc miſerabili mūdo migrauit. ſicut vere cunctis cum caritate. celeſtem pa triam deſiderantibus patefiet: qn̄ ipſum deū facie ad faciem contemplati fuerit Angeli quoqꝫ virginis anime congra tulantes deum glorificabant: nam per ip̄ius xp̄i corporis mortem. eorum ſocie tas impletur: et per ſue matris aduen tum in celum. ip̄orum iocūditas adau getur. Adam deniqꝫ et eua. cū patriar chis et prophetis. ac vniuerſa cohorte ex inferni carcere educta: ceteriqꝫ qui poſt xp̄i mortem venerāt in gloriam. e ip̄ius virginis aduentu in celum gaude bant. referendo deo laudem et honorē qui ip̄am tanto honore decorauerat. ipſorū redemptore ⁊ dominū. tam ſancte et glorioſe pepererat. Apoſtoli eciā et vniuerſi amici dei. qui ip̄ius virginis di gniſſimo funeri aſtabant. quando ſuus amantiſſimus filius. eius glorioſam ani mā in celū ſecum portabat: ip̄am humili venerabantur obſequio: venerabile ip̄i us corpus. om̄i qua poterant laude et gloria exaltantes. Et vere remota om ni ambiguitate credendum eſt. ꝙ ſicut a dei amicis corpus illud virginis beatiſ ſime. ſepulture tradebatur mortuū: ita ab ip̄o deo filio ſuo amantiſſimo: ad vi tam perpetuā. viuū cū anima venerabi liter eſt aſſumptū: Tu aūt dn̄e. ¶ Sabbato. Lectio. iij. Abſolutio Ad gloriā regni celorū: perducat nos regina angelorum. Amen Capl̓m. xxj. Uia ip̄a veritas. qui eſt dei et virginis filius omnibus conſuluit: bonuꝫ eciam pro malo retribuere. quantis bonis per ſe ipſum credendus eſt. ipſe deus bonorū operū factores remunerare. A Et quia per ſuū euangeliū. pro quolibꝫ bono opere centuplū redonari promi ſit: quis excogitare poterit: quātis pre miorū ſublimiū donis. ſuam reuerēdiſſi mam matrē ditauerit. que nec quidem minimū peccatū vnꝙͣ cōmiſit. cuius et opera deo gratiſſima. non habēt nume rum? Nam ſicut ipſius virginis aīe vo luntas. omniū bonorū operum inchoa trix extitit: ita et ip̄ius honeſtiſſimū cor pus. ad operū perfectionē inffrumentū aptiſſimū: et iugiter applicabile fuit Un de ſicut vere credimus. ꝙ ex dei iuſti cia omīa humana corpora reſurgere ha bent in die nouiſſimo. retributionē cū ſuis animabus. iuxta ſuorū operum exi gentiam ſuſceptura: eo ꝙ ſicut vniuſcu iuſqꝫ anima. omniū operū ſuorum ꝑ vo luntatis adhibitōeꝫ inchoatrix fuerat. ita et corpus ei coniunctū. per ſe omīa corporaliter adimpleuerat. B Sic igitur ſine aliquo dubio credendū eſt. ꝙ ſicut d̓i filij corpus. qd̓ nūqͣ peccauit a mortuis reſurrexit. et cum deitate pa riter glorificatū extitit: ita et corpꝰ ſue digniſſime matris. qd̓ nūꝙͣ aliqd̓ pecca tum cōmiſit. aliquantis diebus poſt eiꝰ tumulatōem dei virtute et potētia fuit cum eiuſdem ſacratiſſima virginis ani ma aſſumptū in celum: om̄iqꝫ honore ſi mul cum eadem extitit glorificatum Et ſicut humano intellectui in hoc mundo impoſſibile eſt. illius corone pulcritudi nem et gloriā cōprehendere: qua gloria ri et venerari decet xp̄m dei filium. pro ſua paſſione: ita et nemo illius corone ff. iij. Sermo. Angelicus. decorē excogitare poteſt. qua virgo ma ria pro ſua diuina obedientia. in corꝑe et anima veneratur Et quemadmodū vniuerſe virtutes anime virginis. deuꝫ ſuum factorē cōmendabant. cuius ſacra tiſſimū corpus. poſtea omniū virtutum premijs decorabatur: ita et eādem vir ginem digniſſimā dei matreꝫ. opera ſui corporis collaudabant: quia nullā vir tutem ip̄a operari pretermiſit in mūdo. pro qua corpori et anime. ip̄a ſciret eſſe reddendū premium in celo. C Un de vere notandū eſt. ꝙ ſicut ſola ſacra tiſſima anima xp̄i excepta. ſue mrīs aīa. pro virtutibꝰ et meritis. ſummis p̄mijs digniſſima extitit. quia ī bonis operibꝰ nullum defectum habuit: ita eciam ſolo excepto xp̄i corpore. ſue matris corpus fuit digniſſimū longiori temꝑe. ꝙͣ alioꝝ corpora. cum ſua aīa meritorum premia recipere: quia ſemꝑ cum ip̄a. om̄ia eius optima opera perfecit. nulliqꝫ peccato vnꝙͣ conſenſit. O ꝙͣ potenter ſuā iuſti ciam deus oſtendit: quādo adam de pa radiſo expulit: quia fructum vetitum in paradiſo. ex ligno ſciētie contra obediē tiam manducauit. O ꝙͣ humiliter deus manifeſtauit ſuam miſcd̓iam in hoc mū do: per mariam virginem: que congrue lignum vite nuncupari poteſt. Pēſate igitur. ꝙͣ celeriter iuſticia illo in miſeriam expulit: qui inobedienter fructu ligni ſcientie veſcebantur. Cō ſiderate eciam. ꝙͣ dulciter eos miſcd̓ia inuitat. et allicit ad gloriā: qui per diui nam obedientiā. fructu ligni vite refici deſiderant. Attendite inſuper cariſſimi ꝙ quādo huiꝰ honeſtiſſime virginis cor pus. qd̓ ligno vite ꝯparatur. in hoc mū do creſcebat. vniuerſi angelorum chori ip̄ius fructū non eo minus deſiderabāt. et de eo naſcituro nō minus letabātur: ꝙͣ de illa grā eis facta. ſcꝫ ꝙ ſeipſos im mortales. ī cęleſti leticia fore nouerāt: et p̄ſertim vt dei magna caritas. in hūa no genere clareſceret. et ex hoc eorum ſocietas augeret̉. E Et ideo gabriel angelꝰ curſu celeri. ad ip̄am virginē ala crit̓ ꝓperauit: ⁊ eā alloqͥo omī acceptōe digniſſimo. caritatiue ſalutauit. Un̄ qͥa ipſa virgo. vere hūilitatis oīmqꝫ virtu tū mgr̄a: angelo nūcianti. hūillime rn̄de bat: ideo ip̄e gauiſus ē. cognoſcēs ꝙ vo luntatis ſue ⁊ aliorū angeloꝝ deſideriū. ex eo adimpleri debebat. Sed qꝛ illud bn̄dictū virginis corpꝰ. vere nouimus in celū cū aīa fuiſſe eleuatū. ideo hoībus mortalibꝫ dei offenſoribus ſalubrit̓ ē cō ſultū. ꝙ ꝑ verā ſuorū reatuū pēitudinē. ad ip̄am feſtinant̓ aſcēdāt: qui diuerſis tribulatōibꝰ. ī hac valle miſerie dietim atterunt̉. atqꝫ hanc erūnoſam vitā. per ſuoꝝ corporū interitū. nō ambigūt debe re termīari. F Et ſi ex huius ligni fructū qui xp̄s eſt deſiderant hoīes refo ueri. conent̉ pͥus totis viribꝰ ip̄ius ligni ramuſculos flectere. ideſt ip̄am ſuam ma trē ſicut angelꝰ nūcians caritatiue ſalu tare: ad euitatōem cuiuſlibet pct̄i volū tates ſuas ꝯfirmādo: atqꝫ omīa verba ⁊ oꝑa ſua. ad dei honorē rationabilit̓ ordi nādo. Tūc enī ad ip̄os. ipſa virgo facili ter īclinabit̉. exhibēdo eis ſui adiutorij ſuffragiū. ad ligni vite fructū. qͥ eſt dig niſſimū xp̄i corpꝰ ſuſcipiēdū. qd̓ manibꝰ hoīm vobiſcū conſecrat̉. Qd̓ quidē vo bis pct̄oribus in mūdo. et angelis ī celo vita ē et alimentū Et qꝛ xp̄s ad ſue gra tiſſime ſocietatis cōplementū. aīas qͣs ꝓpͥo redemit ſanguine. ardenti deſiderio cōcupiſcit. ideo ſtudeatis dilectiſſimi. et vos ſuū deſideriū adimplere. cum om̄i deuotōe ⁊ caritatē ip̄m accipiēdo qd̓ vir ginis nr̄e marie digniſſimis p̄cibꝰ. idem ihūs xp̄s ſuus filius vobis p̄ſtare digne tur. Qui cum patre et ſpiritu ſancto vi uit et regnat per infinita ſecula ſeculo rum. Amen. Tu aūt dn̄e. Oratio. Prima. ¶ Prohemium ī ora tiones ſubſcriptas. que fuerunt Diuinitus reuelate beate Bir gitte de regno Syecie Um beata Birgitta ſemper peteret et rogaret deū. qua tinus ſibi infunderet alique gratum modum orandi. Contigit qua dam die ipſa orante. ꝙ miromodo eleuā ta fuit in ſpiritu quadam eleuatione mē tali. Et tunc infuſe fuerunt ſibi diuini tus quedam orationes pulcerrime. de vita et paſſione et laude xp̄i. et de vita compaſſione et laude beatiſſime virgi nis Marie: quas poſtea ip̄a ſemper ita memoriter tenuit: ꝙ quotidie eas deuo te legebat. Unde beata virgo maria. poſtea quadam vice apparens ei in ora tione dixit. Ego promerui tibi illas ora tiones. Ideoqꝫ quando has legeris de uote: viſitaberis conſolatōe filij mei N iſta oratione a I. deo reuelata bea te Birgitte. deuote et pulcre laudatur glorioſa virgo Maria. de ſancta conce ptione et infantia ſua. Et de omnibus Diuinitus Reuelata. Enedi cta ⁊ ve nerabi lis ſis tu domina mea vir q ria/ dei mat̉ ſcīſ ſima cu ius tu vere es opuimia creatura. et nul lus vnꝙͣ tam intime eū dilexit ſicut tu dn̄a gl̓oſa. A Gl̓ia ſit tibi dn̄a mea virgo maria mater dei. q̄ ab illo angelo quo xp̄us tibi nunciatus fuit. ab eodem eciam tu patri et matri tue nunciata fui ſti. et eorū coniugio honeſtiſſimo conce pta et genita extitiſti. Benedicta ſis tu domina mea virgo maria. que in tua in fantia ſanctiſſima. ſtatim poſt ablacta tōem tuam. a parentibus tuis ī templo dei portata fuiſti. Et cuſtodie deuoti pō tificis cum alijs virginibus cōmiſſa ex ſtitiſti. Taus ſit tibi domīa mea virgo maria. que cum ad illam etatem perue niſti. ꝙ deum intelligeres tuum exiſtere creatorem. confeſtim ip̄m intime amare ſuper omīa incepiſti. et tunc diurna tua tempora ⁊ nocturna. per diuerſa officia et exercitia. ad dei honorem diſcretiſ ſime ordinaſti. Somnūqꝫ et cibum tui gl̓ioſi corꝑis taliter moderabaris: ꝙ ad ſeruiendū deo exiſteres ſemper apta Infinita gloria ſit tibi domina mea vir go maria. que virginitatē tuam ip̄i deo humiliter vouiſti. Et ideo non curaſti quis te deſponſaret. quia tu ſciebas ꝙ ille cui tu prius fidem dederas: potētior et melior erat vniuerſis. B Bene dicta ſis tu dn̄a mea virgo maria. que ſola ſtabas ardore diuini amoris accen ſa. tota mente. totaqꝫ virtute viriū eleff. iiij. Oratio. Prima. nata: altiſſimū deum cui tuam virginita tem obtuleras ardenter diligens con templando: quando angelus a deo fuit miſſus ad te. et te ſalutando dei volun tatem tibi annūciabat. Cui tu reſpon deijs ancillam dei te humillime ꝓfeſſa fuiſti: et ſpiritus ſanctus omni virtute mirabiliter te repleuit. Deus pater fili um ſuum ſibi coeternum et coequalem tibi miſit. Qui in te veniens. de carne ⁊ ſanguine tuo ſibi tunc corpus humanuꝫ aſſumpſit. Et ſic in illa hora benedicta dei filius in te factus eſt tuus filius. vi uens cum om̄ibus membris ſuis: nō ta men amiſſa diuina maieſtate. Benedi cta ſis tu domina mea virgo maria. que chriſti corpus a tuo benedicto corpore creatum. in tuo vtero ſenſiſti ſemꝑ cre ſcere et moueri: vſqꝫ ad tempus ſue na ciuitatis glorioſe. Quem tu ante om̄es cuis ſanctis manibus attractaſti. pānis inuoluiſti. ac iuxta prophete vaticinium in preſepio reclinaſti: et ſacratiſſimo tu orum vberū lacte. eum cū exultationis gaudio maternaliter educaſti. Gloria ſit tibi o domina mea virgo maria. que domū contēptibilem ideſt ſtabulum iha bitans. reges potentes alonge ad filiū tuum venire vidiſti. Regalia exennia cum maxima reuerentia tuo filio humi liter offerentes. Quem poſtmodū tuis precioſis manibus in templo p̄ſentaſti. et in tuo benedicto corde omnia ab eo audita. et viſa in eius infantia. diligen ter conſeruaſti. C Benedi cta ſis tu domina mea virgo Maria. que cum prole illa ſanctiſſima in Egy ptum fugiſti. ꝙͣ poſtea in nazareth cum gaudio apportaſti: et ipſum tuum filium tibi et ioſeph in accreſcentia ſui corpo ris. humilem et obedientem vidiſti. Benedicta ſis tu domina mea virgo maria. que filium tuum predicantem. miracula facientem. et apoſtolos eligē tem vidiſti. Qui eius exemplis miracu lis et doctrinis illuminati. veritatis te ſtes effecti ſunt. Iheſum tuum et dei filium veraciter exiſtere diuulgantes cunctis gentibus. ꝙ ipſe erat qui pro phetarum ſcripturas per ſeipſum adim pleuerat. quando pro humano genere. duriſſimam mortē patiēter ſuſtinuerat Benedicta ſis tu domīa mea virgo ma ria. que filium tuum debere captiuari antea preſciuiſti. Et eum poſtea ligatū et flagellatum. ſpinis coronatum. cru ciqꝫ nudum clauis affixum. et multos eum contemnētes/ et proditorem vocā tes. tuis beatis oculis doloroſe vidiſti Uonor ſit tibi domina mea virgo ma ria. que filium tuum de cruce tibi loquē tem cum dolore conſpexiſti. et in mor tis agonia ad patrem clamante. et ani mam ſuam in eius manibus recōmen dantem tuis benedictis auribus dolen ter audiuiſti. Taus ſit tibi domina mea virgo maria. que filium tuū in cru ce pendentem a vertice capitis vſqꝫ ad plantas pedum liuidum. et proprio ſan guine rubricatum. ⁊ ſic crudeliter mo tuum cum amaro dolore vidiſti. Nec non et pedes ac manus ipſius vna cum ſuo glorioſo latere tranſforata: totamqꝫ cutem eius ſine aliqua miſericordia la ceratam amariſſime cōſpexiſti D Benedicta ſis tu domina mea virgo maria. que filium tuū de cruce deponi. pannis inuolui. in monumēto ſepeliri. et ibi a militibus cuſtodiri: tuis lacri moſis oculis vidiſti Benedicta ſis tu domina mea virgo maria. que intrin ſeco dolore tui cordis grauiſſime laceſ ſita. a tui filij ſepulcro ſeparata fuiſti Et ab amicis eius ad domum Iohan nis tota plena dolore portata extitiſti Et ibi ſtatim releuamen tui magni do loris ſenſiſti: quia filium tuum cito re ſurrecturum. certiſſime preſciuiſti Gaude digniſſima domina mea virgo maria. quia in eodem puncto quo fili Diuinitus Reuelata. ns tuus a morte reſurrexit. tibi ſue bea tiſſime matri hoc innoteſcere voluit. quia ilico tibi per ſeipſum apparuit. deinde alijs perſonis ſe illum eſſe a mor te reſuſcitatum oſtendit: qui in corpore ſuo viuo mortem pertulit Gaude igitur digniſſima domīa mea virgo ma ria. quę morte deuicta. et mortis acto re ſupplantato. celiqꝫ introitu patefa cto: filium tuum reſurgentem. et coro na victorie triumphantem vidiſti. Et quadrageſima die poſt reſurrectionem ſuam. honorifice. vt regem ſociatum an gelis. ad ſuum regnum celorum viden tibus multis aſcendere conſpexiſti Exulta digniſſima domina mea virgo Maria. quia videre merui ſti. qualiter poſt aſcenſionem ſuam apo ſtolis et diſcipulis ſuis. ſpiritum ſanctū quo te antea totam repleuerat. filius tuus repente tranſmiſit: Et augendo in eis caritatis feruorem. et catholice fidei rectitudinem ipſorum corda mira biliter illuſtrauit. Tetare inſuper domina mea virgo Maria. et de tua leticia totus mūdus letetur. quia poſt aſcenſionem ſuam ad amicorum ſuoruꝫ conſolationem. et fidei roboratiōem. indigentium auxilium. et apoſtolorum ſanum conſilium: in hoc mundo filius tuus multis annis te permanere permi ſit. Et tunc per tua verba prudentiſſi ma. geſtus honeſtiſſimos. et opera vir tuoſa. innumerabiles iudeos et infide les paganos ad catholicam fidem con uertit. Et te confiteri virginem ma trem. ipſumqꝫ tuum filium. et deum cū vera humanitate illuminando eos mi rabiliter illuſtrauit Benedicta lis tu domina mea virgo Maria. que ex ardenti caritate et materno amore indeſinenter omni hora. ad tam dilectū filium tuum. iam in celo ſedentem veni re deſideraſti. Et in hoc mundo tu de gens ad celeſtia ſuſpirando. diuine voluntati te humiliter conformaſti: ꝓpter qd̓ tibi dictante iuſticia diuina. eternā gloriam inefrabiliter augmentaſti Sit tibi o domina mea virgo Maria. eternus honor et gloria. quia quando deo placuit a ſeculi huius exi lio te eripere. et tuam animā in regno ſuo eternaliter honorare: tunc per an gelum ſuum hoc tibi dignatus eſt nun ciare: et venerabile corpus tuum iam mortuum. per ſuos apoſtolos cum om ni reuerentia in ſepulcro voluit tumu lare. Gratulare o domina mea vir go maria. quia in illa leuiſſima tua mor te anima tua a dei potentia amplexata extitit: et ipſe ab omni aduerſitate eam paternaliter cuſtodiendo protexit. Et tunc ipſe deus pater omnia que creata ſunt. tue poteſtati ſubiecit. Et dei fili us te ſuam digniſſimam matrem in ſede ſublimiſſima ſecum honorifice colloca uit: ſanctus quoqꝫ ſpiritus ad regnum ſuum glorioſum: te ſibi deſponſatam vir ginem deferendo mirabiliter exalta uit Gaude eternaliter domina mea virgo Maria. quia poſt tuam mor tem aliquantis diebus corpus tuum in ſepulcro iacuit tumulatum: donec per dei potentiam denuo anime tue. cum honore extitit copulatum Exulta ſatis o mater dei glorifica do mina virgo Maria. quia corpꝰ tuū poſt tuā mortē ſimul cū anima viuificatum. aſſumi in celum cum honorē angelorū videre meruiſti: tuumqꝫ filium glorio ſum cum humanitate deum exiſtere ag nouiſti: ac eum eſſe omnium iuſtiſſimuꝫ iudicem et bonorum operum remune ratorem. cum exultationis gaudio con ſpexiſti G ¶ Gaude eciam domina mea virgo Maria. quia tui corporis caro ſanctiſſima ſe virginē et matrem iam in celo nouit exiſtere. nulloqꝫ mortali vel veniali crimine ſe vidit maculatam aliquatinus eſſe. ymo Oratio. Secunda. omnia opera virtuoſa tam caritatiue ſe nouit feciſſe: ꝙ deum ex iuſticia oportu it te ſummo honore venerari. Intelle xiſti tunc eciā. ꝙ quicunqꝫ deum in hoc mundo ardentius amaret ip̄e eum in ce lo iuxta ſe vicinius collocaret Et qui toti celeſti curie erat manifeſtū. ꝙ nu lus angelorū nec hominū. tanta carita te. quanta tu ip̄m deum amauit. Idci co dignum et iuſtū fuit. ꝙ in ſumma ſe de glorie cū anima et corpore. te ipſe de us honorifice collocauit: Benedicta ſis tu o domīa mea virgo maria. qꝛ om nis creatura fidelis pro te ſanctam col laudat trinitatem. eo ꝙ tu eius creatu ra es digniſſima. Que pro miſeris ani mabus veniā impetras ꝓmptiſſima: et pro om̄ibus peccatoribus exiſtis aduo cata et ꝓcuratrix fideliſſima: Traudei igitur deus ſūmus imperator ⁊ domin qui te ad tantum honorem creauit/ ꝙ tu imperatrix et dn̄a fieres perhēniter in regno celorum. cū ip̄o eternalit̓ regna tura in ſecula ſeculorū. Amen Hec oratio fuit a deo reuelatā beate Birgitte in qua pulcre et deuote laudatur xp̄us cum narratione ſerioſa. de ſua glorioſa incarnatione. et de om̄ibus actibus et laboribus et doloribus vite. et ſanctiſſ. me mortis ſue. et de aſcenſione in celū et miſſione ſpūs ſancti ī diſcipulos. ⁊tͣ Oratio ſcd̓a. Enedictus ſis tu domīe m EPlectiſſime aīme mee: qui es deus meus. ⁊ amor meus di vnus deus in tribus perſonis. Ac Gloria ⁊ laus ſit tibi dn̄e mi iheſu xp̄e. qui in corpus vnius virginis a pr̄e miſ ſus fuiſti. manes tamē cum patre ſemꝑ in celo: et pater cum ſua diuinitate ma nens in tua humanitate īſeꝑabiliter te cum in mundo eonor et gloria ſit tibi dn̄e mī iheſu xp̄e. qui in vtero virginis concepta de ſpiritu ſancto corporaliter creuiſti. et in eo vſqꝫ ad tempus partꝰ humiliter habitaſti: ac poſt iocundā na tiuitatem tuā. ip̄ius tue matris mūdiſſi mis manibus tractari. pannis inuolui. et in preſepio reclinari dignatus fuiſti Benedictus ſis tu domīe mī iheſu xp̄e. qui carnem tuam īmaculatam circum cidi: te quoqꝫ ilm̄ vocari: ⁊ a matre tua in templo offerri voluiſti. Benedictꝰ ſis tu dn̄e mi iheſu xp̄e. qui te in iordane a ſeruitore tuo iohanne baptizari feci ſti Benedictus ſis tu domīe mi ihū xp̄e qui tuo benedicto ore verba vite homi nibus perſonaliter predicaſti. Et corā eis per teipſum multa miracula preſenti aliter operatus fuiſti. Benedictus ſis tu domine mi iheſu xp̄e. qui ꝓphetarum ſcripturas adimplendo. te deum verū eſſe mundo rationabiliter manifeſtaſti Benedictio et gloria ſit tibi domine mi iheſu xp̄e. qui quadraginta diebus in de ſerto mirabiliter ieiunaſti. Et a dyabo lo inimico tuo temptari te permiſiſti: quem ſolo verbo a te dum tibi placuit expuliſti. B Benedictus ſis tu do mine mī iheſu xp̄e. qui mortem tuam an te tempus predixiſti. Et in vltima cena de pane materiali. tuum corpus precio ſum mirabiliter conſecraſti: ac eciam il lud apoſtolis tuis in memoriam tue di gniſſime paſſionis caritatiue tribuiſti Et ip̄orum pedes lauando tuis ſanctis manibus precioſis. maximā humilitateꝫ tuam humiliter oſtendiſti. Ronor ſit tibi mi domine iheſu xp̄e. qui timore paſ ſionis et mortis de innocenti corpore tuo pro ſudore ſanguinem emiſiſti: ⁊ ni chilominus redemptōem noſtrā quā fa cere volebas perfeciſti. et talit̓ carita tem tuā quā habebas ad genus huma num manifeſtiſſime oſtendiſti Glo ria ſit tibi domine mi iheſu xp̄e. qui a di Diuinitus. Reuelata. ſcipulo tuo venditus et a iudeis emptꝰ et captiuatus pro nobis fuiſti. et vnico tuo verbo inimicos tuos ad terram ꝓ ieciſti: quorū immūdis manibus rapaci bus poſtmodū te captiuum ſpontanea voluntate tradidiſti. Benedictus ſis tu domine mi iheſu xp̄e. qui ad cayph ductus fuiſti: et tu qui es iudex omniū pylati iudicio te tradi humiliter ꝑmiſi ſti. Benedictus ſis tu domine mī iheſi xp̄e. qui a pylato iudice miſſus ad hero dem fuiſti: et te ab eo derideri et contē ni permiſiſti. Et ad eundem pylatū iu dicem iterum remitti conſenſiſti. O Gloria ſit tibi domine mi iheſu xp̄e. pro deriſione ꝙͣ ſuſtinuiſti dum purpura in dutus: ſpinis acutiſſimis coronatus ſte tiſti. Et quia in faciem tuam glorioſam conſpui: oculos tuos velari. ac in ma xilla et collo ab iniquorū funeſtis mani bus grauiſſime cedi: patientiſſime ſuſtu liſti. Traus ſit tibi domīe mi iheſu xp̄e. qui ad columnam ligari. immaniter fla gellari. et ante iudicium pylati ſangui nolentus duci et videri: velut agnus in nocens patientiſſime permiſiſti. Bene dictus ſis tu domine mi iheſu xp̄e. qui ante pylatum obprobria ⁊ mēdacia tibi obici. ac voces populi petentis reum latronem abſolui. et te innocentem cō demnari: tuis auribus benedictis patiē tiſſime audire voluiſti. Honor ſit tibi domine mi ihū xp̄e. qui toto tuo glorio ſo corpore cruētato ad crucis mortem iudicatꝰ fuiſti. tuiſqꝫ ſacris humeris cru cem cum dolore portaſti: et ad locū paſ ſionis furibunde ductus. veſtibuſqꝫ tuis ſpoliatus. ſic ligno crucis affigi volui ſti. Gloria immenſa ſit tibi domine mi iheſu xp̄e. quia ſuſtinuiſti pro nobis hu militer. vt iudei tuas venerabiles ma nus et pedes cum fune extenderent. et ligno crucis crudeliter ferreis clauis affigerent: te quoqꝫ proditorē vocarēt Et ſuper te ſcripto confuſionis tytulo. ſuis verbis nephandis te multipliciter deriderent. D Traus eterna et gratiarumactio ſint tibi mi domine ihe ſu xp̄e. qui cum tanta manſuetudine. tā crudeles dolores pro nobis paſſus fui ſti. Nam quādo corpus tuum benedictū ſuis totis viribus exinaniuit in cruce. oculi tui benigni caligabant/ ſpecioſa fa cies tua ex diminutione ſanguinis tota operiebatur pallore: lingua tua benedi cta eſtuabat et ſiccabatur. Et ex ama riſſimo poculo madebat os tuum. Cri nes et barba ſanguine replebantur de vulneribus tui ſanctiſſimi capitis Oſſa manuū et pedum totius precioſi corpo ris tui diſiungebantur a locis ſuis. non ſine tuo magno et intenſo dolore. vene et totius tui benedicti corporis nerui crudeliter rumpebantur. Et ſic eras īmaniter flagellatus. et doloroſis vulne ribus ſauciatus: ꝙ caro et cutis tua in nocentiſſima. tota erat intolerabiliter lacerata. Et taliter afflictus et dolora tus o tu mi dulciſſime domine in cruce ſtetiſti: et mortis horam cum dolore ni mio patienter et humiliter expectaſti. Eonor perpetuus ſit tibi mi domīe ihe ſu xp̄e. qui poſitus in tali anguſtia. tuā digniſſimā matrem que nūꝙͣ peccauit. nec eciam minimo peccato vnꝙͣ cōſen ſit: tuis benignis oculis caritatis humi liter reſpexiſti. Et conſolando eam tuo diſcipulo cuſtodiendā fideliter cōmiſiſti E Rn̄dictio eterna ſit tibi dn̄e mi iheſu xp̄e qui exiſtens in mortis agonia om̄ibus peccatoribus ſpem de venia tri buiſti. quādo latroni ad te cōuerſo pa radiſi gloriā miſericorditer promiſiſti. Traus eterna ſit tibi domine mi iheſu xp̄e. ꝓ qualibet hora qua in cruce maxi mas amaritudines et anguſtias. pro no bis pct̄oribus ſuſtinuiſti. Nam dolores acutiſſimi de tuis vulneribus proceden tes. dire tuam felicē aīam penetrabant: et cor tuū ſacratiſſimū crudelit̓ ꝑtranſi bāt: donec crepāte corde ſpm̄ felicit̓ emi ſiſti. ⁊ īclinato capite in manꝰ dei prīs tui Oratio. Tercia. ipſum humiliter commendaſti: et tunc mortuus corpore totus frigidus reman ſiſti. Benedictus ſis tu dn̄e mi ihū xp̄e qui tuo precioſo ſanguine. et ſacratiſſi ma morte animas rede miſti. Et eas ad vitam eternam de exilio miſericorditer reduxiſti. Benedictus ſis tu domīe mi iheſu xp̄e. qui in ligno crucis mortuus pependiſti: et ſtatim amicos tuos potē ter de inferni carcere liberaſti. Bene dictus ſis tu dn̄e mi iheſu xp̄e. qui ꝓ ſa lute noſtra tuum latus et cor perforari lancea permiſiſti: et precioſum ſanguinē tuum affluenter et aquā de eodem late re. vt nos redimeres emiſiſti. Et anteꝙͣ licentia a iudice concederetur. corpus tuū ſacratiſſimū deponi de cruce nolui ſti. F Gloria ſit tibi mi dn̄e iheſu xp̄e. eo ꝙ corpus tuum benedictum ab amicis tuis de cruce deponi. et in mani bus tue meſtiſſime matris reclinari vo luiſti: et ab ea pannis inuolui. ac in mo numento ſepeliri: a militibus quoqꝫ ibi dem cuſtodiri permiſiſti. Bonor ſempi ternus ſit tibi mi domine iheſu xp̄e. qui die tercia a mortuis reſurrexiſti. et qui bus tibi placuit te viuentem manifeſta ſti: poſt quadraginta quoqꝫ dies ad ce los multis videntibus aſcendiſti. Ibiqꝫ amicos tuos quos a tartaris liberaue ras honorifice collocaſti. Tubilatio ⁊ laus eterna ſit tibi mi domine iheſu xp̄e. qui ſanctū ſpiritū in diſcipulorum cordi bus tranſmiſiſti: et īmenſum amorem di uinū in eorum ſpiritibus augmentaſti Benedictus ſis tu et laudabilis et glo rioſus in ſecula mi dn̄e iheſu. qui ſedes ſuper thronū in tuo regno celorū ī glo ria tue diuinitatis. viuens corporaliter cum om̄ibus mēbris tuis ſanctiſſimis: que de carne virginis aſſumpſiſti. Et ſic venturus es in die iudicij ad iudicā dum aīas oīm viuorū ⁊ mortuorū Qui viuis et regnas cum patre et ſpritu ſcō in ſecula ſeculorū. Amen A En hac oratione a deo reuelata Beate Birgitte. pulcre lau dantur omnia membra ſanctiſſimi cor poris dn̄i noſtri iheſu xp̄i. et virtuoſiſſi mi actus eius corporales. Oratio tercia. Omīe mi iheſu xp̄e/ ꝙͣuis ego bene ſcio. ꝙ benedictum cor pus tuum. inceſſanter lauda tur et glorificatur armonia ⁊ iubilo ce leſtium ciuiū ſupernorum A Sed quia ex debito tibi teneor redde re infinitas gratiarūactiones. ideo ego licet ſim perſona inſipiens et indigna. deſidero tamen toto corde et ore meo. om̄ibus mēbris tui precioſi corporis. re ferre gratias quas poſſum laudē et ho norem Homine mi iheſu xp̄e. quia tu es vere ſūmus ſacerdos et pontifex. qui primo et ante om̄es vt nos latiares ci bo angelorum: de pane materiali tuum verū et benedictū corpus mirabiliter conſecraſti. Ideo glorioſa ſacerdotalis ſedes tua ſit ad dexterā dei pr̄is tui ī tua diuītate btā ⁊ bn̄dicta īet̓nū Am̄ One mi ihū xp̄e. tu ve̓ es caput oīm hoīm et angelorū. et dignus rex regum et domi nus dominantiū: qui om̄ia opera facis ex vera et ineffabili caritate. Et qꝛ ca put tuū benedictum corona ſpinea co ronari humiliter permiſiſti: idcirco ca put et capilli tui benedicti ſint ⁊ ornent̉ glorioſe dyademate imperiali. celumqꝫ et terra et mare. ⁊ oīa que creata ſunt. ineternū tue ſubiaceant et obediāt im perio et poteſtati. Amen Domine mi ihū xp̄e. quia frons tua ſplendida nūqͣ ſe auertit a recta iuſticia et veritate Ideo benedicta ſit eadem tua frons. ⁊ regali ac triūphali gloria perpetuo col laudetur ab omnibus creaturis. Ame B Domine mi ihū xp̄e. quia tu is fulgentibus oculis pietatis. benigne reſpicis omnes qui a te cum vera cari tate gratiam et miſericordiā poſtulant. Diuinitus. Reuelata. Ideo benedicti ſint oculi tui. palpebre et glorioſa ſupercilia tua: totuſqꝫ viſus tuus amabilis et decorus inceſſant̉ glo rificetur ab om̄i celeſti exercitu ciuium ſupernorū. Amen. Domine mi ihū xp̄e quia auribus tuis benignis. libēter au dis et exaudis omnes qui te humiliter alloꝗuntur Ideo benedicte ſint ille au res tuę. et eternaliter omni repleantur honore. Amen Domine mi iheſu xp̄e. quia bn̄dicte nares tue ſuauiſſime. non horruerunt fetorem putridi cadaueris mortui lazari. neqꝫ eciam fetorem horri dum. qui ſpūaliter a proditore iuda pro ceſſit. quādo te oſculabatur. Idcirco benedicte ſint nares tue p̄cioſe: ⁊ odor ſuauitatis et laudis eis ab om̄ibus eter naliter impendatur. Amen Domine mi iheſu xp̄e. quia tuo ore et labijs tuis benedictis. ad noſtrā corporalē et ſpiri tualem ſalutē et inſtructione fidei. ver ba vite et doctrine ſepiſſime predicaſti Ideo benedictū ſit reuerendū os tuuꝫ et labia tua ꝓ om̄i verbo qd̓ ab eis pro ceſſit. Amen Domīe mi iheſu xp̄e. qͥa dentibus tuis mundiſſimis. ad ſuſtenta tionē tui benedicti corporis cibum cor poralē moderatiſſime maſticaſti. Ideo benedicantur et honorentur dētes tui. ab om̄ibus creaturis tuis. Amē C Domine mi iheſu xp̄e. quia lingua tua nunꝙͣ mouebatur ad loquendum: neqꝫ ſilebat niſi iuſte et vtiliter quantū erat preordinatū in tua diuinitate. Idcirco benedicta ſit eadem lingua tua. Amen Qn̄e mi iheſu xp̄e. quia ſcd̓m tuam eta tem. barbam ſpec ioſam in tua facie de cora decenter portaſti. Ideo ſempiterne veneretur et adoretur barba tua vene rabilis. Amen Domine mi iheſu xp̄e. benedictū ſit guttur tuum ſtomacus ac viſcera: et om̄ia interiora tua ſacra per petuo honorētur. pro eo ꝙ corpus tuū precioſum. ſuo debito ordine decēter nu trierunt: et vitam tuam corporalē ꝑfe cte ſuſtentauerunt. ad animarū redem ptionē et leticiam angelorum. Amen. Dne mi iheſu xp̄e. qui digne ab om̄ibꝰ appellaris dux. quia crucis onuſtā ſar cinam tuis ſanctis humeris ⁊ collo por taſti. anteꝙͣ inferni portas potenter cō ſtringeres. animaſqꝫ electorū ad celos reduceres. Idcirco tuo benedicto col lo et humeris. qui talia ſuſtinuerunt. ſit honor et gloria eternalit̓ ſine fine. Am̄ D Domine mi iheſu xp̄e. quia be nedictum cor tuū regale et magnificū. nunꝙͣ tormentis nec terroribus ſeu blā dicijs. flecti potuit a defenſione regni tui veritatis et iuſticie. Nec tuo ſangui ni digniſſimo in aliquo peperciſti. ſed magnifico corde pro iuſticia et lege fide liter decertaſti: legiſqꝫ precepta ⁊ perfe ctionis conſilia: amicis et inimicis tuis intrepide predicaſti. Et pro defenſione ip̄orum cum tuis ſanctis ſequacibꝰ mori endo in prelio. victoriam obtinuiſti Id circo dignum eſt. vt inuictū cor tuum ī celo et in terra ſemper magnificetur. et a cunctis creaturis et militibus trium phali honore inceſſanter laudetur Am̄ Domine mi iheſu xp̄e. extrennui mili tes et fideles ſeruitores huius ſeculi. vitam ſuam morti libenter exponūt in bello vt eorū dn̄i. ſue vite gaudeant ſoſ pitate: ſed tu o bone dom̄ie mi. ad mor tem crucis velociter feſtinaſti: ne ſerui tui miſerabiliter interirēt. Propter qd̓ iuſtum eſt. vt glorioſum et intrepidum pectus tuum. a cūctis ſeruis tuis quos taliter liberaſti. et ab om̄ibus alijs eter naliter adoretur: ac eciam ab angelicis choris humiliter collaudetur. Amen. Domine mi iheſu xp̄e. qui venerandis manibus et brachijs tuis. vires ſanſo nis mirabiliter exceſſiſti. dum ea ligno crucis affigi patienter ſuſtinuiſti Et ſic ab inferno amicos tuos violenter ra puiſti Idcirco eiſdem membris tuis ab omnibus quos redemiſti. exhibeatur in ceſſabilis reuerentia. laus eternaliter et gloria ſempiterna. Amen. E E Oratio. Quarta. Dn̄e mi ihū xp̄e. bn̄dicant̉ ⁊ honorent̉ ineternū precioſe coſte tue ⁊ tergū tuū. a cunctis hominibus ſpūalibus. et ter renis laboribus inſudantibus. pro eo ꝙ ab infantia tua vſqꝫ ad mortem pro re demptione noſtra inceſſanter laboraſti et peccata noſtra cum magno onere ⁊ dolore tuo dorſo portaſti. Amen. Dn̄e mi iheſu xp̄e ſumma puritas et vera mū dicia. benedicantur innocentiſſimi lum bi tui. et laudentur ſuper omnē angeli cam mundiciā que eſt in celo: et ſuper om̄ium puritate qui caſtitatem ⁊ virg nitatem ſeruauerunt in mundo. Quia oīm caſtitas ⁊ virginitas. tue mundici et puritati nequeunt cōparari. Amen Domine mi ihū xp̄e venerentur et hu militer honorentur ab om̄ibus creati ris celi et terre genua tua cum popliti bus et tibijs tuis ſuper om̄es qui coraꝫ dominis et magiſtris ſuis. genua flectē do reuerentiam exhibent et honorem Quia tu dominꝰ omniū ante diſcipulos tuos genua flectebas cum omni humili tate. Amen Homine mi ihū xp̄e magi ſter bone. benedicantur et perhēniter adorentur pedes tui beatiſſimi. quia cū magno dolore tuo per aſperiorē viam q̄ alios docuiſti. tu in hoc mundo diſcal ciatis pedibus ambulaſti. Et in finem pro nobis eos duris clauis cruci affigi permiſiſti. Qui viuis et regnas cū deo patre in vnitate ſpūs ſancti. Per omī ſecula ſeculorum. Amen In iſta oratiōe que de uinitus fuit reuelata beate Birgitte de uotiſſime ⁊ pulcre laudantur omīa me bra glorioſi corporis virginis marie. virtuoſi actus eius corporales. Oratio Quarta. Domina mea vita mea. re na celi mater dei Ꝙͣuis ego certa ſum ꝙ tuuꝫ corpus glorioſuꝫ. a tota celeſti curia cū canore iubilo īceſſanter laudatur in celis Tamen ego licet indigna perſona ſim toto corde meo deſidero. omnibus tuis membris precioſis laudes et grati as quas valeo reddere in terris. Id circo o domīa mea virgo maria. laude tur ceſaries tua cum capillis tuis dya demate glorie decorata: quia ſolis iuba re clariores ſunt. Nam ſicut crines ca pitis computari nequeunt: ita virtutes tue innumerabiles exiſtunt. O domina mea virgo maria. frōs et facies tua ho neſtiſſima ſuper lune albedinem collau dentur. quia nullus fidelis in hoc tene broſo mundo te aſpiciebat: qui nō aliqͣ conſolatōem ſpiritualem a tua viſione ſibi infundi ſentiebat. Benedicta ſis tu domina mea virgo maria. cuius ſuper cilia cum palpebris claritatis nitore ra dios ſolares excedunt. Benedicti ſint oculi tui pudiciſſimi o domina mea vir go maria. qui nichil concupiebant de rebus tranſitorijs quas in hoc mundo videbant: quia quotienſcūqꝫ oculos tu os leuabas. eorū aſpectus ſtellarum ex cellebat nitorem coram tota celeſti cu ria. B O domīa mea virgo maria. collaudentur maxille tue beatiſſime ſu per aurore pulcritudinē. que pulcerri me cum colore rubeo et candido exorit̉ Sic et maxille tue ſpecioſe dum in hoc mundo fuiſti. coram deo et angelis cla ritatis nitore fulgebant: qͥa illas nunꝙͣ pro mundana pompa vel vana gloria oſtendiſti. O domīa mea virgo maria. venerētur et honorentur aures tue ho neſtiſſime ſuper omnes vires maris. et omniū aquarum motū: quia cōtra om nem fluxum īmundicie mundani audi tus. ſemper ip̄e aures tue viriliter mili tabant. O virgo maria domīatrix mea glorietur naſus tuus ſuauiſſimus/ qui ex virtute ſpiritus ſancti. nunꝙͣ anhelitum attraxit vel emiſit: quin tota cogitatio tua ſemper eſſet apud altiſſimum Et ꝙͣuis aliquando dormiebas. volunta tem tamē tuam ab eo nunꝙͣ mutabas Diuinitus. Reuelata. Sit igitur ſemꝑ odor ſuauitatis laudis et honoris eidem naſo tuo cum naribus tuis beatiſſimis ſuper cōmixtionē odori feram oīm aromatum. et omniū herba rum. quę delectabilem fragrantiam de ſe ſolent emittere G O dn̄a mea virgo maria/ laudetur lingua tua deo et angelis gratiſſima: ſuper omēs arbores fructiferas. Nam om̄e verbum qd̓ lin ua tua protulit. nulli perſone vnꝙͣ no cuit: ſed in alicuius comodum ſemper venit. Erat enim ip̄a lingua tua pruden tiſſima om̄ibus dulcior ad audiendū: ꝙͣ aliquis dulciſſimus fructus ad guſtā dum. O regina ⁊ domīa mea virgo ma ria: laudetur os tuū benedictū cum la bijs tuis. ſuper roſarū ⁊ omniū florum amenitatem. et ſpecialiter pro illo tuo benedicto verbo humillimo. qd̓ eodem ore tuo precioſo. angelo dei reſpondiſti. quādo ip̄e deus ſuam voluntatem quā ꝑ prophetas predixerat per te in mundo voluit adimplere: cuius virtute poten tiam demonum in inferno diminuiſti. et angelorum choros in celo honorifice re ſtauraſti. O virgo maria dn̄s et conſo latio mea. honoretur ꝑpetue collū tuū cum humeris tuis et tergo tuo. ſuꝑ om niū liliorū venuſtatem. Quia nunꝙͣ di cta membra tua inclinaſti niſi ꝓpter ali quid vtile vel honoris dei: nec eciā ere xiſti. Nam ſicut liliū ad flatum ventoꝝ motum facit et inclinatōem: ita omnia mēbra tua mouebantur ad ſpūs ſancti infuſionem. D O dn̄a mea virtus mea et dulcedo mea. benedicantur bra chia tua ſanctiſſima cū manibus et digi tis tuis. et eternaliter honorentur ſuꝑ omnes gemmas precioſas: que tuis vir tuoſis operibus cōparātur. Quia ſicut virtuoſa opera tua filium dei ad te alli ciebant. ſic et brachia et manus tue ip̄m materno amoris amplexū dulciter ſtrī gebant. O domina mea et illuminatio mea. benedicta ſint vbera tua ſacratiſſi ma. ſuper om̄es dulciſſimos fontes aqͣ rum Quia ſicut aqua ip̄orum ſcaturiēs prebet ſolamen. et ſitientibus refectio nem: ſic tua ſacra vbera filiū dei lactan do: p̄buerunt nobis indigentibus medi cinam et conſolatōem. O domina mea virgo maria. benedictū ſit pectus tuuꝫ precioſum ſuper aurū puriſſimum. quia quādo ſub cruce filij tui tota doloroſa ſtetiſti: tunc glorioſum pectus tuū ex ſo nitu malleorum quaſi ī duro prelo acer rime ſtringi ſenſiſti. Et ꝙͣuis filium tuū cordialiter diligebas. maluiſti tamen il lam penam amariſſimā ſuſtinere. vt ſci licet ip̄e pro animabus redimendis mo reretur: ꝙͣ ꝙ ipſis perditis mors illa ab eo euitaretur. Et ſic tu in virtute con ſtantie firmiſſima perſtitiſti: quando in omni aduerſitate volūtati diuine te to taliter conformaſti. E O domina mea. leticia cordis mei v̓go maria. glo rificetur et veneretur cor tuū reueren diſſimū. qd̓ ad dei honorem ita ardentiſ ſimū erat ſuper omnes creaturas celi ⁊ terre. ꝙ flamma caritatis eius in celoꝝ celſitudinem ad deum patrem conſcen dit. Propter qd̓ dei filius a patre cū ſpi ritus ſancti feruore. in vterum tuū glo rioſum deſcendit. Qui tamen a patre ſeparatus nō extitit: ꝙͣuis ſcd̓m dei p̄or dinatiōem in tuis virgineis viſceribus humanatus honeſtiſſime fuit. O domīa mea fecundiſſima et virginiſſima virgo maria. benedictus ſit venter tuus bea tiſſimus. ſuper om̄es agros fructifere germinantes. Quia ſicut ſemen qd̓ ce cidit in terram bonam de ſe fructum af fert poſſeſſori centeſimū: ſic venter tuꝰ virgo et fecūdiſſimus. benedicū fructū deo patri attulit pluſꝙͣ milleſimū. Et ſi cut ex fertili abundantia fructus agri dominus gloriatur. aceciam auicule et animalia delectanter paſcuntur: ſic ex benedicto fructu fertili agelli ventris tui. ſumme deus in celo honoratur. an geli gratulātur. et homines in terra lar giflue ſuſtentantur et viuunt. E F Reuelatōes. Extrauagātes. ¶ Incipit ꝓlogus In reuelatiōes celeſtes que omnuniter extrauagātes appellantur Oſtquā dominus Alphonſus quō dam epūs Gyen nenſis. et poſte heremita proba tiſſimus. ex p̄cet to criſti reuelati ones celeſtes. fa ctas ſancte Birgitte de regno Secie in libros diſtinxiſſet: dn̄s petrus prior al uaſtri ip̄aum reuelationū primus cōſcri tor. aliquas alias reuelationes extra li bros originales p̄termiſſas: redegit ſe orſum in cedulas ⁊ ſexternos. Quas in p̄ſentia reuerēdi patris beate memorię. dn̄i Nicolai tūc temꝑis ep̄i Lincōpēſis alioꝝqꝫ plurimoꝝ dominorū ſeculariū et eccleſiaſticoꝝ. tradidit fratribus primiti uis monaſterij woatꝫ ſtenen̄. Affirmās in verbo veritatis. reuelationes illas ⁊ plures alias. quas in ſuo monaſterio a uaſtri repoſitas habebat. beate Birgit te diuinitus reuelatas: et ꝑ ſe ob ore et tranſlatas fideliter et cōſcriptas. Qua rum reuelationū alique ꝓptet conueniē tiā quā habent ad reuelationes in libri originalibus contētas. tanꝙͣ declaratio nes earundē et additiones: diligēti p̄ha bita diſcuſſione. ipſis originalibus libris hinc inde pio canamine ſunt inſerte. Re lique vero ſtudioſe in vnum recollecte volumē: patebunt numero et ordine in fraſcriptis Et quāuis reuelationes iſte. ab aliqͥbusʳ extrauagātes nūcupent̉. eo ꝙ ip̄is libris originalibus reuelationū ce leſtium. a pͥncipio non iunguntur: pie tn̄ ab eodē fonte ſapiētie dei quo ⁊ alie. vn̄ de accipimus omēs creduntur veracit̉ emanaſſe ¶ Uerū quia dictarū reuela tionū extrauagantiū. quā plures concer nunt regulā ſcī ſaluatoris. vel in toto vl̓ in aliqua ſui parte. Idcirco in pn̄ti trac tatulo tāꝙͣ ip̄i regule viciniores. ceteris p̄ferūtur. Cetere aūt. diuerſis hoīm ſta tibus abuſiones ⁊ vicia diſſuadētes mo rum qͦꝫ ac virtutū exempla p̄bētes: vſqꝫ ad fine libri ꝓpenſius ſubſequūtur Harū aūt reuelationū veritas. ꝙ diuinitus re uelate ſint. in atteſtatōibus dn̄i pͥoris pe tri. et beate katherine ſcē Birgitte filie pro canonizatione ſepedicte ſcē birgitte factis. pro maiori parte euidēter patebit cuilibet. ip̄as atteſtatioēs fidelit̓ intuēti. Explicit prologus. In cipiunt capitula. ¶ Circa ſcd̓m capitulū regule ſcī ſalua toris. Xp̄us p̄cipit ſcriptori regule. expo nere gradus vere hūilitatis: vt diſcant filie matris ſue. ⁊rͣ. Capitulū primū. ( Pūs loqͥtur Qui habet vas pulcrū. et dicit in eo eſſe ſpe A cies odoriferas. quis credit. .I aut que vtilitas eſt niſi explicet eas: ⁊ o ſtendat earū genera ⁊ virtutes: Sic eſt de virtutibus. Aliquis p̄dicat. hūilitas eſt virtus Quid confert audiēti: niſi o ſtendātur eius radices et gͣdus: et quo modo acqͥratur et teneatur: ꝓpterea qͥa humilitas eſt virtus ꝑfecta. quā ego in meip̄o oſtēdi. ideo confeſſor tuꝰ pauciori bus verbis exponat gradus hūilitatis: quos didicit in regula benedicti mei. vt diſcāt filie matris mee pͥncipiū virtutū. in quo ſtabiliāt edificata fua cōſtruēda Circa terciū et quartuꝫ capitula regule ſci ſaluatoris. priori Pe tro dubitāti an aliqua addēda eſſent. ſu per lectiſternijs vel indumētis: precipit xp̄us ꝙ addat vtilia et neceſſaria. Capitulum ſcd̓m. Ilius dei loquitur. Cur fra ter ignorat ponēda et cōſtru enda: Nonne ego oſtendi ſibi ꝑ te. ꝙ fa mulus meus bn̄dictus. habuit corpꝰ ſuū quaſi ſaccū. et qualis eſſe debeat habitꝰ A. j. Reuelatōes. Extrauagātes. benedicti: Ideo ꝓpter infirmorū inbecil litatem. ponat ipſe vtilia et neceſſaria. ſed nulla ſuꝑflua: et tolerandū erit Qui bus ego dedero grām maioris abſtinen tię. moderabunt frigus ſecundū calore interiorem Circa capitulū quītum regule ſcī ſaluatoris. ſcꝫ de horis. officio diuino. et cantū. ⁊r̄. Xpūs cōparat hūa nam naturaꝫ vrbi obſeſſe. quā pauꝑ ſcꝫ ſanctiſſima virgo maria. liberauit ꝑ ſa pientiā ſuam. deſcribendo pauꝑes ſpiri tu: a pauꝑibus rebus et nō ſpū. Dicitqꝫ ꝙ cātus fratrū in monaſterio ſuo. debet antecedere cantum ſoroꝝ. et ꝙ ip̄e ſoro res aliqualit̓ moroſius quā frēs. ſerua tis temꝑibus: debent ſuū cantum mode rare. Capitulum terciū. Criptura quam vos dicitis bibliam. ⁊ nos vocamus au Lream. dicit ꝙ vrbem ꝑ potē 5 te obſe ſam liberauit pauꝑ per ſapien tiam ſuā: cuius pauꝑis poſtea nemo re cordatus eſt. A. Hec vrbs hūana crea tura eſt. ꝙͣ dyabolus in quadro obſedit quia quadruplici pct̄o obſedit hominē. ſcꝫ ꝑ inobedientia diuini precepti. Per trāſgreſſionē naturalis legis Per cupi ditatē noxiam: et ꝑ mētis obduratōem Hanc creaturā. quodāmodo liberauit mater mea ſcītiſſima. qn̄ voluntatē ſuā totam dimiſit in manus meas: ⁊ maluit omnē tribulationem pati ad hoc. vt aīe ſaluarent̉. Hec enim vera eſt diuina ſa piētia. totum deo cōmittere velle ſuum et poſſe: et eciā in cōtrarijs ꝓpter deum delectari. Propter hāc igitur volunta tem. ego deus ab eterno filius dei: fac tus ſum homo in virgine: cuiꝰ cor erat quaſi cor meū Et ideo bn̄dicere poſſum ꝙ mater mea et ego. quaſi cū vno corde ſaluauimus hoīem: ego paciēdo corde ⁊ carne. ipſa cordis dolore et amore. B. Hec inꝙͣ virgo vere pauꝑ erat. quia ni chil deſiderabat de diuicijs mūdi: cuiꝰ et ſpiritui minimū nō adheſit peccatum Quidam pauꝑes ſunt rebus. ſed ſpiritu pleni. id eſt cupiditate et ſuꝑbia: hij non ſunt pauꝑes qͣs ego in exangelio meo deſignaui. Alij ſunt diuites diuicijs. ſꝫ ſpū vacui: Hij ſunt qui ſe cinerē eſſe cō ſiderant et morituros. qui deſiderāt eſſe cum deo: et ꝓpter ſolam neceſſitatem ⁊ proximi vtilitatem. habēt diuicias. Hij ſunt vere pauꝑes. ſed diuites in deo: in ter quos erat mater mea. Huius ergo virginis et matris mee. qͣſi oblita eſt ſa pientia ⁊ pauꝑtas. qꝛ pauci et ſi laudāt eam ore. corde tamē toto nō clamāt ad eam: nec imitātur veſtigia caritatis eiꝰ Ideo qꝛ in eccleſia dei. honor dei ſepti es in die canitur a pluribus. ſcd̓m morē patrū priorū. E. Propterea nūc volo. vt primū fratres pſallant horas ſuas: tē poribus debitis. Deinde ſorores aliquā tulum moroſius. officiū ſuum cōpleant Quibus ſeptenarius numerus nō prefi gitur. ſcd̓m curſum ſolarē. ſꝫ prout poſ ſunt agāt: ſeruatis temꝑibus quantum poſſunt. Et hoc ideo cōſtituo ego ipſe qui dictaui regulā. vt ſciatur ecia a pa ganis qui cōuertendi ſunt. quāto hono re deus vult honorare matrē ſuam. Et quia ip̄a caput et domīa huius monaſte rij eſt. ꝑ quā ⁊ propiciari volo delinq̄n tibus. necnon vt impleat̉ ſcriptura que dicit. Laudabo deum in omī tempore. et in omni vita Ideo hec ſingularis gra cia non renuatur. quia ſingulare bonū non preiudicat generali. Nec ideo con ſuetudo laudabilis patrū improbanda eſt. ſed placitū eſt michi. vt in alijs eccle ſijs. primum legātur hore de virgine ma tre mea. Deinde pſallantur hore diei: ſcd̓m temꝑa conſtituta Xp̄s dicit ꝙ in cantu ſororum ordinis ſancti ſaluatoris. nulla debet eſſe curioſitas: ſed ſit cantus lau dis ſonore. ⁊tͣ. Capitulum quartū. Reuelatōes. Extrauagātes. ¶ Ilius dei loquitur. Nūquid non legiſti. ꝙ maria ſoror mo yſi. ob ſingulare dei ī mari ru hro factū. ęgreſſa eſt cum virginibus ⁊ mulieribus. pſallēs in tympanis ⁊ cim halis canticū leticie deo: Sic filie ma tris mee egrediētur de mari rubro. id eſt a cupiditate et complacētia mundiali. habentes in manibus operationū ſuaꝝ tympana. id eſt abſtinentiā voluptatis carnalis. ⁊ cymbala laudis ſonore. qua rum cantus non ſit remiſſus. non fra tus. nō diſſolutus. ſed honeſtus et gra nis et vniformis. et per omīa humilis imitenturqꝫ illorū cantum qui cartuſiē ſes vocantur: quorū pſalmodia plus re dolet ſuauitatem mentis. humilitatēqꝫ et deuotionem. quā aliquā oſtentatio nem. Nam non vacat a culpa animus. quādo cantantē plus delectat nota quā res que canitur: omīnoqꝫ abhominabi le eſt deo. qn̄ vocis eleuatio plus fit pro pter audientes: quā ꝓpter deum Quantum placuit deo magiſter Petrus in celebrādo miſſam. et dictando cantū ſororum ſctī ſaluato ris: patet ex ſequenti reuelatione. Capitulum quintū Uadam die dū beate memo rie, dominꝰ Petrus cōfeſſor ſancte Birgitte. celebraue rat miſſam in capella coram illa: Dixit deꝰ pater ad ſponſam filij ſui. Licet pau ce perſoue in mundo. ꝑſonaliter inter fuerūt iſti miſſe. tamen omīs celeſtis ex ercitus. et omēs anime in purgatorio: conſolabantur ab illa. Item dic eidem preſbitero. ꝙ faciat ſtare illumꝰ ympnū. Sponſe iungendo filio. ⁊tͣ. ſicut poſuit illum. quia cū ſancta eccleſia vocat om nes animas ſponſas filij mei: multo ma gis poteſt anima marie vocari ſponſ Tirgo Maria narrat hic. quā dilectus erat deo ⁊ ſibi. magiſter petrus confeſſor ſancte Birgitte: ⁊ commendat cantū ſororū ſancti ſaluato ris. Capitulū ſextum. Ater dei loquit̉ ſponſe xp̄i. Magiſter tuus habuit vul nus de tali loquente cōtra deū. quod quia pro caritate dei obtinu it. nolumus illud curare ſed magis em plaſtrū apponi vt dilatetur. Dic inſuꝑ magiſtro tuo. qui ſanctam trinitatē di ligit in om̄i virtute ſua: ꝙ ego ī tm̄ pro moui eum. ī caritate eiuſdem ſancte tri nitatis. ꝙ ip̄e eſt vnus de ſacerdotibus. quos deus maxime diligit in mūdo: pro pter quod dabatur ei illū cantū dicta re. qui eſt aurum quod erit multis in ſo lacium. Qater dei oſtēdit btē Birgitte. quā acceptus eſt deo et ſibi. cantus ſororū ordinis ſancti ſaluatoris. Capitulū ſeptimū. Ic illi qui ſcribit cantum et A laudem meam. non propter laudem ſuam. ⁊tͣ. Reqͥre in. iiijᵍ libro Capit? xxxijº Xp̄s precipit ſpōſe ire romam. et manſit ibi. xv. annis in mag. nis tribulatōibus: Sed per xp̄m ⁊ vi ginem mariā conſolata eſt. Et quomō inſtitutus ē cantꝰ(Alue maris ſtella) cantandus in ordine ſancti ſaluatoris. poſt veſperas fratrū. Cap. viij. p̄s loquītur ſponſe exiſtenti in monaſterio Aluaſtri di cens. A. Uade romam et manebis ibi. donec videas papā ⁊ impe ratorem. et illis loqueris ex parte mea verba que tibi dicturus ſum. Uēit igi tur ſponſa chriſti romam Anno etatis ſue. xlij. et manſit ibi iuxta diuinū p̄cep tum. xv. annis. antequā veniret papa. videlicꝫ vrbanus quintus. et imperator karolus boemus Quibus obtulit reue lationes. pro reformatione eccleſie: et 15 A. ij. Reuelatōes. Extrauagātes. regulam In illis ſiquidem qͥndecim an nis quibus manſit rome. ante aduētum ſummi pontificis et imperatoris. habuit multas reuelationes de ſtatu vrbis. in qͥ bus arguebat dominus noſter ihūs xp̄s. exceſſus et peccata inhabitātiū vrbem: cu graui comminatione vindicte. Que reuelationes ad noticiā īhabitantiū ro manam vrbem deducte: feralis odij cō tra beatam Birgittam. fomentū mini ſtrabant. B. Unde quidam eorū mina bantur eam viuam incendere Alij eam erroneam et phitoniſſam blaſfemabant Ipſa vero beata Birgitta paciēs ſuffe rebat minas ⁊ obprobria eorū. Sed ti mebat ꝙ familia ſua. et alij de cognatis ⁊ amicis eius rome ſecū ſtantes: hijs tri bulationibus et obprobrijs ſcandalizati deficerent. Deliberauitqꝫ ad tempꝰ ce dere furori malignantiū. nec p̄ſumebat alicubi diuertere: ſine ſpeāli p̄cepto xp̄i. Quia per. xxviij annos poſtꝙͣ receſſit a patria ſua. nūqͣ ad aliquas ciuitates ſeu prouīcias. aut alia loca ſanctorū diuer tebat: ſine imperio criſti. Unde btē bir gitte in orationibus ſuis. reſpōſum diui num ſuper hijs preſtolanti: dixit xp̄s Tu deſideras ſcire voluntatē meam. an de beas hic rome remanere. vbi plurimi in uidentes tibi. machinātur in mortē tuā: vel cedere eorū malicie ad tempus: Re ſpondeo tibi ꝙ quādo me habes: nullum timere debes Ego brachio potēcie mee refrenabo maliciam eorum: vt tibi no cere non valeant. Et quāuis ex ꝑmiſſi on mea. inimici mei humanitatē meam crucifixerunt: tibi aūt nocere vel occide re nullatenus p̄ualebunt. C. ¶ Item tunc temꝑis eciam apparuit ei. glorioſa virgo maria dicens. Filius meus potēs ſuper omnes homines et demones. ⁊ ſu per omnē aliā creaturam: inuiſibilit̓ re ſtringit omnē conatū malicie eorū: Et ego ero ſcutum protectionis tue et tuo rum: contra omnes inimicorū ſpirituali um et corporaliū incurſiōes Propterea volo ꝙ tu et familia tua. conueniatis ſi mul quolibet veſpere. ad cantādū ymp num(Aue maris ſtella) Et ego auxili um p̄bebo in omībus neceſſitatibus veſ tris. Unde dominus petrus olaui cōfeſ ſor eius per. xxix. annos Et filia eius do mina Ratherina ſancte memorie. inſtitu erunt quotidie cantare in ordine hunc ympnū. aſſerentes ꝙ ip̄a beata Birgit ta hoc fieri mandauit: ex precepto eiuſ dem virginis glorioſe. Quia ipſa glorio ſa virgo promiſerat ordinem iſtum. a fili o ſuo ſibi dedicatū. ſpeciali gracia vel le protegere: et bn̄dictionibus dulcedi nis ſpūs ſancti confouere. Sp̄s dicit qualiter ſo rores et fratres omni ſexta feria. debēt legere ſeptem pſalmos. Capit. ix. Ilius dei loquitur. Qualibet ſexta feria debēt ſorores circū ire ambitus ſuos: legendo ſep tem pſalmos. quibus finitis intrabunt chorum ſuum: et flexis genibus legant letanias. Similiter faciant fratres: cir cueundo ambitus ſuos. Ap̄s dicit quare orga ¶ na nullatenus habenda ſunt. in mona ſterijs ordinis ſancti ſaluatoris. Capitulum decimū. p̄s loquitur. Filij iſrahel qui a carnales erāt. et in vmbra A legis ſeruiebant: ml̓ta habe bant quibus ad deuotionem excitaban tur. Habebant quippe tubas et organa et cytharas: quibus accendebantur ad laudem dei: Habebant et cerimonias ⁊ mandata: quibus illuminabātur ad cul tum dei Legem quoqꝫ acceperunt ⁊ iu dicia. quibus refrenabantur a vicijs: et dirigebantur ad agenda. Sed qꝛ nunc venit veritas ipſa preſignata in figuris. ſcilicet ego ipſe verus deus: dignum eſt vt in veritate et toto corde michi ſeruia tur Ergo quamuis bonum et ſuaue eſt audire organa. nec bonis moribus eſt Reuelatōes. Extrauagātes. contrarium. nullatenus tamē in mona ſterio matris mee habeātur. Quia ibi debet eſſe certa deductio temporū. gra uitas cantuum. puritas mentiū. cultus ſilencij. continuatio verbi diuini: et pre omnibus humilitas vera. et obedienti a ſine mora. Circa capitula ſextum ſeptimū et octauū. regule ſancti ſaluato ris. xp̄s dicit quomo abbatiſſa breuiter loqui poteſt in monaſterio cuꝫ artifici bus: et pro quibus cauſis poſſunt abba tiſſa vl̓ ſorores. et confeſſor ſeu fratres: exire extra clauſtrum Capitulum. x Ilius dei loquitur. Abbatiſ ſa loqui poterit in monaſte. rio breuiter cū artificibus. quādo emē danda ſunt ruinoſa: vel aliqua de nouo faciēda. Sed nūquā aliter loqui poteſt in monaſterio cum ſecularibus: niſi ad crates. Nec vnꝙͣ ipſa exire poterit vel aliqua ſororū: niſi forte quādo nouū mo naſteruim conſtruendum eſt. Tunc ſo rores maturas emittent: abbatiſſa con feſſor et cōuentus. Confeſſor vero exi re poterit cum ſocio pro conſtitutōe re gule. et regularibus diſciplinis: cum ſu perioribus inſtituendis. Item pro ſedā do ſcandalo et infamia monaſterij. ſi cō tigerit quod abſit: aut ꝓ hereticis ſi ne ceſſe fuerit confutandis Item exire po terit. ſi pro vtilitate eccleſie ſancte a pre latis vocatus fuerit. aut cū talia nego cia occurrunt: que ꝑ procuratores mo naſterij conuenienter emendari nō poſ ſunt. Deuota doctrina per qua inſtruit̉ abbatiſſa cum ſororibus: et cōſeſſor cum fratribus ordinis ſcī ſalua toris. Tempus quod eſt inter horas di ebus feſtiuis: diſcrete ꝑagere. Capitl̓m. xij. N diebus feſtis abbatiſſa on̄ ¶Adat ſororibus. ſtatum domus et reddituum. difficultateſqꝫ imminen tes: legatqꝫ eis aliqͣ capitula regule. et vbi dimiſerit. ſequenti feſto incipiat: donec completa ſit: ne qua ſe excuſet de regule ignorantia. Habeatqꝫ cū eis col loquia edificatoria et ammonitiōes: de exceſſibus quos videt. Poſt hec ꝑmit tat eis habere priuata colloquia: aut in viridarium introire Similiter et ſacer dotes. ſint in lectura. collatione. ⁊ ſtu dio. ſicut alijs diebus: niſi forte cōfeſſor de ſtatu domus et negocijs occurrenti bus. aut conſilio dando erquiſierit eos Alias ſi volunt ex licentia confeſſoris. poſſunt ſolaciando ſpaciari. Circa capl̓m. ix. regl̓e ſancti ſaluatoris. ſcilicet de ieiunio. di cit xp̄s. ꝙ plus placet ſibi humilitas ⁊ di ſcretio. quā ieiunium. et qualiter ꝑmiſ ſum eſt ieiunantibus ī pane et aqua. co medere legumina. Capitulū. xiij. Ilius dei loquitur Licet ma ter mea ꝑfectiſſimam habuit abſtinentiam. ſic tamē diſcre te gubernauit corpus ſuum: vt nō fran geretur aliqua ſuperfluitate et violen tia. Et licet phariſei et multi adhuc re ligioſorum nō vtantur vino. propt̓ hoc tamen non appropinquant michi: quia non habent fundamentum continētie ſcilicet humilitatem et diſcretionē Ideo cum ſublimiora aliqua proponūtur vel p̄cipiuntur. ponderanda ⁊ diſcūcienda ſunt ab infirmis. vt non faciant quan tum volunt. ſed quid expedit et quid li cet Ecce enim ieiunare in pane ⁊ aqua ſanis eſt bonum: ſed non eſt ſummū bo num. Summū bonū eſt caritas: ſine q̄ non eſt ſalus. Sine ieiunio vero panis et aque omīs ſaluari poteſt: ſi aſſit ꝑfec tio fidei et diſcretionis: et iuſta cauſa. Ergo quia tempora mutata ſunt. loca frigida. corda tepida. et vaſa debilia. Ideo locator palmitū mitigare poterit Reuelatōes. Extrauagātes. aſpera: et arida ſuccis irrigare Hoc eſt ſic intelligendum. ꝙ ꝑmiſſum eſt ieiunā tibus in pane et aqua. poſſe comedere legumina: et aqnā coctam bibere. Naꝫ aridus eſt panis et artus ſine legumini bus. Et aſpera et frigida eſt aqua. niſi coquatur more tyſane: aut in ordeo ex colatur. Xp̄s diſtinguens tres grādus peccatorum. di cit ꝙ in noua regula quā ipſe dictauit. ſcilicet ordinis ſancti ſaluatoris: omnis caritas. humilitas. et diſcretio. eſt attē denda. Capitulū. xiiij. Ilius dei loquitur. A. Om nis lex diuiua ordinatur. aut II propter audaciam tranſgredi entiū comp̄mendam. aut propter petu lantiā laſciuientium reſtringendam: ſeu propter cognitionē faciendorum vel o mittendorū Igitur in omni lege. ſi pe cat quis ex infirmitate et neceſſitate im portabili: diſpenſationem accipit. Qui vero nolens et ex nulla deliberatione peccat: iudicatur leuius. Qui vero ex induſtria ſeu aſſiduitate: nullam recipit excuſationē. Simile eſt de diſcipul̓ me is. quia quādo in carne conuerſabar. cō fricantes grana die ſabbati ⁊ comeden tes. iudicabātur ab ypocritis iudeorū. quos ego quorū noui ſimplicitatem ⁊ ī firmitatem excuſaui. allegando exemplū dauid. qui in neceſſitate vię comedit pa nes ſacerdotum: quod in lege laycis prohibebatur. B. Nunc autem ego ip̄e deus. nouam regulam a me forma tam miſi amicis meis: in qua omnis ca ritas et humilitas et diſcretio attēden da eſt. Compaſſio quoqꝫ īfirmorum et ſanorū habenda eſt. quia omnis lex que in caritate et humilitate et diſcretione nō perficitur: laudem non meretur Er go licet dixi in regula. omēs ſanos ieiu nare debere ſtatutis tēporibus. tamen eciam eis diſpenſatio negari non debet: ſi ſubita ī eis mutatio acciderit et infir mitas. aut tēpus laboris compaſſionem requirit Quod quidē ſit in manu abba tiſſe et confeſſoris. et in moderatione eius cui preceptū eſt ordinare. quotiēs ſanis expedit frangere ieiunia: et reci pere recreationē. Diſpenſandum eſt igi tur. cum minutis defectuoſis. ſubita in firmitate arreptis: ⁊ labore nimio fati gatis. Quod balnea non de bent prohiberi eciam ſanis. ꝑſonis ordi nis ſancti ſaluatoris: certis cauſis et tē poribus. Capitlū. xv. Ilius dei loquitur. Legis doctores et ſacerdotes. ca lumniabātur diſcipulos me os. quia manducauerunt nō lotis ma nibus. quibus ego reſpondi. nō prodeſ ſe lotionem carnis: vbi cor immundum eſt Ergo cor mundum acceptabile eſt deo. nec obeſt lotio et cura carnis: ſi cauſa iuſta ſit et rationabilis. Ideo pro hiberi nō debent balnea. eciā ſanis cer tis cauſis et temporibus. quia eciam ſa nitas ſeruāda eſt: vt non debilitentur. Balnea ergo habeantur quotiēs expe dit infirmis. Sanis vero ſemel in men ſe vel ī duabꝰ ſeptīanis. ſi expedit ſaluti. Circa capitulum deci mum. regule ſancti ſaluatoris. ſcilicꝫ de modo ꝓbationis. receptionis. et conſe crationis perſonarum. ⁊tͣ. Capitulum decimūſextū. Ilius dei loquitur. Dixi tibi prius de anno probatiōis ha I bendo: Hoc conſiderare de bes de ꝑſonis. quarū vita et conuerſa tio minus probata ⁊ nota eſt Ideo per mitto ꝙ ſi aliqua que ſuſcipi petit ad re ligione. tante autoritatis et grauitatis eſt. ꝙ nō timetur quaſi de inconſtantia ⁊ inſtabilitate eiꝰ. ⁊ q̄ nouit diſcernere Reuelatiōes Extrauagātes. temptationes carnis et inſidias dyabo li. cuius et etas probata eſt. talis ſocia ri poteſt congregatōni circa annum di midium vl̓ ſic: propoſita ei prius auſteri tate regule et eius inſtitutis. vt ſciat ad quid venit. Pulchra doctrina per quam virgines ymmo eciam alij volentes profiteri regulā ſan cti ſaluatoris. ſe diſponere ⁊ gerere de beant in obſeruantijs regularibus Capitulū. xvij. Uecunqꝫ ſponſe dei eſſe vl̓ fieri deſiderant. Ac Feruen tius laborare tenētur ad ꝑ fectionē voluntatis dei: quā pro ſuis v ſibus. vel ꝓ ſuarū īpletione voluntatū: hee debent eſſe ſicut ſponſe longe diſtā tes a poſſeſſionibus ſuis. ⁊ ſunt in itine re: hoſpitariqꝫ debent ī patrimonio ſpō ſi Poſſeſſio earū eſt libertas corporis ⁊ mundana conuerſatio. cum om̄ibus ſi bi attinentibus: a quibus tota volūta te ſe debeant irremediabiliter ſeparare Debent eciam indui veſtibus nuptial bus. ſcilicet. humilitate. patiētia. ⁊ ob dientia: que ornant animā et pulcrificā coram deo. Debent eciam ſurgere ⁊ ꝓ cedere. vt appareant coram ſponſo et in uitatis ab eo. O ꝙͣ honeſte et morigere ſe oportet eas in conſpectu intuentium eas. cum verbis et moribus īcedere: cū inuitati ad nuptias intuentes eas. ſint ſcilicet virgo maria mater dei cum toto celeſti exercitu. B. Sponſus vero deſi derans eas eſt verus deus. rex regū et dominus dominantiū: potenſqꝫ ſuꝑ om nia creata. Tunc enim ſurrexerūt. quā do confeſſionem ſuā cum diſcreta con tritione fecerunt: et cum vera humilita te et voluntate vlterius non peccandi Sed tunc ꝓceſſerunt. quādo omīa mū dialia ſponte reliquerunt. nichil ex eis poſſidere curantes: ſed nec liberam ſuā propriam voluntatem habere curantes Tunc vero cum ſponſo ſuo ſunt conſe crate. quādo promittunt ſe regulā et ꝓ feſſionem ſuā inuiolabiliter obſeruare. Et tunc ſecuram ⁊ rectam viam vadūt ad thalamum ſponſi: quādo regulam et profeſſionem ſuam prout poterunt ſer uant. Facta vero profeſſione incipit pri mus dies nuptiarū: et terminatur quan do aīma de corpore egreditur. Ideo o portet eas iſtum diem cum tribus expē dere: ſcꝫ diſcreto timore. deuoto gau dio. et feruenti caritate. Circa capitulum. xij. regule ſancti ſaluatoris. quod eſt de ho ris fratruꝫ. et de numero tam ſororum quam fratrum. Capitulum. xviij. Heſus xp̄us filius dei loquit̉. Scriptura aurea dicit. ꝙ ad ornamentū tabernaculi in he remo. quidam offerebant aurum et ar gentum et lapides p̄cioſos. Alij pelles et pilos caprarū pro tentorijs. et omnia oblata placita erant deo: ſcd̓m diſpoſiti onem et voluntatem offerentis. Sic ē et de orationibus et lecturis fidelium. quidam ſuſpenſi ab amore mundi. offe runt deo cor mundiſſimū: quaſi aurū ob rizum Alij inflammati ſpū diuine ſapīe loquūtur et cantant verba diuine ſapiē tie: que ſunt quaſi aurum examinatum. Alij vix ſciunt pater noſter. tamen ex contrito corde et penitētie operibus. offerunt deo in fide perfecta modicum quod ſciunt et poſſunt: quaſi pilos ca prarum. Omnes iſti placent michi in orationibus ſuis: ſi intentio et volūtas eſt bona Ideo quia ſacerdotibus etate prouectis. difficile ē aſſueta relinquere ⁊ nouis aſſueſce̓: ꝑmittitur eis cathedra lis eccleſie. in cuius dyoceſi ſitum ē mo naſterium cantare officium. Sorores vero officium inſtitutum. nullatenus immutabunt Cum beata Birgītta Reuelatōes. Extrauagātes. ſollicitaretur de perſonis ordinē ſancti ſaluatoris ingreſſuris. audiuit a Beata virgine ꝙ eſſent prouiſe a deo. Et ꝙ ali qui eorum fierent rebelles verbis xp̄i. Capitulum. xix. Um ſemel ſponſa chriſti ſta ret in oratione. incidit ei co gitatio de ſtatu future huiꝰ religionis. quo mō tot perſone vtriuſqꝫ ſexus poſſent inueniri. A. Cui appa rens mater dei dixit Filia tu ſollicita es pro perſonis. in futurum hāc religionē ingreſſuris Scias ꝙ filius meus qui ꝑ ſonaliter regulam iſtam dictauit. preſcit mille perſonas pro qualibet perſōa quā tu ſcis: ⁊ ſperas hanc religionem ingreſ ſuram. Cui ſponſa reſpondit. Domina mea faciliter inueniri poſſunt mulieres que ſe ſubicient ordini: ſed difficile inue niuntur viri. qui ſe ſubdere volunt pro uiſioni mulieris: cum plureſqꝫ ſecl̓ares ſcientia inflat. et mundus honoribus di uicijs. et delectationibus eis blanditur Cui iterum mater dei. Uenient vtiqꝫ illi qui verba filij mei cum ſuauitate re cipient: ⁊ eis vtentur ad commodū ani me ſue et honorem dei. Uenient eciam alij qui non miuus aduerſentur verbis filij mei. ⁊ ſimplici regule tibi reuelate. quā illi increduli qui verbis dei et moī ſi contrariabantur in deſerto: interpre tantes verba dei pro ſua voluntate. B Uerum̄tamē ſcias ꝙ verba huius regu le ad ꝓfectum coaptabunt ſe: et fructi ficabunt vſqꝫ in finem. Nec tu filia ſol licita ſis de perſonis hanc religionem ī greſſuris Ipſe enim filius meꝰ nouit qͦs vocabit. et preordinet ſcd̓m ſuam volū tatem in opus miniſterij huius. quāuis quidam eorū erunt rebelles verbis filij mei. ſcd̓m humanam eſtimatōem ſuam. ſimplicitatem verborum preſumptuoſe paruipendentes. ſicut mundi ſapientes preſumunt preferre ſententias ſuas ali quādo diuine voluntati: quibus verum intellectū corrumpūt. ⁊ errorē inducūt Circa. xiiij. capitulum regule ſancti ſaluatoris. ſcilicet de electi on abbatiſſe. ⁊tͣ. Filius dei diſtinguēs tres gradus hoīm ſibi ſumme placentes vult ꝙ ſoror de illegittimo thoro nata non eligatur in abbatiſſam. Capitulū. xx. Ilius dei loquitur. Licet fi lius nō portabit iniquitateꝫ patris. tamen quia tres ordi nes ſunt qui michi ſumme placent. ſcili cet virginitas viduitas et coniugium. Ideo hij tres ordines. p̄ferendi ⁊ hono randi ſunt pre omībus. tum quia mag ne puritatis et honeſtatis habent inſig nia: tum quia mater mea hos tres ordi nes in ſe compleuit Fuit enim puriſſima virgo in partu et poſt partum. fuit ⁊ ve re mater et virgo: fuit et vidua poſt aſ cenſionem meam. corporali pn̄tia mea viduata. Propterea cum eligenda eſt abbatiſſa. vna que eſt de aliquo iſtoruꝫ trium ordīum eligatur Soror vero que eſt de alio genere. quantumcūqꝫ conti nentis ⁊ ſupereminētis vite ſit: in abba tiſſam nō eligatur Fp̄s dicit ꝙ abbatiſſa debet eſſe virgo mūda et probata. atqꝫ moribus exemplaris: et ꝙ in defectu hu iuſmodi virginis. poteſt aſſumi in abba tiſſam hūilis et probata vidua. Capitulū. xxj. Heſus xp̄s loquitur Pulcra coniūctio eſt ⁊ deces confe deratio: vt virgo preſit virgi nibus. Nam inter omnia primatū tenet ipſa mundicia carnis et mentis: de qua et per ꝙͣ ego deus incarnari volui. Ue rum quia mater mea virgo fuit et mat. ſed nō ideo mater quia cognita viro: ſꝫ afflata ſpiritu patris et mei. genuit me verum deum et hominem. Ideo hic no uus ordo dedicatus eſt matri mee. Et quecūqꝫ debet preeſſe virginibus eius. neceſſe eſt ⁊ laudabile. vt ſit v̓go mūda Reuelatiōes. Extrauagātes. et probata moribus: ⁊ virtutibus exem plaris. Si vero virgo talis in cōgrega tione non fuerit. que officium virginis matris mee implere potuerit. nō diſpli cet michi ſi onus humilitatis et prelatu re. aſſumat hūilis et ꝓbate vite viduaꝫ quā virgo ſuperba. Ergo ſi deo placu erit exaltare hūilia et efferre viduitatē ex neceſſitatę. non derogatur ex hoc lau dabili conſuetudini virginū: quia deus omīa humilia exaltare dignatur. Quid enī humilius fuit et eſt mr̄e mea? Quid eſt quod humilitas ꝑfecta non meret̉ Propter humilitate factus ſum ego d̓ ijs et dei filius: verus filiꝰ virginis E ſine humilitate non eſt via in celum Xp̄s dicit cur et quali ter abbatiſſa ordinis ſācti ſaluatoris d̓ bet benedici. Capitulum. xxij. p̄s loquitur. Qui habet offi cium principis temꝑalis. te A netur aliquo ſigno deſignari vt ei ab omnibus obediatur ⁊ honor de feratur. Sic eſt de abbatiſſa. quia ipſa habet officium ⁊ vices matris mee in t̓ ris. Ideo in ſignum maioris ſollicitudīs et augmentum gracie ſpiritualis. debet ab epiſcopo accipere munꝰ bn̄dictiōis vt a ceteris diſcernatur et honoretur: non ſua aſſumptione. ſed honore mei et matris mee Benedictio abbatiſſe fiat ſcd̓m morem abbatiſſarum ſancti bn̄dic ti: preter baculum et annulū qͥ prius eſt benedictus. Circa. xp. capitulum regule ſācti ſaluatoris. ſcilicꝫ ꝙ fratres diuino officio ſtudio quoqꝫ et orationi vacare debent. ⁊tͣ. Xp̄s oſtendit qūo et quid p̄dicandum eſt populo. Capitulū. xxiij. p̄s loquitur. Qui predicant veritatem meam. debent ha Abere verba ſimplicia ⁊ pau ca. in lectione ſanctarum ſcripturarum fundata. vt homīes venientes de longe capere ſufficiant: et non attediantur in prolixitate et declamatione verborū ſu perfluorum. Nec debent proferre ver ba contorta more adulantiū. nec multi plicare inciſiones ⁊ diſtinctōes capitl̓o rum. ſeu ſubtilitates leonitatum: ſꝫ om nia moderare iuxta capacitates audiē tium. Quia que populus ſimplex nō in telligit: ſolet plus mirari quā edificari Ideo ſi eſt dn̄ica predicantes in iſta reli gione. proponant euangeliū diei et eius expoſitiones. bibliam et iſta verba mea et dilecte matris mee ſanctorūqꝫ meo rum: vitaſpatrum et miracula ſanctoꝝ. ſimbolum fidei. remedia quoqꝫ contra temptationes et vicia: ſcd̓m vnius cu iuſqꝫ capacitatē. Nam mater mea cariſ ſima ſimpliciſſima fuit. Petrus ydeora franciſcus ruſticus. ⁊ tamē plus profe cerunt animabus quā mgr̄i eloquētes: qꝛ ꝑfectam caritatē ad aīas habuerūt. Circa. xx. capl̓m regu le ſācti ſaluatoris. viſio Qualiter virgo maria altercando cum dyabolo. iuredice vicit locum wvatzſte na: ꝓ fundando in eo monaſterio ſuo Que xp̄s gracijs multis preditum. ſibi adiudicando donauit. Capitulū. xxiiij. ē Idebatur ſponſe ꝙ eſſet in lata domo: et magnus ibi ex ercitus conuenerat. A. Tunc beata virgo dixit ad regem celi Fili mi da michi locum iſtum watſten̄ Mox dyabolus affuit et dixit. Iſte lo cus meus eſt. Ego enim eū poſſideo tri plici iure. Primū eſt ꝙ fundatoribꝰ loci iſtius. voluntatem inſpiraui edificandi: et principes huius edificij. fuerūt ſerui mei ⁊ amici. Scd̓m ius eſt ꝙ locus iſte locus eſt penarum et ire. et amici mei iuxta oēm voluntatem meam crudeles: puniebant hic ſubditos ſuos abſqꝫ om̄i miſericordia. Et ideo qꝛ ego ſum dn̄s A. v. Reuelatōes. Extrauagātes. penarum et princeps ire ſuper locum iſ tum: ideo meus eſt. Tercium ius eſt. ꝙ locus iſte meus fuerat multis annis: et ibi ſedes mea ē vbi volūtasⁱ mea perfici tur Tunc beata virgo dixit iterum ad filium Fili mi quero a te iuſticiam. ſi for te aliquis ſpoliaſſet alium bonis ſuis et pecunia. et faceret eum adhuc ſuꝑ dam nū ſuum edificare ſibi domum ꝓprio la bore. et pecunia qua eum ſpoliauerat: cuius fili mī eſſet locus edificatus? Re ſpondit dn̄s. Mater inquit dilecta. ille poſſidet de iure domum. qui poſſiderat pecuniam: et laborem expenderat. Tūc ait beata virgo ad dyabolum. Ideo tu nichil iuſticie habes in domo hac B. Iterum queſiuit beata v̓go a iudice di cens. Fili et dn̄e mi. Si in alicuius cor de fuerit crudelitas ⁊ iracundia. et in trauerit miſcd̓ia et gracia. quibus com petit fugere? Reſpondit iudex. Crude litati et iracundie competit fugere et cedere miſcd̓ie. Et virgo ad dyabolū. Ideo inquit tu debes fugere: quia tu es penarum dominus et princeps iracūdīe Ego autē ſum mater miſericordīe ⁊ re gina celi: quia miſereor oīm inuocantiū me. Tercio queſiuit beata virgo a iudi ce Fili mi. Si lictor fuerit in aliqua do mo vl̓ ſederit. et dominꝰ ſuus ītrauerit. volens in eadem domo ⁊ ſede reſidere: quid faciet lictor? Reſpondit iudex. Iu ſtum eſt vt lictor ſurgat: et dominꝰ ſuus vbi ſibi placuerit ſedeat. Tunc v̓go ait ad dyabolū. Quia tu es lictor filij mei et ego ſum domīa ſuper te. iuſtum eſt vi fugias: ⁊ ego vbi voluero ſedeam, C Deinde iudex ait ad virginem. Mater mea tu viciſti locum iſtum iure debito Ideo iuſte tibi debetur. ⁊ ideo eum ti bi adiudico. Et ideo ſicut in loco iſto audite ſunt hactenus lacrime et gemitꝰ miſerorū. quorum ſanguis ⁊ miſeria cla mabat ad me de terra. ⁊ in auribꝰ meis ſonuit: ſic nunc vox laudātium te in lo co iſto. aſcēdet in aures meas Et ſicut in hoc loco fuerat penarū locus ⁊ gra uamen terre. ſic nunc colligentur ad lo cum iſtum illi. qui poſtulabunt miſcd̓iaꝫ et iudulgentiā viuis et defunctis: ⁊ pla cabunt me pro ſtatu regni. Et poſt hec adiecit iudex loquens ad virginē. Ma ter mea. Inimicus tuus fuerat huiꝰ lo ci dominꝰ longo temꝑe: ſed āmodo eris tu hic domina et regina Xp̄s declarat ſcē Bir gitte. quare ciuitas illa iericho deſtructa fuit. faciendo quādā ſimilitudinē de loco mōaſterij ſui vvatꝫ ſtena. et inhabitatoribus eius. Capitulum. xxv. p̄s loquitur ſponſe dicens. A. Quid legiſti hodīe in li bro tuo? Et illa Legi inqui ens et mirata ſum. ꝙ muri iericho dam nati. corruerunt ex ſonitū tubarum et circuitu arce ſancte. ad preceptum tu um Reſpondit ſpiritus. In illa ciuita te et ex illa ciuitate multa mala fcā ſūt: et nullus in illa erat qui michi placuit. Ideo non merebatur veniam. nec dig na fuit. ſcilicet vt a populo meo inhabi taretur. Uerum quia populus meꝰ at tritus et fatigatus in deſerto. poſſeſſio nem promiſſam accepturus: erudiēdus prius erat verbis exemplis et miracu lis. Ideo diſpenſatio mirabilis. retribu tioqꝫ iuſta facta eſt ī ciuitate iſta. vt po pulus eductus mirabiliter de aqua: mi rabilia eciam videret in terra Et ſic vi ſis miraculis. deus amplius infigeretur in cordibus eorum. et ipſi maiora ſpera re addiſcerent: et ad maiora incitarētur B. In iſto vero loco quo nunc eſt af flictio amicorum meoruꝫ: fuerat habita tio demonum Sed iſtum locum mater mea triplici iure obtinuit: ſcilicet. cari tate. pręcibus. et mutatione officiorum futurorum. Cui illa. O inꝙͣ domīe non indigneris ſi loquor. Tu dixiſti ꝙ in do Reuelatōes. Extrauagātes. mo tua omnis humilitas debet eſſe Nū quid iſta edificatio ſtabit in loco iſto? Reſpondit ſpiritus. In illa miſera ieri cho aliqua erant ꝓfutura populo meo. que purgata prius igne a populo meo ī habitabatur: et idem populus meus la bores gentium poſſedit. Propterea do mus hec de ſudore pauperum. pro ſuper bia diuitū edificata eſt. Ideo pauꝑes mei inhabitent eam. diſponendo omnia ſuperflua et ſuperba. ad ſolam humilita tem et vtilitatem. Uerūtamen caueat̉ vt quod diuina potētia permiſit ex cau ſa ſpeciali: non trahatur ī exemplum ſu perborum. Xp̄s dicit ſponſe de in obediētia cuiuſdam re gis Syecie. ſcilicet in nō eundo ad pa pam pro abſolutione peccatorum. et co tra paganos: et facit mentionem de ci uitate iericho. et de loco et monaſterio Vatꝫ ſtenenſi. Capitulū. xxvj. Ilius dei loquitur Ecce rex ſpreuit cōſilium meum ſcd̓m ſicut et primum. et ideo inimici mei in trauerunt loca matris mee: et euerter̄t et deſtruxerunt ſicut audiſti. Et ideo lapides et ligna clamant vindictam ſu per regem. Uerum quia deus de mali cia hominū fabricat ſibi honorem: et vn de dyabolus ſe preualere credit. inde deicitur ⁊ confunditur. Etenim illa al ta edificia ſi ſtetiſſent. fuiſſent cauſa ſu perbie poſterorum: et exemplum elatio nis Si enim ex induſtria fuiſſent dirup ta. notā fuiſſent leuitas et damnū Nūc ex occaſione damni et malicia hominū. oſtendere tibi volo. quomodo deo cara humilitas edificari poteſt ex alta ſuper bia: et īutilis et ſumptuoſa eleuatio mu rorum humilietur. Primum alte domus et alta parietū deicietur eleuatio. tunc erit honor deo. et conſultum inhabitantibus. et exultatio intuentibus: magnū qꝫ indicium humilitatis. Sed quomo do hec fiant hoc ſit in manu et conſilio eorum. qui nouerunt ſtructuras exalta re. Itē loquitur filius dei. Dixi tibi p̄ us de iericho ciuitate. quam ſimilaui lo co monaſterij huius. et quomō prepara ta edificia ſtarent. et reducerentur ad humilia et ſola neceſſaria: hec promiſi a micis meis. ſi rex cōgregaſſet eos ſcd̓m conſilium meū. Ideo nunc laborent qui congregati ſunt. et omīa ſuperflua dei ciant: et de ſolis neceſſarijs et humilibꝰ contententur et glorientur Filius dei oſtendit be ate Birgitte. qualit̓ qui dam rex propter peccata ſua non erat dignus edificare ſibi domum. ſcilicꝫ mo naſteriū vvatꝫ ſtenen̄. Capitulū. xxvij. Ilius dei loquitur. Quia rex iſte non querit calorem meū ſed permāet in frigore: ⁊ ſcā dalum manuum ſuarum non dimittit Ideo nō edificabit michi domum vt ſa lomon: nec habebit exitū vite vt dauid Sed nec memoria eius erit. vt dilecti mei Olaui. nec corōabitur vt amicus meus Ericus. ſed ſentiet iuſticiam quia noluit miſcd̓iam: ⁊ arabo terram in iu dicio et tribulatione. donec inhabitan tes diſcant petere miſcd̓iam. Uerūta men perſona que edificabit monaſteri um meū. qual̓ erit et quādo veniet erit tibi notum: ſed vtrū in hac vita non eſt tibi licitum ſcire Xp̄s oſtendit hic ſanc te hirgitte ſituationem dimenſionem. et diſpoſitōem eccl̓ie mo naſterij woatꝫ ſtenenẜ. et chori fratrū. lo cutorij inter fratres et ſorores. teſtudi num. altarium. hoſtiorū. ambituū. colū narum. chori ſororū. feneſtrarum. et lo Reuelatōes. Extrauagātes. Capitulum. xxviij. Ilius dei loquitur. A Chorꝰ eccleſie debet eſſe ad occiden tem ad ſtagnum. et vnus mu rus altus ab aquilone a domo laterina iuxta ſtagnum: vſqꝫ ad finem curie cleri corum. Inter illū murum ⁊ chorum. ſit ſpacium decem et octo vlnarum. ꝓ edi ficando collocutorio. qd̓ vnus murus diuidat ꝑ mediū in longitudine: a cho ro fratrum et ad murum iuxta ſtagnū Et in illo collocutorio poſſūt fratres et ſorores loqui adinuicē de neceſſarijs ſuis. et nulle feneſtre ſint in illo interſti tio inter ſorores et fratres: ne quis vi deatur ab alio. ¶ Item due rote ſint in illo muro. quales ſolent eſſe in talibus monaſterijs. Deinde chorus fratrum habeat. xx. duas. vl̓nas in longitudine ſub vna teſtudine. ab occidentali pariēte vſqꝫ ad ſummum altare. ita ꝙ illud ſum mum altare ſit ſub illa teſtudine: et cle rici ſtare debent inter ſummū altare et parietem occidentalem. Teſtudo vero habebit. xx. vlnas ī latitudine. Ille ve ro paries qui eſt retro ſtallas v̓ſus ſo rores ex aquilone. habebit quinqꝫ feneſ tras ꝓpe terram. ad quas ſorores faciāt confeſſiones ſuas: et recipiant corpꝰ do mini. B. Item ip̄a eccleſia debet habe re quinqꝫ teſtudines in longitudine. et tres in latitudine. ⁊ quelibet teſtudo ſit xx. vlnarum in latitudine. et. xx. in lon gitudiue. Tres vero teſtudines proxi me. retro ſummū altare ad orientem. ꝑ trāſuerſum medium tocius eccleſie: ad dantur ad chorum clericorum. ¶ Se gradus debent eſſe in deſcenſu a ſūmo altari per tranſuerſum: ſub dictis tribꝰ teſtudinibus. Et quilibet illorum gra duum habebit duo altaria ſuper ſe. ita ꝙ ſex ſint ad dexteram ſummi altaris: ⁊ ſex ad ſiniſtram: Et qͦdlibet altare ſtet in obliqn ab altero. incipiēdo a primo gradū proximo ſummo altari. ex vtraqꝫ parte. Summum altare habebit quīqꝫ vlnas in longitudine: ⁊ duas vlnas cū dimidia in latitudine. Et quodlibet a liud altare ex illis. xij. habebit duas vl nas cum dimidia in longitudine: ⁊ vnā vlnam cum dimidia in latitudine. Et ī ter quodlibet altare illorū duodecim: de bet eſſe ſpacium duarum vlnarum Qui libet vero gradus debet habere in alti tudine. quaſi manus per tranſuerſum. Ꝙ. Paries vero ad orientem habebit duo hoſtia: ſub duabꝰ vltimis teſtudini bus. Sub media vero teſtudine nulluꝫ ſit hoſtium Et quodlibꝫ hoſtiū habebit ſex vlnas in latitudine. et in altitudine pertingāt ad aſſeres ſiue pauimentum: quod ē ſub pedibus ſororum. In medio vero īter iſta duo hoſtia ſit altare Bea te virginis. habens quatuor vlnas ī lō gitudine. et tres in altitdine: prope pa rietem ad orientem: Chorus per circui tum altaris. habeat decem vlnas in lon gitudine. et decem in latitudine: et cir cūſeptus ſit gerris ferreis. Unus ambi tus debet eſſe per circuitum eccleſie in terius tuxta parietes. circumſeptus ger ris ferreis. habens quatuor vlnas in la titudine inter murum et gerras. in quo clerici ſeu fratres ambulare poſſūt: ita ꝙ non veniant ad populum. Super ambas ianuas per gradus aſcendendo. erit ingreſſus in chorum beate virgīs: et nullum aliud hoſtium ſit ī illo choro Nullum eciam hoſtium poteſt eſſe ī am bitu ferreo eccleſie. niſi vuum tantū iu xta ſummū altare. et illud ſit cōtinue ſe ra munitū: niſi quando perſona aliqua ī trabit religionem. ⁊ quotiens epiſcopꝰ monaſterium viſitabit. D. In medio parietis ad meridiem infra ambitū fer reum. ſit altare ſancti Michaelis: ita ꝙ ſacerdos vertat ſe ad auſtrum: In me dio vero parietis ad aquilonem. ſit al tare ſaucti Iohannis baptiſte: ita ꝙ faꝫ ſacerdos vertat ſe ad aquilonē: Extra vero ābitū ferreū edificāda ſūt altaria. vbi ſacerdotes aduēiētes celebrae̓ pnti Reuelatōes. Extrauagātes. Columne habebunt. xj. vlnas in altitu dine. a pauimento eccleſie. vſqꝫ ad tra bes ſeu pauimentū chori ſororum. Suꝑ trabes vero edificetur pauimētum. de aſſeribus et argilla ⁊ lateribus. ſuꝑ qui bus ſtabūt ſorores: et ſub illis aſſeribus figantur lamine cupree ne noceat ignis Columne eciam aſcendant per pauime tum ſororum. ita ꝙ habeant quatuor vl nas vel circa hoc in longitudine a paui mento ſororū: antequā inchoentur vel attingantur teſtudines. Omnes eciam teſtudines ſuper chorum ⁊ totam eccle ſiam. equalem habeant altitudinē Tec tum habeat tantam altitudinem. quan tā habere poteſt vel neceſſe fuerit. E Nulla ſubtilis ſculptura ſit in oſtijs. fe neſtris. columnis. vl̓ pariētibus: ſed to tum erit de opere plano humili et forti Feneſtre vitree non debent habere co lorem. niſi album vel glaucum. Domi in qua ſorores debent loqui ſecularibꝰ debet eſſe ad orientem īter magnam do mum laterinam et eccleſiā: ibi ſint fene ſtre. ita ꝙ perſone nō poſſint videri ad inuicem. Eccleſia debet edificari de la pidibus. exciſis a montibus lapideis et in terra inuentis: et nō de lateribus ſi cut et teſtudines. Poſt hec vidi vltra ſtagnum eccleſiam ſimilem iſti cū edifi cijs ſuis: quā ex omī parte circūibat mu rus longus. fortis et altus: et audiui in ſpiritu. Domus et eccleſie que edifica buntur poſt iſtam eccleſiā. ſimilimō ed ficabuntur ſicut modo vides Uiſio quā habuit ſctā Girgitta. ſuper cōſtruc tione ⁊ ſituatione cimiterij monaſterij Vatꝫſten enẜ cū locutorijs ſororū ⁊ fra trum ſibi inuicem. ⁊ cū ſecularibꝰ. ⁊ de habitatōe fratrū: de pomerio ſororū. et vbi poſſint recipere medicinas V Capitulū. xxix. Idi inquit beata Birgitta a magna domo lapidea vſqꝫ ad ceſpitem que ē ad auſtrum late vie. murum longum et latum: et ſemiſſem. A. Deinde vidi eccleſiam intra murū cuius fundamenta. et parietes et fene ſtras. et longitudinē. et latitudinem: di ligentēr attendi Deinde a cornu eiuſdē domus vidi murum magnū vſqꝫ ad ſcū arium: vbi michi a ſpiritū dictum ē. Ab iſto muro edificetur murꝰ. vbi ſit locu torium fratrum et ſororū. in quo ſint fe neſtre due: ⁊ pro collocutione ſororum et fratrū. et pro neceſſarijs fratrum re cipiendis. Deinde a muro iſto. vidi mu rum qui protēdebatur ad domū lapideā paruam. vbi michi dicebatur Hic erūt habitacula clericorum. A cornu vero parue domus iſtius auſtrali. aſcendebat murus: qui protendebatur ad murum qͥ ſtabat ī ceſpite. Et audiui in ſpiritu In iſto muro erit parua porta vbi neceſſa ria fratrum. ſcilicet ligna ⁊ talia recipi entur. Et ibi eciam erit domus. pro īfir mis inſpiciendis et curandis. B. De inde a muro qui videbatur ſtare in ceſ pite. protendebatur alius murus. vſqꝫ ad domum lapideam que eſt in oriente. ſed non plene attigit domum. Nam diſ tantia parua erat. quia a pariete auſtra li eccleſie ibat murus alius. qui ſe con iunxit muro qui proceſſit de ceſpite: et combinauit ambos muros in vnū. vbi michi dictum eſt. Hic erit collocutori um fratrum cum ſecularibus. Deinde a cornu occidentali verſus aquilonem magne domus lapidee. vidi murum qui circūibat pomerium. iuxta ſitum antiqͣ rum arborum. qui circueundo pomeri um: reflectebatur a cornu oriētali mag ne domus. Poſt hec vidi murum aſcen dentem a cornu orientali. qui protende batur directe ad parietem eccleſie. Et tūc audiui in ſpiritu. In iſto muro erūt tres domus. Una decenter edificata: vbi ep̄i et prīcipes poſſūt audire ſorores Alia erit pro neceſſarijs recipiendis. Reuelatōes. Extrauagātes. Tercia pro infirmis inſpiciendis et cu randis. Poſt hec vidi vltra ſtagnū ec cleſiam ſimilē iſti cū edificijs ſuis. quam ex omni parte circūibat murus longus et fortis et altus: et tunc audiui in ſpū. domus ⁊ eccleſia que edificabunt̉ poſt iſtam eccleſiam. ſimilimodo edificabun tur ſicut modo vides. Xp̄s dicit ſancte Bir gitte diſpoſitionem do mus ſue. ꝑ quā ſpecialiter notatur mo naſterium woatꝫ ſtenenſe: et ordo ſancti ſaluatoris. ⁊tͣ. Capitulū. xxx. N domo mea debet eſſe omīs humilitas: que oīno nunc cō ¶Atēpta eſt. Ibi debet eſſe murꝰ fortis. ⁊tͣ. Reqͥre pͥmo libro Cap̄. xviij. Sp̄us dicit hic quales picture ſint in monaſterio ſcī ſaluatoris et ꝙ eccleſia tres habeat portas. et de earum miſtica interpretatione. Capitulū. xxxj. Ilius dei loquitur. A Pictu re nō habeantur ī parietibus eccleſie. niſi ſolūmodo paſſio mea. et ſanctorū meoꝝ memoria. Nā fre quenter ingrediētes eccleſiam. plus de lectantur in videndo deſcriptōes pari etum. quā in xp̄i beneficijs. Notādum eciam ꝙ in eccleſia habeantur tres por te. Prima debet vocari porta remiſſio nis: per quā omēs ſeculares ingredian tur. Quia oīs qui contrito corde. et vo luntate emendādi. ingreditur hanc por tam: habebit alleuiationē in temptatio nibus ſuis. fortitudinē ad operandū bo na. deuotionē in orōne: remiſſionē pec catorū. et cautelam in agendis. Ideo hec porta erit ad orientem. quia orietur ingredientibus caritas diuina: et lux fi dei fortificabirur in eis. B. Secunda porta vocabitur porta reconciliationis et propiciationis. per quā ingredientur fratres in choꝝ ſuum. quia eorū precibꝰ et fide. pct̄ores appropinquabunt deo: regniqꝫ ſtatus meliorabit̉. et mitigabit̉ ira dei Ideo hec porta ſit ad occidentē. quia per eorū oratōes in multis occide tur et abſcidetur poteſtas dyaboli: vt non preualeat temptare quantum velit Tercia porta vocabitur porta glorie ⁊ gr̄e. per quā ingrediant̉ ſorores. Quia quecūqꝫ ſoror ingreditur hanc portā cō trito corde. et ſola intentione placendi deo: grām habebit in preſenti proficiē d̓ de virtute in virtutem: et refrigeriū in temptatōibus. gloriāqꝫ in futuro. Ideo hec porta ſit ad aquilonē. Quia ſicut a dyabolo panditur omne frigus malicie ſic erit ingredientibus hanc portā habū dantia bn̄dictionis: calorqꝫ ſancti ſpiritꝰ infundetur. et ardor diuīe caritatis eis adaugebitur. Fp̄s petit a cōmūita te regni ſubſidiū quoddam ad cōplemē tum monaſterijwoatꝫſtenenẜ. Capitulum. xxxij. p̄s loquitur. Ego ſū qui ab rahe precepi filium ſuum im A molare. nō quia nō preſciui obedientie ſue bonum: ſꝫ quia volui vt voluntas ſua bona. eciā futuris ad imi tandū ſimiliter oſtenderetur. Sic ego nūc a principe terre. edificari volo vnū monaſteriū in honore matris mee: ideo vt peccata regni minuantur Porro ad eiuſdem monaſterrij ꝑfectione. auxiliuꝫ a cōmunitate peto. nō ſicut indigens qͥ oīm ſum dominus. ſꝫ vt ꝓmptitudo bōe voluntatis eoꝝ: eciam alijs innoteſcat. Propterea omīs ad annos diſcretiōis ꝑueniens. qui in virginitate ꝑſeuerare ꝓponit ſiue vir ſiue femina. tribuat vnū denarin monete currētis: ſimiliter qui ī viduitate ē: Qui vero in cōiugio ē. tri buat ꝓ ſe ⁊ vxore duos denarios: ad edi ficatōem eiuſdem monaſterij mrīs mee. Qui vero filios et filias habent et ꝑue ner̄t ad annos diſcretōis. ſcilicet. xvj. Reuelatōes. Extrauagātes. annorū. pro vno qͦqꝫ ſoluant vnū dena rium: vt in eis caritas et obediētie fruc tus augeatur. Religioſi vero qͥ ſe et ſua michi dare tenentur. et clerici qui ſors mea ſunt: liberi ſint. Similiter et famu li ſeruientes immunes ſint. quia ex ſudo re comedunt panem ſuū: et quia ſui iu ris non ſunt. Quod abbatiſſa ordi nis ſancti ſaluatoris. recipere poteſt q̄ tuor viros boni teſtimonij et fame ī fra tres extra monaſterin̄. et de eorū hab tu et modo viuendi. Capitulū. xxxiij. p̄s loquitur. A. Scriptu ra aurea dicit. ꝙ moyſe orā A te pro populo ſuo Aaron et ſocius eius ſuſtentabant manus eius: ne grauaretur in iugi extenſione earū. Sed cur hoc: Nūquid non deus potu iſſet fortificaſſe eum qui dedit ei virtu tem orandi: Potuiſſet quidem. Sed ſig num fuit eorum qui cōtemptis omībus ſoli deo adherent: quia humana natura infirma eſt. et indiget ſuſtentatōe Ideo vt amici dei valeāt ſubſiſtere. ⁊ ne poſt diuinam cōtemplatōem fedantur tem poralibus: permittuntur eis ſolatia ex teriora. quibus robuſtius aſſurgant ad diuina. Propterea quatuor viri boni te ſtimonij et vite et etatis aſſumātur ad curiam officialis qui diſtribuāt elemo ſinam et veſtes pauꝑibus: qͥ parati ſint recipere verba ſororum et fratrū et re ſponſa reddere. qui domīs temꝑalibus in negocijs moaſterij loqui ⁊ deſeruire ſufficiant: et onera abbatiſſe releuare. Ad hoc autē vt p̄dicti fratres fiduciali us agant in cōmiſſis. debēt de manaſte rio viuere: et partīcipes eſſe oīm ſpiritu alium bonorū. que agantur in monaſte rio. B. Debent eciā continenter viuē. et crucem rubeam in veſtibus ꝓpe cor portare: ī ſignū familiaritatis et carita tis diuine. Nec non et obedientiam in manu abbatiſſe promittere in tempora libus. ⁊ ꝯfeſſori in ſpūalibus. eadēqꝫ ca ritate ⁊ regula. eiſdemqꝫ moribus ⁊ obe dientia et diſciplina viuere: ſicut qui in fra monaſteriū ſunt Ut nulla nec in mo ribus vel victualibus ⁊ correptione diſ cordia ſit: nulliuſqꝫ p̄ceptum preponant imperio abbatiſſe ſeu cōfeſſoris Si ve ro aliqua enormia ſeu abhomīabilia ta lia per eos cōmittuntur. quibus deni gratur ordo. aut ſtatus monaſterij diffa matur: carceribus monaſterij recludā tur. Aut ſi cōfeſſor corrigere non pote rit. conſilium et auxiliū requiratur ep̄i: ſeruata in om̄ibus regule ſancte īſtitu tionē. Cōfeſſor vero prouideat quomō ieiunent. et quibus horis reficiantur ⁊ teneant ſilentiū. quōdoqꝫ dormiant: et qͥ liter ⁊ quomō extra limites monaſterij ſeu ad dominos terre egrediantur. C. Similiter et prouideat de habitu eo rū honeſto et de horis legendis: et vbi ſtent in eccleſia et recipiant corpus xp̄i Cōſtituaturqꝫ eis locus vbi comedent ⁊ dormiant: cimiteriūqꝫ habeāt ꝑ ſe ſeꝑa tum. De iſtis quatuor qui portāt crucē poſſunt vnus vel duo eſſe ſacerdotes: ita tamen ꝙ in om̄ibus obediant abba tiſſe et confeſſori. Si vero aliqui labo ratorū vel artificū ſe regule iſti ſubdere volunt. eadem lege et inſtitutōibus gau deant: excepto ꝙ crucem non portent. Unuſqꝫ de illis quatuor ſit mgr̄ eoꝝ. per quē dirigātur et inſtruantur: iuxta con ſilium et p̄ceptum abbatiſſe. et confeſſo ris in ſpiritualibus. Circa. xviij. cap̄. regu le ſancti ſaluatoris. xp̄us diſtinguit. xiij. altaria. xiij. apoſtolis cōſecrāda. ſcd̓m eorū. xiij. virtutū eminentias. ⁊tͣ. Capitulū. xxxiiij. Ilius dei loquitur. A Dixi tibi prius ꝙ. xiij altaria habe da ſūt in ſctūario in xiij. gra dibus. ſcd̓m vocatōeꝫ et inflammatōeꝫ Reuelatiōes. Extrauagātes. ſpiritus mei. vnicuiqꝫ collatam. Pri mum igitur ⁊ principale altare ꝯſecret̉ Petro principi apoſtolorū: quia ip̄e fuit primus vocatione et electione. Primꝰ eciam dignitate poteſtatis. et quadā ſi militudine mortis mee. Ad dexterā ve ro altaris petri principis apl̓orum. ſit p̄ mum altare pauli qui licet ip̄e nō vidit me conuerſantem in carne. vidit tamē in viſione ſpūali: et ip̄e ꝑfectius inflam matus zelo aīarum fuit. et caritate am plius laborabat: vnde et nomen et vitā et dignitatem ſortitus eſt apl̓oꝝ Scd̓m vero altare ad dexteram ſit iacobi filij zebedei. qui per pacientiā et ardorē pre dicationis: pͥmum meruit pre alijs glori ficari. Terciū altare ad dexteram ſit io hannis euangeliſte. qui amore caſtitatis ſpālem a me inuēit familiaritatē: qua ce teris altius ſcripſit euangelicā verita tem. Quartū altare ad dexterā ſit bar tholomei. qui contemptor diuiciarū et amator paupertatis: penas paciēter tu lit illatas Quintum altare ad dexterā ſit philippi. qui generatōem carnis deſpi ciens: multos regenerauit vite eterne. Sextum altare ad dexteram ſit thome. qui ī latere meo perfectam cognouit fi dem: et in ꝑfecta caritate perſeuerauit Ad ſiniſtram vero altaris principis a poſtoloꝝ ſit primū altare andree: qui ſe cutus me magiſtrū. nō erubuit ignomi niam crucis Scd̓m altare ad ſiniſtrā ſit mathei. qui lucra relinquēs mūdi. factꝰ eſt magiſter animarū Terciū altare ſit iacobi alphei. qui ſimillimus michi ī car ne. iam quodāmodo ſimilatusⁱ michi eſt in celo Quartum ſit ſymonis germani eius. qui ſpernēs parētes carnis: reple ri meruit ſapiētia ſuꝑnorum Quintum ſit tadei. qui mundicia cordis viriliter dyabolum debellabat. Sextum ſit ma thie. qui abhominatus cupiditatē prodi toris mei: per humilitatē veram meruit locum glorie ſempiterne. B. ¶ Nunc filia querere poteris. quare iohēm ⁊ ce teros apoſtolos de progēie carnis mee. non p̄tuli petro in dignitate? Reſpōdeo tibi. perfecta caritas eſt illa ad deum. quādo homo nichil ſibi de ſe relinquit: ſed ad oēm virtutem et perfectionē ſe dilatat. Perfecta vero caritas eſt ad ꝓ ximū. quādo homo malis facit bona qui eum eciā cum ira exaſꝑant. bonis vero exhibet meliora: maxime hijs quos repe rit in bonis oꝑbus meliores. Ergo qͥa petrus feruentior fuit in caritate. ⁊ ni chil ſibi eſtimabat ꝓpriū. niſi qd̓ ſecū ꝑ maneret eternaliter. ideo ne caro prefe ratur ſpiritui: electus eſt petrus ad pō tificatum. Qd̓ aūt in iohāne ſigna ma iora dilectionis apparuerunt: hoc meru it caſtitas eius et futura cōſtantia. De us quippe vt dilatet dulcedinē bonita tis ſue ⁊ inſinuet caritatem ſuam. quan doqꝫ eligit tēpus et perſonas propter fi dei exaltatōem. in quibus magnificari vult a creatura ſua: qn̄qꝫ more fabri he betata et frigida igneſcit. vt infirma ex tollat. et ſuperba deiciat: vt ſic vbiqꝫ de us glorificetur Circa. xx. capi. regule ſancti ſaluatoris. Xp̄us dicit. ꝙ ſorores habere poſſunt quatuor mulieres foca rias. Et ſimiliter fratres duos focari os infra clauſuram ꝓpter labores. ⁊t̄. Capitulū. xxxv. Ilius dei loquit̉. A. Quan do ego conuerſabar in mun o cum apoſtolis. ſolummodo intendebam lucro animarum: quia nō erat conſonum nec delectabile. ſimul ſeruire animabus et mundo. Ideo fide les viri et femīe corporalia miniſtrabāt qui tamen non erant nec vocabantur apoſtoli: ſed erant adminiſtratores ⁊ re leuatores laborū ſeruientiū et aſſiſtenti um michi ſecretius: ſcꝫ apoſtolorū. Sic eſt eciam nūc. Dixi tibi prius de nume ro puellarum matris mee. que familia rius alijs ei debēt aſſiſtere. quarū q̄dam Reuelatōes. Extrauagātes. delicatiora habuerunt nutrimenta: alie infirme ⁊ ſenes. alie minus aſſuete labo ribus: quedam contemplationi diuine magis intente. Ideo ſi neceſſitas et lo cus requirit. permittitur abbatiſſe reci pere infra portam quatuor mulieres fo carias. etate et moribus circumſpectas et bone fame: que curent ignem et infe rant ligna ⁊ aquā. eiciantqꝫ de monaſte rio immundicias: ⁊ adiuuent in officijs ſorores minus fortes. Que quidem fo carie poſſunt intrare eccleſiam ⁊ cetera loca monaſterij. propter labores Et do mos habeant prope coqͥnam ⁊ portam vt ſemper parate ſint recipere et infer re que inferenda ſunt in officinas. B. ¶ Non tamen ſocientur conuentui in choro. in dormitorio. ⁊ refectorio. ſꝫ ſtēt extra chorum quādo eis vacat. nec refi ciantur cū conuentu. ſed viuant de ele moſina ſororū: aut de prebenda quā pro uideat eis abbatiſſa. Faciāt obedientiā abbatiſſe. poſſuntqꝫ commedere ī ſtuba. poſt refectionē ſororum Et in ſignū re cognitionis habeant ſcapulare ſine ca puito. Si vero aliqua in coquina ꝑ ma nus ſeculariū ineuitabiliter faciēda ſūt. interſit et videat vna focariarū vl̓ due vt uichil contra regulam fiat Fratres ſi militer habeant duos fratres focarios ſi vtile fuerit eis et neceſſarium focari nō debent habere cucullam. ſed mante lum deſuꝑ tunicam. cui ſit aſſutum capi tium paruulū vt alij religioſi. Cū vero laborant deponant mantellū. et habeāt pro illo capuciū ad hoc ſtatutū. ſicut cō uerſi ordinis ſcī Benedicti aut bernar di: et balteum de eoreo nigro. Circa. xxj. capl̓m regu le ſancti ſaluatoris. dicit xp̄us qualiter religioſi vti debēt ſpeciebus Capitulū. xxxvj. Ilius dei loquitur. Quia igni ta ſunt incentiua luxurie. expe dit in monaſterio ſanis nō co tinue vti pipere et cimino ⁊ cōſimilibus herbis: ſed cōmunibꝫ que terra habita tōis profert. In feſtis vero. ix. lectionū. ꝓpter laborem et recreationē ꝯcedi po teſt eis talibus vti: infirmis vero et de bilibus talia quotiēs expedit. nequaꝙͣ denegentur. Circa. xxij. cap̄. regule ſancti ſaluatoris. vocat ſe xp̄s prem om niū creatorū et recreatorum. mandata qꝫ ſua ſeruantiū. mariam quoqꝫ ſuā ma trē et filiam. Sorores ordinis ſcī ſalua toris. ſuas et marie filias appellādo Qui bus concedit vt habere poſſint. ⁊ neceſ ſitate vrgente portare corpus ſuū infir mis: Cum moderamīe tn̄ p̄latorū. Cō mendatqꝫ plurimū virgineā caſtitatē. II helus xp̄o ſlius dei loquit. Capitulū. xxxvij. ¶ A A. Sicut pater vocatur qͥ filium de coniūctione mutue carnis ge nerat. ſic ego deus pater omnium ſum. quia corpori aīam infundo: et eam per paſſionem meam et inſpirationis diuīe efficaciam. regenero et renouo defor matam Ergo ſicut ego pater ſum om̄i eorum qui creati ſunt et recreati bap tiſmo. ſic et pater ſum omniū eoruꝫ qui imitātur viā humilitatis mee: et ſequnt̉ iter mandatorum meorum. Propterea maria mater humanitatis mee: vocari poteſt ⁊ mater et filia Mater genera tione carnis mee: filia imitatione volū tatis me e. Nam ſimilitudo corꝑis eius. relucebat quodāmodo in carne mea. ⁊ ſimilitudo omniū virtutū. reſplēduit ꝑ fectius in corde et operatione eius. Er go quia mater mea eligere ſibi vult fili as. quaruꝫ inſtitutor et rector ego ſum. quibus et nouā per te oſtendera inſtitu tionē: Ideo pat̓ earū eſſe et vocari vo lo. et in huius ſignū duo ſpeālia priuile gia concedo eis. Primū eſt. ꝙ ſacramen tū corporis mei ſuper altare ſuū iugiter poſitum habeant. in vaſe decenti ſaphiri co vl̓ criſtallīio. vt me quē quotidie ſpe culantur ſub aliena forma feruentius Reuelatiōes. Extrauagātes. deſiderēt: donec rerū veritate ſacientur B. Scd̓m ē ꝙ qn̄ aliqua ſoror tali gra uatur infirmitate. ꝙ propter reiectōeꝫ ſumere ſacramentū corporis mei nō va let. aut ne nocte moriatur ſine viatico permitto ego deus oīm̄ vt ab abatiſſa vel cui ip̄a iuſſerit. ſequēte cōuentu por tetur vas ſacramēti ad infirmam: oſtē dendo non tāgendo ip̄m corpus meū ſed dicendo. Fides tua proficiat tibi ad ſa lutem ⁊ vitā eternam Reſpōdit. ſancta birgitta. O dn̄e īfuſor totius gracie ne indigneris ſi loquor. Uere ſuperabun danti largitate te effundis in nos: yn mo ſi dici phas eſt. prodigus tu es p̄ d ſiderio noſtri. Quis vnꝙͣ credere poteſ bonitatem et dulcedine tuam tantam niſi qui ſpū inebriatus fuerit tuo: Nan ſcriptum eſt. ꝙ illi qui in lege n gebant ⁊ videbant arcam ſet ſignificabat. moriebantur. mittis tāgere teip̄m qui ſa. quā ſigna omīa promittel mūdus eſſe teneretur qui ſi appropīquat. G. Reſpōdit deus miraris filia ſi vas appropinquat va Si inꝙͣ vas virginale appropinqͣt vaſi deficiētis theſauri: Sicut enim ad ītro itum arce moyſi. corruerunt muri futi les et ydolum detruncatū eſt. ſic per vir gineā caritatem ſuperbia diaboli ꝯfun ditur. duricia cordis molleſcit: ⁊ īpuri tas carnis adnichilatur. Quid enim ei mirabile eſt tangi a virgine. qui eciā in virgine naſci dignatus eſt: Omīa quip pe poteſt cum deo virginea caritats. ſi coniūcta fuerit vere humilitati. Uerū tamen ne p̄iudiciū fieret clero et aliter ſapiētibus: hāc graciā cōmitto modera mini et ptāti prelatorū. Nam nec moy ſes et prophete ſine iudicio et diſcuſſiōe pontificum legebantur. nec verba mea procedere debent in lucem ſine autori tate et approbatione pontificū: quibus dedi poteſtatē ligandi atqꝫ ſoluēdi. qͦs qui ſpreuerit meipſum contemnit. Fn̄s ordinat hic. qua le pauimentū eſſe debet in monaſterio ſuo. tam pro ſecularibus quā pro religi oſis: et quomō ſepultis ibi aliquibꝰ ite rum reꝑetur. ⁊ qui ſepeliendi ſunt in ec cleſia. Capitulū. xxxviij. Ilius dei loquitur. Dixi ti bi prius quomodo ſorores et fratres ſepeliātur. Nūc ſuꝑ addo quādo eccleſia ꝑfecta eſt. ambitus et circuitus infra crates. ſternedi ſunt lapide polito et mundo. aut latericijs: vt omīa munda cōueniant mūdis Pro pterea cimiteriū ordinetur infra murū magnum. vbi cōueniētius fieri poteſt: in quo ſepelientur ſorores. Si vero in ambitibus ſepeliende ſunt. attendatur diligenter. vt nulla deformitas vel ine qualitas in pauimento appareat: ſꝫ poſt ſepulturam reꝑetur ad priorem pulcri tudinem et formam. Similiter et paui mentum eccleſie ſit de lapidibus planis et mundis. vt ingredientes non offen dantur ex foſſis ⁊ inequalitate lapidū: ſed locum habeant mūdum. et pro ora tionibus diuinis ornatum. Si vero vi ri ſpiritales ⁊ in dignitate poſiti ſepeli endi ſunt in eccleſia: attendatur dilige ter. vt ſepultis corporibus. pauimētum ad ſuam pulcritudinē et ſtatum ſtatim reformetur Circa. xxvj. cap̄. regule ſcī ſaluatoris. ſ̓go ma ria inſinuat tres qualitates perſonarū. ordinem iſtum ingrediētium. Primi ſūt qui caritate ſuccēſi. beneficia dei contē plantur. Scd̓i qui de peccatis ſuis a gūt penitentiam. Tercij qui plus dili gunt opera carnis quā ſpiritus. plꝰ mu dum ꝙͣ deum. Imprecatur eciam huic ordini et perſonis eius deuotis. varias dei benedictiones: addens rationē qua re templum iudeorum nō reedificabit̉ cuius tipū gerit monaſterium iſtud. Reuelatōes. Extrauagātes. Capitulū. xxxix. Ater xp̄i loquitur. A Om nis qui ſedet in ſuꝑiori ſede. videbit lucem in meridie. Qui vero ad dexteram. euigilabit mane de ſompno Qui autē ad ſiniſtram. frigeſcit ex rore noctis. Ideo omīs qui ingredit̉ domū iſtam. attēdat ne diligat pro vita mor tem: frigus pro calore. Caueat eciā in grediens domū meam. hoſtem qui ē pre foribus. Ideo habeat ductore rationē et directorem deū. Sit domus iſta de qua dixeram tibi prius. ſicut ignis. qu primū dilatat ſe in ſtraminibus et paui mēto. et poſtea inflammat tectū et to tam domum in tantū: ꝙ qui ab extra ſū neſciunt anteꝙͣ tota domus eſt ignita Confortet̉ domus hec ī ſpiritu ſancto ſicut Helyas comedēs panem et bibes aquam. ambulabat in fortitudine cibi illius quadraginta diebus et noctibus. Sic omēs ingredientes domum hanc roboretur et proficient in qualibet die ta: ⁊ accreſcat eis ſpiritualis fortitudo et feruor fidei ⁊ caritatis. Maneat que qꝫ deus cū ingredientibus domum hā ſicut fuit cū Iacob. qui ſolus de domo patris egrediēs. regreſſus eſt cum tu ba copioſa: et genuit de ſe Ioſeph. qu vocatus eſt ſalus populi. qꝛ ſaluauit pulum ſuum. B. Cuſtodiat eciam do mum hāc et ingredientes in eam deus ſicut cuſtodiuit apoſtolū ſuum ne com bureret̉ pinguedine olei. ⁊ det diligen tibus eā vt pinguedine amoris mundi no comburatur: nec deficiant aut ſuc cumbant ex aduerſitate eius. Fructifi cent eciā omnes ingredientes domum hanc. ſicut granū quod de ſe facit fruc tum centuplū. et ſicut lechitus olei vi due. vt proficiāt de virtute in virtutē: vſqꝫ dum videant deum in beatitudine ſua. Muniatur eciā domus hec. muro ſpiritualis cuſtodie tam forti et tā gran di. ꝙ hoſtis volens tranſfodere. dicat ſibi tempus nō ſufficere ad ſuffodiēdū: nec inſtrumenta habere quibus poſſet ad fundamēta venire. ⁊ minus ad ip̄m murum. Reſpiciat quoqꝫ deus domum hanc. ſicut reſpexit populū ſuum cū edu ceret eū de egypto. oſtendens viam in die per columnam nubis. et in nocte ꝑ ignem. Beuedicat inſuper domū hanc ingrediētes. ſicut bn̄dixit apoſtolos ſu os et me matrē eius. tribuēs nobis ſpi ritum ſanctū: et promittēs ſe nobiſcum manere vſqꝫ ad conſumationē ſecl̓i. C ¶ Sit eciā in domo hac vna porta per quā omībus liceat ingredi. et ingrediē tes ſint de ouibus filij mei: audiētes vo cem eius qui dedit animā ſuam pro ip̄is Quos pater cuſtodiat potentia ſua. fi lius dirigat ſapientia ſua. ſpiritus ſanc tus inflammet caritare ſua. Ut ſi lupꝰ in vellere ouis ingreſſus fuerit. profici at ouibus ad maius meritū. et ip̄e deſcē det ad ſpacium ſibi paratum. Item aīt mater dei. Scito eciam ꝙ prophete dei p̄ceptum fuit. oſtendere populo ingra to deſcriptiones templi deſtructi: quas vidit in ſpirituali viſione Non ꝙ de ce lo erant corporalia. ſed quia per corpo ralia intelliguntur ſpiritualia. vt popu lus inobediens cognoſceret ingratitu dinem ſuam. et reſipiſcens a malis ſuis p̄pararet ſe ad percipiendam promiſſio nem dei. qui ideo priuatus eſt et promiſ ſis dei priuabatur quia ꝑſiſtens in ma licia ſua noluit mutare voluntatē ſuam ad bonum. Ideo eciam templū non eſt reedificatum: nec erit in ꝑpetuum. Sꝫ in domo mea non ſolū erigantur parie tes materiales. ſed et anime iuſtorū pla cebunt in ea filio meo: et compleuit in ſe ſpiritualiter deſcriptiones templi. qd̓ in ſpiritu vidit propheta dei. Xp̄s diſtinguit hͦ tres fructus. id eſt tres cōdi tiones ꝑſonarum futurarum in regula ſancti ſaluatoris. Capitulum. xl. Reuelatiōes. Extrauagātes. Ilius dei loquitur. Tres er̄t fructus ī regula mea. Primꝰ erit ex timore. qui more ſpon ſe vult et nō vult. que guſtata volūtate et voluptate ſponſi. deſiderat vt volun tas ſponſi cōformetur volūtati ſue. Hic fructus nō guſtabit ꝑfecte voluptatem ſponſi: qꝛ nō ſe occupat totū ad totam dulcedinē ſpōſi capiendā. Secūdꝰ fruc tus ē qui deſiderat deū. ⁊ participae̓ ap petit gaudio eius: ſed cōtriſtatur de ad uerſitatibus eius paciendis. Hic ſimilis eſt militi. qui īmemor iuſticie. ⁊ cauſe ob tinēde corone. grandē querit remunera tionē temꝑe felicitatis. qui noluit ſeqͥ do minū ſuū temꝑe aduerſitatis. Tercius fructus ē qui ſe et oīa ſua nō ſolum reli quit in manus dei. ſed quicqͥd intelligit omīa a ſe alienat. factus ſicut iumētum cōſentiens poſſeſſori. ſolā querēs dulce dinem dn̄i: ī aduerſitatibꝰ gaudēs. ī pro ſperitatibus humilis et timoroſus. Hic fructus meretur vt deus exurgat in mi ſeratōibus. et vt obtineatur ſeu aſcēda tur promiſſum gaudiū: quo gētiles leti ficabuntur. tepedi recaleſcet. et frigid ignientur. ¶ Xp̄s p̄cipit ſcē Bir gitte ire ad romam. dicēs ꝙ regula ſcī ſaluatoris proficiet. ⁊r̄. Capitulū. xlj. p̄s filius dei loquit̉ Iam re ¶ A gula deſripta ē iā flores eius appoſiti et colores ordinati: vade nūc ad locū vbi viſura es papam ⁊ imperatorē Nā hec regula procedet quaſi lumen ⁊ lucerna. et coartabit ſe vt proficiat do nec tercius fructus oſtēdet ſe: qui cōte ret ariſtas. ⁊ purū granū recōdet in hor reum ſuum. Criſtus precipit ſcē bir gitte ſcribere imꝑatori. pro cōfirmatiōe regl̓e ſcī ſaluatoris Ga. xlij Qquebatur xp̄ūs ad ſponſā dices Scribe ex parte mea imperatori verba hec: Ego ſum lux il la. ⁊r. Require. viijº libro. capº liº. ¶ Xp̄s oſtēdit ꝑ ſcām Birgitta cuidam regi inobedienti ſibi. viam per quā recōciliari poteſt. ⁊̄. ¶ Ilius dei loquitur. Quia ille Capitm. xliij. quē vocaui filiū meū. factus ē inobediēs. ⁊ ſimilior puero diſcolo quā filio obediēti: ip̄e quia p̄mam viam ſcꝫ eundo ad paganos nō impleuit: ideo on̄ do eī nūc ſcd̓am viā. quā ſi tenuerit bea tus erit Hec aūt eſt via. ꝙ ſcꝫ vadat ad ſummū pontificem. qꝛ ſumma debita. a pud ſummū dn̄m. per cōſilia ſummi dn̄i: ſunt emendāda. Si aūt exierit non eru beſcat exponere ei. ꝙ fuerat depredator commūitatis: proditor aīarum. contēp tor eccleſie. iuramēti ⁊ legis publice vi olator: corone regie et facultatū eius. prodigus alienator ⁊ diſſipator. Impe tret inſuper abſolutōem peccatoꝝ ſuo rūm. et confirmatōem regule mee quā in regno eius oſtēdi: vt apes cōgregan de ad loca iā p̄parata et ſperanda: ſuis bn̄dictionibus ſolidētur. Non differat ergo exire. ne forte ſi diſtulerit. locuſte et bruci occupēt loca apibus p̄paratā. et ſic fecibus ſuis deturpēt et diſſipent: vt maior labor ſit ī purgādo loca ⁊ reno uando. quā fuerat in edificando. Reuelatio de indulgen tijs ſancti petri ad vincula. et cōfirma tione regule ſaluatoris Capitulum. xliiij. Ilius dei loquitur ad ſponſam Qui habet glomerationem fi lorum. ⁊r. Require quarto libro. capº. cxxxvij.. ¶ Xp̄s ꝑ ſcām Birgit tam precipit priori pe tro de Aluaſtro. ſcribe regulam ſancti ſaluatoris. et cet̓a. Cxapitulum. xlv. Reuelatōes. Extrauagātes. Ilius dei loquitur. Dic illi ꝙ ſcribat regulam a ſpiritu meo dictatam. ſed caue diligēter. ne de ſpū tuo aut minuas aut addas: ni ſi ea que tibi a me dicunt̉ Si vero ſcrip tor aliqͥd de regulis patrū addiderit vbi materie cōgruere viderit. ⁊ attractum ſpūs mei ſolitū ſibi adeſſe ſenſerit: non michi ingratum. Nam bn̄dictus ⁊ fran ciſcus et alij patres more apū de patri bus ſuis in regulis ſuis multa conſtitue runt: ⁊ gratū eſt michi. qꝛ ſpiritū meum habuerūt. Et voluntas eorū erat ſcd̓m voluntatem meam. Ideo quidqͥd ſtatī erunt gratum eſt michi. Xn̄s p̄cipit ſancte Bir citte dicere dn̄o Petro priori aluaſtri qualis regula haberetur in monaſterio ſancti ſaluatoris. addens ratōem cur ſi bi et nō alijs iſta loqueretur. Capitulum. xlvj. Go oſtēdere tibi volo. qua lis regula in monaſterio ma tris mee habeat̉. Quia ec iā heremite et ſcī prēs. infuſiōes a ſpū meo habuerūt Propterea quecūqꝫ audieris in ſpū meo defer ad ſcribentem: et caue omīmode ne vnū verbum de ſpiritū tuo addas ad verba mea. Sed mirari pote ris. Cur ego oīm conditor non loquor ſapienti. aut in tali lingua que ab omni bus intelligi ⁊ ſciri poterit? Reſpondeo Ego habui mult os ꝓphetas qͥ niſi ꝑ in pretem et notariū. verba ſpūs mei ꝓfe re non potuerūt: et tamē ꝑuenerūta lucem et cognitōem. Quia cum doni dei committit̉ multū amplius glorificat̉ deus. Sic et tecū eſt Nam bene habe amicos ꝑ quos loquor voluntatē meā ſed tibi tanquā inſtrumēto nouo oſten dere volo noua et vetera: vt ſuꝑbi hūil entur et humiles glorificentur. Quomo ſancta birgit ta cepit habere reuelatiōes diuinas et quare. ⁊tͣ. Capitulū. xlvij. anſactis aliquibus annis Obirgitta ſollicita eſſet de ſta poſt mortem mariti. cū btā tu ſuo: circūfudit eam ſpūs dn̄i ip̄am in flammās. Raptaqꝫ in ſpū vidit nubē lu cidam: et de nube audiuit vocem dicen tem ſibi. Ego ſum deus tuus qͥ tecum lo qui volo Cōterrita illa ne forte hoſtis eſſet illuſio: audiuit iterū. Noli timere. Ego enī ſum oīm cōditor nō deceptor. Scias qꝛ nō loquor ꝓpter te ſolā: ſed ꝓ pter ſalutē oīm xp̄ianoꝝ. Audi igit̉ que loquor. Tu quippe eris ſponſa mea. et canale meū. audies et videbis ſpūalia et ſecreta celeſtia: et ſpūs meus remāebit tecū vſqꝫ ad mortē. Crede igit̉ firmiter qꝛ ego ip̄e ſum qui de pura v̓gine natus. qui paſſus et mortuus ſum: ꝓ ſalute oī um aīarum. Qui et reſurrexi a mortuis et aſcendi in celum: qui et nūc cū ſpiri tu meo loquor tecum Reuelatio qualit̓ xp̄s dn̄m Petrū tūc ſuppriore aluaſtri. ꝯſcrip tore iſtarū reuelationū conſtituit. et re nuentē donec cōſentiret caſtigauit: pre mittēdo ratōeꝫ quare iſta reuelata ſūt. Capl̓m. xlviij Kante beata birgitta apparuit ei xp̄s dicens. Ac. Dic ex parte mea frī petro ſuppͥori. ꝙ ego ſū ſimilis dn̄o cuius filij tenebant̉ captiui in duro cippo. qui miſit legatos ſuos vt filij liberarent̉. ⁊ vt p̄caueret alios: ne ī manus inimicorū ſuoꝝ inciderent quos putabant amicos. Sic ego deus habeo multos filios. id eſt xp̄ianos: qͥ grauiſſi mis laqueis dyaboli tenent̉ Ideo ex ca ritate mitto eis verba oris mei. q̄ ꝑ vnā feminā loquor. Audi igit̉ tu frater Pe tre illa. et ſcribe in lingua latina: verba que ip̄a tibi ex parte mea dicit Et dabo tibi pro qualibꝫ littera nō aurū vl̓ argē tum: ſed theſaurū qͥ nō veteraſet. Quā reuelatōeꝫ ip̄a dn̄a birgitta notificauit ſtatim ex parte xp̄i eidem pͥori: qui tunc B. j. Reuelatōes. Extrauagātes. erat ſupprior. Ip̄e aūt volens delibera re ſuꝑ hoc. ſtabat in ſero ī eccl̓ia: certā do cogitatōibus ſuis ſecū. B. Cūqꝫ in fine ex hūilitate deliberaret. nō aſſume re neqꝫ ſcribere dictas reuelatōes diui nas: reputans ſe ad talia indignū. et du bitans de illuſione dyaboli Tūc ꝑcuſ ſus fuit tali alapa diuina percuſſione. ꝙ ſtatim ſtetit qͣſi mortuus. pͥuatus offico ſenſuū ⁊ viriū corꝑaliū: ſed tn̄ intellectꝰ ſanus remanebat in mēte eius. Mona chi igit̉ inueniētes eū ſic in terra iacen tem. apportauerūt eū ad cellam ⁊ poſu erunt in lecto: et ſic iacuit per magnuꝫ ſpaciū noctis quaſi ſemimortuꝰ Tandē diſpenſatōe diuina. occurrit ei in mēte talis cogitatio. Forte inqͥt hec patior. qꝛ nolui obedire reuelatōi. et p̄cepto fct̄o michi ꝑ dn̄am birgittā ex parte xp̄i: Et dicebat in corde ſuo. G. O dn̄e deus ſi ꝓpt̓ hoc ē parce michi. qͥa ecce paratꝰ ſum et volo obedire: ⁊ ſcribere oīa ver ba q̄ ip̄a michi dixerit ex parte tua Tūc aūt in eodē puncto cōſenſu fcō ī corde. ſtatim curatus ē ſine aliqͣ mora. Et iuit ad dn̄am birgittā feſtinant̓. offerens ſe ad ſcripturā faciendā: de oībus reuela tōibus ſicut ip̄a diceret eī ex parte xp̄i. ¶ Itē dixit prior ꝙ poſtea audiuit a do mīa birgitta. ꝙ xp̄s dixit ei ī alia reuela tōe hec verba: Ego ꝑcuſſi eum qꝛ nole bat obedire. ⁊ poſtea ſanaui eū: qͥa ego ſum medicꝰ ille qui ſanaui tobiā. et regē iſrl̓. Dic ergo ei. Aggredere et volue et reuolue opus ſcripturarū verborum meoꝝ et ſcribe: qꝛ dabo tibi adiutorem mgr̄m in lege mea. Et ſcias pro certiſſi mo. qꝛ tale opus facere volo ꝑ v̓ba me a. quę tu ſcribis ab ore iſtius mulieris: vnde potētes hūiliabunt̉. ⁊ ſapiētes ob muteſcent. D. Nec credas a maligno ſpū ip̄a verba procedere. que hec ml̓r ti bi loqͣtur: quia ea que tibi dico. operibꝰ cōprobabo. Et ſtatim prior poſt hec in cepit ſcribere ⁊ trāſlatare. omēs reue latōes ⁊ viſiones diuīas. datas ip̄i dn̄e birgitte iuxta p̄ceptum eius. licet aliqͣs ſcripſerit dn̄s petrus ꝯſocius eius et co feſſor. vna cū dicto dn̄o petro priori: qn̄ ip̄e prior nō erat cū ea Et dixit prior ꝙ poſtea ip̄e ex p̄cepto xp̄i ſequebat̉ eā. et fuit cōfeſſor ⁊ ſcriptor eius in dictis re uelatōibus. xxx. annis: vſqꝫ ad mortem ip̄ius dn̄e birgitte. Quas poſtea xp̄s an te mortē ip̄ius p̄cepit dari dn̄o Alphon ſo heremite yſpano: olim ep̄o Giennen Et tali mō iſti libri celeſtium reuelatio num conſcripti ſunt. Xp̄s dando iſtas reue latiōes ſimilat ſe carpētario. qͣs poſtea miſit dn̄o alphōſo ep̄o et tunc heremite elucidādas. dicēs qualiter ſpūs ſcūs qn qꝫ dimittit electos ſibiip̄is. Cap. xlix. Ilius dei loquit̉ ad ſpōſam di cens. A Ego ſum ſil̓is carpē a tario qui p̄ſcindens ligna. de portat in domū et inde fabricat ymagi ne pulcrā: et ornat ea coloribus ⁊ linia mētis. Cuiꝰ amici vidētes ymaginē. ꝙ adhuc pulcrioribus coloribꝰ ornari poſ ſet: appoſuerūt et illi colores ſuos depin gendo ſuꝑ eam. Sic ego deus p̄ſcidi de ſilua deitatis mee. verba mea que poſui in cor tuū. Amici vero mei redegerunt ea in libros ſcd̓m grām eis datam: et co lorauerūt et ornauerūt illa Nunc ergo vt pluribus linguis cōueniat. trade om nes libros reuelationū eorūtem verbo rū meoꝝ ep̄o meo heremite. qui cōſcri bat et elucidet: ⁊ catholicū ſenſum ſpūs mei teneat. B. Quia ſpūs meus dimit tit qn̄qꝫ electos meos ſipiip̄is. vt ip̄i mo re ſtatere diiudicet et diſcutiant verba mea in corde ſuo: et poſt multos cogita tus exponāt clarius et eliciant meliora Nam ſicut cor tuū nō ſemꝑ eſt capax et feruidū. ad proferendū et ſcribendū illa que ſentis. ſed nunc voluis et reuoluis ea in animo tuo. nūc ſcribis et reſcribis illa: donec veneris ad ꝓpͥum ſenſum ver borū meorum. Sic ſpiritus meus cum Reuelatiōes. Extrauagātes. euangeliſtis ⁊ doctoribus. aſcendebat ⁊ deſcendebat. quia nūc ponebant aliqua retractāda. nūc iudicabātur ⁊ rep̄hen debantur ab alijs: ⁊ tn̄ alij poſtea vene runt qui ſubtilius diſcuſſerunt. et luci dius explanauerūt verba eorū. Attam̄ omēs euāgeliſte mei. a ſpū meo ꝑ infuſi onē habuerūt verba que loquebantur et ſcripſerūt. Itē dic eidem heremiteę faciat et impleat officiū euangeliſte Tirgo maria comen dat hic xp̄m quintuplicit̓. Quā xp̄us re commendans. ꝓſequit̉ de creatiōe an gelorū et ruina. de hoīs reſtauratiōe. e de ſue incarnatioīs rat̉ōe: aſſimilādo ſe aui que non cōmedit niſi recēs cor. ⁊ Capitulum Aria loquebatur dicēs⁊ Bn̄dictꝰ ſis tu fili mī car ſie ſine pͥncipio ⁊ ſine fine: qꝛ ī te ſūt tria Potētia Sapiētia et Uirtus. Poteci am quippe oſtēdiſti in creationē mūdi que creaſti ex nichilo. Sapīam tuam ī diſpoſitione mūdi. qn̄ oīa in celo et ī ter ra et in mari ſapiēter et rationabilit̓ diſ poſuiſti. Uirtutē aūt tuā maxime oſten diſti. qn̄ miſſus es cū eo qui te in vterū meū miſit Cum hijs tribus alia duo ha bes: mīam ſcꝫ et iuſticiā Oēm ſapīam ſi milit̓ oſtēdiſti. qn̄ oīa miſericordit̓ diſpo ſuiſti: qn̄ et cū forti certaſti. et viciſti ſa pienter. Uirtutē qͦꝫ tuā oſtendiſti ī omī mīa et iuſticia. qn̄ voluiſti naſci de me et eū redimere qui ꝑ ſe cadere poterat et non ſine te redire. Rn̄dit filius. Be nedicta tu ſis mater regis gl̓ie et domīa angelorū: verba tua dulcia ⁊ veriſſima ſunt. Tu bene dixiſti. qꝛ oīa in miſcd̓ia et iuſticia facio. Hoc patuit in primor dio creationis mūdi ī angelis. qui ī illo puncto quo creati ſunt. viderūt in con ſciētia ſua qualis ſum: licet nondū guſta uerunt Unde aliqui eorū vtentes bene libertate volūtatis ſue. ſtatuerūt in cō ſciētia ſua. firmiter ſtare ex caritate ad voluntatē meā. Alij vero ſuꝑbientes. verterūt voluntatē ſuā cōtra me: et cō tra ratōem. Ideo iuſtū fuit vt ſuꝑbien tes corruerent. iuſti aūt guſtarent dul cedinē meā: et firmius ſolidarent̉. B. ¶ Deinde vt oſtēderem mīam meam. ⁊ ne locus cadentiū vacuus eſſet. ex cari tate feci hoīem in terra: qui eciā ꝓpͥa li bertate corruens primū bonū perdidit et a dulcedine expulſus eſt: ſed tn̄ ꝓpter miſcd̓iam nō ex toto derelictus. Cuiꝰ iuſticia fuit. vt ſicut ip̄e per liberū arbi triū diſceſſerat a prima conſtitutione ſic ꝑ liberā voluntatē rediret: ⁊ ꝑ eum qui nullū pct̄m haberet. ſꝫ ſummā puri tatē. Sed nullus inueniebat̉ qui ad ꝓp am ꝑſoluendam iuſticiam ſufficiebat: ⁊ minus ad alioꝝ ſaluatōem. Nec erat a liquis natus īmunis a pct̄o: ꝓpter primā inobedientiā. Attamē ꝓpter mīam. mi ſit deus in ſemē hoīs aīam de deitate cre atam. vt expectaret ⁊ ſtaret vſqꝫ dū ve niret optimus et mūdiſſimus. qͥ liberta te ſua ſufficeret iacentē erigere: ne dya bolus in ꝑpetuū ſuꝑ caſu eiꝰ exultaret. C. Propterea adueniēte tꝑe accepta bili et̓naliter p̄uiſo. placuit deo pr̄i mit tere me filiū ſuū. cū ſeipſo et ſpū ſctō in bn̄dicta viſcera tua: ſumere carnem et ſanguinē de te. duplici de cauſa. Primo ne homo alteri ſeruiret quā deo ſuo: cre atori et redeptori ſuo. Scd̓o vt oſtēde rem caritatē meā quā habui ad homine et iuſticiā. vt cū ego qͥ nichil peccaui ex caritate moriebar: iuſtū fuit vt is qͥ cap tiuabat̉. iuſte ſaluaret̉. Propterea mat̓ cariſſīa bn̄ dixiſti: ꝙ in iuſticia ⁊ ī mīa fe ci omīa. Bn̄dicta ſis tu qͥa fuiſti ſic dul cis. ꝙ deitati placuit veīre ad te: et nūqͣ ſeꝑare ſe a te. Tu fuiſti ſic mūda. quem admodū domꝰ mūdiſſima. cū odore v̓tu tum odorifera: ⁊ om̄i pulcritudine orna ta Tu fuiſti ſic ardens. queadmodum ſtella ardens et clara: nec tn̄ cōſumitur Sic tu caritate ad me p̄ ceteris arſiſti: que nūqͣ conſumebat̉ Tu merito plena B. ij. Reuelatōes. Extrauagātes. caritate et miſcd̓ia diceris. qꝛ oīm cari tas per te floruit. et omēs inueniūt ꝑ te mīam: quia in te cōcluſiſti fontē mīe. ex cuius abundātia. eciā peſſimo inimico tuo ideſt dyabolo exhiberes mīaꝫ: ſi hu militer peteret. Ideo quodcūqꝫ vis et petis: dabit̉ tibi. D. Rndit mater. Fili mi petitio mea ab eterno nota eſt tibi. Ideo et vt iſta ſponſa tua intelligat ſpi ritualia. rogo te vt verba tua que dig natus es oſtēdere. radicent̉ in cordibꝰ amicoꝝ tuorū: et ad ꝑfectōem comple antur. Reſpōdit filius. Benedicta ſis tu ab omī exercitu celi. Tu es quaſi au rora in claritate totius virtutis cōſur gens Tu es quaſi ſydus vadēs an̄ ſolē: quia iuſticiā meā precedis tua pietate. Tu ſapiēs mediatrix es. pacificans diſ cordantes: hoīem ſcꝫ et deū. Ideo peti tio tua exaudietur: et verba mea ſicut vis cōplebuntur. Uerū qꝛ vides ⁊ ſcis omīa in me. Ideo filie tue ſpōſe mee in dica. qūo iſta verba ꝓcedēt in mundū: qūo cum mīa et iuſticia publicent̉. E. Ego ſum quaſi auis illa. que nichil deſi derat comedere niſi recēs cor auium. et nichil vult bibere niſi ſanguinē purū cordis auiū. tamqꝫ ꝑſpicacis viſus eſt. ꝙ in volatu auiū. ꝑpendit ſi cor recens eſt vl̓ corruptū: et ideo nō recipit aues niſi recētis cordis Ego ſum talis auis. ego nichil deſidero niſi cor recens ideſt aīam homīs. bonis oꝑibus et affectiōi bus diuinis recētē: cuiꝰ caritatis ſang uinē bibere deſidero. Hec eſt enī refec tio mea. caritas feruēs ad deū: et aīma a vicijs emūdata. Ergo qꝛ caritatiuꝰ ⁊ iuſtus ſum. et nullos deſidero niſi cari tate feruētes: ideo verba mea ī iuſticia et mīa intrare debēt mūdū. In iuſticia quidem. vt homo nō ſeruiat michi ꝓpt̓ timorē verborū meoꝝ. Nec quaſi qua dam carnali dulcedine trahat̉ ad ſerui endū. ſed ex diuina caritate. que ꝓuēit ex conſideratōe intima opum meorū: ⁊ recordatōe pct̄orum. Hec enī duo qui frequenter cogitat inuenit caritatē: in ueniet et me omni bono dignū Debēt eciā verba mea ītrare cū mīa. vt homo conſideret qꝛ paratus ſum dare mīam: vt homo intelligat deum ſuū quē negle xerat. qui pct̄ores facit meliores Xp̄s oſtendens hͦ cui dam Archiep̄o. quare reuelare voluit verba iſta: Cōquerit̉ ſuꝑ om̄es ſtatus hoīm. Sueqꝫ paſſionis ꝓceſſum certā do. ip̄am neglectam. et ſe abiectuꝫ eſſe declarat. Precipit eciā eidem archiep̄o laborare in iſtis reuelatōibus. Regi qͦꝫ ſyecie expeditiōem cōtra paganos fa cere. et ep̄o Aboenſi negociū ad papā trāſferre. Subiūges. Qd̓ tria ſunt ge nera demoniorū hoīes obſidentium. Capl̓m. lj. Go ſum qui cū eo qui mit C tebat miſſus ſum in viſcera virginea: ⁊ aſſumpſi carnē et natus ſū. A. Sed ad quid Certe vt oſtenderē verbis et factis fidem. Inde mortuus ſum vt aꝑirem celū. Inde ſepultus re ſurrexi: ⁊ vēturus ſum iudicare. Nunc igitur cōuentis epīs. dic archiep̄o. Mi raris quare loquor verba mea. Eleua oculos tuos et vide. Auſculta auribꝰ tuis et audi Api os tuum et interroga qūo ab oībus neglectus ſū. Leua ocu los tuos et vide. qūo ab oībus expul ſus ſum. vide qꝛ nemo me in ſua delec tatōe hr̄e deſiderat. Erige eciā aures tu as et audi. qͥa a ſolis ortu vſqꝫ ad occa ſum cor hoīm cupidū eſt: ⁊ ſeuerū ad ef fuſionē ſanguinis ꝓximi ſui ꝓpter cupidi tatē. Audi qꝛ omēs ornāt mēbra ſua ꝓ ſuꝑbia ſua. Audi qꝛ delectatio homī. ē irrationabilis qͣſi aīalium. Aꝑi os tuū et inquire vbi ſunt defenſores fidei. vbi inueniunt̉ qui inimicos dei expugnāt: vbi ſunt qui vitā ſuā ponūt ꝓ dn̄o ſuoʸ Inquire hec diligent̓. ⁊ inuenies valde paucos amicos meos. Cogita hec. et ſcies me nō ſine cauſa loqui. R Inqͥre Reuelatiōes. Extrauagātes. vlterius et audi qualis ē diſpoſitio ro mane curie. quę ſedes mea deberet eſſe Sicut enī in ſede quatuor ſunt colūne ſuſtentātes. et mediū quoddā in quo ſe dens quieſcit. ſic in ſede mea quā ſūmis pontificibus reliqui. deberet eſſe quaſi quatuor colūne. humilitas ſcꝫ. obedien tia. iuſticia. et mīa: et mediū ſcꝫ diuina ſapiētia cū diuina caritate. Sꝫ hec mu tata eſt et aſſumpta noua ſedes. in qua eſt ſuꝑbia pro hūilitate. ꝓpria volūtas pro obediētia. amor pecunię pro iuſtici a:ira et inuidia ꝓ miſcd̓ia. Mediū aūt vocari ſapiēs et magiſter ad mūdū E ce ſic euerſa et immutata ē ſedes mea Uide vlterius et ꝑquire reliqua cap tis membra et clerū totū. ⁊ inuenies ꝙ ego deus et creator oīm ſum eis onero ſus quaſi lapis. ſapio eis quaſi venenū ingluuiei eorum ſum quaſi mica: Ecce qūo abiectus ſum. Ecce quid michi ꝓ caritate repēdit̉. Ego creaui eos ⁊ re demi tanta equitate et iuſticia. ac ſi per ſimilitudinē loquēdo. ſtatera coram me eſſꝫ poſita: in qͣ vt recte appenderet̉ non poſui aliud niſi cor meū ꝓpriū: G. Ego natus et circūciſus ſum. Ego habui tri bulationes varias et labores. Ego au diui verba peſſima et obprobria Capti uatus et flagellatus. funibus ligatꝰ ſū et quaſi in prelo punitus. nerui mei diſ tendebātur. vene rūpebantur: iuncture omēs diſſoluebant̉. Inde vertex meus et caput totū. pūcturis ſpinarū lacera bantur. Sāguis defluens coagulatus deturpabat faciē totam et barbā. Os et lingua ſimilit̓ inficiebant̉ ſanguine gingiue tunſionibus intumeſcebāt. In de extēſus in cruce. collū meū nō habu it reclinatoriū niſi humeros meos Bra chia mea ad foramīa ſtipitis funibꝰ tra hebantur. Pedes deorſum tracti ⁊ duo bus clauis ꝑfoſſi: non habebāt aliud ſu ſtentaculum niſi clauos Interiora mea omīa aridā et contracta fuerunt. Cor meū plenum erat dolore. quod qꝛ recen tiſſime nature erat ⁊ optime. ideo dolor qn̄qꝫ de neruis exibat ad cor. et iterū a corde ad neruos: et ſic augmētabat̉ do lor. et ꝓlongabatur mors. D. Cūqꝫ ſic doloroſus ſtarem. aperui ocl̓os meos. et vidi matrem meā flentē aſtare. cuiꝰ cor plenū erat amaritudine. cuius om nia membra diriguerāt et palluerāt: cū ius ve etᵇ amaritudo plꝰ me cruciabat quā meū ꝓpͥum Uidi eciam amicos me os in maxima anxietate eſſe. quoꝝ qui dam qͣſi dubitabant: alij ſeruabāt fidem licet nimiū turbabant̉. Me aūt in tali dolore ſtāte. et in tanto ve ꝑſeuerante. tandem cor crepuit p̄ violentia paſſiōis ⁊ anima egrediebat̉: qua egreſſa caput modicū ſe eleuauit. omīa membra con tremuerūt. Oculi quaſi ad mediū aꝑi ebantur. pedes ſuſtentabāt totum pon dus corporis: et pedebā quaſi pannus deforiuis Ecce talia ego creator tuus paſſus ſum: et talia nullus curat. Hec ego cōqueror corā te. vt conſideres qͥd ego feci. et quid michi rependitur E Scd̓o rogo vt labores mecū: omnis qͥ aliquod opus facere vult debet habere tria. Primo materiā de qua fiet opus. Scd̓o inſtrumenta cū quibꝰ fiat. Ter cio diligentē p̄meditatiōem vt ſapiēter fiat. Materia ego ipſe ſum. ſapīa ip̄a de qua et per quā oīs ſapiētia eſt. qꝛ verba mea miſi in mundū. Inſtrumenta ſunt amici mei. Aſſume ergo verba mea. et vide ſi recentia et non putrida ſint Si ſanam et rectā fidem ſentiāt et ſapiant: vide ſi digna et habilia auro meo ſint Conſidera ſi ducūt ab amore mūdi ad amorē dei: de inferni via ad celſitudinē celi. Et ſi ita inueneris. oꝑare cū ami cis meis tanquā bonis inſtrumētis ho norem meū. Oꝑare inquā ſapiēter qua ſi ſapiēs homo. labora viriliter vt vir virilis: labora feruenter vt amicus dn̄i Tercio p̄cipio tibi quaſi dn̄s: vt qd̓ in cepiſti ꝑficias. Tu iuiſti viā meaꝫ. iac taſti aratrū tuū in modicam partē t̓re: iij. B. iij. Reuelatōes. Extrauagātes. et cepiſti arare. Nunc precipio tibi ver te frequētius et extirpa radices et ſpi nas: et edifica ibi eccleſias de bonis ec cleſie tue. Hanc parteꝫ terre aſſigno in manus tuas: hanc quero a te. Ideo la bora feruenter et frequēter. H. Regi pręcipio vt ad inimicos quātotius po terit ſe tranſferat. ꝙ ſi magnū reputat eſſe qd̓ facit ꝓ me. maiora ego feci pro eo: quia vite mee nō peꝑci pro eo Huic ego tres dabo in ſocios. duos qui ſpūa lium intelligentiam habent: terciū qui nouit legē eccleſie. Ep̄o cōmittet reg num ſuū. qui aſſociabit ſibi vnū ſecula rem. qͥ pro iuſticia nō recipit pecuniam in iudicijs nō veretur hoīem: qͥ nō ero gat aurū pro aere. nō recipit lutum pro celo. Ep̄o aboenſi p̄cipio vt negociuꝫ ad ſummū pontificē tranſferat. cui p̄ci pio nichil diminuere: ſed ꝑmitto adde re que ad honorē meū ſunt. et ad ſalutē animarū. Mirantur qͣre ſpūs nō diſce dit ab obſeſſo. In quo poſſunt ꝑpende re iuſticiā meam maximā. Ego enī non maiorē iniuriā facio dyabolo quā āge lo in celo. Nam iuſticia ē. vt ſicut aliqͥd venit ſic diſcedat. Iſte ſpūs a longīquo acceſſit: ſic ex longinquo diſcedet: G Tria nāqꝫ demoīoꝝ ſunt genera. Unū eſt quaſi aer. qd̓ faciliter illabit̉ et obū brat conſcīam homīs. vt loqͣtur et agat impudica: hoc faciliter venit et facilit̓ exit. Hoc fuit in illo puero ſicut tibi pri us demonſtratū eſt. Scd̓m eſt quaſi ig nis. quod corpus om̄e et carnē impatiē tia verat. et ſic amaram facit homī vitā vt mallet mori quā viuere: et p̄ impatīa rapitur ad om̄e qd̓ ſpūs ille impurꝰ ſug gerit Hoc ſicut faciliter venit ſic eciam faciliter exit: remanente tn̄ corꝑis infir mitate. Hoc fuit in illa muliere. Terci um genus eſt quaſi fumus. Sicut enim fumus vbi ingredit̉ omīa cōmaculat. ⁊ omībus ſe cōmiſcet: ſic hoc genus cum illius anima et corꝑe totaliter mixtū fu it. Propterea ſicut fumus aꝑto foramīe aliquo. paulatim diſcedit et alonge. ſic iſte ſpūs qui ad verbū cepit egredi: pau latim exibit donec ex toto purgatus ē. Cū aūt tot lacrime effuſe ſunt et abſti nentie aſſumpte. ꝙ ad hoc digne ſunt et debite. tūc ad plenū egrediet̉ et purga tum ſe cognoſcet: qꝛ ſicut paulatim et a lōge ſpūs ille acceſſit. ſimilit̓ et iuſticia exigente abſcedet. Sancta birgitta hic ſe coram btā virgine accuſat. de corꝑe in domito et volūtate inſtabili. Et reſpon ſio virginis conſolatoria. Capl̓m. lij. Enedicta ſis tu regina celi. que nullū peccatorē deſpi ( cis: te ex toto corde īuocantē. A. Ex audi me licet indigna ſum os meū ape rire ad rogandū te. Scio enī ꝙ niſi ſuf fulta adiutorio tuo. nō poſſum memet ip̄am regere. quia corpus meū ē qͣſi ani mal indomitū. cuius ori niſi frenū impo nit̉: currit ad oīa loca in quibus habe re cōſueuerat ſua delectabilia. Uolun tas mea eſt quaſi volucris. cōtinue ſed volens cogitatōes volatiles: et volare cum eis volantibus. Ideo rogo vt fre num imponat̉ corpori meo. quā cito ali cubi currē voluerit vbi filio tuo diſpli cuerit: et duc illud vbi voluntatem filij tui ꝑficere potuerit. Imponas eciā re tinaculum illi volucri que ē voluntas mea: ne lōgius euolet quā filio tuo ca riſſimo cōplacet. B. ¶ Uirgo reſpon dit. Oratio ex deuoto corde ad honorē dei effuſa: exaudiri meret̉ ad effectum. Et ideo tu que petis frenū īponi corꝑi tuo. vt regat̉ ad voluntatē dei. expedit vt onus eciā imponatur ei. prouehēdū ad honorē regētis. vt cū voluntas tua ſit talis. ꝙ magis velis tacere quā cum ſecularibus hoībus loqui. et delectabi lius tibi videt̉ pauꝑtatem pati in domo tua: ꝙͣ omēs diuicias in domibꝰ prīcipu aſpicere. Quoꝝ nec curas inimicicias: Reuelatōes. Extrauagātes. ſi amiciciā dei promereri poſſis. Et ideo illud onus īpono tibi: vt dicas. aliqua verba que deo placuerint. Xn̄s ꝑ paſſionem ſuam reprobat curioſitatē edificiorū: et delec tationem carnalem. Capl̓m. lii. Ontigit ſemel ꝙ cū btā bir Ogitta viuente marito. parari feciſſet lectū ꝑ quēdā carpentariū. ſolē nius et curioſius ſolito in ſua domo. in villa que dicit̉ vvlffaaſa. tūc ꝑcuſſa fu it qua ſi ab vna manū tā valent̓ in capi te: ꝙ vix ſe mouere poterat pre dolore Ducta igitur ad aliā partē domus: au diuit quaſi de pariete vocē dicentē ſic Ego nō ſtabā ſed pendebam in cruce nec caput meū habuit reclinatorium: ⁊ tu tibi tantā curioſitatē queris et quie tem. Hijs igit̉ auditis dn̄a birgitta reſo luta in lacrimas: et ſubito ſtatim cura ta eſt. Et poſtea cū potuit potius ī ſtra minibus et pelle vrſina dormiebat. quā in lecto Uilio ſpūalis de olla ⁊ cibo deſiderabili. et igniculo ſubtus ol lam. de quodā induto auratis veſtibꝰ: laborante circa ollam. et qͥd ꝑ hoc ſig nificatur. Capl̓m. liiij Uodam tēꝑe dū ſancta bir gitta eſſet in oratōe. A Ui dit ante ſe igniculū quendā in ſpūali viſione. et quandā paruā ollā ſuꝑ igniculū poſitā: et in ea deſiderabi lem cibū. Uidit eciā quendā virū pur pura aurea et valde ſplendida amictū Qui flexis genibus ollā circūibat. mo ſufflans ad ignē. modo aūt ligna remo uens: et hijs modis pro olla illa labora bat. Qui tandē ad eā que hec videbat ait dicēs. Tu que hec vides. vidiſti vn ꝙͣ tam humilē hoīem ſicut ego ſū? Ego quidem vt cernis auratis veſtibꝰ indu tus. tāta ſeruicia exhibeo huic olle Cir cueo eam flexis genibus. īclino caput ad terrā: ſufflādo ad ignē. Ligna qͦꝫ cō pono et cogero. qn̄qꝫ eciam illa ab inui cē ſeparo. et nulli meo labori parco: et ideo me valde humilē cōprobato. B. Sed qͥd hoc ſignificat tibi oſtēdere me oportet. Per illā ollam igit̉ cor tuū ītel ligo. Per cibū qui eſt in olla. verba illa dulciſſima que tibi a deo deſuꝑ donātur Per igniculū caritatis feruor quē a deo habes Ego vero dyabolus ſū tue cōſo lationi inuidēs. qͥ ideo me tā hūiliter ſer uientē exhibeo. iā ſufflādo non tm̄ vt ig nis magis ardeat. ſed vt cineres ideſt terrenarū rerū affectus. in ollā ideſt in cor tuū aſcendāt. vt ſic ille ſaporoſꝰ ci bus id eſt v̓ba ſpūs ſcī tibi infuſa. aliquā tulū inſipida fieret. Cōmoueo faces et ligna. vt olla ſcꝫ cor tuū. ad terrā ideſt ad aliqͦs t̓renos notos aut proximos ī clinaret̉: ita vt deus minꝰ diligeretur. Parratio de excellēti merito ſcītatis btē birgitte. quā vidit ⁊ p̄dixit frat̓ gerechinꝰ de monaſterio al uaſtri: vir magne ſcītatis. Cap. lv. Uidam monachꝰ ſcē vite ip̄i us monaſterij Aluaſtri. Ac. Narrauit cū lacrīs et iuram̄ to ipſi pͥori petro. ꝙ qn̄ dn̄a birgitta ve nit ibi ad reſidendū in eodē monaſterio monachꝰ admiratus eſt in corde ſuo: ⁊ zelo regule et ſcītatis. dixit in corde ſuo Cur iſta dn̄a reſidet hic in monaſterio monachoꝝ ꝯͣ regulā nr̄am. inducēs no uā ꝯſuetudinē? Tūc idē frat̓ in oratiōe raptus in quodā mētis exceſſu: audiuit quandā vocē dicentē ſibi. Hec enī ml̓r eſt amica dei. ⁊ ad hoc venit ad monaſ teriū. vt ſub mōte iſto flores colligat: de qͥbus oēs gētes eciā vltra mare ⁊ fi nes mūdi. recipiēt medicinā Iſte enim frater vocabat̉ Gerechinꝰ. qͥ fuit tāte ſcītatis ⁊ vite. ꝙ ꝑ. xl. annos extra mo naſteriū nūqͣ exiuit: ſed diebus ⁊ nocti bus vacās orōibꝰ. hāc grām ſingularē B. iii. Reuelatōes. Extrauagātes. habuit a deo: ꝙ nouē choros angelorū qͣſi ꝯtinue videbat in or̄one. Et ī eleua tione corꝑis xp̄i. videbat xp̄m in ſpē pue ri. B(Additio) ¶ Idem frat̓ Gere chinus. vidit ſel̓ in dicto monaſterio al uaſtri. dn̄am birgittā eleuatā in aerem et de ore eius flumē egrediēs. Et tunc ip̄o orāte. audiuit in ſpū vocē dicētē ſic Hec eſt ml̓r que a finibus t̓re veniēs ꝓpinabit īnumerabilibꝰ gētibus ſapīam. Et hoc erit tibi ſignū. ꝙ ipſa de ore dei dictura ē tibi fine vite tue: ⁊ exultabis in v̓bis et aduētu eius. Et cōplebit̉ ci tiꝰ deſideriū tuū: ne videas mala que ī ducturus ē deus ſuꝑ hāc domum. ¶ De iſto frē eciā fert̉. ꝙ ſemel abbate ſibi p̄ cipiēte. vt eos qͥ in piſtrina erāt adiuua ret: Ipſe artis piſtorie nō aſſuetꝰ offitō ymagine quandā marie v̓ginis in parie te depicta. more ſolito venerādo ſic af fatus ē. Dn̄a cariſſima. pat̓ abbas p̄ce pit. vt cū piſtoribꝰ laborarē. Tu āt ſcis ꝙ neſcio piſtrinā. verūtn̄ iuxta volunta tem tuā faciam. Cui ymago rn̄dit. Fac qd̓ hucuſqꝫ feceras: et ego pro te ſeruiaꝫ in piſtrina. Et ſic factū eſt. neſciētibus hijs qui ibi laborabāt aliud. ꝙͣ ꝙ frater gerechinꝰ ꝑſonaliter inibi laboraſſꝫ: cū tn̄ fixus in orōne in eccl̓ia repauſauit ¶ De eodē frē habet̉ iiijº liº. cap̄º. cxxj. Apparuit dyabolus et dixit. ⁊tͣ. Ueate memorie domi nus Ulpho gudhmarſon. quondā mari tus btē Birgitte. p̄mortuus apparuit eidē. penaꝝ purgatorij ſui aſſignās cau ſas: et celeris liberationis ſue remedia declarans. Capl̓m. lvj. Uidam mortuꝰ apparuit di cens. A. Iuſticiā ſenſerā A iudicis. Sꝫ iā paulatim mi nuet̉ ſeueritas: ⁊ mīa appropinqͣt. Nam viuēs quinqꝫ modis exceſſi. de qͥbus in extremis nō ſatis penitui Primū ē ꝙ in illo puero deliro quem nouiſti nimis ex ceſſi. inepcijs eius applaudēdo et ꝯgaudendo: et in deliramētis eius delectādo Scd̓m eſt ꝙ nō ſatiſfeci vidue de bōis ab ea emptis an̄ mortē: et hoc contigit ꝓpter negligentiā meā Ideo vt me veꝝ dicere ꝓbes cras veniet ad te. cui red de quid petit: qꝛ nō petit niſi petenda Terciū eſt ꝙ ꝓmiſi in leuitate mentis mee vni viro: aſtare ſibi in oībus diffi cultatibus ſuis Ex qͣ ꝓmiſſione ille ani moſior factus: cōtra regē et legē ſe ere xit. Quartū eſt. ꝙ in haſtiludijs et mū di vanitatibus. plus ꝓpter oſtentatōem me exercui. quā ꝓpter aliquā vtilitatē Quintū eſt. ꝙ in exilio cuiuſdā nobilis nimis ꝑtinax fui et inexorabilis: ⁊ licet dignus erat iudicio. ego tn̄ minus miſe ricors fui in eū quā debebam. B. Tūc dn̄a rn̄dit. O felix aīa. qͥd tibi primū ꝓ fuit ad ſalutē. Aut qͥd eſt qd̓ tibi ꝓdeſ ſe poterit nūc ad liberatōeꝫ? Reſpōdit Sex ſunt que ꝓfuerūt michi Primū ſcꝫ cōfeſſio mea. ꝙͣ omī ſexta ſeria qn̄ copi am habui feci: habēs firmū ꝓpoſitū im poſita michi emēdandi. Scd̓m eſt ꝙ ſe dens in iudicio. nō iudicaui amore pe cunię ſeu fauoris. ſed omīa iudicia mea examinaui diligent̓: paratus errata cor rigere. et minus benefacta retractare. Terciū ē ꝙ obediui mgr̄o meo cōſulen ti michi. nō cōmiſceri poſtꝙͣ ꝑtum ītel lexi viuificatū. Quartū eſt ꝙ cautꝰ fui quantū potui. ne ꝑ me vel meos. paupe ribus in hoſpitādo eſſem ingratus. vel oneroſus. ſeu ſumptuoſus: oēꝫ adhibēs ſollicitudine ne contraherē debita. niſi p̄uiderē vn̄ ſoluerent̉ Quintum ē abſti nentia. ꝙͣ aſſumpſi michi in via ꝑegrina tōis ad ſcm̄ iacobū. Nā cōſtitui in via nō bibere ꝑ interualla. Ideo ꝑ hāc ab ſtinentiam deleta ē illa lōga ſeſſio ꝙͣ ha bui in menſa: et laquacitas et exceſſus Et iam certus ſū de ſalute mea: licꝫ in certus ſum de hora G. Sextū eſt ꝙ cō miſi iudicia mea illis qͦs credebā iuſtos vt ſoluerent debita mea. Et qꝛ debitis implicari timebā. reaſſignaui viuꝰ regi Reuelatōes. Extrauagātes. prouincias ſuas: ne aīa mea iudiciū dei ſuſtineret. Nūc igit̉ qͥa datū ē michi au xiliū petere. rogo te vt ꝑ annū integrū. facias ꝯtinue celebrari miſſas: de ſalua trice nrā ſctīſſima maria. de angel̓. et de oībus ſcīs. et pro defūctis. Inſuꝑ de paſ ſione xp̄i ſaluatoris nr̄i: qꝛ ſpero me libe rari citius. Precipue eciā ſollicita ſis er ga pauꝑes. nō ꝑcedo diſtribuere vaſa equos et alia: in qͥbus delectādo maxīe peccaui Calices qͦꝫ aliquos ſi poteris pro ſacrifitio dei nō negligas offerre qꝛ certiſſime ꝓficiunt aīe ad ſalutē. Im mobilia vero relinq̄ filijs. Nō enim re mordet conſcīam meā. aliqͣ vel male ad quiſiſſe. vl̓ tenuiſſe: vel tenere voluiſſi Quadā vice dū ſpōſa xp̄i tēptabat̉ a ſpū caſtrimargīe. ange dedit ei formā ⁊ cautelā. euadēdi huiu modi temptatos. Capl̓m. lvij Uadam vice. Aº. Beata birgitta in monaſterio alua ſtri. tēptata fuit a caſtrimar gia in tm̄: ꝙ p̄ fame vix aliqͣ alia ſuffice ret cogitare. Tandē ip̄a orāte in ſpū vi ſe ſunt ei duę ꝑſone. ſcꝫ ethiops vnus habēs in manu qͣſi buccellā panis: et qͥ dam iuuenis pulcerrimꝰ. hns vas deau ratū Et tūc dixit iunenis ethiopi Cur ſollicitas eā que tradita ē michi in cuſ todia? Rn̄dit ethiops. qͥa gl̓atur in ab ſtinentia ꝙͣ nō habuerat. Non enī ceſſat īplere ventrē ſuum. donec plenus fuerit ſtercoribꝰ delicatis Ideo porrigo ei huc cellā meā: vt dulceſcāt ei groſſiora Re ſpōdit ei iuuenis. Tu ſcis bene. ꝙ nō ha bet naturā īmaterialē ſicut nos ſed ſac cū terrenū. que cū ſit t̓ra labilis et inqͥe ta: indiget continua recreatōe. Et ille ethiops dixit. Xp̄s veſter aliquo tꝑe ie iunauit nichil comedēs. ⁊ ꝓphete come derūt panē ⁊ biberūt aquā ad mēſurā: ideo ꝓmeruerunt ſublimia. Et qūo iſta merebit̉ que ſemꝑ ſentit ſacietate. Bº Rn̄dit angelus Nūquid nō eſt eciam xp̄s tuus ſicut nr̄? Cui ille inquit. Ne quaꝙͣ. quia nūqͣ ei me volo humiliare. ſed contraria faciā ei: qꝛ non redibo in gl̓iam ſuam Rn̄dit iuuenis. xp̄s docuit ieiunare. ita tn̄ vt non debilitet̉ corpus vltra modū: ſed vt hūilietur ne inſoleſ cat contra aīam. Nec xp̄s nr̄ q̄rit īpoſſi bilia nature ſꝫ moderantiā. nec querit qualia et quāta quis ſumit: ſed qͣli intē tione et caritate. Cui ethiops. Iuſtum inquit ē. vt qd̓ iſta mulier nō exꝑiebat̉ in iuuētute: ſentiet in ſenectute Et ecō tra iuuenis. Iuuenū ait laudabile ē ab ſtinere a pct̄o. nec prohibet a celo pur pura et caro delicata cū caritate dei ha bita: qꝛ conſuetudo educatioīs bone cū grārum actione tenēda ē qn̄qꝫ. ne caro guius infirmet̉ Poſt hec aut eadē hora. virgo maria apparēs eidē dn̄e birgitte coronata: dixit ethiopi. Obmuteſce ne gotiator inuide: qꝛ michi iſta ē aſſignata Et ethiops ait. Si inqͥt alid̓ facere nō potero: iaciā ſaltē paliurum in fimbriā veſtimentoꝝ eius. Cui virgo ait. Ego iuuabo eā. et quotiēs eū eieceris reicie tur tibi ī faciē. et duplicabit̉ corōa eius Maria virgo dicit ꝙ omīa ieiunia et alia meritoria. facienda ſunt cū obediētia et diſcretōe. Et dicit tria debere eſſe ī ieiunio. Cap. lviij. Aria loquit̉ ad ſpōſam. A Oīa que facis. cū obediēti a et diſcretōe facera debes. Acceptius ē enim filio meo comedere: ꝙͣ cōtra obedīam ieiūare Ideo tria ſūt tibi in ieiūio cauēda. Primo ne ieiunes inanit̓. ſicut illi qͥ on̄dūt ieiūia ſua hac ī tentōe. vt alijs ſint in ieiunio ⁊ labore ſi miles ⁊ eqͣles: hoc enī irratiōabile ē Nā iuxta corꝑis fortitudinē. ⁊ motuū illici toꝝ edomāda deſideria. tꝑandū eſt ieiūi um: ⁊ ſicut natura ferre pōt. Scd̓o ne ieiūes inſipient̓. ſicut illi qͥ in īfirmitate ſua. ita exerce̓ volūt ieiūia ꝯͣ vim natu re: ſicut in ſanitate. Iſti diffidūt de mīa B. v. Reuelatōes. Extrauagātes. filij mei: qͣſi noluerit reciꝑe infirmitatē eoꝝ. pro oꝑe et volūtate. Ergo filia ie iuna ſapient̓ Et qͦtiens aduenerit infir mitas. aliquātulū mitior ſis circa corp tuū: cōpatiendo ei tanꝙͣ aīali irratōali. ne ſuccūbat ex labore. B Tertio caue ne ieiunes irratiōabilit̓. ſicut qͥ ieiunāt plus alijs intentiōe: vt p̄ alijs maiorem mercedē et honorē obtineāt. Iſti ſūt qͣſi illi. qui ꝯſtituūt ſibi mercedē laboris ſui Propt̓ea ieiūa de cet̓o vt placeas filio meo: ⁊ prout natura tua ferre pt̄ Men ſura ergo te ī temetip̄a iuxta fortitudine viriū tuarū: ꝯfidens ſꝑ de mīa filij mei Et crede te ad oīa indignā. nec cogita aliquē laborē tuū. eſſe ꝯdignū ad remiſ ſiōꝫ pctōꝝ tuoꝝ. ⁊ minꝰ ad remūeratōꝫ ꝑpetuā: niſi filiꝰ meꝰ fece̓it tecū mīaꝫ ſuā Ꝙ reliquie ſanctorū ſūt reuerenter habēdeꝫ Capm. lix Emꝑe quo btā birgitta fuit mgr̄a regine blance quondā ¶. regune ſpecie. qh̓ciut ab iij ſa vnā capſam eburneā pulcerrimā: in q̄ multoꝝ ſcōꝝ reliquie erāt incluſe. Et eciā de ſco lodo Vico rege frācie. qͣs de frācia ip̄a regma apportauerat. Igit̉ ca ſu accidēte. capſa illa in loco minꝰ decē ti. a ẜuitoribꝰ poſita fuit et oblita Tūc btā birgitta vidit in ſpū. de illa capſa ꝓ dire lumē ſplendidū. Que admirata ſu per hoc. audiuit vocē ſic dicentē Ecce theſaurus dei qui honorat̉ in cel̓ deſpici tur in t̓ra: ideo trāſmigremꝰ ad alia lo ca. Quod audiens dn̄a. reponi fecit ip ſam capſam houorifice in altari. Fp̄us declarat hic qͦ balnea cū diſcretiōe. ſeu medicine alie carnales. ab electis dei recepte: nō diſ Cal. lx(plicent ei Kante btā birgitta xp̄us ap L. parēs dixit ei. Scias ꝙ illi qͥ videbant̉ eſſe ſpūales homīes in veteri lege. vocabant̉ phariſei: qͥ habebāt tria Lauabāt enī ſe iugit̓ vt viderent̉ mundi Ieiunabant et orabāt in aꝑto vt voca rētur ſcī: docebāt ⁊ p̄cipiebāt ml̓ta. que ip̄i mīme faciebāt. Sꝫ modicū profuit eis apud deū. qꝛ ītentio eoꝝ erat corrup ta: et aīa immūda. Ergo ſicut nō ꝓficit aīe īmunde. lotio carnis ſn̄ mūdicia con ſcīe. ſic nec obeſt aīe mūde locio carnis: dummō fiat ex diſcreta ꝯpaſſiōe. ⁊ abſ qꝫ delectatōe. Ideo plus placuit michi ꝙ obediſti mgro tuo cōtra velle tuū: q̄ ſi ſecuta fuiſſes tuā voluntatē. cōtra p̄ ceptū eius. Nā ml̓ti electoꝝ meoꝝ fue rūt. qͥ nec habuerunt medicinas carna les. nec alias indulgētias carnis: ⁊ pla cuerūt michi. Alij v̓o ſcd̓m diſpoſitōeꝫ tꝑorū ⁊ locoꝝ. ⁊ infirmitatū diuerſarū. adhibuerūt ſibi medicamēta: nec iſti diſ plicuer̄t michi. qꝛ totū fecerūt ad ſeruiē dū michi. Ideo obīa illa q̄ nichil habꝫ de ꝓpͥa volūtate: plus placet michi quam ſacrificium magnum Ꝙ cōſuetudo deuota. ꝓpter obediam poteſt mutari. Ca. lxj. na birgitta habuit in ꝯſuetu dine nō bibere inter int̓ualla A Cōtigit quadā die. ꝙ vix po terat loqͥ: Qd̓ vidēs mgr̄ mathias ſuus pr̄ ſpūalis. p̄cepit ſibi ſume̓ potū: q̄ licet ſibi gͣue videret̉ oēm priorē cōſuetudinē mutare. nichilominꝰ obediuit. Que tūc audiuit ī ſpū. Quid times mutare vitā. nūquid bonoꝝ tuorū egeo. aut meritis tuis intrabis celū? Obedias igit̉ mgr̄o tuo. Ip̄e enī exꝑtus ē cōflictū duoꝝ ſpi rituū ſcꝫ veritatis et illuſiōis Nā eciā ſi decīes comederis ⁊ biberis in die ꝓpt̓ obedīam: nō tibi īputabitur in pctm̄ Quo ſcā birgitta elon gas ſe a dyabolo. ſe totā cōuertit ad de um. Et qͣnta ē malicia dyaboli ꝯͣ deū T Idebant̉ an Cap. lxij. geli. A. inter qͦs erat vnꝰ malꝰ: qͥ ait ad ſponſam xp̄i Aliā diſpoſitōem hꝫ aīa tua nūc ꝙͣ pͥus. nutrix tua iā elōgat ſe a te: hec ē ſuꝑbia Reuelatōes. Extrauagātes. que ego ſū Quare nō loqueris ⁊ faues michi ſicut prius? Rn̄dit illa in aīa ſua Hoc ē qꝛ nō diligis deū. Eciā ſi paſcēs animū meū oī ſuauitate. corpus meū veſ tires auro. nō diligā te: qꝛ ſꝑnis deū me um. Nā magis ſeq̄rer deū in penam: ꝙͣ te in oēm dulcedinem. Et ideo qͥa odis deū: oīa tua ſūt michi odioſa. Sꝫ ſi ver tere volueris aīm tuū ad deū. ego vtiqꝫ diligā te: ⁊ faciā voluntatē tuā. B Rn̄ dit demō. In v̓itate inqͥt Si poſſem ſu mere corpꝰ mortale. magis in eo vellē pati oēm penā. et inſuꝑ penas inferni. ꝙͣ caritatē vertere ad deū. Tūc rn̄der̄t illi duo boni angeli. Cū dn̄s nr̄ eſt deꝰ tuus et creator. cur non vis ei ſubici? Rn̄dit ille. Quia ſic firmauerā mētē et volūtatē meā. ꝙͣ īmutare nolo: ſic michi odioſus ē. Tūc alt̓ illoꝝ bonoꝝ angelo rū ait. Dn̄e licꝫ oīa memīeris. tn̄ qꝛ tibi ſic placꝫ: vnū verbū tibi reduco ad me moriā. Dixiſti enī priꝰ de noua ſpōſa tua Cū ego verto me ad auſtrū. ip̄a vertit ſe ad occidētē. Nunc aūt potes dicere. Quocūqꝫ v̓tis te. ſponſa tua ꝓ modulo ſuo ſequitur te. Rn̄dit dn̄s. Decet ſpō ſam obedire. et hūiliare ſe deo ſuo. Uerba ſctē hirgitte ad virginē mariā de caritate ſua ad ip Et rn̄ſio v̓gīs reamoroſa. ⁊tͣ. Ca. lxiij. Vn̄dicta ſis tu maria mat̓ dei. A. et bn̄dictus ſit idē deꝰ tu Vus filius ihūs xp̄s: ꝓ oī gau dio qd̓ michi dederat ex eo. ꝙ tu mater eiꝰ es Ip̄e idēqꝫ nouit. ꝙ maria filia ioa chim ē michi carior: ꝙͣ liberi vlphōis et birgitte Et magis vellē ꝙ birgitta filia birgeri nūqͣ fuiſſet nata: ꝙͣ ꝙ maria fili a ioachim nō eſſet ꝓgenita. Et leuiꝰ eli gerē ꝙ birgitta eſſet in īferno. ꝙͣ ꝙ ma ria filia ioachim. nō eſſet mat̓ dei ī celo. Cui rn̄dit btā virgo. Filia ſcias ꝓ cer to. ꝙ illa maria filia ioachī. erit tibi vti lior. ꝙͣ tu birgitta filia birgeri es tibi ip̄i Et eadē filia ioachim q̄ eſt mat̓ dei. vult eſſe ꝓ matre liberis vlphonis et birgit te. B. Sta ergo ſtabilis. et obedi ag neti in cōſilijs q̄ dat tibi ī ſpūali viſiōe. et mgr̄o tuo: qui ambo informant te de vno ſpū. Et obediēs alteri eorum: obe dis ambobus. Dic eciā illi mgr̄o tuo. ꝙ nichilominꝰ faciat qd̓ ſibi īiunctū eſt. li cet exinde incurrit tribulatiōes corꝑa les: qͥa tribulatiōes poſite contra bona oꝑa. nō ſūt niſi laquei dyaboli. Perſal tet igit̉ laqueos et procedat virilit̓. qm̄ via ꝙͣ incedit homo ad gl̓iam dei cū ma iori tribulatiōe. erit ei apud deū in ma iorē remuneratōem et coronā: ꝙͣ que ꝑ agit̉ cū minori tribulatiōe. Et qd̓libet veſtigiū reputabit̉ ei a dn̄o ad coronā Sancta birgitta ꝓbat hic virgine mariā eſſe pijſſimā duplicit Et de quīqꝫ tēptationibus que ſpiritu ales ſolent impedireꝫ Capl̓m. lxiiij. Enedicta ſis tu que es vir L go et mater. A Maria eſt nomē tuū. Tu peꝑiſti ihm̄ xp̄m. Et ſil̓i tudo ꝙͣ ſemel intellexi: ꝙ multi nobiles et ſapientes. ꝑhibebant cuidam teſtimo niū ꝙ erat pius ⁊ miſericors: turba pau perū eminus exiſtens. clamabat dicēdo eorū teſtimoniū eſſe verū. O mea cariſ ſima dn̄a ſic michi videt̉ eſſe ꝑ te. qꝛ om nes ſcī qui parit̓ erāt nobiles et ſapien tes. perhibet tibi teſtimoniū: ꝙ tu vere es pijſſima et miſericordiſſima. Ego ve ro q̄ ſum de turba pauperū de meip̄a ni chil boni habēs. clamo dicendo teſtimo nium illorū eſſe veriſſimū Ideo rogo te pijſſima domina. vt digneris miſereri mei. Uideor enim michi nimis pericu loſe ſtare. qͥa michi videtur quaſi ſtem in limine inter duas domos: quarum altera eſt valde lucida. aliaqꝫ nimis te nebroſa. Dum autem verto oculos ad domum tenebroſam. vidētur michi om nia que vidi in domo lucida. eſſe qua ſi ſomnium in nocte viſum B B. Reuelatiōes. Extrauagātes. ¶ Btā virgo rn̄dit. Dic michi licꝫ oīa ſciā qͥd vidiſti ſpeāilt̓ ī domo tenebroſa? Ego rn̄di. Michi videbat̉ ꝙ qͣſi vnꝰ in greſſus eſſet in tenebroſā domū: ⁊ vnus artus exitus. Extra vero exitū claritu do quedā lucida: in qua oīa delectabili a erāt. Ab iſto ingreſſu erāt multe vie ducētes ad exitū Et in qͣlibet viā ſtabāt qͥnqꝫ mortales īimici. oīm tranſeūtiū ꝑ alias vias. Primꝰ inimicus loquebatur eis v̓bis blādis. ſꝫ in accomodantiū ſibi aures. īmiſit cerebro flammā ardentem Scd̓s tenebat ī manu flores ⁊ alia que t̓ra fructificat. q̄ cito deficiūt Sꝫ qͥ ver tebat oculos ad illa cū deſiderio poſſidē di ea. ꝑforabat̉ ab illis ī ocul̓ lācea acu tiſſima. E. Terciꝰ hoſtis hūit vas ve neno plenū. ꝑlinitū exterius in ſūmita te modico melle: ⁊ emiſit ī guttura oīm illud vas deguſtantiū. Quartꝰ habuit diuerſa et p̄cioſa clenodia. de auro ⁊ ar gēto et lapidibus p̄cioſis māibus hoīm fabricata: ad que qͥ appoſuit manū cū de ſiderio poſſidēdi. ledebat̉ a ſerpēte vene noſiſſimo. Quītus ſtrauit molliſſimam culcitrā ſub pedibꝰ trāſeuntiū. ſꝫ ꝙͣ cito quis delectabat̉ requieſcere ſuꝑ illa ſub traxit hoſtis culcitrā: ⁊ ſic qui putabat qͥeſce̓. cecidit ꝓfūdiſſime ī ſaxa duriſſiā. Fp̄s reuelauit hic ſpō ſe regularem modum viuendi. pro ſe ſa et ſua familia. Capl̓m. lxv p̄s loquit̉. A. Conſulo vo bis habere qͣtuor horas pro A dormitōe an̄ mediā noctē: et qͣtuor poſt. Sed qͥ hoc nō pōt. hēat vo luntatē ⁊ ꝓderit ei Qui poteſt minuere aliqͥd de ſomno rationabilit̓. ita ꝙ non deficiat in corꝑalibus ſenſibus vel viri bus: ꝓficiat ei in maius meritū et p̄miū Deinde habeatis qͣtuor horas ꝓ or̄oibꝰ legendis. et ꝓ alijs deuotis et vtilibus oꝑibus ꝑficiēdis: vt nulla hora p̄tereat ſine fructu. Deinde ꝑ duas horas ſed ea tis ad menſam. Sꝫ ſi breuius feceritis: premiuꝫ a deo inde recipiatis. Et illud tpūs eciā nullatenꝰ ſine cauſa rationabi li ꝓlongetis Deinde habeatis ſex horas ad oꝑandū oꝑa neceſſaria: que vobis ꝑ mittunt̉ et iniungunt̉ Deinde habeatis duas horas ad veſꝑas. et cōpletoriū. et deuotas or̄oes. Poſtea duas horas ad comedendū et bibendū in cenis. cū ho neſta conſolatiōe: ad alleuiatiōem cor poris. B. Surgētes aūt a lecto tenea tis ſilentiū ꝑ quatuor horas. ita ꝙ nichil loqͣmini ſine licētia: nec eciā nęceſſaria niſi cū paucioribus v̓bis. ſi qͥd̓ a vobis querit̉ rn̄dendo. Poſtea ꝑmittit̉ vob̓ ha bere moderata et honeſtā cōſolatōem: ad ſolatiū et recreatōem corꝑalē Poſt grās teneatis ſilentiū. donec legeratis or̄ones vobis iniunctas et ordinatas Sex āt horas ordinetis ſcd̓m p̄ceptum mgr̄i vr̄i. vl̓ ad diſcendū vl̓ oꝑandū ali qͥd vtile: ⁊ tūc loqͥ poteſtis cū quibꝰ vo lueritis. q̄ ſunt honeſta et nō cōtra deū. In veſꝑis et cōpletorio teneatis ſilenti um. Et in illa modica hora que deinde ꝓtendit̉ ad cenā poteſtis loqui adinui cē verbis honeſtis: ⁊ vſqꝫ dū lectos in traueritis cōſolari. Ego dixi in euāge lio. ꝙ qui dederit calice̓ aque frigide in noīe meo: nō ꝑdet mercedē ſuā. ¶ Itē omīs abſtinētia ꝙͣuis mīma. pro honore meo aſſumpta ⁊ deuote cōpleta. meret̉ a me cōdigna p̄mia. E. Itē vos bene ſcitis ieiunia vr̄a in itinere tenenda. Si eſſetis in monaſterio eſſet vobis forſan maiꝰ ociū aūt ſuꝑfluitas. Sumatis igit̉ corꝑis neceſſaria cum ꝑcitate diſcreta. vtamī brodio vniꝰ generis. ſiue ſit olus ſiue aliud qd̓cūqꝫ ſorbile: plura āt relin qͥte ꝓpt̓ deū. Carnes v̓o vl̓ piſces. dupli ci gene̓ liceat vobis in mēſa hr̄e. Et id qd̓ maius ē ob amorē meū dimittite Pa nes qui vobis apponuntur comedatis. Et ſi plures qua apponunt̉ egueritis. petatis in noīe meo a magiſtro veſtro. Et eadem lex ſit ī potū que de pane da ta eſt. Sciatis eciā ꝙ infirmꝰ nō poteſt Reuelatōes. Extrauagātes. eque tenere regulam. vt ſanus et fortis viribꝰ Et ideo pōt neceſſaria ſua petē: et ſibi q̄ hn̄tur pre manibꝰ exhiberi. O ¶ Itē cū nichil decreueritis poſſidere. nichil eciā debetis ſine licētia dare: vel data vobis ſine litētia acceptare Uos eciā precauto ꝙ dyabolus oī hora pōit vobis laq̄os et inſidias. Ideo conſulo vobis vt notetis v̓baº que in tꝑe ſilētij ꝓtuliſtis incaute. et faciatis de eis ve ram ꝯfeſſionē: aſſumētes ſatiſfactiōem debitā ꝓ eiſdem. Et ſi in v̓bis inuenit̉ in utilis et nō diſcrete p̄meditata locutio vel rn̄ſio: tūc oportet ꝙ penitētia ⁊ ſatiſ factio ſit maior. Si v̓o aliqͥs ſubito mo tu vl̓ ira obloquit̉ alteri. ſtatim cū fieri poteſt q̄ratis locū aptū. legēdo vnū aue maria: a deo indulgentiā hūiliter poſtu lando. Itē qͣlibet ſexta feria veniatis in capl̓m ea voluntate. ꝙ nichil velitis de debitis vr̄is abſcōdere vl̓ iterare: ſꝫ oīa ſcd̓m ꝙ vobis iniūgit̉ humilit̓ emēdare Hic ꝓmittitur ſcē Bir gitte videre qualis erat xp̄ūs Capl̓m. lxvj. Aria loqͥtur. Ego ſum regi na celi et mat̓ miſerorū. ego tibi oſtedere volo. qual̓ filius meꝰ erat ī humanitate ſua. et qͣlis qn̄ paciebatur ī cruce. ⁊ hoc erit tibi ſignū. qꝛ vēies ad loca in qͥbus ego corꝑalit̓ cōuerſabar et ibi videb̓ ſpūalibꝰ ocul̓ tuis filiū meū Ierba virginis marie multū cōſolatoria. fctā beate Birgitt. in vltima infirmitate ſua. Capl̓m. lxvij Aulo an̄ mortē btē birgitte virgo maria apparuit ei di cens. Si femīa qn̄ eſt īfirma parit. oēs filij eius qͦs parit infirmantur. Sed tu paries filios fortes ⁊ ſanos ⁊ deo deuo tos. et ſanaberis meliꝰ quā vnꝙͣ prius fueras ⁊ nō morieris: ſꝫ veniēs ad locū tibi ꝓmiſſū et p̄paratū. Nā ſcūs frāciſ cus diu fuit infirmꝰ: et tn̄ tūc fecit fruc tū et velle dei. Sꝫ poſtea ſanatꝰ eſt. ⁊ fe cit et facit maiora ꝙͣ infirmꝰ: Sꝫ q̄rere potes qͣre tm̄ ꝓlongat̉ infirmitas tua. et conſumitur natura ⁊ fortitudo tuaʸ Rndeo tibi ꝙ filius meꝰ et ego diligimꝰ te. Nōne recordaris ꝙ filius meꝰ dixit tibi in ihrl̓m. ꝙ pct̄a tua fuerūt dimiſſa tibi. qn̄ ingreſſa fuiſti templū ſcm̄ ſepul cri eiꝰ: qͣſi ſi tūc a baptiſmo leuata eſſes Sꝫ nō dixit tibi ꝙ nichil pati deberes ꝙͥ diu viuis in mūdo. Ideo volūtas dei ē vt caritas homīs rn̄deat caritati dei Et ꝙ negligētie p̄terite: ꝑ patientiā ⁊ infir mitatē diluant̉. Remīſcere eciā me dix iſſe tibi multotiens. ꝙ verba filij mei et mea ſpūalit̓ ⁊ corꝑalit̓ intelligi poſſūt: ſicut dixi tibi in ciuitate ſtraleſundis. ꝙ ſi ante ꝑfectōem verboꝝ diuinoꝝ cō tentoꝝ in libris celeſtibus. q̄ tibi diuini tus data ſunt. vocata fueris de mūdo: ꝙ tūc ꝓpter volūtatē tuam bonā. repu taberis monacha in watzſtena. et eris partic eps oīm a deo tibi ꝓmiſſorum. Beata virgo declarat hic qͥd ſit mori ſpūaliter aut viuere S Irgo ma ¶Capl̓m. lxviij. ria apparuit btē birgitte ſex ta die an̄ mortē eiꝰ: ſic dicēs Quid dicūt medici. non ꝙ non morie ris? Uere filia ip̄i nō attēdūt qͥd ē mori Nā ille morit̉ qͥ ſeꝑat̉ a deo. qͥ obduratꝰ in pct̄o. nō euomit īmundiciā pctōrū ꝑ ꝯfeſſionē. Ille eciā mortuꝰ eſt qͥ non cre dit in deū: nec diligit creatorē ſuū. Sed ille viuit ⁊ nō morit̉ qͥ ſꝑ timet deū. qͥ fre quēti ꝯfeſſiōe purgat pct̄a ſua: qͥ deſide rat ꝑuenire ad deū ſuū. Uerū qꝛ deꝰ na turarū loquit̉ tecū. qͥ eciā ꝯͣ naturā diſ pōit ⁊ tenet vitā tuā: ideo ī medicam̄tis nō eſt ſalꝰ nec vita Sic nec eciā neceſſe eſt tibi iam īniti medicamī: qͥa modicū tempus modico indiget cibo Oratio ſcē birgitte ad ſcām mariā Et rn̄ſio v̓ginis comendās filiam ſponſe beatam Katherinam. Reuelatiōes. Extrauagātes. Capl̓m. lxix. Rabat ſponſa xp̄i ad virginē dicens. O mea cariſſima do mina. Rogo te propter cari tatem dilecti filij tui: vt dones michi au xilium eū toto corde diligere. Ego ſen tio me debilem ad diligendū eum. tam ardenti caritate vt deberem. Ideo ro go te mat̓ miſcd̓ie. vt ligare digneris caritatem eius ſuper cor meum: ⁊ attra he illud ad filiū tuum. toto conamine ſe ꝑatum ab omni dilectione carnali. E eo valentius attrahe. quo fuerit ponde roſius. Beata virgo reſpondit. Bene dictus ſit ille qui tales oratōes inſpirat Sed quāuis tibi iam dulce videat̉ col loquium meū. Uade tamē et conſue tu nicam filie tue. que magis gaudet de ve tuſta ⁊ reꝑata tunica quā de noua. que maius deſiderium habet ad griſeum bu rellum: ꝙͣ ad ſericum et aliud precioſuꝫ indumentū Beata illa que ſic libere re liquit mūdialia. Ipſa reliquit maritum cum ip̄ius beniuolo cōſenſu. cuius cor pus dilexit ſicut ſeip̄am: ⁊ eius animam pluſꝙͣ vtrorūqꝫ eorum corpora. Ipſa re liqͥt fratres et ſorores cognatos et ami cos corꝑaliter. vt poſſet eos iuuare ſpi ritualiter poſſeſſiones mūdi nō curauit Ideo pro derelictione conſanguineoꝝ dimiſſa ſunt ei omīa peccata ſua. Stet modo deinceps ſtabilis Nam pro poſ ſeſſione terrena dabit̉ ei regnū celi. Et ipſe iheſus xp̄us pro marito. Et omnes qui diligunt eam. ad deum proficiēt pro pter eam. Sp̄us hic promittit ſe prouiſurum ſponſe ſue et ſuis propt̓ ca ritatem. Capit. lxx. Um beata birgitta eſſet pro pe ludoſiaꝫ in regno ſwecie occurrit ei vnus de familia ſua pauꝑ rogans ſui miſereri. qꝛ diſpōe bat facere nuptias filie ſue deſponſate: ſed p̄ pauꝑtate nō valebat. Igitur ip̄a dn̄a Birgitta audiens a diſpēſatore do mus ſue. quantū haberet in prompta pe cunia: rn̄dit dicens. Da inquit iſti pau peri terciam partē eorū que habes. vt filia eius conſolata oret pro nobis. In greſſi autē ciuitatē. inuenerunt ad ianu am hoſpicij dicte dn̄e Birgitte pauꝑes congregatos: quibus precepit elemoſi nam dari. Rn̄dit diſpenſator. nullomō ſufficere ea que habebat ad ſoluendum in hoſpitio: niſi reciperet ab alio pecūi am accomodatā Et quomō tam large effunditis pecunias? Magne quippe ꝑ fectionis eſt. pecunias pauperibꝰ ero gare: ⁊ ab alijs mutuū reciꝑe Cui domi na birgitta. Demus cū habemus. quia benignus deus largus ē nobis dare cū indigemus. Iſtis enim pauperibꝰ ego reſeruata ſum. quia nō habent aliud ſo latium Ego autē in neceſſitate mea. re linquo me voluntati dei. Cum aūt miſ ſam in eccleſia audirent. ipſa beata bir gitta. orādo audiuit xp̄m dicentē ſibi. Fi lia nr̄a ē ſicut illa que ita feruent̓ ꝓperat ad ſpōſum ꝙ obliuiſcit̓ pr̄em et matrē ⁊ oīa q̄ habet: donec inueniat quē querit Quid ergo facturꝰ ē ſpōſus? Mittet vtiqꝫ ſeruos. ⁊ faciet oīa que ſpōſe ſūt: venire poſt eā. Sic ꝓpter tuā caritatē prouidemꝰ tibi ⁊ tuis o filia. Nam ſicut caritas ineffabiliter ītroduxit me ī vte rū virginis: ſic caritas homīs introdu cit deum in animā eius. Icūs Iohēs baptiſta loquit̉ btē birgitte de quodaꝫ. qͥ credit̉ fuiſſe mgr̄ petrꝰ olaui ꝯfeſſor eiꝰ: de qͦ ſu ꝑius eſt tactum. Capit. lxxj. Filia de amici t̓ui ſpūal̓ vic toria. te t̄bari nō oꝑtet. Mi les amicꝰ dei vicit de īimico dei pulcrā victoriā. Inimicꝰ incaute ac currebat poſt eū. volēs eū ledē in hͦ. ꝙ iraſci deberet ꝯͣ latrones: ſe ſpoliantes. Ille quidem contra hoſtis lanceam īſul tauit. frangens illam. Et ip̄m lācea ſua Reuelatōes. Extrauagātes. tranſfixit in hoc. ꝙ cū omīa ſibi abſtuliſ ſent: remota ire commotōe dicebat ill̓ Amici ſi placꝫ vobis bibere: habeo ad huc vinū in flaſcone. Scd̓o tranſfixit eū alia lancea in hoc. dū abſtulerunt ei capam: ip̄e enī eis ſin̄ impatīa p̄bebat tu nicā Tercia lancea eū trāſfixit in hoc. ꝙ ip̄is recedentibus et eo nudo reſidēte/ gaudenter regratiabat̉ deo ꝓ ſuis tribu latōibus: pro ſuis leſoribus orans cū ca ritate. Et viam ſuā deinde arripuit. de nuditatis pudore minime verecundās: ex cuiꝰ victoria tota nr̄a curia congau debat. Ianctus botuidus pro meruit beate birgitte iſtam grām. ⁊ī Capl̓m. lxxij Uarto anno ante mortē vi ri. ſctūs quidam t̓re ſyecie Botuidus nomīe. apparuit dn̄e birgit te quaſi in quodā mentis exceſſu: dicēs Ego tibi promerui cū alijs ſcīs iſtā gra tiam dei. ſcꝫ audire et videre ſpūalia ē ſentire: et ſpiritus dei inflammabit an mam tuam Quod ꝓpter malos prī cipes qn̄qꝫ deſtruunt̉ regna Et quom rex ſe habeat ſcd̓m deum Ilius dei loquit̉. Sicut ꝓpter Capl̓m. lxxiij II aritatē homīs qn̄qꝫ ſaluatū ē regnū: ſic ꝓpter adinuentiōes ⁊ gͣuamīa qn̄qꝫ perdita ſūt regna. Sicut exēplū dico tibi de vno regno. Ip̄e enī rex. plꝰ cōfidebat in pecunia a ppl̓o et tranſeū tibus ſub fraude et ſimulatione iuſticie exacta: ꝙͣ in deo. Ideo vitam ꝑdidit. et regnū reliquit in tribulatōe: et adinuē tiones ſuę praue ducte ſunt in conſuetu dinē. et quaſi in legē. Sed ſi confidit in deo et a cōmunitate petit auxiliū cū ca ritate. deus potēs ē ſaluare in paucis. et citius ꝓpter caritatē reducere ad pa cem. Ideo rex ſi proſperari deſderat. te neat promiſſionē ſuam cū deo: et verita tem cū cōmunitate ſua. Caueatqꝫ preci pue. ne nouas adinuentōes et ſubtilita tes inducat. In difficultatibus vero. ſequatur cōſilia timentiū deū nōᵉ cupido rum. quia melius ē aduerſa quedā mū di pati: quā ſcienter peccare in deum ⁊ animam ſuam Grauis cōminatio dei ſuꝑ miliciā regni cuiuſdam. et ꝙ propt̓ tria iuſticia dei mitigari poteſt. Capl̓m. lxxiiij. ¶ Ilius dei loquit̉. Dixi tibi p̄ is. ꝙ ego volo viſitare ſuꝑ milicia regni iſtius: in gladio et lancea et ira. Sed rn̄dent. Miſericors ē deus no veniet malum. faciamꝰ voluntatem nr̄am: tpūs nr̄m breue eſt. Ideo audi q̄ nūc dico: Ecce ſurgere volo. non par cam iuueni nec ſeni. diuiti et pauꝑi. iuſ to et iniuſto. ſed vadam cū aratro meo et euertam ſtipl̓as ⁊ arbores: ita vt vbi erant mille vix remanebūt centū. ⁊ abſ qꝫ hītantibꝰ erūt domus. Radix qͦꝫ ama ritudinis erūpet. ⁊ potentes decident. Aues qͦꝫ rapaces cū vngulis ſuis ꝓſꝑa bunt̉: et comedent nō ſua Uerutn̄ ꝓpter tria placari poteſt atqꝫ mitigari iuſticia mea. Nā tria pct̄a abundāt in regno iſ to. ſcꝫ ſuꝑbia. gula. et cupiditas. Ideo ſi aſſumit̉ hūilitas et honeſtas ī veſtibꝰ. moderātia ī potatiōibus. refrenatio de cupiditatibꝰ mundi: mitigabit̉ ira mea. Princeps qͦꝫ t̓re. qꝛ remiſſus fuerat ī iu ſticia p̄datorqꝫ multoꝝ: edificabit mōa ſteriū in honorē mr̄īs mee. in loco qͦ ti bi cōſtituo. Si fecerit iuuabo eū et au gebo eī caritatē meā: ⁊ oībus cooꝑato ribꝰ eius. Sin aūt. vocabo eū ſub coro nā. ⁊ ſcd̓m gl̓am eiꝰ ml̓tiplicabit̉ tribula tio eius: ⁊ regnū eius erit in contēptū. et inhabitātes nō gaudebunt. ¶ pͥs arguit quādam dn̄am ꝓ gͣuibꝰ exceſſibꝫ. iudiciū ꝯdignū pro eiſdē on̄dens. ⁊ ꝙ ꝓpt̓ pnīam ⁊ ſatiſ factōꝫ iuſticiā ꝯmutat ī mīaꝫ. Cap̄. lxxv Reuelatōes. Extrauagātes. Y p̄s dicit cuidam audiēte ſpō ſa. A. Ocl̓i tui curioſi erāt ¶ A ad videndū voluptuoſa Au res ad audiendū laudem tuam et ſcur rilia. Os tuū paratū ad detractōes et inania. Uenter tuus plenus ſemꝑ deli cijs: et qd̓ volebat nō ei negaſti. Orna bas cū veſtibus corpus vltra modū ad laudem eius non meā. Amici autē mei ſtabāt exterius miſerabiles famelici et nudi. et clamabāt nec exaudiebas eos: cupiebant enim ingredi et īdignabaris Improperabas eis miſerias eorū et de ridebas: nec cōpatiebatur aīa tua ſuꝑ eos. Leue videbat̉ tibi quidqͥd ad ho norē corꝑis tui faciebas: ⁊ graue vltra modum quidqͥd pro me faciebas. Iace bas et ſedebas cū volebas: nec iuſticiā meā attendebas: Querebas quidquid erat pulcrū in mūdo. et me creatorem mūdi pulcriorē oībus minꝰ curaſti. B Propt̓ea ſi iuſto iudicio contenderē ta cū. ꝓ ſuꝑbia oris tui et oīm membroꝝ dignū eſſet vt omēs abhomīarent̉ te ē cōfunderent te publice: cū om̄i pudor et obprobrio Pro luxuria tua. digna ē ſes vt oīm membrorū tuoꝝ cōpagines diſſoluerent̉. caro putredine cōſumere tur. cutis p̄ tumore rūperet̉. oculi erue rentur. os diſtorq̄ret̉. manus et pedes abſcinderent̉: ⁊ oīa mēbra ſine ceſſatōe mutilarētur. Pro ꝯtēptū vero paupe et amicorū meorū et ꝓ auaricia tua. di nū eſſet vt tanta te inuaderet fames. mēbra tua ac ſi eſſet vnū fruſtū carnis libenter vorares. et ſtercus tuū come deres. et vrinā tuā biberes: nec tn̄ extīg ui poſſet. Pro requie tua ⁊ accidia dig na eſſes nullam habere requiē. ſꝫ vbiqꝫ miſeriā et triſticiā. Pro fauore hominū quē querebas pluſꝙͣ me. tantā merere ris deiectōem oīm. vt eciā filij tui et a mici cariſſimi fugerent te: et qͣſi fetida caro et ſtercus humanū feteres in ocu lis eoꝝ et naribus. Mallētqꝫ centuplū audire te mortuā. quam videre viuam. E. Pro eo autē ꝙ ꝓximo tuo intuliſti damnū. et ad ſuperbiā tuā dilatandam aliena habuiſti ⁊ detinuiſti: dignū eſſet vt om̄ia mēbra tua et oſſa tua gladius mēbratim diuideret. ⁊ ſerra acutiſſima carnes ſine ceſſatione laceraret: eo ꝙ miſer affligebatur et non cōpatiebaris ei. Pro inuidia tua et ira qua habūda bas. dignuꝫ eſſet vt demones ore ſuo te deuorarēt totam. et dentibus vt farinā confringerēt. ita vt optares mortem ⁊ mori non poſſes: ſꝫ ſemꝑ diſcerpereris et ſemꝑ ad idem ſuppliciū ſuſtinendū vi ueres. Uerūtamen qꝛ miſericors ſum. nec aliꝙͣ iuſticiam ſine miſcd̓ia facio. et necͣ mīam ſine iuſticia. paratus ſum mi ſereri om̄ibus penitētibus: ita tamē vt non derelinquā iuſticiā. ſed magnitudi nem iuſticie in leuiora cōmutem: qꝛ ma iorem iniuriā nō facio demonibus quā angelis in celo. D. ¶ Ideo ſicut in oī bus membris tuis peccaſti. ſic ī omnibꝰ debes ſatiſfacere: et pro modico labore habebis magnam dulcedinem Abſtine at ergo os tuum a multiloquio et omni verbo ocioſo. Aures tue claudantur a detractione: et oculi tui a viſione ſuper uacua. Manus tue aꝑiantur ad dādū pauperibus elemoſinā. Genua tua in curuētur ad lauandū pedes eorū. Cor pus tun abſtineas a delicijs: et ſic refi ciatur vt ſtare poſſit ī ſeruitio meo. vt non luxurietur. In veſtibus tuis nō ſit vnum filum. in quo deprehendatur ſuꝑ bia: ſed ſolummodo ſit ad vtilitatē et ne ceſſitatem. non ad ſuꝑfluitatem. Sequitur Reuelatio. Capl̓m. lxxvj. (. p̄s loquitur. Dic̄ magiſtro A tuo vt non deſiſtat clamare et exaltare vocem ſuā. quia venio cito Felices erūt qui confugiunt ad veram humilitatem Comminatio grauis Capl̓m. lxxvij. regni Syyecie. Reuelatōes. Extrauagātes. Ilius dei loquit̉. arabo terrā giſtam in iudicio et tribulatōe. donec inhabitātes addiſcant etere mīam dei De quinqꝫ regibus tri um regnorū ſil̓ibus brutis. ⁊ ꝙ ſextꝰ rex eleuatus deiceretur Commīatio qͦꝫ xp̄i er ciuitates et regna. ⁊tͣ. Ilius dei loquit̉. Oſtēdi ti Capl̓m. lxxviij bi prius qͥnqꝫ reges et eoruꝫ regna. Primus coronatꝰ aſinus qꝛ dege nerans a prīcipibus bonis. macl̓am po ſuit in gl̓iam ſuā. Scd̓us lupus inſacīa bilis. qui nō cognouit improuiſuꝫ caſi ſuū: vt ditaret īimicū: Tercius aquil ſublimis. ceteros contēnens. Quartꝰ aries ventilās ⁊ cōterēs. ⁊ ꝓficiens ex iuſticia dei. Quītus agnus occiſus ſed nō ſine macula. cuius ſanguis ml̓tis fu it occaſio tribulatiōis et ruine. Nūc o ſtendo tibi de ſexto rege qui cōturbabit terrā et mare. et ſimplices cōtriſtabit qui terrā ſanctoꝝ meorū exhono rabit et ſanguinē innocentē effūdet. Qui tē pus vindicte mee. poſuit ī audacia ma nuū ſuarū. Ideo niſi ſceleriter attēderit. appropinqͣbit ei iuſticia mea et relinqͣt regnū in tribulatōe: et fiet ſicut ſcriptū eſt. Uoluptatē et ventū ſemināt: ac tri bulatōem ⁊ dolore metent. Nec ſolum viſitabo ſuꝑ regnū iſtud: ſed et ſuꝑ ciui tates opulētas et magnas. Nā ſuſcita bo famelicū qui deuorabit deſiderabilia eorū. inteſtina mala nō deficient. et diſ cordie habūdabunt. ſtulti dn̄abuntur. et ſenes et ſapiētes non leuabūt caput. honor ⁊ veritas ꝓſternent̉: donec veīet qui placabit irā meā. et qui aīe ſue non parcet pro equitatis caritate Xp̄s loquēdo de duo bus qui diſſimiliter vocati ſunt materi a ep̄alis. dat hic optimā doctrinaꝫ epīs. ad conſeruandū ſe in gracia. et fugien dum temptationes Capl̓m. lxxix. Ilius dei loquit̉. A Recorda re quia miſi te ad mgr̄m. quē nominaui materiā ep̄alem Et dixi ꝙ ꝓpter quatuor poſſit fieri potꝰ ſa lubris. qui tamē nō ꝑuenit ad epiſcopa tū. qꝛ aliter diſponunt̉ iudicia hoīm: et aliter iudicia dei? Et quia ſic deū habe re voluit. vt tn̄ nichil contemptibile de mūdo pateret̉. Nunc tibi dico de alio quē voco materiā epālem. et quē eciaꝫ diligo. cuius corpus egoip̄e cōfortabo: et ſaluabo de laqueis dyaboli. Cuius conſcīam nō obumbrabit fallacia dya boli. Cuius aīam mat̓ mea michi pn̄ta bit: a quo eciā tria peto. Primo vt pro grediat̉ caute. ⁊ nō procedat in via plꝰ debito. Scd̓o ꝙ trāſiliet muros et foſ ſas. pn̄tando michi quod ē michi cariſſi mū. id eſt aīas. Tercio vt nō p̄ponat ſi niſtrū pedem dextro: nec aliū pedē pͥus eleuet. niſi alius ſolide ſubſiſtat. Quid ſignificat ꝙ caute debet ꝓcedere ī via? Niſi ꝙ cautus ſit in temptatōibus. non nimis abſtinēdo ne debilitet̉ natura in laborando: nec plus iuſto indulgendo corꝑi. ne caro contra aīam inſoleſcat. B. Scd̓o ꝙ tranſiliat muros ⁊ foſſas Iſti muri ſunt impedimēta ⁊ cōtrarie tātes. qͥbus amicus meus impedit̉. ⁊ at tediatur lucrādo aīas. Hec aūt impedi mēta ſunt. timor potentū. fauor adulan tiū. ꝯminatio malignantiū. pudor et dā num mūdi: amicicia amicoꝝ carnaliū. et quies vtilitatis pͥuate Hec tranſiliet amicus meus ꝑ confidentiā in deo. per ſtabilitatē fidei: per dulcedinē et deſide rium celeſtis vite. Foſſe vero ſunt tēp tatio carnalis delectationis. impugna tio immundorū ſpirituū puſillanimitas mentiū. leticia diſſoluta. triſticia immo derata: obduratio et frigiditas mētis Hec tranſcendat Epiſcopus meus per conſolationem ſanctarum ſcripturarū. per exempla et vitas ſanctorum. ꝑ cōſi deratōem culparū ⁊ mīarū ſibi factarū. Reuelatōes. Extrauagātes. per contritōem ⁊ continuā ꝯfeſſionē: ꝑ diſcuſſionē diuini iudicij. et formidinem incerte mortis. Si epūs iſtos muros trāſcēderit et foſſas. tūc theſaurū michi precioſum ideſt aīas michi lucrari pote rit. ⁊ ego deus ero cū eo in corde et ore: et ꝯſeruabo corpus eius. ne iacula ma lignantiū ꝑueniāt ad cor eius. Uerūtn̄ conatus dyaboli nō effugiet: quos ego deiciā ab eo. C. Duo vero pedes ſunt duo affectus placendi. vnus ſcꝫ deo vt vitā eternā obtineat: ⁊ alius placēdi ho mībus vt ꝓficiat ad deū. Sic ergo ep̄s extendat pedē ſiniſtrū. id eſt ſic placeat hoībus. āmonendo ſcꝫ et cōuerſando et compaciēdo errātibus: vt non diſplice at deo et mādatis eius. Sic eciā exten dat pedem dextrū. id eſt exerceat mīam vt non obliuiſcat̉ iuſticiā. qꝛ gl̓ioſius ē apud deū ratōem reddere de moderata mīa: quā de ſuꝑabundantia equitatis. Ꝙ vero epūs non eleuet pede̓ niſi aliꝰ ſolide ſubſiſtat. ſignat ꝙ affectū et zeluꝫ exercere non debeat in pct̄antes: niſi p̄ us cognita et diligēter diſcuſſa verita te. Non enī ē ſanctior dauid: qui eciam in iuſticia facienda errabat. Sꝫ erran do cognita veritate. ſe iuxta conſilium diuinum correxit Beata virgo dat hic aliqua conſilia principibꝰ vniꝰ regni. v rex regni illius corrigat̉ a ſuis exceſſibꝫ UT Capl̓m. lxxx. Irgo maria mater dei loque Obat̉ ſponſe xp̄i. A. Ego ſū ad quā angelus dixit. aue grā plena Et ideo exhibeo grām meā oībus eā in ne ceſſitate habere volentibus. Ego exhi beo adiutoriū meū ad regimen regni in quo tu nata es: ꝯtra inimicos dei cor ꝑales et ſpūales. Cuiꝰ inhītatores āmo neo laborare vnanimit̓ vt obtineāt re gem. qui regere velit incolas regni. ad deuota oꝑa et honeſtā conuerſatōem. Quibus eciā notifico. ꝙ diuina iuſticia ꝓponit ſeꝑare regem et totā generatio ne eius a regimine regni iſtius. et alter natus in regno in rege electus ē: qͥ reg naturus ē ſcd̓m conſiliū amicorū dei et vtilitatē regni. Uos igit̉ quatuor facia tis ſcd̓m conſiliū meū. et vt poſſitis vo bis plures attrahere. habeatis iſtud cō ſiliū ſecretū ſecrete cū amicis dei. et ab ſconditū ab mimicis eius. vt honor dei augeat̉ ⁊ bona cōſuetudo renouet̉: nec nō et alienata a corona. regno reſtituā tur. Uadat igit̉ vnꝰ vr̄m vel plures ad regē dicendo ſibi. B. ¶ Nos habemꝰ aliqua dicere vobis tāgentia ſalutē ani me vr̄e: q̄ rogamus vos ſub ſigillo con feſſionis tenere. Addatis eciā plura v̓ ba vt expedire videt̉: quoꝝ ſenſus ſit ta lis. Uos habetis peſſimam famā in to to regno. dicentē vos hr̄e et exercē na turalē cōmixtiōem et turpitudinē cum maſcul̓: ꝯtra naturalē diſpoſitōem Qd̓ veriſil̓e videt̉ ex eo. ꝙ plus diligitis qͦſ dam viros ꝯͣ deū et aīam ꝓpͥam: ꝙͣ ꝓp̓am vxorē. Scd̓o dubitari pōt an habetis fidē rectā. qꝛ int̓dictus ab eccl̓ia audire miſſam. ītraſtis nichilominꝰ eccl̓ias: et audiſtis miſſas. Tercio eſtis predo co rone ⁊ bonoꝝ regni Quarto ꝙ eſtis ꝓ ditor famuloꝝ et ſubditorū vr̄oꝝ. qui fi deliter ſeruiebāt vobis et filio vr̄o. qͦs tradidiſtis volūtarie in manus inimici eorū peſſimi cū tota terra Skanie: pro cuius malicia ⁊ fallacia. nūꝙͣ eo viuēte tute poterūt ſecurari. Si decreueritis peccata iſta emēdare. et terras aliena tas reuīcere: ſeruiemus vobis Sin āt. cōmittatis filio veſtro ſub iuramēto p̄ſ tito. ꝙ velit terras alienatas reuīcere. communitatē diligere. militibus ſuis fi delis exiſtere: et omīa ſcd̓m leges prīe. iuſte et pie regere et gubernare. C. Attamen ſciatis vos quatuor. ꝙ deus prouiderat ſibi alium regem in futurū. qui taliter prouenire poteſt in publicū cum minori damno et periculo. qͥa po tens eſt dominus tam vitam iunioris. Reuelatōes. Extrauagātes. ſenioris abbreuiare. vel de regno r expellere: oīaqꝫ ſcd̓m velle ſuum qnere. abbreuiare ſeu eciā protelaē̓ vero ille obedire noluerit. tūc con s ſecrete aliquos de principibꝰ et us regni. Et cū inueneritis ali didē vobiſcū beniuolos et fide catis eis in publico. qd̓ pͥus dixiſ regi in ſecreto: ꝙ nulli heretico ſer nire volueritis vel proditori. Sed nec filio eiꝰ. ſi decreuerit eſſe pat̓ni ſceleris or Quo fctō aſſumatis vob̓ vnū ſcipē: qui ex parte corone regni. iari poterit p̄lia regni. Qui electus Ipfectus in bono fuerit amicus meus Sin aūt cito delebit̉. Uos appo ę pecunias et ſimilia. ego addam cor irile ⁊ audaciā: vt qui ſponte noluerit s obedire compellet̉. Si autē rex luerit de regno recedere: caueatis ne veſtrū ip̄ius veſtigia imitetur Heclaratio curuſdam ialis gracie btē hirgitte Capl̓m. lxxxj. Oc magnū de ſpūs ſctī grā habuit ſponſa xp̄i. ꝙ quotiēs abat ei homīes pleni ſpū īmun do et ſuꝑbo. ſtatim ſenſit tm̄ fetore. ⁊ in re tam amarū habuit ſaporē: ꝙ vix fer re poſſet. Unde quidā plenus peccatis ī cōſediſſet ei. q̄ſiuit dicēs ei. Quid eſt ē ſpū que diceris habere. vtrū eſt a te aūt ab alio aliquo. aut forte a demone? ¶ Sed illa vix ferre valēs fetoreᵇ eius t Fetidū habes hītatore: et fetida ſūt ue procedūt de ore tuo. Penitētiā ig age: ne tibi ſuꝑueīat vltīo dei. Qui is iratus recedens. cū aūt ſe ſopor ſet: audiuit demonū voces innūe iū dicentiū. Trahamus iſtū ad le porcoꝝ: qꝛ ſꝑnit monita ſalutis. Qu s ad ſeip̄m. correxit ex grā dei vitā criminoſam. Et poſtea odor bon e ſublato reuerſus eſt. Rn̄s hortat̉ homines ad conſideratōem oꝑum ſuoꝝ miſericor diter. ⁊ ad pn̄iam inuitat pctōres. ſub ī terminatōe pene horribilis. et ve ſempi Capl̓m. lxxxij. terni p̄s loquit̉. A: Ego ſum oīm deus. cuius vocē moyſes au diuit in rubo. Iohēs in ior dane: Petrus in mōte. Ego clamo ad te o homo miſericordit: qui clamaui ꝓ te ī cruce lacrimabiliter: Eleua aures tuas et audi me. Api oculos tuos ⁊ vi de me. Uide me qꝛ ego qui loquor ſum potentiſſimus ⁊ fortiſſimꝰ/ ſapiētiſſimus et virtuoſiſſimus. iuſtiſſimꝰ ⁊ pijſſimus: et cū hijs oībus ſuꝑ oīa pulcerrimꝰ. Ui de et inquire potentiā meā in veteri le ge. et inuenies eā in creatione creatura rum oīm. mirabilē et timendā. Inueni es et fortitudinē meā in regibus et prī cipibus rebellibus. Sapīam qͦꝫ in crea tione et dignitate humane effigiei. ⁊ in ſapiētia ꝓphetarū. Inquire et virtutem meā in comꝑabilē. ⁊ inuēies eā in legis datōe. ⁊ ppl̓i mei liberat̉oe. Uide et iu ſticiā mea in pͥmo angelo. ⁊ ī primo ho mīe. Uide in diluuio. vide in reliquarū ciuitatū et vrbiū ſubuerſione. Uide p̄te rea pietatē meā in ſupportatiōe et patīa inimicoꝝ: vide et ī āmonitōe ꝑ ꝓphetas. B. Ad vltimū vide et cōſidera pulcri tudinē meā. ex pulcritudīe ⁊ oꝑatione elemētoꝝ: ex moyſi gl̓ificatōe. Et tunc ꝙͣ digne me eligis ⁊ diligere debes reuo ca ad intellectu Uide me p̄terea eundē eſſe qui loq̄bar in noua lege. potentiſſi mū et pauꝑrimū. Potentiſſimū in ado ratōe regū ⁊ denūciatione ſtelle: paupri mū qui ligabar pānis et in p̄ſepio recli nabar. Uide me amplius ſapiētiſſimū ⁊ inſipiētiſſimū. Sapiētiſſimū cui nō pn̄t aduerſarij rn̄dere. Inſipientiſſimū qui mēdacij arguebar. ⁊ iudicabar vt reus Uide et me virtuoſiſſimum et abiectiſſi mum. Uirtuoſiſſimum in ſanatione in firmorum et expulſione demonū: abiec tiſſimum in flagellatōe oīm membrorū Reuelatiōes. Extrauagātes. Uide me iuſtiſſimū et iniuſtiſſimū repu tatum. Iuſtiſſimū in veritatis ⁊ iuſticie inſtitutōe. iniuſtiſſimū reputatū ꝑ mor tis deformis adiudicatōem. C. Uide me quoqꝫ pijſſimū et īpijſſime tractatū. Pijſſimū in redemptōe ⁊ cōdemnatione pctoꝝ: impijſſime tractatū. quia latroni bus in cruce ſociatū. Uide me vltimo pulcerrimū in monte. turpiſſimū in cru ce. qꝛ nō habebā ſpēm neqꝫ decorē. Ui de me et ꝯſidera. qꝛ ego qui paciebar ꝓ pter te nūc loquor ad te Uide me non oculis carnis ſꝫ cordis. vide qͥd dedi ti bi. qͥd exigo a te: qͥd redditurꝰ es michi. Dedi tibi quippe abſqꝫ macl̓a aīam. red de abſqꝫ macula. Patiebar pro te vt tu ſequereris me. Docui te vt viuēs ſcd̓m me nō ſcd̓m velle tuū Audi inſuꝑ vocē meā qua clamaui ad te in carne. Agite penitentiā. Audi vocē meā qua clama ui ad te in cruce ſcꝫ. Sitio te. Audi nūc altius qͥa niſi egeris penitētiā veni et tibi ve. quo ve. caro tua areſcet. aīa pauore diſſoluetur. et medulla tota de ſiccabit̉. fortitudo infirmabit̉. pulcritu do euaneſcet: vita habebitur tedio. fu ga queret̉ et nō inuenietur. Ideo fuge celerit̓ ad latibulū hūilitatis mee. ne ve niat ve qd̓ minat̉. qͥa ideo minat̉ vt fu giatur. ſi credideris corde Sin aūt. opꝰ dabit fidem verbis. Uerūtamen inqͥre a ſapientibꝰ que promiſeram nō p̄tereā quāuis per patientiā patienter patien tie fructū expecto Ex tribus cognoſcitur xp̄s fuiſſe verus deus et homo in mort ſua. Et ꝙ xp̄s habuit tres amicos ī mū do. qui modo auerſi ſunt ab eo. Capl̓m. lxxxiij. Aria loquebatur dicēs Al Tripliciter intelligi et cog noſci poterat ī mortē filij mei. ꝙ ip̄e erat verus deus et verꝰ homo. Primo quia terra cōtremuit ⁊ lapides cōſciſſi ſunt. Scd̓o cū dixit. Scriptura cōpleta eſt Tercio cū dixit latroni: hodie mecum eris in paradiſo. Hoc enī nullus ſct̄ōrū promittere poterat. Deinde loquebat̉ filius ad exercitū ſuū circūſtantē dicēs Amici mei verba mea ſūt eterna. ⁊ oīa ſcitis et videtis in me. ꝓpter iſtam tn̄ q̄ aſtat hic. que ſine ſil̓itudine ꝑcipere no poteſt: loquor et cōqueror cora vobis Ego habui tres amicos in mundo. Pri mus dilexit me quia ſenſit. Cogitabat enī apud ſe. deus dat michi fructū de ter ra ⁊ arboribus. ⁊ piſces de mari: dat in ſuꝑ corpus et aīam. et cū hoc ſanitatem et oīa neceſſaria. Ideo dilexit me fide ⁊ caritatis oꝑbus elemoſina ⁊ ieiunio: ⁊ hij erant omēs boni laici. Scd̓us dilex it me qꝛ ſenſit et vidit. Senſit quippe qꝛ terra dedit fructū: celū pluuiam. Uidit qͦꝫ in ſcriptura qūo viueret. qualis erat via et inſtitutio mea et ſanctoꝝ meorū: et cogitauit ſecū. Homīes qͣſi ceci ſunt. et quaſi mortui: ideo quia deus dedit mi chi ſcīam inſtruam eos Et hij erāt litte rati et clerici. qui laudabant et glorifi cabant me oꝑe. bonam vitā habedo: qͥa ſenſerūt ⁊ dilexerunt me. ore alios inci tando ſecū et docēdo. B Terciꝰ me ſen ſit et vidit: et ꝑfecte intelligēdo cōſide rauit. Senſit qͦꝫ cū amico pͥmo. quā vti litatem attulit eī terra. ⁊ celū quo illūi nabat̉. Uidit cū ſcd̓o in ſcripturis. que fugienda erāt et que facienda. Tercio eciam intime cōſiderauit quantā carita tem ei oſtēdiſſem. Ideo ꝓpter tria q̄ cō ſiderauit: triplicit̓ ſe ex caritate afflixit Conſiderauit enī nuditatē meā et pau pertatē: ꝓpterea relinquēs mundū que ſiuit ſolitudinē. Cōſiderauit ſcd̓o tribu latiōis mee patīam: ideo aſſumpſit ſibi abſtinentiā. Conſiderauit obedientiam meā vſqꝫ ad mortē crucis: ideo reliquit voluntatē ſuā in manus alioꝝ Iſti erāt boni clauſtrales. Hij tres amici mei qͦ tidie clamauerūt in aures meas: et vox eorū erat ſuauis michi. qͣſi potus bonꝰ et delectabil̓ ſitiēti. Sed nūc hij amici Reuelatiōes. Extrauagātes. uerterunt ſe a me: et vox eorū ab nabilis facta ē michi quaſi vox ra x. Primus enī dicit id eſt cōmu Laborabo terrā qꝛ dat michi fru ę laboribꝰ meis ſicut michi placꝫ: aboris mei eſt ꝙ aliqͥd habeo. In mee ē ꝙ aliquid poſſideo. Niſi orarē: nichil haberē. Nō regrati ichi: quia vitā eis tribuo et fanita Nō attendunt ꝙ tēꝑa eis diſpono moda: et aerē de celo oportunū. nō eciā conſiderāt quare creaueram et ꝙ michi reddituri ſunt de operi ſuis ratōem. Ideo tribuūt ſibiipſis ē. et ſcd̓m voluptatē ſuā viuūt. In et ſpoliant me iure meo. qꝛ decimas ſoluūt michi. Scd̓us aūt dicit. hoc d habeo ex induſtria mea eſt. et iu e quodam habeo: et ideo viuere volo pm voluntatē meā. Acquirā michi ſa ntiā hoīm. qꝛ ſapiētia diuīa fatuitas mādata eius oneroſa: et exemplum cile ad imitandū. Ad honorē vero atus ſum/ ꝓpterea laborabo qūo ab omīe honorari poſſim. hoc enī eſt leti eſſe magnū in mūdo. Tercius dicit. rabo monaſteriū. vt maiorem cete obtineā honorē: cū primis vbi vene oſedeā. Pro pauꝑtate dicit. nulla mi ideeſſe volo. Pro abſtinentia dicit. ppria voluntate volo eſſe Pro obedi ia dicit. obediā hom̄ibus ꝓ vtilita mea: nō curo obediens eſſe deo. Si ere poſſim homībus. ſufficit michi Talis eſt nūc maledictus clamor eorū ibus meis: ⁊ ſic ſtant coram me Rn̄s loco maloꝝ xp̄ia ligere vult paganos. ſicut luti s vna ymagine defedata: facit ſi Capl̓m. lxxxiiij. Go ſum quaſi fictor qui de luto facit pulcraꝫ ymaginē ad hoc: vt eam nobiliter de Euoluto aūt aliquo tꝑe. inſpici ctor vidit ymaginē humidā. ⁊ qͣſi ex hūore deformatā: os quippe retortū a pulcritudine ſua. factum eſt quaſi os canis. et aures depēdentes: oculi euerſi frons et gene immerſe. Tunc dicit ma giſter. Non es digna vt veſtieris auro meo. et arripiēs eam cōminuit: et facit aliam auro ſuo dignam. ¶ Ego ſum il le fictor qui hoīem feci de terra ad hoc. vt auro deitatis mee eū mecū inſignirē Nūc aūt amor voluptatis eius et cupi ditatis. ſic eū defedauerat: vt indignus ſit auro meo. Nā os quod ad laude me am creatū eſt. nichil loquit̉ niſi placen tia: et ꝓximo nociua. Aures nichil au diunt niſi terrena. Oculi nichil vident niſi voluptuoſa. Frons humilitatis de ciderat. et erecta ē ſuꝑbia. Ideo eligaꝫ michi pauꝑes. id eſt pagāos deſpectos: et dica eis. Ingredimini et quieſcite in brachio caritatis mee Uos aūt qui mei eſſe deberetis et ſpreuiſtis. viuite ſcd̓m voluntatē vr̄am tꝑe vr̄o: et in tꝑe meo ſcꝫ iudicij dicā vobis. Ecce dabit̉ vo bis tantū de tormētis: quantum dilexi ſtis voluptatē vr̄am. plus quā deū vr̄m Iſte vero venit ad me quaſi catulꝰ. po nens caput et collū ad laqueū. exhibēs ſe reū. Ideo dimiſſum ē ei peccatū Quod tria debent eſſe in corꝑe hominis. ⁊ tria in anima. ſicut tria ſunt in exercitu celeſti. Et de quo dam ep̄o amico xp̄i et virginis marie. qualiter ſe haberet in refectōe corporis ſui. qui et portaturꝰ erat iſta verba xp̄i. ad malos xp̄ianos Capl̓m. lxxxv. Aria loquebat̉. A In exer citu regis angeloꝝ tria ſūt. Q Primū quod habūdat et no minuit̉. Scd̓m qd̓ ſtabile eſt ⁊ nō euer titur. Terciū quod fulgidum eſt et nō offuſcat̉. Sic eciā tria debēt eſſe in cor pore et tria in aīa. Primū qd̓ habundat in aīa et nō minuit̉. hoc ē donū ſpūs ſct̄ī quod dat̉ aīe. licet enim in ſe et virtute ſua C. j. Reuelatōes. Extrauagātes. Scd̓m debet eſſe ſtabile boni oꝑis: vt nō euertatur volūtate praua. Terciuꝫ debet eſſe fulgidū pulcritudine et ꝓfec tu bonorū operū vt nō offuſcetur colo re praue affectōis: ſeu concupiſcentie. In corꝑe tria eſſe debent. Primo refec tio Scd̓o labor Tercio voluptatis et conſenſus carnalis cohibitio: Prīo ſa cietas ſomni vigiliarū et refectiōis cū tꝑamento. vt nec minus nec plus ſit: ſꝫ ſicut corpus ſufficit ſtare in ſeruitio dei Scd̓o cōtinuatio in labore cū omī diſ cretōe. Tercio volūtas hylaris in ſer uitio dei. ⁊ cohibitio praue voluptatis: ex quo aīa illuminat̉. B. Ergo qꝛ ami cus meꝰ ꝑ votū ſuū manus ſuas ligat. ne corpus ſuū contra aīam ꝓceſſum ha beat cōtrariū. ideo ego q̄ ſum regīa ce li et filio meo cairſſima ⁊ ꝓxima. ſoluo votū ſuum: qꝛ filio meo ſic placet Ego enī illa ſum de qua p̄dicatōem ſuā īcipit Ego enī p̄ce tanꝙͣ ſydus an̄ ſolē precedo eū ante filiū meū: ⁊ gubernādo ſubſeqͦr Ideo ꝑmitto ei vt corꝑi ſuo. ꝓut natu re congruit ⁊ expedit īdulgeat: carnes comedendo diebus carniū. et piſces di ebus piſciū. Inſuꝑ do ſibi tria. Primo forma in bonis oꝑibus. Scd̓o ſapīam copioſiorē in cōſcientia. Tercio robur maius ad affectū in ꝓferēdis verbis di uinis. Inſuꝑ et illū timorē. quē pro ex ceſſu ciboꝝ ſumendoꝝ habet verto ei in bonū. ita vt cibus quē ſumpturꝰ eſt: ad corꝑalem ei fortitudinē et ſpūalem pro ficiet: et ad aīe profectū liqueſcat. C. Dein̄ filius apparēs loq̄bat̉ dicens. Ip̄i īiunctū ē officiū apl̓oꝝ: ideo cibū apl̓oꝝ ꝑmitto ei habe̓. Apl̓i qͥppe q̄ apponebāt̉ comederūt. Sic ip̄e in refectōe corꝑis ſui ſe habebit. ſicut apl̓us. Ego enī mit to eum nō ad gentiles vt alios amicos meos: ſꝫ ad malos xp̄ianos. Sicut enī ſpōſam q̄ a viri ſui cōſortio contēptibili ter diſceſſerat. difficiliꝰ eſt reuocare ad viri cohabitatōem. quā illā que nō guſ tauerat viri voluptatē: ſic difficiliꝰ eſt malis xp̄ianis ad deum redire. quā qui nondū guſtauerāt vreba dei. et bonita tis eius dulcedinē Propterea quia ami cus meus eſt ⁊ eū intime diligo. ideo qͣſi amico laborioſius onus īpono. Uerū tamē oīa cū attēptauerit. ꝑ gr̄am meaꝫ fiant illi leuia. In paſca nunc appropin quāte videat vt paratus ſit ire negociū meū. ipſe quippe ponet nucleū in pingui terra: qͥ pingueſcet in multis et fructū faciet. Nucleus iſte verba mea ſūt. ter ra vero ſcā eccl̓ia: que a ſapiētibus exa rata. fructifera fiet Ideo vadat ſecurꝰ: ego ero cū eo in corde et in ore Quare ꝑiculoſa eſt le ticia mundanorū et ſecuritas. Capl̓m. lxxxvj. Aria loquit̉. Modica leti Ucia eſt in illo riſu quē ſcitur pro certiſſimo ploratus ſecuturꝰ Sic ē de riſu mūdanoꝝ. poſt quē ſciunt hoīes oīm mēbrorū dolorē ſecuturum: et corde crepāte. leticiā cōuertendā in luctum. Magnū eciā ꝑiculū eſt nō curare recō ciliari iudici. ante quā gladius ſeꝑat ca put a corꝑe. Tale ꝑiculū inſtat homiui nō attēdenti recōciliari iuſticie dei. ante quā mors ſeꝑat animā a corpore Gracia ſpūs ſcī indig ni ſunt qͥcumqꝫ nolētes dimittere pctā Capl̓m. lxxxvij. Aria ait. Cōſuetudo eſt vo biſcū. ꝙ alicui veniēti cū ſac co apto vel vaſe mundo: det̉ aliqͥd ī illo. Sꝫ ſi portās ſaccū nolit p̄ pigricia ſua aꝑire eū. et ſi vas ſuū fuerit immundū ſimiliuſqꝫ eſt ſtercori quam vaſi purifica to. qd̓ eciā portās nullo pacto mūdare ꝓponit: quis daret ei ſua p̄cioſiſſima cū indignus ſit? ¶ Sic ē eciā ſpūaliter. qn̄ volūttas non ꝓponit pctm̄ dimittere. tūc non eſt iuſticia. vt illi detur poculū ſpūs ſcī. Et qn̄ nō eſt volūtas in corde. pctm̄ emēdare. tūc nō debet cibꝰ ſancti Reuelatōes. Extrauagātes. incti. Et qn̄ nō eſt voluntas in corde. peccatū emēdarę. tūc nō debet cibus ſcī nūs illi infundi: ſiue talis ſit rex. ſiue ce r ſiue clericus. ſiue pauꝑ. ſiue diues Iccōmodare mutuo ā indigēti meritoriū eſt. ſed abſo Capl̓m. lxxxviij I quis petit a te mutuo pe cuniā accomodare ꝓ nomīe dei. quē ſcis eam cōtra deū expedere. quere ab eo quo die vo rit reddere: ⁊ cōputatis retētis. que ⁊ tuis ſunt ꝓ quotidianis ſūptibus neceſſaria: mutua ſibi quantū vales et pe indiget. Qui licet p̄fixo die reddide rit nichilominꝰ p̄miū habebis a dn̄o ꝓ bet denario Si āt p̄fixo tꝑe nō redd erit. potes ab eo exigere qd̓ tuum eſt d̓m leges pr̄ie: et nichiominꝰ premium abebis a dn̄o ꝓ labore et mutuatione Ita cū pecunijs tuis potes acqͥrere thi lucra ſpūalia: magis quā habēs eas inſcrinio recōditas. Sꝫ caue ſumoꝑ ne recipias vnū obulū ꝓ vſura: ꝓut ali ua premia deſideras habere a deo pre ceſſione tua Uilio qualit̓ mater xp̄i uuat omēs volētes recōciliari deo. e reuiat penā dānandorū. Et de mali ia dyaboli ad homīes. Capl̓m. lxxxix Idebat̉ ſponſe xp̄i beate bir gitte. quaſi ꝙ virgo maria ter dei ſtaret ꝓpe eam. At. Et a dex tris eius iacerēt diuerſa inſtrumēta. cū nibus in oībus ꝑiculis ſe poſſet defen dere Et ꝙ a ſiniſtris eius iacerēt quaſi ma. apta ad puniendū eos. qͥ ſe mala untate ad penas dānauerāt. Tunc dixit virgo ad ſpōſam. Sicut tu vides diuerſa īſtrumēta. quodlibet ad opꝰ ſu um neceſſariū: ſic ego veniā in adiutori in cū inſtrumētis meis oībus timētibꝰ et diligentibus filiū meū: et virilit̓ con tra tēptamēta dyaboli reluctantibus Hij ſedent quaſi intra muros caſtrorū. quotidie repugnātes cōtra inſidias ma lignorū ſpirituū. quibus venio ad defen ſionē cū armis meis: et dū inimici nitū tur murū fodere et deſtruere. ſuppono ſuſtentaculū. Si nitunt̉ ꝑ ſcalas aſcen dere: furcis eos retrudo. Si nitunt̉ fo ramina in parietibꝰ facere murorū. eos cū trulla reꝑaro et impleo foramīa illa Tali modo cū armis defenſionis adiu uo oēs volētes recōciliari filio meo: et nūꝙͣ vlterius cōtra eū ſcient̓ peccare Et licet tria tantū inſtrumēta nomina ui: innumerabilibꝰ tn̄ armis defenſiōis adiuuo amicos meos et defendo. B. De illis inſtrumētis que apparent ad ſi niſtrā tuā. volo tibi tria noīare. Primū eſt gladius meus. qui tn̄ gladio lictoris acutior ē. Scd̓m eſt laq̄us Terciū lig na quibus illi cōburēt̉. qui voluntatē habētes vſqꝫ in finē peccādi niſi in vltīo puncto an̄ mortē: ſe ad penas ꝑpetuas cōdēnauerunt. Qn̄ enī homo ꝓponit in aīo vſqꝫ in finē contra deū delinquere. et nō priꝰ ceſſare quā ꝙ nō poterit pec care: tūc a diuina iuſticia. iudicādus eſt ad eterna ſupplicia. Et ſicut ꝓ diuerſis ſceleribus inferunt̉ int̓ficiēdis diuerſe mortes in terris: ita eciā diuerſa genēa ſupplitiorū. inferunt̉ dānatis ad gehen nam ꝓ pctīs Ideo qn̄ homo cogitat pec care quā diu vixerit: dignū eſt vt dya bolus habeat poteſtatē ſuꝑ corpus eius et aīam. Et ſicut caro ſcinditur ab oſſi bus. ita eſſet iuris diaboli ſeꝑare corpꝰ eius ⁊ aīam tā amara pena. ac ſi caro ⁊ oſſa retuſo ſilice ſcinderent̉: quā diu cor pus miſerū poſſꝫ in tali. amaritudine ꝑ durare. E. Scito tn̄ ꝓ certiſſimo ꝙ li cet aliquis ꝓpter enormitatē ſcelerū ſuo rū. eſſet cū corꝑe ⁊ aīa iuri dyaboli tar ditus a deo: tn̄ grā penitētie quā diu vi ueret et ſenſum haberet. nūquā auferet̉ ab eo. Sꝫ illis qͥ nō obtinēt pnīam. ab breuiabit gladius meꝰ aliquā penā cor poralē an̄ morteꝫ. ne dyabolus plenam C. ij Reuelatōes. Extrauagātes. poteſtatē habeat ſuꝑ corpus dū in mun do vixerit: ſicut habet poteſtatē in īfer no. Sicut enī aliquis ſecaret cuꝫ ſerra collū inimici ſui ad maiorē eius penaꝫ ſic dyabolus aīam cū gladio ſuo. viuē tem ī eterna morte. Laqueus ſignificat dolorē. quē anīa damnata habebit poſt mortē. Qui eo maior erit in inferno: qͦ vita logior in mūdo. Et vellet dyabo lus. vt homo habēs volūtatem peccan di quā diu vixerit. diu viueret: vt poſt mortē magis doleret. Et ideo grā mea diſrūpit laq̄ū quē vides. ideſt abbreuiat vitā carnis miſere cōtra voluntatē dy aboli: ne fiat dolor ex iudicio iuſticie ita horribilis. vt deſiderat inimicꝰ. Dyabo lus enī incendit ignē in cordibꝰ amicorū ſuorū viuentiū in voluptate. et quāuis conſcīa eorū dicit eis eſſe cōtra deū. tn̄ eā adimplere tantū cupiūt: ꝙ contra de um delinquūt non curātes. Et ideo iu ris dyaboli ē totiēs incedere ⁊ augere eis ignem ſupplicioꝝ in īferno: quotiēs eos impleuit ꝑuerſa voluptate ī mūdo pus cōmendās ſctm̄ franciſcū arguit eius frēs. addedo ꝙ ip̄e ſibi dedit illas indulgētias. que ſunt in aſſiſio. Capl̓m. xc Um btā birgitta eſſet in ec cleſia fratrū in aſſiſio: audi uit et vidit xp̄m dicentē. Ac Amicus meus frāciſcus. deſcendit de mōte deliciarū in ſpeluncā: vbi pāis ſu erat diuina caritas. potus eius ꝯtinue lacrime: et lectus eius meditatio oꝑū et mandatoꝝ mēorū. Nūc aūt frēs eius aſcendūt in montē curarū et deliciaruꝫ ſeculi: et nō attendūt ad humilitatem ⁊ conſolatōem pr̄is ſui. et amici mei. Sꝫ dic. qͥd eſt in corde tuo de quo turbaris licet oīa ſciāᵏ Et illa. cōturbor inquit qꝛ aliqui dicūt ꝙ iſte ſcūs cōfinxit ſibi ī dulgētias iſtas. Et aliqui arguunt eas nullas eſſe. Rn̄dit xp̄us. Qui cōfingit aliqua. eſt ſicut arūdo inclinabilis ad fa uores adulantiū. Sed amicus meꝰ fuit quaſi lapis ignitus et igneus: qꝛ habuit me in ſe qui ſum ignis diuinus. B. Et ſicut ignis et ſtramīa nō cōueniunt. ſic nec falſitas ibi cōmunicat: vbi veritas habitat. et ignis diuine caritatis. Sed amicus meꝰ habuit et dixit veritatē Et qꝛ vidit tēporē hoīm ad deū. ⁊ cupidita tem ad mundū: doluit vehemēter. Ideo petiuit a me ſignū aliqd̓ caritatis. ꝑ qd̓ homo accenderet̉ ad caritatē: ⁊ cupidi tas minueretur. Cui petēti ex caritate ego qui ſum ip̄a caritas dedi ſignuꝫ. ſcꝫ ꝙ omēs qui venirēt ad locū ſuū vacui. implerent̉ bn̄dictōe mea: et ſoluerētur a peccatis ſuis. Rn̄dit iterū dn̄a. Nū quid dn̄e mi ſucceſſor reuocare debet. ꝙ tu omīs potētie ⁊ grē infuſor dediſti Rn̄dit xp̄s. Fixū eſt qd̓ dixi petro ⁊ eiꝰ ſucceſſoribꝰ Quodcūqꝫ ligaueris liga tū eſt. Uerutn̄ ꝓpter malicias hoīm ml̓ ta donata ſubtrahūtur. et propt̓ fidem ⁊ merita grā donata augetur. Uerba oīa biblie emā nauerunt a deo. et ſunt virtuoſa tāquā lapides precioſi Capm. xcj. Eus pr̄ loquebat̉ ad ſpōſam filij dicēs Audi tu que mira 2 ris de illis verbis q̄ ſcripta legis in biblia Scias pro certiſſimo. ꝙ qd̓libet verbū ſcriptum in ea emanauit ex me: et habet ſuā propriā virtutē ⁊ effi caciā Sicut vides ꝙ lapieds precioſi in mūdo habēt ſuas naturales virtutes. Sicut magnes habet ſuā virtute attra ctiuā. attrahendo ſibi ferrum Quidam molūt grana et vertunt in farinā. Qui dā vertunt̉ in cementū. habētes v̓tutē conexiuā ad alios lapides. Alij acuunt ferrū vt cōtes: et ſic qd̓libet genꝰ lapi dum habet vim ſuam. Eodē mō habet quodlibꝫ verbū qd̓ emanauit ex me vi res ſuas. ⁊ ſtāt omīa cū eterna pulcritu dine in celo rutilātia. corā om̄i meo ce leſti exercitu: ſicut precioſiſſimi lapides Reuelatōes. Extrauagātes. penuſtiſſimo colore. in auro clariſſi Et omīs qui eſt in celo nouit v̓tu p̄cipuam cuiuſlibet eorum ūo ſctūs Dyonilius olabat̉ ſpōſam xp̄i. marito ſuo ī po tōe egrotāte Capl̓m. xcij. Um iā eſſet in reditu de pe regrinatōe ſcī Iacobi. mari tus ſcē birgitte infirmari ce rabato. Et inualeſcēte infirmi pſa xp̄i ī magna anxietate animi uta: ꝑ ſcm̄ Dyoniſiū meruit con ſolari. Qui apparens ei in orōne dixit. Eto ſum inquit dyoniſius. qui a roma eni ad has partes frācie: p̄dicare ver lum dei in vita mea Tu vero qꝛ ſpeci deuotōe diligis me. Ideo p̄dico tibi dus ꝑ te vult innoteſci mundo: ⁊ tu dita es cuſtodie mee et protectioni Propterea iuuabo te ſemꝑ Et hoc tibi do ſignū. ꝙ vir tuus iā nō moriet̉ de iſta irmitate. Et ſic eciā multis alijs vici bus. idē btūs dyoniſius in reuelatōibꝰ abat et cōſolabatur eam. yabolo tēptāti ſe de litate generis et dilectione dei. r dit ſcā Birgitta dicens. Dyabole tu Capm. xciij. cecidiſti ꝓpter ſuꝑbiam tuā Ego aūt quare quererē ſuꝑ non ſit melior caro regine qua ſꝫ totū vile et terra? Quare āt llabo me. cū non vnā minimaꝫ bona cogitatōem poſſem habere a me metip̄a niſi deꝰ mīſtrauerit? Tūcqꝫ xp̄s appares ei dixit ſibi. Humilitas eſt que da ſcala. qua de terra aſcēdit̉ ad cor dei Qualiter ſctā birgitta ptinuit capillos btē v̓ginis marie Um ſcā capl̓m. xciiij birgitta in ciuitate Neapoli ꝑ aliqd̓ tēpus moraret̉. miſit ea ſoror quedā clara noīe in mona ſferio monialiū ad ſctām crucē: et dixit ad eam. Habeo inqͥt reliqͥas de capillis matris dei datas michi ꝑ reginā ſanti am. quas nūc tibi dabo: qꝛ michi inſpi ratū eſt diuinitꝰ. vt tibi eas cōmittam Et hoc tibi ſignū erit ꝙ vera loquor. qꝛ cito moriar et veniā ad dn̄m meū: quē ſuꝑ oīa diligit aīa mea. Hijs aūt dictis paucis diebꝰ ſuꝑuixit: ⁊ perceptis ſacra mētis eccl̓ie emiſit ſpm̄. Igit̉ cum btā birgitta dubitaret. vtrū capilli illi eſſēt de capillis v̓ginis marie vl̓ nō. Tūc in orōne apparuit ei eadē mater dei dicēs Sicut verū eſt ⁊ credit̉. ꝙ ego de anna et Ioachim nata ſum: ſic verū eſt. ꝙ iſti capilli creuerūt in capite meo. Uilio de olla ſuꝑ ignē poſita. et puero ſufflāte: ⁊ amore ſuper fluo ad filios. capi. xcv. Ontigit ſemel in mōaſterio aluaſtri. ꝙ animꝰ btē birgit te cū itura eſſet romā. accē debat̉ ad amorē filioꝝ ſuoꝝ. cōpatiēs re linquere eos qͣſi orbatos cōſolatōe ma terna. Timēs eciā ꝙ poſt eius receſſū. audacius offenderēt deū in aliquo: quia iuuenes erāt. diuites et potentes. Et tūc vidit in viſionē vnā ollā poſitā ſuꝑ igne: et quendā puerū ſufflantē prunas vt olla accēderet̉. Cui dixit btā birgitta Cur tm̄ inflare conaris vt ſuccendat̉ olla. Rn̄dit puer. Ut amor filiorū tuo rū magis accendat̉ et inflammet̉ in te. btā birgitta reſpōdit. Quis inqͥt tu esʸ Cui ille Ego inqͥt ſum negotiator Tūc ip̄a intelligēs amorē alique inordinatū in corde ſuo exiſtere ad filios: ſtatī cor rexit ſe. vt nichil p̄poneret amori xp̄i. Quod obediētia p̄fer tur omni caſtitati. capl̓m. xcvj. Uadā die cū btā Birgitta faceret legi ꝓ ſe in libro qui Q vocat̉ ſpeculū virginū: rap ta fuit in ſpū. Reuerſa autē ad ſe dixit. Audiui nūc in ſpū vocē dicentē michi. ꝙ v̓ginitas meret̉ coronam: Uiduitas C. iij Reuelatōes. Extrauagātes. appropinqͣt deo: coniugiū nō excluditur a cęlo. Sed obedientia omēs introdu cit ad gloriam. ℟p̄s vocans tuguriū camera ſalutis. p̄cipit ſancte birgitte ibi Capl̓m. xcvij.(ſtare p̄s precipit ſpōſe ſue ire a ro Ama ad caſtrū nouū. abbatie forſa dicēs. Uadā qꝛ camera ꝓ te para ta ē. Cūqꝫ veniſſet ibi cū dn̄o petro cō feſſore ſuo ⁊ familia ſua. tūc a fratribꝰ illius monaſterij. cū maxima difficulta te obtinuit ad inhabitādū vnū vile tu guriū: allegātibus nō eſſe cōſuetudinis eis. cū mulieribꝰ cohabitare. Tūc xp̄s apparēs ei dixit. Hec ē camera ſalutis. in qͣ ꝓmereri poteris ⁊ addiſcere ſubli mia. Ut ſicut prius mhītabas domos al tas ⁊ pulcras: ſic nūc exꝑiri poteris qͣli a ſancti mei in ſpelūcis habitātes patie bantur. Que adimpleuit precepta xp̄i. ac eis obediuit. Conſtātiā ſcē birgitte de morte filię ſue. Et que ē vera mater et que nouerca: et qͣlit̓ educāde ſūt filie Udiēs ſpon ¶Cap. xcviij. ſa xp̄i filiā ſuam. dn̄am inge burgē ſcīmonialē in moaſte rio riſabergij eſſe mortuā: exultās dixit. O dn̄e ihū xp̄e. O amator meꝰ. bn̄dic. tus ſis tu qꝛ vocaſti eā: an̄ꝙͣ mūdus irre tiret eā Et ſtatī ingrediēs oratoriū ſuū. tātas lacrimas emiſit et ſuſpiria: ꝙ a cir cūſtantibꝰ audiri potuit Dicētibus illis qui aderāt: ecce filiā ſuā plorat. Tunc āt xp̄s apparēs ei dixit. Mulier qͥd̓ plo ras? Licet enī omīa ſciā. tn̄ te loquēte cognoſcere volo. Rndit illa O dn̄e no ploro ꝙ filia mea mortua ē. īmo gaudeo qꝛ ſi diucius vixiſſꝫ: maiorē corā te hūiſ ſet reddere ratōem. Sꝫ ex hͦ ploro. quia nō inſtruxi eā ſcd̓m mādata tua. Et qͥa exēpla ſuꝑbie ei p̄bui: ⁊ remiſſiꝰ correxi eā delinquentē. Cui xp̄s rn̄dit. Omīs mater que plorat eo ꝙ filia ſua offendit deū. et inſtruit eā ſcd̓m meliorē conſciē tiā ſuā: illa ē vera mat̓ vere caritatis ⁊ mat̓ lacrimarū. Et filia eiꝰ eſt filia dei ꝓpter matrē. Illa v̓o mat̓ q̄ gaudet̉ ex eo ꝙ filia eius ſe ſcit gerere ſcd̓m mun dū. nō curās de moribus eiꝰ. dummō ex altari poſſit et honorariʰ a mundo. illa nō eſt mat̓ ſꝫ nouerca. Ideo ꝓpter cari tatē ⁊ bonā volūtatē tuā: filia tua ꝑ cō pendium tranſiet ad coronā glorie Rp̄s relaxat ſpōſe ſue votū ieiunij in aduētu dn̄i cap̄. xcix ¶ Um btā birgitta iret de ro ma. ad ſepulcrū ſctī Andree apl̓i in regno cecilie ꝓpter in firmicates varias trāſire nō poterat. ni ſi in ciuitatē baro Cūqꝫ eſſet tpūs ad uetus dn̄i qͦ ip̄a ſolita erat ieiunare. et ī ſocietate eius erāt plures infirmi. et in via illa nō inueniebant̉ piſces. rogauit deū vt eis cōpateret̉ ne deū offenderēt aūt ſcādalizarēt ꝓximū ī comedēdo: aut infirmi deficerēt ieiunādo Tūc xp̄s ap parēs dixit Piſces ſunt multū frigidi ⁊ tēpus nō eſt multū calidū: via difficilis et petroſa. et vos infirmi. Idēo iq̄nue niunt̉ cōmedite. ego enī ſuꝑ oīa vota ſū Et q̄ ſunt ad honorē dei ⁊ moderatā ſu ſtētatōeꝫ carnis: nō īputabūt̉ ad pctm̄ Qualiter ymago cruci fixi p̄dixit cuidā dn̄e finē ſuū. q̄ vidit be atam birgittā quaſi ſtare ſupra vnā co Capl̓m. Centeſim. lumnam. Uedā dn̄a de regno ſwecie exiſtēs ꝓpe ſcm̄ iacobū de ga licia in quadā eccl̓ia: vidit vnū crucifixū in pariete depictū. Que diligent̓ intuēs cū deuotōe ⁊ cōpaſſiōe: audiuit tūc vnā vocem dicentē ſibi ſic. Ubicūqꝫ iſtā ymaginē videris. ⁊ loquē tem audieris: ibi manebis et morieris Quę rediēs ad prīaꝫ ⁊ iterū iter aggre diens ad romā. cū vēiſſet ad ciuitatem Reuelatōes. Extrauagātes. ntiſflaſcon. vidit in domo cuiuſdam pn̄e ſimilē ymaginē. quā in hyſpania vi perat. Et tūc ymago dixit ei. Hic īgre ris et ꝑmanebis Ego vero inclina ho animū dn̄e iſtius domꝰ. vt tradat ti ilic manſionē. Igit̉ recluſa illa ꝑſeue it ibidē: ⁊ in lacrimis ieiunijs ⁊ or̄o s: vitā duxit exemplarem et mira ſam. Hec aūt vidit ſemel vnā colū ſuꝑ quā ſtabat q̄daꝫ dn̄a mediocris tature: quā multe turbe circūſtātes aſ iciebant. et admirabant̉. Et de ore eiꝰ ribat quaſi ros. et rōſe albe et rubee quarū odore hoīes intuentes delectabā r. Euigilās igit̉ ſequēti nocte cōſil̓ia dit: et audiuit vocē dicentē ſic. Mu lier quā vides eſt dn̄a tua birgitta. que ſtās rome afferet vinū de longinqͥs par tibus cū roſis mixtum. et dabit ſitienti bus peregrinis. On̄e cuiuſdā ꝑegrina no. mors et ſaluatio: qua dyabolꝰ pur erat viuentē. Capl̓m. cj Omina quedā. de ſwecia ſe quēs btām birgittā ad romā timenſqꝫ inconſtantiā mari ſui. rogauit btām birgittā ꝙ deum ꝓ marito ſuo oraret. Cui orāti xp̄us appa rēs. dixit ei Ite. ne moueamī. ab itine re ⁊ ꝓpoſito ſcō: ego enī abbreuiabo iſti mulieri iter. Ego p̄ꝑabo corpus. vt cū ſaccus exhauſtus fuerit. aīa impleatur dulcedine maritꝰ vero habebit deſideri um ſuū. Igit̉ cū veniſſent mediolanuꝫ: dn̄a iſta infirmata obijt in pace Qua ſe ulta. dn̄a birgitta orando rapta fuit in hpū. et audiuit dyabolū cōquerentē ſu per aīa illius: qͥa non adiudicabat̉ ſibi Cui xp̄s tūc dixit. Uade. Si tu purgaſ tieā affligēdo ſaccū: iam ego aīam que qtus iacebat poſſidebo et honorabo Qualiter ep̄us quidā gens mundū ⁊ a dyabolo deceptꝰ ituus eſt ſine fructu. Capl̓m. C. ij. Um quidā epūs vrbeuetanē ſis. tūc ꝓ dn̄o clemēte papa ī alma vrbe vicarius exiſtens aliquas reuelatōes btē birgitte diuini tus reuelatas haberet: nec multū ad il las attēderet. Tunc btē birgitte oranti xp̄s apꝑuit his verbis dicēs. Audi bir gitta quia voluntas mea eſt. futura ho minū aliqͣ tibi eſſe reuelata. Ideo ſcias ꝙ iſte ep̄ūs nūquā habebit illud. quod tꝑaliter totis viribus et affectibus ſui cordis deſiderat: imo illa que cōgrega uit derelinquētur ab ip̄o. et morietur ī loco nō ſuo Et accidet ei ſicut cani quē cū homo vult deciꝑe. Primo vngit fer rū carne pingui. qd̓ canis deuorare vo lens: ſtrangulat̉ a ferro. Sic dyabolꝰ oſtēdit iſti ep̄o delectabilia mūdi eſſe ſu auia in corde. et omīa que habet dece re ſtatū ſuum. Ideo nichil relinq̄re ꝓpo ſuit pro aīa ſua de iocalibus ſuis. donec morte artatus relinquet omīa ſine fruc tu. Expecta igitur. et videbis oīa iſta que tibi dixi Poſt paucos dies ep̄s iuit auinionē. vbi vitā finiuit: et theſauros reliquit inuitus. Xn̄s conſolādo ſpōſam turbatā de ſolutōe ſuorū debitorū. p̄di xit ſibi nunciū venturū cū pecunia Capl̓m. ciij. Ontigit ante feſtū oīm ſcōꝝ ꝙ beata birgitta exiſtēs ro me. ob defectū pecunie a diuerſis mu tuū accepiſſet: nec ī tribus annis de pa tria ſua pecuniā accepiſſet. vnde erat ī magna anguſtia ꝓpter creditores ſuos: qui quotidie inſtabant vt eis redderet pecunias mutuatas Tūc dixit ei xp̄us. Accipe pecunias mutuatas audacter et cōſolare. et ꝓmitte creditoribꝰ tuis reddere omīa. dn̄ica p̄ma poſt octauas epyphanie dn̄i qn̄ monſtrat̉ ſudariū: qꝛ tunc oīa ꝑſoluent̉ eis Quod et ita fecit Circa veſꝑas enī dicte dn̄ice. venit nū cius de patria. apportans pecunias: et .iiij. C. iiij. Reuelatōes. Extrauagātes. eadem die creditoribus eſt ſatiſfactum Xp̄s reuelabat ſcē hir gitte cogitationes cuiuſdā ep̄i ip̄am co medente iudicantis. qui tamē erat ami cus virginis marie. ⁊tͣ. Cap. ciiij Uadā vice ſpōſa xp̄i ſedēs in conuiuio cū quodaꝫ ep̄o Aboenſi. ſcꝫ dn̄o hēmingo in menſa. de cibis delicatis ſibi appoſitis comedebat in honorē dei: ꝓpter qd̓ ep̄s dicebat in corde ſuo. Cur iſta dn̄a hns donū ſpūs a delicatis cibis non abſtīet. Tūc ipſa nichil ſciēs de talibus cogita tionibus eiꝰ. circa veſꝑas cū eſſet ī or̄o ne. audiuit in ſpū voce dicentē Ego ſū qͥ īpleui paſtore ſpū ꝓphetie. nūquid ꝓpt̓ ieiunia ſuaˡ Ego ſum qui feci coniuga tos. quid meruerūt illi? Ego iuſſi ꝓphe te vt adulterā reciꝑet in coniugē. nun quid nō obediuit ip̄e? Ego ſum qui lo quebar cū iob. ita bene in delicijs ſuis. ſicut qn̄ ſedebat in ſterquilinio Ideo qꝛ ego ſum mirabilis: facio ſine p̄cedētibꝰ meritis oīa q̄ michi placēt. Quā quidē reuelatiōem ip̄a ſtatim illi ep̄o exhibuit Epūs aūt hoc audiēs recognouit ſe. et fatebat̉ ꝙ illas cogitatōes in menſa ha buerat: ꝓpter qd̓ humiliatus aīo peten do veniā ab ea. rogauit eam ꝓ ſe orare Tūc tercio die apparēs eidem dn̄e bir gitte orāti. beatiſſima virgo maria dixit Dic eidē ep̄o. ꝙ quia omēs p̄dicatiōes ſuas inchoare ſolet a laude mea. et qͥa ꝑ iudiciū ſuū te iudicabat in menſa. eci am qꝛ illud iudiciū caritatis et nō inui die erat: ideo caritas meret̉ conſolari Dic ergo ei. ꝙ ego volo ei eſſe ī mrēm et eius aīam p̄ſentare deo Et ego nūc exponā ei ꝙ ipſe eſt animal ſeptimū. de aīalibus prioribus tibi oſtēſis. Et ꝙ ip ſe verba dei corā regibus et potificibꝰ portabit. Hec reuelatio de. vij. animali bus habet̉. li. iiij. cap̄. cxxvx Uerba xp̄i que retulit ſancta Birgitta abbati de farfa. vt ſe corrigeret. Capl̓m. cv. p̄s loquit̉ Tu dn̄e abbas de beres eſſe ſpeculū religioſo rum. ſꝫ tu es caput meretri cum: hoc patet in filijs ꝓ quibus es īfa matus. Tu deberes eſſe exemplū pau perū et diſtributor indigentiū. ſed oſten dis te eſſe de elemoſina magnuꝫ dn̄m: hͦ patet. quia magis inhabitas caſtra quā clauſtrum. Tu deberes eſſe doctor et mater fratrū tuorū ⁊ factus es vitricꝰ et nouerca. Tu ludis in delicijs et in pompa: illi aūt afflicti murmurāt tota die. Ideo niſi te correxeris te deponam de caſtris: et cū minimis frībus nō ha bebis conſortiū. Nec ad prīam tuam vt credis redibis: nec patria meā ītroibis Sic poſtea omnia euenerunt Quo ſpōſa xp̄i obtinu it particulā vere crucis xp̄i. que iā con tempta. terribil̓ apꝑebit.(cap̄. cvj. Uidam iuuenis in ſyecia di oceſis lincopn. ex ſucceſſiōe paterna habebat quandā cru 4ſ cē auream: in qua incluſe erat reliqͥe de ligno vero ſct̄e crucis. Qui ex neceſſi tate pauꝑtatis crucē illam vendidit: et lignū crucis dedit cuidam deuote muli eri. Que times illud tenere apud ſe: do nauit illud beate birgitte. Illa vero du bitante an illud eſſet de vero ligno cru cis vel non? Dixit eī xp̄s. Ille iuuenis cambiū fecit irrecommedabile. Nā re cepit lutū. et dimiſit margaritā p̄cioſiſ ſimā. Recepit aurū cōtemptibile: et di miſit lignuꝫ. quo potuiſſet aduerſarios vincere. Recepit deſiderabile oculorū ſuorū: et amiſit deſideriū angelorū Ideo veuit tēpus quo lignū qd̓ nūc contēni tur: terribile apparebit. Pauci enī cogi tāt. quā doloroſus ſtabā in illo ligno qn̄ cor meū crepuit: et nerui mei a iunctu ris receſſerūt. Igit̉ btā birgitta fecit il lud lignū ſcē crucis reponi in capſa ho norabilit̓: ne ab indignis portaretur Reuelatōes. Extrauagātes. Qualiter xp̄s permiſit ſponſam ſuā turbari. in carētia hoſpicij in roma per vnū mēſem cū ſua familia oſtea ip̄am cōſolabatur. Capl̓m. cvi Um btā birgitta habitareꝫ Orome in domo cardinalat iuxta eccleſiā ſctī Laurentij in damaſo per qͣtuor annos: vicarius cardinal̓ di rit ei. ꝙ infra vnū menſem recedens cū familia ſua: aliam domū ſibi inquireret pſa vero hoc audiens triſtabatur ni mis. eo ꝙ habebat ſecū filiam pulcrā iu uenē et nobilē: et intuentiū oculis deſi derabilem Ideo timebat nō poſſe inue nire domū ſimilē. ad cōſeruandum hone ſtatē ſuā et filie ſue. Et tūc cū lacrimīs orauit deū pro remedio oportuno Qui volens ꝓbare ancillam ſuam: dixit ei Uade et proba ꝑ iſtū menſem. circūeū do ꝑ vrbem tu et confeſſor tuus: ſi forte poteris aliā domū vobis vtilē inuenire Ipſa āt obediēs. cū magiſtro ſuo et pr̄e hpūali. circūiuit ꝑ totū illū menſem per vibem cū dolore et pena: nec domum ap tam potuit inuenire. Filia vero eiꝰ dn̄a katherina vidēs anguſtias matris. ⁊ de pudore ſuo timēs: ſepe lacrimata ē. Cū qꝫ ꝑ duos dies an̄ vltimū terminū mē lis feciſſet parari ⁊ ligari ſarcinulas ſu as ad dimittendū domū. et hoſpitandū in hoſpicijs publicis peregrinorū. tunc dolore cōflicta poſuit ſe ad oroem: et cū lacrimis auxilium flagitabat de celis Tuc xp̄us apparens ei dixit. Tu turba ſis qꝛ domū congruā tibi inuenire non potuiſti. Scias igitur. ꝙ hoc ego ꝑmiſi ad vtilitatē tuam et ad maiorē coronā et ꝑ exꝑientiā ꝓbares pauꝑtatē et do loīes illos: quos pauꝑes peregrini. qui vadūt peregrinādo extra ꝓp̓am patriaꝫ ſentiūt. Et vt ſcias habere cōpaſſionē eorū. Tn̄ ſcias ꝙ de iſta domo nō expel leris. Sed mittent̉ tibi nuncij ex parte ini domus. vt ꝑmaneas ī iſta domo cō ſolata. vt hactenus feciſti: in bona pa ce et quiete cū tota familia tua. Et ſta bis ibi ſecura tu et familia tua et omēs tui: nec aliquis poterit vos vlteriꝰ tur bare Dn̄a aūt birgitta leta iuit ad re ferendū hanc reuelatiōem. dn̄o petro ſuo patri ſpūali. Ilico quidaꝫ nuncius pulſauit ad hoſtiū domus. portans lrās dn̄i domus in qua cōſolabat̉ eā. ſcribēs ei ꝙ nō recederet de domo: ſꝫ firmaret ſe et habitaret in eadem ſtabilis in omni pace et quietę. De beato bryniolpho Ep̄o Scarenſi. quā acceptabilis erat deo et virgini marie. capl̓m. cviij. Ccidit ꝙ cū in die purifica tiouis btā Birgitta eſſet in eccleſia ſcarenſi: tunc ſenſit odorem ſuauiſſimū ⁊ inſolitū. Admirās igit̉ de hoc. rapta fuit ſtatim in ſpū: Et videbat tūc btām virginē maria Et cū ea quendā virū mire pulcritudinis: in dutum potificalibus ornamētis Tunc vero ait virgo maria ad eā. Scias filia ꝙ iſte ep̄us honorauit me in vita ſua: et honorē oꝑe cōfirmauit. Cuiꝰ vita quā acceptabilis fuit deo. demonſtrat odor quē ſenſiſti. Nūc aūt licet aīa eiuſdem ē in cōſpectu dei. tn̄ corpus eius iacet hic in terra ſine honore. Et ſic iſta marga rita michi dilecta. locata eſt inter por cos. ¶ De eodem ep̄o habet̉ in ſcd̓o liº. reuelatione vltima. Quomō cōſcriptor ha rum reuelationū curatus eſt a lōgo do lore capitis: capl̓m. cix. Ominus prior petrus nar rat. ꝙ cū ipſe a puericia ſua A vehementiſſimū dolorē in ca pite contīue pateret̉: ragauit btām Bir gittam in monaſterio aluaſtri exiſtētē. ꝙ ſuper hoc pro eo oraret. Cui oranti. xp̄s apparens dixit. Uade et dic fratri petro ꝙ a dolore capitis liberatus eſt C. v. Reuelatiōes. Extrauagātes. Scribat igitur audacter libros v̓borū meorū tibi reuelatorū: quia ip̄e habebit adiutores. Et ab illo tꝑe vſqꝫ triginta annos dolorem capitis non ſenſit/ Ꝙ ab indigentibꝰ cum grārum actōe accipiēda ſunt que offe Capl̓m. ex. runtur. ¶ Um btā birgitta a ſcā ciuita te hierl̓m verſus romā redi ret. Regina quedā certā ſibi pecunie quātitatē. in Neapoli ciuitate pro ſubſidio ex cōpaſſione trāſmiſit Du bitante vero illa vtrū tale munꝰ debe ret admittere. Xp̄us apparēs ei dixit. Nūquid ꝓ amicicia reddenda ē inimici cia? Aut ꝓ bono reddēdū eſt malum? Aut in frigido vaſe reponēda eſt nix. vt plus frigeſcat. Ideo ꝙͣuis regina ex frigido corde. tibi dedit qd̓ obtulit. tam̄ cū caritate et reuerētia a te ſuſcipiendū eſt: et orandū pro ea vt ad diuinū calo rem valeat ꝑuenire Quia ſcriptum eſt Alioꝝ abundantia ſuppleat pauperum defectus: Et ꝙ nulla bona oꝑa coram deo in obliuione erunt. Bona clericorum ſunt ꝓprium xp̄i. vnde vult ꝙ pauꝑes ſuſten tentur. Capm. cxj. Um btā birgitta ſemel in pe regrinatōe pecunia ꝙͣ ſecum tulerat pro honore dei iā con ſumpta inopiam pateret̉. Dn̄s ihūs pro cuius amore ſua largiēdo alienis indi gebat apparēs dixit ei orāti. Quamuis mūdus meus ſit. et oībus oīa dare poſ ſim. tn̄ qd̓ ex caritate offert̉ acceptius eſt michi. Et ea libētiꝰ exigo. q̄ ꝓpͥa mea ſunt. Nūc aūt qꝛ bona vr̄aʳ expendiſtis hilarit̓ ꝓ honore meo: Ideo tꝑe neceſſi tatis vr̄e de meo accipietis. Fac ergo dici archiep̄o huius ciuitatis ſic Sicut oēs eccl̓e ſūt mee. Ita ⁊ oēs elemoſine mee ſūt. Da ergo michi in amicis meis de hijs q̄ mea ſunt. Quia licet acceptū ſit michi erigere muros eccl̓iaruꝫ: eque tn̄ acceptū michi ē iuuare indigētes a micos meos: qͥ ꝓ amore meo bona ſua expoſuer̄t. Recordare ꝙ helyā ad pau perē viduā deſtinaui: quē pͥus ꝑ coruos pauerā. Nō qꝛ eo tꝑe aliqͥ vidua iſta di tiores nō erāt. vel qꝛ ſine vidua ꝓphetā qui. xl. diebꝰ impaſtus ſuſtinuerat: abſqꝫ alimōijs ſuſtētare nō poterā. Sꝫ hͦ feci qꝛ de caritate vidue volui exꝑimētū ſū mere. ꝙͣ ego ſcrutās corda ⁊ renes deꝰ bene nouerā. vt alijs fieret manifeſta Tu ergo qͥ pat̓ es et dn̄s vidue. bn̄fac viduis de meis. Quia ꝙͣuis ſine te poſ ſum oīa. ⁊ tu ſine me nichil: volo tn̄ īte rim caritatē tuā in eis cōtemplari. Quā malū eſt inquie tare amicos dei. capl̓m cxij. um ſcā birgitta ſtaret rome. coqus eiꝰ ip̄am ſic nequit̓ eſt affatꝰ Dn̄a inqͥt Iā filius vr̄ dn̄s karolꝰ ē ſuſpēſus. Cui ip̄a rn̄dit di cēs. Prohibeat hoc deꝰ. ⁊ a qͦ hoc audi uiſti? Et ille. Peregrini michi hͦ dixer̄t Poſtea circa finē anni. idē coqus ꝯtri tus ⁊ ꝯfeſſus obijt. Btā v̓o birgitta ꝓ aīe ip̄ius ſollicita ſalute. or̄oni ſe dedit Elapſis aūt diebus ſeptē rapta in viſio nē ſpūalē. vidit qͣſi vna trabe trāſuerſuꝫ ſuꝑ infernū poſitā. in cuius medio ſede bat aīa p̄dicti mortui Tūc apparuit vur go maria dicēs ei. Nullꝰ homo credit in qͣnto timore ſedet hic aīa iſta. Et hoc ideo qꝛ exiſtēs ī corꝑe inqͥetauit amicos dei. Uerūtn̄ ſcias ꝙ ē de nūero ſaluādoꝝ Ꝙ cātus ſoroꝝ ordinis ſcī ſaluatoris ⁊ hore. qͦs dictauit mgr̄ pe trus ꝯfeſſor ſcē birgitte. ⁊ legēda matu tinal̓ et regl̓a ſūt ex ſpū ſco.(cap. cxiij. Aria dixit ſcē birgitte Mit ( Ite illi aīco meo horas meas Et dic ei ꝙ idē dictauit eas qͥ dictauit regulā. et idē ſpūs qui tibi de dit lectiōes ſcribere. oſtēdit et illi cātū dictare cū rebus imrabilibus. Ip̄i nāqꝫ tātus in aures aer aduenit. ꝙ caput eiꝰ Reuelatōes. Extrauagātes. ctꝰ replebant̉: ⁊ cor calefiebat ad itatē dei. Et ſcd̓m ꝙ flatꝰ ille ei oſtē lingua eius cantū et v̓ba ꝓferebat o nō oportet ea breuiari. Sꝫ dic ſi hi ꝙ oſtēdat ea dilecto amico meo ve ro ep̄o Hēmingo: qd̓ ip̄e velit pōt adde re vel planare. Totū aūt qd̓ ibi de in fantia mea ſcriptū eſt: verū eſt. Et huic eccl̓a ꝯͣdicere nō poteſt Et ꝙͣuis ibi nō ſit ingrale latinū. potius tn̄ michi verba placet ex ore iſtiꝰ dilecti amici mei. ꝙͣ ex qre alicuiꝰ mgr̄i mūdani. Poſtea v̓o de hēt hore cū regl̓a cuſtodiri ī moͣſterio a naſtri. donec locꝰ mōaſterij mei ꝯſumet̉ p̄s ſcūs duplicit̓ illūi nat intellectū hoīs. ⁊ ꝙ lectura ⁊ cā ordīs ſcī ſaluato. ſunt ex ſpū ſctō. Irgo maria lo cap. cxiiij. quebat̉ ſpōſe xp̄i. Deo nō ē difficiliꝰ facere ꝙͣ loqͥ. Ipſe erat vermes venenoſos. vt ſciāt qͦ ꝓ dire poſſint iuxta ſuā neceſſitatē Liben js at ſe hom̄i inclinat. ad illūinanduꝫ cōſcīam eius. ſcd̓m ꝙ ſibi placet cū ſuo rū verborū intelligētia Et hoc facit du obus modis. Primo ſicut tibi videt̉ ꝙ qͣſi aliqͣ ꝑſona dicēda tibi on̄dit. Scd̓o mō ꝓut mgr̄o tuo videbat̉ ꝙ aures ſue et os aere replebant̉. et cor tanꝙͣ veſi ca ex ardēti ad deū caritate extumeſce bat. Un̄ obtinuit ip̄e illa ſcire v̓ba que pus ignorauit. Qūo ſcꝫ reſpōſoria. anti phonas et hymnos cōponere. ⁊ cantū debuit ordinare. et ideo nullū eorū ab breuiari debet aūt adaugeri. Permittit̉ tn̄ ꝙ verbū aliqd̓ elucidetur ſi obſcuruꝫ orſitan videatur Etē de eodē magiſtro Capit. cxv. ngelus loquebat̉ ſcē birgit te dicens. Dic mgr̄o tuo ꝙ ꝯip̄e et ego ambo ſumꝰ vnum embrū dei. Ip̄e exterius: ego vero in terius. Scribat igit̉ v̓ba que dico tibi. ⁊ qd̓ ſibi placet depōere poteſt aut ad dere. Ambo enī vno ſpū gubernamur. Quā dulcis ⁊ dilectus erat deus ſcē birgitte ⁊ econuerſo. Eata birgitta cap. cxvj. loquebat̉ deitati dicens. O dulciſſime deus meus. Qn̄ dignaris viſitare cor meū. brachia mea ſe cōtinere nō poſſūt qͥn pectꝰ meū am plexent̉ ex deifica caritate p̄ dulcedine ꝙͣ tūc ſentio in corde meo. Michi videt̉ ꝙ ita impͥmeris in aīam meā vt vere ſis eius cor et medulla ⁊ oīa eius inteſtina Et ideo carior michi es ꝙͣ vtrūqꝫ aīma ſcꝫ ⁊ corpus meū Felix ego eſſem ſi fece ro. qd̓ tibi ſit placitum Ergo cariſſime dūe da michi auxiliū et poſſe. ad facien dū in oībus rebus honorē tuum. Rn̄dit deus. Filia ſicut cera impͥmit̉ in ſigillo. ita aīa tua imp̄met̉ ſpūi ſcō. vt poſt mor tē tuā dicet̉ a multis. Ecce iā videmꝰ ꝙ ſp̄s ſcūs cū illa erat. Et calor meꝰ ad di debet ad calorē tuū. Sic ꝙ oēs qͥ ibi appropinqͣnt. inde calefiēt illūinabūtur et fortificabuntur Deo Gracias. Uita. Sctē. Birgitte. Incipit vita abbreuiata. predi lecte Sponſe xp̄i ſancte Birgitte de regno Syyecie. Continēs in ſe certas Reuelationes diui nas. cū aliquibus Miraculis Zene irit ſanctus. De cuius priuilegi ta familiaritate. ac magnifica dignatione. Erga deuotiſſi mam xp̄i ſponſam ſanctā Bir gittam ſcire volētibus. iuxta continentiam reuelationū c leſtium volumīs hic p̄ſentis congruit primuꝫ ea agnouiſſe ſalutis exordia: que in ip̄a pre electa dei virtutū preuenerint incrementa. Uidens enī domi nus quia conturbate ſunt g tes. et inclinata ſunt regna. et diminute ſūt veritates⁊ ili hominū: vtꝫ primo liº. reuelꝫ capit. xlj. a. h. c. d. et. xlvj. infra. et. capit. lvj. b. c. d̓ ſcd̓o libro. capit. xx. a. b Iten tercio libro. xxx. b. c. Itē. iiij. Alibro. cap̄. lxxvj. et alibi. veri gerum ſydus in lumē et reue latōem populorū creare dig natus ē. radijſqꝫ decorare gra cie multiformis: in conueniē do populos in vnum ⁊ reges vt ſeruiant domino. vtꝫ ijº. liº. capº quinto decimo. a. ⁊. ſexto decimo. a. et decimoſeptīo.f. l Item tercio libro. capit. qͥnto. b. et. xxx Item quarto libro. capº. cxliij. a. et ali bi. Ac. ¶ Et quamuis ſexu de fragili. non tamen fragilem ſed mulierem for tem. ſanctam ſcilicꝫ Birgittam. de ſcō rum regū Gothorū regni Syyecīe ori undam progenie. velut plantulam ſalu brem. fructiferam ſemine ſpirituali mul tis profuturo. eccleſie ſue militanti. ī ſin gulare decus ⁊ ſolacium deſtinauit. vtꝫ primo liº. Reuelationū. capitulo viceſi mo. c. d. Item. quarto liº. capituº lxvj? Quamobrem xp̄us dominus ſibi in qua dam reuelatione inquit dico tibi nō ad laudem tuam. ꝙ generatio tua proceſſit de ſanctorum regum progenie. et ip̄i ſu is promeruerunt meritis: vt tecum ma nifeſtaret̉ gracia dei. Ut ſic iuxta ver bum legiſlatoris. Ad filiam trāſiret he reditas Numeri. viceſimoſeptimo. ¶ Confirmatur ex hoc Quia auia ſua deo et homībus grata. que ob eminen tem pulcritudinem ſuam. domina N. venuſta cōmuniter dicebatur. deuotio nem mentis occultans. ſueqꝫ nobilita tis iuxta decentiam incedens: Cum ſe mel ſociata familia ſua per monaſteriū Skoo tranſiret vna Monialium faſ tuoſam quaſi ipſam iudicando contemp ſit. Cui in ſequenti nocte apparuit per ſona quedam mire pulcritudinis. irato quaſi vultū dicens. Cur detraxiſti an cille mee. dicendo ipſam ſuperbam eſſe quod non eſt verū. Ipſius namqꝫ de ge nere filiam vnam faciam procedere. cū qua facta mea magna faciam in mūdo. tantamqꝫ ſibi gratiam infundā. ꝙ gen tes mirabuntur vniuerſe. Itaqꝫ mane notum faciet dominus qui ad ſe pertine ant. et applicabit ad ſe populum ſuum Numeri. ſexto decimo. B. ¶ Cum vero hec feliciſſima futura ſpōſa xp̄i be ata birgitta ī matris vtero clauſa geſta ret̉. Mat̓ ſua naufragiū paſſa ē. ml̓tiſqꝫ ꝓmiſcui ſexus iam ſubmerſis. ip̄a ad li tus viua ꝑuēit. Cui nocte eadē ꝑſona Uita. Sctē. Birgitte. dam veſtitu fulgēti aſtitit dicens. cce ſaluata es. propter bonum quod ſtas in vtero tuo. Nutri igitur illud caritate dei: a deo namqꝫ tibi do n eſt. Unde p̄ma. thi. ij. de muliere ſta dicitur ꝙ Saluabit̉ per filiorū ge erationē. ¶ Nata vero virgīe curatꝰ vicinioris eccleſie. qui et factus fuit epi ſcopus Aboenſis. vite et conuerſatio nis beatę. vigilādo in oratōe vidit nubē lucidam: et in nube virginē. habentem brum in manu ſua. Cui admirāti. vox dam diuinitus dixit. Nata eſt Bir cero filia: cuius vox admirabilis audi etur per mundū. Uere vox exultatiōis et ſalutis in tabernaculis iuſtorum ¶ Cūqꝫ ſeptimū attigiſſet etatis annū vidit ex oppoſito lecti ſui ſeml̓ altare: do mināqꝫ ſuper illud fulgida veſte ſedentē et habentem in manu precioſaꝫ coronā. que dixit ei. Birgitta veni. Cui currē ti ad altare domina ait. Uis ne inquit habere iſtam coronam? Et illa annuen e impoſuit eam capiti eius. Unde ſen quaſi circulum corone cingentis ca Statīqꝫ viſio illa diſparuit. Qua nen nunquam poterat obliuiſci In decimo inſuper etatis anno. au ijs in eccleſia ſemel predicari de paſ ſione xp̄i ſtatim nocte ſequēti vidit chri ſtum quaſi eadem hora crucifixum: et di centem. Taliter plagatus ſum. Illa ve ro putans hoc recēter factum: reſpon dit O domīe quis fecit tibi iſtud? Re ſpondit xp̄s. Qui me contēnunt negli gentes caritatem meā: michi hoc faci ¶ Et ab illa die ad paſſionem xp̄i tā tu afficiebatur: ꝙ ipſam raro ſine lacri is reuoluebat Sicut docet apoſtolꝰ. mio cum humilitate et lacrimis ſerui C. ¶ Preterea circa annum s. xij Matertera ſua ſub cuius cura defuncta matre virgo degebat. nocte quadam cubiculū virginum latēter in Ireſſa. inuenit beatam Birgittam nu dam ante lectum ſuum: crucifixum flex is genibus adorantem/ Que leuitatem virginis ſuſpicata: virgam iuſſit afferri. Quam dum ſuper dorſum virginis ele uaſſet: mox in fruſticula ſoluebat̉. Qd̓ mat̓tera ſua vehementer admirans: di xit. Quid feciſti Birgitta? Nūquid do cuerant te mulieres aliquas fallaces o rationes? Cui virgo lacrimādo reſpō dit. Non domina mea. ſed ſurrexi de lec to. vt laudarē eum qui me ſemper ad iuuare ſolet. Cui domina. Quis inquit eſt ille? virgo ait. Crucifixus que nuꝑ vidi. Et ab illa die matertera ipſam ve nerando feruētius diligebat. ¶ De niqꝫ paulo poſt beata birgitta cum co euis ſibi puellis ludente: conſilium ma lignantium obſedit eam. Apparuit nā qꝫ ſibi dyabolus quaſi centum habens manus ⁊ pedes: deformiſſimus. Unde ipſa territa. lectum ſuū properanter ac ceſſit. crucifixo ſe humiliter recommen dans. Ubi iterum apparens ei dyabo lus dixit. Nichil poſſū facere: niſi ꝑmi ſerit crucifixus. Et ſic ab hijs qui aīam eius accipere cōſiliati ſunt liberauit eā dominus. qui facit cum temptatōe pro uentum. ¶ Facta tandem annorum tredecim. licet in florido virginitatis ſū me ferueret propoſito. parentum tamē non minus quam diuīo ꝑendo imperio. Iuxta hoc eccleſia. tercio. Iudiciū pa tris audite filij. et ſic facite vt ſalui ſitis Nobili militi. et viro adoleſcēti annoꝝ xviij. qui ⁊ ipſe virgo erat eſt matrimo nio copulata. Qui pariter per duenni um in virginalibus delicijs iocundan tes: conuictū caſtiſſimum celebrarunt. ¶ Poſtea vero premiſſa ſemper ad de um oratiōe. quatenus ipſos in actu ma trimonij ſeruaret innoxios prolemqꝫ ſi bi deum non offenſuram dare dignare tur. cum dei timore et mentis puritate infantes ꝓmiſcui ſexus octo numero: futuros celigenas fructifere genuerūt Quorum cohabitatio. ex ſequētibus de o accepta fuiſſe dinoſcitur et deuotaꝫ Uita. Sctē. Birgitte. Qm̄ dn̄s in generatiōe iuſta eſt. D. ¶ Primus igitur filius eorū fuit dominꝰ karolus miles egregius. Qui primꝰ et ſolus eateꝰ ſuam deo dedicauit militiā. ꝓut docet̉ in. ijº. liº. reuel̓. capit. xiij. d. ꝓpterea meruit ſalubrem illā militie ſpi ritualis acciꝑe inueſtiturā. de qua habe tur in. iiijº. liº. reuel̓. capº lxxiiij. per totū. Ipſe deniqꝫ cū ſcā matre ſua ꝑegrinādo in via. et ꝓpoſito verſus ſctām ciuitatē hirl̓m vitam ſuam ꝓ recuperatōe terre ſcē paratus exponere in ciuitate neapo li. xij. die mēſis Marcij infirmatꝰ obijt. Et in die aſcenſionis dn̄i ꝓxime ſequē ti aīa eius celicas pecijt māſiones. Si cut pulcre deducit̉ in. vijº. liº. reuel̓. capº. xiij. et. xiiij. per totū. ¶ Iſte dn̄s karo lus habebat filiū eciā karolū nomine. qͥ cum eſſet magne litterature: veniēs de ſtudio duxit vxorē. Cū autē ſemel ī mo naſterio wvatꝫ ſtenen̄. orōni vacaret ap ꝑuit ei auia ſua ſct̄ā birgitta. tenēs quaſi vitrum horedicū in manu ſua. et ait. ka role vides quā prope hoc vitrū curſum ſuū compleuit: Cui ille inquit dn̄a mea video. Et ip̄a ſubiūxit. Tam ꝓpe tran ſijt tēpus vite tue: nec plus tibi quā cer nis reſtat. Sed ſi tu deo obediſſes lon geuior ceteris in ꝓgenie mea ꝑmāſiſſes et epūs lincopenẜ notabilisqꝫ colūna ī eccleſia ſancta dei. Illo vero rogante eam ꝙ pro ſe oraret ſeqꝫ libent̓ emenda ret: Dixit iterū dn̄a. Non fili. iā enī iu dicium datū eſt. et tempus p̄terijt Qui ſtatim infirmatus paulo poſt acceptis ſacramentis defunctus eſt et ſepultus ī wvatzſtenis. ¶ Preterea cū filia iſtius domini karoli Birgitta nomīe. et ſeptē nis etate repoſita eſſet ad litteras ī mo naſterio vretū. et iam extreme decūbe ret. vidit ſanctam birgittā abauiā ſuā. dicentem ſibi. Confitere filia. Quę cū diceret ſe confeſſam eſſe. Adiunxit do mina. Confitere inquit. ꝙ in tantum te geſtaturam mantellū tuum ⁊ coronam letabaris: vt ſomnum capere non vale bas. Moxqꝫ humiliter abſolutione ac cepta. legumīa fraga nūcupata. ſibi ad edēdū miniſtrari rogabat. Audito au tem a circumſtantibus. ꝙ tali tempore anni qd̓ erat inter feſta natiuitatis xp̄i et purificationis marie impoſſibile eſ ſet huiuſmodi legumina inueniri. Imo inquit virgo in colle prope monaſteriū querite. ibiqꝫ remota niue eorum cōpi am capietis Ita enim domīa mea michi retulit ſancta birgitta. vbi cum indila te temptarent iuxta verbum virginis hͦ genus leguminū ibi nūquā prius reper tum. et donū domini in magna multitu dine collegerunt. Uere. A dn̄o factū eſt iſtud. et eſt mirabile in oculis nrīs. Poſtea virgo defuncta eſt in domino. et in wvatꝫ ſtenis tumulata. E. Scd̓us filius ſancte birgitte dominꝰ Birgerus vocatꝰ. ſancte matris ſuę pariter ⁊ ger mane beate katherine pere grinationis comes indiuiduꝰ. terram ſanctā vſqꝫ ꝑ uenit: et factus ibi miles romam redijt Defunctaqꝫ illic ſanctiſſima matre ſua ip̄e cū germana ſua predicta. ceterisqꝫ comitibꝰ. relinquias matris. oſſaqꝫ bea ta wvatz ſtenas vſqꝫ reuexit. vbi tandem iuxta imperiū chriſti diutina negocioꝝ monaſterij. et ſcē matris ſue procurati on fideliter impenſa. felicem corporis accepit manſionē: ⁊ vt pie creditur ani ma cum ſcīs dei benedictionē Quia ge neratio rectorū benedicetur. ¶ Terci um genuerūt filiū re et nomīe benedic tū. Qui cū diu infirmaretur in mōaſte rio aluaſtra. deuota mater ſua plorans de tam longa infirmitate eius. reputa bat hoc eſſe ꝓpter peccata parentum. Tunc apparēs dyabolꝰ dixit ei Quid tibi mulier. ꝙ tantis aquis debilitas vi ſum tuū. et in vanum laboras? Nūquid aque tue poſſunt aſcēdere ī celū? Mox qꝫ affuit xp̄s dicens. Huius pueri infir mitas non eſt ex ſtellis nec ꝓpter pecca ta eius aut parentum: ſed propter natu re conditōem. maiorēqꝫ eius coronam. Uita. Sctē. Birgitte. o ſi hucuſqꝫ vocatus eſt bn̄dictus. nodo filius aquarū ⁊ or̄onū vocabi et finē faciā neceſſitati eiꝰ. Die igi qͣnta poſt hec: auditꝰ fuit cātus ſua ſimus quaſi auiū. int̓ parietē et lectū pueri: tūcqͣꝫ aīa eius a corꝑe eſt egreſſa Sed eoꝝ qͣrtus filius gud̓marus no ne. puer ſcolaris in opido Stokhol mēſi. qꝛ placita erat deo aīa illius. ꝓpt̓ hoc ꝓperauit educere illū de medio ini itatū: illibatū ſpūm dn̄o cōmēdauit. vn̄ pię credit̉. ꝙ in bonis dn̄i demorat̉ An̄s enī nō p̄uabit bonis eos qͥ ambu ant in innocētia. F. ¶ Inſuꝑ ⁊ filias quatuor habebāt Quarū prima dn̄a me rita vocabat̉ De qua nō repperi memo rie cōmendatū. Niſi ꝙ poſt deuotū ma trimoniū. filiorūqꝫ caſtam generatōem. cū illa bona Martha euāgelica ꝓ dn̄o ſollicita. in regno Noruegie credit̉ cor iſculo pulueri tradita. Spū ad dn̄m ifecit illū. feliciter aſcendēte. Quia hec ē generatio querentiū eū querenti um faciē dei ¶ Filia vero eorū ſcd̓a be ata virgo katherina. ꝓpter v̓ba labiorū dn̄i cuſtodiēdo vias duras. noua vel ut uadā īuentōe de hoſte didicit triūpha e. Maritales nāqꝫ poſt et int̓ amplex is virgineo candet honore. Sicut pa tet in extraua. capitꝰ cxº. Que quā cele biis ī celis ſit angelis: ꝓbāt que ꝑ ip̄am mp̄s deus oꝑari dignat̉ in terris. Et n in oēm terraꝫ qͣſi exiuit ſonus eorū. t in legēda vite ſue latius declarat̉. Eiuſqꝫ p̄coniū atteſtatōe deifica recen ſet̉ In. vj. liº. reuel̓. cel̓. cxviij. ⁊ cxx. cap̄ ¶ Hec deo dilecta dn̄a katherīa Quia euotōe p̄cipua. ⁊ morū gͣuitate p̄cellēs erat. ac habitudīe corꝑis formoſa. vitā qͣꝫ duces exemplarem: eius honeſtiores ne p̄ſentiā diligebāt Un̄ cū ſemel a no bilioribꝰ matrōis romē rogata. cū eis extra muros recreatōis grā deambula et. Prominentibuſqꝫ hinc inde ſupͣ ma cerias vinearū botris. Inſtabāt vt ip̄a on̄a katherina qꝛ elegātis et ꝓcere ſtature erat. ip̄is depēdentes carꝑet vuas Quę cū manus ſurſum porrigeret. bra chia eius v̓ginea in veſtitu deaurato cu cūdata varietate fulgebāt. Cum tn̄ pre pauꝑtate ꝙͣ elegerat. repeciatas hēret manicas et p̄ruptas. Quas nobiles ille matrone cū admiratōe ſingillati attrec tantes ſtupebāt. ꝙ tā humilis et deuo ta ꝑſona. hijs p̄cioſis veſtibus vt eis ap paruit vteretur. Non intelligētes diui nū eſſe miſterium hoc quod cernerent ¶ Alio quoqꝫ tꝑe cum beata katheri na graui corꝑis valitudine dep̄ſſa lecto decumberet. Et voluntarie pauperta tis preferēs inſignia. ſuper ſtramineū ia ceret ſtratoriū. habens ſub capite vni cum cuſſmulū: cooperta deſuꝑ antiqua to et emēdato mantello. Quidaꝫ eius ſpecialis amicus. nobil̓ baro romanus Ludouicus nomīe. pluribus ſtipatus ſa tellitibꝰ. ip̄am ex deuota compaſſione viſere ſatagebat. Ueniēs autē ad lectū languētis. videbatur ſibi delicatis et op timis lectiſternijs inſtauratus: deſuꝑqꝫ deaurato et iacinctino tegmine reſplen dere Unde plurimū admirans dixit co mitibus ſuis. Melius eſſet vt iſte dom ne hec p̄cioſa venderēt. et cū p̄cio eorū ſuam inopiam releuarēt. ¶ Contigit eciā romē. ꝙ tiberis fluuius tanta inun datione ſuccreuit. vt pontem lateranē ſem et monaſterium ſancti iacobi cum diuerſis circumuiciuis edificijs ſuper grederetur Romani itaqꝫ excidiū vrbis ꝑtimentes. in domū beate katherine ꝙͣ totius ꝓperabant. Rogantes quatenus vſqꝫ ad decurſus aquarū inundantiū cū ip̄is deſcendere dignaret̉: dn̄m pro vrbe deprecatura Ipſa vero hūilitatis alūna indignam ſe ad hoc reputans. cū lacri mis ſuꝑꝑtationē poſtulabat. Sed cum p̄cibus ſe ꝓfice̓ nō poſſe viderēt. violen ter cū reuerētia tn̄ ip̄aꝫ de domo ſua edu cētes aqͣrū ꝓfluuio obtuler̄t. Mira res antiquū īnouat̉ miracl̓m. Ioſue tꝑe ior danis cōuerſꝰ ē retrorſū. Et ad īgreſſū Uita. Sctē. Birgitte. virginis ſancte in aquā. virtus de illa exibat. et vim virtutis aquarū reſtrin gēs. inundantē fluuiū cū omī velocita te in alueū ſuū redire coegit. vn̄ exulta bāt vniuerſi. laudātes cūctipotētis ma gnalia. in p̄electa ſua v̓gine katherina ¶ Sed tercia eorum filia Ingeburgis nomīe. nazareorū more. In cenobio ri ſaberga virgo deuotiſſima monialis ab infantia extitit cōſecrata. Et cōſumata in breui. aīam angelico dignam conſor tio mortē p̄cioſa reddidit creatori. ſicut claret in extraua. cap̄. xcviij Crebreſcē tibuſqꝫ ad ſepulcrū eius miraculis api deū nota eſt. et homines laude digna ¶ Quarta aūt filia eorū et vltimo ger ta erat dn̄a cecilia. omī reuerētia cū p̄ dictis nomināda. maxime ob ſingularē grām ſibi a glorioſa matre dei exhibitā. priuſꝙͣ ex matris vtero naſceret̉ Quip pe cum ip̄am beata mater ſua. paritura in eius partu periclitaretur. et de eius vita deſꝑaretur. virgo maria quaſi ſeri co albo induta. viſa eſt ad eam ingredi Et ſtans ante lectū. ſingula iacētis mē bra tāgebat: mulieribus que ibi tūc ade rant. ſtupentibus et miratibusⁱ vniuer ſis. Qua iterū egrediente mox ſine dif ficultate peperit ꝑtum ſuum. vnde pau lo poſt ipſamet virgo maria. hoc ip̄i ſan cte birgitte reuelauit dicēs Qn̄ inquit difficultatē in partu habuiſti: ego ad te ingreſſa ſum. Ideo ingrata es ſi nō dili gis me. labora igitur vt filij tui ſint eciā fili mei. O quā felix quāqꝫ generoſa ꝓ genies. vnde mater dei eligere dignaba tur ſibi filios adoptionis prout hic pa tet. ⁊ in extrauagā. capitꝰ lxiij. a. ¶ De hac domīa cecilia loquebatur xp̄s. iiij? libro reuelatio. celeſtiū. capitꝰ lxxjº. ꝑ to tum. Quia mater ſua ſcā birgitta ip̄am paruulā. monialem ī monaſterio Ske ningenſi facere ꝓponebat. Sed ordina tione diuina. per fratrē ſuum dn̄m ka rolum fuit magnifico militi deſponſata Quo parum poſt mortuo. virgo alteri nupſit. Et ex caſto coniugio. accepta ꝓ le velut altera tabita plena operibꝰ bo nis. obijt ī viduitatē bona: ſepultaqꝫ ē in wvatz ſteno circa annos domī Mccc xcix. Ecce quā pulcra eſt caſta genera tio cū claritate: Gaudiū quoqꝫ parēti bus eſt de tam bonorū filiorū multipli catione. vnde prouerbiorū. xxiij. Exul tat in gaudio pater iuſti et mater qͥ euꝫ genuerunt. G. ¶ At vbi preordinatā a domīo ſibi propagatōem prolis impleſ ſent. vtriqꝫ ſeſe continentie et caſtitati perpetue dedicarunt. vt patet in ꝓlo go. ſub lrā. e. Perfectiſqꝫ fatigabilibꝰ. peregrinatōibus. abſtinentijs. vigilijs. diſciplinis. ceterisqꝫ virtutum operi bus. Uir deo beneplacens dn̄s Ulfo. maritus ſancte birgitte. in monaſterio Aluaſtra exuuiarū quietem. et cum pi etate dormitōem accipiēs. Anno dom̄i. Mcccº. xliiij.. xij. die menſis Februarij: optimā habet repoſitam grām. prout in extrauagā. capitꝰ lvj. habetur per totū. ¶ Quo protinus defuncto. ip̄a preelec ta dei ſancta birgitta. impendia. poſſeſ ſiones. amicos ⁊ propinquos pro modi co reputās terreſtres. cum magdalena optimam partē elegit. que non aufere tur ab ea. vt patet in prologo ſub litte ra. f. Nimirum igit̉ qui diligentes ſe di ligit. Et in animas ſcās ſe tranſfert. ip ſam celeſti benedictione preueniens. iu biliferi ſpiritus ſancti dulciflua preſenti a. per realem experientiā deiformit̉ ad implere. ſponſamqꝫ et filiam cariſſimā. ſibi aſſumere et nominare dignabatur. ac ſuorum ſecretorū conſciam. reuelati onumqꝫ celeſtium facere receptricem Eius quoqꝫ cor ⁊ aīaꝫ vti templū amē niſſimum diuine maieſtati placitum iha bitādo. iubiloſa illic feſtiuabat dn̄s ihe ſus encenia. que nemo ſcit niſi qui talit̓ accipit. benedicti ſpūs habēs cōtuber niū dei. iiijᵍ li. reuel̓. capº lxx. a. c. Item vj. li. lij. a. b. c. et alibi. Ecce ſic bene dicetur homo qui timet dominum Miracula. Miracula. Notandum preterea ꝙ hec glorioſa iſti ſponſa. Cepit habere iſtas diui nas reuelatōes Anno dn̄i Mccc. xliiij E ad p̄ceptū xp̄i iuit romā. Anno dn̄i occc.xlvj Anno vero etatis ſue. xlij. et ꝑ viginti octo annos poſtꝙͣ receſſit a patria ſua. nūquam aliquorſum diuer tebat ſine imperio xp̄i. ſicut patet. in ex treuagā. cap̄. viij. A. B. ¶ Obijt āt me. Anno dn̄i. Accc. lxxiij. Anno ūt etatis ſue. lxx. die vero. xxiij. mēſis ilij Et xxvj. die mēſis eiuſdē. corpus js bn̄dictū ſepultuꝫ fuit ī monaſterio ſci laurentij paniſꝑne. in capſa lignea ſi lata. et in monumento marmoreo in cluſa. ac ꝑ ſpaciū quinqꝫ ebdomadarum cū dimidia. carne miracl̓oſe cōſumpta nuda oſſa recētia ſunt inuēta. Que po ſtea a roma tranſlata ſunt. Anno dn̄i ccc. lxxiiij. quarto nonas Iulij. qd̓ fuit feria tercia īfra octauas apl̓orum Petri et pauli in ſuo monaſterio vvatꝫ lena In regno ſwecīe. Linc openẜ dy ceẜ. condignis honore ⁊ gloria collo a. Tandem canonizata fuit. Anno dn̄i Mºcccº.xcjº. vt latius in bulla Ca nonizatōis eius continetur Sequūtur aliqua mira (cula de ſancta Birgitta Uo viri tanꝙͣ pirate īiuſte in Aroſia captiuati. cate nis et vinculis ꝑ mēſem crudelit̓ tene bant̉ Qui cū vouiſſent ſe reliqͥas ⁊ mo naſteriū ſcē birgitte in vatzſtēis viſita turos. ſi ipſos iuuare dignaret̉: ſtatī ad nude manus tactū ſine quocūqꝫ inſtru ſēto alio extrinſeco ab eis totalit̓ oīa vincula deciderunt. Cūqꝫ timore cuſto ū carcere obſeruantium nō auderent egreſſum ꝑ hoſtiū attēptare. terrā māi bus velut cinere effodientes ſub carce re. ſecū trahētes vincula ferrea. in me dio cuſtodū deo ſe ꝓtegente in plateam ſecurius cōſcenderūt. votū ſuū emiſſū effectui mācipādo ¶ Scd̓m miracl̓m Uidā de gothlādia circa fe ſtū natītatis dn̄i naufragā tes. in quendā maris ſcopu lum naui ꝯqͣſſata delati ſunt. vbi ꝑ vnā ſeptimana famē ⁊ frigus patiētes. ſortē miſerūt quis eorū vt alijs eſca fieret ne caretur. Per ſortē vero dep̄henſus cuꝫ lacrimis ſcē birgitte ſubſidiū p̄cabatur. ad viſitādū ſuū monaſteriū ī woatzſtēis ſe aſtringēs. Moxqꝫ miracl̓oſe grande fruſtū carnis in littore inuenerunt. quo deuorato. trāquillitateqꝫ ſuborta. cum parua cimba ꝑ lōga maris deuia ad fre quētiam hoīm ꝑuenerūt Ille vero quē ſors occidendū mōſtrauerat. In via im plēdi voti ſui captiuatus. ferroqꝫ ⁊ cip po duriter afflictus. iterato ſcē birgit te auxiliū inuocauit. Moxqꝫ cūctis vl tro ab eo cadentibus vinculis. iter īcep tum cōtinuare cepit. Cui cū in via nu meroſi lupi terrorē incuterent vibrata catena qͣ ligatus fuerat ſinguli diffuge runt. ¶ Terciū miraculum. Ecem viri circa feſtum om nium ſanctoꝝ nocturno tꝑe I in mari velātes in quoddaꝫ ꝓmontoriū impegerunt. vbi naui onu ſta yma petente ip̄i ꝙͣtotius promonto riū ſub reptantes. per nouem dies con tinue abs cibo et potu frigeſcentes ini bi iacuerunt. Tandem vouētes ſe viſi tare reliquias ſancte birgitte in wvat ſte nis. nona die ꝑ quoſdam inſulaers ad ſecuritatē deducti ſunt Quartū miraculū Uatuor viri de Olondia cir ca feſtum natiuitatis dom̄i. verſus almaniā nauigaturi. a piratis tenti ſunt. Et intromiſſis ad eos quatuor neꝙͣ de naui piratarum. ce perunt eos tirannice moleſtare. villani autem illi vim vi repellere ceperunt. et gracia dei preualentes. omnes illos quatuor piratas a ſe in mare eiecerūt. Quod ceteri pirate videntes ad eos Miracula. Miracula vēire feſtiabāt. villaui itaqꝫ eo ꝙ niſi oc to vlnarum ſpacio vl̓ quaſi ab eis diſta bāt. humano ingenio deſtituti votū ꝑe grinatōis ad reliqͥas ſcē birgitte ī vat ſtenis vt euaderēt emiſerūt Mira res Subito nauis piratarū īmobilis qͣſi fi xa vndis adheſit. donec illi ꝓſpero naui gio ab eorū aſpectibus auulſi ſunt. ¶ Quintū Miraculum N regno ſyecīe In dyoceſi ¶ AStrengen̄ parrochia Mal ma puer nouē annorū cuꝫ ſorore ſua ſex annoꝝ cū dimidio. īꝑio parentū boues ad paſcua ſilueſtria mīabat Ubi puellu la p̄ nemorū dēſitate ab errāte. puer ſolꝰ reuerſus ē. Parentes igit̉ pͥmo cū vici nis ſuis deinde cū tota parrochia. tādē cū ppl̓o triū circūiacentiū prochiarū ꝑ ditā filiam ꝑ ſex dies reqͥrentes in uanū laborauerūt. poſtea ꝑ tres dies qd̓daꝫ fluuiū ſi forte ex quo in t̓ris nō ē inuen ta. ſubmerſam reciꝑent ſcrutabant̉. ſed labore vacuo. Demū reliqͥas ſcē birgit te in wvatꝫ ſtenis ſe ꝓ receptōe filie ꝑdi te vouētes cū offertorijs viſitare. No na die ꝑditōis eius in ortu ſolis āte fo res ip̄am incolumē receperūt N ciuitate ¶Sextū miraculū Lipczk Quidā pictor mgr̄ hē L. ricus nomine. inter doctores de ſcītate beate birgitte. ⁊ eiꝰ libris ce leſtiū reuelationū multa loqͥ ſolebat. p̄ amore quo ad ip̄am afficiebat̉. Tūc ſel̓ vnus doctoꝝ ſibi cū indignatōe inqͥt. Ni ſi de hac noua hereſi. libriſqꝫ illiꝰ vetule loqͥ deſieris: tradā te ignibꝰ cōburendū. qd̓ et facere ꝓpoſuit. Citariqꝫ eū fecit. vt ſequēti die mane corā mgr̄is ꝯperet. pictor itaqꝫ dictꝰ. quēdā clericū beate birgitte deuotū v alterū noīe. ꝓ ſaniori in hac re cōſilio reqͥſiuit. timebat enim vite ſue Qui ip̄m ꝯfortās ſuaſit vt erga deū ⁊ ſctām birgittā douotōi inſiſtēt. ni chil de ip̄orū ſuffragio dubitādo. Ipſeqꝫ ſacerdos cū alio mgrͣo iohāne torts eiuſ dem erga ſcām birgittā deuotōis viro. libent̓ vellet ꝓ ip̄o dn̄m dep̄cari. Qd̓ et factū eſt, Mane āt facto corā collegio tremula mēte ꝯꝑuit. examē durum ſuſti nēs. vt cōuictus tāꝙͣ hereticꝰ puniret̉. Sꝫ p̄cibꝫ ſctē birgite ꝓ qͣ certabat. ſpū ſcō imbutꝰ laicus ille ſimplex et ſine lit teris. Magnalia dei tā efficacit̓ ꝓpone bat. vt aduerſarij ſui. ſpūi qͥ ī ip̄o loque bat̉ reſiſtere nō valebat. Un̄ nec longe poſtea Deus vltionū dn̄s. huius diſtur bij excitatori vindictā retribuit pͥncipa li. Nā lectū ſuū ſanꝰ ingrediens. morbo caduco nocte ꝑcuſſus interijt. tāto qͦꝫ fetore et horrore cadauer ſuuꝫ ilico co putruit. vt nemo illi appropinqͣre aude bat. ⁊ ad tactuꝫ manuū carnes fruſtatī ab oſſibus ſoluebant̉ Tandē cloacarij app̄ciati miſerū corpus eiꝰ in tumulū aſ portabāt Affirmātes ꝙ ſi p̄ſciuiſſent tāti fetoris in ip̄o abundātiā. et ſi p̄cium eis duplicaſſent: ip̄m minime attrectaſſent Septimū miraculū Liꝙͣdiu poſt p̄dicta. Qui dā doctor de ordīe frm̄ mino rū. iturꝰ v̓ſus Stolpe ad aīcos ſuos p̄ nominatū dn̄m Valterū in comitē acq̄ ſiuit. Qui cū de ſcā birgitta ⁊ eius diui nis reuelationibꝰ in via magnifica loq̄ ret̉. doctor ille ſanā doctrinā nō ſuſtinēs Deſine inqͥt loqͥ de vetula illa et ſuis fri uolis ſuꝑſtitōibus ac noua hereſi Cūqꝫ in Stolpe intraſſent poſt vſum balnei. et cū amicis ſuis iocūdo celebrato cōui uio. ad lectū ꝑgens. ⁊ in alto gradu cō ſiſtens. diuina ꝑcuſſione p̄cipitatꝰ. pro tinus expirauit ¶ Octauū miraclum Uuidā magne lr̄ature. de or ti dine p̄dicatoꝝ Cōtra reue latōes ſcē birgitte ſuccēſꝰ. ita vt māife ſte diceret ip̄os cōburēdos religiōis eiꝰ ꝑſonas lulardos ⁊ beguttas appellando Cui alius mgr̄ quidam ſecularis. obtu lit libros ſancte birgitte reuelationum celiſtiū. vt eos legendo ad meliora mu taret̉. Sꝫ ſalubre ꝯſiliū aſꝑnāti ſubiūxit ¶ Encipic tabula Li brorū celeſtium Reuela tionū Sancte Birgitte de regno Sppecie. bbas be nedictus cōmēda tur. iijº li capº xx ⁊ xxj. Abbas nimis ſe cl̓aris dā natur. iij li. ca. xxij. b. itē exͣ. cv.(li. caº. xxxiij. c. d̓ Abbas ad quid tenet̉ ⁊ quid fugiat. iiij Abbatiſſa ſimilis pingui vacce et eius urgatoriū. vjº li. caº. xcviij. a. b. Abb̓a q̄ et qualis eligat̉ in monaſterio ſciſalua. In regl̓a capit? xiiij. et quid de bet cauere. cap. xix. et. xx. c. Abb̓a ordinis ſcīſaluat̉. qūo loquatur cū ſecularibꝰ. extra. xjº. Abb̓a ordīs ſcīſaluat̉. qͣliter ſe habeat ad ſorores in feſtiuis diebus. extra. xijº. Abb̓a ordīs ſcīſaluat̉. nō eligat̉ ab ille gittimo thoro. extra. xx.(extra. xxj Abb̓a ordīs ſcīſal. eſſe pōt hūilis vidua Abba ordīs ſcīſal. gerit vices marie in terris. extra. cap. xxj. ⁊. xxij. Abb̓a ord̓. ſcīſal. qūo dꝫ bn̄dici. exͣ. xxi Abel occiſo cōtinuerūt ꝓthoplaſti. jº. li. capº xxvj. d. Ca. Itē. iiij. liº. ca. cxvj. b Abhoīant̉ xp̄m qͥdam hoīes. j. li. ca. liij. Abiectū reputāt xp̄m aliqui hoīes. jͣ. li. cap. xlvj. d. Item extra. ljº. a. b. Abiectū plus vide in vocabulis. expu lus. oblitus et ne glectus Abiecta qualit̓ fuit primo vera militia Rli. capº. viij. a. b. c. et. ix. a. b. Abiſſꝰ īſatiabil̓ hn̄s duo receptacl̓a dr̄ ī ſernꝰ. ij. li. xv. a. ⁊ xx. a. itē. iiij. li. cxxij. a Ablata īiuſte qͥbꝫ ꝓſūt erogata iiij. li. ca viij. ⁊. xiij. b.(li. ca. xxxix. o. ⁊ lxxxv Ablata īiuſte ꝓlongāt purgatoriū. vj Ablata īiuſte qͣlē reqͥr̄t penā. exͣ. lxxv. c Ablata reqͥre plus in vocabl̓o Acq̄ſita Abortiuo ſil̓ant̉ q̄dā aīe damnate. vj. li caº xix. g. ⁊. xxviij. a. ⁊. xxxj. k.(xxvij. f Abortiuū ꝓcurare ſpūalit̓ qͥd ē. vij. li. Abraam erat deo cariſſimus. ij. li. xº. b. Abrae poſuit deus fedꝰ ſuū. iij. li. xxx. c Item ſermo. angel̓. viij. a.(cvj. b. Abraā hūit ꝑfectā voluntatē. iiij. li. ca Abraā ꝓpt̓ obīaꝫ dilectꝰ ēat d̓o vj. li. cxx Abraā ꝯq̄rit̉ ſr̄ pͥncipes t̓re viij. li. lvj. m Abraā dilexit filiū ſuū yſaac anteꝙͣ ꝯci peret̉. ſic deꝰ mariā anteꝙͣ crearet̉. ẜmōe ang. iij. ꝑ totū. geli. viij. a Abraā erat verꝰ fidei emulator. ẜmo an Abraā p̄ſciuit mariā naſciturā vn̄ maxi me gaudebat. ẜmo ange. viij. b c. Abraā fuit ſicus bonꝰ ortulanꝰ plātans ramuſculū vitis. ⁊t̄. ẜmo ang. viij. b c. Abrae ꝓgenies dicit̉ vinea electa. ẜmo ange. viij. h c. extra. xxxij Abrae cur p̄cepit deus īmolare filiū ſuu Abſcōdit cur deus dyabolo ſuam nati uitatē. v. li. int̓. xij. rn̄ẜ. iij.(li. vº. a b Abſolon filius dauid notat iudeos. ij. Abſolutio pctōꝝ qͥbus valet et quibus non. iiij. li. ca. xvj. b. Abſolutio pct̄oꝝ nō fiet ꝓ pecunia. iiij. li. ca. xxxiij. f. itē. vj. li. lxxij.(vj. li. cxiiij. Abſolutōeꝫ pct̄oꝝ negligere ꝑicl̓oſū ē Abſoluere a peccatis poteſt eciā malꝰ ſacerdos. iiij. li. xlj. Item. vj. li. lxxiij Abſoluere in occultis iuſſit xp̄us cuidā omēs veniētes. vj. li. lxxj. Abſoluere ab oībus occultis poteſt ſa cerdos parrochialis. vj. li. ca. lxxij. Abſtinētia primorū parentū a cōmixtōe habet̉. jº. li. ca. xxvj. d. li. xxxiiij. a Abſtinētia verboꝝ dicit̉ noua loq̄la. 1º. Abſtinētia dicit̉ nouꝰ cibꝰ. jº. li. xxxiiij. a Abſtinētia nimia et vltra poſſe nature nō placꝫ deo. jº. li. ca. xxxiiij. a. Itē. vj. li lxix Itē. vij. li. vº. g. ⁊. vij. b. itē exͣ. lvij. b Abſtinentia dicit̉ veſtimentū ſericū. ij li. capº. xxvj. b. e. f.(ij. li. xxvj. f. Abſtinētia pulcrior eſt alijs virtutibus Abſtinētia aſſimilat̉ mirre. iij. li. xxj. a. Abſtinētia dr̄ rota ī curru iuſtorū. iiij. li capº. xvij. c. .li. capº. xvij. Abſtinētia digna mercede que eſt. iiij. Abſtinētia dicit̉ lorica aīe et qualis de bet eſſe. iiij. li. capꝰ lxxxix. d. Abſtinētia frāgi pōt ꝓpt̓ obīam. iiij. li. xxvj. et. cvj. a. itē. vj. li. xlix. itē extra. lxj Abſtinētie inductīa q̄ ſūt. iiij. li. cvij. c. Abſtinētiā moderatā hūerūt. xp̄us mat̓ xp̄i. iohēs baptiſta. ⁊ magdalena. iiij. li. capº. cviij. b c.(vj. li. caº. xxxv. h Abſtinētia dicit̉ vas ad portandū terrā Abſtinentia marie diſcreta cōmendat̉. ẜmo ange. capº. xiij. c. Abſtinētia expellit demonē. exͣ. caº. ljº. gͦ Abſtinētia moderata vtilis eſt homini extra. caº. lvj. b.(extra. caº. lxv. b Abſtinētia eciā minīa meret̉ apud deū Abſtinētia vide plus in vocabul̓. corp et ieiuniū. et affligere.(iº. li. caº. xi. a. Abſtinere debet homo ī oībus mēbris Abſtinere a verbis qūo dꝫ homo. iiij li. cap. xlvij. b. (cap. lxvj. Abſtiuere a licitis meritoriū eſt. vj. li Abuſioues aſſumpte ſūt ꝓ bonis cōſti tutōibus eccl̓ie. iiij. li. xxxiij. per totum Abuſiōes religioſorū deſcribunt̉. iiij. li. capº. xxx. de f. Abuſiōes due ſūt ī mūdo. viij. li. xviij. Abuſionē ornatus dictauit dyabolus mulieribus. viij. li. ca. lvij. a. Abutēti tꝑe pacis erit ve. vj. li. cͦ. lxii. Abutēs donis dei qͣli iudicio dignus eſt viij. li. capº lvj. l. Abutit̉ hō oībꝫ creaturis. jº. li. ca. xxx. Abuti libero arbitrio malum eſt. iiij. li cap. lxvij. c. Item ſermo ange. ca. iiij. Abuti volūtate ſua ꝙͣ malū ē. vj. li. cxv Acceptio ꝑſonarū graue pct̄m ē. jº. li. cap. xiij. d. (li. cap. xº. d̓ Accidie purgatoriū qūo extinguat̉. vj. Accidia dr̄ liber diabl̓i. vj. li. c.xxxix. e Accidiā cauſat ſuꝑfluitas. vij. li. ca. vº. gͦ Accidia qͣlē meret̉ penā. extra. lxxv. b. Accidia. ⁊c. vide in deſidia)(cxiiij. a Actio hoīs oīs ſit ratōabil̓. iiij. li. capiꝰ. Accōmodare ꝓximo pecuniā bonū eſt et qūo repetatur. extra. ca. lxxxviij. Acētū peſſimū dr̄ dyabolꝰ. jº. li. xxxij. e. Acies due gladij ſpūalis que ſunt. iiij. li. cap. lxxiiij. m.(extra. ca. lxxxviij Acquirere pōt hō ſpūalia cū tꝑalibus. Acq̄ſita male nociua ſunt. et quō aut qͥ bus reddātur pꝫ. jº. li. ca. xviij. h c. Ite iiij. li. ca. xlvj. a b. Itē. vj. li. ca. xxiiij. c. Acq̄ſita male qͥbus ꝓſunt erogata. iiij li. cap. viij. et. xiij. b. Acq̄ſitū om̄e iniuſte debet reddi. vj. li. cap. xlj. c. Item. vij. li. ca. xj. b f. Acq̄ſita iniuſte obtēta nocēt. et reddi ta ꝓſunt. vj. li. ca. lxxxv. Acq̄ſita iniuſte ꝙͣ nociua ſūt aīe. viij. li. cap. xlviij. m. (ta. reſtituere Acq̄ſita. ⁊r. vide plus iu vocabl̓is abla Acq̄ſitio ngͣta deo que eſt. iiij. li. lxxxj. i Actus cōformes demonibꝰ hn̄t anime damnate. vj. li. ca. xxxj. b c.d. Aculeꝰ latet ī leticia mūdi. ij. li. xxix. d. Aculeꝰ venenoſus dicit̉ delectatō pec cati. iiij. li. capº. lij. d. Aculeo apis aſſimilatur tribulatio iu ſtorū. iiij. li. cap. lxxxvj. Aculeo apis ſil̓at̉ iuſticia dei. vj. li. xij. b Adam et eua quales fuerunt creati. j li. ca. xxvj. b. et qūo peccauerūt. et pec cati eorū pena. c. et qualē obtinuerunt mīam. et eorū penitētia ibidē. d. Item viij. li. ca. xlviij. e. Itē ẜmone angelico. ca. vij. a b c. et. capº. viij. a. Adā ſicut de ſua miſeria qͣm ꝑ euā īcur rerat multū dolebat ita de xp̄o et maria qͦs ex ſua generatōe naſcituros p̄ſciuit maxīe gaudebat. ẜmo. ange. vij. ꝑ totū Adā et eua in quo peccauerunt. v. li. int̓. xij. rn̄ẜ. 1º. b. Conē. vij. li. ca. xj. a Adam incitauit dyabolꝰ ad p̄uaricati Adam ex iuſticia fuit expulſus. ſermōe angeli. capº xxj. c. Adamas notās damnū corꝑale qualit̓ frangatur. iiij li. ca. cxxiiij. b. Addere regl̓e ſcīſal. ⁊rͣ. vide in Regl̓a Aodere vel mīuere nō potuit ſcā birgit ta ad iſtas reuela. extra. ca. xlv. ⁊.xlvj. Addiſcētes legē xp̄i ſil̓antur mētrici. li. ca. xv. a. b. (cap. xxxiij. Aodiſcūt ꝓpter qͥd homīes ſciētias. jº. li Adinuētōes pͣue ꝑdūt regnū. exͣ. lxxii Adipi aſſil̓antur v̓ba xp̄i. j. li. ca. lij. c Adiutoriū ꝓmittit maria laborātibꝰ eccl̓ia. xp̄i. iij. li. x. c. Itē. iiij. li. lxxviij. Adiutoriū dei rogare debet hō. iiij. li cap. cxxvj. c. Itē. viij. li. ca. xlviij. a f Adiutoria hoīm ſūt aīalia viij. li. xlviij. Adiutoriū marie obtinetur ꝑ ſalutatio nē angelicā. ẜmo. ange. xxj. f. Adiutoriū p̄ſtat maria reluctātibꝰ tem ptamētis. extra. lxxxix. a.(li. viij. a. Admonere pctōres ad bonū dꝫ ho. vj Adoleſcētia dr̄ via ducēs ad biuiū. ij. li (li. ca. lviij. a. b. c. ca. primo. d. Adoleſcētia xp̄i pulcre deſcribitur. vj. Adonias filius dauid ſignificat malos xp̄ianos. ij. li. cap. vº. a. c. Adorāt xp̄iani vitulū ꝓ deo ſicut fece rūt filij iſrl̓. j. li. ca. xlviij. b. c. d. Adorari ydola cur ꝑmittit deus. v. li int̓ro. viij. rn̄ẜ. prima(li. ca. xxj. c. d Adorabāt ilm̄ natū maria ⁊ ioſeph. vij Adorauerūt xp̄m paſtores. vij. li. xxiij Adorauerūt xp̄m tres magi. vij. li. xxiiij. Aduētus xp̄i ī carnē p̄parauit viā vite. j.li. ca. xv. b. e. Itē. ij. li. ca. xv. b. c. d. Aduentū xp̄i deſiderabaūt qͥ erāt in celo et in īferno. j. li. liiij. f. g. itē. ij. li. ca. xv. a Aduētus dei in aīam ē ſicut regis in ciui tatem. ij. li. ca. xiij. b. Itē viij. li. ca. jº. d̓ Aduētus dei in aīa facit ſeptē bona. iiij. li. ca. xxiij. f. (li. ca. lxxviij. b. Aduentꝰ dei in cor duo bona affert. iiij. Aduentus ſpūs ſctī qūo diſcernatur a pū malo. iiij. li. cap. cx. Aduētus xp̄i in mariā fuit ſicut apis in alueariū. vj. li. ca. xij. b(ca. lxvij. a. Aduētus xp̄i ꝙͣ vtilis fuit hoībus. vj. li Aduētus xp̄i mirabilis in mariā deſcri bit̉. vj. li. ca. lxxxviij. a. b.(lxxxviij. a b Aduētus xp̄i in cor ſctē birgitte. vj. li. Aduerſa cur contingūt hoībus et aīali bus. v. li. inter. xiiij. rn̄ẜ. j. b. Aduerſitas mūdi dr̄ via arta et ſpinoſa et quid ei opponet̉. iij li. ca. ij. b Itē. iiij. li. ca. cxxvj. n. (rn̄ẜ. j. Aduerſitas mundi vtil̓ eſt. v. li. int̓. vij. Aduerſitas mūdi ē tāꝙͣ vētꝰ vj. li. xxx. c Adulator aſſil̓at̉ aucupi. j. li. xvij. b Adulatores fugiēdi ſunt. vj. li. qͥnqͣgeſi mopͥmo. a. b. Itē. viij. li. ca. iiij. c. Adulter dr̄ epūs mundanus. iij. li. vj b Adultere cōꝑant̉ meli ſacerdotes. iiij. li ca. cxxxv. a. b. (li. ca. xxxiij. a Adultera facta ē ſpōſa xp̄i ideſt aīa. vi. Adultē ſil̓ant̉ mali xp̄iani. exͣ. lxxxv. c. Aduocatia ꝑiculoſa ē hoī. iiij. li. xvj. d̓ Aduocatꝰ nō pōt clericus eē. vi. li. ix. e Aduocatus cuiuſdā anime fuit ſctūs ia cobus. vj. li. ca. cij. c. Aer lenis dr̄ mīa dei. ij. li. ca. xix. l. Aer dr̄ obprobriū ⁊ deſpectō. ij. li. xxiij b Ater cōpetēs ꝯfert ad ſanitatem. iij. li. ca. xxxj. b. c. li. ca. cxxxix. d. Aer natalis pr̄ie iuuat ad ſanitatē. iiij Aer corruptus abbreuiat vitā ẜmo an ca. xiij. d̓ (jº. li. ca. xv. d. Affectōibus pͣuis nō reſiſtere malū ē Affectio aſſil̓at̉ pedibus. j. li. ca. xxiij. e Affectō ſcindēda q̄ ē. iiij. li. ca. cxxix. m Affectio dr̄ inteſtina aīe. vj. li. ca. vº. b. Affectio oīs pͣua puniet̉. vj. li. ca. vº. b. Affectōem hoīs nitit̉ diabolus viciare vj. li. ca. xxx. b. Affectō t̓rēa remoueat̉ ab aīo vi. li. cvj Affectio t̓rēa dr̄ cinis dyabl̓i. exͣ. liiij b Affectū parē hn̄t demon et malꝰ homo. vj. li. ca. xxxj. c.(vj. li. ca. xliij. b. Affectus ad deū dr̄ armatura pectoris Affectus tres malignātiū deſcribūtur. viij. li. ca. xviij. c. (jº. ca. vj. b Affligit qͥ carnē ſuā verus miles xp̄i ē. Affliguntur aīe in purgatorio triplici ter. j. li. cap. lº. d̓. Affligit dyabolus xp̄iāos ſicut pharao ppl̓m iſrl̓. ij. li. ca. xº. a. b. Affligere ſe nō debet homo vltra vires iiij. li. ca. xx. a. ⁊ xxv. Itē. vj. li. ca. cxxj Affligunt̉ aīalia ꝓpter pct̄a hoīm. v. li. int̓. xiiij. rn̄. j. b. et. rn̄ẜ. ij. Affligebat̉ aīa q̄dam triplicit̓. in viſu auditu. et tactu. vj. li. ca. xxxix. m. n̄ Affligebat̉ quedā aīa dānata triplicit̓ vj. li. ca. lij. gͦ Afflictis appropinqͣt mīa dei. v. li. inter iiij. rn̄. iij. (ieiuum et pena. ⁊t̄. Affligere vide plus in abſtinētia corpꝰ ieiuniū et pena (xxvij. a. e Ager centū pedū dicit̉ roma. iij libro Ager in qͦ creſcūt zizania dicitur roma iiij. li. ca. lvij. Ager infructuoſꝰ dr̄ mala volūtas. bō āt fructuoſꝰ. vº. li. int̓. xiij. rn̄. v. a. b. Agro qͥnqꝫ pedū aſſil̓at̉ ho. vj. li. xxj. Agnes loquebat̉ ſcē birgitte. iij. li. ca xij. b. c. et. xxx. a. Agnes cōmēdat virginē mariam. gat pro ſcā birgitta. iiij. li. ca. xj. a. l Agnes inſtruxit ſcām birgittā de du bus curribus. iiij. li. ca. xvij. a. b. q Agnes docet diſcrete viuere. iii xvij. a. b. c. d. et. xx. a. Agnes īpoſuit ſcē birgitte coron vij lapidibꝰ p̄cioſis. iiij. li. ca. cxxii. Agneti et cōfeſſori ſuo obedire fuit ſcē birgitte. extra. lxiij. b Agnꝰ ⁊ leo mirabil̓ dr̄ xp̄s. iiij. li. x Itē. vº. li. reuel̓. ij. poſt inter. xvj. Agnus viuꝰ apparuit in manibꝰ q tis. viij. li. ca. lvj. n. Ale due hūanitatis xp̄i deſcribi Alas hr̄e ſicut papilio ſpūalit̓ qͥd cap. xiiij. b. Itē. iiij. li. cxij.(ca Alas hr̄e ſicut brucꝰ ſpūalit̓ qͥd eſt. iij. Ale due auiū xp̄i ideſt aīaꝝ iiij. li. lxviij. Alas duas heat aīa deuota iiij. li. lxxxv. Alapā dedit xp̄s mōacho loqͣci vj. li. xc Alapā dedit xp̄s nolēti ſcribere iſtas re uelatōes. extra. xlviij. h. c.(xxxj. k Algotꝰ p̄or ſcarēẜ fine qͥeuit btō. vj. li. Alienigene nō ꝯcordāt īdigenis. viij. li cap. xvij. (lxvj. b Alimenta qͣliter ſunt ſumēda. vj. li. cap Allicit deus aīas ad ſe ſicut pica pullos ſuos ad volādū. ij. li. ca. xxix. a. b. c. Allicit deꝰ ſibi homīes ſicut paſtor oues iiij. li. ca. xij. b. (xiiij. a. b Alliciūt angeli hoīes ad deū. vj. li. cap. Alphōſus heremita erat amicus marie vij. li. cap. xvj. c. Alphōſo iuſſit xp̄s tradi iſtas reuel̓. vij li. ca. xxxj. b. itē ex. xlviij. d. et. xlix. a Altare ſignificat celeſte gl̓aꝫ. vi. li. ix. d Altare ꝯſtruat̉ ad honorē dei. vj. li. cap xxiiij. c. (ca. xxxv. k. Altare frōtoſe accedere malū ē. vj. li. Altaria qͦt habeāt frēs ordinis ſcīſalua toris et eorū ꝑamēta in regul̓. xxj. a. Itē extra. xxviij. b. c. et. xxxiiij. a. Aluaſtri tres ordines frm̄ apparebant vj. li. ca. cxiij. (cap. xij. a Alueario ſimile erat corpꝰ marie. vj. li Alueloū apū xp̄i dr̄ ſcā eccl̓ia. ij. li. xix. Amalſie ſalubrit̓ venerat̉ ſctūs andre as apl̓us. vj. li. ca. cvij. Amare mūdū ē colere ydola. j. li. liij. b. Amare deū et ꝓximū qūo dꝫ hō. vij. li. ca. vº. c. d.(ati erāt. ẜmo. an. iiij. bc Amabāt āgeli deū ⁊ mariā mox vt cre Amare vide plus ī diligere. Amaritudo ꝓficua ē. vº. li. reuel̓. poſt in ter. v. et inter. vij. rn̄. j. (xv. c. d. Amaritudo xp̄i magͣ fuit in cruce. vij. li. Amaritudo paſſionis xp̄i recitat̉ ꝙͣ p̄ſci ens maria meſtiſſiā erat. ẜmo. āge. cap xvij. b. c. d. Amarus ē ſpūs malus. j. li. ca. liiij. b. Amarus. rior. riſſimꝰ qͥbus ē xp̄s. j. li ca lviij. a. b. (cap. vº. a. Amarus erat deꝰ ſcō petro apl̓o. iiij. li. Amara ad quid ſunt vtilia. vº. li. int̓ro xiij. rn̄. v. a. Amara eſt deo lnxuria. vj. li. xxxvj. b. Amatores dei ⁊ mūdi differ̄t. ij. li. xxijo Amatores mūdi dicuntur virge filiorū dei. iiij. li. capº. lxiiij. b. Ambitio dr̄ auis cupida. ij. li. xxix. d̓ Ambroſius cōquerit̉ ſuꝑ potētes in mū do. iij. li. vº. et. vj. ꝑ totū. Ambroſiū cōmēdat v̓go maria iij. li. vi Ambulare ꝑ viā diabl̓i qͥd ē. j. li. xvj. Amicicia dei et mūdi ſunt. qͣſi duo iuue nes ſtātes corā v̓gīe idē aīa ij li. xxj. c d̓ ē Amicicia carnal̓ dr̄ frigus vrens. ij. l. (li. xxix. ca. xxiij. c Amicicia mūdi dicit̉ auis tincta pice. Aluiciciā xp̄i recuꝑare volēs faciat t̓a (jº. li. iiij. b. ⁊. ix. ⁊ vij. li. xxvij. g. Amicos dei qūo pōt dyabolꝰ turbare Amici dei ab homībus opprimunt̉. et a deo remunerant̉. jº. li. vº. per totum. Amicos ſuos. ⁊tͣ. vide in Tribulari. Amici dei qͥdam vertūt onꝰ. alij leuant podera. t̓cij ſedēt qͥeti. qͥd ē. j. li. xv. b c h Amicos ſuos ducit maria ꝑ mundū et cōſolat̉ in morte. j. li. xxix. c.(xxxiij. Amici xp̄i aliqͥ ſunt qͣſi eiꝰ ſcolares. jͣ. li Amici xp̄i quid ſit iūt. jͦ. li. xxxviij. q Amicos ſuos ꝯfortat xp̄us. j. li. xljº. k Amicos hꝫ deꝰ int̓ inimicos. jº. li. lvj. Aici dei ꝙͣ libēt̓ ſuſcipiūt. xp̄m. ij. li. iij l Amici dei ſuccurrere pn̄t tribꝰ generi bus hoīm. ij. li. xiiij. i. k. Amici dei quid cauebūt. vide ī Cauere Aici dei caueāt ſibi ꝓ tribꝰ mal̓. ij. li. xixi Amici dei clamāt nūc ſicut olim filij iſri iij. li. ca. vº. a. Amici dei qͥ ſāt et qͥ nō. iij. li. j x. ī iiij. li. lxxvj. a. e. Amicus dei qūo fiet de Amici dei diſtinguunt̉ in ti iiij. li. ca. ij. a. e Amici mūdi dicunt̉ ignis ſub Amici dei nūc tribulant̉ nūc ꝯſolan pn̄t hr̄e ſolaciū tēꝑale. iiij. li. xij. a Item extta. xxxiij. a. Amicos ſuos allicit deus ſicut paſtor oues. iiij. li. ca. xij. b. Amici dei cur nō mittunt̉ vbiqꝫ ad mo nendū hoīes. iiij. li. xxxvij.(li. lxxv. f Amicos dei īpedire vult dyabolꝰ. iiij. Amici marie ꝯꝑant̉ apibꝰ. iiij. li. lxxxvj Amici dei ſunt vniti xp̄o. et hn̄t in ſe de um et mariā cū toto celeſti exercitu. iiij li. xc. et. xcij. Aicis ſuis qūo occurrit deꝰ iiij. li. cxvij. Amici falſi ſūt corpꝰ mūdus et diabolꝰ iiij. li. cxxxv. a.(poſt int̓. viij. h. c. Amicus qūo ſe hēat ad ſuos vꝫ li. reuel Amicos ſuos cur deꝰ nō ſꝑ exaudit orā tes. vº. li. int̓. xv. rn̄. iij. a. b.(xiiij. c Amicos ſuos qͣlit̓ captiuat deus. vj. li. Amicos dei circūdāt āgeli. vj. li. xviij. c Amīcos ſuos qūo ſatiabit deꝰ vi. li. ca xxvij. c. (xliij. c. Amici dei muniūt ſe armis. vi. li. capiꝰ. Amici hoīs failiares dicunt̉ eiꝰ hoſtes. vi. li. ca. lj.. a. (vj. li. lxvj. b Amici qn̄ dicunt̉ venire ad domū aīe. Amicis ſuis ꝓuidet deus. vj. li. cvij. Amici hoīs falſi qͥ dicūt̉. vij. li. xvj. b Amicoꝝ dei p̄ces quantū valēt coram eo. vij. li. xix. e. et. xxvij. a.(xviij. b. Amici dei ſūt extra murū mūdi. viij. li. Amici dei pauci inueniunt̉. exͣ. lº. a. Amicos tres hūit xp̄s olī in mūdo ideſt tres ſtatus hoīm ex. lxxxiij. a. b.(li. vi Ammouē qͥd dꝫ rex in regno ſuo. viij. Amor dei ⁊ mūdi dicunt̉ duo gazophi lacia. jº. li. xv. a. b. c. d. Amor dei incipit cū labore et finit cum gaudio. jº. li. xv. b. c. lj. Amor mūdi incipit cū delectatiōe et fi nit cū amaritudine. j. li. xv. a. d. Amor dei qūo acquirat̉. j. li. xv. c. Amor dei vt frigeſcat in corde qͣntum cupit dyabolus. j. li. xxxiiij. d̓ Amor mūdi hꝫ qͣtuor pedes. j. li. xlviij c Amor ꝓpͥus dr̄ rota in curru pctī. iiij. li xvij. e. (uel̓. poſt int̓. xj. a Amor nō cauſat̉ de difficultate. vº. li. re Amor mūdi dr̄ fumꝰ nociuꝰ vº. li. ī reue. poſt int̓. xiij. Amor mūdi dr̄ calor nimiꝰ. vi. li. xxx. c Amor mūdi qūo puniet̉. vj. li. lij. i. Amor mūdi dr̄ puteus turbidus. vi. li. ca. liiij. b (ſcribitur. vij. li. i Amor ſcē birgitte maximꝰ ad mariā de Amorem carnalem auget dyabolꝰ. vij li. vº. c. d. Item extra. xcv. Amor. ⁊tͣ. vide in Caritas ⁊ dilectio Auplectunt̉ qūo pctōres dyabl̓m. vij li. ca. xxvij. c. Ampullas quot hēant frēs ſcīſalua. ſummū altare in Regl̓a. xxj. a Anchora dr̄ volūtas ſeruiēdi deo. iiij li. lxxxviij. b (iiij. li. lxxxviij. b Anchora capital̓ dr̄ diſciplīa religiōis Ancilla aīe dicit̉ corpus. j. li. xx. c. Ancille ſil̓at̉ mūdꝰ. ⁊ qͥd ē ſpūalit̓. plus diligere ancillā ꝙͣ vxorē. iij. li. vj. a. b Ancillas qͥnqꝫ hr̄e dꝫ aīa deuota. vi. li. (ter qͥd ē. vj. li. lxx. b ca. lxvj. c. Anc illā diligere et ſꝑnere dn̄am ſpūali Andreas apl̓us ꝯmedat̉ ⁊ ꝙͣ ſalubre eſt ip̄m venerari. vj. li. cvij. itē ext̄. xxxiiij. a Angeli bōi dāt̉ hoībꝰ ad cuſtodiā et aſſi ſtūt mali ad ꝓbatōeꝫ jº. li. ix. c. ⁊. xxxiij Angeli orāt ꝓ eccl̓a xp̄iana. Angeli laudāt deū de trib Angeloꝝ creatio caſꝰ et ru j li. xxxiiij. d. Itē. ij. li. xvi vijc ⁊. lxiij. b. ⁊. xcviij. a iiijº b. itē. vº. li. int̓. ix. rn̄. ī Itē. viij. li. ij. a. ⁊.xlviij. d ẜmo. ang. iiij. a. ⁊. vj. b. itē Angelū bonū ꝯmēdat xp̄s Angeli teſtant̉ virtute et pōt li. xlv. b. jº. li. Angelorū bonoꝝ ⁊ maloꝝ differentia Angeloꝝ pulcritudinē nō pōt hō vid re in hac vita. ij. li. xviij. a. (xviij Angeli qͣre vident̉ in ſil̓itudīe hoīm ij. l Angelꝰ dn̄i dicit̉ ep̄ijs vel ſacerdos. ij li. jº. a. Itē. iiij. li. lix. b. ⁊. cxxvj. f. Angeli vn̄ facti ſunt. iiij. li. vij. c Angeli ꝙͣ ml̓ti ſūt in celo. iiij. li. xj. c Angelꝰ dr̄ auriga hoīs iuſti iiij. li. xvij d̓ Angeli a qͥbus ſe elongāt. iiij. li. xxxv Angeli vocāt hoīes ad iudiciū. iiij. li. Angeli rn̄dēt ꝓ aīabus in iudicio. iii li. ca. ljº. a. d̓ Angeli cōſolant̉ tēptatos. iiij. li. lxj. a Angeli p̄ſentāt deo bona oꝑa. iiij. li. ca. Angeli rogādi ſunt ꝓ obtinēda purita Angeli quo mittunt̉ ad hoīes et cuſto diunt eos. iiij. li. cvij. a. et. cxxxj Angeli cuſtodiūt reliqͥas ſctoꝝ in t̓ris iiij. li. cvij. f. g. (vj. li. xj. a. Angeli qūo dicunt̉ turbati ī morte xp̄i Angl̓i alliciūt hoīes ad deū vj. li. xiiij a b Angeli ꝓtegnt amicos dei. vj. li. xviij. c Angelos ſpoliare qͥd ē. vj. li. xxiij. a Angelꝰ nō dimittit aīam ꝙͣdiu qͥd boni in ea reꝑit. vj. li. xxxj. d.(xxxix. k Angeli ſcribunt bona oꝑa hoīm. vj. li. Angelus ē cū hoīe a cōiunctiōe corꝑis et aīe. vj. li. xxxix. s (li. xxxix. s Angelꝰ orauit ꝓ quadā aīa purgāda. vj Angelicū ē viuē ī virgītate. vj. li. cxix Angelꝰ rn̄dit in iudicio ꝓ aīa dn̄i karo li filij ſcē birgitte. vij. li. xiij. f. et infra Angelus certabat in iudicio cū dyabo lo de aīa cuiuſdā regis damnādi. viij. li ca. xlviij. k. l. r. s. t. v. Angelus nō valuit tangere aīam regis purgandā ꝓpter īmundiciā. viij. li. xlviij alj. et. ak. Angelus rn̄dit pro quadam aīa in iudi cio. viij. li. ca. xlviij. ak. Angeli conſolant̉ aīas in purgatorio et mitigant penas. viij. li. xlviij. al. ⁊. an. Angelus apparēs tobie notat hoīem iu ſtum. viij. li. liiij. Ca. b. Angeli qͣntū diligūt deū. ẜmo. ange. iiij Angeli amabāt mariā ⁊ gaudebāt de ea an̄ꝙͣ crearet̉ ẜmo. āge. iiij. b. c. d. ⁊. vj. d̓ Angeloꝝ creatio erat prima corona dei ſermo. ange. vi. c (ge. xx. b Angeli ꝙͣ obediētes ſūt marie. ẜmo an Angeli deſiderabāt natiuitatē xp̄i. ſer mo. ange. xxj. d. Angelus. ⁊tͣ. vide in Frater. Gaudere. Legio. Paſſio. Sepultura. et Spūs. Anguſtia xp̄i in ſudore ſanguineo. iiij. li. cxxvj. h (li. xv. c. d. Anguſtia xp̄i magna fuit in cruce. vij Anguſtiari de quo dꝫ hō. iiij. li. xij. a Animas hoīm. quātū diligit deus. jº. li. ca. j.c. ⁊. xj. a. et. xv. a. ⁊. xxx. a. ⁊. xxxij. e et. xxxiiij. e. et. liij. a. ⁊. lviij. c. ⁊. lix. f. itē ij. li. xv. c. Item. vij. li. xic. a. Aīa deuota dꝫ hr̄e camiſiā. tunicā. calce os. monile. et palliū. jº. vij. ꝑ totum Aīe pͥus edificent̉ ꝙͣ domꝰ jº. li. xviij. a. Aīam ſuā reddat hō deo mūdā. jº. li. xxj e Aīe cuidā negatus fuit locus in celo ⁊ in purgatorio et in inferno eſt recepta jli. xxviij. a. b. Animā nō ſꝑ vexat dyabolꝰ dū vexa (ē. jº. li. xljº. c corpus. jº. li. xxxij. c. d. Aiās occidere vēdere et crucifigere qͥd Aīe cuiuſdā ſacerdotis graue iudiciū. i li. ca. ij. ꝑ totū (lomonē. ij. li. iiij. Aīa fidel̓ notat̉ ꝑ reginā q̄ venit ad ſa Aīe dn̄dūt ad īfernū ſicut arēa ij. li. vj Aīa damnāda cuiuſdam militis loq̄bat̉ ad ip̄m corpꝰ. ij. li. viij. e. et. ix. c. Anima pͥmi boni militis ꝙͣ gl̓oſe rece ta fuit in celū. ij. li. xj. per totū. Aiarū pulcritudo non pōt videri in hac vita ſicut ē. ij. li. xviij. a. itē. vº. li. int̓. xv. (minū. ij. li. xviij. a. rnẜ. ij. Anime quare apparēt in ſimilitudīe ho Anime deſcendūt in abyſſum ſicut nix. ij. li. xx. a. Item. iiij. li. ciij. Aia fidel̓ tenet̉ hr̄e tria. ij. li. xxj. f Anime rationales egrediunt̉ de vtero dei. ij. li. ca. xxix. b. Aia qͣre ꝯiungit̉ corꝑi. ij. li. xxix. b Anime incōſtātia vn̄ venit. ij. li. xxix. d̓ Aīa pct̄rix. ꝙͣ lōge ē a deo iij. li. xiij. b d̓ Animarū cura ⁊ zelus qūo agant̉ fide liter. iij. li. xiij. b. c. d. e. f. Aīaꝫ ſuā nō dꝫ hō cōtēnere. iij. li. xiij gͦ Anima vna purgata in corꝑe. et alia in ferno reſeruata. iij. li. xxxj. c. Anima cuiuſdā tūc viuētis iudicata fu it ad graue purgatoriū p̄cibus marie ⁊ ſanctoꝝ. iiij. li. vij. e. f. Anime in purgatorio ꝑticipāt bonis q̄ fiūt a viuis in mūdo. iiij. li. vij. i. k. ⁊. viij et. ix. c. d. Itē. vi. li. lij. t. itē. vij. li. xiiij. Anime in purgatorio orāt pro adiutori bus ſuis viuis. iiij. li. vij. k. l. Animarū ꝓ ſalute laborare ꝙͣ ſalubre ē et neceſſariū. iiij. li. xxi. c. et. xxxj. Item vj. li. xlvij. b. Animas hoīm diligere iubet deꝰ. iiij. liº. xlviij. itē. viij. li. vij. Aīe cuiuſdā iudiciū ⁊ graue purgatori um. iiij. li. ljº. ꝑ totum Animarū duarū dānandarū horribil̓ vi ſio. iiij. li. lij. per totum. Animabus duplicit̓ ꝓſunt boni ſacer (li. lxij. c. dotes. iiij. li. lxij. a. Animā qͣndā introduxit deꝰ in gl̓aꝫ. iiij Anime precognite ſunt deo qͣles future erūt. iiij. li. lxvij. a. Aīa peccatrix ſicut lazarꝰ qͣdriduanus in ſepulcro ſuſcitabit̉. iiij. li. lxxij. a. b. Anima hoīs ꝙͣ nobil̓ et digna eſt. iiij. li. lxxiiij. i. Itē. vº. li. int̓. xv. rn̄. ij. ⁊. inter. xvj. rn̄ẜ. v. Aīa ꝑ tria copulat̉ cū deo ſicut ſponſa cū ſponſo ſed dyabolus nitit̉ eos ſeꝑa re. iiij. li. lxxv. b. c. d. e. f. Anima militis apparuit qͣſi veſtita coc co bis tincto. iiij. li. lxxxj. f. Anima deuota habeat os/ aures/ ocl̓os et cor. iiij. li. lxxxij. a. Anima quaſi fenix ex caritate renouat̉ iiij. li. lxxxvij. c. Aīas ꝙͣ auide q̄rit diaboiꝰ. iiij. li. xcv. b. Anime cuiuſdā religioſi t̓ribile iudiciū. iiij. li. cij. c. et infra (exͣ. lxxxv. a. Aīa ſcā tria tenet̉ hr̄e. iiij. li. cvij. a. Itē Aīa qn̄ ſciat̉ eſſe ſana aut infirma. iiij. li cxv. b. (corpus. iiij. li. cxv. c Anima hr̄e debet tria receptacl̓a ſicut Aīa hēat t̓a qͥbꝰ ſe ꝓmoueat iiij. li. cxv d̓ Animarū zelator ē ſicut aīal timēs vm brā ſuā. iiij. li. cxxv. b. et. cxxx. c. Anima heremite fuit in purgatorio de ſiderij. iiij. li. cxxvij. a. Anima dicit̉ cor animalis et ꝙͣ dilecta eſt deo..iiij. li. cxxix. a. b. Animā cuiuſdā ſacerdotis poſſidebant demones. ix. iuribꝰ. iiij. li. cxxxiiij. b. c. Anima cuiuſdā ſummi pōtificis apparu it in purgatorio. iiij. li. cxliiij. a. Aīe iuſte et īiuſte ꝙͣ diſſil̓es ſūt. v. li. int̓ v. rn̄. j. (vº li. int̓. vj. rn̄. Aīe morientiū ī vtero mr̄is vbi manēt. Aīa marie ꝙͣ pulcra erat corā deo. vº. li. reuel̓. ij. pōſt int̓. xvj. d.(li. vij. Animaꝝ ꝓ ſalute valde laborandū ē. Aīe cuiuſdā ꝓpt̓ tria mala dānatio vj. li xxviij. ꝑ totū Aīe cuiuſdā horribil̓ viſio iudiciū et dā natio. vj. li. xxxj. ꝑ totū(xxxj. ꝑ totū Aīe dānate ꝑ oīa aſſil̓ant̉ demōībꝰ Aīa peccādo fit ſimil̓ dyabol̓. a. f. et. lij. lj. Animas ſcās ꝙͣ dulcit̉ ſuſcipit d Aiām cuiuſdā moͣchi poſſedit dyabo ix. iuribꝰ. vj li. xxxv. b. c. d. e. i. k Aīas obtinere qͣntū deſiderat dyabo vj. li. xxxix. a. Anime cuiuſdā militis ſtrictū iudiciū ⁊ grauis purgatio. vj. li. xxxix. ꝑ. totū Aīe cuiuſdā gͣuis purgatio deſcribit̉. v li. lij. r. s. (vide ī Aſſūptio. ⁊ Aīa marie. ꝙͣ hōrifice ſuſcepta ē in celū Anima ꝑ que fit pulcra aut deformis vi li. lxvj. d (ribꝰ. vj. li. lxvj. Animā quandā poſſedit diabolꝰ. ix. iu Aīe ī purgatorio ꝑ q̄ poſſunt iuuari. vj li. ca. lxvj. f. Anime btē vidēt faciē dei. vj. li. lxxv. Animas poſſidere qūo incipit dyabolꝰ vj li. lxxviij. a. Aīe btē vbi erāt a reſurrectiōe xp̄i. vſo ad eiꝰ aſcenſionē. vj. li. xciiij. a Aīas deſiderāt diuerſimode xp̄s ⁊ diabo lus. vij. li. xj. a (tē. vij. li. xiij. a Aīas iuuat maria ī mortē ſicut ml̓r ꝑiē Aīe dn̄i karoli filij ſctē birgitte iudiciū et ſaluatio deſcribit̉. vij. li. xiij. b. ⁊ īfra Anima ſemel intrans infernū nunꝙͣ li beratur. vij. li. xix. a Aīas ſibi cōmiſſas dimittēs ꝓpt̓ maius dn̄ium aſſiml̓at̉ porcis. vij. li. xxix. a. b. Animas certāt obtinere angelus et de mon. viij. li. xlviij. ij. k. Aīaꝫ regis purgādā nō valuit angelꝰ tā gē nec demo vidē. viij. li. xlviij. alj. ⁊ ak Animas iuuāt angeli in iudicio dei. viij li. cap. xlviij. ak. Aīas cōſolant̉ angeli in purgatorio et mitigāt penas. viij. li. xlviij. al. ⁊. an Aīa marie qͣlit̓ et quātū erat diuīa cari tate inflāmata et ornata v̓tutibꝰ. ẜmōe ang. xiij. a. c. d. e (ẜmo. an. xvij. e Aīe vires ex viribꝰ corꝑis fortificant̉ Aias qͦt pn̄tabat maria deo ſua doctrīa ẜmo. ange. xix. a. (ẜmo. an. xxj. c. Aīa marie digniſſiā fuit ſūmis meritis Aīas cōcupiſcit xp̄s. ẜmo. ange. xxj. f. Anima. ⁊tͣ. de hac vide in vocabulis. Abortiuū Adultera Affligere Allice re. anulus. aſſumptio. aurū. cardinalis. caſeꝰ. cōſciētia. criſtallꝰ. dn̄a. filia. lignū mōeta. murus. odire. ouis. rana. regnū ſerpens. ſpōſa. ſtella. templū. theſaurus/ tributaria. vinū. virgītas. v̓go. ⁊ ī vxor Animali cōfecto mnedia ſil̓is fuit xp̄s in paſſione. ij. li. xv. c. Animal ferox dicit̉ cupiditas mundi ⁊ delectatio. ij. li. xxix. c. d. Aīal in ſtatera dicunt̉ xp̄iani nō imitan tes v̓ba euāgelica. ⁊ qūo tales debeant cōuerti. iiij. li. ij. a. e. ⁊. cxxix. a. b. c. d. e. f. g (li. cxxv. ꝑ totū. Animalia ſeptē ſignātia ſeptē ep̄os. iiij. Aīalia cur nō hn̄t intellectū ratōnalem vº li. int̓. ix. rn̄. iij. (xiiij. rn̄. j. a. b. Aīalia. cur patiunt̉ īfirmitates vº. li. int̓ Aīalibꝰ pius ſit hō. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. j. b. Aīalia cur pariūt cū dolore. vº. li. int̓. xiiij rn̄ẜ. ij. (xxxix. a. Aīali famelico aſſil̓at̉ diabolꝰ. vi. li. ca Aīalia ſuꝑflua. nō hēat hō vi. li. lxx. a. b Aīalia īdomita dicunt̉ aliqͥ hoīes. viij. li xviij. b. d. (li. xlviij. f. Aīalibus facit deꝰ mīam et iuſticiā. viij. Aīalia ſūt adiutoria hoīm viij. li. xlviij. Aīal qͣſi indomitū ē corpꝰ homīs. exͣ. lij. a Animꝰ bonus vn̄ occidit̉. jº. li. iij. b. Animꝰ incōſtās ꝙͣ nociuꝰ eſt. vj. li. lij. h Anne et ioachī ꝯiugiū caſtiſſimū fuit. jº. li. ix. a. b. itē. ẜmo. ange. xº. b. Anna ē mat̓ ⁊ dn̄a ꝯiugatoꝝ. vi. li. ciiij Anna docꝫ orare ꝓ ꝯiugatis. vj. li. ciiij. Anna dr̄ dei gazophilaciū ẜmo. āge. xº e Anni diſcretōis dicunt̉ ꝯpita viarū. ij li. ca. jº. d̓ (iij. li. iiij d̓ Anni mille ſunt apud deū qͣſi vna hora Annū an̄ vnū nō ingrediant̉ pn̄tati ad ordinē ſcīſaluat. in regula. xº. a Annꝰ ꝓbatōis an̄ abbreuiari pōt p̄ſen tatis ad ordinē ſcīſaluat̉. extra. xvj. Anulꝰ aīe ē fides vera. iij. li. xxiiij. c Anulus digiti dei nimis ſtrictꝰ dicit̉ aīa ⁊ qūo dꝫ extēdi. iij. li. xxxiiij.(regl̓. xº. b Anulꝰ ſoroꝝ ord̓. ſctīſal. qūo bn̄dicat̉ in Annūciatio virginis marie ⁊ xp̄i gl̓oſa cōceptio pulcre deſcribūt̉. jº. li. ca. xº. c. ⁊ xlv. b. itē. ij. li. xiij. a. itē. iij. li. viij. a. Itē vj. li. lix. a. b. et. lxxxviij. b. itē. viij. li. º. c. Itē ẜmo āge. xiiij. d. Itē p̄ma orōne. b Annūciatio marie quo vn̄ret̉.jͣ. or̄oe. b Annūciatio plꝰ reqͥre ī vocabl̓o ꝯceptō Anſeri cōparatur diſpoſitio eccl̓ie. iiij li. xvj. a. (li. lxvi. f Antidotū animarū dicit̉ corpus xp̄i. vjº. Antipēdiū aīe dicit̉ corpꝰ. iiij. li. xxv. Antipendiū inter deū et aīam qd̓ eſt et qūo tollatur. iiij. li. lxxv.ſ. gͦ Antixp̄us qn̄ et vn̄ naſcet̉. vj. li. lxvij. b Antixpi multi ſunt in mūdo. vj. li. lxxxix Anxiari de quo debet hō et de quo no. viij. li. xlviij. a. k. (liiij. g Aperuit xp̄s portas celi ⁊ inferni. ſ li. Aꝑient̉ mal̓ militibꝰ due oꝑt̄e. ij. li. ix d Apit̉ hoī celū ī baptiſmo vº li. īt̓. xº. rn̄ vi Apes maiores ſigͥficāt pct̄ōres jº. li. xliiij Apes qualiter fructificāt. ij. li. xix. b. Apes bone regi ſuo ſic boni xp̄iani xp̄o faciūt triplicē reuerētiā. ij. li. xix. b. e. f. Apes infirme ex tribus cognoſcunt̉ ſic mali xp̄iani. ij. li. xix. c. lj. Apes ſane ex tribus cognoſci pn̄t ſic boni xp̄iani. ij. li. xix. c. e. Apes infirme triplex ferūt cōmodū ſi et mali. xp̄iani. ij. li. xix. d̓ Apū malarū triplex cauēda eſt malicia ſic ⁊ maloꝝ xp̄iāoꝝ. ij. li. xix. i.(lxxxvj Apibꝰ ꝯꝑant̉ amici marie v̓gīs. iiij. li. Apis bn̄dicta dicit̉ xp̄us. vi. li. xij. b Api bone aſſil̓at ſe xp̄s. vj. li. xliiij. a. b. Apis vt ad florē in folliculo habuit ſe deus ad mariā ī mr̄is vt̓o. ẜmo. āge. xj. a Apiario ſil̓e erat corpꝰ marie vj. li. xij. a Apocalipſim reuelauit deꝰ ſcō iohāni.jº. li. lvj. d. (vj. li. lxxxix Apocalipſim ſcripſit ſ. iohēs euāgeliſta Apocalipſim cur on̄dit deꝰ ſub opſcuri tate vj. li. cxº. Apoſtatā q̄ndā accepit deꝰ ī grām poſt xviij. ānos apoſtaſie. iiij. li. xxiij. ꝗ Apoſtata fit qͥ relinqͥt ſuū monaſteriū vj. li. lxviij. (ange. viij. a Apoſtatauit qūo et qn̄ pͥmus hō. ẜmōe Apoſtoli atteſtant̉ virtuti xp̄i jº. li. xlvo Apl̓us cur fiebat iudas proditor. iij. li. xix. d. e. (iiij. li. lxxiiij. b. n̄ Apl̓i ꝯmēdant̉ qͥ rogādi ſūt ꝓ caritate Apl̓i electi cur nō fuerunt reges et du ces. iiij. li. lxxvj. c. (iiij. li. cix. Apl̓i obtulerūt d̓o nūces qͣſi ſemiplēas Apl̓i cur facti ſunt piſcatores et nō do ctores. iiij. li. cxiij. a. Apl̓i qͣntū laborabāt ꝓ aīabꝫ vj. li. vij a Apl̓i triplicit̓ acceperūt ſpm̄ ſcm̄. vi. li ca. xxxvi. a. b. (xix. c. d̓ Apl̓orū mgr̄a fuit maria. ẜmo angeli. Apl̓is alijs cur p̄tulit xp̄s petrū. extra xxxiiij. b (int̓. viij. rn̄. ij Apparet cur nō gl̓ia dei homībꝰ. vº. li. Apparēt cur nō ſcī ſicut ſūt in gl̓ia. vº. li int̓. viij. rn̄. iij. (viij. rn̄. iiij. Apparēt cur nō pene inferni. vº. li. inter Apparēt cur nō demōes viſibiles. vº li int̓. viij. rn̄. v. (xit. vj. li. xciiij. a Apparuit xp̄us pͥmo mr̄i ſue cū reſurre Appropinqͣre d̓o ꝙͣ ſalubre ē. iiij. li. xxj a Appropinqͣre deo quid ē. iiij. li. cvij. d̓ Appropīqͣt deꝰ deſiderātibꝫ ſe iiij. li. cxvij Aqͣ ī naui dr̄ voluptaſ ī carne jº. lixiij a Aquā bibere cū pane ſpūalit̓ qͥd ē. iij. li jº. c. itē. iiij. li. cxxvi. lj. ris. iij. li. xxiij Aqua qūo ꝑhibꝫ bōis teſtimoniū ī ter Aque ſuꝑiores et inferiores dicunt̉ co gitatōes bone et male. iiij. li. lxvj. Aqua fōtis qūo ſciat̉ eſſe bona vel nō et qͥd ſignificat. iiij. li. lxix. a(li. lxxxi b Aquis ꝯꝑant̉ lacrīe hoīm carnaliū. iiij Aqͥs lacrimarū lauat̉ aīa. iiij. li. cviij. b Aquā fudit qͥdā ſuꝑ.ſ. birgittā de fene ſtra. iiij. li. cxxij. b. Aqͣ mobil̓ dr̄ vita iſta. iiij. li. cxxix. Aqͣ lacrīarū delꝫ pct̄a. vij. li. xiij. g. et īfi Aqͣ lacrimaꝝ ꝙͣ odioſa ē dyabl̓o vij. cap. xiij. m. ca. xvij. Aquila ſignificat homīes ſuꝑbos. jº. l Aquila vt ad pullos ſuos habet ſe de ad homīes. iiij. li. xx. d. itē. vj. li. cvij Aqͥla q̄ volauit et nō volauit dr̄ xp̄u vº li. reuela. ij. poſt int̓. xvj. b. e. Aqͥla vt ad pullos īualidos hꝫ ſe diab lus ad pctōres. vj. li. ix. d. Aqͥla vt arborē ꝓ nido elegit deus cōiu giū honeſtiſſimū ꝓ mr̄e ſua. ẜmo āgͦ. xº. b Arator venit qui non accipit ꝑſonas iiij. li. xxij. b(tē ꝓximi. ij. li. xxvij c Aratri more ordinēt̉ ſēſꝰ hoīs ad vtilita Aratro ꝯꝑat ſe petrꝰ apl̓us. iiij. li. vº. a Aratro ſuo veniet deꝰ ſuꝑ mūdū. iiij. li ca. xxxvij. (exͣ. lxxiiij. ⁊. lxxvij Aratro ſuo ire vult ſuꝑ regnū ſwyecie. Arbitriū libeꝝ cur dedit deꝰ hom̄i. jº li lviij. c. Itē. vº li. int̓. iij. rn̄. iij. Arbitriū libeꝝ hꝫ hō eligere bonū vel malū. ij. li. ca. jº. d. f Itē. iiij. li. lxvij. a. itē vº. li. int̓. xij. rn̄. iiij. a. ⁊ int̓. xv. rn̄. vi. it (lxvij. vij. li. ca. xj. a. Arbitrio libero abuti qͥd ē. iiij. li. cap Arbitriū liberū datū ē angel̓ et hoībus viij. li. lvj. b. itē. ẜmo. āge. vj. a. b. Arbitrio libero abuti ꝙͣ malū ē. ẜmōe ange. iiij. a. (li. xliij. a Arbor virtutū qͥd ē et qualit̓ creſcit. jº. Arbores in luco dicūt̉ ſacramēta in ec cleſia. ij. li. vº. g(ter. vj. li. xxx. a. b c. Arbori bn̄ radicate dꝫ hō ſil̓is eē tripli Arbor virtutū dicit̉ caritas. vj. li. cxx. Arbor boͣ ſpūalit̓ qͣlit̓ fiet hō. viij. li. xº. Arboribus florigeris ſimilant̉ oꝑa ma rie. ẜmo. ange. vº. d̓ Arbor pulcerrima et p̄celſa dicit̉ virgo maria. ẜmo. ange. viij. b. c. Arborē vt aqͥla ꝓ nido ꝯſtruendo elegit deꝰ cōiugium ꝓ corꝑe marie generādo. ẜmo. ange. xº. a. b. (ẜmo. an. xº. c. Arboribꝰ decoris ꝯꝑant̉ deuota ꝯiugia. Arca teſtamēti in qua tria erant dicit̉ maria. jº. li. liij. a. Arca noe ſicut erat corā eo an̄ꝙͣ fabri caret̉. ita virgo maria corā deo anteq̄ crearet̉. ẜmo. ange. ij. ꝑ totum Archiep̄o cuidā p̄cepit xp̄us aſſumere verba iſtarū reuelationū et laborare in eis. extra. ljº. vſqꝫ ad. f. Arcui nubiū cōꝑatur virgo maria. iij li. xº. b. itē. iiij. li. lxxviij. d. Arcus vt nimis tenſus cito frangit̉ ita et hō. iiij. li. cxxvj. l. (li. xv. c. Ardebat qͣntū xp̄s ad patiēdū ꝓ hoīe. ij Ardens ꝙͣ eſt infernus. iiij. li. vij. g. Ardeo ardeo auditū ē de quodam ſepul cro. vj. li. lxxv. c. (li. liiij. a. b. Artor ſpūſſcī et ſpūs maligni differūt. jº. Aret vnde homo a bono. j. li. xlvij. lj. Argentū qͣntū hr̄e pn̄t religioſi ordīs ſcī ſaluat̉. in regula. xxj. a. b. Arguūt xp̄m mali xp̄iani et blaſphemāt jº. li. ca. xxx. a. et. xlvj. b. c. d. et. lvij. a. itē ij. li. iij. a. d. Itē. iiij. li. xcix. a. Argui qūo dn̄t peccatores. vij. li. vij. b Arieti cornupēte ſil̓is ē detͣctor vj. li v b Ariſtis aſſiml̓ant̉ pct̄a. iiij. li. lxxxj. a. Ariſtotiles nō didicit ſibi ſed alijs. vº. li inter. xiij. rū. iiij. c. Arma militum ſpūalia que ſunt. jº li. vj b. Item. ij. li. xi. c. d. Arma malicie ſpūalis que et qualia ſūt iiij. li. ca. lxxiiij. b. et infra. Arma iniqͦꝝ q̄ ſūt. iiij. li. xcv. et. xcvj. Arma ſacerdotū ebetata ſunt. iiij. li. cap cxxxiij. d. (vj. li. xliij. a. b. Arma triplicia neceſſaria ſūt ad pugnā Arma iuſtoꝝ ſpūalia q̄ ſūt. vj. li. xliij a c Arma tolli. dicit̉ diuina cogitato. vj. li. ca. xliij. b. (li. xliij. b. Arma pectoris dicit̉ affectus ad deū vi Arma brachioꝝ dicuntur bona oꝑa. vj li. ca. xliij. b. Arma pedū dicit̉ cōtritio. vj. li. xliij. b Arma ꝓiciūt a ſe īimici dei. vj. li. xliij. b Arma p̄ſtat maria reluctātibꝰ tempta mentis. extra. lxxxix. a. Armabit hoīem patiētia. iiij. li. xviij Armatꝰ male notat ſic diſpoſitū ſpūali ter. iiij. li. ca. xxvij. Arrogātia quid eſt. vij. li. xxvij. b Arrogans. ⁊tͣ. vide in vocabl̓o ſuꝑbia et vas. Artes ad qͥd ſūt acquirende. vij. li. vº. Articuli fidei de humanitate xp̄i patēt xli. ca. ij. a. (jº. li. lij. Aruina quaſi ſapiūt aliquibus v̓ba xp̄ Aſcendere pōt homo a modico ad per fectōem. j. li. xliij. a. (. li. ca. xº. a Aſcēdit miſeria ppl̓i in aures dei. ij. li. Aſcendere in montē vt difficile ē in ce lum. ij. li. xxij. a. b. c. (iiij. li. ij. e Aſcēdit qͣliter deus in mētibus hominū Aſcendit homo ꝑ tribulatōem mundi. iiij. li. xij. a. et. xv. a. e Aſcēdere qn̄ dicit̉ ſpūs ſcūs in homine vº li. inter. xvj. rn̄. iij. a. c. Aſcēdendū qūo ē ſpūaliter. vj. li. cxix Aſcēdit̉ ad cor dei hūilitate extra. xciij. Aſilus hꝫ ab apibus triplicē reuerenti am. et ip̄e ab eo triplex bonū Sic xp̄us et boni xp̄iani. ij. li. xix. b. e. f. Aſinus quaſi ab aliqͥbus reputat̉ xp̄us jli. ca. lix. c. (ca. xx. b. Aſino ſimil̓ factus ē ppl̓us xp̄ianus. ij. li Aſinus vt regi dꝫ corpꝰ hoīs. iiij. li. xxv Item. vj. li. ca. lxvj. d̓ Aſpergūt qͥdam ſubditos prauo exēplo vt vacca cauda lutoſa. vi. li. xcviij. a. Aſꝑſorio ſimilant̉ dātes malū exemplū vi. li. lij. d. f. (na. iiij. li. cxiiij. a Aſſatura dyaboli dr̄ cōuerſatio mūda Aſſiſij ꝙ eſſet pctōꝝ remiſſio dedit xp̄us ſcō Franciſco. extra. xc. b Aſſiſtētia indiſcreta nocet. extra. lvj. a Aſſiſtūt bonis angeli boni. mali aūt ma lis. j. li. xxxiij. b. Aſumptio aīe glorioſe v̓ginis marie ī ctlū deſcribit̉. jº. li. caº. viij. ⁊. ix. b. ⁊. xlvi a. ⁊. ljº. b. itē. vi. li. xij. a. ⁊. lxij. a. itē. ẜmo āge. xx. a. b. ⁊ xxj. a. b. c. Itē. j. or̄one. f Aſſumptio corꝑis gl̓oſe v̓gīs marie in celū ꝓbat̉. j. li. ca. viij. ⁊. ix. b. et. xlvj. a et. ljº. b. e. itē. vi. li. xij. a. et. lxij. b. ite. vij li. xxv. a. ⁊.xxvi. itē. ẜmo āge. xx. e. ⁊ xxj. b. c. itē p̄ma or̄oe.ſ.(nita. vi. li. lxj Aſſūptio marie cur nō fuit multis cog Atthomis ꝯꝑant̉ oīa t̓rēa. ij. li. xvij. a b Attediari nō dꝫ hō ī ẜuitō d̓i iiij. li. xxj b Attēdere qͥd debet homo. vij. li. xxvij. e Attrahit ſibi deꝰ homīes ſicut magnes ferrū. j. li. iij. b. (iiij. li. xij. b Attrahit ſibi deꝰ hoīes ſicut paſtor oues Auaricia mētis que ē vº li. caº. xxxixº. d. Auaricia qualē penā meret̉ exͣ. lxxv. b. Auaricia. de hac vide in cupiditas ⁊ in liber. (iij. li. xiiij. d. Auarus dicitur habere os papilionis Auarꝰ homo aſſil̓at̉ formice. iiij. li. xljº et. lxviij. c. (li. lij. b. c Auarus ſimilis eſt lupo et vultpri. iiij. Auarus dr̄ vas peſſimū. vj. li. xxxvj.. b Auarꝰ ſpūalit̓ nō ſit homo. vj. li. lxv. d. Aucupi aſſiml̓at̉ adulator. jº. li. xvij. b Audacia magͣ cogitādi q̄ ē. iij. li. xxx. d̓ Audiēs iſta verba dei felix erit iiij. li. ca lviij. lj. Item. vi. li. lxvij. a. Audit deus quos orātes et qͦs nō. jº. li. xiiij. a. b. Itē. iij. li. xxix. d. Itē. iiij. li. xiij. b. et. lxxxj. lj. (li. xv. b. g Audire v̓ba dei ⁊ nō ẜuare nō ꝓdeſt. jº. Audit diabolꝰ oē qd̓ loqͥm̉. jº. li. xxxiiij c Audiri a deo qͥ non merent̉. jº. li. xxxix. c Audire nolūt xp̄iani vocem xp̄i. ideo lo co eoꝝ vocabit paganos. ij li. vj. b. d. e Audire qͥd debꝫ hō ⁊ qͥd nō ij. li. xiiij. c. Itē viº. li. xxvij. a.(iiij. li. lxxv.d. Audit ꝙ nō deus hoīes qūo ītelligatur Audire tm̄ cū vna aure ſpūalit̓ qͥd eſt. iiij. li. xcviij. b. (vij. li. ca. vº e Audire q̄ dꝫ hō. vº. li. int̓. j. rn̄. iij. Item Audit cur nō deꝰ ſꝑ orātes aīcos ſuos vº. li. int̓. xvº. rn̄. iij. a. b. Audire vocē xp̄i ꝙͣ ſalubre ē viº li. xvº. c Audire nolēs verba dei male habebit. vj. li. xxviij. b. d. e. et. lij. l. Audire mūdialia nociuū ē vi. li. xxxix m Audire detractōem cū patīa bonū eſt vj. li. ca. xlvij. a. Audire qūo pōt hō eos q̄ ſunt in celo purgatorio. aut in inferno. vj. li. lij. v Audire plus vide in aures ⁊ in v̓ba. ⁊t Auditū aīe nitit̉ dyabolꝰ īpedire et ob ſtruere. jº. li. xxxiiij. c. itē. iij. li. ij. b. c. Itē iiij. li. cxxvi. p (ij. li. xiiij. q Auditꝰ ſpūalis p̄ponderare dꝫ corꝑali Auditus mundial̓ frigefacit aīam. ij. li. ca. xxiij. d. (li. xxxix. i Auditu pūita ē aīa quedā triplicit̓. vi. Auditꝰ marie ēat ei doloroſꝰ vi. li. lvij b Auditus dr̄ hoſtiarius aīe. vi. li. lxvi. b Auditꝰ dr̄ via in domū aīe. vij. li. vº. f. Aue maris ſtella cur cātat̉ poſt veſꝑas fratrū in moͣſterio ſcīſal. extra. viij. c Aue maria legat hō ꝓ ſubita ira vl̓ offē ſa. extra. lxv. d. (xliij. c Auferre hom̄i qͥd vult dyabolꝰ. vi. li. Auguſtinꝰ regularit̓ vixit an̄ ep̄atum ⁊ poſt. iij. li. xviij. b. (. j. Auis vt piſcē in mari videt deꝰ aīas. ij. l. Auis pica tria pull̓ ſuis vt facit deꝰ hoī bus. ij. li. xxix. a. b. c. (xxix. d Auis cupida dr̄ ſuꝑbia et ambitio. ij. l Auis tincta pice dr̄ amicicia mūdi. ij. l. ca. xxix. d. Auis rapax dr̄ dyabolus. iiij. li. xcv. l Auibꝰ p̄dacibꝫ ſil̓ant̉ demōes. vi. li. xxj. Auis volēs ꝯmedē recēs cor. dicit̉ xp̄s extra. lͦ. e. Aures hr̄e in frōte qͥd ē. jº. li. xxiij. Aures duas dicit ſe habere dyabolus j li. xxxiiij. c. (iiij. li. lij. b Aures caninas habere ſpūaliter qͥdē Auēs hr̄e abſciſas ſpūal̓r qͥd ē iiij. li. lij d̓ Aures hr̄e mūdas qͥd ē. iiij. li. lxxxij. b Aure alt̓a ſurdū eē qͥd ē. iiij. li. xcviij. b Aures qͣre date ſūt hoī. vº. li. int̓. j. rn̄. iij. Aures ſimiles habēt demones et pecca tores. vj. li. xxxi. b. (li. lij. m Aures ſuꝑboꝝ quales erūt in pena. vj Aures marie qūo laudent̉. iiij. or̄one. h Aurifabro qͥ mittit aurū ſuū venale cō ꝑat ſe xp̄s. ij. li. xiiij. a.(b. ⁊. lxxiiiij. ſ Aurifabro aſſil̓at̉ v̓go maria. iiij. li. xix. Aurifabro qͥ emit ꝓ auro carbōes ſil̓at̉ deus. iiij. li. lxxxj. d.(ange. xx. c. Aurifici ſil̓is fuit volūtas marie. ẜmo Auriga iuſtoꝝ dr̄ bonꝰ āgl̓ꝰ iiij. li. xvij. d̓ Auriga maloꝝ ē dyabolus. iiij. li. xvij e Aurora ſignificat v̓ginē mariā. jº. li. lº. b. Itē. iiij. li. xj. a. item. extra. lº. d. Aurore ſicut ortū deſiderabāt angeli et hoīes natītatē marie. ẜmo. āge. xi. a. b o Auro in īcude aſſiml̓at̉ maria. jº. li. xx. a. Aurū p̄cioſum dr̄ aīa hoīs. jº li. xxi. a. b. Itē. viij. li. vij. i. Itē. vi. li. xxi. a. Aurū dicunt̉ verba xp̄i. ij. li. xiiij. a. Auro aſſiml̓at̉ caritas. iiij. li. lxxxi. d̓ Auro cōparat̉ paſſio xp̄i. iiij. li. cxiiij. b. Aurū quaſi fulgēs fuit caput marie. vº. li. reuela. poſt int̓. ix. a. Aurū dicit̉ ſapiētia diuīa. vi. li. iiij. Aurū tanꝙͣ in fornace purgabit̉ aīa. vj li. xxxix. m n. (li. xlviij. t. Auro linire cuprum ſpūaliter qͥd ē. viij Aurū qͣntū haberi pōt in moͣſtrio ſcīſal uat̉. In regl̓a. xxi. a. b. (xxxi. b. Aurū notat autoritatē pape in regula. Autoritas plena ſꝑ ē in papa nō hereti co. vij. li. vij. c. ⁊. viij. b.(xxxi. b. Autoritas pape notat̉ ī auro. in regl̓a. Autoritas prelatoꝝ magͣ eſt corā deo. ex tra. xxxvij. c. (jº. li. lº. d. e. Auxiliū īpetrat maria viuis ⁊ defūctis Auxiliū preſtāt ſibi īuicē boni ⁊ mali xp̄i ani ſicut apes. ij. li. xix. g.(li. xix. b. Auxiliū fert maria volēti reſurgere. iiij Auxiliū dās pct̄ori nō erit īmunis a pe na. vº. li. in reuela. poſt int̓. viij. b Auxiliū infirmoꝝ ē corpus xp̄i. vi. li. ca xxiije. ⁊. xxix. (ca. xlvij. a Auxiliū hēbit qͥ venit ad mariā. viij. li. Auxilijs hūanis qn̄qꝫ agēdū ē viij. li. liij. Auxiliū marie īplorare ſalubre ē. ẜmo. ange. xx. b. (ſuo. exͣ. xxxij. Auxiliū petit xp̄s ꝓ ꝑficiēdo mōaſterio Auxilium dat deus laborantibus ꝓ ſe. extra. lxxix. a. b. Pacul̓ ſil̓ia er̄t crura pctōrum j. li. lij. lj. Balaam hūit ſcīam ſine fru ctu ſuo. vº. li. īt̓. xiij. rn̄. iiij. c. (rn̄. vi Balaā ꝓph̓a malꝰ loq̄bat̉ bōa vº. li. it̓. xv Balnea ꝓhiberi nō dn̄t eciā ſāis. exͣ. xv Balneis vti poſſunt amici dei. extra. lx Baptiſmi carētia impedit viſionē dei iij. li. xxvi. c et. xxviij. b Baptiſmꝰ triplex deſcribit̉. iij. li. xxvj. d Baptiſmꝰ dr̄ e quꝰ aīe ⁊ hꝫ. iiij. effectꝰ iiij (iiij. li. lxxiiij. p. li. lxxiiij. o Baptiſmꝰ vn̄ hꝫ effectū ⁊ ad qͥd valet. Bāptiſmꝰ ad qͥd ē inſtitutꝰ iiij. li. cxvi. b Ite. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. iij. (vi. rn̄. j. Baptiſmꝰ ꝙͣ neceſſariꝰ ē hoī. vº. li. inter Baptiſmo hoīs adeſt pr̄ ⁊ filiꝰ ⁊ ſpiritus ſcūs. vº. li. int̓. x. rn̄. vi. (rn̄ẜ. vi. Baptiſmꝰ ē via facil̓ ad celū. vº. li. int̓. x Baptiſmꝰ reſtituit hom̄i innocētiā. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. iij. (li. xlviij. 3 Baptiſmi contēptus qūo puniet̉. viij Baptizari cur voluit xp̄us. vº. li. inter. x. rn̄. vi. (tur. ij. li. ca. jº. e Baptizati infra ānos diſcretōis ſaluā Baptizatꝰ errōee rebaptizet̉ vj. li. lxxxj Bartholomeꝰ apl̓s ꝯmēdat̉ ex. xxxiiij a Btītudinē ingreſſurꝰ ꝙͣ mundus ſit. vi li. ca. xxi. c. Bt̄i erūt ſeq̄ntes v̓ba iſtarū reuelatio nū et cōplent oꝑe. ⁊cͣ. vide in Felix. Bellare cum dyabl̓o qūo dꝫ hō. iiij. li. ca. cvj. a. (vº. li. int̓. vj. rn̄. v Bellare cur ꝑmittit deus hoīs iratos Bellare volens cōtra paganos ſpem ponat in deum. vj. li. xljº. b. c. Bellū mirabile duoꝝ ſpirituū in corde cuiuſdā regīe deſcribit̉. iiij. li. iiij. ꝑ totū. Bello in iniuſto moriētes dānant̉. iiij. li. ciiij. d. (ciiij. d. Bello in iuſto morientes ſaluant̉. iiij. li Bellū mouet dyabolꝰ ꝯͣ deū. vij. li. xj. a Belzebub ydolū vt colebāt gētiles ita nunc ſacerdotes. jo li. xlviij. d. e. Bn̄dicit laudat ⁊ ꝯmēdat xp̄us pulcre virginē mariā. jº. li. vº. b. ⁊. xvi. b. ⁊ xx. a et. xlvj. a. ⁊. lͦ. b. c. e. ⁊. ljº. ꝑ totū. ⁊. lij. a. b. ⁊. liij. a. d. ⁊. lviij. a. d. Itē. ij. li. xx. c. ⁊ xxx. a. Item. iiij. li. lviij. g. Itē. vj. li. xxj. a. ⁊. xxiij. c. d. ⁊. xxiiij. a. ⁊. xxxiiij. c ⁊ liiij a. Item. extra. lͦ. a. c. d. Bn̄dicit cōmendat et ꝙͣ pulcre laudat v̓go maria xp̄m. jº. li vº. b. ⁊ ix. a. ⁊.xx. a ⁊ xxxvij. a. ⁊ xlvj. a. ⁊. lͦ. a. c. ⁊. ljº. a. et. lij a et. liij. a. ⁊. lviij. a. d. Itē. iiij. li.. lviij. g. et cxxvj. d. itē. vj. li. xxj. a. ⁊. xxiij. a. b. d. et xlij. a. et. liiij. a. Item extra. lº.a. d. Bn̄dicat hō ꝑſeq̄ntibꝰ ſe. vi. li. lxv. f. Bn̄dicit xp̄s credētes ſe eſſe ſub forma panis. vj. li. lxxxvj. Bn̄dici quō debeāt ꝑſone ord̓. ſcīſal. in Regl̓a. xº. b. et. xj. ꝑ totū. (exͣ. xxij. Bn̄dici quo dꝫ abb̓a ordīs ſcīſaluato. Bn̄dictio ad deū ⁊ mariā hētur. jº. li viij Bn̄dictōe nullꝰ eqͣt̉ marie vº. li. īt̓ ix. rn̄ j Bn̄dictōes vberrimas imp̄catur maria ordini et ꝑſonis ſcīſalua. exͣ. xxxix. a. b. c. Bn̄dicti abb̓is vite magnificētia ſcītas et ꝑfectio. regula et religio declarant̉. iij. li. xx. et. xxj. per totū Bn̄dictus abbas habuit quintupliceꝫ veſtem. iiij. li. cxxvij. a. b. Bn̄faciat hō oībꝰ ꝓpt̓ deū. ij. li. xxiij. c Bn̄face̓ amicis ſuis inſpirat deus homī bus. vj. li. cvij. Bn̄ficia dei aliqͣ circa hoīes recitāt̉. jº li jea. b. ⁊. ij. a. b. et iij. a. ⁊ xxvj. b. c. d. e. f et. xl. a. et xlv.. b. c. itē. ij. li. xij. e. ⁊. xiij. c ⁊ xvob. c. itē iij. li. xxx. c. ite iiij. li. cxxix. e Itē extra. lxxxij. a. b. c. Bn̄ficia aliqͣ paſſioīs xp̄i docent̉ jº li. x e. vide in vocabl̓o Paſſio xp̄i. ⁊tͣ. Bn̄ficia dei ducūt nos ī eiꝰ cognitōem jº li. xv. f. g. lj. (xljº. d. Bn̄ficia aliqͣ facta iudeis on̄dunt̉. jº. li. Bn̄ficia cur on̄dit deꝰ hoībꝰ iiij. li. xv. d̓ Bn̄ficia viuoꝝ iuuāt aīas defūctoꝝ. iiij li. vij. i. k. ⁊ viij. ⁊ ix. c. d. Itē viº. li. lij. c. Itē. vij. li. ca. xiiij.(eſt. viij. li. ca. lij. Bn̄ficia dare indignis clericis pct̄m Benignꝰ eſt deus peītētibꝫ. vijº. li. vij. a. Benignꝰ fuit deus ad liberatōem hoīs. ẜmo angl̓. ixº. b. et xij.. a. (vº e. f Berſabee ſigͥficat fidem paganoꝝ. ijº. li Beſtie qͣi feroces ſūt īimici xp̄i. jº. li. vj. Beſtijs ſil̓es erāt duo reges iiij. li. ciiij b Beſtie aꝑto ore dicūtur hoīes cupidi. iiijº li. ciiijº d(ſimplices. iiij. li. ciiij. d̓ Beſtie qͥ p̄uant̉ vellere dicunt̉ homīes Beſtias feroces cur creauit deꝰ ⁊ qͣre nocent. vº. li. int̓. v. rn̄. ij. Beſtie ſimilis qͥdā erat hō. vj. li. liiij. b Beſtie indomite dicunt̉ mali hoīes. viij li. xviij. b. d. (int̓. xvj. b. e Bethleē cōmendat̉. vº. li. reuela. ij. poſt Bibere aquā cū pane ſpūalit̓ qͥd ē. iij li. jº. c. itē. iiij. li. cxxvj. lj. Bibere ſpūalit̓ qͥd debꝫ hō. vij. li. iij. Bibere ꝓpt̓ obediētiā decies poſſet hō in die. extra. lxj. (itē. exͣ. iij. Biblia vocat̉ aurea ſcriptura. iiij li. j. a Biblie qd̓libꝫ v̓bū emāauit a d̓o exͣ. xcj Birgitte auia a qͣdā mōiali iudicat̉ ſuꝑ ba. et ꝑ mariā excuſat̉. In vita ſua a. Birgitta in vt̓o iacēte mat̓ eius a nau fragio ſaluata ē. In vita ſua. b. Birgitte natītas nūciabatur ſacerdo ti. In vita. b. (canonizationis. Birgitta miracl̓oſe loqͥ cepit. in bulla Birgitta ſeptēnis ꝑ mariā coroāta fuit In vita. b.(crucifixū In vita. b Birgitta vidit chriſtū qͣſi tūc recenter Birgittā mat̓tera ſua volēte v̓berare virga in fruſta cōminuta eſt. In vita. q̄ Birgitta vidit diabl̓m qͣſi habētē cētū manꝰ ⁊ pedes. ī vita. c(maria. ī vita. f Birgittā ꝑiclitātē ī ꝑtu viſitauit virgo Birgitta cōmendat̉ In ꝓlogo. e. f. Birgittā vocauit deꝰ filiam ſuā jº. li. jº. c Birgitta quodā iure erat ſpōſa xp̄i. ⁊tͣ Reqͥre in vocabulo Sponſa. Birgitta qͣre qūo et qn̄ obtinuit diui nas reuelatōes. vide in Reuelatō. Birgitte petit angelꝰ a deo mīam cum virga. jº. li. xij. (liere. jº. li. xvj. d̓ Birgitta expulit demonē a quadā muBirgitte p̄cepit xp̄s eſſe paratā credu lam obediente et hūilē. jº. li. xx. b. c. Birgitte qͣlē fecit xp̄s grām. jº. li. xx. d. Birgitte ī corde hītauit xp̄s. jº. li. xxx. b. Birgitta liberauit q̄ndā obceſſū mōa chū. jº. li. xxxij. f. (j li. xxxiiij. b Birgitte caritatē ad deū fatet̉ dyabolꝰ Birgittā qͣre tm̄ dilexit xp̄s. jº. li. xxxiiij. d. e. (corꝑis. jº. li. xxxvj. q Birgitte petit angelꝰ a deo mīam aīe ⁊ Birgittā aſſignauit deꝰ pr̄ xp̄o tāꝙͣ ouē regēdā jº. li. xxxviij. a. d.(ſui ij. li. xº e Bigitte ꝓmiſit xp̄s on̄dē effigiē corꝑis Birgitte cur magis loq̄batur deus ꝙͣ alijs ij. li. xvj. a. Item extra xlvj. Birgitte p̄cepit xp̄s tria face̓. t̓a nō fa cere. tria ꝑmiſit ⁊ t̓a ꝯſuluit. ij. li. xvj. b Birgitta ꝙͣ firma fuit ī fide. ij. li. xvij. a. Item. iij. li. xj. a. Itē. iiij. li. lxxviij. b Birgittā qͣre et qūo vocauit deꝰ ī ſpm̄ ſuū. ij. li. xvij. f. ⁊. xix. a. Itē. iij. li. vº b. Birgitte fecit xp̄us tria mirabilia. ij. li. ca. xviij. a. Birgitta reputabat ſe peccatricē ⁊ in dignā viſitatōe dei. ij. li. xviij. b. itē. iiij. li. lx. et. lxvij. a. c. Itē. vj. li. lij. a. b. Birgitta tāgente latꝰ cuiuſdā ep̄i ſana tus eſt a cōſtifragio. iij. li. xij. f. Birgitta erat ſicut vas qd̓ īplet̉ et eua cuat̉. iij. li. xiiij. a.(lia dei. iij. li. xxiij Birgitta ſexcuplici teſtimonio ꝓbat̉ fi Birgitta orauit ꝓ bonis et malis. iij. li. xxiij. et. xxiiij. a. Birgitta orauit ꝓ roma. iij. li. xxvij. a. Birgitta fuit canal̓ ſpūs ſcī. iij. li. xxx. b Item extra. xlvij. Birgitta fuit vt pauꝑ mulier habitās circa montem diuitis domini. iiij. li. xj. Birgitta fuit quaſi agnus. iiij. li. xxxix. Birgittā tēptauit diabolꝰ de corꝑe xp̄i iiij. li. lxjº. a. ⁊. lxiij. a Birgitte ꝙͣ dulcia fuer̄t v̓ba xp̄i. iiij. li. lxxvij. a. itē vjº. li. lij. a Itē viº. li. lij. b Birgitta fuit ꝓpͥū vas xp̄i iiij. li. lxxvij. c Bitgittā dilexit xp̄us vt dn̄s ſeruū pat̓ filiū. et vir vxorem. iiij. li. lxxxiij. a. Birgittā aſſil̓auit xp̄s fiſtule. iiij. li. cº. Birgitte qͥdam fingēs ſe ebriū cōtume lioſe loquebat̉ ⁊ eiꝰ patīa. iiij. li. cxiij. Birgittā quidā malicioſe ꝑfudit aqͣ de feneſtra et eius patīa. iiij. li. cxxij. b. Birgitte corona ex ſeptē p̄cioſis lapidi bus deſcribit̉. iiij li. cxxiiij. ꝑ totum. Birgitte p̄cibus qͥdā frat̓ liberatus eſt a duodēne tēptatōe et ſacerdos ab incā tatrice. vj. li. iij. b.(entia. vj. li. vj. Birgittā rep̄hendit xp̄s de qͣdam īpati Birgittā allexit angelꝰ ad xp̄m cui iteꝝ aſſignauit eā cuſtodiendā. vj. li. xiiij. a. Birgittā qͣſi captiuauit xp̄s. vj. li. xiiij Birgittā docuit maria reſiſtē tēptatōr bꝰ vj. li. xvij. a. ⁊. xciiij. b. cItē ex. lvij. b Birgitta viſa eſt impleri igne celeſti. v li. xxx. f. (li. xxxvj. ⁊ Birgitta viſa eſt habere. vij corōas. v Birgitta fuit vas vini xp̄i. vj. li. lij. b Birgitta pūita fuit ꝓ qͣdam negligētia vj. li. lxxvj. (vj. li. lxxviij. b Birgitta fugauit dyabl̓m de fornace. Birgitta or̄one liberauit mulierē a de mōe incubo. vj. li. lxxx(vj. li. lxxxiiij Birgitta calorē ſenſit alijs frigētibus Birgitta ſenſit fetorē. a quodā excōmū nicato. vj. li. lxxxvij. Birgitta ſenſit mirabilē motū cordis in natali dn̄i. vj. li. lxxxviij. a. Birgittā vocat maria nurū filij ſui. v li. lxxxviij. b. Birgitte ſcītati detrahere ꝑiculoſum. vj. li. xc? Itē poſt vitā eius miracul̓. vj vij. ⁊. viij. Birgitte ꝓuidit deus ſicut hō caro e ſuo. vj. li. cvij. Birgitta qͣntū dilexit virginē mariam vij. li. ca. j. Itē. exͣ. lxiij. a (vij. li. jº. Birgitte p̄dixit maria ꝙ iret in hirl̓m. Birgittā inuitauit frāciſcꝰ in cameram ſuā. vij. li. iij. (vij. li. iiij. d Birgitta ꝓnoctauit ſub diuo in frigore Birgitta miraculoſe obtinuit reliqͥas ſci thome. vij. li. iiij. d(vij. li. vj. ⁊ ix Birgitte p̄cepit xp̄s ſe parare ad hirl̓m Birgitta qͣliter ſuccurrit aīe filij ſui ka roli. vij. li. xiij. f. gͦ li. xiij. i Birgittā vocauit dyabolꝰ ſcrophā. vij Birgitte ꝓhibuit xp̄s mutare veſtes ⁊ faciē. vij. li. xv. b. Birgittā aſſignauit maria dn̄o alphon ſo diligendam. vij. li. xvj. c Birgitte felix obitus et trāſlatio a xp̄o predicitur. vij. li. xxxj. a. c. Birgitta cōmendat̉ de ꝓgenie ſua. viij li. in ꝓlogo. cap. iij. a. Et de pauꝑtate ⁊ ꝑegrinatōe ibidē. b. De v̓tuoſis ꝯfeſſo ribus.ſ. b. c. De. hūilitate obedientia ⁊ penitētia. c. Et de patīa et caritate ibi dem. d. et declarat̉ bene diſpoſita ad ob tinendū diuīas reuelatōes. Birgitta ſub qͣ ſpecie viſionū obtinuit iſtas reuelatos. viijº li. ī ꝓl̓. caº. v. b. ⁊ īfr̄ Birgittā docuit xp̄s quid fugere debuit et quid facere ante regl̓am reuel̓. iijº b. Birgitta ꝙͣ mirabil̓r optīuit regl̓aꝫ ſct̄i ſaluatoris in regula. cap̄. jº. et. xxix. a. b. Birgitta habuit verā fidē caritatem ⁊ humilitatem. In regula. capiº. xxxº. c. d. Birgitta qn̄ iuit romā ꝙͣdiu māſit ibi. et que patiebatur. extra. viijº a. b. Birgitta petit auxiliū marie ad regere dum corpus.ſ. extra. lij. a.(extra. liij Birgitta ꝑcuſſa fuit pro lecto curioſo Birgitta vidit ollā ignē ⁊ puerū ſufflā tem. exͣ. liiij. a. et. xcv. Birgitta apꝑuit eleuata ī aerē exͣ. lv. h Birgitta tēptata fuit de caſtrimargia exͣ. lvij. a (bolū. exͣ. lxij. a. Birgitta qͣntū dilexit deū ⁊ odiuit dya Birgitta ꝙͣ obediēs fuit deo. exͣ. lxij. b. Birgitte precepit maria obdire ſancte anguēti. extra. lxiij. b. Birgitta cōqueſta eſt ſe ſtare inter du as domos. extra. lxiiij. a Birgitte ꝓmiſit maria on̄dere chriſtū et eius paſſoinem. extra. lxvj.. Birgittā cōſolata ē maria paulo ante mortē. exͣ. lxvij. et. lxviij.(exͣ. lxx. Birgitte magͣ pietas erga pauꝑes. pꝫ Birgitta fetore et ſapore ſenſit pn̄tiam malorum hoīm. extra. lxxxj. (xcij. Birgitte ꝓtector erat.ſ. dioniſiꝰ. extra Birgitta. ⁊tͣ. vide in Reuelatō. Blaſphemāt qͣlit̓ aliqͥ hoīes xp̄m. j. li. v c. et. xlvj. b. c. et. lviij. a b. itē. ij. li. iij. a. d̓ Blaſphemabāt xp̄m iudei ī ſua paſſiōe jº. li. x. g. et. xxvij. b. ⁊. xxx. a. itē. iiij. li. lxx b Blaſphemari cur ꝑmittit ſe xp̄s a mal̓ vº. li. int̓. xij. rn̄. v. (jº. li. xviij. a. Blaſphemās xp̄m dr̄ acciꝑe eū ꝑ crīes Blaſphemꝰ qͥdā male mortuus eſt. vi. li lxxv. a. c. Bonū mīni remūerat deꝰ mal̓ hoībꝰ in hac vita. ⁊tͣ. vide in Remunerare Boni nō poſſūt ꝓficere niſi int̓ malos jº. li. xxij. c. et. xxv. b. Remūerare Bonū minimū remunerat̉. ⁊cͣ. vide in Bona temꝑalia nō ſatiant hoīem. j. li. xxxviij. d. (cedē. jº. li. xliij. a Bonū modicū facit qn̄qꝫ magnā mer Bōa oīa v̓tit ſibi hō ī malū. j. li. lviij. b Bona eccl̓ie qͣre ꝑmiſſa ſunt clericis. ī li. vij. b. Itē. viij. li. jº. f. Bona tꝑalia ad qͥd ſunt creata. et qu diſpenſent̉. ij. li. xiiij. f. Bona ep̄alia ſunt bona aīaꝝ. iij. li. iij. Bōa t̓a ꝯſtituit ſcūs dn̄icꝰ. iij. li. xvij. a Bona minꝰ bn̄ acq̄ſita quibꝰ ꝓficiunt erogata. iiijº. liº. viij. et xiij. b. Bona tꝑalia diſcreta poſſeſſa nō nocēt iiij. li. lxvj. (lxxvj. e Bona tꝑalia qͣre data ſūt eccl̓ie. iiij. li. Bōa eccl̓aſtica ſūt ꝓpͥa xp̄i. iiij. li. cxlij. a Item extra. cxj. Bona tꝑalia cur ꝯceſſa ſunt hom̄i. vº. li inter. ij. rn̄. ij. (vij. rn̄ẜ. iij. Bona tꝑalia dn̄t eſſe ꝯmūia. vº. li. int̓ Bonus nullꝰ ē ex ſe niſi deꝰ. vº. li. inter. vij. rn̄. iiij.(li. reuel̓. poſt int̓. ix. c Bonū om̄e qd̓ ē in xp̄o. ē ⁊ ī maria. vo Bona tꝑalia cur dant̉ bonis et malis. vº li. inter. xiij. rn̄. vj. Bona tꝑalia qūo diſponet hō vtilit̓. vº. li. int̓. xiij. rn̄. vj. Itē. vi. li. xlvj. b Bona clericorū vltra neceſſitatē ſunt pauperū. vi. li. xv. d. Bonū omne hr̄e qͥd ē. vi. li. xxxviij. Bōa q̄ hn̄t cl̓ici ſūt bōa aīaꝝ vi. li. lxx b Bonū aīe īpedit̉ ꝑ defectū corꝑis. vi. li. xcj. (viij. li. vj Bona naufragorū rapere prohibꝫ xp̄s Bona ſpūalia quō acquirant̉ ꝑ tēꝑalia extra. lxxxviij. Bonitas ip̄a ē deus. iij. li. xxvj. a. Bos iratꝰ ſignificat hoīem iracūdū. iiij li. lij. c. (te iſtas reue. exͣ. lxxij Botuidꝰ cū alijs ſcis ꝓmeruit.ſ. birgit Brachiū xp̄i eſt forte rigidum et dulce. j li. ca. iij. b. Brachijs aſſil̓atur malicia. ſ. li. xxiij. d̓ Brachia duo dicunt̉ due oꝑatiōes. iij li. iij. c. Item. iiijº. li. cxxvj. t. Brachia mundi q̄ dicūt̉ eſſe. iijº. li. vi. b. Brachia duo aīme deſcribuntur. iiijº. li lxxxvij. b. (li. xc. a. et xcij. a. Brachio ſil̓ant̉ amici dei ꝓpt̓ quīqꝫ. iiijᵍ Brachia cuiuſdaꝫ damnati erant quaſi manubria. vję li. lij. i.(vjº. li. cēteſimo Brachia duo extēdit xp̄s ſuper hoīes Briniolphus ep̄s ſcaren̄ ꝯmedat̉ de vir tutibus et ſctītate. ijº. li. xxx. per totum Item. extra. cviij. (lxv. c. Brodio vniꝰ generis vti cōſulit̉. extra Bruci ſignificāt hoīes īfideles ij. li. xix g Brucus deſcribit̉ et ſignificat malos p̄ latos. iij. li. xv. a.(vº. li. int̓. ix. rn̄. iij. Bruta cur nō hn̄t intellectū ratōnalē. Brutis cur cōtingūt aduerſa. v. li. int̓ xv. rn̄. vij. (xlv. a. Buboni ſil̓es ſunt aliqui homīes. vj. li Huccella panis dicit̉ dei dilectio. iij. lj. p̄mo. b. Item. iiij. li. cxxvj. l. Huccellā ſuā porrexit dyabolꝰ ſctē bir gitte. vj. li. xvij. c.(dā aīa. vj. li. lij. hj. Buphoni ſil̓es pedes hr̄e videbat̉ que Adit ī chaos qͥ vult ſedere cū dn̄a ſuꝑbia. jº. li. xxix. a. b. Cadūt aliqn̄ electi dei et re ſurgunt. jº. li. liiij. d. Item. ijº. li. xiiij. k. Cadit cecꝰ ſplendēte ſole et ſurdus in torrentem. iijº. li. ix. (iiij? li. xx. c Cadunt cur hōrabiles ad oꝑa turpia. Cadit diffidēs de bonitate dei. iiij. li. ca lxxxix. a.(et petrꝰ apl̓s. vj. li. xciij. a Cadere nō ꝑmiſer̄t qͣndā dn̄am maria Cadit in mayora qui non attendit mi nima. vj. li. cxiiij. alcare xp̄m qūo dr̄ hō. j. li. xviij. Calcare dorſū xp̄i qͣlit̓ dr̄ hō iiij. li. xcix. Calcei aīe deſcribunt̉. jº. li. vij. a. Calcei aurati dr̄ ꝯtritio. iij. li. xxiiij. Calceos ſibi attrahēdo qͥd̓ oret ho. iii li. xciiij. b(ſciſal. ī regl̓. iiij. b. ⁊ xiij. Calciamēta qͣlia habebūt ꝑſone ordīs Calefaciūt aīam diuerſiōde. ſpūs bon et malꝰ. jͦ. li. liiij. a. b. (vi. li. xx. b Calefacit aīam meditatio paſſionis xp̄ Calibis lamīa dr̄ caritas diuīa. iiij. li. cxxix. e. Calibs fortiſſimꝰ fuit xp̄us. iiij. li. cxxi Calices. xxx. erogādi ꝓ qͣdā aīa purg da. iiij. li. ix. c. (in Regl̓a. xxj. Calices. qͦt poſſidere pn̄t frēs ord̓. ſcīſal Calices oblati ꝓ ſacrificō dei iuuāt an mas. extra. lvj. e. Calor nimiꝰ dicit̉ amor mūdi vj. li. xxx Calor ſpūs ſcī dr̄ ignis ꝓ hoſpitibꝰ habē dus. vj. li. lxv. lj. (vj. li. lxxxiii Calorē aīe et corꝑis hꝫ qͥ cōfidit in deo Caluarie locꝰ ꝯmendat̉. vº. li. reuela. poſt inter. xvj. e. (te. vj. li. lxx. Camere qͣtuor parate cuidā aīe dāna Camera ſci frāciſci erat obedīa vij. li. ii Camera ſalutis dr̄ tuguriū. exͣ. xcvij Camiſia aīe dr̄ vera cōtritio. jº. li. vij. a Cāpanaꝝ ſcī petri rome ꝯbuſtio qͥd̓ no tabat. vj. li. xcvj.(xxx. b. itē exͣ. xlvij. Canal̓ ſpūs ſcī fuit ſctā birgitta. iij. li. Cādelabra qͦt ſint in ſūmo altari ſctīſal. In regula. xxj. a. (xxxix Cādidatrix bona dr̄ cōtritio. iiij. libro Cāe viliorē reputāt aliqͥ xp̄m. j. li. xlvj d̓ Cani dimiſſo a cōpl̓a ſil̓at̉ dyabolꝰ. iiij li. xiiij. b. (xxij. a. itē. viij. li. xviij. d Canibꝰ vēaticis aſſil̓ant̉ pctōres. iiij. li. Canis nō accipit florenū niſi vnctū qͥd ſignificat. iiij. li. xxiij. e. (cap. lij. b Caninas hr̄e aures ſpūalit̓ qͥd ē. iiij. li. Cāis vt ferro decipit̉ hō a diabl̓o exͣ. cij Canonicꝰ qͥdam ꝓpt̓ bonā volūtatē ho norē ep̄i. adeptꝰ ē in celo. iij. li. iiij. b. d̓ Canoīci nō dn̄t fieri laici iiij. li. xxxiij b Canoīcū q̄ndaꝫ docuit ſcā birgitta ſalu brē modum viuēdi. iiij. li. lxxx. per totū Cātare ſuꝑbe ꝙͣ ꝑicl̓oſū ē vj. li. xxxv. he Cantare in honore marie ſalubre ē. vi. li xxxix. q. (li. lxxxiij Cantabūt adhuc gētiles gl̓ia patri. vi. Cantat pulcre diuīa iuſticia. viij. li. ca. xlviij. a. Cantabunt quid et qͣliter ſorores ordi nis ſaluatoris. In regula. vº. ⁊ xxx. b. Cantus ſororū ſanctiſaluat̉. cōmendat̉ iiij. li. xxxij. a. Itē extra. vº. ⁊ vj. et. vij. et cxiij. et. cxiiij. Cantum dictās ad honorē dei multum meretur. iiij. li. xxxij. a. Cantus dum fit in eccleſia nō debet ho ma girouagari. iiij. li. lxxx. c. Cantus ſororū ordinis ſcīſaluat̉. qualis ſit extra. iiij. (cet deo. extra. iiij Cantus factꝰ ꝓpter oſtentatōem diſpli Cantus carthuſiēſiū ꝯmēdat̉. extra. iiij Capillos habere ſicut vepres ſpūaliter quid eſt. iiij. li. lij. c. Capillis cur tondentur ordinādi. iiij li. ca. lviij. c. (ta. extra. xciiij Capillos marie qūo obtinuit ſcā birgit Capitulū qn̄ et quotiēs tenebūt ꝑſone ordīs ſcīſaluat̉. In regl̓a. xviij. a. Captiuatō xp̄i d̓ſcribit̉. iiij. li. xcix. a Captiuat qūo deꝰ aīcos ſuos vi. li. xiiij c Captiui dicūtur hoīes ī t̓plici dr̄a. iiij. li. cxv. a. b. Captī diabl̓i dicūt̉ xp̄iani. exͣ. xlviij. a. Caputium cuculle qͥd ſignificat. iiij. li. ca. cxxvij. c. Capulꝰ gladij ſpūal̓ qͥs ē. iiijº li. lxxxix. b Caput aīe ſeu eccl̓ie ē corpus xp̄i iijꝰ li ca. xxiiij. c. Caput homīs tria hꝫ a pulcritudīe ma rie. iiij li. xix. a. Caput pone̓ in os leonis ſpūaliter qͥd̓ ē iiijᵍ li. xxxix. caº. Caput tegēdo qͥd orabit hō. iiij. li. cap. xciiij. a (cxv. d. Caput aīe dicit̉ diuīa caritas. iiij. li. ca Caput hoīs dr̄ ītētio ⁊ volūtas vj. li. ca (ordīs ſcīſal. ī regl̓a. iiij b vºb. c. Capitis ornamenta qͣlia habeat ſorores Carboni aſſil̓at̉ dyabolꝰ. j. li. liiij. c. d̓ Carbonibꝫ ſil̓ia ſūt oꝑa ſn̄ caritatē. iii li. lxxxj. d̓ (iiij. li. cxxiiij. Carbūculꝰ ꝙͣ hꝫ virtutē ⁊ qd̓ ſignificat Cardinal̓ cuiuſdā gͣue iudiciū iij. li. xj d̓ Cardinales dicunt̉ vncini ī poſtibꝰ qͦs papa debet flectere. iiij. li. xlix. c Cardinal̓ cuiuſdā horribil̓ dānatio. v li. lxx. a. b. (jº. li. xiij. Carma nauis dicit̉ delectatio corꝑalis Caritas. vide in vocabul̓. ſera. triticū. corōa. diplois. lorica. thorax. aurū. vas caput. ſanguis. lamīa. pomū. vinū funis arbor. murus. Caritas dei ad hoīes p̄dulcis ⁊ ꝑmaxīa deſcribitur. j. li. ca. jº. c. et. xj. a. et. xv. a et. xxx. a. et. xxxij. e. et. xxxiiij. e. et. xxxix. b. et. ca. liij. a. et. lviij. c. et. cap. lix. f. Item. ij. li. ij. d. et. xv. c. Itē. li. xiij. g. et xviij. f. xxx. c. itē. iiij. li. cj. itē. vij. li. xix. ⁊ Caritas marie qͣnta erat ad deū. j. li. ca viij. et. xº. a. b. itē ẜmo. ang. v. b. c. ⁊. ix. et. xv. d. (xxv. f Caritas dei que eſt ad malos hoīes. j. l. Caritas dei ad v̓ginē mariā que ē. j. l. xxviij. c. (xxxix. Caritas frigida q̄ eē dicitur. j. li. cap Caritas marie qͣntū meruit a deo. j. li cap. xlij. a. Caritas marie traxit deū in ventrē et et fecit eā matrē dei. j. li. lº e. itē. v. li. int̓ ix. rn̄. j. et in reuel̓. poſt int̓. ix. a. b. d. e inter. x. rn̄. j. a. Caritas ad deū īt̓ficit diabl̓m.i. li. liii Caritas xp̄i qͣnta ē ad iudeos. ij. li. v. b Caritatē vera qͥ dicunt̉ nō habere. ij. l ca. xix. lj. Caritas vera que eſt. iij. li. ij. b. Caritas dei nō firmat̉ ī ſuꝑbo corde. iij li. viij. d. Caritas diuīa ꝑ que pōt obtineri. iij. li ca. xij. d. itē. iiij. li. lxxxi. c. ꝯ. g. et. cvij. c .et. cxxvi. c. Itē extra. lͦ e Caritas ꝓpͥe dicēda q̄ ē. iij. li. xxviij. a. Caritas iordinata ē in hoc mūdo. iij. li. ca. xxviij. a (ca. xxviij. b Caritas imꝑfecta ē in purgatorio. iij. li Caritas qͣlis eſt in īferno. iij. li. xxviij. b Caritas ꝑfecta ē in celo. iij. li. xxviij. c. Caritas ordinata ꝑfecta mūda et vera que eſt. iij. li. xxviij. c. Caritas dīa fugat dyabl̓m. iiij. li. xiiij b Caritas vertit penas debitas in honorē iiij. li. xxxiiij. a. Caritas dei ē oꝑtura armoꝝ aīe. iiij. li. cap. lxxiiij n. Caritas cōiūgit aīam deo quā dyabolꝰ quadruplicit̓ impedit. iiij. li. lxxv. e. Caritas diuīa dicit̉ lapis ſub cornu vni cornis. iiij. li. lxxvi. b. (ca. lxxix. a Caritas dei oꝑta dicitur frigore. iiij. li Caritas dei ab inicio erat ad hoīem. iiij li. lxxxvij. c. (iiij. li. lxxxvij. c. Caritate renouat̉ aīma ſicut fenix igne Caritas ē optimū medicamentū. iiij. li. ca. cxxv. d. (cxxvj. n Caritas diuīa quō agnoſcit̉. iiij. li. cap Caritas dei ſignificat̉ ꝑ tectū. iiij. li. cap cxliiij. a. (li. int̓. x. rn̄. j. b. Caritas marie vicit ſeueritatē dei. v. Caritati dei plene regratiari neſcit ho mo. vj. li. xvj. a. Caritas iūgit animā deo. vj. li. xvij. b Caritatē xp̄i negligt hoīes vj. li. xix. a e f Caritas dei qͣnta ē ad oēs. vj. li. xxxi. lj. Caritas diuina delet ſcripturā dyaboli vi. li. xxxix. g.(li. xxxix. l. itē exͣ. lxx Caritas diuina ducit animā in celū. vi Caritas diuina ꝙͣ neceſſaria eſt hom̄i vi. li. xlvij. b. Caritas dei dr̄ dn̄s honorādꝰ. vj. li. lij. p Caritas licꝫ modica ſaluat aiām. vi. li. capi. lij. s. Caritas qͣnta oꝑatur. vi. li. cij. b Caritas dei ꝑ quid innouat̉ in corde. vij li. xj. b. (eſt. vij. li. xiij. d. e. Caritatem habere ad mariā ꝙͣ ſalubre Caritas xp̄i maxīa narrat̉. vij. li. xix. a. Caritatē hr̄e ad aīas p̄cipit xp̄s. viij. li. cap. vij. (cap. xlviij. am Caritatē dei attradit hōi timor. viij. li Caritas traxit deū ad creandum. ẜmo ange. jº. c. et. iiij. a. (iij. c. Caritas dei ſignificat̉ ꝑ oleū. ẜmo ange Caritas ſtabiliuit angelos ī celo. ẜmo ange. iiij. a. (ẜmo. ange. ix. a. Caritatē magnā on̄dit deꝰ ppl̓o iſrahel Caritatis diuīe tres flāme veniūt hoī ꝑ mariā. ẜmo ang. xij. a. Caritas diuīa qūo ornauit mariā in aīa ⁊ corꝑe gl̓ificauit. ẜmo ang. xiij. ꝑ totū Caritas dei maxīa ad hoīes on̄dit̉ tribꝫ exēplis. ẜmo ange. xv. c.(ca. xxxiiij. b Caritas ꝑfecta ad ꝓximū que ē. extra. Caritas v̓gīea oīa pt̄ cū deo exͣ. xxxvij c Caritate reficit̉ xp̄s. extra. ca. lº. e. Caritas dīa dr̄ ignis ſub olla exͣ. liiij. b Caritas diuīa or̄one īpetrabit̉. exͣ. lxix. Caritas ad ꝓimū bn̄ remūerat̉. exͣ. lxx. Caritas. ⁊r̄. vide ī Amor. et ī dilectio. Carnē ſuā affligēs ē verꝰ miles xp̄i. j. li. cap. vj. b. (li. cap. lxxvj. Carnales ſiml̓ant̉. pͥncipi coquorū. vj. Carnalē ꝓpter ꝯcupīam vēit diluuiū ꝑ mūdū. ẜmo ange. ca. viij. a.(li. xv. b d̓ Carnis voluptas ſil̓at̉ gazaphilatio. jº. Caro ſemꝑ refugit aduerſa. j. li. xxxix a Carnis voluptas gͣuit̉ puniet̉. j. li. liij. c Carnes comede̓ p̄n̄t frēs dn̄ici. iij. li. ca xviij. d. (iiij. li. cap. xvij. cd̓ Carnē ſuā qūo refrenabit hō diſcrete. Caro ſpūalis dr̄ patīa. iiij. li. cap. xc. b. Carnes vt recētes tria bōa faciūt v̓ba xp̄i. vj. li. capi. xiiij. b. Caro. ⁊r. vide in corpus Carpētario aſſil̓at ſe xp̄s. extra. xlix.⁊ Cartuſienſiū cantus ꝯmēdatur. exͣ. iiij. Gaſeꝰ vt ī formella ſit aīa hoīs in corꝑe j. li. cap. xxxiij. b. (ca. xxij. c. d̓ Caſtigari qūo debēt delinquētes. vj. li. Caſtigare. ⁊ī. vide in Abſtinētia. et in Corrigere. (cap. cxxv. a. b. Caſtitate ſuꝑbiēs ſimil̓ ē vnicorni. iiij. li Caſtitas t̓plex ꝯmēdat̉. vi. li. cxj. ⁊. cxix Caſtitas. ⁊. vide in Mūdicia. Caſtro aſſil̓at̉ eccl̓ia militās. j. li. vº. per totū. Itē. iiij. li. ca. lxv. b.(xiij. a. b. Caſtrū corꝑis xp̄i dr̄ eiꝰ deitas. iij. li. ca Caſtrū wvatzſtēa. vicit maria a dyabl̓o extra. xxiiij. b)(viij. li. cap. xlviij. e Caſꝰ āgeloꝝ differt a caſu hoīs ⁊ ī qͥbꝰ Caſꝰ angeloꝝ. 2r. vide in angelus Cathacūbas romē. ꝙͣ ſcūs locꝰ eſt ⁊ ho norabilis. iiij. li. ca. cvij. f g Caudā ſerpētis ſugē qͥd ē. vj. li. xxxv k Caude vacce aſſil̓ant̉ ſuꝑbi. vj. li. lij. gͦ Cauere ſibi ꝓ qͥbus dꝫ ho. ij. li. j. et. xxix c d. itē. iiij. li. ca. xlij. ⁊. xxxviij. a. ⁊. lxxiiij ē g. itē. vº. li. int̓. vij. rn̄. i. ite. vi. li. lxv. a d. f. et. xcix. Itē. viij. li. cap. xlix. b. Caueat ſibi. volēs ire viā artā ꝓ ſpinis petris. et inimicis. iij. li. ca. ij. ꝑ. totū. Cauſa cur creata ſūt hn̄t oīa. jͣ. li. xix. a itē. vº. li. int̓. v. rn̄. j. ⁊ int̓. xv. rn̄. jº. a b c. Cauteriū pudoris īponetur mal̓ hoībus vj. li. cap. lij. k. (ij. li. ca. jº. b. Cecus qͣre vnꝰ efficitur ⁊ alt̓ claudus Cecꝰ dr̄ hn̄s ſcīaꝫ ſn̄ bōo oꝑe ij. li. xiiij b Cecꝰ ſpūalit̓ vn̄ fit hō. iij. li. ca. ij. c. Itē iiij. li. ca. cxxvj. p. itē. vj. li. ca. lij. l q. Cecꝰ cadit ſplendēte ſole. iij. li. cap. ix. Cecū eſſe alio ocl̓o ſpūalit̓ qͥd ē. iiij. li. cap. xcviij. a. (li. ca. cvij. d Cecū laborat diabolꝰ facere hoīem. iiij Cęcꝰ ad deū et ſpūalit̓ qͥs eſſe dr̄. vº. li. int̓. iiij. rn̄. i. Itē. vj. li. ca. xlv. a b c. Ceci fiūt qui dānantur. viij. li. xlviij. 3. Celebrat qͥ raro miſſam nō ē iudicādꝰ iij. li. ca. xxij. a.(eſt. iiij. li. ca. cij. e Celebrare miſſam ex p̄ſūptōe ꝑicl̓oſum Celebrat qͥ miſſā in pct̄o mortali demo nes hꝫ aſtātes ⁊ rn̄dētes. vj. li. ca. ix. a b Celebrat qͥ ī pct̄o mortali dānabitur. vi li. ca. ix. d.(ſaluatꝰ eſt. vj. li. ca. lxxix Celebrauit qͥdā nō ſacerdos ⁊ cōbuſtꝰ. Celeſtia diſcrete deſiderare qͥd eſt. iiij. li. cap. lxxiiij. k. Celeſtia deſiderās qͥd faciet. vj. li. cvj. Celū nō potuit xp̄i hūanitas īgredi ſn̄ paſſiōe. jº. li. cap. vj. b. et. xxxix. b. Celū qui intrabūt ⁊ qͥ nō pꝫ. j. li. xxxvij e. et. xxxix. b c. ⁊. xlj. hj i k. et. liij. e f. Itē ij. li. vº. d. Itē. iij. li. viij. c. et. xix. d Item iiij. li. iiij. b. et. vij. b. et. cxxix. o. Itē. vj. li. xxx. g. ⁊. lxxxv. Itē. viij. li. xlviij. ai. ⁊c̄ vide in Gl̓a. in Hereditas. ⁊ Gaudiū. Celū dat̉ baptizatis qui moriunt̉ infra annos diſcretōis. ij. li. i e Celi gl̓ia partim deſcribit̉. ij. li. xv. Celū īgredi pn̄t diues ⁊ pauꝑ. iij. li. xj. Celo oēs inſunt ꝑfecti. iij. li. xxviij. Celū dr̄ ciuitas gl̓ie. iij. li. xxviij. c. It iiij. li. xv. b cap̄º. vij. Celum aſſimilat̉ magno palacio. iiij. li Celū qͣlit̓ aꝑit deꝰ pctōribꝰ. iiij. li. xx. Celi īgreſſus ſūt hūilitas ⁊ pauꝑtas. iii li. lviij. c. ⁊. lxxvj. d. Itē. vº. li. int̓. ij. rn̄. Celū quis habebit ſine pena. vº. li. inter iiij. rn̄. vº. Item. vj. li. xxxix n. Celi ingreſſꝰ ꝑ qͥd obtinet̉. vº. li. int̓. viij rn̄. jº. et rn̄. ij. Item. vj. li. xlvij. b. et. lxix. Celū aꝑit̉ in baptiſmo v. li. int̓. x. rn̄. vj Celū qͥ intrabūt ex iuſticia vj. li. xxxix. l Celū ītrat̉ꝰ ꝙͣ mūdꝰ ſit. vj. li. xxxix. m. n̄ Celi reqͥes qualis eſt. vj. li. xl. b. Celū turbulentū notat regnū t̓bulatū viij. li. capº. xxxj. .j. li. xxiij. b Cęrebrū nūdū apꝑere ſpūaliter qͥd eſt Cęrebrū fortificat̉ ex odore ſuaui. iiij. li capº lij. d. vj. li. caº. lij. l. Cęrebrū peccatoꝝ quale erit in pena Certamen xp̄i in mūdo ꝙͣ forte fuit. iij. l. xiij. f. Itē. iiij. li. capꝫ lviij. b. Certam̄ marie cū dyabolo ꝓ papa gi gorio. xj. iiij. li. cxl. a. b. (cvij. c. d Certat deus cū cōſciētia homīs. iiij. li. Certāt xp̄s ⁊ diabolꝰ de hoīe. vij. li. xj. Certabāt ꝓ quadā aīa angelꝰ ⁊ dyabo lus. viij. li. xlviij. h k l.(iiij. li. xxj. q Ceſſandū nō eſt a p̄dicatōe verbi dei Cchoree aſſil̓at̉ iſte mūdus. jº. li..xxvij. Choriaſare ī m̄do ſpūalit̓ qͥd ē. iij. li. xij e Chori ꝑſonarū ordīs ſctī ſaluat̉. qūo et vbi ſituēt̉. ī regl̓. xij. a Itē exͣ. xxviij. a. d̓ Cribaria ſuꝑflua nociua ſunt aīe. vj. li. capitꝰ lxx. a. b. Cibus nouus dicit̉ abſtinētia a tribus j li. xxxiiij. a. capº. xlvij. d̓ Cibus oīs ſine pane modicū valet. j. li. Cibū qualē dat deꝰ aīe. ij. li. xxix. b. Cibus vt optimus ſapiūt deo hoīes ſcī ij. li. capit? xxx. b. Cibꝰ aīe ſit ī mēſa cū cibo corꝑis. iij. li. jº. d. e Item. iiij. li. cxxvj. k. l. (xj. c. Cibus optimꝰ in olla dicunt̉ iuſti. iiij. li Cibus aīe dulciſſimꝰ eſt in fide xp̄i. iiij. li. capº. xviij. b. li. capº lxiij. a. Cibus aīe ſunt caritas et paſſio xp̄i. iiij. Cibos cur dedit deꝰ hoī. vº. li. īt̓. iij. rn̄. ij Cibꝰ aīe ſūt v̓ba dei. vº. li. int̓. xj. rn̄. n. Cibus corꝑis differt a cibo aīe ꝑ tria. vj. li. capº. xxix. xxix. et. xlij. b Cibus aīme eſt corpus xp̄i. vj. li. capit? Cibꝰ īordinate ſūptꝰ nocꝫ hoī. vj. li. lij. k Cibꝰ hoſpitū aīe dr̄ bona volūtas. vj. li lxv. g.(capꝰ lxvj. b Itē. vij. li. vº. g. hj Cibus qualiter debet ſumi vtilit̓. vj. li. Cibꝰ aīe qͥs aūt qͣlis dꝫ eſſe. vj. li. lxvj d̓ Cibꝰ ſpūal̓ ſcī frāciſci qͥs erat. vij. li. iij. Cibꝰ ignitꝰ īcētiꝰ ē luxurie. extra. xxxvj Cibꝰ deſiderabil̓ dicūt̉ v̓ba xp̄i exͣ. liiij. b Cibus delicatꝰ nō nocꝫ aīcis dei exͣ. ciiij Ciminū incētiuū ē luxurie. ext̄. xxxvj Cinēs dicunt̉ affectōes t̓rene. exͣ. liiij b Cingulū aīe deſcribit̉. iij. li. i. a Cingulū dicit̉ cōtinētia. iij. li. xxiiij. c. Cypri regno grauiſſime ꝯmīatus ē xp̄s vij. li. xix. b. c. d. rn̄ẜ. v. Circūcidi cur voluit xp̄s. vº. li. inter. x Circūciſio xp̄i neglecta deſcribit̉. iij. li. capº xxv.(ſit. vº. li. Inter. x. rn̄. vj. Circūciſio cur ceſſit et baptiſmꝰ ſucceſ Circūciſo xp̄o vbi manſit mēbrana eiꝰ. vj. li. capº. cxij. Cyrothece ſignāt ſpē vanā. vj. li. lij. o Cythare nō pate ſimilis erat maria in īfantia ſua. ẜmo ange. xij. c.(li. lv. a. d Giuitas edificata a deo dicit̉ mūdꝰ.jº. Ciuitas ꝓbatōis dr̄ mūdꝰ iij. li. xxviij. a Ciuitas purgatiōis dicit̉ locꝰ purgato rij. iij. li. capº. xxviij. b. Ciuitas doloris dr̄ īfernꝰ iij. li. xxviij. b Ciuitas gl̓e dicit̉ celū. iij. li. xxviij c. itē (cxiiij. c iiij. li. xv. b. Ciuitas deſtruit̉ ꝓpter pct̄a hoīm. iiij. li. Ciuitas ſil̓is gomorre dicit̉ famaguſta. vij. li. xvi. a. Ciuitate neapoli fiebāt duo horribilia genera peccatoꝝ. vij. li. xxviij. b. c. d. Ciuitatibꝰ opulētis ꝯminat̉ xp̄s. extra Itē. iiij. li. lxv. b. lxxviij. Glamat qͣlit̓ deus ad homīes. jº. li. xv. Clamabāt olim pr̄es aduentū xp̄i. jº. li liiij. f. g Item. ij. li. xv. a. Clamat xp̄s ad paſtores vt ſuccurrant ouibus. jº. li. lix. gͦ (li. iij. f. Clamāt deridendo xp̄m qͥdam pagani. ij Clamant quidā iudei et pagani vt fiant xp̄iani. ij. li. iij. g.(xp̄o. ij. li. vi. a. b Clamat dyabolus ꝙ xp̄iani recedāt a Clamat xp̄us ꝙ xp̄iani redeant ad ip̄m ij. li. ca. vj. a. Clamat xp̄us ꝙ pagani intrabunt loca maloꝝ xp̄ianoꝝ. ij. li. vi. b. d. e. Clamat maria ꝙ hō diligat ſapīam ij. ca. xxij. d. (ca. ij. Clamat hoſtis vt homīes decip at. iij. l Clamāt ad deū qͣlit̓ amici eiꝰ. iij. li. vº. ⁊ Clamāt ad oues ſuas diuerſimode dn̄i cus et dyabolus. iij. li. xviij. a Clamāt qͣliter dānati ad inuicē. iiij. ca. cxiij. b. (cxiij. b Clamat oꝑa malorū ſuꝑ eos. iiij. li. car Clamāt qualiter addeū hoīes mūdani. vj. li. xix. a. b. (vj. li. xxj. b Clamāt qualit̓ aliqͥ heredes mortuorū. Clamabāt qͣſi cāpane in morte pontifi cis. vj. li. xcvj.(clamāt. vi. li. xcvi Clamare qͥd dꝫ pōtifex ⁊ quid quidam Clamauit qͣlit̓ xp̄s in cruce. vij. li. xv d̓ Clamabāt iudei cōtra mariā circa cru cem. vij. li. ca. xv. ę. Clamāt iudiciū ſuꝑ pͥncipes t̓re qͥ ſunt in celo. in t̓ris. in purgatorio. et in īfer no. viij. li. lvj. o. p. Clamat deꝰ ad hoīes multis modis. ex lxxrij. a. c. ⁊tͣ. vide in Uindicta. Clamorē quoꝝ nō audit deꝰ jº li. xxxix. c Clamorē facit diabolus ne aīa loquat̉ cum deo. iiij. li. lxxv. d. f. Clamor hoīm carnaliū corā deo ē vt ſo nus lapidū colliſoꝝ. vº. li. ij. reuela. poſt int̓. xij. a. Item. vj. li. xix. a. Clamor laicorū clericorū ⁊ clauſtraliū qͣlis fuit olī et qͣlis nūc ē. exͣ. lxxxiij. b. c. Claritas ſcōꝝ qͣnta eſt in cel̓. j. li. xx. b. Claritas v̓gīs marie qͣnta ē. jº. li. xxxj. c. Claudere ſuꝑ voluntatē dei quid ē. jº. li ca. xlviij. f. Claudit pct̄or labia a cōfeſſiōe ſicut ſer pens dentes. iiij. li. lij. d. li. lxvj. b Claudere ꝓ hoſtibꝰ ſpūaliter quid ē. vj Claudus cur vnꝰ fit ⁊ aliꝰ cecꝰ. ij. li. jº. b Claudū eſſe alio pede ſpūalit̓ quid eſt. iiij. li. xcviij. a. (ti. vi. li. lij. k Claue quaſi erāt manus cuiuſdā dāna Claues celi dedit xp̄us petro apl̓o. ij. li. vij. a. Itē. viij. li. jº. f. (xxvij. i. Clauis domus aīe ē deſiderium dei. ij. li. Claues cur tradunt̉ clericis qn̄ ordinā tur. iiij. li. ca. lviij. d. Claues vt dn̄o ſeruꝰ leproſus offert ſa cramēta malus ſacerdos. iiij. li. lxj. c. Clauis cordis eſt ſpūſſcūs. iiij. li. cº. Clauis aurea dr̄ ꝯtritio. iiij. li. cvij. a. Clauē celi ꝑdiderant ſacerdotes et reti nēt claue inferni. iiij. li. cxxxij. a Claui crucis xp̄i ꝙͣ lōgi erāt. ij. li. xxj. a Clauis qͣtuor crucifixus erat xp̄s. iiij. li lxx. b. Item extra. ljº. c. Clauſtrales qūo abſqꝫ culpa poſſūt fie ri p̄lati. ij. li. vij. f. item. iiij. li. xxxvi Clauſtrales quōdam ꝙͣ boni erāt ſꝫ mo do ingrati. exͣ. lxxxiij. b. c. Clauſtral̓. ⁊tͣ. vide in frat̓. in moͣchus ⁊ in religioſus. (iij. li. xij. e Clauſula verboꝝ marie ad hoīes q̄ eſt. Clauſula finalis in locutiōe dei ad ho mines. iij. li. ca. xix. d. Clericorū maloꝝ et pape terribile erit iudiciū. jº. li. xljº. f. g. hj. i. Clerici ſūt iudices ciuitatis dei ⁊ diffe runt ab hijs qui olim erant. jº. li. lv. a. d. et. capꝰ lvj. b. b. Clerici cōponūt decē mādata dei ī vnū verbū. jº. li. lvj. b. (li. vij. b. Clericoꝝ ſtatꝰ notat̉ in petro apl̓o. ij. Clerici facti ſūt leproſi ⁊ muti ij. li. xx. b Cl̓ici pn̄t hr̄e faīliā ⁊ nccaͣria. iij. li. iiij. e Clerici cur ordinant̉. ⁊ ad qͥd. iiij. li. ca xxxiij. b. et. lviij. c. d. et. lix. b. Clerici qͣles deberēt eē ⁊ qͣles nūc ſunt iiij. li. xxxiij. b. (. li xlix. Clerici dicunt̉ pauimentū effoſſum iiij Clericus incōtinēs p̄uet̉ prebenda ſua iiij. li. xlix. c. (li. lxix. a. h Clerici qͣles dn̄t fieri. ⁊ eoꝝ mores. iii. Clerici qͥd̓ ſūt ⁊ qͥd̓ dn̄t diligē. iiij li. ca lxxvj. c. (iiij. li. lxxx. a Clerici qualē et qͣntū habere dn̄t hītuꝫ Clericoꝝ vita putil̓. ⁊tͣ. vide ī Uiuere. Clerꝰ in qͥbꝰ corrigēdus ē. iiij. li. cxxx. a Clericꝰ nō pōt eſſe aduocatus. in tꝑali bus. vi. li. ix. e. Clericorū bona. vltra neceſſitatē ſun pauꝑum. vj. li. xv. d. ⁊. lxx. b. Clerici dicunt̉ vaſa ꝑtata in babilonē vj. li. xxvi. a. b. (vij. li. xij. Clericos qͦt et qͣles hr̄e poſunt prelati Clericis cur ꝑmiſſa ſunt bona eccleſie viij. li. j. f. (viij. li. lij. Clericos indignos ꝓmouere pctm̄ eſt Clerici plus olim dilexerūt deū ꝙͣ nūc exͣ. lxxxiij. a. c. Elipeus militis xp̄i ſpūalis qͥs ē. ij. li. a. ⁊. xj. c. itē. iiij. li. lxxxix. d. ⁊. cxxix. k Clipeꝰ ad qͥd dat̉ militi. ij. li. xiij. e Clipeus anime eſt cōſideratio paſſionis xp̄i. iiij. li. lxxiiij. l. Clipeus maloꝝ ē perfidia. iiij. li. xcv. l Cogitare qͥd debꝫ hō vt placeat deo. jº. li. caº. ij. b. ⁊. xxxix. b. itē. ij. li. xvi. b. ⁊ xxj a. b. et. xxiij. e. ⁊ xxv. d. et. xxvj. a. d. f. itē iij. li. caº. 1º. c. itē. iiij. li. lxxiiij. p. ⁊. lxxxj. et. lxxxij. b. et. cxxix. b. c. e Itē. vj. li. xxi a. b. item. vij. li. vº. d. Cogitabit quid homo cōtra pauꝑtatē laborē et infirmitates. jº. li. ij. c. Cogitare qͥd dꝫ hō qn̄ timet pctā ſua jº. li. cap. xxij. a. Cogitant quid et qͣliter homīes mali j li. ca. xxxvij. b. et. infra. Cogitabit qͥd hō cū accedit ad mēſam. iij. li. jº. d. itē. iiij. li. xciiij. b. et. cxxvj. h. k Cogitare quid dn̄t ep̄i. iij. li. iij. a Item iiij. li. cxxvj. lj. k. Cogitare qͥd dn̄t cōiugati et qͥd religio ſi. iiij. li. xvij. c. Item. vj. li. xxvij. c Cogitare qͥd̓ dn̄t diuites ⁊ honoͣti. iiij. li. xvij. d. Itē. vj. li. xxvij. b. c. Cogitare qͥd ſuadet dyabolus penitēti. iiij. l. lxxv. d. (. li. lxxvj. a. b. Cogitare qͥd dn̄t militares et dn̄i. iiij. Cogitabit qͥd hō in refectiōe corꝑis et vſu tꝑalium. iiij. li. cxx. Cogitare qͥd̓ dꝫ hō de deo. vj. li. xiij. b Cogitabit qͥd hō vt veniat ad deū. vj. li ca. xiiij. a. b. Cogitare qͥd dꝫ hō ꝯͣ vicia. vj. li. lxv. hj. Cogitare cū delectat quid dicat homo vj. li. ca. xciiij. b. Cogitare diuerſa ſuadent hom̄i ſpūs bo nus et malignus. ⁊tͣ. vide in Spūs. Cogitare. ⁊tͣ. vide ī Cōſiderare ⁊. rn̄dē Cogitatio paſſiōis xp̄i dicit̉ monile aīe li. cap. vij. b. et. liiij. f. Cogitatōes male qͣlit̓ pūiēt̉ jº. li. xiij. b. c Cogitatōes hoīm qͣs ſcit dyabolꝰ et qͣs nō. j. li. xxxiiij. c. itē. vj. li. xxxix. g. lj. i. Cogitatio angeli qual̓ erat qn̄ cecidit jº. li. xxxiiij. d. (xlvij. g. h Cogitatio ſuffocās ſpm̄ in aīa q̄ ē. jº li. Cogitatio cōtra ſuꝑbiam cupiditatem et luxuriā. ij. li. xxv. b. Cogitatōes male ſine cōſenſu nō nocēt hoī ſꝫ proſunt. ij. li. ca. xxvij. b Itē. iij. li. xix. a. b. item. vj. li. xxx. b. et. lxv. e Cogitatio ꝑicl̓oſa q̄ eſt. iij. li. xij. b. c. et (iij. li. xiiij. c. xxx. d. Cogitatio p̄latoꝝ ꝑicl̓oſa deſcribitur. Cogitatio qͣre venit hom̄i cōtra velle (cap̄. xxviij. c iij. li. xix. a. Cogitatio inſenſata q̄ eſt ⁊ audax. iij. li. Cogitatio qūo a deo eſſe ſciat̉ vl̓ a dya bolo. vide in Spūs.(iiij. li. xxj b Cogitatio retrahēs hoīem a deo q̄ eſt. Cogitatōes circa ſuas ſit hō ſollicitus iiij. li. xxiij. f.(loco..ſ. iiij. li. xlvij. a Cogitatōes ꝓpt̓ malas nō vadat hō de Cogitatio vltima in fine vite ſaluat vl̓ damnat aīam. iiij li. ljº. d. Cogitatio obſeruāda ē ſicut flueus ac iiij li. lxvj. (iiij. li. cxxvj. l. Cogitatio cū hō pͥmo euigilat in nocte Cogitatio triplex hoīm mūdanorū. vj (vj. li. xx. a. li. xix. a. b. Cogitatio paſſiōis xp̄i calefacit aīam Cogitatō minima punit̉ aut remūerat̉ vi. li. xxxix. n. p. (li. xxxix.: Cogitatōes ſpūales fugere malū ē. vt Cogitatō ꝯͣ tēptatōes diabl̓i. vj. li. ljº. a Cogitatō marie eat doloroſa vj. li. lvij b Cogitatio frīs aduerſarij ſctī franciſci vij. li. caº. xx. c. d̓ Cogitatio. ⁊t̄. vide in vocabul̓. Arma hoſpes. inteſtinis. liquor. oculꝰ. paliur pes ſtatere. et Stella Colligere xp̄m cū martha et maria qͥ eſt. iiij. li. ca. lxxij. b. Colloquiū aīe cū deo ē pn̄ia. ⁊ qūo per dyabl̓m impedit̉. iiij. li. lxxv. d. e. Collū cuiuſdā apparuit vt lignū torna tile in penis. vj. li. lij. k. Colores tres qͥbus palliant̉ mala yp critarū. iij. li. xiiij. b. c. Color ꝓpͥꝰ clerici ē hūilitas. iiij. li. lxix. Color dyabl̓i dicit̉ ſuꝑbia. iiij. li. lxix. a Colores duo in clipeo ſpūali. iiij. li. ca lxxiiij. l. (lxxxvij. a. Color rubeus decētior ē alijs. iiij. li. ca. Colores hn̄t hoīes ſuꝑbi ſicut papilio iiij. li. cap. cxij. Coloribꝰ diuerſis ſil̓ant̉ verba xp̄i. vº. li reuel̓. jº. poſt int̓. xvj. a. itē. viij. li. xxj. Color extraneꝰ in facie diſplicet deo vij. li. xj. c. et. xxvij. d. e. Colores aureus albꝰ et rubeꝰ ſignificat ſcām dei trinitatē. viij. li. xlviij. i. et. ao Colūne eccleſie ad terrā ſe inclināt. iij li. caº. xº. a. (xxxix. b. Columne tres ſūt in libro ſuꝑbie. vj. li Columne ſex ſunt in libris cupiditatis et inuidie. vj. li. xxxix. c.(xxxix. d. Colūne tres ſūt in libro auaricie. vj. li. Columne ſex in libris. accidie ⁊ ire. vj (vj. li. xxxix. f. li. xxxix. e. Columne tres ſunt in libro voluptatis Columnas ſeptem hꝫ liber angeli. ideſt obediētia vj. li. xxxix. k. Colūt vitulū ꝓ d̓o qͥdā ſacerdotes ſicut fecerūt filij. iſrl̓. jº. li. xlviij. b. c. di Colūt ydolū ſacerdotes ſicut olim gēti les. jº. li. xlviij. d. e. itē. iiij. li. cxxxiij. b. Colūt qͥ penates diſplicēt deo. vj. li. ca lxxviij. a. (ferent̓. ij. li. ij. c d̓ Comedūt corpꝰ xp̄i boni ⁊ mali ſꝫ dif Comedere panē et aqͣm ſpūalit̓ qͥd ē. iij li. jº. b. itē. iiij. li. cxxvj. g. lj. Comedere carnes p̄n̄t frēs dn̄ici. iij. li. cap. xviij. d. Comedere ꝓpter obediētiā p̄ualet ieiūio volūtario. iiij. li. cvj. a. Itē. vj. li. xlix. ⁊ cxj Itē erͣ. lxj.(ſuos. vi. li. xxxij. a. b Coedere more ẜpentū docēt qͥdā filios Comedere cū delectat qͥd cogitabit hō vj. li. xciiij. b. Comedēs ꝙͣdiu ſedebit ī mēſa. exͣ. lxv a Comeder̄t apl̓i q̄ apponebāt̉. exͣ. lxxxvo Comedere que apponunt̉ poſſunt ami ci dei extra. ciiij. Comes itineris iuſtoꝝ ē xp̄s iij. li. xxxiij Cōmēdat virgo maria xp̄m et ecōuer ſo. Uide in vocabulo Bn̄dicit. Cōminat̉ deus pctōribꝰ grauit̓ penā et mal̓ xp̄ianis. ⁊t Uide in vocabulo pctō Cōmīat̉ xp̄s cuidā regi ⁊ r̄gno exͣ. xxvij. Cōminat̉ xp̄s cuidā regi ⁊ ciuitatibus opulētis. extra. lxxviij. Cōmiſceri nō audebāt ꝓthoplaſti ante dei ꝑmiſſionē. jº. li. xxvj. d. Cōmiſſeri nō dn̄t hoīes viuificato par tu. extra. lvj. b. Cōmodū triplex hn̄t bōe apes a malis. ſic et xp̄iani boni a mal̓. ij. li. xix. d. g. Cōmodū debet homo p̄meditari ī om̄i opere. ij. li. xxv. b. c. Cōmūicare qͦtiēs ⁊ vbi pn̄t ſorores ord̓ ſcīſaluat̉. in regula. xvij. ⁊ xxv. a bꝫ Cōmūitas ppl̓i dr̄ laborator ī ciuitate dei. jº. li. lvº. b. e (ca. lvj. c. f Cōmunitas ppl̓i aſſimil̓at̉ thauro. jº. li. Cōmūitatē oērae̓ nō dn̄t dn̄i vij. li. xj b Cōpaſſio marie maxima ex paſſiōe xp̄i an̄ et poſt eiꝰ cōceptōem. ⁊t̄. vide in vo cabul̓. dolor. tribulatō. t̓bata. ⁊ t̓ſticia Cōpaſſio xp̄i ex dolore marie deſcribit̉ ⁊ amicoꝝ eiꝰ. jº. li. xxxv. b. itē. extra. ljº. d̓ Cōpaſſio dr̄ veſtis hn̄dā ꝓ hoſpitibꝰ li. lxv. f. (ſolo. ij. li. vº. a. b Cōpatit̉ xp̄s iudeis ſicut dauid fecit ab Cōpatit̉ deꝰ afflictis hoībꝰ ⁊ miẜie eoꝝ vj. li. ij. ⁊. lij. b. (. li. xlv. a Compatit̉ maria hoībꝰ ſuꝑ tribus. vt Cōpati dolori marie ſalubre ē. vj. li. ca (iij. li. xij. b xcvij. b. Cōpendiū vie dicūt̉ ꝯtritio ⁊ cōfeſſio Cōplexionis marie fortitudo cōmenda tur. ẜmo. ange. xiij. b. c. Conari dꝫ hō ad ꝑfectōem. iiij. li. iiij. d̓ Cōceptio xp̄i ineffabil̓ et honeſtiſſima ī maria pulcre deſcribit̉. jº. li. ca. j. a. et. x. c. ⁊ xxxv. a. ⁊. lͦ. b. itē. iij. li. xº b. itē. vj. l xij. a. ⁊. lix. a. b. ⁊. lxxxviij. b. itē. viij. li j. c. Itē ẜmo. āge. xv. a. b. d. Itē or̄oe j. b plura vide in vocabl̓o Annūciatio. ⁊tͣ. Conceptio hoīs eēt ſine voluptate car nis ſi nō peccaſſet. jº. li. xxvj. c. Cōceptio marie fuit aurea hora ⁊ cui nō erat oībus nota. vi. li. lv. Cōceptiōis marie dies habēda ē ī reue rentia. ẜmo. ange. xº. e. (A Cōceptio marie qūo ē laudāda.j. or̄o e Cōcepta fuit maria ſine pctō originali. jº. li. ix. b. Itē. vº. li. reuel̓. ij. poſt int̓. xvj. d. itē. vj. li. xlix. itē. ẜmo. āge. xºc. Itē. j orōne. a. (x. rn̄. ij. Concludit qūo xp̄s oīa in ſe. vº. li. int̓ Cōcluſio verboꝝ xp̄i q̄ ē. viij. li. xlix. c et. lv. a. (. ij. li. xxvi. b. c. d̓ Cōcordia cū deo ex ꝓxīo dr̄ veſtis linea Concupīa carnis qūo puniet̉. jº. li. liij c Cōcupīa viſus dr̄ pluuia maculās ani mā. ij. li. xxiij. d. Concupīam ꝓpter carnis diluuiū vēit ſuper mundū. ẜmo. ange. viij. a. Confector vt viui ardētis ē deus. viij li. xliiij. b. (lij. q Cōfeſſa pctā iterare ꝙͣ malū ē. vi. li. ca Confeſſio vera pctōꝝ et freq̄ns quātū prodeſt hoī ⁊ falſa nocet. jͦ. li. liiij. e. Itē iiij. li. ljº. a. ⁊. xciij. c. d. itē. vi. li. xx. d. itē vij. li. xiij. f. itē. viij. li. xlviij. l. itē exͣ lvi b Confeſſio reuiuificat bona oꝑa pct̄is mortificata. ij. li. xxvij. f. Cōfeſſio faciēda ē an̄ ingreſſū lecti. iij. li. jº. e. itē. iiij. li. cxxvi. m. itē. vi. li. cxiiij. Confeſſio nō eſt differēda ſine ꝑiculo iij. li. xij. b. c. Itē. vi. li. lxv. nj. Cōfeſſio ſine ꝯt̓tōe nō valet. iiij li. vij b Confeſſiōi claudit pctor labia vt ẜpēs dētes. iiij. li. lij. d (cxxvi. m Confeſſio ꝯſulit̉ om̄i ſexta feria. iiij. li Cōfeſſio neceſſaria ē ſicut foramē in do mo. vº. li. reuela. j. poſt int̓. xij Cōfeſſione ſaluata ē mulier a demone incubo. vi. li. lxxx. et. lxxxj. Cōfeſſione ſaluatꝰ eſt qͥdam qͥ nō cōfite bat̉ pͥus. in. lx. ānis. vi. li. xcvij. b. Confeſſio nō ſufficit ſine abſolutōe. vi. li. ca. cxiiij. (xxvij. g Confeſſio recōſiliat hoīem deo. vij. li. Cōfeſſiones vbi faciāt ſorores ord̓ ſctī ſaluat̉. in regl̓a. xvi. et. xxv. a. Cōfeſſio fiet de v̓bis inutilibꝰ exͣ. lxvi d̓ Cōfeſſio. ⁊tͣ. vide ī. abſoluere. cōpēdiū equꝰ. gladius. lotrix. et in vertex Cōfeſſoꝝ ſtatꝰ qͣlis fuit olim. iij. li. xxi b Confeſſores ſcī qͦt ſepulti ſunt rome. iij li. xxvij. a. Confeſſores ſcī dicūt̉ lilia. iij. li. xxvij. e Confeſſor aſſil̓at̉ hoſtiario. iiij. li. xlj.. Confeſſor qͥd dꝫ cauere. vi. li. lxxi. Confeſſor vbi deeſt ſufficit bona volū tas. vi. li. ca. cxv. Confeſſores falſi qͥ dicunt̉. vij. li. xvi. b Confeſſorē qualem habeat homo. eiqꝫ obediat. vij. li. xvi. d. Cōfeſſoris general̓ in ord̓. ſcīſal. electio autoritas ⁊ officiū. ī regl̓a. xiiij. et. xvj. Confeſſorum doctrix fuit virgo maria. Demon ligat̉ reſiſtētia tēptationū. vi. li (li. ca. xxj. c ca. iij. a Demones fugiūt ab aīa ꝓpt̓ mariā. vj Dęmonū tria genera deſcribunt̉ hoīes obſidētia. vj. li. lxxx. Itē. exͣ. ljº. g. Demonia ſeptē hūit ī ſe qͥdā dn̄s. vj. li (nialis. vi. li. xcix. xcvij. Demon cupiditatis apꝑuit ī forma mo Demōes cur facti ſūt angeli. vij. li. xj. a Demones non appropinqnt diligētibꝰ mariā. vij. li. xiij. e. (xlviij. Demones qūo dicunt̉ letari. viij. li. ca Demō qͣntū laboͣuit vt obtineret aīam cuiuſdā regis. viij. li. xlviij. lj. k. l. r. s. tv Demonē qͥd̓ expellit. extra. ljº. gͦ Demō. ⁊tͣ. vide ī vocabul̓. dyabolꝰ ⁊ ſp̄s Denariū petit xp̄s ꝓ monaſterio ſuo ꝑ ficiendo. extra. xxxij. Dētes vt ẜpēs ꝯſtrīgit pctōr labia a cō feſſione. iiij. li. lij. d. Dētes xp̄i ꝑcuttere qͥd ē. iiij. li. xcix. b Dētes guloſoꝝ collident̉ in penis. vj. li caº. lij. e. k. (li. cxlij. d Deponet̉ malus papa a curia celeſti iiij Deprofundis legat̉ poſt terciā ī ordine ſciſaluat̉. In regula. xxvij. Deriſores cur ſupportat xp̄s. viij. li. xx. Deſcēdere poteſt hō ꝑ modicū ad ſūmā maledictōem.jº. li. xliij. b. c. Deſcēdūt qͦt aīe ad infernū. ij. li. vj. e xx. a. itē. iiij. li. ciij(ij. li. xxij. a. b. Deſcēdit̉ in miſeriā ſicut ī vallē florid Deſcēdit qualit̓ deus ad hoīem. iii e. Itē. vº. li. int̓. xvj. rn̄. iij. a. c. Deſcēſus dr̄ ꝓſꝑitas mūdi iiij. li. xv. Deſertū ꝓbatōis dicit̉ mūdꝰ. jº. li. liij. ſ Deſiderabāt ꝙͣ feruēter xp̄m ſctī patres li. liiij. f. Item. ij. li. xv. a. d. Deſiderari qūo dn̄t bōa et̓na. iij. li. ij. Deſiderare qͥd dꝫ hō. iiij. li. ca. xxxij. a. xciij. a. et. cxxvi. c. Item. vij. li. vº. e. Deſiderare ſuꝑflua nociuū ē. vi. li. xxxv d. i. et. xxxix. c Deſiderat qͥ celeſtia qͥd faciet. vi. li. cvj. Deſiderāt diuerſimode aīas deijs et dia bolus. vij. li. cap. xj. a. Deſiderari dꝫ deꝰ ſuꝑ oīa. viij. li. xlviij. g Deſiderabāt āgeli ⁊ homīes natiuitate marie. ẜmo. āge. xj. b. Deſid̓iū d̓i dr̄ galea militis xp̄i ij. li. xj. d̓ Deſideriū dei dr̄ clauis aīe. ij. li. xxvij. j. Deſideriū dei ſignificat ſcm̄ ſctōꝝ. iij. li ca. xxvij. f. (xliiij. b. Deſideriū malū dicit̉ ſcopulus. iiij. li. ca Deſideria carnis ſe qͥ malū ē. iiij. li. ljº. c. Deſideriū diſcretū celeſtiū qd̓ eſt. iiij li. ca. lxxiiij k. (⁊ lxxxvij. a Deſideria duo habēda. iiij. li. lxxxij. a. Deſideriū diuinū dr̄ cor aīe. iiij. li. cxv. c Deſid̓iū īꝑfectū purgabit̉ iiij. li. cxxvij a Deſideria hoīs ſūt ſicut int̓ſticia naris. iiij. li. cxxix. e. (xiiij. a. b Deſideriū dei ē ſicut pomi et vini. vi. li Deſideriū dicit̉ pes aīe. vj. li. xxiij. c. Deſideriū inordinatū puniet̉. vjº. li. lij. i. Deſiderio patiebat̉ maria. vj. li. lvij. c. Deſid̓iū. ⁊tͣ. reqͥre ī. affectare ⁊ affectꝰ Deſidia corꝑal̓ ⁊ ſpūalis deſcribit̉. ij. li. ca. xiiij. lj. (ij. li. xxiij. b. Deſpectio hoīm dicit̉ aer tēpeſtuoſus. Deſpicit̉ cū hō qͥd cogitabit. vi. li. lxv. f Deſpōſauit ſibi xp̄s aīam. vide in Uxor. Detractio dicit̉ cornu. vi. li. vº. b. Detractōem audire cū patientia bonū eſt. vj. li. xlvij. a. (vj. li. lxv. f. Detrahere ⁊ detrahētē audire malū ē Deuotio per que excitari poteſt in ho mine. jº. li. liij. d. (li. lxxxiij. Deuotio qͣnta adhuc erit in pagāis. vj Deuotio auget̉ ex obedīa. vj. li. cxxj. Deuotio in veteri lege per ml̓ta excita batur extra. xº. Deuotus fictus qͣlis eſt corā deo. iiij. li. cap. xxvij. Deus ꝙͣ miſericors ē ad hoīes peniten tes. et ſe emēdare volētes declaratur In ꝓlogo m. Item. jº. li. caº. 1º. b. et. xiij. c et. xvij. b. ⁊. xviij. c. et. xxj. e. et. xxij. a. b. et. xxiij. e. ⁊ xxvj. lj. ⁊. xxxiiij. e. ⁊ xlv. e et. liij. a. c. et. lvij. b. itē. ij. li. xij. c. ⁊. xv g k. Item. iij. li. xix. c. ⁊. xxvj. b. Item. iiij. li. cap. vij. b. et. xº. c. et. xxij. b. et. xxiij. g. et. cap.xxxiiij. b. ⁊. lº. ⁊. lxxxix. b. c. et. cjº. et ca. ciiij. a. ⁊. cxlij. c. d. itē. vj. li. ij. ⁊ vº. c. et. viij. b. ⁊. ix. c. d. ⁊. xº. c. ⁊. xv. c. ⁊. li. d. ⁊. lxiiij. ⁊. lxxvij. ⁊. lxxix. ⁊. xc. et. cxv. itē. vij. li. vij. a. ⁊. viij. xij. b. ⁊. xix. e. ⁊.xxvij. gͦ ⁊. xxvi c. Item. viij. li. xlviij. c. et. Deus ē miſericors et iuſtꝰ: et vº. c. et. xxxvij. f. Item.i. Itē. iiij. li. xcviij. b. Deꝰ ꝙͣ iuſtus ē. jº. li. ca. jº. b. itē. Deus qͥd requirit ab hoīe. jº. li. ꝑ Deus ē potētiſſimꝰ/ ſapiētiſſimus oſiſſimꝰ/ et rationabilis. jº. li. xix. a Deū laudāt āgeli triplici de cauſa. jº. l ca. xxvj. a. (res. jº. li. xxviij Deus facit homī ſicut qͥ hꝫ plures vxo Deum videns videt et maria ⁊ econuer ſo. j. li. caº. xlij. a. Deus ē ītra extra ⁊ ſupra oīa. jº. li. xlvij d. Itē. ij. li. iij. d. itē. vº. li. int̓. x. rn̄. ij. it. vj. li. xxvij. b. et. xl. b. Deus aliquoꝝ hoīm ē mundꝰ. jº. li. liij Deus videt hoīem triplicit̓ ſicut auis pi ſcem. ij. li. cap. jº. a. Deus dilexit hoīem ab inicio. ij. li. xij Deus qͥd ē. ij. li. xiij. a. Itē. iij. li. xxvi. itē. iiij. li. lxiij. e. ⁊. lxxxvij. b. c. Itē vi. l. ca. xxxviij. (domū. iij. li. iiij. Deus eſt ſicut qͥ pēdet coronā aureā an̄ Deū hꝫ in ſe qͥ diligit corpꝰ et paſſionē xp̄i. iij. li. xiij. g.(no. iij. li. xxij. b Deꝰ ē ſicut hō tenēs aliqͥd clauſū ī pug Deus vtit̉ malicia hoīm ad ſuū honore iij. li. cap. xxiiij. a. d. Deus multis eſt ignotus. iij. li. xxvj. b Deū nō dilige̓ ⁊ tīere malū ē. iiij. li. ix. Deꝰ cur alia dicit ⁊ alia noͣt. iiij. li. xv d̓ Deus dat oīa bona et ei debet̉ oīs hōr. iiij. li. xx. b. itē. vº. li. int̓. vij. rn̄. iiij( Deꝰ more aqͥle iuuat tēptatos. iiij. li. xx Deū qͣſi pēitetr feciſſe hoīem. iiij. li. xxij. a Deꝰ cū qͦ gaudēt̉ morat̉. iiij. li. xliiij. a. b Deus recedit ab indigne ſumētibꝰ cor pꝰ xp̄i. iiij. li. lxi. d. ⁊. lxij. b. ⁊. lxiij. f. Deus oīa p̄ſcit qualia futura erūt. iiij. li. ca. lxvij. a. Cria. iiij. li. lxxv. a Deū quē ꝑdit homo reoſtēdit ſibi ma Deꝰ et aīa ꝑ tria ꝯueniūt. iiij. li. lxxv. hc̄ Deus qūo dicit̉ non audire quoſdā. iiij li. caº. lxxv. d. (li. lxxv. e Deus eripit bonos a laq̄is diaboli. iiij Deū qͥd trahit in aīam et econuerſo iiij li. ca. lxxxj. c. d. Item. vj. li. lxv. f. Deꝰ trinꝰ adeſt in baptiſmo hoīs vº li. interro. x. rn̄ẜ. vj. Deꝰ ſil̓is ē hōi qͥ poſſidꝫ agrū fructuoſū et īfructuoſum vº. li. int̓. xiij. rn̄ẜ. vº. a. b Deus habet curā de om̄i creatura ſua v? li. int̓ xiiij. rn̄. j. b. (rn̄. j. a. Deus nichil facit ſine cauſa vº. li. int̓ xv. Deus oīa rationabilit̓ ordīauit vº. li. int̓ xv?rn̄. j. b. c.(int̓ xv rn̄. iij. a. b. Deꝰ cur nō ſꝑ exaudit aīcos ſuos vº li. Deus ē ſicut qͥ captiuat aīcos ſuos. vj li. capº. xiiij. c. Deū vuū eſſe et creatorē oīm ſcire pōt homo diuerſimode. vi. li. xlv. b. c. ⁊. lº. a. Deus qūo intelligat̉ eſſe in domo anīe. vi. li. ca. lxv. p. Deus hꝫ ſe ad electos ſicut hō ad carū eqū. ⁊ aqͥla. ad pullos ſuos. vj. li. cvij. Deꝰ qͣlit̓ loquit̉ hoībꝫ ꝑ ſe aliqn̄ et qūo per āgelos. viij. li. in ꝓlogo. ca. vº. f. gͦ Deus trinꝰ ⁊ vnꝰ pulcre deſcribit̉. ⁊tͣ. Reqͥre ī Trinitas.(viij. li. xlvij. e. Deū qͥ hꝫ in ſe hꝫ et mariā ⁊ econuerſo Deus ē ſicut qͥ conficit vinū ardēs. viij li. xlviij. b. (xlviij. g Deus deſiderari debet ſuꝑ oīa. viij. li. Deꝰ pr̄ in colore aureo. filiꝰ in albo. et ſpūſſctūs ī rubeo deſignat̉ viij. li. xlviij. i. et. ao. (xlviij. a. g. Deus timore ⁊ dilectiōe obtinet̉ viij. li. Deꝰ qͥd̓ q̄rit ī hoīe aut deteſtat̉ viij. li liiij Deꝰ ml̓tiōde viſitat hoīes. viij. li. lvj. b. Deꝰ digꝰ ē hoͣri/ laudari ⁊ tīeri viij li. lvj f Deus maxīe gaudebat de futura creati on marie an̄qͣ crearet̉. ẜmo. āge. jº. d. ⁊ ſicut nōe de fabricatōe arce ſue ij ꝑ totū ⁊ ſicut abraā de filio ſuo naſcit̉o iij ꝑ tot̉ Deus pat̓ ꝯꝑat̉ oleo filiꝰ frumēto. ſpūs (vj. a. ſcūs vino. ẜmo. āge. iij. c. deꝰ ē ip̄a v̓tus ⁊ oꝑator eiꝰ. ẜmo āgeli Deus tot fulget corōis qͦt ſūt oꝑa eiꝰ p̄ cipue tribꝰ. ẜmo. āge. vi. b. c. d(b. Deꝰ dr̄ dn̄s vinee electe. ẜmo. āge. viij Deꝰ elegit parētes marie ſicut aqͥla ar horē in qͣ nidū ꝯſtruat. ẜmo. age. xº. b. Deus hūit ſe ad mariā in mr̄is vtero ſi cut apis ad florē ī follicl̓o. ẜmo āge. xj a Deus qͣliter factus ē homo. ẜmo ange xiiij. c. ⁊ xv. a. b. c. Cāge. xv. d deꝰ ꝙͣdiu et qͣre moratꝰ fuit ī v̓gīe. ẜmo Deꝰ. ⁊tͣ. vide in Aqͥla. aurifaber. benig nus. certat deitas. diligere. dn̄s. domus faber. facere. facies. filiꝰ. flos. gallina. hoſpes. ymago. īcarnari. inclinare. lau dare. loca. lotrix. mat̓. pat̓. paſtor. pica. piſcator. placere regnat. regrāri. remu nerat. ſpūs. ſtatere. ſuꝑꝑtat. in vinum ⁊ in xp̄us. (ca. xxxvij. b. Oexterā xp̄i crucifigūt hoīes mali. jº. li Dextera manꝰ aīe dicit̉ opꝰ iuſticie. iiij li. ca. lxxiiij. gͦ (xvj. rn̄. j. Sextera dei qūo intelligat̉. vº. li. inter. Dyabolus nulli pōt appropinqͣre ſine ꝑ miſſiōe dei. jº. li. iiij. b. Dyabolꝰ a qͥbus obceſſis libent̓ exit et a quibus non. jº. li. xxxij. d. e. Dyaboli malicia magͣ contra hoīes de ſcribit̉. jº. li. ca. xxxiiij. c. d. ⁊. liiij. d. itē. ij li. xvij. c. d. e. f. itē. iiij. li. vij. a. b. c. ⁊ xiiij b. et. xx. a. ⁊. xxix. ⁊. xxxviij. a. et. ljº. d. et. lxjº a. et. lxiij. a. b. itē. vº. li. int̓. xv. rn̄. iij. b. itē. vj. li. xvij. b. c. et. xxxj. b. c. e. g. hj ⁊ xxxvº a. b. et. xxxix. a. r. Itē. vij. li. xiij. q et infra. itē. viij. li. xlviij. d̓ Dyaboloꝝ caſꝰ ⁊ ruīa. vide ī Angelus Dyabolus ꝙͣ induratus ē. jº. li. xxxiiij. f. Dyaboli malicia contra deū quanta ē ⁊t̄. vide in. Malicia. Diabolus nō dicit veritatē niſi coactꝰ j. li. xlv. d. Item. iiij. li. lxiij. c. Byabolus qūo eiciet̉ ab aīa. jº. li. liiij. e. Byabolus moueret mōtes niſi refrena retur. jº. li. ca. lx. b. (ij. li. ij. a. Syabolus ꝓbauit qͣndā aīam eſſe ſuā. Dyabolꝰ ligās galeas xp̄ianoꝝ retrahit eos a xp̄o. ij. li. vj. a. b. Dyabolꝰ ſicut pharao triplicit̓ affligit ppl̓m dei. ij. li. xº. a. b Diabolꝰ diuerſiōde inſtigat homīes ad malū. ij. li. xvij. d. e. f. (xiiij. h Dyabolꝰ nūꝙͣ dat hoī verba vite. iiij. li Dyabolus ꝓdeſt electis. iiij. li. xxj. c Dyabolus diuerſimode īpugnat hoīes. iiij. li. xxix. ⁊. xxxviij. a. Dyabolus qͥbus appropinqͣt. iiij. li. cap xxxv. Item. vij. li. xxvij. e. Dyabolꝰ ſine ꝑmiſſione dei nichil pōt iiij. li. xxxviij. a. (li xxxviij a Dyabolꝰ ſꝑ admiſcet vera cū falſis. iii. Diabolꝰ quo factꝰ fuit tenebroſus. iiij. li. lxiij. c (iiij. li. lxxix. b Dyabolꝰ nitit̉ deciꝑe nouit̓ cōuerſos Dyabolꝰ qūo ſtat ꝯͣ xp̄m. iiij. li. xcv. a Byabolꝰ ē ſicut auis rapax. iiij. li. xcv b Dyabolus non audet tāgere aīam ſine dei iudicio. iiij. li. cij. lj. Dyabolū reꝑcuttere qͥd ē. iiij. li. cvj. a Dyabolꝰ qͥd̓ dicit aīe peccatrici ī morte iiij. li. cxxxv. a.(li. int̓. xij. rn̄. iij. Dyabolꝰ qͥd amiſit cadēdo et qͥd̓ no. vº Dyabolꝰ cur magis adheret vni ꝙͣ alte ri. vº. li. int̓. xv. rij. vij. Dyabolꝰ cupiuit appropinqͣre cordi ma rie. vº. li. reuela. ij. poſt int̓. xvj. c. Dyabolo qͥd rn̄deat homo. vi li. xvij. a Dyabolus quid ē. vj. li. xxxviij. Dyabolus diſputauit cū maria de iuſti cia. vj. li. xxxix. g. lj. i. Dyabolꝰ dans rn̄ſa de fornace fugatur vj. li. lxxviij. b Dyabolus incubꝰ qūo luxuriat̉ cū mu lieribꝰ ⁊ qūo expellat̉. vi. li. lxxx. ⁊. lxxxj. Dyabolus diſputabat cū maria de aīa dn̄i karoli. filij.ſ. birgitte. vij. li. xiij. c. d e. ⁊ ꝯtēdebat cū āgelo. ibidē. f. et infra. Dyabolus qͥd inſpirauit frī aduerſario ſcī franciſci. vij. li. xx. c.(xxvij. c. f Dyabolū introducūt inimici xp̄i. vij. li. Dyabolus nō potuit videre qͣndā aīam purgādā. viij. li. xlviij. alj. ⁊ ak. Dyaboli cuiuſdam deformitas deſcri bitur. viij. li. caº. xlviij. a. lj. Dyaboli malicia cōtra aīam purgādā. viij. li. xlviij. ai. ⁊. al.(viij. li. lvj. d̓ Dyabolꝰ nō pōt tenere alique violent̓ Dyabolꝰ qͣta mala īmittit hoī cū fuerit ꝑmiſſꝰ pꝫ in quodā rege. viij. li. lvj. i. l. Dyabolus diſputando cū maria ꝑdidit locū et caſtrū wvatzſtena. extra. xxiiij Dyabolus ſufflat cineres in ollā ideſt ī cor homīs. extra. liiij. b. Dyabolus abrenūciat xp̄o. exͣ. lvij. b Dyabolꝰ vellet ꝙ mali diu viuerent in mūdo. extra. lxxxix. c.(lxxxix. b. c. Dyaboli ius ſuꝑ malos homīes. extra Dyabolus. ⁊tͣ. vide in. Acētū. Animal aqͥla. auis. aures. anriga. canis. carbo. certāt. deciꝑe. demō. dn̄ari. explorator. fugari. fur. hoſtis. impedire. iniuriā. la borat. latro. leo. letari. liber. lictor. liga re. magꝰ. manꝰ. mōeta. mōetariꝰ. nego ciator. oculꝰ. pat̓. peccare. ptās. punire ſcire. ſcribere. talpa. tēptare. temptatio torrens. vexare. viciare. et vulpis. Dyaconi qͥdā qͣles ſunt. iiij. li. xxxiij. b. Dyaconi ad qͥd īſtituunt̉. iiij. li. lviij. d̓ Diaconi hn̄t autoͣtē p̄dicādi vi. li. vij a. Dicit qͥ verba xp̄i eſſe falſa nō videbit faciē dei. jº. li. xv. b. g. lj. Dicit cur deꝰ qn̄qꝫ verba obſcura. vº. li reuela. poſt int̓. xiiij. ꝯ. b. Dicere nolens alijs q̄ ſcit peccat. vj. li. ca. xxxix. d (ē. iiij. b. xxxij. a Dictare laudē dei et marie ꝙͣ meritoriū Dictauit xp̄s regulā ſcē birgitte. ī regl̓a Dictauerat dyabolꝰ mulieribꝰ ornatū. viij. li. ca. lvij. a Dies qͣre factus ē et cur nō ē ſemꝑ. v li. int̓. ix. rn̄. v. (.xvj rn̄. ij. Diē iudicij nulla creatura ſcit. vº li. int̓ Dies cōceptōis marie digna ē hr̄i in re uerētia. ẜmo. ange. rº. e.(xvij. b. Diē nuptialē qn̄ incipiūt religioſi extra Diē qͣlit̓ pagat hō vtilit̓. extra. lxv. a Dieta ſalutis dicit̉ vita ꝯtēplatīa. vi. li. capº lxv. a. Difficile qūo fiet facile. ij. li. xxij. c. d. Difficilia tria occurrūt in via dei. iij. li ca. ij. per totū. (int̓. xj. a. Difficile nichil ē amāti. vº. li reue. poſt Digeſtiōem vt potꝰ in corꝑe facit p̄me ditatio diuīa in oꝑe. ij. li. xxv. b. c. Digiti opponēdi ſpinis dicunt̉ p̄cepta dei. iij. li. ij. b. itē. iiij. li. cxxvj. n. Digiti ſignificāt mores hoīm. iij. li. xj. c. Digiti decem debent eſſe in manibꝰ aīe. iiij. li. lxxiiij. g. ij. Digniſſima creaturarū ē virgo maria ẜmo. ange. jº. c. d. et. ij. a. Dignitatē ambire malū ē. jº. li. xxxiij. a. Dignitatē triplicē habet papa. jº. li. xlj. b Dignitas ſacerdotū ꝙͣ excellēs ē. jº. li. ca xlvij. f. ⁊. xlix. a. itē. iiij. li. lviij. b. d. ⁊. lix b. et. cxxxij. a. b. et. cxxxiij. b. e. et. capiꝰ. cxxxiiij. a. d. Dignitas ep̄alis ad qͥd̓ debet miniſtrari et deſiderari. iij. li. caº. iij. a. et. iiij. b. e. et xviij. Item. iiij. li. cxxvj. q. r. Dignitatis ep̄al̓ qͣl̓ erit fructꝰ iij. li. iij b Dignitas auferet̉ a mal̓ in morte et da bitur alijs. iij. li. iiij. a. b. c. d. Dignitas dat̉ bonis ⁊ malis ſicut iude iij. li. xix. d. e. (cxxv. a. b. Dignitate ſuꝑbiēs cui aſſil̓at̉. iiij. li. ca. Dignitas quo et ad qͥd̓ debet ſuſcipi. vj li. xcv. a. Item. vij. li. v. c. Dignitate ad maximā factus fuit homo ante regulā. cap. iij. a. Dignitas. ⁊tͣ. vide in. dn̄s. et in honor Dij tres cur nō ſunt ſicut tres perſone. iij. li. caº. xxvj. a. Diligit deus qūo et qͣntū hoīes ⁊ qūo vult diligi ab eis. jº. li. ca. jº. c. et xj. a. itē iiij. li. ca. lxxxiij. a. b. ⁊tͣ. vide in Caritas. Diligerę deum ſuꝑ omīa ꝙͣ ſalubre eſt et qūo dilgat̉. jº. li. caº. ij. c. ⁊. iij. b. itē. iiij. li ix. c. ⁊ xlviij. ⁊. lxxiiij. c. ⁊. lxxxvij. b c. itē vj. li. lº. per totū. itē. vij. li. vº. d. Diligere mundum ꝙͣ nociuū eſt. jº. li. ca iij. b. et. xiiij. a. Diligere filiū ſuū p̄cipit maria jº. li. ix. a Diligit xp̄s mariā ſuꝑ omēs ſctōs. jº. li. (xlvj. d. ca. xlvj. diligit homo oīa que hꝫ p̄ter xp̄m. jº. li. Diligere ſeip̄m inordinate malū ē. ij. li. cal̓ix. d. Itē. vj. li. xxviij. e. itē. viij. li. ca xlviij. ab. et. ai. et. ak. Dilexit deus hoīem ab inicio. ij. li. xij. Diligere debemꝰ omēs. ij. li. xvj. a Diligē̓ dꝫ hō ſpūalē ſapīaꝫ. ij. li. xxij. b. d̓ Diligere xp̄m ⁊ eiꝰ paſſionē dr̄. cōmede re pane cū aqͣ. iij. li. jº. b. c. itē. iiij. li. ca. (iij. li. vj. a. b cxxvj. g. hj Diligere plus ancillā. ꝙͣ vxorē quid ē Diligūt āgeli aīas hoīm. iij. li. xxiiij. d. Diligē ſil̓ deū ⁊ mundū difficile ē. iiij. li ca. xvj. d. Diligere ſapiēter quid eſt. iiij. li. xvij. b Diligere xp̄m ꝙͣ bonū eſt. iiij. li. lxxiiij. b. et. cxj. b. Diligere ꝓximū qūo dꝫ hō et ꝙͣ bonū ē iiij. li. lxxiiij. e. itē. vj. li. cxvj. b. itē exͣ. lxx Diligere ledentē ſe ſiml̓at̉ topacio. iiij. li ca. cxxiiij. b. Diligere deum ordinate ꝑfecte pure et veraciter quid eſt. iiij. li. cxxvj. gͦ Diligit qui plus creaturā ꝙͣ creatorem qd meret̉. vj. li. xvj. a. et. lxxviij. a Diligere mūdialia et carnalia. ꝙͣ noci uū eſt. vj. li. ca. lij. i. n. o. p. q. r. s. et. lxx. a. b. itē. viij. li. xlviij. ag. ⁊. ak. Diligere mariā et petrū apl̓m ſalubre ē vj. li. xciij. a. b. itē. vij. li. xiij. d. Diligere quid debet homo. viij. li. lvj. b Diligebat deus mariā anteꝙͣ crearet̉ ⁊t̄. vide in Deus. Diligebat quātū angeli deū et mariam mox vt fuer̄t creati. ẜmo. āge. iiij. b. c. d̓ Diligebāt olim deū. laici. clerici. ⁊ clau ſtrales. nūc āt diligūt ſeip̄os. extra. ca. lxxxiij. a. b. (viij. et. ix. a. Dilectio dei ad mariā habet̉. jº. li. capº. Dilectio marie ad deum patet. jº. li. viij et. xº. a. b. (xxviij. a Dilectio inordinata eſt in mūdo. iij. li. Dilectio imꝑfecta eſt in purgatorio. iij li. xxviij. b. (xxviij. b Dilectio oīs mali ē in inferno. iij. li. ca Dilectio ꝑfecta ordinata mūda ⁊ vera que ē. iij. li. xxviij. c. Dilectio dr̄ rota in curru. iiij. li. xvij. b Dilectio dei ꝙͣ feruēs ſit in hoīe. iiij. li. caº. lxxxvij. b. c. Dilectio dicit̉ pellis aīe. iiij. li. xc. b. Dilectōis dei indiciū qͥd eſt. vº. li. inter xv. rn̄ẜ. iij. b. Dilectio hoīs apparuit ꝑ legē naturalē vº. li. int̓. xvj. rn̄. iiij. (xlvij. b Dilectōis p̄ceptū pauci īplēt. vj. li. ca. Dilectio dei meret̉ remūeratōem. vj. li capꝰ lͦ c. (vj. li. cxvj. b. Dilectōe ſeruāt̉ oīa mādata et cōſilia. Dilectōe venit̉ ad deū. vj. li. cxvj. b. Dilectō figit deū in aīa. viij. li. xlviij. ag Diluuiū qͣre vēit ꝑ mūdū. ẜmo. āge. ca viij. a. (iiij. li. viij. Dimittere inimicis delicta ꝙͣ bonū eſt Dimittit deus quotiens pct̄m homini iiij. li. ca. ciiij. a. Dimittere aliqua delctabilia vtile eſt. viij. li. xlviij. am (iiij li. xxj. b. Dyoniſium cōuertit apoſtolus paulus Dyoniſius eſt patronus regni francie iiij. li. ca. ciij. ⁊. ciiij. b. Dyoniſiꝰ fuit ꝓtector.ſ. birgitte exͣ. xcij. Dyplois aīe dr̄ diuīa caritas. iiij. li. ca lxxiiij. c. (xv. c. d Diſcerni qūo pn̄t boni a malis. jº. li. ca Diſcerni qūo pn̄t reuel̓. eſſe a bono ſpū vl̓ a malo. ⁊tͣ. vide in Spiritus. Diſcere mūdialia. et carnalia ꝙͣ nociuū ē. vi. li. lijo n. o. p. q. r. s. (lviij. d. Diſcipl̓i dei eē deberēt clerici. iiij. li. ca. Diſcipl̓os.ſ. ꝯfricantes gͣna in ſabbato excuſauit xp̄s. exͣ. xiiij. a(li. xxxiiij. e Diſcordes qūo reuocent̉ ad ꝯcordiā. vt Diſcretō aſſil̓at̉ naſo. jº. li. xxiij. c. Diſcretio dicit̉ ſecuris aīe. ij. li. xxvij. d Diſcreto ſit ī deſid̓io et̓noꝝ bōꝝ iij li. ij b Diſcretō q̄ ⁊ ꝙͣ neceſſaria ē ad bn̄ viuē dū in Afflictōe corꝑis ⁊ regimīe. iiij. li. xvij. a. b. c. d. ⁊. xx. a. b. ⁊. lxxiiij. f. ⁊. lxxx f. itē. vj. li. cxxj. itē exͣ. lviij. a. ⁊. lxxxv. a. Diſcretō dr̄ ſtomachꝰ aīe. iiij. li. cxv. c. Diſpenſandū cū qͥbus eſt in ieiunando extra. xiiij. b. Diſpēſatio gͣta deo q̄ eſt. iiij. li. cxxvij. d. Diſpenſatio facta ꝓpt̓ carnalē amorem pctm̄ ē. iiij. li. cxliiij. b(cat. exͣ. xiiij. Diſpēſatōem vtrum ⁊ qn̄ accipit qͥ pec Diſpēſator qͣſi ſit odoͣtꝰ hoīs vi. li. lxvi. Diſplicet deo tria in mūdo. iij. li. xvij. Diſplicet deo color extraneus ī facie ho mīs. vij. li. xj. c. et. xxvij. d. e Diſponit deus oīa in nūero ⁊ mēſura. ī li. xxviij. b Cex. xvij. a Diſponēt qͣliter ſe religionē ingreſſuri Diſpoſitōem certā tenet oīa p̄ter hoīeꝫ iiij. li. lxvij. a. c. (ca. xlv. q Diſpoſitio oīm rerū p̄uiſa eſt a deo vi. li Diſputare ſuꝑbe nociuū ē. vi. li. lxxvij Diſſil̓are corrigenda pctm̄ ē. iiij. li. ca cxliiij. b. (. d. ⁊ Diſſiml̓are pctā ꝙͣ malū ē. viij. li. xviij Diſtat quantū inter deū et mundanos vi. li. lxxv. b. Ditari volentē cōtra deū decipit di bolus. vj. li. lxxviij. a. et. lxxxij. Diues homo qͣntū tribuet pauꝑibꝰ ij. ca. xiiij. f. (iij. li. xj. Diues celū ingreſſurꝰ qūo ſit diſpoſitꝰ Diues homo qūo refrenabit carnē ſua iiij. li. xvij. d Diuites ſpūales ſūt amici dei. iiij. li. xo Diues epulo qͣre ſepultus eſt in īferno iiij. li. cvij. d. (xxvij. c. ⁊. xlvi. b Diuites quō pn̄t placere deo. vi. li. ca Diuites ſpū ⁊ diuites rebus differunt extra. iij. b. (li. ca. iii Diuitie a xp̄o ꝓmiſſe xp̄ianis q̄ ſunt. i Diuitie dicunt̉ ſilique porcorū. iiij. li. c. jº. b. et. cxxv. f. (li. lxcvj. Diuitie nō ſūt male ſed eaꝝ abuſus. iii Diuitie ſpūales obtinent̉ qͣdrupliciter iiij. li. ca. cxj. b. c. Diuitijs ſpūalibꝰ qͥs ē dignꝰ iiij. li. cxj Diuitijs cur nō eſt ſuꝑbiendū. vº. li. int̓. vij. rn̄ẜ. iij. Diuitiarū ſollicitudo et amiſſio dicūtur ſerui mūdi. et quid eis rn̄deatur. vº. li. re. uelatio. poſt interro. x. Diuitie qūo vēdant̉ ꝓ deo. vj. li. xlvi. b Diuicie nocēt religioſis. vj. li. xcix. Diuitijs regū p̄fetuntur due denarij vi due. vi. li. cxvj. a. (vij. li. xxv. b Diuitias nō ſeruabāt maria et ioſeph. Diuitie mndane dicunt̉ fimꝰ ẜmo. āge viij. b. c (cti. vij. li. xxviij. d̓ Diuinatores ⁊ eoꝝ fautores ſūt maledi Diuinitas ſcā pulcre deſcribit̉. ⁊tͣ. Re quire in Trinitas. Doceat ꝙ hō ꝓximū verba xp̄i gratū ē deo. ij. li. xiiij. lj. docere bonos et malos verba xp̄i vti le eſt. ij. li. ca. xiiij. i. k. Docet deus aīas volare ad ſe ſicut pi ca pullos ſuos. ij. li. xxix. a. b. c. Docuit qͥd ſ. dn̄icꝰ frēs ſuos. iij. li. xvij. a Docet q̄ hō boͣ hͦ facere dꝫ. iiij. li. cxxix f Docet xp̄s qͥd fugere qͥd ve facere debꝫ homo. ante regl̓am. ca. iij. b. Doctoꝝ ſtatꝰ qͣlis fuit olim. iij. li. xxi. b. Doctores dn̄t eſſe in cōꝑatīo gradū vl̓ ſuꝑlatiuo. iij. li. xxvij. c. d. Doctores cur nō elegit deus ad euāge lium p̄dicand̓. iiij. li. cxiij. a. Doctores iudeoꝝ ⁊ gētiliū qͥd docebant vi. li. ca. liiij. b. Doctores qūo regit ſpūſſcūs. exͣ. xlix. b Doctrina ſit in mēſa cū cibo corꝑali. iij li. ca. jº. d. e. itē. iiij. li. cxxvj. k. l. Doctrina bōa dicit̉ vngentū ſanatiuū iij. li. xvj. c. (lū. iiij. li. xxj b Doctrina bonorū multos eleuat ad ce Doctrina ſua pn̄tabat maria aīas deo. ẜmōe ange. xix. a. Doctrinā pulcrā dat xp̄s ep̄is ad proce dendū in via dei. exͣ. lxxix. per totū. Doctrix cōfeſſorū fuit maria. ẜmo āge xix. c. d. (. li. xlvj. d. Holet homo de oībus p̄terꝙͣ de xp̄o jº. Dolere quid et de qͦ dꝫ hō. ij. li. ca. xxiiij a. Itē. iij. li. xiij. f. et. xxx. b. Item. iiij. li. lxxiiij. e. ⁊. xciij. a. ⁊. ciiij. e. itē. vi. li. lxv b. d. Item. viij. li. xlviij. am. Dolere ē remediū ꝯͣ pctm̄. iij. li. xix. b. Dolere ꝓ pct̄is ī pn̄ti bonū ē. iiij. li. lj. a Doleant qui nō patiunt̉ aduerſa ī pn̄ti vº li. inter. xiij. rn̄. iij. b. Dolere de quo nō dꝫ hō. vj. li. xxx. c. e ca. lxv. b. d. Dolebat adā de miſeria ꝙͣ incurrit pe euā. et conſolabat̉ de naſcitura maria ẜmo. ange. vij. ꝑ totū. Dolere. ⁊tͣ. vide in. triſtari et turbari Doliū vini notat impatiēs cor. iiij. li. ca xxiiij. a. b. Dolor marie virginis ꝑmaximꝰ ex pa ſiōe xp̄i quē habuit an̄ ⁊ poſt xp̄i ꝯcepti onē et paſſionē deſcribit̉. jº. li. ca. xº. d. et xx. a. et. xxvij. ꝑ totū. et. xxxv. a. b. Item iiij. li. xxiij. b. et. lxx. a. b. c. d. itē. vj. li. xj. b. et. xix. d. et. lvij. b. c. et. lxj. itē. vij. li. xv. c. d. e. itē ẜmo. āge. xvj. b. c. d. ⁊. xvij. b. c. d. itē. exͣ. ljº. d. vide plus in. tribulatō in triſtitia. et in turbata Dolor xp̄i maior fuit ex dolore matris et amicorū ſuoꝝ ꝙͣ ex ꝓpͥa paſſione. jͦ li. cap xº. i. et. xxxv. b. itē. iiij. li. lxx. c. Itē. vº. li reuela. ij. poſt int̓. xij. b. item. vi. li. xix. d̓ item. vij. li. xv. c. (ca. ix. d Dolorē auget dānatis malū exēplū. ij. l. Bolorē patiebat̉ maria vltra oēm crea turam. ij. li. xxiiij. a. Doloris gladiꝰ qūo ꝑtrāſiuit cor marie iij. li. xxx. a. itē. ẜmo. āge. xvij. e. et. xvii per totum. Bolor caritatis notat̉ ꝑ margaritā ⁊ troducit deū in cor. iiij. li. cxxiiij. b. Dolores attulit hoī pctm̄. vº. li. int̓. xiii. rn̄. ij. Dolorem qn̄ dicit̉ homo facere xp̄o li. ca. xix. e. Bolores corꝑis purgāt aīam. vj. li. ca Bolor marie a die purificatōis fuit ſex tuplex. vj. li. lvij. b. c. Bolor marie mixtus erat cū gaudio li. lvij. c. item ẜmo. āge. xvj. b. c. Bolor marie qn̄ fugit ī egiptū. vi. li. lviij. Bolori marie ꝯꝑati ſalubre ē. vi. li. lvij. c. et. xcvij. b. (vij. li. ca. ij. Boloris marie gladiū vidit ſcā birgitta Dolorē habuit maria qͦtiēs induit xp̄m vij. li. viij. b. Cāge. xvij. d. Dolorē marie. tēꝑauit puer ihūs. ẜmo Dolor oīm mēbrorū ſequit̉ poſt riſū mū danorū. exͣ. lxxxvi. Dolor dānatoꝝ dr̄ laq̄us qui aggͣuatur ex longa vita. extra. lxxxix. c. Dn̄a in ſublimi et arta ſede dr̄ ſuꝑbia. jº. li. xxix. a. b (xxix. a. b. q Dn̄a ſedēs in lata ſede dr̄ maria. jº. li. ca Dn̄a quedā habuit bellū duoꝝ ſpirituū in mēte ſua. iiij. li. iiij. ꝑ totū. Dn̄a quedā ſedebat ī curru ſuꝑbie ſimi lis vipere. iiij. li. xvij. a. e. Dn̄a quedā viſitādo īdulgētias fuit cor rupta et quare. iiij. li. xx. c. Dn̄e qͣtuor legittīe dicunt̉. iiij. virtutes iiij. li. xlv. a. (iiij. li. xlv. b. Dn̄e qͣtuor illegittime dicunt̉. iiij. vicia Dn̄e cuiuſdā gͣue ſuppliciū vi. li. xvia. l Dn̄a familiariſſima regi dicit̉ v̓go ma ria. vi. li. xxxiiij. c. et. xlv. e. Dn̄a domꝰ corꝑis dr̄ aīa q̄ hēbit qͥnqꝫ ſer uos. qͥnqꝫ pediſſeqͣs et cibum. vj. li. cap lxvj. b. c. d. (li. xciij. a Dn̄a quedā videbat̉ ſedere in fune. vi. Dn̄e cuiuſdā purgatio et ſaluatio. vi. li ca. cij. a. c. Dn̄a quedā apꝑuit deformis vij. li. xj. d̓ Dn̄e cuidam p̄dixit ymago crucifixi fi nem ſuū. exͣ. cº. (tio. exͣ. cjº. Dn̄e cuiuſdā ꝑegrinatio mors et ſalua Dn̄ari nō pōt dyabolꝰ in aīas iuſtorū. li. ca. iiij. b. (iij. li. xxxi. c. Dn̄atur dyabolus hoībꝰ diuerſimode. Dn̄atur cur vnꝰ hō alteri. vj. li. liij. a. Dn̄atio om̄is ē a xp̄o. jº. li. xix. a. Itē. ij li. ca. viij. a. et. xxv. a. Dn̄icus qn̄o dilexit xp̄m et mariā et qͥd docuit frēs ſuos. iij. li. xvij. a Dn̄icus dictauit regulā ſuā de ſpūſctō. iij. li. xvij. a. et. xviij. d. Dn̄icus moriturus ꝯmēdauit frēs ſuos ſub mātello marie. iij. li. xvij. b. Dn̄ici regl̓am tenētes ſaluabunt̉. iij. li. capº xvij. c. Dn̄ici frēs pauci imitant̉ veſtigia eius iij. li. xvij. c. d. et. xviij. a. b. Dn̄ici frībus mal̓ cominat̉ maria. iij. li ca. xviij. c. (li. xxxiij. b Dn̄s habēs multos ſeruos dicit̉ xp̄s. j. Dn̄s deſpicit̉ et ſeruꝰ honorat̉ ſpūaliter quid ē. jº. li. xl. b. (jº. li. lvj. a Dn̄o qui ē rei pater ⁊ iudex ꝯꝑat ſe xp̄s Dn̄s verus ſolus ē xp̄s. ij. li. viij. a. Itē viij. li. ca. i. d. (ij. li. xvj. a Uno habēti plures vineas ꝯꝑat ſe deꝰ Dni quia nolūt venire ad celū venient pauꝑes. iij. li. iiij. a. d̓ Dn̄i ꝑimūt ſe ⁊ ſubditos ſuos. iij. li. vº. b Dn̄s quidā monebat̉ ad reſtitutōeꝫ. iiij. li. xlvj. b. Dn̄o ꝑegrināti qͥ tradidit ẜuis ſuis p̄c oſum theſaurū ſil̓is ē xp̄s. iiij. li. lviij. a. h Dn̄i qͥd debeant cogitare et facere. iu li. cap. lxxvj. a. Dn̄o hnti captiuos in tribꝰ cuſtodijs milat ſe xp̄s. iiij. li. cxv. a. b. Dn̄i mūdi inceꝑāt nouā legē cōtra xp̄m vi. li. ca. xxvij. a. Dn̄i qūo pn̄t placere deo. vi. li. xxvij. ſ Dn̄s qͥddā et dn̄a ſil̓es ſerpētibꝰ genera rūt de ſe filiū ſerpētinū. vj. li. xxxij. b. c. Dn̄s regͣturꝰ in hoīe ē caritas. vi. lj. lij p Dno ſil̓is eſt xp̄s qͥ duxit vxorē edificās ei domū dāſqꝫ ei ſeruos pediſſequas ⁊ ci bum. vi. li. lxvi. a. (li. xcvij. a. Dn̄s quidā hūit in ſe ſeptē demonia. vi. Dn̄i qūo ſe ſalubrit̓ regat. vij. li. xi. bc d̓ Dom̄i qūo ſe habere debēt ad clerum ⁊ ſubditos. vij. li. xviij. a. b. Dn̄s quidā ſil̓is erat lupo. viij. li. xvj. Dn̄s q̇dā aſſil̓atꝰ eſt vulpi. viij. li. xvij Dnōº qui habet ſiluā vallatā muro ſil̓is eſt xp̄us. viij. li. xviij. a. b. Dn̄is t̓re inſtat gͣuiſſimuꝫ iudiciū niſi ſe emēdauerint. viij. li. lvj. o. pͥ. Dn̄s oīm in t̓ris factus fuit ho. an regu lā. cap. iiij. a. (viij. b. q̄ An̄s vinee electe dr̄ deus. ẜmo. angeli Dn̄s penarū ē dyabolꝰ. extra. xxiiij. a Domum volens deo edificare qūo ſit diſpoſitus. j. li. cap. xviij. a. b. Domus dei dicit̉ religio. jº. li. xviij. c. d. Domū ſuā vocat xp̄s mundū. jº. li. xl. b. Domꝰ aīe qūo p̄parabit̉ xp̄o. ij. li. ij. c Domus qͥnqꝫ dicūt̉ eſſe in mūdo ⁊ qͥnqꝫ ſtatꝰ hoīm eaꝝ īhītatores. ij. li. iij. ꝑ totū Domus tres habebit aīa fidelis. et ī qͣli bet domo tria inſtrumēta. ij. li. xxiiij. b. et. xxv. et. xxvj. et. xxvij. ꝑ. totū Domus dei ſcꝫ eccl̓a cur inſtituta ē. iiij li. cap. lviij. b. Domus pauꝑ ē mūdus iſte habens in ſe tria. vº. li. reue. poſt inter. xiij. Domꝰ hoīs dr̄. cor eius. vj. li. lxv. e. Domū marthe et marie qn̄ dicit̉ deꝰ in gredi ſpūaliter. vj. li. lxv. p. Domꝰ aīe dicit̉ corpꝰ qͣtuor hn̄s ꝓpͥeta tes. vj. li. lxvj. a. Item. vij. li. v. a Domꝰ ſuꝑflue nō habeant̉ in moͣſterijs ordīs ſcīſaluat̉. In regl̓a. xx. c Domus marie eternal̓ eſt deꝰ. ẜmo an ge. iij. b. (pꝫ. extra. lxiiij. b. c. Domus tenebroſa in qua ſunt inimici. Dona volens offerre d̓o qūo ſit diſpo ſitus. jº. li. xviij. b. c. Dona ſpūſſcī dicunt̉ talēta. iij. li. xx. a Dona ſpūſſctī dant̉ hom̄i in baptiſmo iiij. li. lxxiiij. r. Dona nō placēt deo niſi debita pͥus ſol uant̉. iiij. li. lxxx. a. itē. vij. li. xj. b ⁊. xvj d̓ Dona dant̉ qͣdruplicit̓ ſic ē et ſpūaliter iiij. li. cxj. a. b. c. (. iij. Doīs dei abuti nociuū ē. vº. li. int̓. vj. rn̄ Dona gr̄e cur aliqͥbus auferunt̉. vº. li. int̓. xiij. rn̄. j. et. ij(int̓. xiij. rn̄. v. c Doa gr̄e cur nō dant̉ hoībꝫ eqͣlit̓. vº. li. Donū ſpūs cur dat̉ hoīs et malis. vº. li. int̓. xv. rn̄. vj. (itē. viij. li. liij. Bona ſua qūo dare dꝫ hō. vij. li. xi. c. Dōa ſua diſcrete diſtribuāt dn̄i. viij. li. cap. ij. c. Dona dei qūo minuunt̉ mal̓ et augētur eis dona dyaboli. pꝫ. viij. li. lvj. i. l. Dōa vtꝝ ⁊ qͣnta aut qͣlia reciꝑe poſſint ꝑſone ord̓. ſcīſal. in. regl̓a. xix. ⁊. xx. b. e. f. Dona. ⁊tͣ. vide in Dare ⁊ in Elemoſina Hormire inter brachia mūdi quid ē. iij li. ca. vjº. b. (xxxiij. b. Dormiēs videt̉ xp̄s aliquibus. vj. li. cap Dormire. ⁊t̄. vide in Somnus. Dorſo aſſil̓ant̉ oꝑa hoīs. jº. li. xxiij. d. Dorſum xp̄i calcare qͥd̓ eſt. iiij. li. xcix.⁊ Dorſum ſignificat oꝑatōem bonā. iiij. l. ca. cxxix. m. (. vj. li. lij. hj Dorſū cuiuſdā horribile apꝑuit in pēis Dubia heremite ſoluit maria. iiij. li. ca cxxviij. a. Ducit qͥd hoīeꝫ ad amorē dei et quid ad amorē mūdi. jº. li. xv. b. d(jº li. xxix. q Ducit maria amicos ſuos ad ſedē ſuā Ducit ſapiētia ſpūalis ſurſū et carnalis deorſum. ij. li. xxij. ꝑ totū Ducit tribulatio ad bona. iiij. li. lxxv. Duci ad tn̄bras ſpūalit̓ ꝙ ē iiij. li. cvij. Ductor ſpōſe xp̄i hr̄e dꝫ duo. ij. li. xxj. f Dulcedo marie qͣnta eſt. j. li. xxxj. c. ⁊ ljº. e. Item. iiij. li. lxxxvj Dulcedo nō eſt q̄ nō ē ī maria. jº. li. xlij b Dulcedo ſpūſſcī incōꝑabilis ē. jº. li. liiij. a Dulcedinē marie reciꝑe et reicere ma lū eſt. j. li. lviij. d. Dulcedo ſpūalis vn̄ dꝫ trahi ij. li. xix. e Itē. iiij. li. lxxiiij. c (li. xxx. a Dulcedine marie ſentiet oīs qͥ petit. iij Dulcedinē appetēs nō refugiat amara vº li. reuela. poſt inter. v. Dulceſcit cui deꝰ ei t̓rena vileſcūt. vi li. ca. cvj. (extra. lͦc Dulcis ꝙͣ fuit maria deo. jº. li. ljº. e. item Duricia cordis dicit̉ galea malorū. iiij li. xcv. a. Duricia cordis ꝑ quid āmonet̉. iiij. li. Bux verus quis eſſe dr̄. iiij. li. lxxvj. ſ Brioſis dn̄at̉ demon igne vi. li. cap. lxxx. Eccleſia militans aſſimilat̉ caſtro. jº. li. vº. per totū. (xviij. b Eccl̓ie edificent̉ de bn̄ acq̄ſitis. jº. li. ca. Eccl̓a militans dicit̉ filia dei tradita vi ro eā affligēti. jº. li. xxiiij. a. Eccl̓a dr̄ palaciū xp̄i. jº. li. lv. a d(c. d Eccl̓a ſil̓at̉ luco paucaꝝ arboꝝ. ij. li. vº. Eccleſia dicit̉ alueolus xp̄i. ij. li. xix. e Eccl̓ia dicit̉ vxor ep̄i legittīa iij. li. vj. b Eccleſia ſtat nimis ꝑicl̓oſe ꝓpter qͣtuor iij. li. xº. a. Itē. iiij. li. lxxviij. c Eccleſia dicit̉ vinea bn̄dicta. iij. li. xº. c. Item. iiij. li. lxxviij. e. Eccl̓ia ꝙͣ lata alta et ſpiſſa edificet̉. iij. li. ca. xviij. e (li. xxiiij. a. c. d̓ Eccl̓ia dicitur virgo habēs ix frēs. iij. Eccl̓ia qͣſi tres hꝫ filios. iij. li. xxiiij. c Eccl̓ia ſcā qͥd eſſe dicit̉. iij. li. xxiiij. d. Eccleſie diſpoſitio aſſil̓at̉ anſeri. iiij. li. ca. xvj. a. (li. xxxiij. a Eccleſie multe rome deſolate ſunt. iiij. Eccl̓ie boͣ nō dabūt̉ laicis. iiij. li. xxxiij b Eccl̓ie ꝯſtitutōes q̄ fuerūt olim ꝓ qui bus nūc aſſumpte ſunt abuſiōes. iiij. li. xxxiij. per totū. (li. ca. xlix. Eccl̓ie diſpoſitio qͣlis ē nūc corā deo iiij Eccleſia ē domus dei et qͣre inſtituta ē. iiij. li. lviij. b. (lxv. b Eccl̓ia ſcā dr̄ caſtrū obceſſum. iiij. li. ca Eccleſia xp̄i vnde pͥmo incepit. iiij. li. ca lxxvj. c. et. cxxix. lj. Eccleſie cur data ſūt bōa tꝑalia. iiij. li lxxvj. e. Item. vj. li. lxx. b. Eccleſie bōa ſunt ꝓpriū xp̄i. iiij. li. cxlij. a Eccleſiā viſitet hō ꝓ pctō accidie. vj. li ca. xº. d. (li. xxvj. b. Eccleſia xp̄i ꝙͣ lōge receſſerat ab eo. vj Eccleſiā accedere ſine deuotōe nō ꝓdeſt vj. li. xxxj. d. Eccleſia dr̄ thalamꝰ xp̄i. vj. li. xxxiij. a Eccl̓ie ꝑicula ſignant̉ in.vij. tōitruis. vj. li. ca. cxº. Ec cleſiā ſuā dimittēs ꝓpter maiꝰ domi niū ſimilat̉ porcis. vij. li. xxix. b. Eccleſia mōaſterij ſcīſalua. qūo edifice tur. extra. xxviij. b. e. Eccleſia ſcīſaluat̉. habeat portas remiſ ſionis recōciliatiōis et gr̄e. exͣ. xxxj. a. b. Eccl̓ie pauimētū qͣle ſit. extra. xxxviij. Eccl̓ia ſcā dr̄ t̓ra pinguis. exͣ. lxxxv. c Edificari dꝫ domus dei de bene ac q̄ſi tis. jº. li. xviij. b. item. iiij. li. cxxx. Edificant ep̄i et milites dyaholo duas c. vrbes ſicut filij iſrl̓ pharaōi. ij. li. xº. a b c Edificare dꝫ hō ꝓximū ꝑ verba xp̄i. ij. li. ca. xiiij. lj. (ca. xviij. e Edificari qūo et qͣles debēt eccl̓ie. iij. li Eduliū corꝑale duo bōa facit ꝯmedēti ij. li. ca. xxv. c. Eduliū aīe dr̄ diuīa ſapīa. ij. li. xxv. Edulia quot hēant amici dei. exͣ. lxv. Eicit homo a ſe xp̄m. vº. li. int̓. xij. rn̄. v Item. vij. li. xxvij. c. f. Electi dicunt̉ flores in orto. jº. li. lij. a Electi cadūt et reſurgūt. ij. li. xiiij. i. k Electores alicuiꝰ t̓a dn̄t cauē. iiij. li. iij e Electi cur tribulant̉ in mūdo vº. li. inter vj. rn̄. ij. a. b. et īt̓. xiij. rn̄. vj(rn̄. iij. b Electis nō ꝑcit deꝰ in mūdo. vº. li. int̓. xv Electis ꝙͣ benignꝰ eſt deus. vj. li. cij. b Electos dimittit deus qn̄qꝫ ſibiip̄is. exͣ xlix. b. (mathie. m. Eligit quos deꝰ et quos nō. in prologo Eligere bonū vel malum hꝫ hō in pote ſtate. ij. li. ca. jº. d. Elegit deus tres viros ideſt tres ſtat ab inicio qͥ iam viluerūt. ij. li. xx. a. b Eligit deus pauꝑes loco dn̄oꝝ mundi iij. li. iiij. a. d.(doctores. iiij. li. cxiij. a Elegit cur deꝰ piſcatores in apl̓os ⁊ nō Eligere vult deꝰ pagāos loco xp̄ianorū vj. li. xliiij. b. itē. exͣ. lxxxiiij. (xx. Eligi in abb̓am ſcīſal. nō dꝫ illegittīa exͣ Clemēta pugnāt pro deo. iiij. li. xcvj Elemēta puriſſima ſunt in corꝑe marie ẜmo. ange. jº. c. d. Elemoſina q̄ fit de īiuſte acq̄ſitis et nō ſolutis debitis deo nō placet ⁊ quibꝰ pro deſt facta. iiij. li. viij. et. xiij. b. et. lxxx. a Elemoſina īducit caritatē in aīam. iii li. cxxvj. c. (li. xxxix. q Elemoſina mīuit penā purgatorij. v Elemoſinas exiget deꝰ a clero. iiij. li. ca cxxvj. c. itē. vj. li. lxx. b(vij. li. iiij. Elemoſine fiūt deo ingrate ꝓpter pctā. Elemoſinā qͣlē facere dn̄t prīcipes. viij. li. ij. ca. c. (tra. lvj b Elemoſina viuorū iuuat defunctos. ex Elemoſina. ⁊tͣ. vide ī vocabulo Dona. Elephas qūo capit̉ et quos hoīes ſigni ficat. iiij. li. cxxv. a. b. et. c. xxx. a. Elizabēth exceſſit ſcā birgitta in gr̄a d̓i j li. xx. d. (tis. iiij. li. iiij. e Elizabeth accipit̉ in exemplū pauperta Elizabeth cur et qūo viſitauit maria. vj. li. lix. a. (vij. li. vº. ꝑ totū Elzeariū informauit ſpōſa ex imꝑio xp̄i Emēdatōe vera recipit maria homīes quātūcūqꝫ peccāt. ij. li. xxiij. a. Emendatio pctōꝝ fugat dyabolū. vi. li. ca. lxxviij. b. (xxvj. f. Emendare nō ſufficit hō pctā ſua. ij. li. Emendare ſe nolens cum poteſt male habebit iiij. li. ca. lxxxv. Emēdare ſe volēs hēbit grām. vj. li. ij. itē. vij. li. xij. b. itē. viij. li. xlviij. ae. Emēdare ſe volēs qͥd̓ faciet vij. li. cap xxvij. g. h Emēdare. ⁊tͣ. vide in Miſcd̓ia Et pn̄ia Emit xp̄s hoī iterū hereditatē ꝙͣ vendi dit ⁊ ꝑdidit. jº. li. ij. b. et. lviij. c. itē. ij. li. ca. xiij. c. item. iiij. li. cxjº. b. Emē volēs aliqͥd qͥd̓ faciet iiij. li. lxxxj. i Emere paganos qua intentōe debꝫ ho mo. vij. li. ca. xxviij. c. Epiſcopatꝰ qūo et qͣ intentōe dꝫ affec tari. iij. li. iij. a. et. iiij. h. e. et. xviij. b. itē iiij. li. ca. cxxvj. q. r. Epūs quidā ypocrita ꝙͣ deformis erat corā deo in oībus mēbris. jº. li. xxiij. ꝑ tot̓ Epiſcopi edificāt dyabolo duas vrbes ij. li. ca. xº. b. c. Ep̄m ſcarēẜ briniolfū ꝯmēdāt et deſcri būt pulcre xp̄s ⁊ maria. ij. li. xxx. ꝑ totū Epūs dicitur angelꝰ dn̄i. iij. li. jº. a. Itē iiij. li. cxxvj. f. Epūs volēs ire artā viā xp̄i et eſſe vnꝰ de paucis qūo ſe p̄diſponet. iij. li. jº. a. b. c. item. iiij. li. cxxvj. e. f. g. h. i. k. l. m. Epūs cū induit ſe veſtibꝰ quid orabit. iij li. jº. c. itē. iiij. li. cxxvj. i. Epūs qūo dicat horas ſuas accedenſqꝫ ad mēſam. et in mēſa ſedēs qūo ſe hēat iij. li. jº. d. itē. iiij. li.. cxxvj. i. k. Ep̄s qūo ſe hēat poſt refectōem ⁊ ꝑgēs ad lectū. iij. li. jº e. Itē. iiij. li. cxxvj. l. m. Epūs volēs īcedere ꝑ viā ꝙͣ pauci ābu āt ſciat pͥmo. ꝙ via eſt arta ſpinoſa/ pū gitia petroſa ⁊ ineqͣlis. ⁊ in via ſūt tres inimici. iij. li. ij. ꝑ. totū. Itē. iiij. li. cxxvj. n. o. p. q Epūs hēat infulā ſub brachijs ſuis non vedat eā. nō concedat eā alteri nec per det et quid iſta ſignificāt ſpūaliter. iij. li ca. iij. a. b. c. itē. iiij. li. cxxvj. s. t Epus bonꝰ qualē honorē ⁊ gl̓am hēbit iij. li. iij. b. d. itē. iiij. li. cxxvj. r. v. Epūs maiꝰ qͣlem penā et ꝯfuſionē hēbit iij. li. iij. b. et. iiij. a. b. c. d. et. vj. d. Item iiij. li. ca. cxxvj. r. Ep̄us hēat faſciculū florum ſub brachijs ideſt p̄dicatōem dei. iij. li. iij. c. Itē iiij. li. ca. cxxvj. t. (li. ca. iij. d Epūs hēat vas vacuū pn̄tandū deo. iij Ep̄i nolunt venire ad nuptias celeſtes ideo veniēt alij loco eoꝝ. iij. li. iiij. a. d̓ Epūs qͥdā ſapiēs pulcer et diues in mū do mortuꝰ iudicatus fuit vt fur. cuiꝰ lo cū hītum et honorē accepit in celo qͥdā canonicꝰ. iij. li. iiij. a. b. c. d. Epūs mūdanꝰ dr̄ adult̓ nouē horis mo rās cū ācilla et decīa cū vxore. iij. li. vj b Epūs mūdanus flabello ꝯꝑat̉ et teſtu dini. iij. li. vij. Epūs ſimil̓ ſymee ꝓpter qͣtuor. iij. li. xj. b Epūs fractis duabꝰ coſtis ad tactū ſcē birgitte ſanatꝰ eſt. iij. li. xij. f. Epūs qūo ſe hēat in cura aīarum. iij. li xiij. b. c. d. e. f (poſitꝰ iij. li. xiij. gͦ Epūs volēs placere marie quō ſit diſ Ep̄s ſil̓is papiloni. iij. li. xiiij. a. et infra. Epūs ſimilis bruco. iij. li. xv. a. Ep̄i iunioris ad ſeniorē q̄ſtiōes mirabi les ⁊ ſenioris rn̄ſa. iij. li. ca. xvj. Epūs qͥdā defunctꝰ o o o inqͥt ablata eſt mitra. iij. li. xviij. f. Ep̄i qͥdā dicunt̉ pauimētū effoſſum. iiij li. xlix. c. (cxxv. ꝑ totū Ep̄i ſeptē deſignati ꝑ vij aīalia. iiij. li. ca Ep̄s dr̄ ſpeculator dei. iiij. li. cxxvj. s Ep̄i qūo ſe hēant ad ordinandos. vij. li. cap. xij. b. c. Ep̄ꝰ qūo ſe hēat ad cl̓icos. vij. li. xij. c. d̓ Ep̄i qūo ſe habeant erga familiā. vij. li. cap. xij. e. (li. xij. f. g. l. Ep̄i qūo ſe gerant ī victu ⁊ veſtitu. vij Ep̄us dimittēs eccleſiā ſuā ꝓpter maius dn̄iū aſſil̓at̉ porcis. vij. li. xxix. a. b. Ep̄us dyoceſanꝰ ſit viſitator mōaſterūj ordīs ſcīſalua. In regula. xxvj. a. Ep̄m aboenſē miſit xp̄s ad papā exͣ. ljº. f. Ep̄is dat xp̄s doctrinā ꝓcedendi in via dei. extra. lxxix. ꝑ totū(pꝫ. exͣ. cij Ep̄i cuiuſdā deceptō ⁊ mors ſine fructu Ep̄i aboenẜ. ſciuit ſcā birgitta cogitati nes extra. ciiij. (prouiſor Epūs. ⁊tͣ. vide in paſtor. in p̄latus. ⁊ in Epiſtola ſcē birgitte ad vicariū pape patet iiij. li. lxxviij. ꝑ totum Equꝰ militis xp̄i dr̄ hūilitas. ij. li. xjº. c. Equꝰ aīe dr̄ ꝯfeſſio pctōꝝ. ij. li. xxvij. e Equi trahētes currū ſuꝑbie qui ſunt. iiij. li. xvij. e. (iiij. li. xxxiiij a Equus paratꝰ trahere aīam in penā pꝫ Equas naē̓s hr̄e ſpūalit̓ qͥd ē. iiij. li. lij b Equꝰ aīe dr̄ baptiſma. iiij. li. lxxiiij. o. Equus aīe dicit̉ obediētia. vj. li. xliij. b Eqͦs ſuꝑfluos hr̄e nociuū ē. vj. li. lxx. a Eqū vt hō carū tractat deꝰ electos ſuos vj. li. cvij. (vij. li. xij. gͦ Equos nimis magnos nō hēant p̄lati. Erico ſcō ẜuire ſalubre ē. vj. li. lxvj. f Erogari dn̄t pauꝑibus ſuꝑflua. iiij. li. ca. xlix. b. (in Regl̓a. xxviij b Errorē ſuū corrigere volētes iuuat xp̄s Erubeſcētia vn̄ ꝓuenit hoī. vº li. int̓. xij. rn̄ẜ. j. a. (li. ca. xv. d̓ Erudit deus ppl̓m ſuū ml̓tis modis. iiij Eſtas qͣre facta ē. vº li. int̓. ix. rn̄ẜ. v Eſuriūt qͥ ſcire viā xp̄i. jº. li. xxxviij. c. Etates ſpūales ſex deſcribūt̉. iiij. li. ix. a. Etates tres mūdi notantur ꝑ tres par tes nauis. vj. li. lxvij. a. Ethiopis in ſpē apparebāt demōes. iij. li. caº. xjº. d. itē. iiij. li. vij. a. b. ⁊. lº. et. ljº. a. d. et. lij. e. et. cij. f. et. cxliiij. a. itē. vj. li. xvij c. et. xcix. a. Item vij. li. xj. e. C. Ęua in quo peccauit. vº. li. int̓. xij. rn̄. j b Eua figurauit mariā. vº. li. īt̓. xij. rn̄. ij. b Eue creatio et p̄uaricatio deſcribit̉. viij li. ca. xlviij. e. (b. Eua fuit ade occaſio ruine. ẜmo. āge. i. Eua ꝯſolatōem hūit de futura natiuita te marie. ẜmo. ange. vij. b. c. d. Euāgeliū xp̄i dr̄ portꝰ celeſtis. ij. li. vº b Euāgeliū xp̄i qn̄ ⁊ qͣlit̓ ſcripſit.ſ. mathe us. iiij. li. cxxix. o(li. īt̓. xvj. rn̄. iij. b Euāgelia xp̄i cur vident̉ diſſonare. vº li Euāgelia xp̄i qūo et a qͦ ſpū ſūt conſcri pta. ex. xlix. b. (int̓. xvj. rn̄. iij. c Euāgeliſte qͥ ſūt recipiēdi in eccl̓ia. vº. li Euigilat qn̄ hō in nocte qͥd cogitabit iiij. li. cxxvj. lj. Eunuchū ꝯuertit philippꝰ. iiij. li. xxj. Exactōes iniuſtas debet reges depone re. iiij. li. cvº. (li. xxxij. f Exactor qͥdā maledicēdo mortuus eſt j. Exaltat deꝰ eos qͥ ſe hūiliāt ⁊ ecōuerſo qd̓ pꝫ de qͦdaꝫ ep̄o et eius canonico. ii li. iiij. a. b. c. d. Exaltat hoīem ad vitā tribulatio mūdi iiij. li. xij. a. et xv. a. e.(vj. li. ciij Exaltat deus electos in celo et in t̓ra Examīare qūo dꝫ hō oꝑa ſua et facere ij. li. xxvij. d. (vij. li. xij. b Examīari debēt ꝓmouēdi ad ordines Examinare. ⁊tͣ. vide in Reuelatio. Examīare ꝙͣ diſtricte vult deꝰ hoīeꝫ vii li. ca. xlviij. s. (li. xxviij. q Exaſꝑare nimiū ſubditos ꝑicl̓oſū ē. vt Exaudit cur nō ſꝑ deꝰ orātes ad ſe. jº. li xiiij. a. itē. vº li. int̓. xv. rn̄. iij. Exceſſus rerū ⁊ victualiuꝫ reſiſtit ſpi ſcō. iiij. li. xxxv. (vi Exceſſus malorū dꝫ hō arguere. vt Excluſi vt iudas a xp̄o ſūt heretici. v. li. viij. b. (li. xxvij. q Excolere ꝓximū dꝫ hō ꝑ ſenſus ſuos ī Excōmūicatio ꝙͣ nociua ē hoī. iiij. li. c. xcix. b. itē. vi. li. lxviij. et. lxxxvij Excōmūirari qͥ hoīes dn̄t. iiij. li. xxxiij. f. g. lj. i. (ſacro. jº. li. xiij. d Excōmunicatus ſepeliri nō dꝫ in loco Excōmūicatis neget̉ ꝯuerſatio īgreſſꝰ eccl̓ie et ſepultura. iiij. li. xxxiij. i. Excōmūicatis qualem ſe exhibeat rex. viij. li. iiij. c. (jº. li. xlvj. e. ⁊. lviij. b Excuſabit ſe xp̄s corā oībꝰ ſcīs ꝓ tribꝰ Excuſatōem non habet genus humanū niſi vnū verbum. ij. li. xx. c. Exēpla mala dātes ꝓxīo ꝙͣ miſeri erūt jº. li. xvij. b. itē. ij. li. ix. d. itē. iiij. li. ljº. c. et cxiij. b. itē. vj. li. lij. f. g.(ca. lix. b. Exēpla bone vite notant̉ in oleo. iiij. li Exēpla ſcōꝝ nolle ſeqͥ malū ē. iiij. li. cij. g. et. cvij. d. (iiij. li. cvj. b. Exēplo marie dauid ⁊ abrahe viuat hō Exempla plus ꝓficiunt ꝙͣ verba. iiij. li. cxxvj. f. et. cxxix. d. Exemplū dicit̉ manꝰ aīe. iiij. li. cxxix. f. Exēplo malo ꝓdūt ſe ⁊ alios mali ſacer dotes. iiij. li. cxxxij. b. et. cxxxiij. f. Exēplū malū dans ſil̓at̉ aſꝑſorio. vj. li. ca. lij. d. (li. xij. a. Exēpla nociua relīquūt quidā p̄lati vij Exerciciū pugillū xp̄i eſt in hoc mūdo iiij. li. ca. xv. b. Exercitus magnus pugnātibus nocet paruꝰ aūt cn̄ hūilitate ꝓdeſt. vi. li. xljº. b. Item viij. li. xliiij. b. Exit a qͥbꝰ obceſſꝫ libent̓ dyabolꝰ aut nō. jº. li. xxxij. d. e. Exit a qͥbus ſciētibus xp̄s. jº. li. xxxiij. a Exire docet deus aīam ſicut pica pullos ſuos. ij. li. xxix. a. b. c. Exire de moͣſterio nō licet ꝑſonis ordīs ſcīſaluat̉. In regl̓a. viij. ⁊. xiij. b. Exire monaſteriū qn̄ ⁊ ꝓ qͥbus pūt reli gioſi ſcīſal. exͣ. xj. (lviij. e Exorziſte qūo et ad qͥd̓ inſtituūt̉. iiij. li. Expectat deꝰ ꝯuerſionē pctōris vſqꝫ ad vltimū. vi. li. xcvij. b. itē in vocabul̓ ſup portat et tolerat. (iiij. li. xv. b Exꝑiri dꝫ hō in mūdo an aptꝰ ſit gloria Explorator inuidꝰ dr̄ dyabolꝰ. iiij. li. lxiij. b. itē. vi. li. xciiij. c (exͣ. ljº. a. b Expulſū ab hoībꝰ q̄rit̉ ſe xp̄s jº. li. jº. a. itē Expulſꝰ fuit adā ex iuſticia. ẜm̄. āg. xxj c Extēdit xp̄s duo brachia ſuꝑ hoīes. vjº. (tēptatōem. ij. li. xxv. c li. cap. cº. Extiguit potus ſitim ſic meditatō diuīa Extranei nō ꝯcordāt cū īdigenis viij. li cap. xvij. Extrahit vt pāis a corꝑe putredinē. ſi bona volūtas ab aīa. ij. li. xxv. a. b. Exultatio angel̓ homī et pr̄iarchis erat naſcitura maria. ẜmo. āge. viij. c. d. aber optimꝰ dr̄ deꝰ iij. li. xxx. Fabricauit deꝰ oīa. ij. li. xiiij. a Facere qͥd et qūo dꝫ hō vt deo placeat in oꝑibꝰ ſuis. jº. li. caº. iij. a. itē ij. li. xxv. b. et. xxvij. d. itē. vº. li. int̓. j. rn̄ iiij. et. int̓. vij. rn̄. vj. Itē. vij. li. xxvij. g ite an̄ regulā cap. iij. b. Facit deꝰ nō magis cōtra naturam cor poris ꝙͣ aīe. ij. li. jº. a. e. f. (c. h Faciat hō qͦd pt̄ et hēbit grāꝫ dei. jº. li. xv facere nō debet hō cōtra obedientiam ꝙͣuis vtile ſit. jº. li. xx. c. Facere tria et tria nō facere p̄cepit xp̄s tria ꝑmittit ⁊ t̓a ꝯſulit. ij. li. xvj. b faciat hō nichil ſine diuīa p̄meditatiōe ij. li. xxv. b. c. d.(tat hͦ alijs. iij. li. iij c facere qd̓ ꝑ ſe pōt hō fructuoſiꝰ nō cō facere volēs bōa et nō valēs duplicit̓ meret̉. iiij. li. lxxiiij. k. facere aliqͥd ꝯͣ deū malū ē. iiij. li. lxxv. facit qͥd deus hom̄i iuſto. iiij. li. xc. a Facit quid ſpūſſcūs in aīa/ qͥd vero ma lus. iiij. li. cxº. (cxxix. f. Facere dꝫ hō bona q̄ docet alios. iiij. li. Fecit cur nō xp̄s oꝑa ſua in vno pucto oīa. vº. li. int̓. xj. rn̄. iij.(int̓. xv. rn̄. iiij Facere mala cur aliqͥ nō ꝑmittūt̉. vº. li. Facere pͥus cepit ih̓s ꝙͣ docē̓. vi. li. liij. b Facit deus omīa ex caritate. vij. li. xix. a fecit deus tria egregia. viij. li. xlviij. f Faciūt quidā ſicut meretrices. vij. li. ca xxvij. f. (ne dei. viij. li. lvj. f Facere nichil pōt dyabolꝰ ſine ꝑmiſſio Fecit deus ꝙͣ nobilē hoīem et dignū. vi de in Creare. (dit. exͣ. xiij Facere dꝫ hō nō qͣntū vult ſꝫ qͣntū expe Face̓ volēs aliqd̓ opꝰ habeat ta. exͣ. liº. e Haciē dei qui nūqͣ videbūt. jº. li. xv. b. gͦ h. et. xxvj. lj. ⁊. xliº. g. ⁊. lviij. c. ⁊. cxij. itē. vº li. int̓. vj. rn̄. j. ite. vj. li. ix. d. itē. vij. li. xxvij. c. hj. et. xxx. c. itē. viij. li. xlviij. am. Facie ſil̓is erat xp̄s mat̓ ſue. jº. li. ljº. e Faciē qn̄ v̓tit xp̄s ad hoīem. iiij. li. cvij. c Faciē dei qui vidēt et videbūt. vj. li. ix. d̓ et. lxxv. a. Faciē nō dꝫ hō decolorare. vij. li. xvj. b Faciē ſuꝑbe decolorare malū ē. vij. li. ca xxvij. d. e. (tis. viij. li. lvj. n Facies hoīs apꝑuit in māibus celebran Flactū ē nichil a deo ſine cauſa et vtili tate hoīs. jº. li. xix. a. itē. vº. li. int̓. xv. rn̄ẜ. j. a. b. c. (iij. ⁊. int̓. xiiij. rn̄. j. a Facta ſūt oīa ꝓpt̓ hoīem. vº. li. int̓. ix. rn̄ſ Facultatē nō ſolū attēdit deus ſed vo luntatē. ij. li. ca. iij. e. Fallacia ſil̓is ē ſcorpioni. jº. li. xxiij. d̓ Falſa dicēs eſſe verba xp̄i nō videbit fa ciē dei. jº. li. xv. b. g. lj (xvj. a Famaguſta ſil̓is erat gomorre. vij. li. ca Fames cur vēit hom̄i. vº. li. int̓. vi. rn̄. iij Famē ſicut pulli aqͥle habebūt mali. vj. li. ca. ix. d. (li. iiij. e Familiā neceſſariā hr̄e poſſūt clerici. iij. Familiā ſuā nō corrigere nociuū ē. vj. li cap. lxxvi. (xij. e Familiā moderatā hēant p̄lati. vij. li. ca Familiā neceſſariā hēant dn̄i. viij. li. lii Familiares qͣliter ad timorē dei trahāt̉ iij. li. jº. e. itē. iiij. li. ca. cxxvj. l. Familiares īcorrigibiles remouēdi ſūt. iij. li. jº. e. itē. iiij. li. cxxvj. l. Faml̓os duos hꝫ xp̄s ideſt clericos ⁊ lai cos. ij. li. vij. a (deo. iij. li. xiij. g Faml̓os ſuos iuuat maria ⁊ aīas pn̄tat Faml̓os neceſſarios hr̄e pōt papa. iiij. li ca. xlix. b. (ca. liij. Famulos deuotos hr̄e dn̄t dn̄i. viij. li. Famulos. ⁊t̄. vide in Seruus. Faſcinatꝰ ſacerdos p̄cibꝰ ſpōſe liberatꝰ eſt. vj. li. iij. b (iiij. li. cxxvj o Faſtidiū mūdi qͣle hēat hō. iij. li. ij. b. itē Fatigare corpꝰ pro deo ſalubre eſt. vj. li. ca. xlvij. a. (ca. lix. a. c. Fatua reputāt quidā eſſe verba xp̄i. jº. li Fatū ſeu fortuū nichil ē vi li. xlv. c. Fato credēs quidā male mortuus ē. vj. li. ca. lxxvj. (li. ca. xij. a Fauꝰ dulciſſimꝰ p̄ꝑatus erat in maria vi Febricitās ſpūalit̓ fuit qͥdā iiij li. lxj c d̓ Fedus ſuū pepegit deꝰ cū abraā. iij. li. ca xxx. c. Itē ẜmo age. viij. a.(xxxvij. c Fel dare xp̄o bibere ſpūalit̓ qͥd ē. jº li. ca Felix ꝙͣ erit qͥ credit verbis iſtis xp̄i ⁊ ſe quit̉ ea. j. li. ca. jº. c. itē. ij. li. xº. d. e. ⁊ xij. d̓ e. f. et. xv. e ⁊. xix. k. l. itē. vj. li. xxiiij. d. ⁊ liiij. c. et. lix. a. ⁊. lxvij. a. itē. viij. li. capi xlviij. a. et. lv. a. Remīa quedā pagana dilexit creator ſuū ideo obtinuit magnā grām a deo. v li. quīqͣgeſimo. a. b. c. Femīe quedā peiores ſūt ium̄tis et eorū iudiciū. vj. li. lvi. b. ℟ plus in Mulier Feneſtre qͣles ſit ī domo dei. jº. li. xviij a d Feneſtras vtrū et qn̄ aꝑire poſſūt ſoro res ord̓. ſcīſalua. in Regl̓a. viij. Feneſtras qͣles hēant int̓ ſe ꝑſone ordīs ſcīſalua. in Regula. xxv. a. Fenix mortua vt renouat̉ pct̄or a pctīs ſuis. ij. li. xviij. b. (iiij. li. lxxxvij. q Fenix vt igne renouat̉ hō caritate dei Fercula ſuꝑflua nociua ſūt hoī. vi. li. ca xxxix. f. itē. vij. li. vº. lj. Fferetrū ſit an̄ ingreſſū eccl̓ie ſcīſaluat̉ in Regula. xxvij (xlviij. ad Ferro ꝑforare conſcīam qͥd ē. viij. li. ca Ferxū acucū dicit̉ volūtas emendādi ſe viij. li. xlviij. p. et. ae. Feruor nimiꝰ in exercitō bono nocꝫ iiij li. lxxxix. c. et. cxxvj. lj.(xxxiij g. h. Feſtiuis diebꝰ nō laborēt xp̄iani. iiij. li. Fetēt corā deo mali litterati. vj. li. xv. b Fetēt qͣntū cupidi ⁊ ābitōſi. vi. li. xxxvj b Fetēt peſſime excōmūicati. vj. li. lxxxvij Fetor qͣntꝰ ē in purgatorio. iiij. li. vij. f. Fetor nociuior alijs qͥs eſt. vj. li. lxxxvij Fetorē ſenſit ſpōſa a pctōribꝰ. exͣ. lxxxj. Fetu viuificato abſtineat hō a cōmixti on. extra. lvj. b.(nis. jº. li. xxij. c. Fex vt ꝯſeruat vinū ſic mali ꝓſunt bo Fidei articuli circa hūanitatē xp̄i docē tur. primo li. capitu. ij.⁊ Fides recta quid eſt. jº. li. iiij. a Fides recta ē fundamētū eccl̓e. jº. li. vº. c Fides recta dicit̉ palliū aīe. jº. li. ca. vij. b. et. xlvij. b. Fide ſaluant̉ ſimplices. jº. li. xv. e. Fides in corde dicit̉ lumē in hītacl̓o xp̄i jͦ li. xxx. b. Fides eccl̓e dr̄ eē nuda. jº. li. xxxviij. b. Fides infirma que eſſe dr̄. jº. li. xxxix. c. Fides paganoꝝ notat̉ ī berſabee ij. li vº. f Fides recta dr̄ clipeus militis xp̄i. ij. li. cap. ix. a. (ca. xxiij Fidem rectā imitātes ſunt filij dei. iij. li. Fides dr̄ anulꝰ in māu aīe. iij. li. xxiiij. c. Fidē iuxta ſuā qͥſqꝫ remūat̉. iij. li. xxvj. d̓ Fides vera ſurſū trahit aīas. iij. li. xxxj. c Fides notat̉ in petro apl̓o. iiij. li. xviij. b Fidē xp̄ianoꝝ impugnat dyabolꝰ. iiij. li. li. lxj. a. et. lxiij. a. Fides inſtabil̓ eſſe vn̄ ꝓbat̉. iiij. li. cvij. d̓ Fides eſt manus aīe et ſuſtētamētū vir tutū. iiij. li. cxv. d. (xlvj. d Fidē ſuā nō exponat hō ꝓ incerto. vi. li Fides xp̄i aſſil̓at̉ ſandalijs. vj. li. lij. o. Fides quantū ꝓdeſt hom̄i. vj. li. lxxix. Fidem ꝓpt̓ malā decipit̉ hō. vj. li. lxxxij. Fides marie ſil̓atur iubari lune. ẜmone ange. vº b (iude. ẜmo. āge. viij. d Fides xp̄i erat hereditas yſaac iacob ⁊ Figulus vt ad ymagīes hꝫ ſe deꝰ ad ho mīes. ij. li. iiij. itē exͣ. lxxxiiij Figurat angelꝰ appares tobie hoīem iu ſtum. viij. li. liiij. Filia xp̄i electa erat ſcā birgitta. jº. li. ca. jº. c. itē. iij. li. xxiij. itē. vj. li. xiiij. c. Filia dei tradita viro crudeli dr̄.ſ. eccl̓a j li. ca. xxiiij. a. (xlv. a. Filie regis qͣtuor dicunt̉ virtutes. iiij. li Filie illegittie qͣtuor dicunt̉ vicia. iiij. li ca. xlv. b. Filia regis dr̄ aīa homīs. vij. li. vº. a. Filie ſct̄ē birgitte katherine ꝓuiſurū ſe dicit xp̄s. vj. li. cxviij(ex. xxxvij. a Filie xp̄i et marie ſūt mōiales ſcīſaluat̉. Filia qūo debeat educari. exͣ. xcviij Filias quot et quales habuit ſcā birgit gitta. Uide in vita ſua.f. et infra Filios ml̓tos generare voluit xp̄us per (li. xxij. b ſcām birgittā. j li. xx. d. filios peccātes ſi penitēt recipit deꝰ filij qūo naſcerent̉ ſi hō nō peccaſſet. j li. xxvj. c. (tibꝰ. j. li. xxvj. Filij mali frequētiꝰ naſcunt̉ de mal̓ per filio marie fecerunt crucifixores qͣtuor ſic nūc mali xp̄iani. jº. li. xxxvij. a Filiū marie cruciāt/ blaſphemāt/ argaūt et repellūt hoīes. jº. li. xº e. g. itē. ij. li. iij. a d. e. itē. iiij. li. cxvi. b (xxxvij. a filius marie hūit in ſe tria bona. jº. li. ca Filius dei et marie ē xp̄ūs. j. li. xlv. c. itē iij. li. viij. a. ⁊. xº. b. ⁊ xi. a. ⁊. xxix. c. itē iiij li. lxxviij. c. itē. ẜmo. ange. xiiij. d. Filiū marie dicūt qͥdā viꝝ turpiſſimū. jº. li. xlvi. b. c. d. (bꝫ ſcīs. j. li. xlvi. e Filiꝰ marie excuſabit ſe ꝓ tribꝰ corā om̄i Filiꝰ marie ē verꝰ pāis āgeloꝝ ⁊ hoīm.jº. li. ca. xlvij. c. d.(liºe. itē. ij. li. ij. e. filiꝰ marie ē verꝰ ſol iuſticie. j. li. l. b. et filiꝰ marie ē qͣſi ſemē nō ſeīatū. jº. li. lº. c iliꝰ marie ſil̓is erat matri ſue. jº. li. ljº. e Filiꝰ marie dr̄ virga in arca teſtamenti faciēs tria mirabilia. jº. li. liij. a. b. c. d̓ filiū marie figurabāt māne et tabule arca. j. li. liij. d (liiij. ſ Filiꝰ marie apperuit celū et infernū. j. l. Filij marie aduētū deſiderabāt in celo et in inferno. j. li. liiij. f. g(li. liiij. ſ Filiū marie cur deſiderabāt tm̄ ſctī prēs Filiū marie eiciūt a ſe xp̄iani. jº. li. lvij. a Filiꝰ marie qͥbus ē amarus amarior et amariſſimꝰ jº li. lviij. a. b(ij. li. ij. c Filius marie delectat̉ eē cū hoīe mūdo. Filius marie ē qͣſi ꝑegrinus cōteptus qͥ vēiēs ad qͥnqꝫ domos pulſauit ad hoſtia ⁊t̄. ij. li. iij. per totum. Filiū marie ſatiare pōt hō cū mica pāis veſtire vno filo ⁊ potaē̓ ſtilla ij. li. iij. a e Filius marie in figura fuit verꝰ ſalomō l.li. iiij. itē. iij. li. xxix. c. Filij nolūt hre hereditatē ideo extranei accipient. ij. li. ca. iiij. Filios ſuos vocat xp̄s iud̓os ij. li. vº. a b Filios ſuos faciet xp̄s paganos ꝯtēptus a xp̄ianis. ij. li. vj. b. d. Filios ſuos qūo fouet xp̄s. ij. li. ix. b. Filiū ſuū vocauit deus pater quendam militem. ij. li. xi. a. Filij dei eſſe ꝓbant̉ boni xp̄iani ſextupli ci teſtimonio. iij. li. xxiij. Filios qͣſi tres hꝫ ſcā mat̓ eccl̓ia. iij. li. ca xxiiij. c. d̓ Filiꝰ dei qͥs merito appellat̉. iij. li. xxiiij o Filius nō luit pctā patris. iiij. li. iij. e. Filiꝰ lacrimarū qūo generat̉ iiij. li. xiij a Filiꝰ vnus natus in tugurio et alt̓ ī car cere qͥd ſignificāt. iiij. li. xv. a. b. c Filius marie fit pct̄or ꝑ penitētiā. iiij. li. xxxij. a. (li. ca. lv. b. Filijs de quibꝫ debent mrēs gl̓iari. iiij. Filij dei. flagellant̉ in hoc mundo. iiij. li ca. lxiiij. a. b. Filius marie habuit ſeptē bona et ꝑtu lit ſeptē male. iiij. li. cxix Filiꝰ marie dr̄ bonꝰ papa. iiij. li. cxxxviij Filiꝰ correptꝰ in puericia vt mat̓ regra tiari neſcit hō deo. vº. li. int̓. vj. rn̄. ij. b Filiꝰ d̓i dicit̉ corona ſoli marie debita vº li. reuela. poſt int̓ro. ix. a. d. Filius dei dr̄ vinū prīs. vº. li. int̓. x. rn̄. j. Filius qūo dicit̉ portare pct̄a pr̄is. vº. li. inter. xiiij. rn̄ẜ. iij. (xv. rn̄. iii. Filios vt pat̓ tractat deꝰ hoīes. vº. li. īt̓. Filiū marie videre. ⁊tͣ. vide ī Cōſolatio Filiū qͣſi mat̓ peꝑit xp̄s hoīeꝫ. vj. li. xix d̓ Filius vt matrē negligit homo xp̄m. vj. li. ca. xix. d. (vj. li. xx. a Filij marie dicunt̉ cōtritio et emēdatō Filios inſtruere ad mala ſicut ẜpentes ad pungēdū quid ē. vj. li. xxxij. ꝑ totum Filius dei ſicut pat̓familias ꝯmittit oꝑa rijs ſuis foſſoriū ſcopā et vas. vj. li. cap. xxxv. f. g. lj. (li. ca. lij. f. g Filios nutriēs ad pctā ꝙͣ miẜ erit. vi Filios diligē carnalit̓ malū ē vj. li. liij b Filius marie qūo ſe hūit ab īfantia vſqꝫ ad paſſionē. vi. li. lviij. a. b. c. Filius marie vbi fuerit ibi eſt gaudium vj. li. capit. xciiij. a. Filijs faſcinati dicūt̉ gētiles vj. li. ca. cjº. Filij ſcē birgitte dn̄i karoli mirabile iu diciū ⁊ ſaluatio deſcribūt̉. vij. li. xiij. b. ⁊ infra. (vij. li. xvj. d Filios ſuos qualiter enutriēt principes Filius marie ꝙͣ hūilis ē nūc in celis. vij li. ca. xxv. a. (āge. iij. b. c. Filiꝰ dei ē refectio angelorū ⁊ hoīm. ẜm̄ Filiū dei naſciturū de v̓gīe p̄ſciuerūt an geli. ẜmo. āge. iiij. b. c. Et adā. vij. a. b. c et abraā. viij. a. b. c. Dein̄ ꝓphete. ix. b. d. vnde omēs gaudebāt Filius dei dr̄ medulla virge yeſſe. ẜm ange. xj. d. geli. xv. a. Filius dei ſolus aſſūpſit carne. ẜmo. an Filius v̓ginis quare factus ē deꝰ exͣ. xxjº. Filiū īmolare cur p̄cepit deus abrae. ex tra. xxxij. Filij xp̄i captiui dicunt̉ xp̄iāi. exͣ. xlviij. ⁊ Filios īfirmos ꝑit ml̓r infirma. exͣ. lxvij Filij et filie ſcē birgitte. qui et quot ⁊ q les erāt patet in vita ſua. d. et infra. Fimꝰ dicunt̉ diuitie mūdane. ẜmo. an geli. viij. b. c. Finis huiꝰ vite ſil̓at̉ foſſis. ij. li. ca. iº. d. Finis ſubitꝰ nō dānat ſꝫ oꝑa. ij. li. ij. a Fine vite laborat dyabolꝰ deciꝑe hoīem iij. li. cap. xix. c. Finis cōtemptibilis nō damnat aut ſal uat aīam. iij. li. xix. f. Finē attēdat hō in omībus. iiij. li. xx. d̓ Finis ꝑfectōis ē timor dei. iiij. li. cxxv. Finē nō hꝫ pena dānatoꝝ. vj. li. xxviij. gͦ Finis nō inuenit̉ in deo. viij. li. xlviij. ao Fiſtula xp̄i fuit ſcā birgitta et qualis. iiij li. cº. Item. vij. li. xxxj. a. Illabellū dicunt̉ hoīes voluptuoſi. iij li. cap. vij. Flagella libent̓ patiat̉ homo. iiij. li. xl. b Flagellis cur mali ſunt liberi. vº. li. inter vj. rn̄. ij. b. et. int̓. xiij rn̄. iij. b Flagello fugare dyabl̓m qͥd̓ ē. vj. li. ljº. a Flagellabāt ꝙͣ crudelit̓ xp̄m. jº. li. xº. e. et. xxvij. a. Item. iiij. li. lxx. a. Flagellant̉ filij dei et amici in hoc mūdo et quare. iiij. li. lxiiij. a. b. itē. vº. li. inter xiij. rn̄. iij. b. et. int̓. xiiij. rn̄. v. a Flagellat deus eciā pagāos. vº. li. inter xiij. rn̄. iij. a. Flagellatus iob geſſit typū iuſtoꝝ. vę li. inter. xv. rn̄. v. (bulari Flagell̓. ⁊tͣ. vide in Aduerſitas ⁊ ī Tri Flāmā lucēs dicit̉ virgo maria. jº. li. lͦ. e Flāmas duas emittere dꝫ contēplatiuꝰ vj. li. lxv. k (riā. ẜmo. āge. xij. a Flāme tres caritatis dei venerūt ꝑ ma Flāme radiātes dicunt̉ virginitas et hu militas et obediētia marie. ẜmo angeli. xij. b. c. (xcviij. b. Alere nolēs hic flebit alibi. vj. li. cap. Fletu cruciabit̉ malus viſus. vj. li. lij. l. Florenum non accipit canis. niſi vnctū quid notat. iiij. li. xxiij. e. Florigera ꝙͣ erant opera marie. ẜmo an geli. vº. d. Flos creſcens ſuper quinqꝫ montes ⁊ ſu per choros angelorū dicit̉ virgo maria li. ca. ljº. a. b. c. d. Flores in orto dei ſunt maria et electi. jº. li. capit. lij. a. Flores bone arboris ſunt verba xp̄i. ij. li. cap. xxiiij. b. Florū faſciculus dicit̉ diuina predicatō iij. li. ca. iij. c. ītē. iiij. li. cxxvj. t. Flori gladiolo ſil̓at̉ maria. iij. li. xxx. a. b. Flori aſſimilat̉ deus. iiij. li. xxj. a. Floribus ꝯꝑant̉ verba et oꝑa virtuoſa. iiij. li. ca. xxvj. et. cxxvj. t. Flori dulcifluo comꝑatur maria. iiij. li. ca. lxxxvj. (ca. xxxv. k. Flores perituri ſunt verba mundi. vj. li Flores dicuntur verba iſta dei. vij. li. ca (cap. xº. xvj. c. Flores portare ſpūaliter quid eſt. viij. li. Flos ſicut in folliculo erat maria in ma tris vtero. ſermo. ange. xj. a. Floribus tribus lilij ornata erat maria. ſermo. angeli. xiij. b. c. Focarias quatuor habere poſſunt ſo rores ordinis ſcīſaluato. ⁊ de earū regi mine. extra. xxxv. a. b. Focarios duos habere pn̄t frēs ordinis ſcīſaluato. extra. xxxv. b. Folia qͥnqꝫ floris notant quīqꝫ virtute. marie. jº. li. liº. c. d. e. Folia tria ꝑlegere ſpūaliter quid ex li. ca. xij. c. Folia miſcd̓ie et iuſticie dei. iiij. li. lxxx. folia portare ſpūaliter qͥd eſt. viij. fons mīe dicit̉ virgo maria. jº. li. lº. Fontis aqua qūo ſciat̉ eſſe bona et qͥ ſignificat. iiij. li. lxix Fons totius boni ē cor xp̄i iiij. li. cjº. Foramīa galee ſpūalis que ſunt. ij. li. v c. item. iiij. li. ca. lxxiiij. f. Foramina cardinū notāt humilitatē. iii li. cap. xlix. b. Foramīa galee maloꝝ q̄ ſūt. iiij. li. xcv. Foramē vt in domo neceſſaria ē pctōre cōfeſſio. vº. li. reuela. j. poſt int̓. xij Fores thalami xp̄i dicit̉ voluntas. cap. xxxiij. a. b Format deus homīes vt vitriarius vi. li. ca. xliiij. a. Formella qͣſi caſei ſit corpus homīs.i. ca. xxxiij. b (lxviij Formice ſil̓ant̉ mundani. iiij. li. ca. xljº. formidare hnt quibus bn̄ ſuccedit. vº. l inter. xiij. rn̄. iij. b. Fornax ardens dr̄ īfernus. iiij. li. vij. Forpex dyaboli ad diſcerpendū aīmas iiij. li. ca. xxxiiij. a Forraturā qͣlē hr̄e pn̄t ꝑſone ordīs ſanc tiſaluato. In regl̓a. iiij. a. et. xiij. a. Fortis vbiqꝫ timeat. vº. li. int̓. iiij. rn̄. iii Fortitudo marie qͣnta eſt jͦ. li. xxxi. c. Fortitudo dr̄ currus ſecurꝰ. iiij. li. xvij. ⁊ Fortitudo corꝑis venit ex ſemine paren tū. vº. li. inter. vi. rn̄. j. Fortitudine corꝑis ml̓ta nō eſt opus. innititur deo. vi. li. xli. a. b. Fortitudine corporali et ſpūali opus eſt hom̄i. vj. li. lxv. a. Fortitudo triplex erat in corpore marie ſermo. ange. xiij. c. Fortitudo xp̄i in qͦ apꝑet. extra. lxxxij. a Fortuna nichil eſt ⁊ nichil facit. vj. li. ca xlv. c. et. lxxviij. b Fortune credens quidam male obijt. vj li. ca. lxxvi. (jº. d. Foſſis aſſimilat̉ finis huiꝰ vite. ij. li. ca Foſſe dicuntur delectatio et pulcritudo mundi. iij. li. ca. xiij. e. Foſſa aꝑta habeat̉ in monaſterio ſcīſal uatoris. In regula. xxvij. Foſſe ſpūaliter tranſiliende que ſunt. ex tra. lxxix. b. (xxxv. g Foſſoriū dicit̉ autoritas predicādi. vi. li. Foueam fodere in via dei quid eſt. iiij. li capi. xº. b. Fouea dei an̄ malos dicit̉ infernus. iiij. li. ca xº. c. Fouet qͣlit̓ xp̄s filios ſuos. ij. li. ix. b Francie patronus eſt ſcūs dyoniſius. iiij. li. ca. ciij. et ciiij. Franciſci camera cibus et potus ſpiritu ales que erant. vij. li. iij. Franciſci cōuerſio deſcribit̉ vij. li. xx. a Franciſci regula eſt ex ſpūſcō. vij. li. xx b Franciſcus cōmendatur extra. lxvij. et xc. a. h. Franciſci cibus potus ⁊ lectus qͥ erant extra. xc. a. Franciſco dedit xp̄s ꝙ aſſiſij ſit peccato rum remiſſio. extra. xc. b. Frater homīs dicit̉ xp̄s per hūanitatem ij. li. ca. xj. b. et. xij. c. Fratres ſuos cōmendauit ſctūs dn̄icus ſub mātello marie. iij. li. xvij. b. Fratres ſcī dom̄ici veri pauci ſunt. iij. li ca. xvij. c. d. et. xviij. a. b Fratribꝫ domīci malis cōminat̉ maria. (iij. li. xviij. d iij. li. ca. xviij. c. Fratres dn̄ici poſſunt cōedere carnes Fratres domīci quales veſtes habebūt iij. li. ca. xviij. d. Fratres anime dicunt̉ angeli. et qͣntum eam diligūt. iij. li. ca. xxiiij. d. Frater qͥdam ciſterciēſis poſt. xviij. an nos apoſtaſie ſaluatus eſt. iiij. li. xxiij. gͦ Frater homīs mortuus dicitur aīa pec catrix. iiij. li. ca. lxxij. a. b. Frater quidaꝫ occultans qͦddam pctm̄ non potuit mori. iiij. li. xcviij. c. d̓ Fratris ierechini bona vita et finis. iii li. cxxj. item. extra. lv. Frater homīs dicit̉ ſua volūtas. iiij. li cap. cxxiij (iiij. li. cxxvij. b. Fratres bn̄dicti rep̄hendunt̉ de veſtitu Frater qͥdam tēptatus. xij. ānis p̄cibus ſpōſe liberatus ē. vj. li. iij. b. Frater verus quis ē. vj. li. xxx. f. Frater infirmꝰ tribus ānis vidit xp̄m in fine vj. li. xxx. gͦ (xxxj. k Frater algotus fine quieuit btō. vj. Frater marie et marthe mortuꝰ qͥd ſigni ficat ſpūaliter. vj. li. lxv. p. Fratrū aluaſtri tres ordines apparebāt vj. li. cxiij. (vij. li. xx. c. d. e Fratres frāciſci et adueſarij differunt. Fratres triū ordinū habendi contra pa ganos. viij. li. xlvij. d. Frēs qͦt ſint in monaſterio ſcīſalua. In regula. xij. b. et. xiij. b. Itē qualē hēbūt habitū. xiij. a. b Qualit̓. et qn̄ ſuſcipiant̉ in monaſteriū. xiij. b. et. xxij. Et qͦtiens p̄dicabunt. xv. (xxiij Frēs ordīs ſcīſaluat̉. qūo p̄dicabūt. er Frēs qͣtuor cruciferi p̄nt hēri circa mo naſteriū ſcīſaluat̉. et de eoꝝ regimīe do cetur. extra. xxxiij. ꝑ. totū. Frēs ordīs ſcīſalua. pn̄t habere duos fo carios. extra. xxxv. b. Fratri petro pͥori aluaſtri precepit xp̄us ſcribere iſtas reuelatōes. exͣ. xlviij. a. Frēs ſ. frāciſci aſcendūt in montē curaꝝ extra. xc. a. (et in Religioſus Frēs. ⁊tͣ. vide in clauſtral̓. in monachꝰ. Frenū dyaboli dicitur pudor cōfeſſio nis. iiij. li. xvij. e Frigidat̉ vn̄ cor a deo. jº. li. xlvij. g. hj. Frigidi multū ſunt piſces extra. xcix. Frigidus vrēs dicit̉ amicicia carnalis ⁊ auditus mūdanus. ij. li. xxiij. c. d̓ Frigus aīe dicit̉ obduratio. ij. li. xxvj. Frigꝰ cooꝑiēs dr̄ pctm̄. iiij. li. lxxix. a. Ffrigus patit̉ qui diffidit de deo. vi. li. ca. lxxxiiij (ca. lij. l. Frons ſuꝑborū qͣlis erit in pena. vj. li. Fructifera naſcētia t̓re vt ros facit la crima aīam. iiij. li. ca. lxxxj. c. Fructifera ꝙͣ erāt oꝑa marie. ẜmo. āge lico. v. d. (ca. xix. b. Fructificant qualit̓ piſces et apes. ij. li. Fructificare ſpūalit̓ qͥd̓ eſt. ij. li. xix. f. Fructui ſpine ſimilant̉ mali ſacerdotes Kli. cap. xlviij. g. Fructus ep̄alis dignitatis qualis erit. iij. li. ca. iij. b. itē. iiij. li. cxxvj. r. Fructus ſpūſſancti et maligni differūt. iiij. li. ca. lxvij. b. c. Fructus arboris dulces collecturꝰ qua lis ſit. iiij. li. ca. lxviij. c. Fructū modicū cur faciunt predicato res. iiij. li. ca. lxxij. c. Fructum qualē habebit qui mūdus ac cedit ad loca natiuitatis marie et paſſi onis et ſepulture vp̄i. vº. li. reuelatio. ij. poſt inter. xvj. a. d. e. Fructus vt ſuauis eſt obedientia. vj. li cap. cxxº. (ter. viij. li. xº. Fructum qualem portabit homo ſpūali Fructus ligni vite eſt corpus xp̄i. ẜmo. angeli. xxj. d. f. Fructus tres erunt in regula ſcīſaluat̉ extra. xxxix. a. et. xl. Fugari per quid pōt dyabolus. ij. li. ca. xxj. a. itē. iiij. li. xiiij. b. item. vj. li. ca. lº. a. et. lxxviij. b. Fugiunt xp̄m quidam vt ſerpentem. jº. li cap. liij. a. (ca. xix. i. Fugiat homo conſortiū malorum. ij. li. Fugere peccatū tria inducūt hoīem. iij li. cap. xij. d. Fugere quid debet homo. iiij. li. cvij. c Item ante regul̓. cap. iij. b. Fugere poteſt homo peccatū per tria iiij. li. ca. cxxvj. c. Fugit cur xp̄s in egiptū. vº. li. inter. xij. rn̄ẜ. iiij. a. Fugiunt demones ab anima ꝓpter mari am. vj. li. xxj. c. (lij. l Fugere verba dei ꝙͣ malum eſt. vi. li. ca Fugit maria in egyptum cum dolore. vl li. capit. lviij. a. Fugiat ad locum alium qui moleſtatur in vno. vj. li. ca. lxv. d̓ Fuligo in domo dicitur voluptas caris vº li. reuelatione poſt interro. xiij Fumus ꝓcedit de mala vita clericoruꝫ iiij. li. xlix. c. (reuel̓ poſt int̓ xiij fumus nocēs dicitur amor mūdi. vº. li fundamentū eccl̓ie ē fides xp̄i. jº. li. v Fundamētū religiōis ē xp̄s. jº. li. xviij. Fundamentū eccl̓ie dylapſū ē. ij item. iiij. li. lxxviij. c Fundamētū domꝰ aīe ē voluntas. vij. funis patibl̓i inferni ē ignis. jº. li. lvj. Fūes ꝑate erāt cuiꝰ dā aīe iiij. li. xxxiiij a Funis cōtra hoſtē dr̄ caritas. vj. li. ljº. b. Funibus tribus iūcti erāt dyabolus et aīa cuiuſdā regis. viij. li. xlviij. ab Fur ouiū xp̄i dr̄ dyabolꝰ. iij. li. xvij. d̓ Fur peſſimus qͥs eſt. iiij. li. jº. b. Fures vt iudicabunt̉ mali religioſi. v li. ca. viij. b. Fut̉a ml̓ta ſcire pōt dyabolꝰ vi. li. lxxxij. Futura que p̄dicūt phitōnes cur aliqn̄ eueniūt. vj. li. lxxxij.(lipſi. vj. li. cx Futura cur deꝰ obſcure on̄dit in apoca Aleas trāſuerſas hr̄e dicunt̉ quidā xp̄iāi. ij. li. vj. a. b. c. Galea aīe eſt deſideriū dei. ij li. xj. d. itē bona volūtas. iiij. li. lxxiiij. f et ſpes ꝑfecta. lxxxix. d. Itē Sapīa diui na. vj. li. xliij. b. (xcv. a Galea maloꝝ eſt duricia cordis. iiij. li Gallina vt ad pullos ſe hꝫ deus ad ho mines. iiij. li. xvj. c. d. et. xlvij. b Gaudēt āgeli et aīe ī purgatorio de no mīe marie. jº. li. ix. c (xxvi. a Gaudēt āgeli de hoīs creatōe. jº. li. cap Gaudent āgeli et oēs ſcī de pulcritudi ne ⁊ puritate marie. jº. li. xxxj. b. et. xlvi. a. itē. iiij. li. cxxxviij. a. Gaudere vn̄ dꝫ hō. iiij. li. lviij. b. ⁊. lxxix a. item. vj. li. lxv. b. (li. xxxi. g Gaudet cur dyabolꝰ de aīarū ꝑditōe vi Gaudebāt ſcī de natiuitate marie. vj. li. ca. lvj. a. Gaudere de gl̓ia ſctōꝝ bonum eſt. vi. Gaudere ꝙ maria eſt mat̓ dei bonum eſt. vij. li. xiij. e Gaudebat deꝰ de virgīe maria anteꝙͣ crearet eā. ẜmo. āge. jº. d Et ſicut noe de arca ſua an̄qͣ eā fabricaret. ibidē. ij. per totū. Ac velut abraā de filio ſuo yſaac anꝙͣ naſceret̉. ibidē. iij. ꝑ totū. ⁊. iiij. c Gaudebat adā de futura natiuitate ma rie et xp̄i. ẜmo. āge. vij. b. c. Gaudebat abraā ꝙ maria ex ſua ꝓgēie naſci debebat et de ea xp̄s. ẜmo. angeli viij. b. c. d(marie. ẜm̄. āge. xj. a. b Gaudebāt āgeli et iohēs de natiuitate Gaudere. ⁊tͣ. vide in Letari Gaudiū celi qui nō ſentiēt. iiij. li. lxxxj. e Gaudiū ducens ad infernū. vº. li. inter iiij. rn̄ẜ. ij. (cap. ix. d̓ Gaudiū celeſte ſignificat̉ ꝑ altare. vj. li Gaudiū eſt vbicūqꝫ fuerit xp̄s. vj. li. ca xciiij. a. (li. ca. iiij. a Gaudium ſpūs dicit̉ theſaurus dei. vij Gaudiū angeloꝝ fuit virgo maria mox vt creati erat. ẜm. āge. iiij. b. c. d. ⁊. vj. d̓ Gaudiū marie ſemper mixtū fuit dolo re. ẜmo. ange. xvj. b. c. Gaudiū quantū erat in celo de aduētu anime marie. ẜmo. ange. xx. e. Gaudiū. ⁊tͣ. vide in Leticia Gazophilacia duo dicunt̉ aor dei ⁊ mū di. jº. li. xv. a. b. c. d̓ Gazophilaciū dei fuit āna ẜm o. āgl̓. xº. e Gene ſignificāt verecūdiā. jº. li. xxiij. c. Genera tria hoīm ẜuiūt deo jº li. xiiij. a Genera tria erāt hebreoꝝ ſicut nūc xp̄i anorū. jº li. lx. a. itē viij. li. xlix. a. Generibꝰ tribꝰ hoīm ſuccurre̓ pn̄t ami ci. dei. ij. li. xiiij. i. k. Genera vt apū duo ſūt genera xp̄iaōꝝ ij. li. xix. b. c. e. Generis eiuſdē ſūt demōes et pctōres vj. li. ca. xxxj. a. Genera qͣtuor hoīm ſeruiunt marie. vi li. cap. xxxvij. Genera tria armorum homini neceſſa ria. vj. li. cap. xliij. a. Gene̓a t̓a demonū deſcribūt̉. vi. li. lxxx Genera tria viſionū declarāt̉. viij. li. in prolo. ca. vº. a. b c d. Igittā. jº. li. xx. d̓ Generat ml̓tos filios xp̄us ꝑ ſcām bir Gene̓atio carnal̓ ⁊ ſpūalis. iiij. li. xiij. Generatōe nō dꝫ hō ſuꝑbire. vj. li. lij. Gētiles qͣles ſūt corā deo ⁊ eoꝝ iudiciū j. li. ca. xljxe. gͦ. Gētiles dicunt̉ oues mortue. jº. li. lix. Gentiles qūo iudicabunt̉ et an aliqͥ ſal uant̉. iij. li. xxvj. c. d. Gētiles dicūt̉ piſcis mirabil̓ in ſtatera iiij. li. ca. ij. a. e. et. cxxix. h. Gētiles ꝯuertere volēs qͥd faciet ⁊ cō uerſos quo tractabit. iiij. li. ij. d. et. cap cxxix. hj. i. k. l. m. Gētiles ꝙͣ deuoti erūt. vi. li. lxxxiij Gentilibus aliqͥbus qͣlem mīam facit de us. vj. li. lxxvij. Gētiles dicūt̉ filij faſcinati. vi. li. c. Gētiles. ⁊tͣ. vide in īfidel̓ et in pagano Genua anīe q̄ ſunt. iiij. li. lxxiiij. i Georgiꝰ fuit verꝰ miles xp̄i. ij. li. v itē. iiij. li. lxxiiij. f. itē. viij. li. xxxij. Gęrechini monachi vita laudal̓ nis. extra. lv. itē. iiij. li. cxxj. Geſtꝰ ſuos moderari dꝫ hō Gygas qͣſi vēiet xp̄us. jº. li. lvij. b Gygas fortis dauid erat ſꝫ xp̄s optim iiij. li. cxxvj. d. (vi. li. xljº. a. Gygantē qūo potuit dauid ꝓſternere. Gladiꝰ eccl̓e ab iectꝰ ē. jº. li. lv. e. ⁊. lvj. a Gladiꝰ aīe dr̄ timor dei. et obedīa ⁊ Cō fidētia. ij. li. ix. b. et. xj. c. itē. iiij. li. lxxiiij. m. item. vj. li. xliij. b. Gladiꝰ ad qͥd dat̉ militibus. ij. li. xiij. e Gladiꝰ doloris qūo ꝑtrāſiuit aīaꝫ marie iij. li. xxx. a(bret̉. iiij. li. lxxiiij. gh in Gladiꝰ iuſticie qͣlis ſit ⁊ qūo teneat̉ ⁊ vi Gladiꝰ ſpūal̓ deſcribit̉ notās cōfeſſionē et qūo teneat̉. iiij. li. lxxxix. b. c. Gladiꝰ maloꝝ qͥs eſſe dr̄. iiij. li. xcv. et. xcvi. ⁊. cxxix. d. (li. xxij. b. Gladiū hr̄e in manibꝫ ſpūalit̓ quid ē. vj Gladio doloris qͣlē gl̓iaꝫ meruit maria vij. li. ca. ij Gladiꝰ tricuſpis dr̄ mors viij. li. xlviij. l Gladiꝰ doloris ex paſſiōe xp̄i qͣntū torq̄ bat cor marie. ẜ. āge. xvij. e. ⁊. xviij ꝑ to Gloriā ingredi nō potuit hūanitas xp̄i ſine tribulatōe. jº. li. vj. b. et. xxxix. b Gl̓am dei qͥ merent̉ obtinere ⁊ qͥ nō. jº. li. xxxix. b. c. itē. iij. li. xix. e. itē. iiij. li. lxij. b et. cxj. b. item. vj. li. xxvij. a. b. c. Gloria celeſtis qualis eſt. ij. li. xv. e. Gloriā dei qui videbūt et qui non. iij. li. ca. xxvj. c. d. Gl̓ia veri militis xp̄i q̄ eſt. iiij. li. lv. b Gl̓ia celeſtis ſigͥficat̉ ꝑ altare. vj. li. ix. d̓ Gl̓ie inanis qūo deleat̉ pena. vj. li. xº. d. Gloria xp̄i ē in om̄i loco. vj. li. xix. f Gloriā eternā ſcire pōt hō ſi vult. vj. li ca. xlv. b. Gloria pr̄i cātabūt gētiles. vj. li. lxxxiij. Gl̓ia ē vbicūqꝫ fuerit xp̄s. vj. li. xciiij. a. Gloriā eternam ꝓmereri pōt hō romē vj. li. ca. cij. a. (ca. cviij. Glorie ſctōꝝ ꝯgaudere ſalubre ē. vj. li. Gloriā introducit obediētia. vj. li. cxj. item. extra. xcvj.(ris. vij. li. ij. Gl̓iam qualē hꝫ maria ꝓ gladio dolo Gl̓ia. ⁊tͣ. vide in Celū. et in honor. et in gaudiū. (ca. xj. c. Gl̓iari de inflatis ſaccis quid eſt. iij. li. Gloriari vn̄ debet homo. iiij. li. lv. b. Gl̓ari de pct̄is ꝙͣ malū ē. vj. li. xix. e. Gloriari in ſuꝑfluis nociuum eſt. vi. li. ca. xxxv. e. i. (li. ca. lij. l. Gloriari de pulcritudine ſua malū ē. vj Gloſabat mgr̄ mathias totam bibliam. vj. li. ca. lxxxix Gratia dei dat̉ hijs qui faciunt qd̓ pn̄t bonū. jº. li. ca. xv. a. c. l. Grā dei ſil̓atur ſurculo. jº. li. xx. c Grām dei v̓tit ſibi hō in irā. jº. li. xxj. e. Grā dat̉ om̄ibus ꝑ mariā. jº. li. lº. b. itē vj. li. ca. liiij. a. Grām dei quid ꝓhibet in hoīe. jº. li. xlvij h. i. item. iiij. li. xº. a. et. xcvij. a. Grām dei qͥ iudei et pagāi merent̉ obtīe (tē. ij. li. xiij. b re. ij. li. ca. iij. g. Grā dei vēit in aīam ſicut rex in ciuita Grā dei nō dꝫ occultari ſꝫ diffūdi ī ali os. ij. li. xiiij. h. i. k. itē. iiij. li. cxxviij. a. ⁊tͣ vide in Uerba. (xvj. Grā ſua viſitat deus oēs. iiij. li. ij. e. et Gr̄a dei ꝑ qͥd impedit̉ ab hoīe. iiij. li. xº. a et. xcvij. a.(itē. vº. li. int̓. xiij. rn̄. j. Gr̄a dei abuti ꝑicl̓oſū ē. iiij. li. xxxviij b Grām dei qūo pōt ſibi attrahere. iiij. li. ca. lxxxj. c. d. (li. lxxxvj. Grām pōt maria oībus impetrare. iiij. Grā īfūdit deꝰ bōe volūtati. iiij. li. cvij. e Grā plēa ēat maria a iuuētute iiij. li. cix Grā dei nō ingredit̉ ſuꝑbos. iiij. li. cxij Grā nullꝰ equat̉ marie. vº. li. īt̓. ix. rn̄. j. Gr̄a dei ꝯfeſſione tenetur. vº. li reuela jͣ. poſt. inter. xij. Grām intellectꝰ hn̄s timeat. nō habea gaudeat. vº. li. int̓. xiij. rn̄. iiij. b. c. Grā cur aliquibꝫ hīta ſubtrahit̉. vº. li. īt xiij. rn̄. v. a. (xiij. rn̄. v. Grā cur nō dat̉ oībus eqͣlis. vº. li. inter Grā cur dat̉ vni in pͥncipio vite et alte ri circa finē. vº. li. int̓. xiij. rn̄. vij.(b. c Grām acceptā qͥdā reiciūt. vi. li. xviij. Grām dei obtinere volēs qͥd faciet. vt li. xlij. c. item. vij. li. xiij. n. Grām dei qͥ hēbūt et qui nō. iiij. li. xxxvj. b. c. et. lxiiij. itē. vij. li. xxviij. d. itē extra lxxxvij (. lę ꝑ totum Grām dat deus diligētibus ſe. vj. li. ca Grām īuēit iudith ꝑ ꝯtinētiā. vi. li. cxix Grā ꝯtritōis qͣlit̓ obtineat̉. vij. li. xiij. g Grām dei recuꝑare volēs qͥd̓ faciet. vij li. xxvij. g. lj. Grā dei quo mīuit̉ pctōribꝰ et augētu eis mala dyaboli. viij. li. lvj. k. l. Grām dei habeāt pro thezauro religioſ In regula. xxj. a. (. iij. c Grā ſpūſſcī denotat̉ ꝑ vinū. ẜmo angeli. Grām ſuā exhibꝫ maria omībus. extra. lxxx. a. (uit. exͣ. lxxxix c Grā penitētie nō aufert̉ hom̄i ꝙͣdiu vi Gradus hoīm tres ſunt. poſitiuꝰ/ ꝯꝑa tiuus/ et ſuꝑlatiuꝰ. iij. li. xxvij. b. c Gradibus ſeptē honorauit deꝰ ſacerdo tes. iiij. li. lviij. c. d. et. cxxxiij. b. Grādo nocēs dr̄ voluptas carnis. ij. li. ca. xxiij. o.(rū. iiij. li. lxxxj. a. b Grādo vn̄ vēit et notat lacrimas pct̄o Granū fructiferū an debeat ſemīari vel ꝯmedi. iiij. li. lxxj. b. Grauare ppl̓m et ſubditos malū ē. iiij li xiij. b. item. vij. li. xj. b. f. itē exͣ. lxxiij. Grauia in ſeruitio dei qūo alleuient̉. jº. li. ca. xv. a. b. c. Greci nolētes ſubicere ſe eccl̓ie roma ne punient̉ hic ⁊ ī futuro. vij. li. xix. f. Gregoriꝰ eleuauit ceſarē a penis. iiij. li. cap. xiij. b. (di. iij. li. vº. b Gubernatores iniqͥ dicūt̉ potētes mū Gubernaculū nauis iuſtoꝝ ē xp̄s. iiij. li. lxxxviij. b. (li. lxv. in. n. Gubernatori nauis ſil̓at̉ bonꝰ p̄latꝰ. vj Gula dr̄ foſſa profūdiſſiā. iiij. li. cij. d̓ Gula peccauit pͥmꝰ hō vº li. īt̓. xij. rn̄ j. b Gula hoīm qͣntū diſplicet deo. vj. li. vij a Gule peccatū et eius purgatoriū qūo deleat̉. vj. li. ca. xº. b. Guloſoꝝ graue erit ſuppliciū. iiij. li. lij. f. et. cxiij. b. itē. vi. li. vij. b. ⁊. xxxv. d. et. cap. lij. k. Guloſis dn̄at̉ demō igneꝰ vj. li. lxxx. Guſtus ſpūalis p̄ponderabit guſtu cor ꝑali. ij. li. xiiij. d. Guſtꝰ dr̄ qͣſi medicꝰ aīe. vj. li. lxvj. b Abere debet homo qͥnqꝫ vº li. reuela. poſt inter. iij Habere om̄e bonū qͥd ē aut om̄e malum. vj. li. xxxviij. Habere qͥd debet hō. vj. li. xlij. c. Habere vtiliter bona tꝑalia qūo debet homo. vj. li. xlvj. b. Hr̄e male acq̄ſita. ⁊t̉. vide in Acq̄ſita Habuit quidā dn̄s in ſe ſeptem demōia vj. li. ca. xcvij. a. (xlvij. e. Habet in ſe mariā qui habet deū. viij. li Habere debet homo quadruplicē volū tatem. viij. li. xlviij. ag. Habere quantā et qualē familiā debēt dn̄i. viij. li. ca. liij. Habere debꝫ homo moderatas veſtes viij. li. cap. lvij. a. Tabitaculū dei ē cor iuſti in qͦ ſint tria jº. li. xxx. b. item. ij. li. iij. lj. Hītatio pape et cardinaliū vbi erit ī fu turū et qn̄. vj. li. lxxiiij.(.xiij. ꝑ totū Hītat qͣliter dyabolus in pctōribꝰ. jº li Habitare vbi vult xp̄s. jº. li. xlix. b Habitat in quo ſpūſſcūs et ī quo mali nus. iiij. li. lxvij. b. itē. vº. li. int̓. xv. rn̄. vj Habitatrix corꝑis eſt aīa. vj. li. lxvi. Habitū qͣlē hr̄e dn̄t frēs.ſ. dn̄ici. iu xviij. d.(xxxiij. d. e. ⁊. cxxvij. b. Hītū irregularē hn̄t qͥdā religioſi. iiij. Hītꝰ clerical̓ qͣlis ⁊ qͣntꝰ ſit. iiij. li. lxxx. Habitꝰ moachi ſpūalis qͥs ē. iiij. li. cxxj Habitū qͥntuplice hūit ſctūs bn̄dictus iiij. li. ca. cxxvij. a. b. Habitū ſue ꝓfeſſiōis et qͣlē hēbūt relig oſi. iiij. li. cxxvij. c. d. itē. vi. li. xxxv. Habitus ſpōſe xp̄i qualis ſit. vj. li. xlij. Habitū auſterū hr̄e ſuadet̉. vj. li. xciij Habitū mōial̓ hūit demo. vi. li. xcix. Hītum honorabilē hr̄e pt̄ pͥnceps. vij li. cap. iij. Habitū qualem hēant ꝑſone ordīs ſcīſa uato. in regula. iiij. a. b. et. xiij. h. Habitus. ⁊tͣ. vide in Ueſtes. Hebreoꝝ vt erāt tria genera ſic nunc (int̓. xvj. rn̄. xp̄ianoꝝ. jº. li. lx. a. Pedus ad ſiniſtrā dei qͥd ſignificat. vº. li Hely ſacerdos arguit̉. vj. li. liij. b Helyas ꝓpheta ꝯꝑat̉ monti. jº. li. ljº. b Helyas ꝯmedit panē et aꝙͣ et qͥd ſignifi cat. iij. li. jº. b. c. itē. iiij. li. ca. cxxvj. Cerbis ſil̓ant̉ dōa ſpūſſcī. iiij. li. cxiiij. Herba amara vtilis ē ouibꝰ. vº. li nte xiij. rn̄. v. (li. xliii Herba pulcra ſꝫ inutil̓ dicunt̉ xp̄iani. v Herba aſꝑa ſed vtilis dicunt̉ pagani. li. xliiij. b. (leuatis. iiij. li. lxxxj. Heredes defunctoꝝ reddēt ratiōem de Heres. ⁊tͣ. vide in Succeſſor. Heredes tenent̉ ſatiſfacere ꝓ defunctis vij. li. cap. xiij. i. Hereditatē ꝙͣ hō vēdidit et ꝑdidit rede mit ei xp̄s. jº. li. ij. b. et. lviij. c. itē. ij. li. ca xiij. c. item. iiij. li. ca. cxj. b. Hereditatē vite quis accipiet. ⁊tͣ. vide in Celum. et in Gloria. Hereditatē et̓nā libent̓ daret deꝰ oībus jli. ca. lviij (nei. ij. li. iiij. Hereditatē ꝙͣ filij ſꝑnūt accipiēt extra Hęreditas yſaac iacob ⁊ iude fides erat xp̄i. ẜmo. āge. viij. d. (xxj. a. b. Geremitarū ſtatꝰ qͣlis fuit olim. iij. li. Heremite antiqͥtus cur tātam habuer̄t abſtinētiā. iiij. li. cviij. c. Heremꝰ hn̄s in ſe feroces beſtias dicit̉ mundꝰ. viij. li. xviij. b. d(li. viij b Hētici excluſi ſūt a xp̄o ſicut iudas. vij Heſter ꝯmēdat̉ de hūilitate. viij. li. xij Heu heu heu clamauit aīa dānata. ij. li. viij. e. item. vj. li. xxviij. e. Heu eſt nomē dyaboli. viij. li. xlviij. h Hoīes quidā et ſpālit̓ militares peccāt ſicut peccauit diabolꝰ In ꝓlo. mathie. l Homo ſine corde eſt ſicut pomū ſine nu cleo. jº. li. ca. xiij. Hō creatꝰ ē dignior oībus inferioribus ſꝫ iā de deo moleſtior. jº. li. xxvj. b. itē. vº. li. int̓. xv. rn̄. ij. ⁊. int̓. xvj. rn̄. v. itē an re gulā. cap. iij. a. itē ẜmo āgeli. vj. a Hō qͥd̓ aīſit ꝑ origīale pct̄m. jº. li. xxvj. c Hō creatus ē ad neceſſitatē. jº. li. xl. a. Hoīes oēs in mūdo ſignificāt̉ ꝑ qͥnqꝫ vi ros. jº. li. xlj.. a. (li. xliij. b. c. Hō ꝑ modicū malū deſcēdit ad ſūmū. jº. Hō pctōr aſſil̓at̉ api maiori jº li. xliiij a b Hō ſolūmō cōtradicit xp̄o. jº. li. xlv. d. et. xlvj. b. (iſrl̓ ī deẜto. jº. li. liij. b. q Hō peccat ꝯtra deū triplicit̓ ſicut fecit Hoīm ad quinqꝫ ſtatꝰ vēit xp̄s vt ꝑegri nus rogās ſe ſuſcipi ab eis. ij. li. iij. ꝑ tot̓ Homo dicit̉ frater xp̄i ꝑ hūanitate. ij. li. xj. b. et. xij. c. Hoīes iuſti dicunt̉ vinea xp̄i. ij. li. xvj. a Hom̄i dedit deus duo bona in eiꝰ crea tione. et qūo ac qn̄ fuit victus et decep tus. ij. li. xvij. c. d. e. Homo poſt lapſum nō debuit eſſe in ce lo nec in inferno. ij. li. xvij. d. Hom̄i lapſo dedit deus plura remedia ꝯtra maliciā dyaboli. ij. li. xvij. d. e. f. homo qūodo pōt renouari a pct̄is ſuis ij. li. xviij. b. (iij. li. xij. d. Homo cooꝑari dꝫ vt obtīeat caritatē Homo ad quid poſitꝰ eſt in mūdo iij. li. xxviij. a. Hoīes ſigͥficāt̉ ꝑ duos qͣꝝ vnꝰ natꝰ fuit ī carcere ⁊ alt̓ ī tugurio iiij. li. xv. a b. Hō ſpōte currit ī rete diabl̓i iiij li. xxij. hō ſit ꝑatꝰ ſicut ſponſa iiij. li. xxvo homo ſit ſicut. ſponſa mater arbor ſe vas mundum iiij. li. xxvj. homo ſolūmō nō tenet ordīatōeꝫ ⁊ vo lūtatē dei iiij. li. lxvij. a. c. et. lxxxviij. a Hoīes ī mūdo ſil̓ant̉ tribus nauibus iii li. lxxxviij. a. (dalē iiij. li. cviij. b. q Hō regat ſe exō x̄ iohīs baptiſte ⁊ mag hō hēat qͥnqꝫ ab intra et qͥnqꝫ ab extra vº li. reuel̓. poſt int̓ iij hoīs lapſus et liberatio deſcribit̉. vº li int̓. ix. rn̄. j. itē. viij. li. xlviij. e. itē ẜmone ange. li. vj. a. b. Hoīem qͣre creauit deꝰ. vº. li. int̓. ix. rn̄. Homo cur habet corpus et nō angelus vº li. inter. ix. rn̄ẜ. ij hō cur hꝫ flebilē ingreſſū et egreſſuꝫ ⁊ vitā laborioſā. vº. li. int̓. ix. rn̄. ij. et inter xiiij. rn̄. ij. (ix. reſpō. iii hom̄i data ſūt oīa in ſolaciū vº li. inter hō an̄ pctm̄ nichil hūit deforme. vº li int̓. xij. rn̄. j. a. hō cur non potuit redimi ꝑ aliū ꝙͣ pe xp̄m. vº. li. inter. xij. rn̄. iiij. a. hō peccādo ſibi et alijs mala ꝓmeruit vº li. inter. xiiij. rn̄. j. a. b. ⁊. rn̄. ij. Hō ſit mitis creaturis alijs. vº. li. inter xiiij. rn̄. j. b. (li. int̓. xv. rn̄. j. a Hō eſt ſicut puer nutritꝰ in carcere. vº. Hō vincit̉ a mīmis creaturis. vº. li. int̓ xv. rn̄. j. b. (deo. vj. li. xix. Hoīm mundanoꝝ or̄o qūo ſonat coran Hoīes mūdani vt filiꝰ negligēs cōtēnūt xp̄m. vj. li. xix. d. hō aſſil̓at̉ agro qͥnqꝫ pedū. vj. li. xxj. Hō ſit vt arbor bn̄ radica̓. vj. li. xxx.⁊ Homīes facit deus ſicut vitriarius vaſa vj. li. ca. xliiij. a Hō mūdanꝰ ſil̓is ē buboni. vj. li. xlv. a Hoī ꝯpatit̉ maria ſuꝑ tribꝰ. vj. li. xlv. a Hō ꝙ ſit bonꝰ vel malꝰ nō eſt in ſtellis. vj. li. cap. xlv. c. Hō condā ſil̓is erat beſtie. vj. li. liiij. b. Hoīes quidā eiciūt xp̄m et inducūt dya bolū. vij. li. xxvij. c.(ca. xxvij. f Hoīes aliqui ſil̓es ſūt meretricibꝰ. vij. li. Hoīes quidā dicunt̉ aīalia īdomita. viij. li. xviij. b. d tibꝰ. viij. li. xlvij. b. q Homīes multi nō ꝓſunt pugnare volē Hoīes qͦt aſcēdēt in celū. viij. li. xlviij. e Hoīs adiutoria ſūt aīalia. viij. li. xlviij. ſ Hoīem iuſtū notat angelus apparēs to bie. viij. li. liiij. (viij. li. liiij. Homībus q̄ cōcedit deus et que ꝓbibꝫ Hō qͥd̓ diligat ſꝑet ⁊ credat viij. li. lvj b Hoīs creatio erat ſcd̓a corona dei. ẜmo ange. vj. c. (ẜmo. āge. xº. a. Hoīes quōdo vixerūt an̄ legem moyſi. Hō qͣlit̓ factus ē deꝰ ẜmo. āge. xiiij. d. et xv. a. b. (ne. exͣ. iij. a Hō ꝑ xp̄m et mariā ſaluatꝰ ē ab obſidio Hoīes oīm ſtatuū culpabiles ſūt coram deo. exͣ. ljº. a. b. (exͣ. lxxxiiij Hō dicit̉ ymago fctā indigna auro dei Hoīem vt cane decipit diabolꝰ. exͣ. cij. Honeſtas marie quāta fuit in mundo º. li. ca. ljº. c. (catū. jº. li. xxvj. c. Honorē qualē amiſit hō ꝑ origīale pec Honorē qualē hꝫ iā maria ꝓ ſua hūilita te et obediētia. jº li. xlij. a. Honor dei p̄meditet̉ in oī tꝑe. ij. li. xxvo Honor nō deſideret̉ ſine onere et qūo. iij. li. ca. iiij. b. (res. iij. li. iiij. b. d. Honorē ꝑatū dn̄is qn̄qꝫ accipiūt paupe Honorē hr̄e ſine onē ꝑicl̓m ē. iij. li. xix. e Honores mūdi dicunt̉ ſilique porcorū. iiij. li. ca. j. b. (iiij. li. xvij. d. Honore ꝯſtituti qūo refrenēt corpꝰ ſuū Honor hoīs debet̉ deo. iiij. li. xx. b. itē. vº. li. inter. vij. rn̄ẜ. iiij. Honor mūdi qͥd eſſe dicit̉. iiij. li. xv. e Honorē dat deꝰ penitētibꝰ ꝓ pēis debitis iiij. li. ca. xxxiiij. a. (li. lij. b. Honorē ꝓp̓um libent̓ audire malū ē. iiij Honorē hn̄t reliqͥe ſcōrū vbicūqꝫ ſūt. iiij li. ca. cvij. f. (iiij. li. cxiꝰb c. Honor ſpūalis qͣdruplicit̓ pōt obtineri Honore ſpūali qͥs ē dignꝰ. iiij. li. cxj Honor mūdi ducit ad infernū. vº. li. int̓ iiij. rn̄. ij. (li. int̓. vj. rn̄. ii. Honore debitū deo nō īpēdere malū ē v Honor dei ab homībꝰ eſt neglectꝰ. vj. cap. xlv. a. c. (liiij Honor mūdi dicit̉ puteus turbidꝰ. vj. Honorē qualē hꝫ maria ꝓ gladio dolo ris. vij. li. ij. ge. vj. d. Honor ſummꝰ vēit deo ꝑ mariā. ẜmo an Honoribus qͣntis gl̓ificata ē aīa marie in celis. ẜmo. ange. xx. ꝑ totū. Honorē ſuū et non dei q̄rūt laici. clerici et clauſtrales. exͣ. lxxxiij. c. Honorat hō ẜuū ꝓ dn̄o ſpūalit̓ qͥd ē. jº. xl. b. Item. vj. li. lij. p. Honorare mariā ⁊ ſcōs dei et eos inuo care ꝙͣ ſalubre ē. vide in Seruire Honorat̉ deꝰ eciā ex malicia pctōꝝ. iij. l. xxiiij. a. d. (nore. iiij. li. lviij. c. Honorauit deꝰ ſacerdotes ſeptēplici ho Honorat deus electos ī celo et in t̓ra. vj. li. ciij. (li. ca. ciiij Honorari qūo dꝫ deus ꝓ cōiugatis. vt Honoͣre xp̄m qūo debet rex. viij. li. vi Honorari dꝫ deꝰ ſuꝑ oīa. viij. li. xlviij. gͦ Honorari qͥs ē dignꝰ. viij. li. lvj. a Honorati hoīes qͥd̓ cogitabūt. vj. xxvij. b. Horis diuīs libent̓ int̓ſit hō. jº. li. xiij. Hora quaſi vna apud deū ē tēpus huiu vite. ij. li. ix. a. itē. iiij. li. cxxxiiij. a. Hora pͥma diei qͥd̓ faciet hō. iij. li. jº. Hore legēdo placere p̄n̄t deo ſicut cātan do. iij. li. jº. d. itē. iiij. li. cxxvj. i Horis ix morari cū ancilla ⁊ decima cu vxorē ſpūalit̓ quid ē. iij. li. vj. b Hore cn̄ cantant̉ nō vaget̉ hō in eccl̓ia iiij. li. lxxx. c. (ca. lxxx. c. Horas dicēdo qūo ſe hēant clerici. iiij. li Hore decē ſignificāt. x. cōſilia dāda con uerſis. iiij. li. cxxix. l. Hora mortis cur ē incerta. vº. li. int̓. vj. rn̄ẜ. iiij. (v. li. int̓. xvi. rn̄. ij Horā extremi iudicij nulla ſcit creatura Horas marie legere ꝙͣ ſalubre ē. vj. li. ca xxj. b. et xxxix. q. itē. viij. li. ij. b Hoͣ aurea erat ꝯceptōis marie. vi. li. lv Hore octo ſunt ab origine mūdi vſqꝫ ad iudicium. vj. li. lxij. b. Horas qͣs et qualit̓ cantabūt ſorores or dinis ſcīſaluat. In regula. vº. Hore ſororū ordīs ſcīſalua. ſūt a ſpūſctō. In regula. xxx. b. (extra. iij. c Hore qͦ ordīe dicant̉ a ꝑſonis ſcīſaluat̉. Hore btē virginis dici pn̄t an̄ horas de tꝑe. extra. iij. c. (lxv. a. Horas diei qūo diſponet hō vtilit̓. extr̄ Horrorē nō ſentiet qui diligit mariā. vij li. ca. xiij. e. (xlix. a. b. Coſpes expulſus ab hoībꝰ dr̄ xp̄s. jº. li. Hoſpiti bono vt hoſpiciū p̄paret homo deo. ij. li. ca. ij. c. Hoſpites homīs ſpūales qui ſunt ⁊ qūo tractent̉. vj. li. lxv. e. g. lj. Hoſpitando nō gͣuare pauꝑes bonū eſt. extra. lvj. b. Hoſpitari libent̓ vbi vult xp̄s. jº. li. xlix b Hoſtes tres ſūt in via dei pͥmꝰ vult ob ſtruere auditū. ſcd̓us pūgere ocl̓os. ter cius illaq̄are pedes. iij. li. ij. b. c. d̓ Item iiij. li. cxxvj. p. q.(mīes. iiij. li. xxix Hoſtes ſpūales diuerſiōde īpugnant ho Hoſtis hoīs eſt dyabolus. iiij. li. xlvij. a Hoſtis vt ſpōſam a ſpōſo īpedit dyabo lus aīam a deo. iiij. li. lxxv. c. d. e. f. Hoſtes duos habet hō penitēs ſicut la zarus reſuſcitatus. iiij. li. lxxix. b. c. Hoſtem reꝑcuttere ſpūaliter quid eſt. iiij. li. ca. cvj. a. Hoſtem vicerunt different̓ xp̄us et da uid. iiij. li. ca. cxxvj. d. Hoſtes tres ſunt hoīes et qūo eis reſi ſtatur. vj. li. ljº. a. Hoſtes qn̄ venire dicunt̉ ad domū ani me. vj. li. lxvj. b. Hoſtis conat̉ ſuffodere fundamētū. b. ⁊ ſaltare ſuꝑ murū. c. trāſfodere parietes d. et venire in domū aīe duabus vijs. e. per portas domus. f. vij. li. cap. vº. vide plus in Inimicus Hoſtiario ſil̓at̉ ꝯfeſſor pctōꝝ. iiij. li. xlj. Hoſtiarius aīe dr̄ auditus. vj. li. lxvj. b Hoſtiū domꝰ aīe dr̄ ſpēs. ij. li. xxvij. g. Hoſtia quot ⁊ qͣlia ſint in mōaſterio ſci ſaluat̉. ex. xxviij. c. ⁊tͣ. vide in Porta Rūanitas xp̄i nō potuit ītrare gl̓aꝫ ſn̄ paſſione jº. li. vjº. b. et xxxixº. b hūaītate qͣre ſuſcepit deꝰ ī vt̓o v̓gīs ma s ꝙͣ ex alia feīa vide de hoc ī incarnari hūanitatē ſuā vocat xp̄s ẜuū. jº. li. xl. a hūaītatē xp̄i aliqͥ blaſphemāt. jº li. xlvj (fecit moyſes jº. li. xlviij. l Hūaītas xp̄i placat ꝓ xp̄iāis d̓itate ſicut Humanitas xp̄i vbi ē qn̄ apparet hoībꝰ j. li. ca. xiij. b. (ca. xxix. q humanitas xp̄i hūit qͣſi duas alas. ij. li. huanitas xp̄i ē res p̄cioſiſſiā. iij. li. xiij. humanitas xp̄i quid ē. iiij. li. lxiij. hūanitatis xp̄i veritas ꝓbat̉. vº. li. int̓ x. rn̄ẜ. iiij. hūanitatē ſuā cur xp̄s oſtendit aꝑte ē non deitatem. vº. li. int̓. xj. rn̄. j. b. c. hūanitas xp̄i ꝙ fuit infirma. patet. vº. inter. xij. rn̄. iiij. a. hūanitas xp̄i ignorabat horā iudicij. v li. inter. xvj. rū. ij. (ſe. exͣ. iij. ⁊ hūana creatura ſimil̓ eſt ciuitati obceſ Humeri xp̄i ſpūalit̓ qͥ ſunt. vij. li. xix. e Numiliat deus ſuꝑbos et hūiles exal tat loco eoꝝ. hoc pꝫ in quodā ep̄o ⁊ eiꝰ canonico. iij. li. iiij. a. b. c. d. Hūiliare ſe ſeniori ſpūali dr̄ medicīa ot tima. iiij. li. lxxix. c. Humiliare ſe dꝫ hō qͣdruplicit̓. iiij. li. x. hūiliare ſe d̓o nō vult diabl̓ꝰ iiij. li xcva humilis ſit ſponſa xp̄i. jº. li. xx. c Humilis verus quis eſt. vj. li. lxix Humilitas vera quid et que ē. jº. li. iij. Item. iiij. li. xcvij. b. Hūilitas ſimilat̉ auribus. jº. li. xxiij. b Hūilitas dr̄ dn̄a in ſede ſpacioſa. ⁊ notat mariā virginē. jº. li. xxix. a. b. c. Hūilitas dr̄ veſtis aīe. jº. li. xxxiiij. a. Hūilitas marie qͣlis et quāta fuit et qͥd et qͣnta ꝓmeruit. jͦ. li. xlij. a. itē. ij. li. xxiij b. itē. iij. li. xxx. b. itē. vj. li. liij. b. itē ſer mo. ange. vij. c. et. xij. b. ⁊. xx. b. Hūilitas dr̄ equꝰ militis xp̄i. ij. li. xj. c. Hūilitas marie quanta eſt ad ſe volens emendare. ij. li. ca. xxiij. a. Humilitate vocat maria mantellū ſuuꝫ et defendit homīes ab aere corrupto fri gore vrente. et ymbre nubiū. ij. li. xxiij. a b. c. d. e. Hūilitas qūo app̄hendat̉. ij. li. xxiij. e. Hūilitas dr̄ ala anime. iij. li. xiiij. b. Humilitas dicit̉ rota in currū iuſtorum iiij. li. ca. xvij. b. et. xcvij. b. Hūilitas ſimilat̉ foramī caroinis. iiij. li cap. xlix. a. b (ci. iiij. li. lviij. q Humilitatē mētis et corꝑis hēant cleri Humilitas ꝙͣ vtilis et neceſſaria eſt ho mini. iiij. li. ca. lviij. c. Item. vº. li. inter ij. rn̄. j. item. vj. li. xxj. b ite extra. lxxvij et. xciij. (cap. lxviij. b. Humilitas hoim̄ qn̄qꝫ eſt ſuꝑbia. iiij. li Humilitas eſt ꝓpͥus color clericorū. iiij li. ca. lxix. a. (ca. xcvij. a Humilitate obtinet̉ ſpūſſanctus. iiij. li. Hūilitas meret̉ hoībꝰ pacē. iiij. li. cvę Humilitas dicit̉ ſcōpa xp̄i. vi. li. xxxv. gͦ Hūuilitas eſt hoī neceſſaria. vi. li. xlij. q Humilitas xp̄i et marie quāta fuit. vj. li ca. liij. b. et. lviij. c. Humilitas dicit̉ veſtis habēda ꝓ hoſpi tibus. vj. li. ca. lxv. f. (li. lxv. k. Hūilitas vera in veſte que et qn̄ eſt. vj. Hūilitas inducit deū in cor. vj. li. cxvj Humilitatem adducit hom̄i tribulatio vij. li. ca. iiij. d̓ Humilitas xp̄i et marie magna eſt. vij li. cap. xxv. a. b. Hūilitas ꝓmouit heſter. viij. li. xij. Hūilitate placat̉ deus. viij. li. lvij. a. Hūilitas eſt principiū virtutū. extra. jº. Hūilitate ſine nō eſt via in celū. exͣ. xxj. Humor ſeminariꝰ nūꝙͣ exiuit a iohanne baptiſta. j. li. xx. d̓ Humor triplex ꝓcedit de nube et ſignifi cat lacrimas hoīm. iiij. li. lxxxj. a. b. Acere totus in t̓ra ſpūaliter quid eſt. iiij. li. xcviij. b Iacere ī arto pōte. iiij. li. cxxij Iacuit cur xp̄s tam diu in vtero virgīs vº li. inter. x. rn̄ẜ. iij. Iacob vt ꝓ rachel ml̓tis annis ſeruiet homo vt obtineat celeſtia. vº. li. reuela poſt int̓. xj. a. b. (ge. viij. d Iacob hereditas fuit fides xp̄i. ẜm o. an Iacobū apl̓m venerari ſalubre ē. vi. li. ca. cij. c. (xxxiiij.⁊ Iacobū apl̓m vtrūque ꝯmēdat xp̄s. exͣ Iacula emittit hō quotiēs noīat diabo lū. j. li. xiij. c. (li. xxxiij. a. b Ianua thalami xp̄i ē volūtas bona. vj. Ianue in moͣſterio ſcīſal. vide in Hoſtiū Iaſpis qͣs virtutes hꝫ et quid ſignificat iiij. li. cxxiiij. a (rū. iij. li. xiij. b Ictus frangēs ſeras viciorū ē zelꝰ aīa Ictus qͦt ſuſtinuit maria ex gladio dolo ris. iij. li. xxx. a. Ideotis dat deus ſapīam. iiij. li. xxij. q Idolū faciunt mali ſacerdotes de xp̄o ſi cut gētiles belzebub. jº. li. xlviij. d. e. itē iiij. li. ca. cxxxiij. b. Idolū colit qui amat mundū. jº. li. liij. b Idola cur ꝑmittit deus homīes adorare vº. li. inter. viij. rn̄ẜ. j. Idola ruerūt veniēte xp̄o in egiptū. vt (ageli. ix. a li. ca. lviij. a. Idola coluerūt aliqͥ de ppl̓o iſrl̓. ẜmōe Idolatria qn̄ incepit. ẜmo. āge. viij. a. Teiūare qūo tenēt̉ xp̄iani. iiij. li. xxxiij Ieiunāt aliqui xp̄iāi ſicut ſaraceni. iiij. li ca. xxxiij. lj. Ieiunare diſcrete dꝫ hō et qūo. vj. li. xvij. c. et. lxv. a. itē. viij. li. ij. b. Ieiunare vigiliā marie bonū ē. vi. li. ca xxxix. q. item. viij. li. ij. b (li. lxv. a Ieiunare volēs et nō potens meret̉. vi Ieiunare qūo et qn̄ debent ꝑſone ordīs ſcīſaluat̉. in regl̓a. ix. a. b. c. Ieiunare volēs tria cauebit exͣ. lviij. a Ieiunare inſipient̓ inanit̓ et irratōabili ter quid eſt. extra. lviij. a. b. Ieiuuio volūtario p̄ualet obediētialis cōmeſtio. iiij. li. xxvj. item. vi. li. xlix. et lxv. a. itē exͣ. lxj. Ieiuniū tā magnū qͣre habuerunt antiqͥ patres. iiij. li. cviij. c. Ieiunia indiſcreta nō placent deo. vi. li lxix. ⁊. xcj. item exͣ. xiij. ⁊. lvij. b. Ieiūia ſua qūo tēꝑauit xp̄us. vi. li. cxxij Ieiuniū tenere nō pōt infirmꝰ ſicut ſa nus extra. xiiij. et. lxv. c. Ieiunij votū relaxauit xp̄us ſcē birgit te. extra. xcix. Cre. ⁊ in corpꝰ Ieiuniū. ⁊tͣ. vide in Abſtinētia. ī afflige Ieronimꝰ cōſcripſit vitaſpr̄m. iij. li. xxj b Ieronimū cōmedat maria. iiij. li. xxi. a Item. vi. li. ca. lx. Ieronimū qui audit felix erit. vj. li. lx. Iezabel cur fuit deiecta viij. li. xij. ⁊ xiiij. Igni ardētiſſimo ſiml̓is ē potētitia xp̄i jº li. ca. lͦ. a. (boli. jº. li. liiij. a. l Ignis ſpūſſctī qūo differt ab igne dya Ignis a pīguedīe fit ardētior. j li. lvj. d Ignis d̓r funis patibl̓i inferni. jº. li. lvj e Ignis vt duplicit̓ accendit̉ ſpūſſcūs. iij li. cap. xx. b. Ignē habere in mirra in arido et in oli ua ſpūaliter qͥd̓ eſt. iij. li. xxi. a. b. Ignis infernal̓ deſcribit̉. iiij. li. vij. e. f. ꝗ Ignis ſub olla dicunt̉ amici mundi iii li. ca. xjº. c. (li. ca. lxxxvij. c Ignis hn̄s tria mirabilia dicit̉ deus. iiij Ignis amoris dīni qūo fixit ſe in maria vº li. int̓. ix. rn̄. j. itē ẜmo. ange. xij. a Ignis ſpūs ſcī tenet̉ ꝑ ꝯfeſſionē. vº. li. re uela. j. poſt inter. xij. Ignis in lāpāde dr̄ ſpūſſcūs in corde. v. li. reuela. j. poſt inter. xvi. b. Ignis purgatorij qūo pōt extingui vi. li xº. per totū. et. xxxix. o. p Ignis qͣſi venit ſpūſſcūs. vi. li. xxxvj. a Ignē dei nullus ꝓhibere pōt. vj. li. xxx f Ignis eternꝰ dr̄ ſpūs ſcūs. vj. li. xlij. b Ignis habēdus ꝓ hoſpitibꝫ dr̄ ſpūſſcūs vi. li. lxv. hj. diet̉. vi. li. lxv. i Ignis ſpūſſctī qūo obtinebit̉ et cuſto Ignis ſpūſſancti qūo ſcitur eſſe in corde vi. li. capº. lxv. lj. Ignis ſub olla dicit̉ diuina caritas. ex tra. liiij. b. (tra. xcv Ignis ſub olla dicit̉ amor ſuꝑfluus. ex Ignorātia triplex deſcribit̉. iij. li. xxvj. d̓ Ignorātia infantie dicit̉ tenebre. ẜmōe angli. vº. a. (cxliº b Theremias ꝓpheta ꝯmendat̉. iiij. li. caº Ihrl̓m ſunt gratie ⁊ peccatorū remiſſio iiij. li. ca. cxiiij. d. Ihrl̓m ē plenaria indulgētia. vij. li. xiiij. Illeſum ſpūaliter qūo ſeruabit ſe homo vij. li. ca. vº. e. Illuſerūt qualit̓ xp̄m inimici eius. 1º l xºe. g. Item. iiij. li. lxx. b Illudere quos pōt dyabolus et qͦs non vide in Deciꝑe. (iiij. li. lxxv. d Illudit qͣlit̓ dyabolꝰ volētes penitere Illuſit quantū dyabolus quendā mōa chum. vj. li. ca. lxviij. Tmagini faciēs cōcumeliam facit et cuius ē ymago. jº. li. xxxvij. b. Imaginē ad dei factus ē hō. vº. li. inte xvj. rn̄. v. Itē. vj. li. lxvi. d. Imago crucifixi dixit cuidā dn̄e finē ſu um. extra. cēteſimo. Imagines vt lutifigulꝰ hꝫ ſe deꝰ ad ho mines. ij. li. iiij. itē. extra. lxxxiiij. Imaginē vt pulcrā carpētariꝰ fecit xp̄s verba iſtarū reuelationū. exͣ. xlix. a. Imitari nō dꝫ hō ꝑfectōres ſupra vires ſuas. iiij. li. xx. a. b (li. cvi. b Imitari dꝫ hō mariā dauid et abraā. iiij Imitant̉ xp̄m hoīes diuerſiōde. vº. li. int̓ xvj. rn̄. iij. b. (xxxij. Immolare filiū cur p̄cepit deꝰ abrae. exͣ Immūdicia ſil̓at̉ ꝓcelle maris iij li. vº. b Immūdicia oībꝫ ſit odioſa. iiij. li. lxix b Immundicia. ⁊tͣ. vide in Luxuria Impatīa dr̄ currꝰ maloꝝ. iiij. l. xvij. e. Impatiētia in corde ē ſicut vinū in dolio iiij. li. ca. xxiiij. a. b. Impatīa tollit coronā. iiij. li. xlvij. b impatīa ruēs qūo ſurgat. vj. li. xxx. b Impatiēs dicit̉ ſugere ſanguinē leonis iiij. li. cap. xxxix. Impedimēta tanꝙͣ muri et foſſe trāſſilienda que ſunt. extra. lxxix. a. b Impedire vult dyabolꝰ ferentē aurum ideſt v̓ba xp̄i triplicit̓. ij. li. xiiij. a. ij. k Impedit dyabolꝰ bonos ne loquātur iiij. li. ca. xxj. b. Impedire vult dyabolꝰ lr̄as aīe ⁊ orō nes. iiij. li. lxxv. cd̓ e f. itē. vj. li. xciiij. c. Impediunt om̄e bonū ſuꝑbia et ambi tio. iiij. li. ca. xcvij. a Impedit aīam nimia afflictio. vj. li. xcjº. Imꝑatori mādat xp̄s exaltare qͣtuor fili as regis celeſtis iiij. li. xlv. b Imꝑatrix oīm reginarū eſt maria. vº. li reuela. poſt int̓ro. ix. d. Imꝑator ſummꝰ eſt xp̄s. viij. li. jº. d. Imꝑatori miſit xp̄s iſta verba ſua. viij li. cap. lº. et. ljº. Imꝑator celeſtis quale iudicium faciet ſuꝑ pͥncipes t̓re. viij. li. lvj. m. et infra. Impij qͣre ꝓſꝑant̉ in mūdo. vº. li. int̓. vj rn̄. ij. b. et int̓. xiij. rn̄. vj(xlviij. al Impiū eſſe in ſubditos malū eſt. viij. li. Impetrat maria hoībus grām dei. vij. li. xxviij. a. (li. xlviij. al. Implet diabolꝰ loca vacua virtutū viij Incantatōi credēs qͥdā ſubito mortuꝰ eſt. vj. li. lxxvj. (li. xxviij. d Incātatōes fiūt diuerſiōde et male. vij Incātat̓x q̄dā horribilit̓ obijt. vj. li. iij. b Incarnatio xp̄i honeſtiſſima deſcribit̉ ẜmo. āge. jº. b. et. iij. c. ⁊tͣ. vide in annūci atio. et in Cōceptio xp̄i. Incarnari cur maluit deꝰ ex maria v̓gīe ꝙͣ de alia femīa. jº. li. cap. xxviij. c. et. lº. b. itē. iij. li. viij. a. itē. vº. li. int̓. ix. rn̄. j. ⁊. re uela. poſt. int̓. ix. a. b. d. ⁊ int̓. x. rn̄. j. a. b et int̓. xij. rn̄. j. a. b. et reue. ij. poſt inter xvj. d. ite. vj. li. xij. itē. viij. li. xlvij. a Incarnari cur tā diu diſtulit deus. vº li. inter xvj. (int̓. xvj. rn̄. iiij. Incarnari cur tā diu diſtulit deꝰ. vº. li Incarnari cur voluit deꝰ. ẜmo. āge. iij c. itē extra. lͦ. b. c. et. lj. a. Incētīa luxurie ſūt ſpēs ignite. exͣ xxxvj Incitare malos ad bonū perutile ē. ij. li. cap. xiiij. i. Inclinat ſe maria ad bonos et malos. iij. li. ca. xº. b Ce. ⁊ xxvij. a. Inclinat ſe deus p̄cibꝰ iuſtorūº vij. li. xix Inclinare volēs mariā ſalutet eā ſicut angelus. ſermo. āgeli. xxj. f In cōſtātia animi vn̄ venit. ij. li. xxix d̓ Inconſtātia ꝙͣ nociua eſt hom̄i. viij. li. cap. xlviij. l. Incōtinētia expellit ſpm̄ ſctm̄. jº. li. lix. Incontinētia ꝙͣ abhom̄iabilis eſt deo iiij. li. xciiij. a. (rn̄. Incontinēs notat̉ ꝑ hedū. vº. li. int̓. xvj. Increpari debēt pct̄ōres qͣdruplicit̓. iiij. li. ca. xcviij. a. b. Incubus qūo fugabat̉ a duabus mulie ribus. vj. li. lxxx. ⁊. lxxxj. Indiciū magne dilectōis dei. qd̓ eſt. vº li. inter. xv. rn̄. iij. b. (cxxxix Indignatio dei dr̄ virga iuſticie. iiij. li. Induit ſe cū p̄latus veſtibꝰ qūo orabit iij. li. jº. c. item. iiij. li. cxxvj. i. Indulgētie quid ſunt. iiij. li. iiij. f Indulgētie ſil̓ant̉ pēnis anſeris et qūo qͥbuſqꝫ valent. iiij. li. xvj. a. b Indulgētie vrbis rome qͣntū valent. iiij (iiij. li. cxiiij d̓ li. ca. lxxxj. b. Indulgētie remanent deſtructis locis. Indulgētias eccl̓ie ſcī petri ad vincula dedit xp̄s monaſteri. ſctē birgitte. iiij. li. ca. cxxxvij. b. Indulgētie q̄rent̉ ꝓ accidia defuncto rū. vj. li. xº. d. (tat̉. vj. li. xº. e Indulgētia ꝓ delictis defuncti qūo pe Indulgētie rome maiores ſunt ꝙͣ ſonāt vj. li. cij. a. et. cvº. Indulgētie rome ſoluūt a pena ⁊ culpa vj. li. cij. b. (xiij. h Indulgētias mereri ſalubre ē. vij. li. ca. Indulgētia plēaria ē ī ihrl̓m. vij. li. xiiij Indulgentiarū locus eſt monaſterium wvatzſtena. extra. xxiiij. c Indulgētias eccl̓e aſſiſij obtinuit a xp̄o ſcūs fraciſcus extra. xc. b.(exͣ. xc. b Indulgētie augent̉ aliqn̄ ⁊ ſubtrahunt̉ Indulgere libent̓ offenſas debet homo iiij. li. viij. itē. vij. li. xviij. a. Indumēta q̄ et qͣlia hēbūt ꝑſone ordīs ſcīſaluat̉. in Regl̓a. iiij. a. b. et. xiij. a. b. Induratio homīs qͥd̓ eſt. vº. li. int̓. xiij. rn̄. v. a. (rn̄. v. a. c. Indurant̉ cur aliqͥ hoīes. vº. li. int̓. xiij. Induratur cur aliqn̄ cor homīs iuſti. iij li. cap. xxxij. Induratus ꝙͣ ē dyabolus. jº. li. xxxiiij. f. Induratus cur fuit pharao. vº. li. inter. xiij. rn̄. v. a. b (xlviij. a d. Infamare ꝓximū ꝙͣ malū ē. viij. li. cap Infantia xp̄i deſcribit̉ ⁊ qͥd egit vſqꝫ ad paſſionē ſua. vj. li. lviij. a. b. c. Infantia marie ꝯmēdat̉ ⁊ cui erat ſimi lis. ẜmo. ange. vº. a. b et. xij. b. c. Infans ꝙͣ ꝑfectus naſceret̉ ſi hō nō pec caſſet. jº. li. xxvj. c (catū. j. li. xliij b Infans vt in vētre gͣuiſſimū onꝰ eſt pec Infans dyaboli et aīe vicioſe dr̄ pct̄m. li. ca. xliij. c (us. ij. li. jº. e Infantibꝰ paganoꝝ qͣlem mīam facit de Infans qūo naſcitur. iiij. li. liiij Infans cur aliqn̄ morit̉ ītra viſcera ma tris et vbi manet. vº. li. int̓. vj. rn̄. j. Infantes cur fuerūt occiſi ab herode. vº li. int̓. xij. rn̄. iiij. b Infantes cur aliqn̄ vexat dyabolus vº li. inter. xv. rn̄. vij. Infernū oēs adibāt an̄ aduentū xp̄i. 1º. li. xv. b. e. itē. ij. li. xvº. a. c. (xvj. b. Infernū adducit volūtas peccādi. jº li. Infernus quare et ad qͥd̓ factus ē. jº. li. xxxiiij. d. et. lviij. c Infernus ex cluſus ē a mīa. jº. li. lº. d. Infernū qūo aꝑuit xp̄s. jº. li. liiij. gͦ Infernū qͦt aīe deſcendūt. ij. li. vj. e. ⁊. xx. a. Item. iiij. li. ciij. Inferni miſerie que ſunt. ij. li. xv. e Infernꝰ nō pūit oēs eqͣlit̓. iij. li. xxviij. b Infernū qui ītrabūt et qͥ no. iiij. li. lxxxj. e. itē. vj. li. xxxix. l. itē. viij. li. xlviij. ag Infernū que adducūt hom̄i. vº. li. int̓. ij rn̄. j. Et int̓. iiij. rn̄. ij. et rn̄. v. et int̓. vij rū. j. Et reuela. ij. poſt inter. xij. b. Itē vj. li. ca. xix. b. c. et. cxvo. (iiij. Inferni pene cur nō vident̉. int̓. viij. rn̄ Inferni vera via q̄ eſt. vj. li. ca. lij. c. Infernū qui ſemel intrat nūqͣ inde libe ratur. vij. li. xix. a Inferno exiſtētibꝰ mīam facit deꝰ. vit (lvj. li. xlviij. an. Infernus ꝙͣ malignas facit aīas. viij. Infernꝰ. ⁊tͣ. vide in Abiſſus. ciuitas. fo uea. fornax. patibulū. et in Regnat. Infideles cupiēs vīcere qūo ſit p̄diſpo ſitus. vj. li. xljº. b. c. itē. viij. li. xl. ⁊tͣ. vide Ingētiles. et in Paganos. Infirmant̉ cur aīalia vº. li. int̓. xiiij. rn̄. i a. b. (xxxix. a Infirmitas cōſumit ſanguinē. jº. li. cap Infirmitatē ſuā qͣliter cōſiderabit ho. ij li. ca. xxvj. d. et. xxvij. b. Infirmitas mētis vn̄ vēit. iiij. li. xxiiij. b Infirmitas meritoria eſt ⁊ ꝓdeſt electis iiij. li. ca. xxxij. b. et. xl. b. ⁊. xciij. b. Itē vº li. inter. iiij. rn̄. iij. item. vi. li. xxxv. a et. xciij. b. et. cij. a. Infirmitas aīe quid eſt. iiij. li. cxv. Infirmitas cur aduēit corꝑi. vº. li. int̓. rn̄ẜ. iij. (vj. li. xix. e Infirmitatē addere vulneribꝫ xp̄i qͥd ē Infirmitas patient̓ eſt ſuſtinenda. vj. xxx. d. g. item. extra. lxvij Infirītas dr̄ excōmūicatio. vj. li. lxxxvi Infirmꝰ reficit̉ bono odore et cibo. iiij li. ca cvij. gͦ Infirmꝰ ſpūalit̉ tractari dꝫ vt infirmus corꝑaliter. vº. li. reuela. poſt int̓. viij Infirmorū auxiliū eſt xp̄us. vj. li. xxiij. et. xxix. et. xc. Infirmis ẜuire ꝑutile eſt. vj. li. xxx. Infirmus volens et nō potens ieiuna re meretur. vj. li. ca. lxv. a. Infirmus nō poteſt ieiunare ſicut ſan extra. xiiij. b. et. lxv. c. Infirma femīa infirmos parit pueros extra. lxvij. (iiij. li. cxxvj. r Infula ep̄alis qͥd ſignificat ii. li. iij. a. itē Infulā habeat ep̄us in brachijs. nec vē dat cōcedat. aut ꝑdat eā ⁊ qͥd noͣt. iij. li iij. a. b. c. itē. iiij. li. cxxvj. r. s. t. Infuſionē ſpūſſancti īpetrat maria hoībus. vij. li. cap. xxviij. a Infuſio. ⁊tͣ. vide in Spiritus Angeniū magnū habēs tīeat et nō hn̄s gaudeat. vº. li. int̓. xiij. rn̄. iiij. b. c Ingratitudo ꝙͣ nociua eſt hoī. iij. li. xxx. c. ite. iiij. li. xxxix. ⁊. lix. a. itē. vº. li. int̓. xiij rn̄. j. et rn̄. ij. ⁊ rn̄. vij. ⁊ reue. pꝰ īt̓. xiiij. b Ingratitudo hoīm maxima ad deū patꝫ iiij. li. lxj. e. (nis. jº. li. lvij. b. Ingredi vult deus ad paganos a xp̄ia Ingreſſus in celū ꝑ qͥd obtinet̉. vº. li. in ter. viij. rn̄. j. et. rn̄. ij. (li. vj. a Inimici xp̄i ſunt qͣſi beſtie ferociſſime jº Inimicꝰ quidā xp̄i habuit vnū demonē in ore. alterū in gēitalibus. ⁊ tercium in corde. jº. li. ca. xiij. per totum Inimicꝰ quidā xp̄i ſil̓is erat aqͥle aucupi et pugili. jº. li. xvij. a. (xxij. b. q Inimici dei tolerādi ſunt ꝓpt̓ tria. jº. li. Inimici xp̄i. vt ſibi qͣtuor fecerūt in cru cifixiōe ita et nūc xp̄iani faciunt. jº li. ca xxxvij. per totum. Inimici xp̄i ſunt oīa pct̄a. jº. li. xxxviij. d. Inimici xp̄i fugiūt eū vt ſerpentem. jͦ. li. ca. liij. a. (. j. li. lvj. c Inimicos ſuos tolerat deꝰ ꝓpter aīcos Inimicꝰ triplit̓ vult impedire ferētē au rū ideſt verba iſta dei. ij. li. xiiij. a. lj. k. Inimici xp̄i qui ſunt. iij. li. xix. d. Inimicus dei qūo pōt fieri eius amicus iij. li. xix. d. (iiij. li. viij Inimicis dimittere offenſas ſalubre ē. Inimici xp̄i appropinqͣnt iudicio. iiij. li ca. xcv. a. et. xcvj Inimicū reꝑcuttere qͥd ē. iiij. li. cvj. a. Inimico qͥd̓ rn̄deat ho. vj. li. xvij. a. Inimicis ſuis ꝯminat̉ xp̄s niſi ſe emēda uerint. vj. li. xxvij. b. Inimici dei ꝓiciūt arma. vj. li. xliij. b. Inimicꝰ nitit̉ ſuffodere domū aīe et qūo ei reſiſtat̉. vij. li. ca. vº. b. et infra Inimicis intereſſe vtile eſt electis. vij. li ca. xix. c. (li. xxvij. f. Inimici qͥdā xp̄i ſil̓es ſunt meritrici. vij Inimicis ſuis faciet deus ſicut piſcator piſcibus. vij. li. xxvij. lj. d: Inimicis ſuis qͥd loqͥtur xp̄s vij. li. xxx a Inimici qͥnqꝫ ſtāt in qualꝫ via homīs in hac vita. extra. lxiiij. b. c. Inimicos ſuos vicit mgr̄ petrus ꝑ pati entiā. extra. lxxj. Inimicus. ⁊tͣ. vide in Hoſtis Iniqͥtas aſſimilat̉ ſerpēti. jº. li. xxiij. d̓ Iniqͥtas nunc magis abūdat ꝙͣ tēꝑe d̓ luuij. jº. li. ca. xlv. e. Iniuriā nō magis facit deus dyabolo ꝙͣ angelo. jº. li. xxxiiij. f. et. liij. e. itē. iiij. ca. lxvij. c. item extra. lxxv. c. Iniuriā facere diabolo vl̓ angelo qͥd 1 li. liij. e. (rnẜ. Iniuriā nulli facit deus. vº li. int̓. viij Iniuſticia ꝯꝑat̉ ſcorpioni. jº. li. xxiij. d. Innocētiā abſtulit inobediētia q̄ reddi tur hoī in baptiſmo. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. iij Innocentes pueri cur occiſi fuerūt vº li. inter. xij. rn̄. iiij. b. Inobediētia p̄uauit hoīem multis bo nis. jº. li. ca. xxvj. c. Inobedientia eiecit angelos de celo e hoīem de paradiſo. ij. li. xvij. b. c. Iten ẜmo. ange. xxj. d̓ (li. xvij. Inobedia dr̄ rota in curru maloꝝ Inobediētia qͣnta mala intulit hoīni vꝰ li. inter. xiiij. rn̄. j. a. b. Inobedīa abſtulit innocētiā. vº. li. int xiiij. rn̄ẜ. iij. (xiiij. rn̄. v. l Inobedīam ꝓphete puniuit leo. vº. li. īt̓ In obedīa grauit̓ punit̉. vj. li. xxxv. d̓ Inobedīa dr̄ liber diaboli. vj. li. xxxix. b Inobediētia multū nocet hoī. vj. li. li. q. itē. extra. xlviij. b. c. Inobedīa nocuit cuidā regi ituro con tra paganos. viij. li. xlvij. b. et infra. Inſenſibilia enr̄ nō habent vitā. vº. li. in ter. ix. rn̄. iiij. Ce. ſ Inſignia vere militie q̄ ſunt. ij. li. xiij. ⁊ Inſpirat qͥd hom̄i bonꝰ ſpūs qͥd̓ ve ma lignus. vide in Spiritus. Inſtabilitas nocꝫ hoī. vj. li. xxx. c. e Inſtruere bonos et malos vtile eſt. ij li. ca. xiiij. i. k. (li. xlvij. e. Inſtrumēta tria ſūt ꝓditōis peſſime. jº. Inſtrumentū ſpūſſcī eſt bona volūtas ij. li. xxij. c. itē. iiij. li. cvij. e Inſtrumēta neceſſaria qͥ ſūt ad nutrien dū corpus et aīam. ij. li. xxiiij. b. et. xxv. a. b. c. D. Inſtrumēta neceſſaria q̄ ſūt ad veſtien dum corpus et aīam. ij. li. xxiiij. b. ⁊ xxvj. b. c. d. e. f. Inſtrumēta neceſſaria ꝓ liquoribus re ponendis. ij. li. xxvij. a. b. Inſtrumēta neceſſaria q̄ ſūt ad edifican dum. reꝑandū et colendū terrā corꝑis et aīe. ij. li. ca. xxvij. c. d. Inſtrumenta corꝑi et aīe neceſſaria ad ſe ꝓmouēdū et vehendū. ij. li. xxvij. e. f. Inſtrumēta dyaboli ad tēptādū. iiij. li. cap. xxix. Inſtrumenta ad punitōem aīe. iiij. li. ca xxxiiij. a. et. lij. e. f. Inſtrumēta virtutū ſunt iuſti. iiij. li. ca. lxiiij. a (int̓. ij. rn̄ iij Inſtrumēta aīe ſunt mēbra corꝑis. vº. li. Inſtrumeutū dyaboli ē hō malus. vº. li int̓. vj. rn̄. v. itē. viij. li. xlvij. gͦ Inſtrumēta aſꝑtata dicunt̉ clerici et re ligioſi. vj. li. xxvj. a. Inſtrumenta xp̄i ſunt p̄dicatio abſtinē tia ⁊ paupertas que a quibuſdam ꝓici untur. vj. li. xxxv. g. lj. Inſtrumēta diuerſa p̄ſtat maria contra temptamēta. extra. lxxxix. a. Intellectū ratōalem cur non hn̄t anīa lia. vº. li. int̓. ix. rn̄. iij. Intellectū magnū cur aliqui hn̄t ⁊ aliqͦ non. vº. li. int̓. xiij. rn̄. iiij. a. Intellectū hn̄s timeat nō aūt hn̄s gau deat. vº. li. int̓. xiij. rn̄. iiij. b. c. Intellectꝰ marie qͣnta fuit ſapientia or natus. ſermo. ange. xiij. a. c. d. et. xiiij. a. b. et. xvij. a. d. (int̉. iij. rn̄. j. Intelligentiā cur dedit deus hoī. vº. li. Intelligi poſſunt verba xp̄i multiplicit̓ iiij. li. ca. xv. a. Intelligere pōt hō diuerſimode dei iu ſticiā/ gloriā. eternitatē. et vnitatē. vj. li cap. xlv. a. b. c. et. lͦ. a. Intentōeꝫ hoīs accipit deus pro oꝑe. ij. li. iij. e. itē vj. li. xxiiij. b. Intentō hoīem iudicabit iiij. li. lxvij. b Intentio recta ſit in bono opere iiij. li. cxiiij. a. Intentio corrupta nocꝫ iiij. li. cxxix. m Intentio bona facit odoreꝫ in veſtibꝰ vj. li. xviij. c. (vj. li. lj. ⁊ Intentio homīs qualis ſit ꝯtra diabl̓m Intentio. ⁊tͣ. vide in Uoluntas Interficere xp̄m ſicut adultera ſpōſaꝫ qͥd ē vj. li. xxxiij. a. b. Int̓pretari diuerſiōde pn̄t v̓ba xͣ vº li. r uel̓. poſt int̓. xiiij. a Interrogari de qͥbus debēt ꝑſone īgreſ ſure ordinem ſaluatoris in regula. xº b Interſtitō narium ſil̓at̉ deſiderium. iiij li. cxxixº e. (xxiij. e. itē vj. li. vº b Inteſtinis comꝑātur cogitotōes. jͦ. li. Intrare qͥ nō p̄n̄t vineā xp̄i vj. li. lxxvij Intrare vide plus in celū et in infernꝰ Tnuidebant cur iudei xp̄o et cur mali hoīs vj. li. xxviij. b.(in diabolus Inuidia diabl̓i maxīa ad hoīes. ⁊tͣ. vide Inuidia dyaboli maxima contra deum ⁊ cet̓a vide in Malicia Inuidia dicitur ſcintilla inferni. ij. li xvij. a. b. Inuidia dicit̉ ſera excludēs iij. li. xiij. b Inuidia dicit̉ liber diabl̓i vj. li. xxxixº. q Inuidia qͣlem meret̉ penam exͣ. lxxvc. Inuocat quicumqꝫ mariam iuuat eum vj. li. cxvij. Toab quare cecidit iiij. li. cxxxº b. Ioachim placuit deo ſuper omnes con iugatos ſermo ange. xº. b. Iob punitus fuit ex miſericordia dei jº li. xxxvj. a. (lxxiiij. m. Iob commendatur de bonitate. iiij. li Iob flagellatꝰ gerit typū iuſtorū. vº li. int̓. xv. rn̄. v. (iiij. li. lxij. b. Ioculator deſcribit̉ cui ſil̓ant̉ qͥdaꝫ cl̓ici Iohānes baptiſta vocatur angelus et virgo jº. li. xxº d. Iohānes baptiſta pulcre deſcribit virgi nem mariā jº. li. xxxj. per totū Iohānes baptiſta commendat chriſtū. Rli. xlj. e. Iohannes baptiſta fuit vox ſonās āte xp̄m ij. li. xv. b. Iohannis euāgeliſte mors et gloria de ſcribit̉. iiij. li. j. b. et xxiij. b Iohēꝫ baptiſtaꝫ commendat maria iiij li. xviij. b. Iohēꝫ euāgeliſtā ꝯmēdat maria ⁊ ecō uerſo iiij. li. xxiij. a b Iohannes baptiſta laudat xp̄m et econ uerſo ⁊ orat ꝓ pct̄oribꝰ iiij. li. lxxiiij a b Iohannes baptiſta iuuat ſeruiētes ſibi iiij. li. lxxiiij. b. c. Iohannes baptiſta ꝙͣ virtuoſus erat a puericia iiij. li. lxxiiij. c. et cix. Iohānes baptiſta qͣntū diſplicuit demo nibus iiij. li. cviij. a. (li. lxxxix Iohēs euāgeliſta ſcripſit apocalipſiꝫ vi Iohēs euāgeliſta vidit qͥd ſignificāt ſeꝑ tē tonitrua vj. li. cx. (li. cxix. Iohīs euāgeliſtę v̓gītas commēdat̉. vj Iohēm euāgeliſtam cōmendat xp̄us. ex tra. xxxiiij. a. b Tordane trāſire ſpūalit̓ qͥd ē. vi. li. cvj. Ioſep fuit teſtis et cuſtos virginitatis marie. veli. int̓. xij. rn̄. ij. a. itē vj. li. lix. b Ioſep cur expauit virgine impregnata vj. li. lix. b Itē vij. li. xxv. b. Ioſeph ꝙͣ virtuoſus erat coram virgīe vi. li. ca. lix. c. Ioſeph qua intētione deſpōſauit virgi nem. vij. li. xxv. a. T pocriſis dicit̉ pellis. vj. li. vº. b Ipocrita dicit̉ volare ſicut papilio. iij li. cap. xiiij. b. Ipocrita quidā realiter deſcribitur. iij li. cap. xxxiij. Ipocrita de qͦdam habet̉. iiij. li. xxiiij. a Ipocritis religioſis ꝯminatur xp̄us. vj li. cap. vº. b. Ipocritarū laus nō placet marie. vj. li. cap. xxxvij. Irā dei ꝓuocat hō triplicit̓. jº li. liij. b. c Ira caritate fugat̉. iij. li. ij. b Irā dei excitāt qui deberēt eā mitigare d:. iij lixꝰ c. ⁊ xj. c. itē iiij. li. lxxviij. d. Ira dicit̉ ſera excludēs a deo iij li xiij. b Ira dei cōtra pct̄ores qūo poteſt miti gari iiij. li. vij. e itē viij. li. lvij. a. b. item extra lxxiiij. (lij. q Ira peccatoris eſt ſicut ira bouis iiij. li Irā habētes cur ſinit deus bellare vº li it̓ vj. rn̄. v.(tēꝑabit vj. li vj ⁊ lxvxl Ira pcāt hō qͣdruplicit̓ et qūo ſe ab ea Ira dicitur liber diaboli. vj. li. xxxix. e Irā dei ꝓuocat laſciuia p̄latorū vj. li liij. b. (capitu. iij. ⁊ Irā dei prouocat homo ante regulam Ira ſubita qūo emedet̉ exͣ. lxvº.d. Ira qualem meretur penā. exͣ. lxxvºc Iraſcit̉ quare deꝰ hom̄ibus j. li. xxj. Ire volens ſpiritualiter per rectā viā quomodo ſe p̄diſponet iij. li. j. a. b. c. itē iiij. li. cxxvj. e. f. g. Ire volens per viam chriſti q̄ eſt arta ſpinoſa/ petroſa/ et īimicis tribꝫ obſita quid faciet iij. li. ij. per totum. item iiij li. cxxvj. n. o. p. q. Ire ad volūtate dei qͥd eſt. vj. li. xii. I ſaac vt abraam anteꝙͣ conciꝑetur di lexit deus mariam anteꝙͣ crearet̉ ẜmo angeli. iij. (viij Iſaac ex progeīe natꝰ ē xp̄s ẜmo. an Iſaac hereditas fuit fides chriſti. ẜmo angeli. viij. d. Iſrahel ppl̓us cur tā diu fuit in herem. iij. li. xxx. c. itē. iiij. li. cvij. f. Iſrahel frat̓ ſct̄e birgitte de bonitate e finē btō ꝯmēdat̉. vi. li. xcv Iſrahel in ppl̓o erant tria genera. li. ca. xlix. a. Iſrl̓ quaſi ſcolaris ꝓbatus fuit in deſer to. viij. li. xlix. a. b Iſrahelitico ppl̓o oſtendit deus magnā caritatē. ẜmo. āge. ix. a. Iſrahelite multa habebāt deuotōeꝫ ex citātia. extra. x. Ita pulcre ſignificat ſcām trinitatē. ſer mone angeli. j. a. Tudas credidit ſe indignū viuere. jº. li cap. xxxvij. e. Iudas cur fuit vocatus ad apl̓atū. iij. li. xix. d. e. (iiij. li. lviij. lj. Iude ꝓditio tria bona oſtendit in xp̄o Iude qui ſunt ſimiles. iiij. li. xcviij. b. Iudas fuit breuis ſtature. iiij. li. xcix. a. Iudas non habuit ſtabilitatem. iiij. li cap. cvj. b. (li. viij. b. Iudas et heretici excluſi ſunt a xp̄o. vij Iude hereditas fuit fides xp̄i. ẜmōe an geli. viij. d. Tudei vt xp̄o tria genera penarū faciūt xp̄iani. jº. li. xxx. a. (xxxvij. e. f. Iudei quō et qͣre crucifixerūt xp̄m jͦ li Iudei ꝙͣ ingrati ſunt et increduli. et eo rum iudiciū. jº. li. xljº. d. i. Iudei dicunt̉ om̄es ſtantes in latebris. li. cap. lix. e. Iudei nō credūt ꝙ xp̄s adhuc ſit natꝰ. li. xlj. d. i. ⁊. lix. e. itē. iiij. li. cxvj. a. Iudei contēnūt xp̄m et verba eius. ij. li cap. iij. f. (iij. g Iudei aliqui libent̓ eſſent xp̄iani. ij. li. ca Iudeis ꝯpatit̉ xp̄us ſicut dauid abſolō. ij. li. ca. vº. a. b. Iudei an aliqͥ ſaluant̉. iij. li. xxvj. c. d. Iudei qualit̓ ſunt diſpoſiti corā deo. iiij li. ca. lxj. d. Iudei querentes interficere lazarū qͦs ſignificant. iiij. li. lxxij. b. Iudei vt xp̄o faciūt quidam ſacerdotes. iiij. li. cxxxij. a. b. Ludex iniquꝰ deſcribit̉. pͥmo li. vº. c. Iudex pct̄ōꝝ erit xp̄us. j. li. xlv. e. Iudices mundi ideſt ſacerdotes quales erant olim et qͣles nūc ſunt. jº. li. cap. lv. a. d. et. lvj. d. Iudici iudicaturo filiū ſuū ꝯꝑat ſe xp̄s li. lvi. a. (ca. lvi. d Iudex iniuſtus qͣle patiet̉ iudicium. jº. li Iudici ſimilat̉ xp̄ūs cuiꝰ frater venit iu dicandus. ij. li xij. b. c. Iudex homīs erat ſua ꝯſciētia intētio/ et voluntas. ij. li. caº. xij. c. itē. iiij. li. xlvj. b. et. ljº. a. et. lxvij. b. ⁊. cxxxiiij. d. Itē. vº. li. inter. xvj. rn̄ẜ. iij. d. Item. vj. li. ca. xxxj. e. k. et. cxvj. b. Iudex terribilis vēiet xp̄s. iiij. li. xcix. b Iudex iuſtus nouē bona debet habere. iiij. li. cij. a. (inter. v. rn̄. iiij Iudices iniqͦs qͣre tolerat deus. vº. li Tudicauit pylatus xp̄m quaſi inuitꝰ. li. xxxvij. d. Iudicare xp̄m ſpūalit̓ qͥd ē. jº. li. xxxvij. d Iudicāt qͥdā hoīes xp̄m. jº. li. xlvi. bc d̓. Iudicare nullū debet hō in corde ſuo. ij li. xxiij. e. Itē. iiij. li. xlvij. a Iudicat deus ſcd̓m cor ⁊ homo ſcd̓m fa ciem. iij. li. cap. xix. d. Iudicare de quibꝰ pōt hō. iiij. li. lxxvj a Iudicari nemo debet niſi pct̄m ſit cōſu matum. iiij. li. cij. b. Iudicat qui ſeip̄m hic nō iudicabitur futuro. vº. li. int̓. xiij. rn̄. iij. a. Iudicāt qn̄qꝫ creature ꝓ deo. vi. li. xcvj. Iudicari a nemīe dꝫ deus. vi. li. cij. a Iudicauit xp̄us angelū. adam chayn et totum mundū. viij. li. ij. a Iudicat ꝙͣ diſtricte deus. iiij. li. xlviij.: Iudicare recte ſalubre ē hoī. exͣ. lvj. b Ludiciū graue ꝯminat̉ deus regno ſue cie. in ꝓlogo Mathie. l. m. Iudiciū horribile aīe cuiuſdā nobilis q̄ nō obtinuit locū in cel̓ nec in purgato rio. ⁊tͣ. jº. li. xxviij. a. b. Iudiciū malorū xp̄ianorū erit grauiſſi mum. jº. li. xxxvij. d. Iudiciū mali pape et maloꝝ clericorū deſcribit̉. jº. li. xlj.. f. gh i. Iudiciū iudeoꝝ gētiliū et maloꝝ xp̄iano rū laicoꝝ gͣuiſſimū erit. jº. li. xljº. gͦ Iudiciū bonoꝝ xp̄ianoꝝ pꝫ jº. li. xlj.. Iudiciū cōtra dicētiū xp̄o. jº. li. xlv. Iudicio quali dignꝰ eſt mūdus. j. li. x. e. Item. iiij. li. xxxvij. Iudiciū malorū ſacerdotū. jº. li. xlvi et. xlviij. gͦ Iudiciū om̄e datū eſt xp̄o. jº. li. xlviij. b Itē. iiij. li. cij. a. (xlviij. Iudiciū incipiet deus in clero. jº. li. cap Iudiciū iniuſtorū iudicū qͣle erit. jº. li ca. lvj. d. Iudiciū iniqͥ ppl̓i qͣle erit. jº. li. lvj. f. Iudiciū graue aīe cuiuſdā ſacerdotis. ij li. ca. ij. ꝑ totū. Iudiciū dei ē īmutabile. ij. li. xij. a. b. Iudiciū dicit hoī ſua ꝯſciētia. ij. li. xij. qͥ Item. vi. li. xxxj. c. Iudiciū horribile cuiuſdā aīe ep̄i dāna te cuius locū in celo accepit canonicꝰ ſuus. iij. li. iiij. a. b. c. d̓ Iudiciū graue aīe purgāde cuiuſdā car dinalis. iij. li. xj. d. (xxvj. c Iudiciū damnādorū ⁊ ſaluādoꝝ. iij. li. ca Iudicia d̓i occulta q̄rere timeat homo iij. li. xxx. d. Itē. iiij. li. lxj. e. Iudiciū diuerſū duarū aīaꝝ. patet. iij. li ca. xxxi. c. Iudiciū gͣue cuiuſdā aīe purgande q̄ ad hūc tūc erat in corꝑe. iiij. li. vij. a bc d̓ e f g. et. viij. et. ix. per totū Iudiciū iniquoꝝ dn̄oꝝ. iiij. li. xliij Iudiciū dei mirabile ſuꝑ homīes. patet iiij. li. ca. lº. (iiij. li. l. Iudiciū mitigat deꝰ ꝓpter penitentiam Iudiciū graue cuiuſdā aīe purgāde. iiij. li. ca. ljº. a b c. Iudiciū horribile cuiuſdā damnati mr̄i monij. iiij. li. lij. ꝑ. totum Iudiciū iuſtū qualiter faciet homo. iiij. li. ca. lxxiiij. g. Iudiciū xp̄i intolerabile erit mal̓ et t̓ri bile. iiij. li. xciij. c. ⁊. xcv. b. ⁊. xcix. b Itē vº. li. reuela. ij. poſt int̓. xij. b.(cij. c. Iudiciū corꝑale differt a ſpūali. iiij. li. Iudiciū horribile cuiuſdā dānati relig oſi. iiij. li. cij. cd̓ e fg Iudiciū de pct̄oribus cur differt deꝰ iiij li. ca. cxv. a (pꝫ. iiij. li. cxxxiiij. d Iudiciū horribl̓e aīe cuiuſdā ſacerdotis Iuditio dei pn̄tatis nichil pōt auxiliari. iiij. li. cxxxix. d. (iiij. li. cxlij. d. Iudiciū horribile ſuſtinebit malꝰ papa Tudicij extremi horā nulla ſcit creatu ra. vº. li. int̓. xvj. rn̄ẜ. ij Iudiciū dei dicit̉ gladiꝰ et qͣle erit malis religioſis. vi. li. vº. a. b. et. viij. b Iudicij iniqͥ purgatoriū qūo deleatur. vj. li. xº. f. d:: Iudiciū t̓ribile cuiuſdā aīe dānate. pꝫ. vi. li. xxviij. a. Iudiciū horribile et dānatio cuiuſdam aie. vj. li ca. xxxj. a b c d. Iudiciū mirabile anime cuiuſdā militis purgāde vj. li. xxxix. per totū. Iudiciū incurrit qͥ non corrigit qͦs pōt (b. itē. viij. li. iiij. b vi li. lxxvij. Iudicia ſua qͥbus ꝯmittēt dn̄i. vij. li. xj. Iudiciū mirabile et ſaluatio dn̄i karoli filij ſ. birgitte deſcribit̉ vij. li. xiij. b ⁊ īfra Iudiciū gͣuiſſimū regni cypri pꝫ. vij. li (iiij. b. xix. c. d. Iudicia ſua qūo diſcutiat hō. viij. li. ca Iudiciū horribile et ſtupendū aīe cuiuſ dā regis damnāde. viij. li. xlviij. m. et in fra vſqꝫ alij. Iudiciū gue aīe regis cuiuſdā purgāde ꝙͣ angelus nō valuit tāgere nec dyabo lus videre. pꝫ. viij. li. xlviij. alj. ai. ak. Iudiciū horribile aīe cuiuſdā regis tūc adhuc viuētis in corꝑe qͥ fuerat deo ino bediēs. pꝫ. viij. li. lvj. c d̓ e f g h i k l Iudiciū celeſtis īꝑatoris ſuꝑ principes terre. mirabile pꝫ. viij. li. lvj. m. n Iudiciū dei ſuꝑ pͥncipes t̓re petūt qui in celo ſūt in īferno. in purgatorio et ī mū do. viij. li. lvj. o. p. q̄ Iudicio dei qͥd audiet hic viuēs ꝓpͥa vo luntate. extra. lxxxiiij. Iudiciū. ⁊tͣ. vide in Pena Iudith ꝯmendat̉. iiij. li. lxxj. d. itē vi. li (jº. li. xv. a bc h ca. cxix. Iugū dn̄i qūo fiet hoī ſuaue ī ẜuitio dei Iugū dyaboli ptāt pctōres. vij li. xxx b Turamentū qd̓ facere tenent̉ milites et curiales habet̉. ij. li. vij. d. et. xiij. e. Iurat xp̄s ſe facturū iuſticiā ſuꝑ quinq viros quid ē. jº. li. xlj.. a. gͦ Iurat xp̄s vindicare ſe de pct̄oribus. li. lvj. g. (li. lviij. b Iurat xp̄s excuſare ſe cōtra pct̄ores. j. Iurat xp̄s ſe ſuccurrere laborātibꝰ pro aīabus. jº. li. lix. g. Cam. ij. li. vº. Iurat xp̄s introduce̓ pagāos in eccleſi Iurat xp̄s vindicare ſuꝑ guloſos. vi. li. cap. vij. b. (ca. xxvij. a Iurat xp̄s ꝙ dn̄i mundi morient̉. vi. li. Curibꝰ. ix. poſſidebāt demōes aīam cu iuſdā ſacerdotis. iiij. li. cxxxiiij. b. c. Iure triplici erat quedā aīa ſimil̓ demo ni. vj. li. xxxj. a. b. Iuribꝫ nouē poſſedit dyabolꝰ aīam cu iuſdam mōachi. vj. li. xxxv. bc de i k. Iuribꝰ ix. poſſedit dyabolus qͣndā ani mā purgandā. vj. li. lxvj. e. Iura oīa ẜuāt̉ ꝑ dilectōeꝫ. vi. li. cxvi. b Iure triplici poſſedit dyabolꝰ caſtrum watzſtena. extra. xxiiij. a. Iure triplici vicit maria locū wvatꝫſte naͣ a dyabolo. exͣ. xxiiij. a. b. ⁊ xxv. b. Ius quale habet dyabolus ſuꝑ pecca tores. exͣ. lxxxix. b. c. Tuſticia dei qͣnta ē. jº li. jº. b. et. ij. c. Itē. iiij. li. vij. c. ⁊. xcv. a.(tē. jº. li. ij. c. Iuſticia mitigat deus ꝓpt̓ bonā volūta Iuſticiā nō facit deꝰ ſine mīa. et e cōuer ſo. ⁊tͣ. vide in Miſcd̓ia(1º. li. xv. lj. Iuſticia et mīa manifeſtāt deū eſſe verū Iuſticia d̓i triplicit̓ patit̉ malos viuere jº. li. xxv. a. (xxxiiij. d̓ Iuſticia que fuit ꝙ angeli caderēt. jº. li Iuſticiā faciet xp̄s ſuꝑ oēs hoīes. jº. li. ca xliº a. gͦ Iuſticiā dei qūo vidēt demōes. jº li. xljº. f Iuſticia ꝓ ſacͣco pecunie abiecta eſt. jº. li. lv. e. et. lvj. a. Iuſticie nō reſiſtit deus. ij. li. jº. b. Iuſticia dei ſemꝑ fuit et ē īmutabilis et qūo on̄dit̉. ij. li. xij. a. b. itē. iij. li. xxx. c d̓ itē. vj. li. xxviij. b. itē. viij. li. ij. a. Iuſticia dei qualis ē. ij. li. xij. d. Iuſticiā ſuā qn̄ et quo on̄dit deus. ij. li. xvij. d. itē. iij. li. xxx. c. itē ẜmo. ange. xxj c. Itē. extra. lͦ. a. Iuſticia dei ꝙͣ ſeuera eſt. ij. li. xix. l. Iuſticiā qūo faciet hō ſibi et alijs. iij. li. a. item. iiij. li. cxxvj. f. Iuſticiā cū mīa on̄dit deus hoībus. iij li xxx. d. item. viij. li. xlviij. f. Iuſticia dei ſil̓at̉ mgr̄o auri. iiij. li. vij. i Iuſticia dicit̉ lancea dei. iiij. li. x. c. Iuſticia dei qͣl̓ ē ſuꝑ mūdū. iiij. li. xxxvij. Iuſticia rn̄debat cuidā aīe iudicande. iiij li. ca. ljº. a. b. c. Iuſticia qn̄ dr̄ eē īiuſticia. iiij. li. lxviij. b Iuſticie opus dr̄ manꝰ aīe et qūo exer ceatur. iiij. li. lxxiiij. g. Iuſticie gladiꝰ quis ē. iiij. li. lxxiiij. m Iuſticia dei qd̓ dicit hoībus. iiij. li. lxxxv Iuſticiā ſeuerā mittet deus malis prela tis. iiij. li. xcvij. b. xcix. b Iuſticiā xp̄i ſentiet mali xp̄iani. iiij. li. ca Iuſticie ſimilatio dr̄ pellis dura vt ſilex iiij. li. cxxix. f. Iuſticie dei virga que eſt. iiij. li. cxxxix Iuſticia quare inſtituta ē. vº. li. inter. ij. rn̄ẜ. iiij. (xij. b. Iuſticia dei ſil̓at̉ aculeo apis. vi. li. cap Iuſticie dei nullus audet appropīquare vi. li. xxj. b. et. xxiij. b. Iuſticia dei intelligi pōt ex iuſticia mū di. vj. li. xlv. a. (li. xlv. Iuſticiā ſuā petit maria xp̄m on̄dere. v Iuſticiā exercere qūo dꝫ hō. vij. li. xi. Itē. viij. li. iiij. a. b. ite. ex. lxxix. c Iuſticia dei notat̉ ꝑ venatore. viij. li. ca xviij. d. (viij. li. xlviij. Iuſticia diuīa cātat pulcra cātilenam Iuſticiā cum mīa hꝫ deꝰ in angelis. ho mībus. et aīalibus. viij. li. xlviij. d̓ e f x Iuſticia quadruplex eſt in deo. viij. li. ca. xlviij. g. (viij. li. lvj. a. b Iuſticia dei ad āgelos et hoīes que eſt. Iuſticia diminuit pctōribus dona dei. vt patet in quodā rege. viij. li. lvj. k. l. Iuſticia dei ꝑ tria pōt mitigari exͣ. lxxiiij Iuſtꝰ veracit̓ eſſe qūo quis ſciat̉ In ꝓ logo Mathie. de Iuſtus eſt deus ſicut et miſericors. jͣ ca. jº. b. ⁊. ij. c. ⁊. vº. c. ⁊. xxxvij. f. Itē. iii. li. xcviij. b. Iuſtus ꝙͣ eſt deꝰ. jº. li. j. h. itē. ij. li. x Iuſti aliqn̄ cadūt et reſurgūt. ij. l xiiij. i. k. Iuſtus qͣlitercūqꝫ morit̉ iuſtus ē. ij Iuſtus qͥs eſt apud deū. iij. li. xix. f. Iuſti vident̉ qn̄qꝫ q̄ ſūt īiuſti. iij. li. xxxiij Iuſtus qui nō eſt ⁊ cur iuſtis accidunt ꝯtraria. vº. li. int̓. vj. rn̄. ij. a. b. Iuſti cur flagellant̉. vide in Tribulari Iuſtus nullꝰ eſt ſine grā dei. vº. li. inter. xv. rn̄ẜ. v. (li. xix. g Tuuāt ſe mutuo boni xp̄iani et mali. ij Iuuare aīas defūctoꝝ qūo p̄nt uiui. iiij li. vij. i. k. l. et. viij. itē. vj. li. lxvj. f. Iuuat maria hoīes in tēptatōibꝰ. vj. li. xvij. b. c. itē. vij. li. xxviij. a. itē. exͣ. lvij. b et. lxxxix. a. Iuuare ꝓximū ſuū dꝫ ho. vi. li. lxv. f. Iuuat maria inuocata quēcūqꝫ pctōrē vj. li. cxvij. Iuuat maria aīas in morte. vij. li. xiij. a Aroli filij ſcē birgitte mili taris creatō ⁊ ſpūal̓ inueſti Vtura. ij. li. xiij. d. itē. iiij. li. ca lxxiiij. ꝑ totū. eiuſqꝫ felix obitꝰ mirabile iudiciū et ſaluatio. vij. li. xiij. ⁊. xiiij. per totū. Item in vita ſcē birgitte. d̓ Katherīa filiaſ. birgitte ꝙͣ gͣta erat d̓o et virgini marie. ⁊ hoībus vtil̓ ⁊ exēpla ris. pꝫ. vi. li. cxviij. ⁊. cxx. itē. viij. li in ꝓ logo. ca. iij. c Itē. exͣ. lxix. ⁊. cx. itē ī vita ſce birgitte.f. (et. exͣ. lxix. Katherinā filiā.ſ. birgitte diligēs ꝓfici Abia hr̄e ſicut dētes ſerpen tis qͥd eſt. iiij. li. lij. d. Labia aīe duo deſcribūt̉. iiij li. lxxxij. a. et. lxxxvij. a. (li. lij. k Labia vaniloqͣ qualia erūt in pēis. vj. Labore fatigari ꝓ deo debet hō libent̓ j. li. ca. ij. c. Laborē xp̄i male ꝯſumere qͥd ē. jº. li. xl. b Labores corꝑis adducit ſapīa ſpūalis. ij. li. ca. xxij. d. Labor caritatis qͣntū valet. iij. li. xij. d. Labor ſuꝑuacuꝰ ꝑdit frucū. iiij. li. xljº. Labor beniuolꝰ licꝫ nō hylaris duplicit̓ coronat̉. iiij. li. lxxiiij. k(li. cviij. q Labor corꝑalis trahit aīam in celū. iiij. Labor caritatis redimit tꝑa vacua. iiij. li. ca. cix. (cxxvj. c. Labor eſt inductiuꝰ caritatis. iiij. li. cap dr Labor homīs ſit cū timore ⁊ diſcretiōe. iiij. li. cxxix. b. (int̓. viij. rn̄. ij. Labor caritatis ꝑat ingreſſum celi. vº. li Laborē attulit hom̄i pct̄m. vº. li. īt̓. xiiij. rn̄ẜ. ij. (xlvj. d̓ Labor ſpūalis p̄ferat̉ corꝑali. vi. li. cap Laborē ꝓ deo libent̓ ſuſcipiat hō. vi. li. (cxxij cap. xcv. a. Labores ſuos qūo tꝑauit xp̄s. vj. li. ca. Labor bonꝰ abolet pct̄a. vij. li. xiij. g. h Labores ſuos qūo moderabit̉ princeps viij. li. ca. ij. b.(tōe. extra. lviij. b Laborē ſuū putet hō indignū remūera Labor. ⁊t̓. vide in Oꝑa. et in Oꝑatio Laborātibꝰ ꝓ eccl̓ia xp̄i ꝓmittit maria adiutoriū. iij. li. x c. itē. iiij. li. lxxviij. e. Laborās ꝓ aīabꝰ cū bōa volūtate licet nō ſequit̉ effectus meret̉. iiij. li. xxj. b. c. et. xxxj. (xp̄m. vi. li. iiij Laborās ꝓ iſtis verbis dei p̄miū hēbit Taborat xp̄s cū ꝓficiētibꝰ. jº. li. xv. hj Laborauit xp̄s ꝙͣdiu fuit in mundo. jº. li xl. b. itē. ij. li. xv. b. (lix. Laborare monet xp̄s ꝓ ſalute aīarū. jº. l. Laborare qūo et ꝓ quo dꝫ hō. ij. li. xxi a. b. c. item. vj. li. lxvj. b Laborare dꝫ hō vt aīe ſaluent̉ iiij. li. xx. b. et. xxij. b. ite. vj. li. xlvij. b. Laborare nō dn̄t xp̄iani in feſtiuis die bus. iiij. li. xxxiij. g. h. Laborare nolle in monaſterio ꝙͣ maluꝫ eſt. iiij. li. xciiij. a. b. Laborat diabolus facere hoīem cecun mutū et ligatū. iiij. li. cvij. d. Laborare cur et ad qͥd̓ dꝫ hō. vº. li. int ix. rn̄. ij. et. rn̄. v. Laborare dꝫ hō ꝓ celo ſicut iacob fecit pro rachel. vº. li. reuela. poſt int̓. xj. a Laborare dꝫ hō cū xp̄o volēs ſedere cū eo. vj. li. xxiij. b. (xxiiij. b Laborare ꝓ quo dn̄t militares. vi. li. ca Laborat pro qͦ dyabolus. vj. li. xliij. q Laborauit xp̄s māibꝫ ſuis. vj. li. lviij. b Laborare manibus pn̄t aliqn̄ contēpla tiui. vj. li. cap. lxv. c Labore ꝓ quo dn̄t aīci dei. viij. li. xviij d̓ Laborāt diuerſimode pro aīabꝰ/ āgelus et dyabolus. viij. li. xlviij. lj. k. l. Laborare qn̄ que et qͣlia dn̄t ſorores or dinis ſcīſaluat̉. In regula. xxiij. Laborāt ſibi ⁊ nō deo hoīes. exͣ. lxxxiij. c. Laboͣtores dr̄ ꝯmūitas ppl̓i et qͣles erāt olim qͣleſqꝫ nūc ſunt. jº. li. lv. b. e. ⁊. lvj. c Laboratores īfideles gͣuē patient̉ penā . li. lvj. f. (nus. ij. li. xx. b Laboratores in eccl̓ia xp̄i ſunt iā qͣſi aſi Laborator aīe ē ſenſus tactꝰ vj. li. lxvj. b Laborare. ⁊tͣ. vide in Facere. ⁊ in opꝰ Tracrimas deuotōis et ꝯpūctiōis quō obtinebit homo. jº. li. liij. d. Lacrime hoīm triplices deſcribunt̉. iiij. li. xiij. a. et. lxxxj. a. b Lacrime ſil̓es rori trahētes aīam ī celū iiij. li. xiij. a. ⁊. lxxxj. c. (lxxxj. b Lacrime ſil̓es aque gͣndini ⁊ niui. iiij. li Lacrime lauāt aīam. iiij. li. cviij. b Lacrīe iuſtoꝝ qͣntū valēt apd̓ deū. iiij. li cxiiij. c. itē. vij. li. xiij. g. k Lacrīe viuoꝝ iuuāt purgādos vj. li. xl b Lacrimas iuſtoꝝ qͣntū odit dyabolꝰ vij li. xiij. m. Itē in vita ſcē birgitte. e. Lacrīe iuuāt expellere dyabolū. exͣ. ljº. g Lacte fouet maria hoīes. iiij. li. cxxxix. q Traici quidā ingͣti ſunt deo et eoꝝ iudi ciū. jº. li. xljº. d. g. itē exͣ. lxxxiij. a. c. Laycorum ſtatus notatur ī paulo apo ſtolo. ij. li. vij. a. b. Laicoꝝ ſtatꝰ bn̄ erat diſpoſitꝰ ad tēpus ij. li. vij. c. itē. viij. li. xxxij. a. Laici qūo olī dilexer̄t deū. exͣ. lxxxiij. a Tramīa calibis dr̄ caritas dei. iiij. li. ca cxxix. e (uela. poſt int̓. ix. c Lāpas qͣſi ardens fuit os marie. vº. li. re Lampadi aſſimilat̉ cor iuſti. vº. li. reuela poſt inter. xvj. a. b. Trancea qūo ꝑforatū fuit corpꝰ et cor xp̄i. jº. li. xºk. Itē. ij. li. xxj. a. itē. iiij. li. lxx d. itē. vij. li. xv. e (li. xxvij. a. b Lāceis qͣſi qͥnqꝫ affixū fuit cor marie. jº. Lancea dei dicit̉ iuſticia. iiij. li. xº. c. Lācee tres inimici ſpūalis. extra. lxxj. Lane aſſimilant̉ verba xp̄i jº li. xxxviij b Tapides ſeptē p̄cioſi in corōa marie de ſcribunt̉. j. li. xxxj. b (xliij. a Lapis dactili qͥd ſpūalit̓ ſignificat. jº. li. Lapis in anulo dicit̉ ſpes. iij. li. xxiiij. Lapidi magneti ſil̓at̉ maria. iij. li. xxxij. Lapidē ſuſpēdere in via dei qͥd eſt. iiij. li. ca. xº. a. (iiij. li. xº. Lapis in via pctōris dicit̉ mors ſubita Lapis ſub cornu vnicornis dicit̉ diuina caritas. iiij. li. lxxvj. b. Lapides ſeptē p̄cioſi eoꝝqꝫ v̓tutes et ſig nificata deſcribunt̉. iiij. li. cxxiiij. ꝑ. totū. Lapides habent ſuas naturales virtu tes. extra. xcj. Traq̄us latet in leticia mūdi ij. li. xxix d Laq̄us quo capit̉ aīa qͥs et qual̓ eſt. ii li. ij. d. item. iiij. li. cxxvj. q. Laq̄i hoſtis qūo et qn̄ frangunt̉. iiij. li ca. lxxv. e (li. xlviij. p. ⁊ ad Laqueū imponi lingue ſpūalit̓ qd̓ ē viij Laqueus dicit̉ tribulatio. extra. lxiij. b Laqus dr̄ dolor dānatoꝝ. extra. lxxxix. Trargꝰ eſſe volēs ſpūalit̓ habeat domū veſtes. cibū. ignē. et medicinā. vj. li. lxv e f g l i k l m n. Laſciuia p̄latoꝝ prouocat irā de Laſciuos ſignificat hedꝰ. vº li. rn̄ẜ.j. (I Tratro peſſimꝰ eſt dyabolus Latro ouiū dr̄ dyabolus. ii Latro qūo peniteat ſalubrit̓. xxiiij. b. c. d. Latronibꝰ aſſil̓ant̉ qͥdā principes. Latrociniū facere in āgelos/ in corꝑa in res hoīm qͥd eſt. vj. li. xxiij. a. Latro. ⁊tͣ. vide in Predo et in Fur Latꝰ xp̄i ꝑforatū. vide in Lancea. Latus xp̄i pūgere ſpūalit̉ quid ē. j. li. ca xxxvij. c. Tauat̉ aīa aqͥs lacrimaꝝ. iiij. li. cviij l Lauat cū qͥs pedes pauꝑū qͥd cogitabit vj. li. xºc. (vide in Bn̄dicit Laudat xp̄s virginē mariā et ecōuerſo Laudare mariā qūo ꝯebet hō. jº. li. viij Laudant angeli deū ſpālit̓ pro tribus jº. li. ca. xxvj. a. Laudat iohēs baptiſta xp̄ꝫ. jº. li. xljº. e. itē iiij. li. ca. lxxiiij. a. (xxviij. a Laudare deū prodeſt hoī et nō deo. ij. li Laudat̉ pulcre maria aſſil̓at̉qꝫ tēplo ſa lomōis. iij. li. xxix. a. b.(li. xxxij. a Laudat qͥ deū ⁊ mariā qͣle hēbit p̄miū iiij Laudāt mariā qͣtuor genera hoīm. vi. li. ca. xxxvij. Laudat̉ qn̄ hō qͥd rn̄debit. vj. li. lxv. l. Laudari qͣlit̓ debeat v̓go maria ꝓ ſua ꝯceptōe infantia. diſcretōe ⁊ v̓gītate. jͣ. oroe. a Itē de ſua ānūciatōe. xp̄i ꝯceptio ne/ natitate. ⁊ īfantia ibid̓. b Itē ꝓ fuga in egiptū. xp̄i ꝓfectu miracul̓ doctrīa et paſſiōe ibidē. c Itē ꝓ xp̄i depoſitōe ſepul tura reſurrectōe ⁊ aſcēſiōe. ibid̓. d. Itē ꝓ ſpūſſcī miſſiōe ſua poſt xp̄m victōe et ad ip̄m veniēdi. deſiderio. ibidē. e. itē pro ſua defunctōe aſſūptōe. poteſtate. digni tate. gaudio. pietate. ibidē f. g. Laudare qūo dꝫ hō deū ꝓ ſua digniſſiā et̓nitate. īcarnatōe. natītate. circūciſio ne. baptiſmo p̄dicatōe. māifeſtatōe. ieiu nio ⁊ tēptatōe. ij. or̄o e. a. Itē pro euca riſtie. inſtitutōe. ſanguīeo. ſudore. capti uatōe. pn̄tatōe an cayphā pylatū et he rodē. ibid̓. b. Itē qꝛ fuit illuſꝰ. coronatꝰ flagellatꝰ. iudicatus. ⁊ crucifixꝰ. ibid̓. q Itē pro oībꝫ q̄ paſſꝰ fuit in aīa et corꝑe et oībus mēbris. ⁊ mr̄is cōpaſſione. pro morte. depoſitōe ſepultura reſurrectōe aſcenſiōe ſpūſſcī miſſiōe gl̓ia et honore. et aduētu ad iudiciū. ibidem. d. e. f. Laudari qͣlit̓ dn̄t dn̄i nr̄i ihū xp̄i ſctīſſiā mēbra. ſcꝫ. Corpꝰ. caput. frōs. ocl̓i. au res. nares. os. ⁊ dētes. iij. orōe. a b. Itē lingua. barba. gutt̉. ſtomachꝰ. ⁊ oīa ite riora. collū. ⁊ hūeri. ibid̓. c Itē. cor. pec tꝰ. manꝰ et brachia. ibid̓. d. itē coſte. t̓gū lūbi genua poplites tibie ⁊ pedes ibid̓ ē Laudari qūo dn̄t oīa. ⁊ ſingl̓a liniam̄ta et mēbra ſctīſſimi corꝑis v̓gis marie. pͥº. ſcꝫ. corpꝰ dein ceſaries crīes. facies. ocu li. maxille. aures. ⁊ nares. iiij. orōe. a. b. Itē līgua. os. collū. brachia. vbera. pec tus. ibidē. c. d. itē. cor. vent̓. pedes. ⁊ to tū corpꝰ. ibid̓. e. f(orare. ⁊ ſalutare Laudare. ⁊tͣ. vide ī Bn̄d īcere. Hōrare Traurētius leuita tria bōa habuit. jº. li xxiij. f. (uit. ij. li. xxvj a Laurētiꝰ quid cogitauit ⁊ qͥd̓ aſſatꝰ ora Laus xp̄i eſt laus marie. jº. li. viij. Laus pulcra ad xp̄m ⁊ mariā ſiml̓. jº. li. viij. Itē. iiij. li. lxxv. a. Laude t̓plicē dedit maria xp̄o jº. li. xlvj. Laus dei nō dicet̉ ad placendū hoībꝰ iiij. li. xiiij. a. Laus ad mariā. iiij. li. xviij. a. ⁊. xix.⁊ Laus pulcra ad deū. pꝫ. iiij. li. xxi. a. et lxxiiij. a. ⁊. lxxv. a. et. lxxvij. a. Laus ꝓpria nō eſt q̄rēda ſed dei. iiij. li. c. cxxxv. c. Item vº. li. int̓. vij. rn̄. iiij Iten vj. li. xxxix. m. Laus pulcra ad corpꝰ xp̄i. ⁊tͣ. vij. li. xº. Laude ꝓpriā et nō dei querūt laici cleri ci et clauſtrales. exͣ. lxxxiij. c. Laus. ⁊tͣ. vide in Honor. et in Or̄o Trazarus fuit ꝓpt̓ qͣtuor reſuſcitatꝰ⁊ gnificat aīam pctōris. iiij. li. lxxij. a Lazarū reſuſcitatū vt iudei īt̓fic nūc mali penitētes. iiij. li. lxxi Lazarus reſuſcitatꝰ duplex currūt penitētes. iiij. li. lxxix. Lazarus reſuſcitatus qͥd̓ ſpūalit̓ cat. vj. li. lxv. p. Trectiſternia qͣlia hr̄e dn̄t ꝑſone nis ſcīſaluat̉. in Regula. iij. Lectꝰ xp̄i dꝫ eē in corde hoīs. jº. li. xxx. Lectū intrās et reſurgēs qūo ſe habeat hō et qͥd̓ orabit maxime p̄lati. iij. li. itē. iiij. li. xciiij. b. et. cxxvj. i. m. Lectus curioſus diſplicet deo. exͣ. li. Ledere qͦs nō pōt inimicꝰ. iiij. li. cxxix. ⁊ Legē nouā incepit xp̄us. jº. li. xxvj. ſ Legē xp̄i ſꝑnere ꝙͣ malū ē. j. li. lviij. b. Legem ꝙͣ inſtituit xp̄s impleuit. vº. li. in ter. x. rn̄. v (ci. vj. li. xv. a. b Legē xp̄i quidā legētes ſil̓ant̉ meretri Legē fecerāt dn̄i mūdi cōtra xp̄m. vj. li ca. xxvij. a. (cxvj. l Leges om̄s ſeruant̉ ꝑ dilectōem. vi. li Leges. ⁊tͣ. vide in Lex Tregē tria folia ſpūalit̓ qͥd ē. iij. li. xij. c. Legere omī die vigilias ꝯſulit̉. iiij. li. ca lxxx. e (ca. xv. a. b. Legit̉ vbi et qūo lex xp̄i indebite. vj. li. Legere ſine attētōe modicū ꝓdeſt. vj. li. cap. cxvj. b. (viij. li. vº. Legere debet homo exempla ſanctorū. Legere multa eciā ſuadet dyabolꝰ. viij li. ca. lvj. i. (ter nr̄. Legere. ⁊tͣ. vide In horas. orare et pa Legiōes quinqꝫ angelorū occurrebant aīe cuiuſdā militis. ij. li. xj. a. c. Trenones dyaboli ſunt quidā clerici. iiij. li. xxxiij. b. Leo dicitur dyabolus. iiij. li. xiiij. a. Leo et agnus dr̄ xp̄s. iiij. li. xxxix. itē. vº. li. reuel̓. ij. poſt int̓. xvj. b. e. Leo cur occidit ꝓphetā iuſtū. vº. li. inter xiiij. rn̄. v. b. Leſio facta ymagini fit et ei cuiꝰ eſt ima go. jº. li. xxxvij. b. (iiij. rn̄. iij. Tretari de quo dꝫ homo. vº. li. interro Letat̉ quare et qͣntū dyabolus de aīaꝝ ꝑditōe. vj. li. xxxj. g. et. xxxix. a. Letari qūo intelligant̉ demones. viij. li. cap. xlviij. d. Letabant̉ de maria qui in celo ⁊ qui in mundo erant. ẜmo. angeli. xvj. e Letari. ⁊tͣ. vide in Gaudere Leticia marie ſemꝑ fuit mixta cū dolore jº. li. ca. xº. d. (ij. li. xxix. d. Leticia mūdi dr̄ preda in qua eſt laq̄us Leticia iuſtoꝝ qualis erit in gl̓ia. iij. li. cap. xij. e. (cxxvj. l. Leticiā moderatā hr̄e poteſt ho. iiij. li. Leticie purgatorium qūo deleat̉. vi. li. cap. xº. d. (lxxxvj Leticia mūdanoꝝ ꝯuertet̉ in luctū. exͣ Leticia. ⁊tͣ. vide in Gaudium. Letiſſima oīm matrū erat maria. ẜmōe angeli. xvij. c. Ca. b. c. lj. Leue qūo fiet onꝰ in ſeruitio dei. jº. li. xv Tex vetꝰ differt a noua lege jº. li. xxvj f Lex dei dicit̉ veſtis xp̄i a ml̓tis cōtēpta j li. xlvij. a. b. (jº. li. xlvij. b. Lex xp̄i hn̄s duo bona triplicit̓ ꝯtēnit̉. Lex vulgaris habet poſſidere. emere. et vendere. iiij. li. lxxxj. lj. i. Lex bona ad qͥd debet ordinari. iiij. li. cap. cxj. a Lex ſpūalis que ē et qūo differt a lege tꝑali et qūo tenet̉. iiij. li. cxj. ꝑ totū Lex noua ⁊ vetus dicunt̉ duo muri. iiij. li. ca. cxxxiij. a. Lex qͣre inſtituta ē. vº. li. int̓. ij. rn̄. iiij. itē vj. li. lv. Item. vij. li. xº. b. Lex natural̓ ad qͥd̓ valuit ⁊ ad qͥd ſcrip ta. vº li. inter. xvj. rn̄. iiij. itē vj. li. lv. Lex xp̄i legit̉ loco et modo indebitis. v li. xv. a. b. Lex dei perdita eſt. vi. li. xxvi. b. Lex qūo obſeruet̉ a pͥncipe. viij. li. iiij. b Lex moyſi qͥd̓ docebat. ẜmo. āgeli. xº. a Lex diuīa ad qͥd̓ ordinat̉ extra. xiiij. a Lex īdiſcreta nō meret̉ laudē. ex. xiiij b Lex. ⁊tͣ. vide in Leges Tiber cur tradit̉ clericis. iiij. li. lviij. d̓ Librū tenet̉ habere ſacerdos. iiij. li. lix a. b. Item. vj. li. xlvj. d. (lxxxv. a Libri dei duo folia deſcribunt̉. iiij. li. ca Liber diaboli dr̄ inobedīa ſuꝑbia/ cupi ditas/ inuidia auaricia accidia ira ⁊ vo luptas. vj. li. xxxix. b c d e f. Liber āgeli dr̄ obedīa. vj. li. xxxix. k. Libros tot cur reuoluit hō vj. li. cxvj b Liber vite iacēs in pulpito pulcre decla rat̉. viij. li. xlviij. k. et. ap. Libros qͦt et qͣles hr̄e p̄n̄t perſone ordīs ſciſaluato. in Regula. xxj. b. Libros iſtaꝝ reuelationū miſit xp̄s dn̄o alphōſo. extra. xlviij. d. et. xlix. a. Liberatōem ad hom̄is ꝙͣ beniuolꝰ fuit deus. ẜmo. āge. ix. b. (iij. a Liberauit maria qͦdāmo genꝰ hūanū. exͣ Liberū arbitriū ad qͥd̓ datū ē homī. jº. li lviij. c. itē. vº. li. int̓. iij. rn̄. iij. Itē. ſermo ange. vj. a. b. Libero arbitrio abuti ꝙͣ malū ē. iiij. li lxvij. c. Itē ẜmo. āge li. iiij. a. Liberū arbitriū hꝫ hō facere bn̄ vl̓ ma le. vij. li. xj. a. itē. ſermo. āge. xiiij. a. Liberū arbitriū qͣre dedit deus ange ſermo. āge. vj. a. b. (iij. c Lichnꝰ in lāpade dr̄ corpꝰ xp̄i. ẜmo. āgeli Lictor dei dr̄ dyabolꝰ. iiij. li. ca. llij. e. f. et. lxxvij. b. et. cxv. b. Ite. vº. li. int̓. xv. rn̄. vij. Item. vi. li. xxj. b. et. lij. a. Item extra. xxiiij. b. TTigare ſe ſpūaliter ⁊ alios ſoluere qͥd eſt. iij. li. xvj. c. Ligare vult diabolꝰ hom̄i. manꝰ/ pedes cor/ os et oculos. iiij. li. cvij. d. Ligat̉ vn̄ demon. vj. li. iij. a Ligat̉ vn̄ hoſtis homīs. vj. li. ljº. b. Ligata ē poteſtas dyaboli. vi li. lxxv. b Ligno cuidā ſil̓e ſit cor hoīs. ij. li. xviij. b Lignū infructuoſū dicit̉ aīa mūdana. iij li. xxi. d. (ca. xij. a Lignū aluearij fuit corpꝰ marie. vi. li Ligna hnda ꝓ igne ſpūſſcī. vi. li. lxv. i. Lignū vite dicit̉ corpus marie. ẜmo. an geli. xxj. c. d. Lignū verū crucis xp̄i hūit ſctā birgitta qd̓ mō ꝯtēptū t̓ribile apꝑebit. exͣ. cvj Lignū. ⁊tͣ. vide in Arbor. Trilia ſeptē poſuit deus ī corona marie li. xxxj. a. Lilia dicunt̉ ſcī ꝯfeſſores. iij. li. xxvij. e Lymbus patrū qualis erat. ij. li. xv. a. Lymbus deſcribit̉. iiij. li. vij. hj Lyneū veſtimētū hꝫ duo bona. ⁊ notat pace̓ cū ꝓximo. ij. li. xxvj. b. c. Linguā ponere int̓ dētes leonis quid ē iiij. li. xiiij. a. Lingua anime q̄ eſt. iiij. li. lxxxij. b. Linguarū ſpecie cur vēit in apl̓os ſpūs ſanctus. vj. li. xxxvj. a. Lingua a quo dꝫ cohiberi. vj. li. lxv. o. et. cix. (xcviij. b Lingue pct̄a qūo puniunt̉. vi. li. lij. k. et Linguam p̄bere dyabolo qͥd eſt. viij. li. cap. xlviij. p̄ Triquor dulcis et fluidus notat bonā cogitatōem. ij. li. xxvij. a Liquor ſpiſſus et amarus ſignat cogita tōes malas. ij. li. xxvij. a. b Littere dei ad homines dicunt̉ verba iſta xp̄i. jº. li. lvj. d. f. Littere anime ad deū qͣs dyabolꝰ vult impedire que ſūt. iiij. li. lxxv. c. d. e. Litterā inobediētie diſcerpſit xp̄s. iiij. li. cxj. b. (xiij. rn̄. iiij. o Litteratura non placēs deo. v. li. inter Litterati quidā cōꝑant̉ meritrici. vi. li. ca. xv. a. b. (exͣ. lxxxiij. b. Litterati olim deū dilexer̄t et iā ſeipſos Toca ꝑata domīs in celo accipiūt pau peres. iij. li. iiij. a. d. Loca tria ſunt ī purgatorio. iiij. li. vij. h Locū ſuū non dimittet homo tēptatus iiij. li. ca. xlvij. a. Loca diuerſa vt hō habet deus ad vtili tatem ſuā. vº. li. int̓. xv. rn̄. j. a. b Loca natiuitatis marie ⁊ paſſionis viſi tare ſalubre eſt. vº li. reuel̓. ij. poſt inter xvi. d. e. Loca ſcōꝝ viſitare ſalubre ē. vij. li. iiij. l Loca virtutū vacua replet ꝯyabolus. viij. li. xlviij. al (tra. xxiiij c Locꝰ in quo placat̉ deꝰ dr̄ wvatꝫ ſtena. ex Lotio carnis nō obeſt aīe nec ꝓdeſt ſed intentio. extra. xv. ⁊. lx. Locutio nō ꝓcedēs ex caritate dei q̄ ē iij. li. ca. xxx. b. Locutio ſil̓at̉ ſtatere. iiij. li. cxxvj. a. Locutoriū int̓ ſorores et frēs ordīs ſct̄i ſaluat̉. qͣle ſit. exͣ. xxviij. a. ⁊. xxix. a. Locutoriū ſeculare ſoroꝝ ordīs ſcīſalua quale ſit. extra. xxviij. e. et. xxix. b. Toquela noua dicit̉ abſtinētia verbo rū. jº. li. xxxiiij. a Loquela falſa fit mīſterio dyaboli. vi li. xvij. gͦ (xiij. Loquit̉ qui male demonē hꝫ in ore. Loqͥ nō poteſt hō qͥn dyabolꝰ audit. li. xxxiiij. c. (lix. Loqui veritatē de ſe monet xp̄s. jº. li. ca Loquebat̉ aīa cuiuſdā militis damnati ad corpus ſuū. ij. li. viij. e Loq̄ verba iſtaꝝ reuelationū cur volu it xp̄s. ⁊tͣ. vide in Uerba. Loqui cur voluit xp̄s magis cū ſancta birgitta ꝙͣ cū alijs. ij. li. xvj. a. Item. ex tra. xlvi. et. xlvij. Loquit̉ deꝰ hom̄i ꝑ ſcripturā et flagella ij. li. ca. xix. a. Loquebatur cur maria cū ſcā birgitta ij. li. ca. xxiij. a. Loquebatur xp̄s qn̄qꝫ hūanitus et quā doqꝫ diuinitus. ij. li. ca. xxviij. a Loqui q̄ et qualia debēt dn̄i in mēſa. iij. li. jº. d. e. Itē. iiij. li. cxxvi. k. l. Loquit̉ qn̄qꝫ ſpūs dei in malis p̄dicatori bus. iij. li. xv. b. Loquit̉ deus pn̄s et p̄teritū pro futuro ⁊ ecōuerſo. iij. li. xix. e. itē viij. li. xlviij c Loqui ad placendū hoībus nociuū eſt. iiij. li. ca. xiiij. a. Loq̄batur xp̄s ſctē birgitte pl̓es notās per ip̄am. iiij. li. ca. xviij. c. Loquant̉ ne boni impedit eos dyabo lus. iiij. li. xxj. b. Loqui ſublimia et nō facere malū ē. iiij li. lxxij. b. c. (rn̄ẜ. iij. b. Loq̄bat̉ xp̄s diuerſimode. vº. li. int̓. xvi. Loqui nō debꝫ hō in ira ſua. vj. li. ca. vj Loqui debꝫ hō malis exceſſus eoꝝ ꝙͣuis ip̄i indurant̉. vj. li. viij. a Loquit̉ qualit̓ deꝰ hoī īteriꝰ vj. li. xviij. b Loqui vana ꝙͣ malum eſt. vj. li. lij. k. et. xcviij. b. Loqui inuicē qūo dicunt̉ qui ſunt in ce lo in mundo in purgatorio. et in īferno vj. li. ca. lij. v. (li. xciiij. b Loqͥ cū delectat qͥd cogitabit homo. vj Loquitur quid xp̄s malis xp̄ianis vij. li. cap. xix. c. d. e. Loquit̉ qͥd xp̄s omībus inimicis ſuis in mundo. vij. li. xxx. a. Loquit̉ qūo deꝰ hoībus ꝑ ſe et quō ꝑ an gelos. viij. li. In ꝓlogo. ca. vº. f. g Loquit̉ cū deus cum hom̄ibus vbi tunc eſt. viij. li. ca. pͥmo. q Loqui que dꝫ hō et que nō. viij. li. xº. Loquitur deus cur obſcure et diuerſiō de. viij. li. xlviij. b. c. Loqui qͥd. vbi. et qn̄ pn̄t ꝑſone ordinis ſcīſaluat̉. In regl̓a. vj. vij. viij. et. xxv. a. Loqui cū ſecularibꝰ qūo pn̄t ꝑſone ordi nis ſcīſaluatoris. extra. xj. Loquit̉ deus ita cū iuſtis in delicijs ſicut in abſtinētijs. extra. ciiij. Lorica deſcribit̉ et notat caritatē diui nā. iiij. li. lxxiiij. d. itē. vj. li. xliij. b. Lorica aīe dicit̉ abſtinētia iiij. li. lxxxix d̓ Lotrix aīe dicit̉ penitētia. ij. li. xxvj. d̓ Item. iiij. li. xxxix. Lotrici optime aſſil̓at̉ deus. iij. li. xxx. d Lotrix optima dicit̉ cōfeſſio peccatoꝝ vj. li. ca. xvj. b. Tucet xpūs ſicut ſol. jº. li. lͦ. a Lucerne nō accenſe ſil̓is erat maria in infantia. ẜmo. ange. xij. b. Lucie virgīs allegat̉ caſtitas iiij. li. iiij e Lucifer cupiuit occidere deū. jº. li. xljº. b Lucifero qui ſunt ſimiles in mūdo. iiij. li. xcviij. a. (cvj. b Luciferi caſus qͣre ē irreꝑabilis. iiij. li. Lucifer vn̄ factus fuit malꝰ vj. li. cxv Luco paucarū arborū ꝯꝑatur eccleſia ij. li. vº. c. d. Lucra ſpūalia acquiri poſſunt per tēꝑa lia. extra. lxxxviij. Lucrari ꝑ vſurā nō licet xp̄ianis. iiij. li xxxiij. g. hj Luctus ſequit̉ riſū mūdanoꝝ. exͣ. lxxxvj Lugere in mūdo bonū eſt. iiij. li. xl. b. Lugere quare debet hō. vº. li. inter. iiij. rn̄ẜ. ij. (ſti. jº. li. xxx. b. Lumē in hītaculo xp̄i ē fides in corde iu Lumen ſol̓ ſignificat virtutē xp̄i. j.. li. lͦ. a Luminaria duo creauit deus in maria ẜmone ange. vº. b Luna cadens notabat quandā reginan viij. li. ca. xxxj. Lune aſſil̓at̉ fides marie. ẜmo. āge. Lupis aſſil̓ant̉ aliqͥ hoīes. ij. li. xxx. b. Lupus vorax ſignat homīes auaros iii li. cap. lij. b. Lupus vt ſub veſte ouis venit dyabo lus. vj. li. ca. xcix. Lupo ſil̓is erat quidā dn̄s. viij. li. xv Lutū pro ſiti dare xp̄o quid eſt. vj. li. xix.f. (xx..ſ Tux ſanctoꝝ differt a luce mundi. jº. li Lux marie tremor eſt demonibus. jº. li cap. xlvj. a. Lux marie fugat tenebras terre. jº. li. lº. b Lux cur facta eſt et cur non eſt ſemper vº li. inter. ix. rn̄. v. Lux iuſtorū eſt virgo maria. vj. li. lvj. a Lux illuminās oīa eſt xp̄s. viij. l. ljº. Luxurie purgatoriū qūo pōt aboleri. iiij. li. ix. c. itē. vj. li. xº. a. Luxuria dicit̉ mors et̓na. iiij. li. lxxix. a. Luxuria ꝙͣ abhoīabilis eſt deo. iiij. li. ca xciiij. a. ite. vj. li. xxxvj. b Luxuriam qūo exercet incubꝰ cū femīs vj. li. ca. lxxxj. Luxurie peccatū grauiter punit̉. vij. li. ca. xxvij. c. et. xxx. c. Item. viij. li. xlviij z. Item. extra. lxxv. b. Luxurie incētiua ſunt ſpecies ignite. ex tra. xxxvj. Luxuria. ⁊tͣ. vide in Uoluptas Aculatur vnde anima. iiij Ili. ca. cxv. c. Maculant̉ vn̄ bona oꝑa ⁊tͣ vide in Opera Maculā nullam cōtraxit maria. vj. li. ca. lvj. a. et. lvij. a. Macule due ſūt in eccleſia. vj. li. lxxij. Magdalena qūo ſatiſfecit deo pro pec catis. iiij. li. xvj. d. et. cix. Magdalena quātū placuit deo ⁊ diſpli cuit demonibꝰ. iiij. li. lxxij. a. ⁊. cviij. b Magdalena gerebat typū cōtemplati uorū. vi. li. lxv. Magiſter vnus docet aſcēdere et alius deſcendere ſpūaliter quid eſt. ij. li. capit (li. viij. b. c xxij. a. b. c. Magiſtri veri et falſi corā deo qͥ ſunt. iij Magiſtro auri aſſimilat̉ iuſticia dei. iiij. li. ca. vij. lj. i. Magiſter mathias factus eſt ſcēis ab in principio vſqꝫ ad alpha et o. vº. li. inter. xvi. rij. iij. d. Magiſtri legis xp̄i qͣles ſūt. vi. li. xv. b. Magiſtri iudeorū et gentiliū quid doce bant. vi. li. ca. liiij. b Magiſtrū fecit xp̄s mathiā Lyncopen ſem. vi. li. ca. lxxxix. Magiſtra apoſtolorū fuit maria. ẜmōe angeli. xix. c. d. Magnes vt ferro facit xp̄us hom̄i. jº. li cap. iij. b. (xxxij Magneti ꝯꝑat ſe virgo maria. iij. li. ca. Magus hns aurū p̄cioſū dicit̉ dyabolꝰ hus aīam hoīs. jº. li. xxi. a. b. Magi adorabāt xp̄m. vij. li. xxiiij Maledici hn̄t diabolū in ore. jº li. xiij c Maledicos vt dauid ſuſtinet xp̄us. vº. li. inter. xij. rn̄. v. Maledictio dyaboli qͥd ē. vij. li. xiij. m Maledixit deū quidam dānatus et ꝓpͥ am conceptōem ⁊ natiuitatē. jº. li. capit xxviij. b. Maledicit xp̄s horribiliter malis ſace dotibus. jº. li. xlvij. k. l. et. xlviij. g. itē. iii. li. cxxxij. b. ⁊. cxxxv. b Maledicunt ſibi inuicē in īferno. iiij. l. cap. cxiij. b. Maledicta ē ydolatria. vº. li. īt̓. viij. rn̄. Maledicti ſunt ſacerdotes incōtinētes vij. li. ca. xº. c. Maledicti ſunt incātatores dīnatores ſortilegi. ⁊tͣ. et eorū fautores. vij. li. cap xxviij. d. Nali homīes diligunt dyabolū et odi unt xp̄m. jº. li. iij. b. Mali recipiū mercedē ſuā in pn̄ti ꝓ mi nimo bono. ⁊tͣ. vide in Remūerat Malos incitare ad bonū meritoriū eſt ij. li. xiiij. j. Mali hoīes aſſil̓ant̉ terre. ij. li. xxvij. Malis hom̄ibus ꝯminat̉ xp̄us. ⁊tͣ. vide in Peccator. Malos homīes cur ꝑmittit deꝰ viuere et tā patient̓ tolerat. j. li. capi. xxij. c. xxv. a. b. et. lvj. c Itē. ij. li. jº. a. ⁊. xix. ī Itē. iiij. li. lxij. c. itē. v. li. inter. v. rn̄. ii. et int̓. xij. rn̄. v. ⁊ int̓. xiij. rn̄. j. et reuela j. poſt int̓. xvi. a. item. vi. li. xxx. e. Mali apꝑentes boni deſcribunt̉. iiij. ca. cxxix.f. Mali cur plus ꝙͣ boni ꝓſperant̉ in mū do. vº li. int̓. vj. rn̄. ij. b. et int̓. xiij. rn̄. vj Mali cur moriuntur bona morte. vº. li. inter. xiiij. rn̄. v. a. Malos cur deus nō ꝑmittit ſꝑ malefacere. vº. li. inter. xv. rn̄ẜ. iiij. Malis multociens dat̉ donū ſpūſſancti vº. li. inter. xv. rn̄ẜ. vj. Mali eiciūt a ſe xp̄m. vij. li. xxvij. b. Mali hoīes ꝓſunt iuſtis. viij. li. xviij. d. Malus. ⁊tͣ. vide in Peccator MNalicia aſſil̓at̉ ſerpēti. jº. li. xxiij. d. Malicia dyaboli quāta eſt cōtra deum jº. li. ca. xxxiiij. d. f. ⁊. liiij. e. Item. iiij. li. xcv. a. Item vj. li. xxxj. bc ē h. itē. vij. li. xxvij. h Itē. exͣ. lxij. b. Maliciam dyaboli ꝯmutat deus in bo num. jº. li. xxxiiij. e. Malicia triplex cauēda docet̉. ij. li. xix. i Malicia hoīm dicit̉ via arta. iij. li. ij. a Item. iiij. li. cxxvj. n̄ Malicia hoīm vtit̉ deus ad ſuū honorē. iij. li. ca. xxiiij. a. d̓ Maliciā dyaboli p̄uenit homo. iiij. li ca xxij. a. (lxiiij. b. Malicia impiorū ꝓdeſt bonis. iiij. li. ca Malicia hoīm ſimilatur ſaphiro. iiij. li. cap. cxxiiij. Malicia hoīm aſſimilat̉ ſquamis piſciū. iiij. li. ca. cxxix. h Malicia hoīm meruit mortē boni pape iiij. li. ca. cxxxvj. Malicia dyaboli maxima ad hoīes. ⁊tͣ. vide in Dyabolus. Malicias hoīm tēꝑat deus. vj. li. ca. cº. Malicia demonū quomō refrigeratur viij. li. xlviij. d. Maliciam dyaboli in puniēdo refrenat angelus. viij. li. xlviij. al. Malum quid eſt. p̄mo li. lviij. b. Malum nullū creat deus. jº. liº. lviij. b Malum omne habere quid eſt. vj. li. ca xxxviij. Mala duo ſunt in hoc mundo viij. li. ca xviij. c. Mala dyaboli augent̉ peccatoribus et minuit̉ eis gratia qd̓ patet in quodam rege. viij. li. lvj. k. l. Malum. ⁊tͣ. vide in Peccatum Malleus ſignificat cōtritōem viij. li. ca xlviij. n. et. ad. Nandat xp̄us ſponſe ſue tria facere et tria nō facere. ⁊tͣ. ij. li. xvj. b. Mandata decem ꝯponūt quidā in vni verbum. jº. li. ca. lvj. b. Mādata dei ſūt leuiſſima. jº. li. lviij. d̓ Mādati dei p̄uaricatō qͣntū nocuit ho vº li. int̓. xij. rn̄. j. a. ⁊. rn̄. iiij. a Mandata dei non ſeruare malū eſt. v li. ca. xix. e. Mādata xp̄i neglecta ſūt. vj. li. xxvj. Mandata oīa ſeruant̉ ꝑ dilectōem. v li. ca. cxvj. b. (xxvij. l Mandata cur dedit deus hom̄i. vij. li Māna figurauit corpus xp̄i. jº. li. liij. d Item. vj. li. ca. xxix. Mantellus marie dicit̉ eius humilitas defendens hoīes ab aere. frigore et ym bribus et quomō apprehendat̉. ij. li. cap xxiij. per totum. Mātellus marie dr̄ eiꝰ mīa. iij. li. xvij. Mantellū qͣlem habere dn̄t ꝑſone ordīs ſcīſaluat̉. in regula. iiij. a. et. xiij. a Nanibus qͥnqꝫ tenuit dyabolus quan dam muliere. jº. li. xvj. a. Manus habere ſicut pedes bouis quid eſt. iiij. li. ca. lij. c. Manus habere quaſi caudas vulpiun quid eſt. iiij. li. lij. e. (lxij. Manꝰ hr̄e ſanguinolētas qͥd eſt. iiij. li Manus leproſa aliqn̄ eſt vtilis. iiij. li cap. lxix. xx. Manus xp̄i qūo fuerūt ꝑforate. iiij. l. Manus due ſpūales deſcribunt̉. iiij. li. lxxiiij. g. ij. ⁊. cxxix. b. f Manus ligare quādo dicitur dyabolꝰ iiij. li. ca. cvij. d. Manus aīe dicit̉ fides. iiij. li. cxv. Manus ſacerdotis ſint mūde. iiij. li. ca cxxxiiij. c. Manus qͣre habet hō. vº. li. int̓. j. rn̄ Manū porrigere ad deū quid eſ cap. xxij. b .xx. Manꝰ qͣſi grifus habuit q̄dam aīa. v Manus apparebāt qͣſi prolixe claue. v li. cap. lij. k. Manus dyaboli ligate ſūt. vj. li. lxxv. h Manus videbant̉ quaſi plumbee. vj. li. ca. xcviij. b. Manus inclinare ſub vaſe dyaboli qͥd eſt. viij. li. xlviij. q. et. ae Manus moyſi orantis cur alij ſuſtenta bant. exͣ. xxxiij. a. MNare inhauribile dicit̉ ſapīa xp̄i. jº. li cap. qͥnqͣgeſimo. a. Mari rubro aſſil̓at̉ mūdus. exͣ. iiij. Margarita ad quid valet et qͥd̓ ſignifi cat. iiij. li. cxxiiij. b Maria cum ſauctis impetrat peccatori bus mīam dei. jº. li. vº. b. d. Maria ꝙͣ pulcre bn̄dicit et commēdat xp̄m et ecōuerſo. vide in Bn̄dicit Maria ꝙͣ dilecta fuit deo. j. li. cap. viij. et. ix. a. (li. ca. viij. Maria et xp̄us ſimul qūo laudentur jº Maria qūo ſe habuit ante xp̄i cōceptio nē. jº. li. caº. xº. a. b. et qūo poſtea ip̄o nato ibidem. c. d. et qūo in eius paſſione ibi de. ē f g h i k. et. xlv. b. itē. vj. li. lix. a b o Marie maxima cōpaſſio ex paſſiōe xp̄i deſcribitur. jº. li. caº. xx. a. Item. ij. li. xxj b. et. xxiiij. a Item. vj. li. lviij. a. itē. vij. li viij. b. item ẜmōe āge. xviij. ꝑ totū. ⁊tͣ. vide In dolor marie Maria dominat̉ in celo/ in mūdoſi pur gatorio. et in inferno. jº. li. cap. xv. b Itē vij. li. ca. xiij. c. Item ſermone ange. xx. per totum Maria liberauit qͣndā mulierē a diabo lo. jº. li. ca. xvj. b. c. Maria ducit amicos ſuos ꝑ mundū cō ſolatur in mortē. jº. li. xxix. c. Maria ſtabat vicinius cruci xp̄i. jº. li. capº. xxxv. b. Mariā videns videt et deū. jº. li. xlij. a Maria fuit plus ꝙͣ martir cōfeſſor aut angelus. jº. li. ca. lij. b. Marie dulcedine guſtare et reicere ꝙͣ malum eſt. jº. li. lviij. d. Maria orauit ꝓ quodā incōtinente ſa cerdote. ij. li. ij. b. e. Maria clamat vt homīes querāt miſe ricordiā dei. ij. li. ca. xix. l. Maria recipit penitētes quantumcūqꝫ peccauerūt. ij. li. cap. xxiij. a. item. vj. li. capit. cxvij. Maria ab et̓no fuit in caritate dei ab in fancia plena ſpūſancto et nūꝙͣ peccauit iij. li. viij. itē. iiij. li. cix. Maria quantā a xp̄o adepta eſt ſapīam iij. li ca. viij. b. Maria ſcit vtrū veritas ſit in ore homi num. iij. li. cap. viij. c. Maria iuuat ſeruos ſuos ⁊ p̄ſentat an mas deo. iij. li. ca. xiij. g. Maria pulcre laudat̉ et aſſimilat̉ tēplo ſalomonis. iij. li. xxix. a. b. Maria dicit̉ mat̉ ſalomonis et melchi ſedecl. iij. li. ca. xxix. c. Maria quot doloris gladij ſuſtinuit i tus. iij. li. ca. xxx. a. Maria ꝯparat ſe magnēti. iij. li. xxxij Maria obtinuit cuidā anime purgato rium. iiij. li. ca. vij. d. e. Maria dr̄ mat̓ virgo ⁊ vxor. iiij. li. xj. Mariā pulcre cōmendat ſcā birgitta iiij. li. xviij. a. et. xix. a. et. lxxv. a. Maria quos introducet ad filiū ſuum iiij. li. cap. xviij. c. Maria qūo et ꝙͣdiu vixit poſt xp̄m. obi tuſqꝫ eius et ſepultura patent. iiij. li. cap xxiij. b. Item. vj. li. ca. lxj. et. lxij. a. b. itē vij. li. caºxxvj. Maria obuiat penitētibus ſicut mater filio. iiij. li. ca. xxxij. a. Maria iuuat cōiugatas viduas et vir gines. iiij. li. ca. liij. Maria extraxit quendā peccatorē de ptāte dyaboli. iiij. li. liiij Maria dilexit quēdā puerū. iiij. li. lv. Maria pōt oīa que vult. iiij. li. lxxiiij. k. Maria oſtendit mūdo deū ſuū quē per didit. iiij. li. lxxv. a. Maria inuocabit̉ ꝓ obtinenda abſtini tia. iiij. li. ca. lxxxix. d. Maria p̄cellit oēs virtute. iiij. li. xcij. Maria reſpōdet pro amicis ſuis in iudi cio dei. iiij. li. ca. cij. b. Maria reꝑcuſſit hoſtē. iiij. li. cvj. b. Maria quantū placuit deo et diſplicuit demonibus. iiij. li. cviij. a Maria orauit ꝓ qͦdā ep̄o. iiij. li. cxxvj. d̓ Maria ꝙͣ formoſa ⁊ virtuoſa erat. ī Ca pite Fronte Oculis Auribus Genis. Ore Collo Pectore Brachijs Uētre. et Pedibus. corꝑaliter et ſpūaliter. pꝫ. vº. li. in. reuela. poſt int̓. ix. ꝑ totū Maria quid eſt et mitigat tēptationes et penas. vj. li. xº. a. Maria docuit quomō quedā aīa potu it liberari a ſeptē plagis purgatorij. vjº. li. ca. xº. per totum Maria erat timida et obediens. vj. li. cap. xxº. c. Maria orauit pro quodā magno dn̄o quē cōꝑauit latroni. vj. li. xxiij. a. c. d. e. et. xxiiij. a. Marie p̄ces niſi eſſent nō eſſet ſpes ve nie. vj. li. cap. xxvj. b. Maria diſputando cū dyabolo de iuſti cia pro quadā anima vicit eam. vj. li. ca xxxix. g. h. i. et. xl. Item. vij. li. ca. xiij. b. et infra. (. xxxix. hj. l. Mariā inuocās eciā in fine ſaluat̉. vj. li Maria obtinuit cuidā aīe diminutōem in tribus penis purgatorij. vj. li. xxxix. ꝙ Maria qualis erat ab etatē tenera. vj. li. cap. lvj. b. ⁊. lvij. a Itē ẜmone angeli vęa. b et. xvj. a. Maria eſſe volens ſpūaliter cū magda lena. quomō ſe habere debet et que ſunt ei neceſſaria. vj. li. ca. lxv. a. b. c. d. e. f. g h. i. k. l. m. n. Maria eſſe deſiderans ſit prius martha vj. li. cap. lxv. p. Maria fecit vt quedā dn̄a nō peccaret vj. li. ca. xciij. a. Marie virgini pͥmo apparuit xp̄s reſur gedo. vj. li. xciiij. a. itē. ẜmo. āge. xix. c. Maria docuit ſponſam reſiſtere tēptati onibꝰ. vj. li. ca. xciiij. b. c. Maria qūo ſe habuit in ꝑiendo xp̄m. vij li. xxj. a. b. c. et. xxv. b. Maria quare fuit deſpōſata ioſepl. vij li. ca. xxv. a. Baria qūo eſt in deo et deꝰ in ip̄a. viij li. ca. xlvij. e. Maria cito pōt placari. viij. li. xlvij. g Maria tēpus ſuū diſtinxit triplicit̓. Ir regula. xxiij. Naria ab et̓no fuit deo cariſſima ſuper oīa. ẜmo. āge. j. c. d. Maria gaudiū fuit toti trinitati. ẜmo. ange. jº. d. Maria ab inicio ſic erat corā deo anteꝙͣ eā creauit ſicut arca corā noe poſtꝙͣ de eius fabricatōe ſciuit anteꝙͣ ip̄am cōſu mauit. ẜmo. ange. ij. per totum Marie corpꝰ ornatū virtutibus ⁊ forti ficatū ꝯmēdat̉. ẜm̄. āge. ij. a. c. ⁊. xiij. b Marie bona volūtas pietas et virgin tas ꝯmendat̉. ẜmo. ange. ij. b. Mariā nullū pctm̄ obfuſcauit. ẜmo at geli. ij. a. b. et. xxj. a. c. Marie refectio eſt deꝰ ip̄aqꝫ alitrix pau perū. ẜmo. ange. iij. b. Mariā dilexit deꝰ an̄ꝙͣ aliqͥd crearet̉ ſi cut abraā filiū ſuū yſaacͣ ꝓuidēdo ſibi ne ceſſaria an̄qͣ ꝯciꝑet̉. ẜmo. āge. iij. ꝑ totꝭ Mariā diligebāt angeli ⁊ gaudebant de ea mox vt creati fuer̄t. ẜ. āge. iiij. b. c. Marie p̄parata erat ſedes deo ꝓxima ē corona ab inicio. ẜmo. āge. iiij. b. c. Maria pulcre dr̄ mīor mūdus de qͣ deo maior gl̓ia ⁊ āgel̓ leticia hoīqꝫ vtilitasē ꝙͣ de toto mūdo. ẜmo āge. vº. per totū Marie obediētia qͣſi radij ſol̓ erat et fi des vt iubar lune. cogitatōes ſtellis ni tidiores et verba volucrū ꝯcētibꝰ dulci ſoniora. ẜmo. ange. v. b. c. Maria appellat̉ ⁊ eſt t̓cia corona hono ris dei. ẜmo. ange. vj. d. Mariā p̄ſciuit adam naſcituram de ſu generatōe vn̄ maxime cōſolabat̉. ẜmo angeli. vij. a. b. c. Mariā p̄nouit abraā de ſua ſtirpe naſci turā. vn̄ maxīe exultabat. ẜ. āge. viij. bc Maria in vtero mrīs fuit vt flos ī fol liculo. ſer. āge. xj. a. Maria placuit deo pr̄i ꝑ virgītatē. filio per hūilitatē. ſpūiſancto ꝑ obediētiam. ſermōe angeli. xij. b. c. Maria qūo ſe hūit poſtꝙͣ dei noticiā ha buit. et qͣlit̓ corpꝰ ſuū moderabat̉. ⁊ qͣlit̓ et qͣntū diuīa caritate virtutibuſqꝫ orna ta erat in aīa et ꝙͣ gͣta et pulcra ī corꝑe ẜmo. āge. xiij. ꝑ totū. ⁊ xiiij. b. itē. exͣ xiij Marie triplex fortitudo deſcribit̉. ſerm̄ angeli. xiij. b. c. Mariā dep̄cabit̉ homo ꝓ vita eterna et fuga dyaboli. ſermo. ange. xv. d. Maria cur expauit in affatu āgeli. ſer mo. ange. xvj. a. Maria habuit maximū timorē ⁊ tremo rem et quare. ſermo. ange. xvj. b Maria gaudebat et dolebat de xp̄o an te et poſt eius conceptōem. ſermo. āge. xvj. b. c. d. Maria erat leticia eorū qui in celo ⁊ in mūdo erāt. ſermo. ange. xvj. e Maria dicta ꝓphetarū de xp̄o perfecti us ip̄is ꝓphetis intellexit. ſer. āge. xvij. a Maria p̄ſciuit qualia et quāta xp̄s pati voluit vn̄ et multū doluit cuiꝰ eciā mo dus recitat̉. ſermo. āge. xvij. b. c. d. Marie cor ꝙͣ gͣuiſſime et quotiens torq̄ batur doloris gladio de paſſione xp̄i. ſer mo. āge. xvij. e. et. xviij. ꝑ. totū Maria poſt xp̄i aſcenſionē. qūo vixit. et quomō quantūue profuit. apoſtol̓. mar tiribus. cōfeſſoribus. virginibꝰ. viduis et cōiugatis. patet. ſermo. age. xix. c. d. ē. et. j. oratione. e. Marie quantū obediunt angeli. ſermo ne angeli. xx. b. Mariā inuocare cōtra demonē ſalubre eſt. ſermo. ange. xx. b. Maria digniſſima erat ſummis p̄mijs ſermo. āgeli. xxj. c. Maria qūo dꝫ venerari. laudari et bn̄ dici ꝓ ſua cōceptōe infantia et tota vi ta. Morte/ aſſumptōe potētia/ et gloria. Et in oībus et ſingulis mēbris. liniamē tis et ſenſibꝰ gl̓oſis ſui. bn̄dictiſſimi cor poris et aīe. Reqͥre plenius ī vocabulo Laudare. (ne. exͣ. iij. a Maria quodāmō cū xp̄o liberauit hoī Maria vere erat pauꝑ xp̄i. extra. iij. b. Maria fuit et ē v̓go et mat̓. exͣ. xxj. Maria diſputādo cū dyabolo pulcre vi cit locū wvatꝫ ſtena. extra. xxiiij. ꝑ totū. et. xxv. b. (xxxvij. a Maria vocatur mat̓ dei et filia. extra. Maria ꝙͣ dulcis erat munda et carita tiua. extra. lͦ. c. Maria reiciet paliurū dyaboli in faci eius. extra. lvij. b Maria cōſolabat̉ ſpōſā xp̄i in extremi extra. lxvij. et. lxviij. Maria quo roget̉ ꝓ obtinēda caritate extra. lxix. (lxxx. a Maria grām ſuā oībus exhibet. extra. Maria iuuare vult regnū ſyecie ꝯtra inimicos. extra. lxxx. a Maria breuiat damnādis vitā et penā corporalē extra. lxxxix. c. Marie capillos qͣliter obtinuit ſcā bir gitta. extra. xciiij. Maria. ⁊tͣ. vide in Aluearium Arbor Arca Arcus Aſſūptio Aurifaber Au rora Aurū Caritas Cōpati Cōceptō Conquerit̉ Diligere Dn̄a Dubiū Fili us Flamma Flos Ignis Inclinare Iu uare. Lignū Lux Magnes Mantellus Mater Mēbra Mirra Miẜeri Miſeri cordia Natītas Nauclerꝰ Negare No men Obediētia Obſtetrix Orare Ora tio Ordo Ornatus Placere Potēs Po teſtas Pulcritudo Purificatio. Regīa Rogare Roſa Rubus Sanguis Ser uire Stella Theſaurus Tribulatio Uas Uirga Uirginitas Uirgula Uir tus Uiſcera et in Uiſitare Maritus ſancte birgitte infirmabat̉ in atrabato. ⁊t̄. extra. xcij Marſcalcus quidā venit romā et ꝯpū tus ſaluatus eſt. iiij. li. xxxiiij. b Martha ꝙͣ ꝑfecte vixit et qūo ī vita ac tiua ē imitāda. vj. li. lxv. o. p. Martirū ſtatꝰ qͣlis fuit olim. iij. li. xxj. l Martires et cōfeſſores quanti ſunt ro me. iij. li. xxvij. a. e. Martires dicuntur roſe. iij. li. xxvij. Martirū cōfortatrix fuit maria. ẜmōe ange. xix. c. d. Martiriū eſſe pōt in delicijs diuitijs et honore. iiij. li. ca. xvij. d. Maſticare ſtramē ſpūaliter qͥd eſt. iij. li. viij. b. itē. vj. li. xxxv. k. MNater dei ꝓpt̓ qͣs virtutes facta eſt ma ria magis ꝙ alia ml̓r. vide in Incarnari Mater vt filio erranti occurrit xp̄s ho mini penitēti. ij. li. xv. e. Mater mīe vocat̉ ⁊ ē virgo maria. ij. li xxiij. a. Itē. iiij. li. xxxij. a. ⁊. xxxviij. c. et cxxxix. b. c. itē. vj. li. xxiij. d. et. xxxix. l. o et lij. d. item extra. xxiiij. b Matrē melchiſedech et ſalomōis vocat ſe maria. iij. li. xxix. c. Mat̓ vera corā deo q̄ eſſe dicit̉ et q̄ no uerca. iiij. li. xiij. a. itē extra. xcviij Matri ſil̓at̉ deus q̄ vnū filiū natū habet in carce̓ ⁊ alteꝝ ī tugurio iiij. li. xv. a ho Mater peccatoꝝ dicit̉ cura mūdi. iiij li. cxxiij. itē. viij. li. xlvij. e. Mater oīm eorū ē maria qͥ ſunt in celo in purgatorio. et in mūdo penitentiū. iiij li. ca. cxxxviij. a. b. Mater vt ad filiū nudū iacētē in terra hꝫ ſe maria ad hoīes. iiij. li. cxxxix. b. c Matrē ſuā eſſe virginē cur xp̄s nō aꝑte on̄dit. vº. li. int̓. xij. rn̄. ij. a. b Mat̉ vt ad filios ſe hꝫ deꝰ ad hoīes. vº li int̓. xiij. rn̄. vij. et int̓. xv. rn̄. iij. a. Mater hn̄s duos filios dicit̉ maria. vj li. ca. xx. a. b. Mater vt on̄dit filijs virgā hꝫ ſe maria ad hoīes. vj. li. lij. d Mater cōiugatorū dicit̉ ſancta āna. vt li. ca. ciiij. (ca. xij. Mater oīm facta ē maria et qͣre. viij. li Mater xp̄i tempus ſuū triplicit̓ diſtin xit In regula. xxiij. Natheus apl̓us qͥd reliquit ⁊ qͥd inue nit. iij. li. j. a. itē. iiij. li. cxxvj. e. Matheus apoſtolus qualis erat an̄ cō uerſionē et in deſcriptōe euangelij. et qͣ lis nunc eſt in remuneratōe. iiij. li. cap cxxix. n. o. Mathias ꝯfeſſor ſcē birgitte compoſuit ꝓlogū haꝝ reuela. qūo tēptatus fuit et felicit̓ obijt. jº. li. iij. c. Mathias cōfeſſor ſcē birgitte p̄dicator fuit xp̄i. jº. li. cap. lij. b. c. et. vj. li. lxxv. a Scienſqꝫ ab alpha vſqꝫ ad o. vº. li. inter xvj. rn̄. iij. d. et factus a xp̄o mgr̄. vj. li. lxxxix. diſcretōem ſpirituū hns. exͣ. lxj. Matrimoniū nullo mō cōtrahere pn̄i ſacerdotes. vij. li. xº. c. d. Matrimoniū. ⁊tͣ. vide in Cōiugiū. Medicamentū optimū aīe ſiue medici na ſpūalis infirmorū pꝫ. iiij. li. lxxix. c. et cxxv. d Item. vj. li. xxix. et. lxv. ij. ⁊. xc Medicari facilius pōt macer ꝙͣ pīguis iij. li. ca. xxxj. a. Medicīas caꝑe p̄nt amici dei. exͣ. lx Medicus de terra delectatōis dr̄ xp̄us iij. li. ca. xxxj. a. c. Medicus vt ſapiēs hꝫ ſe xp̄us ad hoīes iiij. li. xc. a. b. et. xcij. a. b. Medicus vt ad īfirmos hēat ſe hō ad pct̄ores. vº. li. reuel̓. poſt int̓. viij. ꝑ totū Medico cōfectori aſſimilat ſe xp̄us. vj li. ca. xlviij Medicꝰ aīe dr̄ ſenſꝰ guſtus. vj. li. lxvj. b Meditari qͥd dꝫ ho. ⁊tͣ. vide ī Cogitare Medulla ſine vt corpus non viuit ani ma ſine deo. jº. li. xv. d. Item. iiij. li ca. xc a. ⁊. xcij. a. Cāge. xj. d Medulla virge ieſſe dicit̉ xp̄s. ſermo. Mel ſugere de cauda ſerpētis quid eſt iiij. li. xiiij. b. Melchiſedech̓ verꝰ dr̄ xp̄us iij. li. xxix. q Nembris ſuis de oībus ſatiſfacere de bet homo deo. jº. li. ij. c. ⁊. xx. c. Item iiij li. ca. xvj. d. Mēbra ſua crucifigere cū xp̄o qualiter debet hō. jº. li. xj. a. b. Mēbra ꝯformia habuerūt xp̄s et maria j li. ljº e. (ſo. jº. li. lix. ſ Mēbrū xp̄i dr̄ bonus xp̄ianꝰ et ē conuer Mēbroꝝ deforītatē facit pct̄m. ij. li. jº. b Mēbris xp̄i qd̓ exhibet̉ hoc ſibi reputat fieri. ij. li. iij. e. Mēbra ſua qualiter diſponet hō ad vti litatem proximi. ij. li. ca. xxvij. c. Mēbra corꝑis inſtrumēta ſunt anime. vº. li. inter. ij. rn̄. iij. Mēbrū dyaboli eſt nocere volens pro ximo. vº. li. inter. vj. rn̄. v. Mēbra ſil̓ia demonibꝰ hn̄t damnati pꝫ. vj. li. xxxj. a. b. c. d̓ Mēbra dei vt iuſti ſunt pctōres dyabo li. vj. li. lij. lj. (li. ciij. Mēbra ſcī nicolai qͣlia erant ad deū. vj Mēbrana in oculo aīe que ē. v. li. xlvd̓ Mēbrana p̄pucij xp̄i vbi māſit vj. li. cxij Memorari. vide in Attēdere Cogita re et Cōſiderare. (a. b. Memoriā qūo recuꝑabit hō. iiij. li. vº. Meōria dyaboli dr̄ vēt̓ eiꝰ vj. li. xxxix. ī Memoriale digniſſimū eſt corpus xp̄i iiij. li. ca. lviij. b. Mendacij pater. ⁊tͣ. vide in Pater Mēdacia ꝓcurat dyabolꝰ iiij. li. lxxv. g Mēdaciū ſil̓at̉ ſmaragdo iiij. li. cxxiiij b Mendicare debet qui nō habet aliud vj. li. xlvj. d. et. lxv. c. Mens hoīs dicit̉ os aīe. iiij. li. lxxxij. a. Mens deo placita que et qualis eſt. vº. li. inter. xiij. rn̄. v. b. Mentem ꝓp̓am ſequi periculoſum eſt vj. li. ca. cxxj Menſam accedens homo quid orabit et qūo ſe habeat in mēſa et maxime prelati iij. li. jº. d. e. Itē. iiij. li. lxxx. d. et. xciiij. b et. cxx. et. cxxvj. k. Mēſa celeſtis ſignificat̉ per altare. vj. li. cap. ix. d Menſe nimia ſeſſio qūo emendetur. vj li. xº. b. Item. extra. lvj. b. Menſe nimia ſeſſio nocet hom̄i vj. li. ca (li. iiij. a xxxix f. Menſa ſedendo qualit̓ habeāt ſe dn̄i. viij Menſa ſedere ꝙͣdiu pōt ho. ex. lxv. a. Menſura ſit oībus equal̓ in moaſterijs ordinis ſcīſaluat̉. In regula. xxiiij Menſurare debet ſe hō in ſeip̄o. iiij. li. xx. b. itē extra. lviij. b. Mentiri quare permittit̉ diabolus. iiij li. cap. xxxviij. b. Percedē qualē dat deus diligētibus ſe. j. li. cap. jº. c. Merces qͣlis dat̉ contēnētibus omni ꝓpter deū. jͦ. li. ij. c. et. xxxij. a. Mercede qualē habebūt boni milites ij. li. xj. per totū (jº. li. xliij a Merces magna qn̄qꝫ orit̉ ex ꝑuo bono Merces minor dat̉ vbi mīor eſt pugna. ij. li. cap. xix. gͦ Mercedē qualē habebit qui laborat v pct̄ores cōuertant̉. iiij. li. xxj. c. et. xxxj. et. cxxix. g. m. itē. vj. li. lxxv. a. Merces obedīe maxīa erit. iiij. li. xxvj itē. vj. li. xliij. a. et. xlix. et. lxv. a. Merces laudātis xp̄m et mariā. iiij. li. xxxij. a. (li. lxv. m. n̄ Mercedē duplicē hēbit bonus p̄latꝰ vi Merces. ⁊tͣ. vide in Premiū. Remūera tio. et Retributio. Merent̉ electi in infirmitate. iiij. li. ca xxxij. b. et. xl. b. (xvi. Merent̉ quid homīes mūdani. vj. li. c. Meret̉ ꝑfecta humilitas oīa bona. ex xxj. et. abſtinētia. lxv. b. Merita ſingulorū remūerat deus. iij. l ca. xxvj. d. (li. xx. l Merita hoīm nichil ſunt apud deū. in Meriti eqͣlis eſſe pn̄t virgo vidua ⁊ co iugata. iiij. li. lxxj. d. (xvj. b. cd Meretrix q̄dā ſaluata fuit ꝑ mariā. jº. li Meretrici ſil̓ant̉ litterati qͥdā et p̄lati vj. li. xv. a. b. (li. xxvij. f. Meretricibꝰ aſſil̓ant̉ quidā hoīes. vij. Nilitaribus cōminat̉ xp̄s in ꝓlo. Ma thie. l. Item. extra. lxxiiij. Miles xp̄i verus ē qͥ affligit carnē ſuā j li. ca. vj. b. Miles xp̄i que et qͣlia habebit arma ſpi ritualia. jº. li. vj. b. Itē. ij. li. xj. c. d̓ Miles quidā ſil̓is aquile aucupi et pu gili. et eius pena amariſſima deſcribit̉. jº li. cap. xvij. Militū iniquorū et curialiū iudiciū gra ue erit et pena. pꝫ. jº. li. xvij. a. b. et. lvj. c f. Itē. ij. li. vij. f. et. viij. d. e. ⁊. ix. c. Itē iiij. li. xxxvj. Miles nō pōt placere dn̄o ſuo poſt la pſum niſi huiliatus. jº. li. xxxix. c. Milites qͣles erāt olim et quales nunc ſunt et eorū diuerſa merita. jº. li. lv. b. e et. lvj. b. Item. iiij. li. xxxvj. Miles ad qͥd qūo vere et deuote debet creari et qualis tenet̉ eſſe. ij. li. vij. c. d̓ e. et. xiij. d. e. f. itē. viij. li. xxxij. a. b. c. Milites qūo auerſi ſunt a deo. pꝫ. ij. li. vij. f. et. xiij. c. Itē. vj. li. xxvj. b. Item viij. li. ca. xxxij. d. Miles verus dꝫ hr̄e tria. ij. li. viij. a. Milites boni precipue placēt deo. ij. li. ca. xº. b. (bona. ij. li. xij. f. Miles reuertes ad xp̄m habebit quīqꝫ Milites quantū viluerūt corā deo. ij. li. cap. xx. b. Miles egregius fuit xp̄s. iij. li. xiij. f Miles tenet̉ eſſe in cōꝑatiuo gradū vl̓ ſuꝑlatiuo iij. li. xxvij. c. d. Miles dei quis eſt. iiij. li. lv. b. Miles quid debet cogitare et facere. iiij. li. lxxvj. a. b. Militis cuiuſdā iudiciū et gͣuis purga tio habet̉. vj. li xxxix. ꝑ totū. et. xl Militie vere inſtitutio acceptō ꝓfeſſio et collatio. ij. li. vij. c d̓ e. ⁊. xiij. de f. itē viij. li. xxxij. a. b. c. Militia vera qūo fuit primo abiecta. ij li. viij. a. b. c. et. ix. a. b. Militia falſa que et qͣlis ē. ij. li. viij. b. c. Militia xp̄iana ꝓpter quid fuit incepta iij. li. xxvij. d. Miles et militia. ⁊t̄. vide in Arma Do minus Rarolus Monet Premiū Pug nare Uita et Urbes. Miracula cur oſtēdit deus hoībus. iiij li. cap. xv. d. Mirre aſſimilat̉ v̓go maria. jº. li. xlvj. a. Mirre virtus que eſt et notat abſtinē tiam. iij. li. xxj. a. Miſereri debet homo alijs creaturis. vº. li. int̉. xiiij. rn̄. j. b. Miſeretur maria oīm inuocantiū ſe. exͣ xxiiij. b. et. qͥnqͣgeſimo c. Miſeriā magnā hēbūt ꝯtēnentes deum et ſe amātes. ij. li. viij. e. ⁊. ix. d Miſeria populi aſcendit in aures dei ij. li. ca. xº. a. (gatoriū Miẜia. ⁊tͣ. vide in Infernꝰ. in pēa. ī pur Miſcd̓ia d̓i ſignificat̉ ꝑ ſibilū aure tenu is. In ꝓlogo Mathie. b. Miam offert deus pctōribꝫ. jº. li. vº. b Mīam impetrāt hom̄ibus maria et ſct̄i dei. jº. li. vº. b. d. itē. vj. li. xxj. b. ⁊. xxij. a b et. xxiij. b c d̓ e. et. cap. xxiiij. a. et. xxxiiij c. et. xxxv. lj. Mīam ſine iuſtitia nō facit deus ⁊ ecō uerſo. jº. li. vij. a. et. xij. et. xlv. e. itē. ij. li ca. xij. b. item. viij. li. xlviij. f. Item. exͣ lxxv. c. Mīam cū virga petiuit angelus ſancte birgitte. jº. li. cap. xij. Mīa et iuſticia manifeſtāt deū. jº. li. xv Mīa dei tripliciter parcit malis. jͦ. li. ca xxv. b. Miſcd̓iam triplicē oſtēdit deus primo hom̄i poſt lapſum. jº. li. xxvi. d̓ Miſcd̓iam prebet deus eciam dyabolo jº. li. ca. xxxiiij. f. Miſcd̓ia dei triplex eſt ad hoīes in mū do. pͥmo. li. xxxvi. a. Miam anīe et corporis petiuit angelus ſcē birgitte. jº. li. xxxvj. c. Miſcd̓ia ꝓcedit per mariam vt calor ſole. jº. li. quinqͣgeſimo. b. Mīam triplice impetrat maria hijs qͥ purgatorio ⁊ in mūdo ſūt. jº. li. lº. d. e Mīam qͣntā habuit maria in mūdo. jº. li (rū. ij. li. jº. e. ca. liº. c. Mīam qualē facit deus infātibꝰ pagano Miſcd̓ia dei venit cū iſtis reuelatōibus ij. li. xv. e. ⁊ xvij. g. ⁊. xix. l. Mīam ſuā qn̄ on̄dit deus homībus. ij. l. xvij. d. itē. iij. li. xxx. c. d. itē. ẜmo. āgeli xxj. cd. Item. extra. lͦ. a. Mīam dei vt q̄rat hō monet̉. ij. li. xix. Mīa marie qͣnta eſt ad homīes. pꝫ. ij. li. xxiij. a. itē. iij. li. xxx a. itē. iiij. li. xxxij. a. cxxxviij. b. et. cxxxix. b. c. item. vi. li. xº. a et. xxj. a c. et. lij. d. et. cxvij. Item. viij. l. cap. xlvij. g. Miſcd̓iam dei nō debꝫ homo ponere in arbitrio ſuo. iij. li. xij. b c. Mīa dicit̉ mātellus marie. iij. li. xvij. c. Mīam qͣlem facit deus gētilibus et iu deis et omni creature. iij. li. cap. xxvi. c. Item. vj. li. lxxvij. Mīa hoīm qn̄qꝫ eſt viciū. iiij. li. lxviij. b Miſcd̓ia triplex dabat̉ cuidā aīe ꝓpter mariam. vj. li. xxj. c. Mīam dei obtinere volēs qͥd faciet. vj li. xxij. c. Item vij. li. xxvij. f. Mīa cui eſt facienda. vj. li. xxij. c Mīaꝫ ſuā a qͥbus aufert deꝰ vj. li. xxij. d̓ Miſcd̓ie ſpes non eſſet ſine precibꝰ ma rie. vj. li. xxvj. b. Miſcd̓iam hꝫ deus eciā in demonibus. viij. li. xlviij. d. Mīam nolle facere proximo nociuū ē viij. li. xlviij. x. itē. extra. lvj. a Mīam facit deus in purgatorio et ī in ferno. viij. li. xlviij. al. et. an. Miſcd̓ia qualis ē ꝓmiſſa regno ſwecie viij. li. xlviij. ap. Miſcd̓ia remūerat obedientes duplici ter. viij. li. cap. lv. a. Mīam dei poſtulātes colligunt̉ ī wvatꝫ ſteno. extra. xxiiij. c. Mīam oēs inueniūt ꝑ mariā. exͣ. lº. c. Miſericors eſt deus ſicut et iuſtus. ⁊tͣ vide in Iuſtus Miſericors eſt deus eciā in dānatos et in demones. ij. li. xij. b. c. ⁊. xiiij i. Itē. vj li. ca. xxxj. f. hj. Miſericors ē deꝰ ad hoīes. vj. li. xviij. b Miſericorditer clamat deus ad hoīes extra. lxxxij. a. Miſcd̓ia et Miſericors. ⁊tͣ. vide in Aer Afflictis Aīalibus Cōtritis Dānatis Deus Mantellus Mater Opera Pē nis. etin Prothoplaſti Niſſam raro dicens nō dꝫ faciliter iu dicari. iij. li. xxij. a. Miſſe nongente dicēde ꝓ aīa quadam purgāda. iiij. li. ix. c. Miſſa ſacerdotis meretricij non placet deo. iiij. li. xlix. c. itē. vij. li. xij. d. Miſſam celebrare ex p̄ſumptōe ꝑiculo ſum eſt. iiij. li. ca. cij. e. Miſſa mali ſacerdotis abhoīabil̓ eſt de vj. li. ca. ix. b. Miſſa dicēda ꝓ pct̄o accidie. vj. li. xº. d̓ Miſſa iuuās purgandū pro inani gl̓ia vj. li. xº.d. (li. xº c Miſſa iuuās pur gandū ꝓpter debita. vt Miſſe pro purgando propter iniquū iu dicium. vj. li. xº. g. Miſſa ad placandū āgelos et ſcōs et reſtitutiōe ſpoliatorū. vj. li. xxiiij. c. Miſſa non debet dici ſine mundis orna mentis. vj. li. xlvj. d̓ Miſſam celebrauit quidā nō ſacerdos et ꝯbuſtus ſaluatus fuit. vj. li. lxxix. Miſſe virtus et dignitas. patet. viij. li. cap. lvj. n. (lvij. b Miſſa ad mitigandū irā dei. viij. li. cap Miſſa deuota letificat eos qui in celo ſunt et in purgatorio. extra. vº. Miſſe iuuant defunctos. extra. lvj. b Mitigant angeli penas in purgatorio viij. li. xlviij. al. Mitigari qūo pōt ira dei. viij. li. lvij. Mitis ſit homo alijs creaturis. vº. li. in terro. xiiij. rn̄. i. b Mittit cur nō vbiqꝫ deꝰ p̄dicatores ſu os. iiij. li. xxxvij. itē. vº. li. int̓. xvj. rn̄. v Mittit mundus hom̄i qͣtuor ſeruos ad decipiendū ip̄m. vº. li. reuel̓. poſt int̓. x Noderari debet homo geſtus ſuos. v li. cap. cxxij. Modū ad bn̄ et deuote viuendū cū ſua familia dedit xp̄s ſcē birgitte. extra. lxv per totum Modus. ⁊t̄. vide in Regimē ⁊ in viuē oyſes orōe placauit deū iratū popu lo iſrl̓. jº. li. xlviij. a. Moyſes educēs ppl̓m ex egipto figur. uit. xp̄m. jº. li. xlviij. b. et. xlix. a. Item. ii. li. ca. cxxxiij. a. Moyſes aſſil̓at̉ alto mōti. jº li. lj. a. Moyſes cur petijt ſignū a deo ad ppl̓m iſrael. jº. li. lx. a. Moyſes videns rubū inflāmatū timuit quid ſignificat. ij. li. cap. xº. a. Moyſi dedit deus ſigna ad populū tri plici de cauſa. ij. li. x. c. d. Moyſe miſſo ad pharaonē cur nō ſtatī ſequebant̉ ſigna. ij. li. xxviij. b. Moyſes vicit terrā ꝑ aues. iiij. li. lv. a. Moyſes vn̄ habuit virtutē faciēdi mi racula. iiij. li. lxj. b. Moyſes ꝯmendat̉ de bonitate. vj. li. liij. b. item. viij. li. xlix. b. Moyſes vxoratus placuit deo. vj. li. ca. cxix (viij. li. xlvij. b Moyſes aduſtꝰ in lingua tn̄ loq̄batur. Moyſes cur et qūo fuit ꝓbatus in de ſerto. viij. li. xlix. b. Moyſe orāte cur alij ſuſtentabāt manꝰ eius. extra. xxxiij. a. Molendinario aſſimilat ſe xpūs. iiij. li cap. cvij. e. (xxxix. a Moleſtias ſꝑ refugit caro infirma. jº. li Monachus obceſſus ſaluatus fuit per ſcām birgittā. jº. li. xxxij. f. Monachus moriens in volūtate ꝓpria. qualem meret̉ penam. ij. li. vij. f. Item iiij. li. xxxvi. Moachi qͣles dn̄t eſſe et ꝙͣ irregulares quidā eorū ſunt. iiij. li. xxxiij. cd̓ ē Monachꝰ occultās quoddā pct̄m non potuit mori. iiij. li. xciij. c. d. et eius gra uiſſimū purgatoriū. ibidē. a. b. Mōachi nomē quid eſt. iiij. li. cij. d̓ Moachus verus qͥs ē. iiij. li. cxxj. a Monachus ſaluari deſiderās qͥd̓ debet attēdere. iiij. li. cxxvij. c Monachꝰ nō portabit birretū extra ca putiū. iiij. li. cxxvij. c Monachus ſancti bn̄dicti quis ē. iiij. li cap. cxxvij. d. Monachi cuiuſdā diſſoluti dānatio de ſcribitur. vj. li. xix gͦ Monachi anīa apꝑuit aſcendens quali ſtella. vj. li. xxxv. a. Moͣchi cuiuſdā aīam poſſedit dyabolꝰ nouē iuribꝰ vj. li. xxxv. b c d̓ e i k. Monachꝰ qͥdam illuſus fuit a dyabolo ꝙ fieret ſimul papa ⁊ ceſar. vj. li. lxviij. Monachꝰ apꝑtās vitaſpatrū ꝯͣ iſtas re uelatōes correptus fuit. vi. li. xcij. Monachus. ⁊tͣ. vide in Clauſtralis In Frater. et in religioſus Monaſteriū qūo et a quo pͥmo inſtitu tum fuit. ij. li. vij. b. Moaſteria ad qͥd cōſtructa ſūt et ꝙͣ io cūduꝫ erat olim ea viſitare nūc aūt alij eſt. iiij. li. xxxiij. c d̓ e f. Monaſteriū ſuū relinq̄re ꝑiculoſum ē vj. li. lxviij. Monaſteria ſororū ordīs ſcīſaluat̉. an ⁊ qn̄ aliqͥs ingredi pōt. In regula. vij. et cap. xxv. a. Moaſteria ordīs ſcīſaluat̉. qūo fundent̉ et quot habebūt redditꝰ. In regula. xx. a. b. et. xxvj. Monaſteriū ſcīſaluat̉. vbi fuerit ibi erit pax. In regula. xxxj. q (tra. xº. Moaſterijs ſcīſaluat̉. q̄ ſint exercitia. ex Monaſteriū wvatzſtena aſſil̓at̉ iericho extra.xxv. ⁊.xxvj. Monaſteria ſct̄iſaluato. qualit̓ edifica buntur. exͣ. xxviij. et. xxix. et. xxx. et. xxxj et. cap. xxxij. Monaſteria ſcīſaluat̉. hr̄e dn̄t in ſe por tas remiſſiōis. recōciliatiōis et gr̄e. ex xxxi. a. b. Monaſteria ſcīſaluato. ꝑfici dn̄t auxilie populi. extra. xxxij Moaſteria et ꝑſonas ſcīſaluat̉. bn̄dicit virgo maria. ex. xxxix. a. b. c. Moaſterium. ⁊tͣ. vide. in Religio et ir Clauſtrum Moneta dei dr̄ aīa iuſta īiuſta āt diabo li. et in qͥbus differūt. iiij. li. xxiij. cd̓ ē Moneta ſumme placēs deo dr̄ cor iuſti iiij. li. lxxvij. d. itē. vj. li. lij. b. Mōetariꝰ dicit̉ dyabolꝰ iiij. li. xxiij. q Moniales ordīs ſcīſaluat̉ ſūt filie xp̄i et marie. et pn̄t portare corpus xp̄i in pixi de ad infirmas. exͣ. xxxvij. a. b. Moniales. ⁊t̄. vide in Soror Monile ſponſe xp̄i ſpūale eſt cogitatio paſſiōis xp̄i. jº. li. vij. b. et. liiij. f. Item. ij. li. cap. xxvj. a. Montes dicunt̉ moyſes helyas/ ſamſō dauid/ et ſalomon. jº. li. ljº. a. b. Mons garganus eſt locus angelorum iiij. li. ca. cxxxj. Mons ſulphureus ſignificat duo vicia vº. li. reuel̓. poſt inter. xv. a. Mons oliuēti ꝯmendat̉. vº. li. reuela. ij. poſt interro. xvj. b. e. Morat̉ libent̓ in quibꝰ deꝰ. iiij. li. xliiij a Morari diu in pct̄o malū ē. vj. li. lxv. n Mordere ſicut brucus ſpūaliter quid ē. iij. li. cap. xv. a. Mores hoīs dicunt̉ digiti aīe. iij. li. xj. c Mores habere quaſi ioculator quid eſt iiij. li. lxij. b. Mores clericorū qͣles ſint. iiij. li. lxix. a Mores ſcōrū nō ſeqͥ malū ē. iiij. li. cij. gͦ Mores nō corrigēs cū pt̄ peccat. vj. li. cap. lxxvj. Mori paratus ē xp̄s iterato ꝓ peccato ribus ſi eſſet poſſibile. jº. li. jº. c. et. xxx. a et. xxxiiij. e. et. lix. f. Item. ij. li. vº. b. ⁊ xij. c. item. iij. li. xviij. f. Morit̉ qūo hō ſpūaliter. j. li. xliij. c. Moriunt̉ cur qn̄qꝫ boni et mali an̄ na turalem diſpoſitōem. ij. li. j. f. Moriunt̉ bona oꝑa ꝑ peccatū mortale ij. li. xxvij. e. (xl. a. b Mori felicit̓ et mori male quid ē. iiij. li. Moriunt̉ aliqͥ viuētes. iiij. li. cxxix. d. Morit̉ cur aliqn̄ infans in vtero mrīs et vbi manet. vº. li. inter. vj. rn̄. j. Morit̉ cur homo nudus et pauꝑ. vº. li. inter. xiiij. rn̄ẜ. ij. Morit̉ cur malus bōa morte ſicut iuſtꝰ et ecōuerſo. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. v. a. b. Mori ꝑatus eſſet xp̄s totiens qͦt ſūt aīe et demones in inferno ſi poſſibile eſſꝫ. vj li. xxxj. h. itē. vij. li. xix. a. Mori veracit̓ quid eſt. extra. lxviij Moriētibus baptizatis infra diſcretio nē datur celū. ij. li. jº. e. Morienti cuidā fecit maria ſicut muli er facit ꝑienti. vij. li. xiij. a. Mors xp̄i ꝙͣ amara fuit ei. jº. li. xº. ij. i. itē iiij. li. lxx. c. item. vij. li. xv. d. Morte ſua hūit xp̄s tria. jº. li. xxxix. a Mors qūo fugiat̉. ij. li. xxj. d. e. Mors iuſtorū qͣliſcūqꝫ fuerit ſemꝑ ē bo na. iij. li. xix. f. (nat. iij. li. xix. f. Mors ꝯtēptibilis nō coronat nec dam Mors xp̄iana aūt nō que ē. iiij. li. xl. a Mors amara vtil̓ ē iuſtis. iiij. li. xl. b. Mors et̓na ſunt cupiditas ſuꝑbia ⁊ lu xuria. iiij. li. lxxix. a. Morte cur patit̉ corpus penā. vº. li. in v. rn̄ẜ. v. (iii Mors cur venit ſubita. vº. li. int̓. vj. rn̄ Mors cōtemptibil̓ ꝓdeſt hom̄i iuſto. v li. inter. xiiij. rn̄. v. b. Mortē xp̄i nō curare nociuū eſt. xxxix.n. (xxvij. l Mortē eternā habebūt pctōres. vij. li Mortē xp̄i pauci recordant̉. viij. li. ca xlvij. b. (li. xxxvij. Mortuꝰ eſt xp̄s ꝓ amicis et inimicis. Mortua eſt anima ſine caritate. iiijº li cxv. d. Mors. ⁊tͣ. vide in Blaſfemi Gladiꝰ In cantatio Lapis Murus Natura Obi tus Timēs Torreus Turbabant̉. Motus inordinatꝰ vn̄ ꝓuenit hoī. vº. li inter. xij. rn̄. j. a.(nio. jº. li. xvj. Mulierē qͣndā liberauit maria a demo Mulier fidelis ſaluat virū ſuū. iiij. li. ca lxxxj. ij. Mulier ſubdita ſit viro. iiij. li. lxxxiiij Mulieres maledictas paſcunt quidā ſa cerdotes. iiij. li. cxxxij. c. Mulieres tenētes viā inferni que ſunt vj. li. cap. lij. c. Mulieres tres audiebant̉ colloqͥ. vna de mūdo. altera purgatorio. ⁊ t̓cia de in ferno. ſcꝫ mat̓. filia et neptis. vj. li. lij. e et infra. Mulieres due vexate a demone īcubo qūo liberate ſunt. vj. li. lxxx. ⁊. lxxxj. Mulier quidā apꝑuit qͣſi ſedens in fune vj. li. xciij. a. Mulieris cuiuſdā mirabil̓ apꝑitio de ſcribit̉. vij. li. xj. e. Ml̓eres fugere dn̄t viri. vij. li. xj. Mulierū ꝯſuetudo deponēda deſcribi tur. vij. li. xvj. d. Ml̓r bona qͣlit̓ eſt tractāda. viij. li. xij. Mulieribus dictauerat dyabolꝰ orna menta. viij. li. lvij. a. Mulier. ⁊tͣ. vide in Cōſuetudo. Femīa Incubꝰ Paſcūt. vir. ⁊ vxor. Qūdam hoīes ſil̓ant̉ lupis. ij. li. xxx. b. Mūdani hoīes imponūt ſibi magnum onus. iiij. li. cxiij. a. Mūdani homīes grauit̓ punient̉. iiij. li ca. cxiij. per totum Mūdani hoīes ꝯꝑant̉ vrſo iiij. li. cxiiij b Mundana cōuerſatio dicit̉ ſoror malo rum. iiij. li. cxxiij Mūdanorū hoīm vox et or̄o qūo ſonat in aure dei. pꝫ. vº. li. reuela. ij. poſt inter xij. a. Itē. vj. li. xix. a. b. Mūdanis homībus cōminat̉ xp̄s. vº. li ij. reuel̓. poſt int̓. xij. b. itē. vj. li. xxvij. a. Mūdani quidā more ſerpentū enutriūt filios ſuos. vj. li. xxxij. ꝑ totū Mūdana cupido vt ſentīa odioſa ē deo ẜmo. ange. ij. b. Mūdari ſpūalit̓ qūo pōt hō. jº. li. ij. b. Mūdialia bona ſunt qͣſi ſilique. iiij. li. jº. b. et. cxxv..f. Mūdialia ſil̓ant̉ rubigini. iiij. li. xlix. b. Mūdial̓ cōuerſatio dr̄ aſſatura dyabo li. iiij. li. cxiiij. a. (xlviij. ag Mūdialia diligere ꝙͣ malū ē. viij. li. ca. Mundicia marie ſuꝑ excellēs ꝯmenda tur. jº. li. xxxj. b. et. lͦ. b. Item. vº. li. reuel̓. poſt int̓. ix. ꝑ totū. et. int̓. xij. rn̄. j. a. b. ⁊ rn̄. ij. a. ⁊. reuela. ij. poſt int̓. xvj. d Item extra. lº. c. Mundicia ſacerdotū qͣnta ſit. iiij. li. ca. lviij. c. Mūdicia eſt primꝰ locus ad deū. iiij. li. cap. lviij. c. (exͣ. xxj. Mundicia inter omīa tenet primatum Mūdicia. ⁊tͣ. vide in Caſtitas et ī Pu (liij. b. ritas. Qūdū diligēs diſplicet deo. jº. li. iij. b. et Mūdꝰ aſſil̓at̉ gazophilatio. jº li. xv. b. d. Mūdus aſſil̓atur choree. j. li. xxvij. a Mūdus eſt fugiēdus. jº. li. xxviij. c. Mūdus dicit̉ murus. jº. li. xxix. c. Mundū vocat xp̄s domū ſuā. jº. li. xl. b. Mūdus dignus ē igne ꝑire. jº. li. xlv. e Mūdi amor hꝫ iiij pedes. jº. li. xlviij. c. Mundū amare ē colere ydolū jº li. liij Mūdus dr̄ deſertū ꝓbatiōis. j. li. liij. Mūdus dicit̉ ciuitas edificata a deo li. lv. a. d. (jº. li. lv. Mūdi nomē qd̓ olim erat et qd̓ nūc eſ Mūdi iudiciū graue erit. jº. li. lvj. d Mūdus an̄ xp̄i aduētū erat qͣſi ſolitudo ij. li. xv. a. c. itē. vj. li. liiij. a. b. Mūdi ſapīa ducit in vallē miſerie. ij. li cap. xxij. a. d. Mūdi delectatio ⁊ cupiditas dicūt̉ aī lia ferocia. ij. li. xxix. c. Mūdi leticia eſt p̄da in qua eſt laque ij. li. cap. xxix. d. Mundi amicicia dicit̉ auis tincta pice ij. li. cap. xxix. d. Mundi faſtidiū quale debet eſſe. iij. li. i b. Item. iiij. li. cxxvj. o Mūdus aſſimilat̉ ancille. iij. li. vj. Mūdo qūo eſt vtilit̓ vtendū. iij. li. vj. d̓ Item. iiij. li. cxxvj. gͦ Mundus dicit̉ ciuitas ꝓbatiōis. iij. xxviij. a. Item. iiij. li. xv. b Mūdꝰ ē quaſi vile tuguriū. iij. li. xxxj. Mūdus dr̄ olla poſita ſuꝑ igne. iiij. li cap. xj. c. Mūdi tribulatio ꝓdeſt bōis et eiꝰ ꝓſꝑi tas nocet mal̓. iiij. li. xij. a. ⁊ xv. a. Mūdꝰ ē ſicut ſacͣcus expanſus. iiij. li ca xxxvij (⁊. lxviij q Mūdi amator ſiml̓at̉ formice. iiij. li. xljº. Mūdi amatores dicunt̉ virge filiorum cōburende. iiij. li. lxiiij. b. Mūdo īplicari ꝑiculoſū eſt. iiij li. lxvij b Mundus dicit̉ terra oꝑta cū niue. iiij li. ca. lxxix. a. Mundū imitari ꝑiculoſū ē iiij. li. cxiij Mūdi cura dicit̉ mat̉ pctōris. iiij. li. ca cxxiij. Item. viij. li. xlvij. e. Mūdus quid dicit hom̄i in morte. iiij. li cap. cxxxv. a. Mundi ꝓſperitas ducit ad infernū. vº li. inter. iiij. rn̄ẜ. ij. Mūdi pulcritudo ducit ad infernum ⁊ eius vtilitas ad celū. vº. li. int̓. vij. rn̄ẜ. j. Mūdus ad qͥd eſt factus. vº. li. interro vij. rn̄. iij. (v. Mūdus magnū onus ē. vº. li. int̓. ix. rn̄ Mūdus mittit hom̄i qͣtuor ẜuos decep tores. vº. li. reue. poſt inter. x. Mūdus dr̄ pauꝑ domꝰ hn̄s in ſe tria. v li. reuela. poſt int̓. xiij. Mundū plus deo diligēs qͥd̓ meret̉. vj li. xvj. a. ⁊. xix. b. c. et. xxxix. m. n. Mūdus ꝙͣ ſit celum ingreſſurus. vi. li xxj. c. et. xxxix. in. n. Mūdus aſſil̓at̉ naui tripartite. vj. li. ca lxvij. a. Mūdus dr̄ fluuiꝰ iordanis. vj. li. cvj. Mundus dicit̉ ſilua aīarū ferociū. viij. li. xviij. b. c. (vº. a Mundū qualit̓ creauit deus. ẜmo. āge Mundus mīor vocat̉ maria. ẜmo. āgeli (āge. viij. a v. a. d. Mūdus ꝙͣdiu fuit bn̄ diſpoſitus. ẜmōe Mundꝰ cōꝑat̉ mari rubro. extra. iiij. Mūdus dicit̉ domus tenebroſa in qua ſtāt multi inimici. exͣ. lxiiij. b. c. Muniūt ſe amici dei armis virtutū. vj li. cap. xliij. c. Nurus dicit̉ mors. jº. li. xxix. c Murus ihrl̓m deſtructꝰ ſunt xp̄iani. vj li. cap. xxvj. a. Murus dr̄ bona voluntas. vj. li. ljº. b Murus aīe ē caritas diuīa. vij. li. vº. c. Murus circūdans mundū deſcribitur. viij. li. xviij. b. Muri iericho qͣre corruerunt. exͣ. xxva Muri trāſiliēdi dicunt̉ impedimēta ſa lutis. extra. lxxix. a. b. Mutat deus ſententiam ſi hō mutat vo luntatē. viij. li. xlviij. c. Mutuare ꝓximo qūo et qua mercede dꝫ hō et qūo repetat. extra. lxxxviij Mutus eſt clerus a laude dei. jº. li. lv. d. et. ij. li. xx. b. Mutū facit dyabolꝰ hoīeꝫ. iiij. li. cvij. d̓ e: Mutuū acciꝑe qūo dꝫ hō. vj. li. xlvj. d Ares habere abſciſas ſpūal ter qͥd eſt. jͦ li. xxiij. c. Nares vt nīs applicare do lio vini nocet in patīa. iiij. li. xxiiij Nares eqͥuas hr̄e quid ē. iiij. li. Nares hr̄e plenas putredi li. lij. d. Naris interſticiū notat deſi Nares pctōꝝ p̄ſcindent̉ in ꝑ li. cap. lij. k. Naſcerent̉ qͣlit̓ hoīes ſi hō nō peccaſſet Naſcunt̉ freq̄ntius mali filij de mal̓ pa rentibus. j li. xxvj. lj. Naſcit̉ qualiter homo corꝑalit̓ et ſpū liter. iiij. li. cap. liiij. Naſci cur magis voluit deꝰ de v̓gine de nō v̓gine. vº. li. int̓. xij. rn̄. j. a. b Naſcunt̉ cur oīa cū dolore. vº. li. int̓. xii. rn̄ẜ. ij. Naſcet̉ qn̄ ⁊ vnde antixp̄s. vj. li. lxvi Naſci dr̄ aīa de carne in morte. viij. ca. xlviij. al (xlviij. Naſci ad vitā celeſtē quid eſt. viij. li. c. Naſci cur voluit xp̄s. viij. li. lvjº. b. Naſcituros p̄ſciuit adā xp̄m et mariam vn̄ maxīe ꝯſolabat̉. ẜmo. āge. vij. a. b. Naſci p̄nouit abraā debere xp̄m ⁊ mariā vn̄ ſūme exultabat. ẜmo. āge. viij. a bo Naſcituros p̄cinuerūt ꝓphete filiū dei et mariā de quo dulciſſime exultabant ẜmo. ange. ix. b. c. d. Teatiuitatis xp̄i ineffabil̓ modus ⁊ h neſtiſſimꝰ ex virgine pulcre declarat̉. li. cap. jº. a. ⁊. xº. d. et xxvj. e. ⁊ xxxv. a. et xlv. b Itē iij. li. xº b Itē. iiij. li. xj. a. ⁊. lxxviij. c Itē. vº li. int̓. xij. rn̄. ij. b Itē vi li. lvj. a. ⁊. lxxxviij. b. itē. vij. li. xxj. a bo et. xxij. ⁊. xxv. b. item. viij. li. xlvij. a Itē ẜmo. age. xv. c. Itē. j. oronę. b. Natiuitas marie fuit hoībus et angeli leticia ſꝫ timor et tremor demōibus. ii li. cviij. a Item. vj. li. lvj. a Natiuitatē ſuam cur abſcondit xp̄s. li. inter. xij. rn̄. iij. Natītas hoīs ꝙͣ vilis eſt. vj. li. lij. g. Natiuitatē marie et xp̄i p̄ſciebat adam vn̄ multū ꝯſolabat̉. ẜmo. angeli. vij. b. q Natiuitatē marie tanꝙͣ ortū aurore de ſiderabāt angeli et homīes. ẜmo. angeli xj. a. b. c. Natiuitatē marie qualit̓ recolet homo ſermo. ange. xij. d. Natiuitatē xp̄i deſiderabāt angeli. ſer mone angeli. xxj.. d. Teatura recēs facit amarā mortē. jº. li. cap. xxv. b. Nature ꝯtra diſpoſitōem nō facit deus ij. li. cap. jº. a. e. f. (mors. ij. li. jº. f. Nature diſpoſitōem cur qn̄qꝫ preuenit Nature neceſſitates expleuit in ſe xp̄s ij. li. xv. b. Itē iiij. li. cviij. c. Nature vires nō excedat hō. iiij. li. cap lxxxix. c. ⁊tͣ. vide in Abſtinētia Afflige re et Ieiunare. Nature nobiliſſime ē aīa. vº. li. xv. rn̄. ij. et. xvj. rn̄. v. Naturā ſuā ꝯmittat hō deo. vij. li. ix Teatus vnus in tugurio ⁊ alter in car cere qͥd ſignificat. iiij. li. xv. a b c. Natus fuit ſpūalit̓ quidā magnꝰ pct̄or. iiij. li. cap. liiij. Natus xp̄s cur nō fuit ſtatim magnus vº. li. inter. x. rn̄. iiij. Nati ſerpentini dicunt̉ filij mundanoꝝ vj. li. ca. xxxij. b. Te auclero prudēti ſil̓is erat voluntas marie. ẜmo. āge. xiiij. b c d. Naufragos ſpoliare ꝓhibet xp̄us. viij. li. cap. vj. Naui aſſimilat̉ corpꝰ homīs. jº. li. xiij. a. Item. iiij. li xliiij. a. Naui ꝯꝑat̉ hō cui adheret xp̄s per tria iiij. li. lxxxviij. a. b. (cxxij. a Nauis ſaluās dicit̉ penitētia. iiij. li. cap Naui tripartite aſſimilat̉ mūdus. vj. li. cap. lxvij. a Nauē quaſi gubernauit maria corpꝰ ſuū ẜmo. ange. xiiij. b. c. Naute fallaci ſil̓at̉ dyabolꝰ jº li. xiij. a. Le eapolitanis ꝯminabant̉ xp̄us et ma ria. niſi ſe emendarēt a peccatis ſuis vij li. cap. xxvij. et. xxviij Neapolis fiebāt duo horrenda genera pctōꝝ. vij. li. xxviij. b. c. d̓ Neceſſaria corꝑis cur ī ſe expleuit xp̄s ij. li. xv. b. Item. iiij. li. cviij. c. Neceſſaria q̄ ſunt ad nutriendū corpus et aīam. ij. li. xxv. a b c d. Neceſſaria inſtrumēta ad veſtiendum corpus et aīam q̄ ſūt. ij. li. xxvj. b c d̓ e f Neceſſaria inſtrumēta q̄ ſunt ꝓ liquori bus reponēdis ⁊ qͥd̓ notāt ij. li. xxvij a b Neceſſaria ad edificandū q̄ ſūt et reꝑā dum et qͥd̓ notāt. ij. li. xxvij. c. d. Neceſſaria ad ꝓmouendū ſe ⁊ ſua d̓ſcri bunt̉. ij. li. xxvij. e. f. Neceſſaria moderata dabit hō corꝑi ſu o. iiij. li. xxv. itē. vi. li. lxix. ⁊. xcj. itē ī re gula. xxiiij. itē. extra. lxv. c. Neceſſaria ſolū hēat papa alijs eroga tis. iiij. li. xlix. b Neceſſaria corꝑis cur dedit deus. vº. l inter. iij. rn̄. ij. (xxxv. d. i. Neceſſarijs nolle ꝯtētari malū ē. vj. li Neceſſaria ꝯtēplatiuis ſūt ſpūaliter do mus. veſtis. cibus. ignis. et medicīa. vj li. lxv. e f. g l i k l in n Neceſſaria ꝓuidet deus amicis ſuis vi li. cvij Item. vij. li. ix. Neceſſaria oīa in mōaſterio ſcīſal. ſꝑan da ſunt ab abbatiſſa In regl̓a. ca. ij. Neceſſaria hr̄e pn̄t religioſi. extra. car Regat deus nichil virgini marie pete ti p̄ dulcedine verboꝝ eius. jº li. xxiiij. b et. lͦ. b. cd̓ e. itē. vj. li. xxiij. e. ⁊. xxxix. o q. et. xlv. e. item extra. lͦ. c. d. Negat̉ nichil ſcīs dei orātibus. vj. li. xxxix.s Negat dyabolꝰ xp̄m. extra. lvij. b. Neglectus eſt xp̄s a multis hoībꝰ jº li. j. a. Item. iij. li. xxv. et. xxvj. b. et. xxix. d et. xxx. c. Item. viij. li. ca. xlvij. b. Item extra. ljº. a. Neglecta ſunt a multis corpꝰ xp̄i verba eius ⁊ oꝑa. iij. li. xiij. a. ite. vij. li. xij. a Neglecta a qͥbuſdā eſt paſſio xp̄i. vij. li xxvij. e. Item. extra. ljº. c. d̓ Negligentia aufert grām dei vº li. inter xiij. rn̄. ij. (cxxj. Negligētias oēs extinguit obedīa. vj. li Negligit hō paſſionē et caritatē xp̄i. vº. li. reuela. ij. poſt inter. xij. b. Item. vj. li. cap. xix. d. f. Negociator dicit̉ dyabolꝰ. iiij. li. lxiij. b Nerui duo oculoꝝ qͥd̓ notāt ſpūaliter. iiij. li. lij. b. (vj. li. ciij ILicolaus ſctūs qͣlis erat in hac vita. Nidus aīe dr̄ corpus hoīs et cur ei con iungit̉. ij. li. xxix. b. Nidus aqͥle ideſt xp̄i fuit corpus marie ẜmo. āge. x. b. (xxiij. d. Nix ſpūalis dr̄ auditus mundialis. ij. li. Nix ſignificat lacrimas pctōꝝ et vn̄ ve nit. iiij. li. lxxxj. b. Bobilis cuiuſdā iudiciū et dānatio. pꝫ º li. xxviij. a. b. Nobilis non gl̓iet̉ de progenie ſꝫ time at. vº. li. int̓. vij. rn̄. ij. ⁊. rn̄. iij. Nobilis ꝙͣ eſt hō. ⁊tͣ. vide in Creatura. Nobilis cuiuſdā dānatio deſcribit̉. vt li. xxviij. per totum Nobile et ignobile dr̄ corpus hoīs. vj li. lxvj. a. Nobilis. ⁊tͣ. vide in Dn̄s. ⁊ in Miles. Qocēs aīe putredo que ē. ij. li. xxv. b Nocere hoībus qͣntū cupiūt demones iiij. li. cap. xxix. Nocere querūt penitētibꝰ hoīes et de mones ⁊ qūo eis reſiſtat̉ iiij. li. lxxix. bo Nocere nō poſſunt vermes ſine ꝑmiſſi on dei. vº li. int̓. v. rn̄. j. Nocēt beſtie bonis et malis. vº. li. inter v. rn̄. ij. Nocere volēs proxīo ſuo. eſt mēbrū di aboli. vº. li. inter. vj. rn̄. v. Nocēt iniuſte ablata. ⁊t̄. vide ī Ablata Nocet qͣntū excōmūicatio. vj. li. lxxxvij Nociua qͥnqꝫ enūerant̉. exͣ. lvj. a Noctē mutare in lucē qͥd ē. ij. li. xix. f. Nox cur facta ē. vº. li. int̓. ix. rn̄. v. Noe ſicut de arca ſua an̄ꝙͣ fabricaretur gaudebat deus de maria virgīe an̄ꝙͣ cre aret̉. ẜmo. ange. ij. per totum. e:: Ne omē marie letificat angelos. ſaluat hoīes. et t̓ret demones. jº. li. ix. c. d. Nomē marie īuocātibus dant̉ tria bo na. jº. li. ca. lº. e. (jº. li. lv. d̓ Nomē mūdi qd̓ erat olim et qd̓ nūc eſt Nomīa oīm ſibi reuelatorū nō debuit ꝓ dere ſcā birgitta. iij. li. xxvj. b. Noīs ꝓprij honore q̄rere malū eſt. iiij. l. lij. b. et. lxxvj. d. et. cxiij. a. b. Nomē ſacerdotis magnū ē. iiij. li. lix. Nomē monachi qͥd eſt. iiij. li. cij. d. Nomē dyaboli ē heu. viij. li. xlviij. lj. Nomīat̉ freq̄ntius qd̓ magis diligitur li. ca. xiij. c. Nouerca. ⁊tͣ. vide in Mater. Leubes vn̄ ꝓcedit et ꝓducit ex ſe tri plicē humore ſignificās pctōres. ij. li. ca xxiij. cd̓ Itē. iiij. li. lxxxj. a. b. Nubes ꝓpter tria ſignificat corpꝰ hoīs ij. li. xxiij. d. Nubes teterrime dicunt̉ pct̄a clerico rū. iij. li. xº c. itē. iiij. li. lxxviij. d. Nuces deo p̄ſentāde ſunt bona oꝑa. iiij li. ca. cix. (xiij. b. Nucleo pomi aſſimilat̉ volūtas. jº. li. ca Nucleo ſil̓ant̉ iſta verba xp̄i. vº. li. reuel̓ j. poſt int̓. xvj. c. itē. exͣ. lxxxv. c. Nuda eſſe dr̄ fides xp̄i. jº. li. xxxviij. b Nuda apꝑere verecūdiora ſpūaliter qͥd eſt. iij. li. xj. b. Nudatio xp̄i ob ꝓbrioſa deſcribit̉. jº. li. x e. f. ⁊ xxvij. a. itē. iiij. li. lxx. a. b. Nudatio pͥmi homīs per pct̄m. patet. li. ca. xxvj. c. Nudū venire ad deū qͥd eſt. vj. li. xxij. a Nudus aliqͥbus videt̉ xp̄s. vi. li. xxxiij. b Nudū cur nō ſit corpꝰ hoīs. vj. li. xlvj d̓ Lumero qͦt ſint ꝑſone in monaſterio ſcīſaluat̉. In regl̓a. xij. b. Nūcios qͣtuor deceptores mittit mun dus hom̄i. vº. li. reuela. poſt int̓. x. Nūcios ſalutis impediūt pct̄a hoīm. v li. inter. xvj. rn̄. v Nuptie inter deū et aīam qͣtuor reqͥrūt cōditōes. jº. li. xx. b. c. Nuptias xp̄i nolunt dn̄i accedere. ideo veniēt pauꝑes. iij. li. cap. iiij. a. d̓ Nuptie xp̄i facte ſunt ī maria iiij. li. xj a Nuptiales veſtes anīe que ſunt. extra xvij. a. Nuptias qn̄ incipiunt religioſi. extra xvij. b. Nuptie. ⁊tͣ. vide in Coniugiū. Nutrimēta q̄ ſunt neceſſaria tam corꝑi ꝙͣ aīe. ij. li. xxv. a. b. c. d. Nutrimentū pauꝑū eſt filiꝰ marie. ſer mo. ange. iij. b. et. v. c. Nutriūt quidā filios ſuos more ſerpen tum. vj. li. xxxij. ꝑ totum. Nutrire filios ſuos qūo dn̄t nobiles. vij. li. cap. xvj. d̓ Nutrire corpus nimis delicate nocet. vj. li. ca. xxxix. f. Nutrire. ⁊t̄. vide in Cibus. et ī Paſce̓ Bduratio dicit̉ frigus aīe ij li. cap. xxvj. e. Obediētia p̄ualet volūtati ꝓpͥe licet bone. jº. li. xx. c. Obediētia quid ꝓmeruit virgo maria jº. li. xlij. a. Obedīa fugat dyabolū. iiij. li. xiiij. b Obediētia notat̉ in iohāne baptiſta. iiij li. cap. xviij b. Obedīa comedere melius ē ꝙͣ volunta rie ieiunare. iiij. li. xxvj. ⁊. cvj. a. Itē. vj li. ca. xlix. Item. extra. lxj. Obedientiā frangere ꝙͣ malū eſt. iiij. li cap. cij. e. Obedīa eſt via ad deū. iiij. li. cvij. c Obediētia neceſſaria eſt. iiij. li. xxxviij. c. et. cxxviij. b. Obedīa meret̉ celū ſine pena. vº. li. int̓ iiij. rn̄ẜ. v. Obedīa facit hoīem ſil̓em agro fructu oſo. vº. li. inter. xiij. rn̄. v. b Obediēdi volūtas p̄miat̉. vj. li. xliij. a. Obedīa xp̄i qͣnta eat vj. li. lviij. c ⁊ cxxj Obedīa tenet pͥncipatū int̓ om̄s virtu tes et qͣntū placet deo. vj. li. lxv. a. ⁊. ca cxj. et. cxx. et. cxxj. itē. extra. xlviij. h. c. et. lx. ⁊. lxj. et. lviij. a. et. xcvj. Obedientia marie fuit ſicut radij ſolis. ẜmo. ange. v. b. Obediētes ꝙͣ ſunt marie angeli dei. ſer mo. angeli. xx. b. Obedīa. ⁊tͣ. vide in Camera Corona Ęquꝰ Flāma Gladiꝰ Liber. et Ubera. Obedire pͥncipi dn̄t milites et curiales ij. li. vij. d. e. et. xiij. e. Obedire p̄cipit xp̄s mādat ꝯſulit ⁊ pe mittit. ij. li. xvj. b. Obedire ſeniori ſpūali eſt medicīa opti ma. iiij. li. lxxix. c. Obedire cur dꝫ vnus hō alteri hoī. ii. li. xcj Itē. vº. li. int̓. iiij. rn̄. v. Obedire amicis dei qͣntū dꝫ hō. iiij. li cap. cxxix. l. Obedire amicis carnalibꝰ inſtigat dia bolus. iiij. li. ca. cxl. b. Obedire ſolū in hijs q̄ delectāt nō pro deſt hoī. vj. li. xxxv. d. i. Ohedire nolēs hic poſtea obedire co getur. vj. li. lij. q (lviij. Obediuit xp̄s nutritio ſuo ioſeph. vj. li. Obedire amicis dei ꝯſulit maria. vj. li. cap. xciij. a. Obediat hō pr̄i ſpūali et iuſtis. vj. li. c. et. cap. cxv. Obediuit xp̄s deo patri vſqꝫ ad crucem vj. li. cxx. et. cxxj. (xvj. d̓ Obediat hō ꝯfeſſori ſuo ſicut deo..vij. li Obedire ꝯſilijs mūdanorū cōtrariū eſt ſaluti. viij. li. xlvij. f. g Obedire v̓bis iſtis bonū ē. viij. li. lv. Obitus marie feliciſſimꝰ deſcribit̉. iii li. xxiij. b. Itē. vj. li. lxij. a. Oblatio an fieri pōt de male acq̄ſitis jº. li. ca. xviij. b. c. Oblatio corꝑis xp̄i ꝯfert hom̄i triplex bonū. iiij. li. ca. lviij. g. l. Oblatio fiet ꝓ pctō accidie. vj. li. xº. d̓ Oblatio facienda pro debitis non ſolu tis. vj. li. ca. xº. e. Oblationē qualē ⁊ qͣntā ſuſciꝑe debēt ꝑſone ordīs ſcīſaluat̉. In regl̓a. xix. et. xx. a. b. e. f. Oblitus ē xp̄s. ⁊tͣ. vide in Neglectus Obliuionē bonorū īmittit dyabolꝰ ho m̄i. iiij. li. lxxv. e. Obprobriū dicitur aer tēpeſtuoſꝰ. ij. li. cap. xxiij. b. Obprobrio quid rn̄debit homo. vº. li. re uela. poſt interro. x. Obſiſtunt deo pct̄a hoīm. ij. li. ca. ij. e Obſtetrix vt ad infantem habet ſe ma ria ad hoīes. vij. li. ca. xiij. a. Item. viij li. ca. xlvij. e. Obtineri poteſt aliqͥd qͣdruplicit̓ ſic et honor ſpūalis. iiij. li. cxj. a. b. c. Obtineri poteſt celum. ⁊t̓. vide ī Celū Occaſione peccati non det homo v̓bis ſuis. iiij. li. cap. jº. d. Occaſionē querit dyabolus cōtra ho mines. iiij. li. xxxviij. a. Occaſionē peccati dare alijs malū eſt iiij. li. cap. lj.. c. Occaſionē mali dans ſimilat̉ aſꝑſorio vj. li. ca. lij. d. Occaſionē peccati dans ꝙͣ miſer erit vj. li. cap. lij. f. gͦ Occidit̉ vn̄ bonus animꝰ jº. li. iij. b. Occidere deū cupiuit lucifer. jº. li. xlj.. b Ocidunt homines diuerſimode verba xp̄i. jº. li. cap. xlviij. f. Occiput vertere ad deū ſpūaliter quid eſt. iiij. li. cap. cvij. d. Occiſi cur fuerunt innocētes. vº. li. int̓ xij. rn̄ẜ. iiij. b. Occultare ſe nullus poteſt pro dyabo lo. jº. li. cap. xxxiiij. c. Occultauit deus olim mīam. nūc vero iuſticiam. ij. li. xij. a. b. Occultari non debēt verba iſta et gr̄a dei. ⁊tͣ. vide in vocabulo Uerba Occurrit deus penitentibus ſicut pater et mater erranti filio. ij. li. ca. xv. e. itē. iiij. li. cvij. e. et. ca. cxxv. c. f. Item. vj. li. cap. xv. c. Occurrunt tria difficilia volenti ire ꝑ artam viam xp̄i. iij. li. ca. ij. ꝑ totū Item iiij. li. cxx. vj. nj. o. p. q. Occurrit deus obediētibus ſibi. iiij. li. ca. cxliij. b (et mr̄. iiij. li. cxvij Occurrit deus amicis ſuis ſicut pater Oculos hr̄e ī occipite ſpūalit̓ qͥd ē. jº. li. xix. b. et. xxiij. b. item. iiij. li. lij. d. Oculos duos dicit ſe dyabolus hr̄e. li. xxxiiij. c. (li. xiiij q Oculi ad qͥd ſunt aꝑiēdi vl̓ claudēdi. ij Oculos aīe excecare nitit̉ hoſtis. iij. li. ij. c. item. iiij. li. cxxvj. p Oculos hr̄e erutos ſpūaliter qͥd ē. ii li. ca. lij. b. (lxxxij. b Oculus aīe dicit̉ cogitatio hoīs. iiij. li. Oculo alio cecū eſſe ſpūalit̓ qͥd eſt. iii li. xcviij. a. (cxxix. q Oculi ſpūales hoīs iuſti qui ſunt. iiij. li Ocl̓i pctōꝝ ſpūales qͥ ſūt. iiij. li. cxxix. d̓ Oculus hūanus differt a ſpūali. iiij. ca. cxxix. i. (j. rn̄. Oculi ad quid dati ſunt hoī. vº. li. inter Oculus corꝑalis nō pōt videre deum hac vita. vº. li. int̓. xj. rn̄. j. b. c. Oculos ſicut demo habuit q̄dam: li. xxxj. b. Oculos hꝫ hō et tn̄ cecus eſt. xlv. a. b. c. Oculi pctōꝝ quales erūt in pen li. xxxj. a. b. ⁊. lij. l. et. xcviij. b Odioſi ſunt deo mali ſacerdotes xlviij. f. Odioſa eſt deo cupido. ſermo. āge. i Odit qͣntū dyabolus deuꝫ. ⁊tͣ. vide in Inuidia. Odit deus pct̄m ſuꝑ omīa. iij. li. xix. Odiūt deū aīe dānate. iiij. li. cxiij. b. itē vj. li. xxxj. e. k. et. lij. m. Odiū duplex incurrūt penitētes ſicut lazarus reſuſcitatus. iiij. li. lxxij. b. c. et cap. lxxix. b. Odium. ⁊tͣ. vide in Inuidia. Odor marie traxit deitatē in ſe et econ uerſo. jº. li. xlvj. a. (lij. d. Odor ſuauis fortificat cerebrū. iiij. li. ca Odor talis ſentit̉ in veſtibus qͣlis eſt in tentio cordis. vj. li. xviij. c. Odoratꝰ dr̄ diſpēſator anīe. vj. li. lxvj. Offēdere proximū caueat hō. vj. li. cxxij. Offerre dꝫ hō deo cor ſuū vacuū. iij. li iij. d. item. iiij. li. cxxvj. v. Offerre deo ſe et ſua qūo dꝫ hō. iiij. li. xj. b. et. lxxxvij. a. Officio quodāmō ſuꝑ āgelos ſūt ſacer dotes. jº. li. xlvij. f. et. xlix. a. Item. iiij. li. lviij. b. d. et. lix. b. Officium ſuū qūo exercebit epūs. iij. li ca. jº. d. et. iij. b. c. Officiū ep̄i nō eſt qͥetis ſed laboris. iij. li. iij. c. item. iiij. li. cxxvj. s. Officiū ſuū debitū nō tenere ꝑiculoſū eſt. iij. li. iiij. a b c d. Officiū acceptet hō ī quo videt hono rem dei. vij. li. xxix. c. Officia que cātare dn̄t ꝑſone ſcīſaluat̉ extra. xviij. Officiū marie habet abbatiſſa ordīs ſcī ſaluato. extra. xxj. et. xxij. Oleū habere tenet̉ ſacerdos et qͥd ſig nificat. iiij. li. lix. a. b. Oleo aſſimilant̉ verba iſtarū reuelati onū. vj. li. cº. (ca. ciij Oleū emanat a corꝑe ſcī nic olai. vj. li. Oleum denotat caritatē dei. ſermo. an geli. iij. c. Oliua ſignificat verba euāgelica. vº. li. reuela. poſt inter. xv. b. Olla dicit̉ iſte mūdus. iiij. li. xj. c. Olla ſuꝑ ignē poſita notat cor hoīs. ex tra. liiij. b. et. xcv. Onerare. ⁊tͣ. vide in Grauare Onus ſeruicij. xp̄i. qūo fiet leue. jº. li. ca xv. a. b. c. hj. (xliij. b Onus gͣuiſſimū eorū q̄ creſcūt qd̓ ē. jº. li Onus habeat hō cū honore. iij. li. xix. e Onus mūdi tꝑauerat deus. vº. li. inter. ix. rn̄. v. (exͣ. lxxxv c Onus laborioſius īponit deus amicis Oꝑa bona qͥ faciūt mali an̄ placēt deo º. li. ca. iij. b. (jº. li. xv. f. Oꝑa xp̄i et ſct̄oꝝ probāt ip̄m eſſe deum Oꝑa hoīs ſpūalit̓ dicunt̉ dorſum. jº. li. ca xxiij. d. e. (xp̄i. jº. li. lvj. g Oꝑibus credēt qͥ nolunt credē verbis Oꝑa bona ſignificāt̉ per ſeruos dauid (xiiij. gͦ ij. li. ca. vº. d. Opera ſua ꝯſideret hō diligent̓. ij. li. ca Oꝑa bona maloꝝ et que fiunt in pctō mortali. qūo et quibꝫ proſūt. ij. li. xiiij. i. et. xxvij. f. Itē. vº. li. int̓. xiiij. rn̄ẜ. v. a. et int̓. xv. rn̄. iiij. itē. vj. li. xxxj. f. ⁊. lij. m Opera caritatis ꝙͣ dulcia ſunt corā deo ij. li. ca. xix. e. Oꝑa mīe ſicut pelliciū faciūt anīe duo bona. ij. li. xxvj. e Oꝑa bona qūo fiāt vt deo placeāt. ij. ca. xxvij. d. (li. xxvij. e Oꝑa bona ꝑ pct̄a mortalia moriunt̉. ij Oꝑa bona pctīs mortificata ꝯfeſſione reuiuiſcūt. ij. li. xxvij. f. Oꝑa cur nō ſtatim ſequunt̉ poſt verba xp̄i. ij. li. xxviij. b. Oꝑa bona dn̄t fieri in publico ⁊ in pri uato. iij. li. iij. c. itē. iiij. li. cxxvj. t. Oꝑa triū t̉barū ſūt chorizare. ſtare. et letari. qͥd ſignificat ſpūalit̓. iij. li. xij. d. e Oꝑa xp̄i ſūt thezaurus optimꝰ ſꝫ negle ctus. iij. li. xiij. a. Oꝑa bona facta an̄ mortē qͣntū valent homī. iiij. li. vij. d. e. k. ⁊. viij Item. vj. li ca. xxxix. p. Oꝑa bona viuoꝝ iuuāt aīas defūctoꝝ iiij. li. vij. k. ⁊ viij. ⁊. ix. c. d̓ Itē vj. li cap xxxix. o. ⁊ xl. b. et. lij. t Oꝑa boͣ dn̄t fieri cū diſcretōe iuxta vi res. iiij. li. xv. a. b. ⁊.xxvj Itē. vi. li lxix. Oꝑa carnalia dicunt̉ manus ſanguīo lente. iiij. li. lxij. a. Oꝑa caritatis q̄ ſunt. iiij. li. lxxiiij. d Oꝑa bōa ſcribūt ⁊ p̄ſentāt āgeli deo. ii. li. lxxiiij. f. itē. vj. li. xxxix. k Oꝑa bona facta ex tiore attrahūt cari tate. iiij. li. lxxxj. d Oꝑa ſpūalia dicunt̉ nuces p̄ſentāde deo iiij. li. cix. Oꝑa vacua quo redimant̉. iiij. li. cix Oꝑa hūilitatis qͣntū valēt. iiij. li. cxj. Oꝑa malorū clamāt ſuꝑ eos ī inferno iiij. li. cxiij. b ( Oꝑa hoīm aſſil̓ant̉ ſtateris. iiij. li. cxxvj Opera quibus impetrat̉ pax a deo. iiij. li. cap. cxl. c. Oꝑa bona non fiēt pro mercede tꝑali vº. li. inter. vij. rn̄. vj. Oꝑa ſua omīa cur xp̄s nō fecit in vno puncto. vº. li. int̓. xj. rn̄. iij Oꝑibus malis ꝑſequit̉ hō xp̄m. vº. li. in terro. xij. rn̄. v. Oꝑa bona vn̄ maculant̉. iiij. li. cxiiij. a. et. cxxix. m. Item. vº. li. reuela. poſt int̓ (xv. rn̄. j. a ragatio. xiij. Oꝑa dei nulla ſūt ſine cauſa. vº. li. inter Opera dei mirabilia laudant ip̄m. vº. li inter. xv. rn. j. c. Oꝑa bona ſūt veſtes aīe. vj. li. xxij. a Oꝑa xp̄i ꝯſiderāda ſunt et nō mundana vj. li. xxvij. a Oꝑa bona faciēs in pctō quibꝰ ſil̓ant̉. vj. li. lij. m. o. Oꝑa tria fugiēda docent̉. vj. li. lij. o. p Oꝑa xp̄i ab infantia ſua q̄ erāt. vj. li. ca lviij. a b c. (lxv. i. Oꝑe pietatis delectat̉ ſpūſſcūs. vj. li. ca Oꝑa ſua qūo ordinabit homo ſpūalis vj. li. lxv. m. Oꝑa mīe qualit̓ dn̄t ꝑfici. vj. li. lxv. o Oꝑa bona omittere malū eſt. vj. li. cap xcviij. b. (infra Oꝑa mīe qͣntū iuuāt aīas. vij. li. xiij. f. ⁊ Oꝑa ſua qͣlit̓ diſponet pͥnceps viij. li. ca iiij. a. (li. vº. Opera ſanctorū legere dꝫ homo. viij. Oꝑa pct̄i notant̉ ī cupro. viij. li. xlviij. t Oꝑa marie ꝙͣ florigera erāt. ẜmone an geli. vº. d. Opera voluntaria requirit deus ab ho mine. ſermo. ange. vj. a. Opa dei omīa ſunt eius v̓tutes ⁊ corōe et ſpāliter tria. ſermo. āge. vj. c. d̓ Opera ſua fecit maria cū timore. ſermo angeli. xvj. b. Opera marie ꝙͣ virtuoſa digniſſima in nūerabilia et meritoria erāt. ſermo. āge xx. d. ⁊ xxj. a b c. Operum iuxta exigentiā erit retributō ſermone. angeli. xxj. a. Operari ante prandiū quid debēt cleri ci. iiij. li. cap. lxxx. d. Operari qn̄ delectat hoīem quid cogi tabit. vj. li. xciiij. b. Operari. ⁊tͣ. vide in Facere Oꝑarij xp̄i ſunt religioſi ꝓpter tria. vj li xxxv. f. g. lj. Oꝑatio dicit̉ manꝰ aīe. iiij. li. cxxix. b. f Oꝑatō imꝑfecta notat̉ per lazarū ⁊ dꝫ ſicut ip̄e reſuſcitari. vj. li. lxv. p Oꝑatus eſt xp̄s in tota vita ſua ſaluteꝫ hoīs. jº. li. xl. b. item. ij. li. xv. b. Opus nō ſolū attēdit deus. ſꝫ et volun tate. ij. li. iij. e. Opus caritatis dr̄ votū faciendū deo ij. li. ca. ix. b. (ij. li. xiiij. e Opus ſpūale p̄ponderabit oꝑi corꝑali. Opus om̄e p̄cedat meditatio diuīa. i li. xxv. b. c. (li. lxxiiij. Opus iuſticie dr̄ dextra manꝰ aīe. iiij Opus aliqͥd facere volēs. dꝫ hr̄e tria extra. ljº. e. (xxiiij. a. l Orāt maria et angeli ꝓ eccl̓ia xp̄i. jº. li Orat maria ꝓ pct̄oribus viuis et defūc tis. et impetrat eis mīam dei. jº. li. xxx. b et. lͦ d. e. item. vj. li. xxj. b. et. xxiij. d. e. ⁊ xxxv. lj. ⁊. xxxix. q. ⁊. xlv Orat xp̄i hūanitas deitatē ꝓ xlviij. b. Orāt negligēter qͥdam ſacerdo Orat maria ꝓ genere hūano. Orat maria ꝓ hoīs et mal̓. iij. li. Orauit ſctā birgitta ꝓ bonis et mali iij. li. xxiij. ⁊. xxiiij. a Orauit ſcā birgitta ꝓ roma. iij. li. xxvi Orare pro om̄ibus bonū ē. iiij. li. v Orāt maria et ſancti pro amicis ſuis iit li. cap. vij. d. e. Orant aīe in purgatorio pro ſe iuuanti bus in mūdo. iiij. li. vij. k. l. Orat maria ꝓ ſacerdotibꝰ. iiij. li. lviij. g Orauit maria pro regno frācie et duo bus regibus. iiij. li. ciiij. b. c. Orare pro ꝑſequētibus ſe bonū eſt. iii. li. cxxiiij. b. (lxxiiij. Orat iohēs baptiſta ꝓ pctōribꝰ iiij. li. Orari qūo dꝫ pro ꝯiugatis. vj. li. ciiij Orat maria pro dn̄is t̓re. viij. li. lvj. ꝙ Oratio marie qūo et per quos impedi tur. jº. li. xxiij. f. itē. iij. li. xºc. Item. iiij. li cap. lxxviij. d. Oratōe marie et iuſtorū placat̉ deus. jº. li. vº b. d. itē. iiij. li. vij. e. Oratō ad deū qūo dꝫ cōcludi jº. li. xiiij. a Or̄o marie ꝯꝑatur nubi. jº. li. xxiij. f Oratō ad deū ꝓ obtinēda venia. jº. li. ca lvij. b. Or̄o ep̄i vel p̄lati cū ſeª nduit veſtibus iij. li. ca. jº. c. Itē. iiij. li. cxxvj. i. Oratōes qn̄ homo accedit ad menſam iij. li. cap. j. d. Item. iiij. li. xciiij. b. ⁊. cxx et. cxxvj. k. Or̄o qn̄ homo intrat lectū̄. iij. li. jº. e. itē iiij. li. xciiij. b. et. cxxvj. m. Or̄o iuſtorū qͣntū valet apud deū. iij. li xij. f. Item. iiij. li. cxiiij. c. itē. vj. li. lxxx. item. vij. li. xiij. f. et infra. Oratio pro ꝯmendatōe marie et adepti on gratie. iij. li. xxix. b. Oratio iuſtorū quibus ꝓficit. iiij. li. vj. Item. vj. li. cviij. Pratio viuorū iuuat animas in purga torio. iiij. li. vij. i. k. Item. vj. li. cap. xº. gͦ et. ca. lij. t. Oratio de pulcritudine marie. iiij. li. (lxxvij. a cap. xix. a. Or̄o ad dn̄m deū. iiij. li. xxj. a. et. lx. et. Oratio caritatis ſignificat̉ ꝑ oleū. iiij. li. lix. b. (li. lxxiiij. hj. Or̄o diuīa dicit̉ ſiniſtra manus aīe. iiij. Oratōes ad petendā veniam pctōꝝ et grām proficiēdi ī bono. iij. li. lxxiiij. q. ī Pratio ad xp̄m et mariam ſimul. iiij. li cap. lxxv. a Oratio eſt littera aīe ad deū ꝙͣ dyabo lus nitit̉ impedire. iiij. li. lxxv. c. Itē. vj li. ca. xciiij. c. Oratio ad pugnādū ſpūaliter. iiij. li. ca. (lxxxix. b lxxxix. a. Oratio ad ꝑſeuerandū in bono. iiij. li. Or̄o ad cooꝑiēdū caput. iiij. li. xciiij. a. Or̄o ad calciandū pedes. iiij. li. xciiij. b Oratio ad ſpm̄ ſct̄m. iiij. li. cap. cxº. Or̄o ad bn̄ vtendū tꝑalibus. iiij. li. cxx Or̄o ad ſcm̄ matheū apl̓m iiij. li. cxxix n Orōne ſaturat maria homīes. iiij. li. ca. poſt int̓ x. cxxxix. c. Or̄o legēda in tribulatiōe. vº. li. reue la Oratio carnaliū hoīm eſt in aure dei qͣſi ſonus lapidū colliſorū. vº. li. reue. poſt in ter. xij. a. Itē. vj. li. xix. a. Or̄o ꝓ obtinēda mīa dei. vj. li. ix. Or̄o ad lauandū pedes pauꝑū vj. li. xº. Oratō ſuꝑ vexatos a demōe. vi. li. cap (xxxiiij. e xxxiiij. d. Oratio ad ꝯponendū diſcordes. vj. Oratio ꝓ obtinēda dilectōe dei. vj. xlvj. a. Item. exͣ. lxix. Oratōes ſuas qūo faciet hō diſcrete. li. lxv. c. et. cxxij. Or̄o delectat ſpm̄ ſct̄m. vj. li. lxv. i. Oratio ꝯͣ demonē incubū. vj. li. lxxxj Oratōes qn̄ delectat hoīem cogitae̓ ali qͥd loqui aut oꝑari. vj. li. xciiij. b Oratio nō dimittat̉ q̄cūqꝫ tēptatiōe vr gente. vj. li. xciiij. c. Oratio ad ſcm̄ ſtephanū. vj. li. cviij Oratio ſine attētione nō placet deo v li. cxvj. b. Or̄o in eleuatōe corꝑis xp̄i. vij. li. xº. a Pratōe ſua qūo iuuat maria hoīes. vt li. ca. xxviij. a. Orōnes ad bn̄dicendū anulū ſororibus ordīs ſcīſaluat̉. In regl̓a. cap. xº. b Item ip̄as ꝑſonas. xj. a. b. et earū indumenta. ibidē. b. Itē qn̄ induant̉ tunicā regula rem et ſotulares ibidē. cItē ad mātellū d. item ad velandū caput. ibidē. e. item pro velo et corona. ibidē. f Oratio poſt de profundis ad foſſam in Regula. xxvij. Oratōes de xp̄i incarnatōe paſſiōe. re ſurrectōe. et gl̓ificatōe. ⁊tͣ. ⁊ marie nati uitate. educatōe. ꝯpaſſione. et glorifica tōe. ⁊tͣ. vide in laudare. vl̓ in or̄one. j. et ij. et. iij. et. iiij. ꝑ totū Oratio ad mariā pro bono regimīe cor poris et volūtatis. exͣ. lij. a Orare vel oratio. ⁊tͣ. vide in Audire. Honor Laudare Legē. p̄ces. et ī rogae̓ Ordinat deus oīa rationabilit̓. vº. li. ini xv. rn̄ẜ. j. b. (iiij. li. lxvij a. q̄ Ordinatōem certā teuēt oīa p̄ter hoīeꝫ Ordo ſacerdotū excellēs. ⁊tͣ. vide ī Dig nitas (ij. li. xº. b Ordo bonorū militū ſūme placet deo. Ordo ep̄alis p̄cioſꝰ ē corā deo. iij. li. xj. b Ordines ſacri qūo et ad qͥd dant̉ cleri cis. iiij. li. xxxiij. b. et. lviij. c. d. Ordines tres fratrū aluaſtri apꝑuere. vj. li. cxiij. (vij. li. xij. b o Ordīes ſacros accepturi dn̄t examīari Ordini ſcī franciſci ꝯmixti ſunt frēs ad verſarij. vij. li. xx. c. d. e. Ordines tres vocādi ſunt ad cōuerten dū paganos. viij. li. xlvij. d. Ordines tres ſumme placēt deo quos cōpleuit in ſe maria. ex. xx. Ordinē ſcī ſaluat̉ ingredient̉ ꝑſone ſcd̓ꝫ tres qͣlitates. exͣ. xxxix. a. c. et. xl. Qrdini ſancti ſaluato. imp̄cat̉ maria la giſſimas dei benedictōes. exͣ. xxxix. a. b Organa nō habeant̉ in monaſterijs ſctī ſaluat̉. extra. x. Ornamenta militis ſpūalis que ſūt. iiij. li. lxxiiij. b. et infra Ornamēta dictauerat dyabolus mulie ribus. viij. li. lvij. a. Ornamēta capitis q̄ et qualia habebūt moniales ſcīſalua. in Regl̓a. iiij. b. Ornamēta tabernaculi notāt deuotio nes iuſtorū. extra. xviij. Ornare ſe ſuꝑbe malum eſt. iiij. li. lj.. b Ornatur vnde homo ſpūaliter. vj. li. ca xlvij. a. Ornare nō debet homo faciē ſuam aut corpus. vij. li. xxvij. d. e. Ornata quomō tenet̉ eſſe ſponſa xp̄i. jº. li. cap. vij. a. b. Ornatꝰ marie pulcerrimꝰ ſignificās eiꝰ virtutes deſcribit̉. jº. li. xxxj. ꝑ totum. Ornatum qualem habebit anima deuo ta. vj. li. cap. lxvj. d. Ornata qͣliter erat virgo maria diuina caritate et virtutibus in aīa et corpore. ẜmo. angeli. xiij. per totum Orthone ſunt maxīe reliqͥe de. ſctā tho ma apl̓o. vij. li. iiij. b. c. d. Orti dicunt̉ loca ſcōꝝ martirū. iij. li. q xxvij. e Ortus ſepulcri xp̄i ꝯmendat̉. vº. li. ij. r uela. poſt int̓. xvj. e. Ortulanꝰ qͣſi bonꝰ dicit̉ xp̄s. vj. li. xxx. Ortulanus vt ſuas plātas iuuat maria hoīes. vij. li. xxviij. a. Ortulano bono ſil̓is fuit abraā qͥ plāta uit ramuſculū vitis ⁊t̄. ẜmo. āge viij bc Os xp̄i ꝯtūdere ſpūalit̓ qͥd̓ eſt. jͦ. li. xlvj c Os hn̄t cupidi ſicut papilio iij. li. xiiij d̓ Os aīe dicit̉ intellectus ſiue mēs. iiij. li xviij. b. et. lxxxij. a. Oris pct̄a qūo puniunt̉. iiij. li. ljº. c. item vj. li. xxxj. a. b. ⁊. lij. k. et. xcviij. b. Os habere ſicut lupus qͥd ē. iiij. li. lij. b Os ſuum cuſtodiat ſacerdos. iiij. li. cap cxxxiiij. b. Crn. Os qͣre dedit deus homī. vº. li. inter. Os qn̄ et vbi aꝑiri dꝫ ad predicandum vj. li. lxv. i. (lxv. l. Os ſuū qūo regat hō ſalubrit̓. vj. li. c Oſtendit qn̄ deus ſuam maximā virtu tem. ij. li. xvij. b. On̄dit deꝰ ſuā virtutē in creatōe et a d abolo liberatōe. ij. li. xvij. c d̓ ē f Oſtēdit cur deus hom̄ibus ſua bene fi cia et miracl̓a. ⁊tͣ. iiij. li. xv. d̓ Oſtēdit cur deus ſe ſub aliēa forma ī ſa cramento. iiij. li. lxj. e. Ondit cur non xp̄s ſuā deitatē ſicut hu manitatē. vº. li. int̓. xj. rn̄. j. b. Ondit cur non xp̄s. ꝙ mat̓ ſua erat vir go. vº. li. int̓. xij. rn̄. ij. a. b. On̄dit cur non xp̄us hom̄ibꝰ ſuā natiui tatē. vº. li. inter. xij. rn̄. iij. Ondere rogat maria xp̄m iuſticiā ſuaꝫ et mīam. vj. li. xlv. d. e On̄dit maria retributionē pct̄i. vj. li ca. lij. d. (liiij. q Oſtēdit xp̄s hom̄i ſeptēplicē viā. vj. li. On̄dit cur deꝰ obſcure apoͣlipſi. vj. li. cx Oſtendit deus ppl̓o iſrl̓ magnā caritatē ſermo. ange. ix. a. Oſtiū domus aīe dr̄ ſpes. ij. li. xxvij. gͦ Oſtia manaſterij ſctīſaluat̉. qualia ſint. extra. xxviij. c. Quile vnum fiet. vj. li. lxxvij. Quis dicit̉ xp̄s. j. li. xlix. a. Ques dicunt̉ aīe electorū et corpꝰ xp̄i. j. li. ca. lix. c. (lix. d. Ques deuorate dicunt̉ dānati. jº. li. cap Ques mortue ⁊ incōmeſte dicūt̉ quidā hom̄ies. jº. li. lix. d. e. (lix. e. Ques ſil̓es mortuis dicunt̉ gētiles. jº. li Ques ſtātes in latebris dicunt̉ iudei. jº. li. ca. lix. e (ni. jº. li. lix. f Ques iacētes in luto dicunt̉ mali xp̄ia Ques ſuas iuuare monet xp̄s paſtores. li. lix. f. g. Ques vt floribus alliciunt̉ hoīes p̄dica tione ⁊ bona vita. iij. li. iij. c. Item. iiij li cap. cxxvj. t Ques dn̄ici qͥ frēs dicunt̉ et qͥ furis id eſt dyaboli. iij. li. xvij. ꝯͣ Ques bonas paſcet dn̄s. malas aūt in terficiet qͥd notat. iij. li. xviij. c Ques vt paſtor ſibi allicit xp̄s homīes. iiij. li. ca. xij. b. Quibus vt herba amara vtilis ē hom̄i aduerſitas. vº. li. int̓. xiij. rn̄. v. a. Ques ſibi ꝯmiſſas ꝓpter maius dn̄eum dimittēs cōꝑat̉ porcis. vij. li. xxix. a. Quiū xp̄i qui ſunt veri cuſtodes et qui falſi. viij. li. xviij. d. Acē facere volens qͥd dꝫ le gere. vj. li. xxxiiij. e. Pacis tꝑe abutēti erit ve. vj li. cap. lxiiij. Pacis plura. vide in vocabulo Pax Pacificare volens diſcordes peccat. vj. li. ca. xxxix. d. (anis. jº. li. lvij. b. Pagāos accedere vult xp̄s eiectꝰ a xp̄i Paganoꝝ infantibꝰ facit deus mīam. ij li. ca. jº. e. (iij. f. Pagani qͥdā blaſphemāt xp̄m. ij.. li. cap. Pagani qͥdā libenter eſſent xp̄iani ſi ſci rēt qūo. ij. li. iij. g. Paganos eligere vult deꝰ loco xp̄iano rū. ij. li. iiij. ⁊ vº. g. ⁊. vj. d Itē vj. li. xliiij b. Item extra. lxxxiiij Pagani notant̉ ꝑ ſalomonē. ij. li. vº. e Paganis p̄dicari p̄cipit xp̄us ꝓmittens auxiliū. ⁊t̄. ij. li. vj. b d̓ e. Paganos male tractare diſplicet deo iiij. li. cxxix. i. Itē. vij. li. xxviij. b Paganos eciā flagellat deꝰ. vº. li. inter xiij. rn̄. iij. a. Pagana quedā diligēs ſuū creatorē me ruit a deo magnā grām. vj. li. lº. ꝑ totū Pagani qua intentiōe emant̉ a xp̄iāis. vij. li. xxviij. c. Paganos cōuertere volēs qūo ſe p̄di ponet viij. li. xxxix. et. xliij. Paganis victis inſtituat̉ ibi eccl̓ia. vii li. ca. xlvj. Paganos cōuertere volēs qͣles ſecū hē bit clericos. viij. li. xlvij. c. d. Paganorū ꝯuerſiōem qualit̓ īpedit dia bolus. viij. li. xlvij. c. d. Pagani. ⁊cͣ. vide in Infideles et in G tiles. Dalaciū xp̄i dicit̉ eccl̓ia. jº. li. lv. a. Palaciū regis celeſtis cū exercitu ſuo. vidit ſcā birgitta. iiij. li. vij. a. g. Itē. vij li. xiij. b. et. xix. a. et. xxx. a. itē. viij. li. jº. a Palatum aīe duplex deſcribitur. iiij. li cap. lxxxij. a. Paliurus dyaboli ſūt cogitatiōes male vi. li. xvij. b. itē. extra. lvij. b Palliant ypocrite mala ſua tribꝰ colo ribus. iij. li. xiiij. b. c Pallium aīe dicit̉ fides recta.jº. li. vij. et cap. xlvij. b. Palpebris cete ſimilant̉ ſpes et fides iiij. li. cxxix. c. Panis aīe dr̄ diuīa ſapīa. jº. li. xxxiij. a Panis neceſſariꝰ ē in oī cibo jº. li. xlvij d Panis angelorū et hoīm verus ē xp̄s. jº. li. xlvij. c. d. et. liij. d̓ Panem xp̄i comedentes produnt ip̄m j li. ca. xlvij. c. Panis verus ꝓbatur xp̄us eſſe triplici ratōne. jº. li. xlvij. c. d. Panis in altari fit veracit̉ corpus xp̄i li. cap. xlvij. d. Item. ij. li. xxv. a Item iiij. li. cap. lxj. c. e. itē. vj. li. xº. f. ⁊. lxxxvj. Panis vt material̓ duo bona oꝑat̉ bo na voluntas. ij. li. xxv. a. b. Panē cū aqua vt helyas comedit qͥ dili git xp̄m ⁊ eiꝰ paſſionē. iij. li. j. b. c. Item iiij. li. cxxvj. g. lj. Panis qūo habet fieri et eſt triplex no tans homīes tribus modis tribulatos. iiij. li. ca. xxviij. Panis quē deſiderat deus ab hoīe quis eſt. vj. li. xix. f. Panis in manu celebrantis verſus ē in agnum. viij. li. lvj. n. Pāes quot neceſſe habet comedere po teſt homo. extra. lxv. c. Pannus immundus dicit̉ corpꝰ homīs iij. li. xxxiiij. Papa peyor lucifero. iniuſtior pylato imitor iuda. abhoīabilior iudeis deſcribi tur et eius iudiciū. jº. li. xli.. b f. glj i. Papam vrbanū qͥntū tangūt iſte reue latōes. ſcꝫ. iiij. li. xlix. de reꝑatōe eccl̓ie et. cxxxvij. Suꝑ ꝯfirmatōe regule ſct̄i ſaluato. ⁊ indulgētijs ſcī petri ad vincu la. Et cxxxviij. Qūo btā v̓go ſine ꝑicu lo duxit ip̄m ab auiniōe ad romā Papa qūo debeat regere ſe et Cardina les Ep̄os. clericos. ⁊ familiares ſuos iu xta dei volūtatē. iiij. li. xlix. b. c. Papa habere poteſt neceſſarios famu los. iiij. li. xlix. b. Papa innocentiꝰ ſextus erat de ere me liori. iiij. li. cxxxvj. Papam gregoriū. xj. denotāt iſte reuel̓ in. iiij. li. ſcꝫ. cxxxix. ⁊ cxl. et. cxlj. et. cap cxlij. et. cxliij. Papa qūo dicit̉ ſpoliare xp̄m et eccleſi am. iiij. li. cxlij. a. b. Pape gregorio ꝯminabatur xpūs iiij. li cap. cxlij. d. Papa magis ſe hūiliabit ꝙͣ ꝙ aīe ꝑeant. iiij. li. cxliij. b. Pape cuiuſdam graue purgatoriū. patꝫ iiij. li. cap. cxliiij. a. Pape clemēti. v. miſit xp̄s reuel̓. ꝙ paci ficare regibus anglie et frācie. ⁊ ꝙ vēi ret ytaliam nūciando annū iubileū. vj. l ca. lxiij. ꝑ totum. Papa vere diligēs eccl̓iam vbi habita bit cū cardinalibꝰ ſuis. vj. li. lxxiiij Papa ex imꝑio dei ꝓhibuerat ſacerdoti bus mr̄imoniū. vij. li. xº. c. Papa ꝑmittēs ſacerdotibus mr̄imoniū damnabit̉. vij. li. xº. d. Pape miſit xp̄s regulā ſuā ꝯfirmādā Ir regul̓. xxx. a. ⁊. xxxj. a. b Papa. ⁊t̓. vide in Dignitas Filiꝰ Poſti bus Ptās Ratio Reuocare et Tutor. Papilio deſcribit̉ ſignificās malos p̄la tos. iij. li. xiiij. ꝑ totum Papilio denotās hoīes ſuꝑbos deſcribi tur. iiij. li. ca. cxij. Baraliſis vn̄ generat̉. iiij. li. cxljº. a Parcit mīa dei malis hoībus tripliciter jº. li. xxv. b. (tur. iij. li. xiij. q Parcere nō dꝫ hō pctōribꝰ vt ꝯuertan Parcere nō vult deus electis ſuis in p̄ ſenti. vº. li. inter. xv. rn̄. iij. b. Parētes ſpūales diliget hō plus. ꝙͣ ca nales. iiij. li. lxxxvij. b Parētes marie caſtiſſimi. ⁊tͣ. vide ī C (lxvij. iugium Parere dꝫ aīa deuota auxilio dei. iiij. li Pariūt cur oīa cū dolore. vº. li. iut̓. xiii rn̄ẜ. ij. (xix. d Peꝑit xp̄s hoīem vt mat̓ filiū. vj. li. car Parit infirma mulier pueros īfirmos extrauagā. lxvij. Parietes iiij in domo ſctīſaluat̉ deſcri buntur. jº. li. xviij. c. Parietes macl̓oſi fuit in domo ideſti mūdo. vº. li. reuela. poſt int̓. xiij Parietes. iiij. domꝰ aīe deſcribunt̉. vt cap. vº. e. Parrochiā tam latā hꝫ p̄ſbit̓ ſicut hab voluntatē bonā. iiij. li. lix. a Particeps fit quiſqꝫ ſua exēpla ſequer tium. vj. li. lxv a Partus xp̄i modꝰ ex maria deſcribit̉ vij li. xxj. a. b. c. et. xxij Daſcūt quidā ſacerdotes maledictas mulieres. iiij. li. cxxxij. c Paſcit dyabolus pctōres ſicut aquila pullos ſuos. vj. li. ix. d̓ Paſſionis xp̄i verus modus ⁊ ꝓceſſus amaritudo crucifixio mors depoſitio ſe pultura et eius vtilitas edocet̉. j. li. cap xͦe f g lj i k. ⁊. xj. a. b. ⁊.xxvij. ꝑ totum ⁊ xxx. a. ⁊ xxxv b. ⁊ xxxix. a. ⁊ xlv a. et. ca lviij. a. ⁊. lix. f g Itē ij. li. xij. e. ⁊. xv. c. et xxj. a. b Itē iij. li. xiij. f g Itē iiij. li. lxx. ꝑ totū. ⁊ xcix. a. ⁊. cxj. b ⁊. cxxxiij. a. itē. vº. li. reuel̓. ij. poſt̓ int̓. xij. b. itē vj. li. xº. c. et xix. d. ⁊ xx. c. ⁊. lij. c Itē vij. li. xv. b c d̓ e. ⁊ xxvij. e. ⁊. xxx. b. itē ẜmo. āge. xvij. b c. d. ⁊. xviij. a h c d. itē or̄oe. j. c. d. ⁊ ora tōe. ij. bc d̓ e f. Itē extra. lͦ c. d. Paſſionē ſuā xp̄s letus acceſſit. jͦ. li. xj. a Paſſionē tam amarā qͣre aſſumpſit ſibi xp̄us. jº. li. xxviij. c Paſſiōe ſua hūit xp̄s tria. jº. li. xxxix. a. Paſſione ſua aꝑuit xp̄us celum et infer num. jº li. liiij. g. (li. lix. g Paſſionis ſue obprobria recitat xp̄s. jº. Paſſioni chriſti affuerūt āgeli vt atho mi. ij. li. xxj. b. Paſſiōis xp̄i cogitatio dr̄ aqͣ potabilis iij. li. jºc Item iiij. li. cxxvj. lj. Paſſio xp̄i ducit animas in celum. iij. li cap. xxxj. c. Paſſio xp̄i grauabat̉ ex dolore marie et amicorū ſuoꝝ. iiij. li. lxx. c. itē. vº. li. reue latio. ij. poſt inter. xij. b. item. vj. li. xix d. Item. vij. li. xv. c. Paſſionis xp̄i ꝯſideratio ꝙͣ ſalubris ē. vj li. cap. lij. s. Paſſione de futura xp̄i dolebat maria ⁊ gaudebat. ẜmo. ange. xvi. c. d̓ Paſſiōis xp̄i amaritudinē p̄ſciebat mari a vnde et multum doluit. ẜmōe angeli. xvij. b. c. d. e. Paſſionis xp̄i tꝑe ꝙͣ doloroſum erat cor marie. ẜmo. ange. xviij Paſſio. ⁊tͣ. vide in Calefacit Clipeus. Monile Neglecta Peꝑit Sella To nitruo. Turbabantur Paſſus corporalis deſcribitur et ſpūalis iij. li. cap. xiij. d. Naſtores duo cōducti qͥnqꝫ aureis di cunt̉ ſacerdotes bōi et mali. jº. li. lix. ac d̓ Paſtores monet xp̄ūs iuuare oues ſuas li. ca. lix. g. Paſtor vt oues floribus allicit predica tor homīes verbis diuinis. iij. li. ca. iij. Itē. iiij. li. cxxvj. t. (xij. b Paſtor vt oues allicit deꝰ hoīes. iiij. l Paſtor malus eſt ſicut vermis rodens radices et eiꝰ iudiciū. pꝫ. iiij. li. xliij. Paſtor vnus fiet. vj. li. ca. lxxvij. Paſtores qūo adorauerūt xp̄m natū. vij li. ca. xxiij. (et in Prouiſor. Paſtor. ⁊tͣ. vide in in Epūs in Prelatꝰ. Pater nr̄ legere iuuat anīas in purga torio. iiij. li. ix. d. et. xiij. b. Pater pct̄i dr̄ diabolus. jº. li. xliij. b. Pat̓ mēdacij ē diabolus. iiij. li. xxxviij a. et. lxj. a. et. lxiij. d. et. lxxv. b. Pat̓ nr̄ quinqͥes dicere mane meridie et veſꝑe ꝯſulit̉. iiij. li. lxxx. b. d. e. Patres antiqͥ qūo obtinuerūt tātā ab ſtinentiā. iiij. li. cviij. c. Pat̓ nr̄ deuote legēti qͥd rn̄det deꝰ. ij li. ca. cxvij (cxxii Pat̓ hoīs dicit̉ voluptas carnis. iiij. li Pater nr̄ legere valet ꝓ obtinēda cari tate. iiij. li. cxxvj. c. Pat̓ vt ad filios ſe habꝫ deꝰ ad hoīes. v li. int̓. xv. rn̄. iiij Pr̄ qͣſi hoīs dr̄ corpus eius. vj. li. xiij. Pr̄ifamilias ſil̓is eſt deꝰ cui hoſpes rei cit potū in faciē. vj. li. xviij. a. b. q Pater nr̄ legere ſalubre ē. vj. li. lxxvij Pater oīm eſt xp̄s ſed ſpeāliter hūilium extra. xxxvij. a. Pater monialiū ordīs ſctīſaluat̉. eē vul xp̄us. extra. xxxvij. a Pat̓ xp̄ianorū eſt xp̄s. extra. xlviij.⁊ Patibulum inferni deſcribit̉. jº. li. lvj. Item. iiij. li. cij. c. Patibulū paratū cuidā aīe iudicāde. iiij. li. xxxiiij. a. (Malus Patit̉ deꝰ cur malos hoīes. ⁊tͣ. vide in Pati tā dura cur voluerūt xp̄us et ſct̄i eius. ij. li. xvj. b. Item. iij. li. xiij. g. Itē. iiij. li. cap. ix. a. et. xl. a. Patit̉ cur corpus penam in morte. vº. li. inter. v. rn̄. v. (int̓. vj. rn̄ ij Pati nolēs cōtraria nō eſt iuſtus. vº. li. Patiunt̉ cur aīalia ꝯͣria. vº. li. inter. xiiij rn̄ẜ. j. a. b. Pati deſideret hō q̄ deus vult. vj. li. ljº. b Patiebat̉ maria ſextuplicē dolorem vſqꝫ ad mortem. vj. li. lvij. b. c. Patiētia xp̄i abutēs hēbit ve. jº. li. xix. b Patīa eſt clipeus aīe. ij. li. xj. c. itē. iiij. li ca. lxxxix. d.(tur. ij. li. xxvj. d. Patiētia vn̄ oritur ⁊ qūo nigrata laue Patia dicit̉ veſtis aīe. iij. li. ij. a Patīa dr̄ currus aīe ſecurꝰ. iiij. li. xvij a Patīa notat̉ ī paulo a pl̓o. iiij. li. xviij. q̄ Patiētia qͣnta virtus eſt. iiij. li. xxiiij. b. Patīam habere debet amici dei. iiij. li xlvij. a. b. item. vj. li. ca. vj. Patīa videt̉ qn̄qꝫ vbi nō ē iiij. li. lxviij b Patīa dr̄ caro ſpūalis. iiij. li. xc. b. Patiētia dei magna eſt ad pctōres. iiij. li. xcv. a. item. vi. li. xviij. b. Patiētia eſt via ad abſtinentiam. iiij. li cap. cvij. c. Patiētia ſancte birgitte ꝓbatur. iiij. li. cxiij. c. et. cxxij. b. Patīa in tribulatōe ſiml̓at̉ iaſpidi. iiij. li. cap. cxxiiij. a Patientia in malicia hoīm ſimilatur ſa phiro. iiij. li. ca. cxxiiij. a. Patiētia contra mendatia ſimilat̉ ſma ragdo. iiij. li. cap. cxxiiij. b. Patiētia in vituperio ſimil̓ eſt margari te. iiij. li. cxxiiij. b. Patiētia cōtra ſe ledentē ſimilat̉ topa cio iiij. li. cxxiiij. b. Patīa contra damnū corꝑale ſimilatur adamāti. iiij. li. cxxiiij. c. Patiētia in amiſſione care rei ſimilatur carbūculo. iiij. li. cxxiiij. c. Patīa magna cuiuſdā fratris declarat̉ vj. li. cap. xxx. g. Patīa vicit mgr̄ petrꝰ īimicos. exͣ. lxxj. Patiēs ꝙͣ fuit xp̄us in paſſione ſua. ẜmo angeli. ca. xviij. b. Patienter ſuffert deus homīes vſqꝫ ad nouiſſimum. jº. li. lvj. a. Patient̓ toleret hō q̄ ſibi aduēiūt. vj. cap. lxv. e. f. Patriarche rogandi ſunt pro confiden tia. iiij. li. lxxiiij. m Prīarche gaudebāt de futura xp̄i ⁊ ma rie natiuitate. ẜmo. āge. viij. c. d̓ Pr̄imoniū xp̄i eſt eccleſia. iiij. li. xlv. Pauimento effoſſo ſimilant̉ quidā ep̄i iiij. li. xlix. c. Pauimentū eccl̓ie ſit planū et mūdū et ſepultis corꝑibus reformet̉. exͣ. xxxviij Paulus ꝯmendat̉ et qualē ei deus feci caritatē. ij. li. vij. a. itē. iiij. li. xviij. c. itē viij. li. jº. e. f. itē. extra. xxxiiij. a. b. Paulus ſignificat ſtatū laicorū. ij. li. ca vij. b. (ca. xix. ſ Paulus mortuus eſt leuius petro. iij. l Pauli intentio in lapidatione ſtephani ac eius cōuerſio pꝫ. iiij. li. vj. Paulus cōuertit dyoniſiū. iiij. li. xxj. Paulus dixit ſe ſapientē captiuato pꝰ tro. iiij. li. ca. xxx. Paulus dedit cuidā militi thoracē ſpūa lem. iiij. li. lxxiiij. e. Paulus et petrus cur tam diu iacuer̄t in cathacūbas. iiij. li. cvij. f. Pauꝑ homo qͥd̓ debet conſiderare. jº. l cap. ij. c. (xiiij. f Pauper qͥd dabit cū nichil habet. ij. li Pauꝑes xxx. colligēdi pro quadam aīa purganda. iiij. li. ix. c. Pauꝑibus debent ſuꝑflua erogari. iii li. cap. xlix. b. Pauꝑibus corā ſpūalibus et mūdi qū habeat ſe homo. iiij. li. xcj. Pauꝑes tres tenendi pro peccato le. vj. li. ca. xº. b. Pauperes ſeptē recipiendi pro peccato ſuperbie. vj. li. x. c. (li. xº. d̓ Pauꝑes colligēdi ꝓ pctō inanis gl̓e. vj Pauperū ſunt bona que habent clerici ſuperflua. vj. li. ca. xv. d. Pauꝑes colligere dn̄t principes. viij li. ca. ij. c. (ẜmo. age. iij. b. Pauꝑū alitrix eſt maria nutrimētū xp̄s Pauꝑes veri differūt a pauꝑibus fictis extra. iij. b. Pauꝑ veracit̉ erat virgo maria. exͣ iij b Pauꝑibus erogare ꝓpter den bonū eſt extra. lxx. (a. b. Pauꝑes cōtemnere nociuū ē. exͣ. lxxv. Paupertate ꝯmendat̉ ſcā elizabeth. iiij li. cap. iiij. e. Pauꝑtas volūtaria ꝯmendat̉ et eſt in greſſus in celū. iiij. li. lxxvj. c. d. e Pauꝑtatē patiēs ſit ꝯtentus vj. li. xxx d̓ Pauꝑtas dr̄ ſcopa xp̄i. vj. li. xxxv. gͦ Pauꝑtas vera eſt ꝓpͥum monachi. vj. li ca. xxxv. i. (lviij. b. Pauꝑtas xp̄i marie et ioſepl. pꝫ. vi. li. Pauꝑtatē religioſis deo gratā auferre conat̉ demo cupiditatis. vj. li. xcix Pauꝑtas volūtaria ꝙͣ grata ē deo. vj. li. xcix. item. vij. li. xx. f. Pax ad deū et ꝓximū hn̄s duo bona dr̄ indumentū lineū aīe. ij. li. xxvj. c. d. Pax vn̄ orit̉ ⁊ denigrata qūo lauet̉. ij. li. ca. xxvj. d. Pax qūo pōt obtineri. iiij. li. cv. ⁊. cxlo Pax ibi erit vbi edificat̉ mōaſteriū ſct̄i ſaluat̉. In regul̓a. xxxj. c. ⁊tͣ. vide ī Pace Peccauit dyabolus triplicit̓ In prolo go Mathie. k. itē. vij. li. xxvij. b. Peccādo qͥd̓ amiſit p̄mus hō. jº. li. xxvj. c Peccās ſcient̓ q̄ mala incurrit. iiij. li. ca cxxv. e. Itē. viij. li. xlviij. l. Peccans qn̄ accipit diſpenſatōem ⁊ qn̄ non. extra. xiiij. a. Peccant quidā hoīes ſicut an̄ peccauit dyabolus In ꝓlogo Mathie. l. Peccant nimis cōtra deū ſapientes et potentes. jº. li. ca. xix. a. b. Peccāt quidā triplicit̓ ſicut iſrl̓ in deſer to. jº. li. ca. liij. b. c. Peccat homo qͣntūcūqꝫ ſi emēdat ſe re cipit eū maria. ij. li. xxiij. a. Peccare velle diu et ī fine penitere pe riculoſum eſt. iij. li. xij. b. c. Peccat oīs hō ſaltē venialit̓. iij. li. xix. b Peccare nō debet hō ex ꝯfidentia meri torū. iij. li. xix. b. c. Peccauerūt in quo adā et eua. vº. li. in xij. rn̄. j. b. Peccare cur deꝰ non ſemꝑ ꝑmittit ma los. vº. li. int̓. xv. rn̄. iiij. (rn̄. vj Peccāt qͣre qui hn̄t ſpm̄ dei. vº. li. int̓ xv Peccare ꝙͣdiu vult hō tam diu puniet̉ iiij. li. cxxxiiij. d. Itē. vj. li. lxxv. b. Item extra. lxxxix. b. Peccat qͥ nō corrigit qͦs pōt. vj. li. lxxv Peccare nō potuit q̄dam ꝓpter mariā et petrū apl̓m. vj. li. xciij. a. Octōribus ꝯminat̉ xp̄s graue ſupplici um niſi penituerīt. ję li. ca. j. b. et. vº. d. e vj. a. ⁊. xiij. c. ⁊. xxj. c. d. ⁊. xlj. lj. ⁊ xlvj. e et. liij. b. c. ⁊. lvj. f. g. et. lvij. b. ⁊. lviij. d. itē. ij. li. iiij. ⁊. ix. i. itē. iiij. li. xº c. ⁊ xxij b. et. xxxvij. ⁊. xcv. b. et. xcvj. Itē. vº. li ij. reuel̓. poſt int̓. xij. b. Itē. vij. li. xxx. Itē. extra. lxxxij. c. et. lxxxvj. Peccatoris cuiuſdā ſedebat demō in gēt talibus vt nauta in naui. jº. li. xiij. a. In corde vt vermis in pomo. ibidē. b. et in ore vt ſagittariꝰ in feneſtra. ibid̓. c. Peccator qͥdam ſil̓is erat aqͥle. pugili. aucupi. jº. li. xvij. ꝑ totum Peccator qūo dꝫ moneri corrigi et cor ripi. jº. li. xxj. e. itē. iij. li. iij. b. et. xiij. c. itē iiij. li. lxxij. c. ⁊. lxxiiij. g. itē. vj. li. viij. et. xxij. c. d. itē. extra. lxxix. c. Peccatorē recipit deꝰ gratant̉ ſi penitet j li. xxij. a. b. Itē. vij. li. vij. a. Peccator qūo ſpūalit̉ morit̉ et ſepe litur li. cap. xliij. c. Peccator ꝯꝑat̉ api maiori. jº. li. xliiij Peccator tria faciet vt ſaluet̉. jº. li. liiij. e Peccatores ſuffert deus vſqꝫ ad vltimū punctū. jº. li. lvj. a. itē. iij. li. xix. c. Peccator qūo trahet̉ a pct̄o. iij. li. jº. Item. iiij. li. cxxvj. l. Peccator incorrigibil̓ vitandus ē. iij. l. je. item. iiij. li. cxxvj. l. Peccatoris aīa ꝙͣ longe eſt a deo. iij. l. cap. xiij. b. d. Peccator nō eſt fugiendꝰ tanꝙͣ iudica tus. iij. li. xxvj. b. Peccatorē nullum abhorret maria ſi ſe vult emendare. iiij. li. xxxij. a. Item. vi. li. ca. cxvij. Peccator quidā magnꝰ renatꝰ fuit ſpūa liter. iiij. li. liiij. (li. lx Peccator qūo petere dꝫ a deo veniā. iiij Peccator ſicut lazarus qͣdriduanꝰ fetēs in ſepulcro dꝫ ſpūaliter reſuſcitari. iiij. li. lxxij. a. b. Peccator ſpūaliter fetet vt caro putre da. iiij. li. lxxxj. a. Peccator ꝓpter tria ꝯꝑatur nube tene broſe. iiij. li. lxxxj. a. b. Pct̄or qͣtuor iaculis dꝫ ſagittari. iiij. li. ca. xcviij. a. Pctōres ad pnīam volēs cōuertere qͥd faciet. iiij. li. cxxix. a bc de f. ghi k. Peccatorē ꝯuertēs qualē hēbit merce dem. iiij. li. cxxix. g. m.(cxxix. i. l. m Pctor cōuerſus qūo dꝫ tractari. iiij. li. Pctōr dꝫ ſicut infirmꝰ tractari vt ſane tur. vº. li. reuel̓. poſt int̓. viij. ꝑ totū. pctōres paſcit dyabolus. vi. li. ix. d Peccatores ꝯtēnunt ⁊ vulnerāt xp̄m dantqꝫ ſibi lapides ꝓ pane et lutū ꝓ ſiti vi. li. xix. d. e. f. Pctōr qͥd dicet cū rep̄hendit̉ aut lauda tur. vj. li. xxiiij. d. Pctōres dicunt̉ vaſa peſſima. vi. li. cap xxxvj. b. Peccator quiſqꝫ venire pōt ad veniam ꝙͣdiu viuit. vj. li. xxxix. lj. Peccatores publici qualiter corrigen tur. vij. li. xviij. c Pctōres eiciūt a ſe deū et infuſionē ſpūs ſcī ſicut me retrix imp̄guata ꝓcurat ſibi abortiuū. vij. li. xxvij. e. f. Peccatoribꝰ faciet deus ſicut piſcator piſcibus. vij. li. xxvij. hj Peccatorē corripiens coronā duplicat diſſimulans aūt penā. viij. li. xxj. Pctōr ꝯſideret vitā marie. ẜ. āge. xvj. b. Peccator. ⁊tͣ. vide in Malus et in In iuſtus. in fenix f Peccatis tribus repleuerat diabolus mundū. In prologo. Mathie k. Peccatū minimū nō manet īpunitū. jº. li. vº. c. et. xxxvij. b. itē. ij. li. xxvj. b Pctā ſua timēs qͥd cogitabit. j. li. xxij. a Pctm̄ nullū ē tam gͣue qͥn penitētia de leri poſſit. jº. li. xxvj. hj Itē iij. li. xxiiij. c Item iiij. li. lxiij. a Item. vij. li. vij. a. itē viij. li. xlviij. x. Pctm̄ minimū cū delectatiōe ſatis ē ad ꝑditōem. jº. li. xxxij. c. ⁊ xxxvij. b. Pctā illa videt diabolus q̄ nō delentur penitentia. jº. li. xxxiiij. c. Peccatū nullū putabit homo eſſe leue j. li. ca. xxxvj. c. Pctm̄ nullū penitētia punitū venit ī iu diciū dei. jº. li. xxxvj. c. Peccatis crucifigūt homīes xp̄m. jº. li. ca. xxxvij. a b c. Pctm̄ dr̄ infans dyaboli et aīe vicioſe jº. li. xliij. b. c. Pctm̄ cōſumit corpus hoīs. jº. li. xlvij. Peccatū adducit deformitatē mēbrorū ij. li. ca. p̄mo. b. Pct̄m obſiſtit deo in aīa. ij. li. ij. Pctā clericorū dicunt̉ nubes tet̓rime iij. li. x c. itē. iiij. li. lxxviij. d. Pctm̄ fugere inducūt hoīem tria. iij li xij. d. itē. iiij. li. cxxvj. c. Pctā qͣtuor dicunt̉ ſere excludētes deū iij. li. xiij. b (le. iij. li. xix. a Pctm̄ modicū cū delectatōe fit morta Pctm̄ ſcire et nō curare odit deus. iij. li. xix. b. (xix. b Pctm̄ nō relaxat̉ niſi petēti veniā. iij. li Pctm̄ gͣuat̉ ex negligētia et ꝯtēptū. iij. li. xix. b. Pctm̄ originale qūo punit̉. iij. li. xxviij Pctm̄ eges diſpenſatōe pape qūo abo leatur poſt mortē. iiij. li. ix. d. Peccatorū remiſſionē quibꝰ dat deꝰ iiij li. xvj. b. (xxxviij. b. Pctā ꝓpter hoīm multa cōtingūt. iiij. li. Pctō delectās aſſil̓at̉ equo. iiij. li. lij. b. Octī delectatio dr̄ aculeꝰ iiij. li. lij. d. Peccatū eſt virus dyaboli. iiij. li. lxxvij b. Item. vj. li. lij. a Peccatū dr̄ frigus arefaciēs aīam. iiij li. lxxix. a. Pctā aſſimilant̉ ariſtis. iiij. li. lxxxi. a. Peccatū dimittere eciā ex timore vtile eſt. iiij. li. lxxxj. e. Pctm̄ qd̓dam quidā frat̓ occultās mo ri nō potuit. iiij. li. xciij. c. d. Pctā dimittit deus quotiēs vere hūili amur. iiij. li. ciiij. a. Peccatoꝝ remiſſio dat̉ rome ad catha cūbas. iiij. li. cvij. gͦ Pct̄ā inhītantiū deſtruūt ciuitates. iiij li. cxiiij. c. (cxxi. a Pctā p̄terita hr̄e ī memoria vtile ē iiij. li Peccatū vēiale qͣliter poterit fieri mor tale. iiij. li. cxxvj. m. ite. vj. li. cxiiij. Itē vij. li. xxvij. d. (cxxxij. c. Pctā duo hn̄t quidā ſacerdotes. iiij. li. Pctā ꝓpter hoīm plagant̉ aīalia. vº li in ter. xiiij. rn̄. j. b. et. rn̄. ij. Peccatū patrum cur et qūo portāt filij vº. li. inter. xiiij. rn̄. iij. Peccata hoīm impediūt nūcios ſalutis vº. li. inter. xvj. rn̄. v. Pctīs gl̓ari ꝙͣ malū eſt. vj. li. xix. e. Peccata ſua et ſuorū qūo corriget hō. vj. li. xxij. c. (xxxj. a. f. ⁊. lij. h. Pctm̄ facit hoīem ſil̓em dyabolo. vj. li Peccata. viſus. auditus. et tactꝰ. qūo punient̉. vj. li. xxxix. m. Pctm̄ dr̄ venenū dyaboli. vj. li. lij. a Pctī occaſionē dās ꝙͣ miſer erit. vj. li. cap. lij. f. g. Pctā oīm ſenſuū int̓ioꝝ et ext̓iorū qūo puniunt̉ in dānatis. vj. li. lij. hi kl̓ m. Pct̄a ꝯfeſſa reit̓are nociuū ē vj. li. lij q Peccata ſeptē vie dicunt̉ ad puteū. vi. li. ca. liiij. b. (li. lxxv. b. Peccatū corrigēs cū pōt ꝙͣ felix erit. vj Peccatoꝝ remiſſio dat̉ ꝑ indulgentias vj. li. cij. a. b (vi. li. cix Pctm̄ oēs virtutes facit diſplicē deo. Pctā hoīm ꝙͣ diligent̓ obſeruat dyabo lus. vij. li. xiij. f. (vij. li. xiij. f. g. Pctā ꝑ quid abolent̉ a ſcript̉a dyaboli Pctā oīa dimittunt̉ ī ihrl̓m. vij. li. xiiij. Pctā duo ſecū trahētia alia patēt. vij. li. xxvij. d.(polis. vij. li. xxviij. b c d̓ Pctōꝝ duo horrida genera fiebant nea Peccatū nō corrigere ⁊ punire malū ē viij. li. xviij. c. et. xxj. Peccati oꝑa ſignificant̉ per cuprum. viij. li. xlviij. t. Pctōrum remiſſio qūo optineatur viij. li. xlviij. ae. et. liiij. Peccata qͥnqꝫ dicunt̉ ſūma ſūmo pōtifi ci confitenda. viij. li. lij. Pct̄a ſeꝑabāt regē a regno exͣ. lxxx. a Pct̄m facit homīem fetere. extra. lxxxjº. Peccatū etcet̓a vide in. Malicia. Pectora pct̄oruꝫ qualia erunt in penis vj. li. xxxj. c. et. lij. e. i. Pecunia a reis et peccatoribus qūo a cipiatur et expendatur. vj. li. xxij. d. Pecunia non recipiatur pro abſolutōe peccatoruꝫ. vj. li. lxxij Pecunijs qūo acquirat homo lucra ſpi ritualia. extra. lxxxviij Dedibꝰ aſſil̓at̉ affecto hoīs j li. xxiij. Pedes qͥbus deus vadit ad homīes qui ſunt. ij. li. capitu. ix. a. Pedes ſpūales qui ſunt et qūo regāt̉ ii li. ij. b. itē iiij. li. lxxiiij. i. ⁊. lxxxvj. ⁊. cxv e. et. cxxvj. o. (ij. d Pedes aīe nitit̉ hoſtis illaq̄are iij. li. ca Pedes hēre ſicut vult̉ ſpūalit̓ qͥd eſt. iiij li. capit. lij. c. (iiij. li. lij. e Pedes habere ſicut ſcorpio ſpūalit̓ qͥd̓ ē Pedes duo qui ſunt qͥbus mali diſtāt a deo. iiij. li. xcvj. a. (li. xcviij. a Pede vno claudicare ſpūaliter qͥd ē iiij Pedes aīe qͣliter ligat dyabolus. iiij. li. cap. cvij. e. Pes aīe dicit̉ ſpes. iiij. li. cxv. e. Pedes cur dedit deꝰ hoī. vº. li. int̓. j. rn̄. v Pede vno ſtare in duobꝫ veſtigijs ſpūa liter quid eſt. vj. li. xxiij. c. Pedes pctōꝝ qͣles erūt ī penis. vi. li. c xxxj. c. ⁊. lij. e. lj. ⁊. xcviij. b. Pedem ſiniſtrum nō p̄ponere dextro et alium nō leuare niſi alter ſtat qͥd ſignifi xtra. xix. a. c. Pediſſeqͣs qͥnqꝫ hr̄e dꝫ aīa deuota. vj. li. ca. lxvj. c. Pellicanus vt verus ē xp̄s. vj. li. ix. d. Pellicium valet ad duo bona et ſignifi cat oꝑa mīe. ij. li. xxvj. b. e Pellis aīe dicit̉ ꝓximꝰ. iiij. li. lxxxij. b Pellis aīe dicit̉ dei dilectio. iiij. li. xc. b Pellis dura vt ſilex dr̄ ſiml̓atio iuſticie iiij. li. cxxix. f. Pellis ſpūalit̓ dicit̉ ypocriſis. vj. li. vº. b PDena dantis alijs malū exēplū grauis erit. ⁊tͣ. vide in Exemplū Penā ꝯminat̉ xp̄s malis hoībus. ⁊tͣ. vi de in vocabulo Peccator Pena iniquorū militū et curialiū ꝙͣ gra uis erit. ⁊tͣ. vide in Miles Penarū tria genera vt iudei xp̄o faciūt nūc xp̄iani. jº. li. xxx. a. Penā minimā videt dyabolꝰ ad qd̓ pec catū pertinet. jº. li. xxxiiij. c Pena grauiſſimā ſuſtinebūt Suꝑbi. cū pidi. voluptuoſi. guloſi. et luxurioſi. et maxīe ſpūales hoīes. jº. li. liij. b. c. itē. iiij. li lij. f. et. cxiij. b. c. ite. vi. li. vij. b. ⁊ xxxv c. Item. vij. li. xxvij. c. et. xxx. d Item ex tra. lxxv. b. Penā equalē nō hn̄t damnati. iij. li. cap xxviij. b Itē. iiij. li. vij. g. Pene diuerſe ſunt in purgatorio. iiij. li. vij. h. i. k. ⁊. cap. viij Pena maxima purgatorij q̄ et vbi ē. iiij li. vij. hj. i. et viij. itē. vj. li. xxxix. r. Pena purgatorij ꝑ que pōt minui. iiij. li. vij. k. et. viij. et. ix. c. Itē. vj. li. xxxix. o. p. et. xl. b. (xxxiiij. a. Pene diuerſe ꝑabant̉ cuidā aīe iiij. li ca Pene parate pctōribꝰ. vertunt̉ ꝑ peni tentiā eis in honorē. iiij. li. xxxiiij. a. Penas inferni minuit timor habitus in mundo. iiij. li. lxxxi. e Penam habebūt equalē actor et fautor iiij. li. cxiij. a. b. c. Penā augēt hoī mala exēpla. iiij. li. cap cxiij. b. c. Penā malorū ſacerdotū grādis erit. iiij li cxxxiiij. b. et. cxxxv. b. c. Item. vj. li. cap. xxxv. e. k. Penā inferni adducit ꝓpͥa voluntas vº. li. int̓. iiij. rn̄. v. et reuel̓. ij. poſt int̓. xij. a b. c. item. vj. li. xix. a. b. c. Penā cur patit̉ hō in morte. vº. li. int̓. Pene inferni cur non vident̉. vº. li. int̓ viij. rn̄. iiij. Penā luet qͥ dat occaſionē peccādi. vº. li. reuela. poſt inter. viij. b Pena maloꝝ religioſorū erit horribilis vj. li. ca. viij. b. ⁊. xxxv. c d̓ e h i k. Pena q̄libꝫ in purgatorio alleuiat̉ ꝓpi̓ mariam. vj. li. xº. a. et. xxj. c. Pena damnatorū nō habet finem. vj ca. xxviij. e. Pena cupidoꝝ inobedientiū et guloſe rū qualis erit. vj. li. xxxv. d. Pena vani gl̓oſi ꝓpͥetarij et ꝯtemptꝰ re ligiōis qͣlis fiet. vj. li. xxxv. e Pena magna aīe cuiuſdā militis purgā de. in viſu auditu. ⁊ tactu. pꝫ. vi. li. cap xxxix. m. n. Penā patiet̉ homo iuxta modū culp vj. li. xxxix. m. Pene tres diminuebant̉ cuidā anīe pr cibus marie. vj. li. xxxix. qͥ Pene purgatorij debita cuidam aīe mili tis vſqꝫ ad diem iudicij p̄cibus marie et ſanctoꝝ mutata fuit in penā. iiij. annoꝝ vj. li. xxxix. no ꝑ qͥ r s ⁊. xl. in rubrica Pena horribilis vniꝰ dānate mulieris. patet. vj. li. lij. e f g h i k l. Pena grauis anīe cuiuſdam purgand vj. li. lij. n. o. p. q. r. Penas. ix. habuit quidā aīa purganda ꝓ. ix. modis peccādi. vj. li. lxvj e Pena durabit ꝙͣdiu homo voluit pec care. iiij. li. cxxxiiij. d. Itē. vj. li. lxxv. b. Item. extra. lxxxix. b. Pena gͣuis abb̓e cuiuſdā purgāde. patꝫ vj. li. xcviij. b. (li. cij b Pena ꝓpter indulgētias fit minima. vj. Pena pape dātis ſacerdotibꝰ licētiā ha bendi vxores. vij. li. x. c. Pēa maloꝝ p̄latoꝝ liquet. vij. li. xij. a. Penas inferni q̄ ſentiēt. vij. li. xix. a. Pena gͣuis ꝓ ꝯtemptū baptiſmi luxuria et ſuꝑbia. viij. li. xlviij. 3. Pena ꝓ ꝯtemptū redemptōis ſue. viij. li cap. xlviij. Aa. Pene horribiles aīe cuiuſdā regis dam nati deſcribunt̉. viij. li. xlviij. aa. ab. ⁊ ac Pena aīe cuiuſdam regis purgande. viij li. ca. xlviij. al. Penas purgatorij mitigat angelus. viij li. ca. xlviij. al. Pena debita ꝓ iniuſte ablatis ꝓ inuidia et iracūdia. patet. extra. lxxv. c. Pena. ⁊tͣ. Reqͥre in Dolor. in Infernꝰ iudiciū et purgatoriū. In punire. in ſuꝑ pliciū. ⁊ in plaga. in pct̄or ⁊ viuere. Penates colere dānoſum eſt. vj. li. cap lxxviij. a. Denitētiā faciet hō ex omībus mēbris. ⁊tͣ. vide in Membris. Penitētia ade et eue poſt lapſum deſcri bit̉. jº. li. xxvj. d. Itē ẜmo. ange. vij. ꝑ to tum ⁊. viij. a Penitētia vera delet om̄e pctm̄. ⁊tͣ. vi de in Peccatum. Penitētia vera qͣntū valet apud deū. jº. li. xxxvj. c. Itē. vi. li. xv. c. et. xx. d. ⁊ xxx b. et. xxxix. lj. et. cxv. itē. vij. li. vij. a. Penitētia dr̄ lotrix aīe. ij. li. xxvj. d. Itē iiij. li. xxxix. Item. vj. li. xvj. b. Penitentiā differre ꝑiculoſum ē. iij. li. xij. b Itē. iiij. li. cij. hj Penitētia ſaluatꝰ fuit quidaꝫ frat̓ poſt ānos. xviij. apoſtaſie. iiij. li. xxiij. g. Penitētia vertit penas debitas anīe ad honorē. iiij. li. xxxiiij. a. Penitentiā īcompletā ſoluet hō in pur gatorio. iiij. li. liº. b. d. Pnīa dr̄ colloquiū aīe cū deo. iiij. li. cap lxxv. d. (cxxij. a. Penitētia dr̄ nauis ſaluans aīas. iiij. li. Penitētia ꝙͣ ſalubris ē hom̄i. patet. vj. li ca. xx. d. (vj. li. lij. s. Penitētia ſaluat hoīem eciam in morte Penitentia recōciliat hoīem deo. vij. li xxvij. g. et. xxx. c. Penitētia imponenda ꝓ culpis ꝑſonis ordīs ſcīſalua. pꝫ. In regula. xviij. a. b. Penitētia reſtituit homī odorē ꝓ fetore extra. lxxxj. (lxxxix. c. Pnīe grā nō aufert̉ homī ꝙͣdiu viuit. exͣ Penitētiarius qͥdam ſil̓is fuit miluo. vj li. ca. lxxiij. Penitentē reacceptat deus. j. li. xxij. b Penitentibꝰ occurrit deus. ⁊t̄. vide in Occurrit (iiij. li. xxx. a Penitētes ꝙͣ libent̓ recipit v̓go maria Penitentes duplex incurrūt odiū ſicut lazarus reſuſcitatus. iiij. li. lxxij. b. c. et. lxxix. b. (li. lxxv. d̓ Penitētes nitit̉ dyabolꝰ impedire. iiij Penitētibus facit deus maximā mīam. vij. li. xix. e. (x. ⁊. lvj. Penitētibꝰ remittunt̉ pctā. viij. li. xlvii Penitere volēs fructuoſe qͥd. faciet. v li. xxij. c. Penitere. ⁊tͣ. vide ī. Cōfeſſio Cont̓ti et. Satiſfactio Penitere qūo dꝫ qͥ fuerat latro Penne anſeris vt vomitū ꝓcurāt ſpūa liter indulgētie. iiij. li. xvj. a. b Pennis galline ſimilat̉ mīa dei. iiij. li. ca xliiij. b. (eſt. iiij. li. xcix. b Percutere xp̄m in dentes ſpūalit̓ qͥd Percuſſus fuit prior petrusᵗ ꝓ īobediē tia. ex. xlviij. b.(curioſo exͣ. liij. Percuſſa fuit ſancta birgitta pro lecto Perdūt ſe et alios ſacerdotes male vite iiij. li. cxxxij. b. et. cxxxiij. f. Peregrināti dn̄o qͥ tradidit ſeruis the ſaurū ſuū aſſil̓at ſe xp̄us. iiij. li. lviij. a. b. Peregrinari pro deo ꝑutile ē. vij. li. cap xiij. hj. l. (vij. li. xiiij. Peregrinatio liberat aīas a purgatorio Peregrino qͥ pulſat ad qͥnqꝫ domos vt ſuſcipiat̉ ꝯꝑat ſe xp̄s. ij. li. iij. ꝑ totū Peregrinus qͣſi venit xp̄s in mundū. ij. li. cap. xv. b. d. Perfectio virtutū que eſt. iiij. li. lxxvj d̓ Perfectōis principiū et finis ē timor dei iiij. li. cxxv. g. (xxviij. Perfecti ſunt om̄es qͥ ſunt in celo. iij. li Perfidia dr̄ clipeꝰ maloꝝ. iiij. li. xcv. b Periclitat̉ infinitus ppl̓us in mūdo. iij li. ca. vº. a. b. (xliiij. f Periclitat̉ in quibꝰ aīa homīs. iiij. li. ca. Pericula futura eccleſie ſignificabant vij. tonitrua. ⁊tͣ. vj. li. cx. Periculū magnum inſtat pctōribus. ex tra. lxxxvj. (li. vº. b. Perimūt ſe et ppl̓m potētes in mūdo. iij. Permittit xp̄s ſponſe ſue facere tria. ij li. cap. xvj. b. Perſecutio qn̄qꝫ ē declināda. vº. li. int̓ xij. rn̄. iiij. a. item. vj. li. lxv. d. Perſequit̉ homo xp̄m. vº. li. int̓. xij. rn̄. v Perſequētibus ſe bn̄dicat hō. vj. li. ca. lxv.f. (xvº. a. c. h. Perſeuerātia in bono alleuiat onꝰ. jº. li. Perſonarū acceptō ē pct̄m. jº. li. xiij. d. Perſona alius ē pat̓. alius filius. alius ſpūſſanctus. viij. li. xlviij. ao. Itē. ẜmōe angeli. j. a. et. iij. c. Perſone quot ſunt neceſſarie in mona ſteri. ſcīſaluato. in Regula. xx. a. Perſona filij dei dicit̉ medulla v̓ge moy ſi. ẜmone ange. xj. d. e. Petere dꝫ hō magis ꝯtraria ꝙͣ ꝓſpera vº. li. inter. vj. rn̄. ij. a. Petat ꝓpter deum qui nō habet aliunde vj. li. cap. xlvj. d. Petitio oīs marie ſemꝑ exaudit̉ a deo j li. xxiiij. b. et. lº. b. c. Itē. vj. li. xxiij. d. e et. xxxix. o. q. ⁊ xlv. e. itē. ex. lͦ. c. d. Petere. ⁊t̉. vide in Orare. ⁊ ī Rogare. Petro apl̓o iuſſit xp̄s dicere iuſticiā ſu per quinqꝫ viros. jº. li. xlj.. f. Petrus apl̓us ꝯmēdat xp̄m. jº. li. xljº. f. Petrū et paulū ꝯmendat xp̄s et qͥd de dit eis. ij. li. vij. a. Item. viij. li. jº. c. f. itē extra. xxxiiij. a. b. Petrus ſtatū elericorū notat ⁊ paulus laycorū. ij. li. vij. b. Petrus mortuus fuit amariꝰ paulo et quare. iij. li. xix. f. Petrus apl̓us feruēs erat ad p̄dican dum. iij. li. xxvij. b. Petrus apl̓s leuauit aliquos in gradu f: poſitiuū et aliquos in ꝯꝑatiuū et ſuꝑla tiuū. iij. li. ca. xxvij. c. Petrus apl̓us ꝯꝑat̉ aratro. iiij. li. vº. a Petrus apl̓us ꝙͣ obliuioſus erat et cur negauit xp̄m. iiij. li. vº. a. b. Item. vº. li. in terro. xiij. rn̄. iiij. c. Petrus apl̓us ſignificat fidem eccleſie iiij. li. ca. xviij. b. (xxj. b. Petrus apl̓us cōuertit corneliū. iiij. li. Petrus mgr̄ ſcē birgitte dictauit cātuꝫ ſororū ſanctiſaluat̉. iiij. li. xxxij. a. et qūo fuit temptatꝰ. ibidem. b. et. qͣntū placuit deo. exͣ. vº. ⁊ vj. et patīa vicit inimicos extra. lxxj. Petrū apl̓m diligē et honorare ꝙͣ ſalu bre eſt. iiij. li. lxxiiij. d. Item. vj. li. capiꝰ. xciij. a. b. (li lxxvj. d Petrus apl̓us habuit in ſe tria bona. iiij Petrus apl̓us cur tam diu iacuit in ca thacūbas. iiij. li. cvij. f. Petrū apl̓m ꝯmēdat maria. vj. li. xciij a Petrus apl̓us vxoratus fuit. vj. li. cxix. Petrū cur pretulit xp̄s alijs apl̓is ī dig nitate. extra. xxxiiij. b. Petrus prior aluaſtri coactꝰ fuit a xp̄o cōſcribere p̄mitus iſtas reuelatiōes. ex tra. xlviij. a. c. d. Petrus mgr̄ ſct̄e birgitte patiētia vicit inimicos. extra. lxxj Petrus prior aluaſtri ſanat̉ a longo do lore capitis. exͣ. cix. Peſtilentie cur adueniūt hom̄i. vº. li. in terro. vj. rn̄. iij. Pharao qͥ triplicit̓ afflixit ppl̓m iſrl̓ ſig nificat dyabolū. ij. li. xº. a. b Pharao damnatus eſſet eciā ſi moyſeꝫ nō veniſſet. ij. li. xxviij. b. Pharao quare fuit induratus. vº. li. int̓ xiij. reſpon. v. a. b. Phariſei qui vocabant̉ in lege et qui fuit ritus eorum. exͣ. lx. Philippus apl̓us cōuertit eunuchum iiij. li. cap. xxj. b. Phitones ꝯſulere damnoſum ē. vº. li. in ter. xiij. rn̄. j. Itē. vj. li. lxxxij. Dica auis ſignificat deum ꝓpter tria. ij. li. cap. xxix. a. b. Picture quales ſint in mōaſterijs ſcīſal̓ uato. extra. xxviij. e. et. xxxj. a. Pietas dei magna ad paganos. patet. ij. li. ca. p̄mo. e. Pietas omīs eſt a deo. iij. li. xxvj. a. Pietas marie ad homīes cōmēdat̉. iij. li. xxx. a. Item. ẜmo. ange. ij. b. Pietatē ſuā oſtendit deus om̄i hora. iij. li. ca. xxx. b. c. (xxxvij. d. Pylatus qͣſi inuitus iudicauit xp̄m. jº. li. Pylatus nō habuit bonā voluntatem. iiij. li. cvj. b. (lvj. d Pinguēdo facit ardentiorē ignē. jº. li. ca Piper eſt incentiuū luxurie. exͣ. xxxvj. Piſcatores cur elegit deus ad ewange lium. iiij. li. cxiij. a. Piſcator vt piſcibus faciet deus pecca toribus. vij. li. xxvij. lj. Piſces qūo fructificāt. ij. li. xix. b. Piſcis in ſtatera dicunt̉ gentiles ⁊ alij peccatores et qūo dn̄t cōuerti. et con uerſi tractari. iiij. li. ij. a. c. e. et. ca. cxxix h. i. k. l. in. n. Piſces ſunt multū frigidi. exͣ. xcix. Pius eſſe volens ſpūaliter hēat domum veſtes. cibū. ignem. et medicinam. vj. li lxv. e. f. g. hj. i. k. l. in. n. Pixidem vnam habere dn̄t religioſi ſctī ſaluat̉. In regula. xxj. a. Placatur deus p̄cibus marie et ſcōꝝ. et lacrimis et or̄one iuſtorū in mūdo. jº. li. vº. b. Item. iiij. li. vij. e Placat̉ deitas xp̄i ꝑ humanitatē. jº. li. ca xlviij. b. (xxij. a. Placare deū deberet ſedes apl̓ica. iiij. li Placare qui deberent deū contra ſe ex citant. iiij. li. lxxviij. d. Placare deū āgelos et ſcōs qūo dn̄t ty ranni. vj. li. xxiiij. b. c. d̓ Placari pōt deus per tria offenſus per ſuꝑbiam. in cōtinentiā. et cupiditatem. viij. li. lvij. a. Placātes deū colligunt̉ in wvatꝫ ſteno. extra. xxiiij. c. (cap. iij. b Placēt qualit̓ deo dilectores mūdi. jº. li Placere volens deo in donis ſuis quid faciet. jº. li. xviij. b. c. Placere qͥ vult marie qͥd̓ faciet iij. li. c. xiij. f. Itē. iiij. li. xxij. Itē. vj. li. cix. Placere equalit̓ pn̄t deo virgo vidi cōiugata. iiij. li. liij. et. lxxj. b. c. Placere cupiēs deo qūo ſe hēat. lxxiiij. d. Item. vj. li. cix. Placuerūt xp̄o p̄ ceteris mater ſua. I hānes baptiſma et magdalena. iiij. li. c. cviij. a. Placere deo qūo pn̄t hoīes honoͣti ⁊ d̓ uites et cōiugati. vj. li. xxvij. b. c. Placet ſūme deo ꝙ homo diligat xp̄m vj. li. cap. lͦ. a. Placꝫ qͣntū deo hoīs ſimplicitas. pꝫ. v li. cap. cxvj. a. Placet modicū deo or̄o ſine attentiōe vj. li. cxvj. Placet deo ſtatus ꝯiugatorū. vj. li. cxix Placet qͣntū deo vera obedīa. vi. li. cxx Placet minus deo afflictio indiſcreta vj. li. cxxj Placēt deo diuerſimode or̄ones fideli um. extra. xviij. Placēt ſumme deo tres ordines hoīm extra. xx. (extra. lxxix. c. Placere qͣliter poſſumꝰ deo et homībus plaga pctī originalis q̄ eſt. iij. li. xxviij b Plage ſeptē veniēt nolentibus audire iſta verba xp̄i. iiij. li. lviij. lj. Plage ſeptē venient malis ſacerdotibꝰ iiij. li. lxij. c. et. cxxxij c. Plage ſeptē debite ꝓ luxuria. gula. ſuꝑ bia. accidia inanigl̓ia ꝓ debiris nō ſolu tis et ꝓ iniquo iudicio qūo p̄n̄t aboleri vj. li. xº. per totum Plagas cuiuſcūqꝫ pctōris ſanare ꝑata eſt maria. vj. li. cxvij. Plaga ꝓpter tria venit et ꝑ tria pōt mi tigari. viij. li. lvij. a. Plagant̉ aīalia ꝓpter pct̄ā hoīm vº. li. in ter. xiiij. rn̄. j. b. et rn̄. ij. Plagauit cur deus ppl̓m iſrl̓ in deſerto viij. li. xlix. a. Plantat xp̄us religiones ſicut rex vine as ſuas. ante regulā. ij. cap. et. iij. a. Platee rome ſtrate ſunt ſanguīe ſct̄ōrū iiij. li. cxxvij. a Item. vj. li. lxiij. a Plorare qͥd dꝫ homo. iiij. li. ciiij. e Plorare cur debet hō. vº. li. int̓. iiij. rn̄. ij Pluuiā futurā ideſt iuſticiaꝫ dei notant verba iſtarū reuelationū. ij. li. xix. k. l. Pluuia maculās dicit̉ ꝯcupiſcētia viſ mundialis. ij. li. xxiij. d. Pluuia vn̄ venit et qͥd ſpūaliter ſignifi cat. iiij. li. lxxxj. a. b. Doculū mūdi dicit̉ delectato. j. li. xvd̓ Pomo ſine nūcleo ſil̓is ē homo ſine cor de. jº. li. xiij. b. Pomo aſſimilat̉ modica caritas. vj. li. capit. xiiij. a. Pondus onerās dicit̉ cupiditas. iij. li. jͣ. a. Item. iiij. li. cxxvj. e. Ponti aſſimilat̉ vita homīs in preſenti. iiij. li. cxxij. a. Pontifex quidā ſummꝰ apꝑuit in graui purgatorio. iiij. li. cxliiij. a. Pontifex cū quidam obijt quaſi clama bant campane. vj. li. ca. xcvj. Populū in mūdo diuiſit deꝰ in tres par tes. jº. li. lv. a. d. e. et. lvj. b. c. Ppl̓us xp̄ianus ſimilis factus eſt aſino ij. li. ca. xx. b. Populus infinitus perit. iij. li. vº. a Ppl̓o regni cypri grauit̓ ꝯminabat̉ xp̄s vij. li. ca. xix. c. d. Populū diligere qūo dꝫ rex. viij. li. vj Populus iſrl̓ erat in triplici genē̓ quem deꝰ vt ſcolares ꝓbauit in deſerto. viij li. cap. xlix. a. b. DPorcis ſimilat̉ p̄latꝰ dimittens eccl̓iaꝫ ſuam ꝓpter maius dn̄iū. vij. li. xxix. a. Porte tres ſunt ante dn̄am ſuꝑbiam. lijº. li. ca. xxix. a. b. Portas celi et inferni aperuit xp̄us. jº. li. ca. liiij. g. (nō. iiij. li. lxij. h Porte glorie quis pōt appropinqͣre aut Porte domus anime dicunt̉ corꝑis ne ceſſaria. vij. li. vº. g. Porte remiſſionis recōciliatōis et gra tie debent eſſe in monaſteri. ſanctiſalua. f: extra. ca. xxxj. a. b. Portꝰ celeſtis dr̄ euāgeliū xp̄i iij. li. vº b Portus bonus dicit̉ religio. iiij. li. cij d̓ Portat cur et qūo filius peccatū prīs vº. li. interro. xiiij. rn̄ẜ. iij. Doſſeſſa diſcrete bona temꝑalia non nocent. iiij. li. cap. lxvj. Poſſeſſio ſuperflua nocet religioſi. li. ca. xcix. Poſſeſſio homīs q̄ eſſe dicit̉. exͣ. xvij. Poſſeſſorē apū vocat ſe xp̄us. ideſt xp̄ia norū. ij. li. ca. xix. b. c. e. f. g. l. i. Poſſidere dicit̉ dyabolus hoīes diuerſi mode. iij. li. xxxj. c. (lxxxj. Poſſidere aliqͥd iuſte quid ē. iiij. li. cap Poſſedit dyabolꝰ aīam cuiuſdā mona chi. ix. iuribus. vj. li. xxxv. b. c. d. e. i. k Poſſedit dyabolus qͣndam aīam noue iuribus. vj. li. lxvj. e. Poſſidere animas qūo incipit dyabo vj. li. ca. lxxviij. a. Poſſedit dyabolus caſtrū wvatꝫſten triplici iure. extra. xxiiij. a. Poſtes domus dicunt̉ amici dei et quit facient. iiij. li. ca. xlij. Poſtibus ſimilat̉ papa. iiij. li. xlix. a Potari pōt xp̄us vna ſtilla aque. ij. li ca. iij. a. e. (. j. li. l. a Potētia xp̄i eſt quaſi ignis ardētiſſimꝰ Potētia dyaboli magna eſt qn̄ deus ꝑ mittit. pͥmo li. ca. lx. b. Potentia ip̄a eſt deus. iij. li. xxvi. a Potentiā ſuā qn̄ oſtendit xp̄s. iiij. li. ca lviij. lj. Item. extra. lº. a. Potētiā xp̄i fatet̉ diabolꝰ iiij. li. lxiij bī Potentiā deitatis ſue cur xp̄s nō oſten dit in morte ſua. vº. li. int̓. xj. rn̄. v. Potēs ꝙͣ ē xp̄s. jº. li. jº. b. Itē. ij. li. iij. d Potētes ſeculi nimis peccant ꝯtra de um. jº. li. xix. a. (li. xc Potētibus mūdi hūiliabit ſe homo. i. Potens ꝙͣ eſt virgo maria. pꝫ vij. li. ca xiij. c. Itē ẜmo. ange. xx. b. Potentiſſimū xp̄m vide pauꝑrimū. ej ca. lxxxij. a. b. Poteſtatem qūo accipit dyabolus in ſeruos dei. jº. li. iiij. b. et. et. ix. d. Poteſtas oīs eſt a xp̄o. jº. li. xix. a. Itē. ij li. viij. a. et. xxv. a. itē. iij. li. xxvj. a. Poteſtas dyaboli per quid augetur in homīe. jº. li. xxxij. c. Poteſtas marie qͣnta eſt. j. li. xlij. a. Itē iij. li. xxx. a. Ptās ſacerdotal̓. ⁊t̄. vide in Dignitas. Poteſtatē habet homo eligere bonum vel malum. ij. li. ca. jº. d. f. Poteſtas ep̄alis ad quid debet deſidera ri. iij. li. iij. a. et. iiij. b. e. Item. iiij. li. cap cxxvj. q. r. Poteſtatē ſuam nō debet ep̄s alteri vē dere aut cōcedere. pꝫ. iij. li. ca. iij. a. b. c Item. iiij. li. cxxvj. s. Poteſtatē habētes dicunt̉ gubernato res. iniqui. iij. li. vº. b. Poteſtatē nō habet diabolus in diligē tes deum. vj. li. xvij. b. Poteſtas dyaboli ſine ꝑmiſſiōe dei nul la eſt. vj. li. lxxv. b. et. lxxviij. a. Poteſtatis plene eſt papa nō hereticus vij. li. vij. c. et. viij. b. Poteſtas dyaboli ꝑ quid augetur. vij. li. ca xxvij. e. Poteſtatem habēt angeli ſuꝑ dyabolū. viij. li. ca. xlviij. al. et. an. Poteſtatis ſumme eſt papa. viij. li. lij. Poteſtatē ligandi et ſoluēdi habet pa pa in regula. xxx. a Itē. extra. xc. b. Potus corꝑalis in ſe tria bona habet et ſignificat diuinā p̄meditatōem ī agē dis. ij. li. xxv. b. c. Potus bonus letificat et audaciā pre ſtat. iij. li. ix. (xvj. c. Potū dare aſino ſpūaliter qͥd eſt. iij. li. Potꝰ vt bonus ꝑ mundū pānū trahici debent verba dei. iij. li. xxxiiij. Potus ſalubris fieri pōt de ferro lapide arbore et herba ſpūaliter quid eſt. vº. li. reuela. poſt inter. xv. a. b. Potum reicere in facie dantis ſpūalit̓ quid eſt. vj. li. xviij. a. b. c. Potus optimꝰ dicit̉ ſpūſſcūs ⁊ qui ſunt eo apti. vj. li. xlviij. Potus ſancti frāciſci ſpūalis quis fuit. vij. li. ca. iij. (li. xlix. c. Prebēda priuet̉ clericꝰ incōtinēs. iiij. Precepta dei dicunt̉ digiti. iij. li. cap. ij b. Item. iiij. li. cxxvi.n. Preceptū dilectōis pauci implēt. vi. li. cap. xlvij. b. (lij. k. Precepta dei faſtidire ꝙͣ malū eſt. vj. li Precepta dei ſolus hō tranſgredit̉. An te regl̓am reuel̓. iij. a Precepta. ⁊tͣ. vide in vocabl̓o Mādatū Preces malorū ſacerdotū nō placēt deo jº. li. xlviij. e (xxix. d̓ Preces ꝑ duo fiūt exaudibiles. iij. li. ca Preces marie qͥbus ꝓficiūt. iij. li. xxix d̓ Preces viuorū iuuāt aīas defunctorum iiij. li. vij. i. k. ⁊ viij. ⁊. ix. c. d. Preces hūiliū quantū placēt deo. iiij. li ca. xiij. b. (b. c. ⁊. xxij a Precibꝫ marie ſaluāt̉ pctōres. vi. li. xxj. Preces marie niſi eſſent non eſſet ſpes mīe. vi. li. ca. xxvi. b Preces iuſtorū quātū ꝓſunt hom̄i. vij. li. xiij. f. et. xix. e. et. xxvij. a. Preces. ⁊tͣ. vide ī Audire ⁊ in Oratio Precinctus qūo debet homo eſſe ſpūa liter ad ambulandū. iij. li. j. a. Item. iiij. li. ca. cxxvj. f. (xxi. b Precioſam ꝙͣ fecit deus aīam hoīs. jº. li. Precipit xp̄s ſpōſe ſue facere tria ⁊ tria nō facere. ij. li. xvi. b. Precipit xp̄ūs ſponſe ſue tria. iiij. li. car xciij. a. (gl̓a. xxviij. b Precipit qͥd regl̓a ſuis religioſis In re Preciū vide in Merces et in p̄miuꝫ et remuneratio Preco xp̄i dicit̉ eiꝰ p̄dicator. iiij. li. lxv. Preda in qua eſt laqueus dicit̉ leticia mūdi. ij. li. xxix. d. Preda dr̄ voluptas carnis. iiij. li. cxiiij. Predari angelos corꝑa hoīm et res q̇d eſt. vi. li. xxiij. a. Predicandū eſt vbi eciā omnes fere vi dentur eſſe mali. jº. li. xxij. b. Item. iiij. li. cap. lxxvi. e (xvij. a Predicāda qūo ſunt verba dei. iij. li. ca Predicādi autoritas dr̄ foſſoriū xp̄i. vi li. xxxv. g (iiij. li. lxxij. Predicantiū quare modicus eſt fructꝰ Predicante quodā conuerſa fuit paga na. vj. li. lº. b. c. Predicātes in ordine ſct̄iſalua. qualiter predicabunt. extra. xxiij Predicāt eciā mali de ſpū dei. vi. li. cap xxxv k. Itē. vi. li. vij. a. Predicare pōt dyaconus. iiij. li. lviij. d̓ Predicari debēt iſta verba xp̄i eciā no lentibus audirę. vi. li. iiij. et. xlvij. a. b Predicant quidā male verba xp̄i. vi. li ca. xxxv. g. Predicare vbi quibus et qn̄ debet p̄di cator. vi. li. ca. lxv. i. Predicare qūo dꝫ p̄dicator vi. li. lxxv a Predicare quotiens tenent̉ frēs ordīs ſct̄iſaluatoris In regula. xv. Predicari qūo dn̄t virtutes. extra. jº. Predicatio diuina dr̄ faſciculus florum iij. li. iij. c Itē. iiij. li. cxxvi. t. Predicatio audiēda eſt a bonis et mal̓. iij. li. cap. xv. b. Predicatio v̓bi dei aſſil̓at̉ rethi et qual̓ debet eē. iiij. li. ij. d. ⁊. cxxix. lj. Predicatiōes impedire nititur dyabo lus. iiij. li. ca. xxi. b. Predicatōes quidā more malorū iudeo rum audiūt. vj. li. xxviij. b. Predicatores xp̄i quia nolūt audire xp̄i ani ibūt ad paganos. ij. li. vi. b. c. d. Predicator malus cur poteſt loqui bo na verba. iij. li. xv. b. Predicatores ꝙͣ feruentes erant olim iij. li. xxvij. b. Predicator qūo ſe habebit ad paganos et alios peccatores. iiij. li. ij. c. d. et. cap cxxix. h. i. k. l. i. Predicatores xp̄i laborēt viriliter. iiij. li. xxi. b. et. xxij. b. Predicatores cur deus nō mittit vbiqꝫ et ſemꝑ. iiij. li. xxxvij. et. lix. a Item vº li. inter. xvi. rn̄ẜ. v. Predicator dr̄ p̄co xp̄i. iiij. li. lxv. b. Predicator xp̄i qualia verba dꝫ habere f:: iiij. li. ca. lxxij. c. Itē extra. xxiij. Predicator xp̄i qūo ſit diſpoſitꝰ vj. li iiij Predicator meret̉ ꝙͣuis pauci cōuertā tur. vj. li. viij. a. (et. xvj. c. Predo peſſimꝰ dicit̉ dyabolus. jº. li. jº. b. Predo peſſimꝰ quis hō dicat̉. iiij. li. jº. b Predo. ⁊tͣ vide in Fur et in latro Preferre ſe alijs in corde ſuo nō debet homo. ij. li. xxiij. e. ⁊. xxix. d. Item. iij. li. xxj. d. ite. iiij. li. xxxviij. c. itē. vi. li. xcij. Prefetre ſe alijs nō debēt diuites. vº li intex. vij. rn̄. iij. Prelatus qūo ſine culpa pōt fieri clau ſtral̓. ij. li. vij. f. Itē. iiij. li. xxxvj Prelati dicunt̉ cuſtodes apum xp̄i. ij. li ca. xix. lj. (iiij. li. xcvij. a Prelatus quidā ſil̓is erat rote molēdini Prelati qualē deo reddēt ratōem. iiij. li cap. xcvij. b. Prelati quidā quales ſūt et quales de berēt eē. vj. li. xv. a. b. c. ite. vij. li. xvj. a Prelatū quendā recepit xp̄s ad veniā precibꝰ marie. vj. li. xxij. a. Prelatus timeat et qualem ſe exhibeat ſubditis. vj. li. liij. a. b. Prelatus ſil̓at̉ gubernatori nauis ⁊ bo nus duplicē mercedem hēbit. malꝰ aūt duplice̓ confuſionē. vj. li. lxv. m. n. Prelatis et clero cōminat̉ xp̄s. vj. li. ca lxx. b. Item. vij. li. xij. a. Prelati quidā quid clamāt facto et ex emplo. vj. li. xcvj. Prelati qūo ſe habēt ad clerū. vij. li. ca xij. b. c. d. e. (vij. li. xij. e Prelatus qualē ſe exhibeat familie ſue. Prelatus qͣlia et quot hr̄e dꝫ indumen ta. lectiſternia. vaſa. et equos. vij. li. ca xij. f. g (ditos. vij. li. xviij. a. c. Prelatus qūo ſe gubernet clerū et ſub Prelatus dimittēs eccl̓am ſuā ꝓpt̓ maiꝰ dominiū ſil̓atur porcis vij. li. xxix. a. b. Prelatos ſꝑnens ſꝑnit et xp̄m. extra. ca xxxvij. c ꝓuiſor Prelati. ⁊tͣ. vide in Epūs. in paſtor. ⁊ in Premeditatio diuīa neceſſaria ē in agē dis. ij. li. xxv. h. c. Premiū bonorū militū ꝙͣ gl̓ioſum erit patet. ij. li. xj. ꝑ totū. et. xij. f. Premiū iuſtorū erit ip̄e deus. iiij. li. xxij. b. Itē. vº. li. inter. x. rn̄. j. b. Premia eterna dat deus viſitātibus lo ca ſanctoꝝ. vij. li. iiij. b. Premijs ſummis digniſſima fuit maria. ſermo. ange. xxj. c. Premiū. ⁊tͣ. vide ī Merces. et in remūe ratio. et in fructus Prepoſitꝰ qͥdā male obijt. iiij. li. lxviij. c Prepuciū xp̄i circūciſi vbi manſit. vj. li. cap. cxij. Preſbiter celebrans in pctō mortali hꝫ demones aſtātes qui ip̄m induunt et ei rn̄dent. vj. li. ix. a. b. Preſbiteri nō heretici vere mīſtrant ſa cramēta. vij. li. vij. c. et. viij. b. Preſbiter concubinariꝰ placet deo ſicut ſodomite. vij. li. xij. ꝯ (dos Preſpit̓. ⁊tͣ. vide In clericus. ⁊ in ſacer Preſcientiā dei īpoſſibile ē cōtrauenire ij. li. ca. jº. b. f. Preſciētia dei in nullo obeſt malis. ij. li. jº. b. Itē. iiij. li. lxvij. a. Preſcit deus oīa qualia futura erūt. iiij li. ca. lxvij. a. Preſentare deo rē p̄cioſiſſimā qͦd eſt. iij li. xiij. e. f. (iij. li. xiij. g. Preſentat maria deo aīas amicorū ſuoꝝ Preſentare volēs deo aīas quid faciet. extra. lxxix. a. b. Preſumere qūo dꝫ hō de dei mīa. iij. li. xix. d. Itē. iiij. li. cij. lj. et. cvij. d Preſumtio dicitur lapis in via dei. iiij. li. cap. x a. Preuaricatio mādati dei ꝙͣ nociua eat veli. inter. xij. rn̄. j. a. Preuaricatio mādati dei fecit biuiū. vº li. inter. xij. rn̄. iiij. a Preuaricatus cur et qualit̓ fuit hō p̄ce ptū dei. vij. li. xj. a. Itē. viij. li. xlviij. e. Principi tenent̉ obedire milites ⁊ cu riales. ij. li. vij. d. e. Principes terre dicunt̉ cuſtodes apum xp̄i. ij. li. xix. ij. Prīceps quidā apꝑuit ſicut ſol obſcura tus. vj. li. xxxvj. d. (xli? b Prīcipes mūdani ſil̓es ſunt puero. vj. li Prīcipi coquoꝝ ſil̓ant̉ carnales hoīes vj. li. lxxvj. (b. et infra Prīcipes qūo ſe ſalubrit̓ regāt. vij. li. x. Prīcipes t̓re qͣles nūc ſunt. vij. li. j Principi cypri miſit xp̄s ſex cōſili li. xviij. a. b. c. Principes t̓re ꝓclamant̉ coram deo al hijs qui ſunt in mūdo. in purgatorio in ferno et in celo. viij. li lvj. o. p. q Prīceps ſit defenſor mōaſterij ſct̄iſal. in Regl̓. xxvj. a(qͥ regis. ex. lxxx. Principē p̄cepit maria aſſumi ī locū ini Prīcipiū nō īuenit̉ ī deo. viij. li. xlviij. ao Prior petrus de aluaſtro pͥmo cōſcri pſit ⁊ trāſlatauit iſtas reuelatōes. extra xlviij. a. c. d. (exͣ. xlviij. d̓ Prior petrꝰ erat cū ſcā birgitta. xxx anis Priuilegia duo cōceſſit xp̄s mōialibus ordīs ſcīſaluato. exͣ. xxxvij. a. Probant mali angl̓i hoīes. jº. li. ix. c. Probari dn̄t boni hoīes int̓ malos. jº. li ca. xxij. c. (jº. li. liij. b Probat̉ homo in mūdo qūo diligit deū Probant̉ boni ex malicia iniquorū. ij. li cap. xix. gͦ. (gl̓ia. iiij. li. xv b Probari debēt in mūdo qui coronent̉ in Probari cur ꝑmittit deus hoīes iuſtos vº. li. inter. xv. rn̄. iij. b. Probauit deus moyſen et ppl̓m in deẜ to quaſi ſcolares. viij. li. xlix. a. b Probare. ⁊tͣ. vide in Tēptatio et Tri bulatio. (iiij. li. xx. a Procedere plus debito ſpūalit̓ quid eſt Probatōis annus abbreuiari pōt aliqn̄ in ordine ſcīſal. extra. xvj. Pro cedere ſpūaliter qūo dꝫ hō. pꝫ.vj. xiiij. b Item extra. xvij. b. Procelle mūdi q̄ ſunt. vij. li. vº. b. Proceſſio faciēda ad mitigandū irā dei patet. viij. li. lvij. b. Proceſſus cur nō dat̉ oībus equalis in mūdo. vº. li. int̓. xiij. rn̄. v. c. Prodigalitas vicioſa eſt. vj. li. lij. n. itē. Prodicio peſſima et eius tria inſtrumē ta deſcribūt̉. jº. li. xlvij. e Cº. li. xlvij. b. c Proditores xp̄i ſūt qͥ comedūt panē eiꝰ Proditores xp̄i ſunt mali ſacerdotes. j?. li. xlvij. f. g. lj. Itē. iiij. li. cxxxij. b. c. ⁊. ca cxxxiij. e. f. (jº. a. Proditor peſſimꝰ quis eē dicit̉ iiij. li. ca Prodūt romani xp̄m ī tribus vijs et ho mīes mali. iiij. li. xº. a. b. Profeſſionē religiōis ſue nō ſeruare ꝙͣ malū eſt. vj. li. xxxv. b. c. d. e. f. g. Proficere nō poſſunt boni niſi int̓ ma los. j. li. xxij. c. et. xxv. b. Proficiedi animꝰ vn̄ occidit̉. jº. li. iij. b Proficiūt amici dei tribus generibꝰ ho minū. ij. li. xiiij. i. k. Progenie de nobili nō gloriet̉ hō. vº. li. inter. vij. rn̄. ij. Cāge. viij. b. c Progenies abrae dr̄ vinea electa. ẜmo. Promiſſio facienda deo q̄ eſt. ij. li. ix b. Promiſſio dei cur aliquibus ſubtrahit̉ ij. li. cap. xxviij. b. Promiſſionē ſuā ꝓtrahit deus aliqn̄ ſi cut fecit filijs iſrl̓. iij. li. xxx. c. d. Promittit deus ꝑua in quibꝰ notat alte ra. vt ꝑ tꝑalia celeſtia. ꝑ corꝑalia ſpūa lia. iiij. li. xv. a. c. d. e. Promoueri nō debēt qui ſunt male vi te. iij. li. iij. b. Itē. viij. li. lij. Promptus ꝙͣ eſt homo ad peccandum iiij. li. ca. xxij. a. Prophete teſtant̉ circa ſe virtutem xp̄i primo. li. xlv. b. Prophetarū dicta cōpleta ſunt in xp̄o. vº. li. int̓. x. rn̄. iiij. et. int̓. xj. rn̄. iiij. et. rn̄ v. et. int̓. xij. rn̄. ij. b. et. rn̄. iiij. a. Prophete nō viderūt deū ſicut eſt in na tura. vº. li. inter. xj. rn̄. j. c. Propheta dei cur occiſus fuit a leone vº li. int̓. xiiij. rn̄. v. b. Prophetas in iſrl̓ qn̄ et quare primo ſu ſcitauit deus. ẜmo. ange. ix. a. b. Prophetis vt torrēs illabebat̉ ſpūſſcūs vn̄ preſciuer̄t naſcituros xp̄m ⁊ mariā de quo gaudebant. ſer. angeli. ix. b. c. d̓ Prophetarū eloqͥa de xp̄o ꝑfectius ītel lexit maria. ẜmo āge. xvij. a. Propoſitū emendādi fugat dyabolū. 1º. li. liiij. e. (no. vi. li. xxxv. e Propͥetarij religioſi qūo puniūt̉ in īfer Propͥetates qͣtuorhꝫ corpus hoīs. vi. li lxvj. a. (xxxv. i Propriū monachi ē pauꝑtas. vj. li. cap Propriū vnū habuit xp̄s. vij. li. viij. Propriū hn̄tes religioſi diſplicēt deo. vt li. cap. xx. f. Propriū minimū nō habeāt ꝑſone ord nis ſct̄iſalua. In regula. ca. ij. Prore nauis ꝯꝑatur prima etas mun di. vj. li. lxvij. a. Proſꝑari velle indebite ꝑiculoſum eſ iiij li. ca. xxxviij. b. Proſꝑant̉ mali in mūdo plus ꝙͣ boni. v li. int̓. vi. rn̄. ij. b. ⁊ int̓. xiij. rn̄. vj. Proſpitas mūdi dat̉ diligētibus ip̄m. j. li. xiiij. a. (iiij. li. xv. a. e Proſꝑitas mūdi ē deſcēſus ad infernū Proſꝑitas mūdi ē ſeducēs ſuauitas vº li inter. vij. rn̄. j. (li. xlviij. e. Prothoplaſti ſenſer̄t iuſticiā cū mīa. viij Prouenit cur frequētius qd̓ nō preui detur. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. iiij. Prouidet deus omībus creaturis vº li inter xv. rn̄. j. a. Prouidet deus cuiqꝫ ſicut expedit. vj. li. cap. cij. a. (vi. li. cvij. Prouidet deus amicis ſuis neceſſaria. Prouidere ꝓmiſit ſe xp̄s filie ſct̄e birgit te. vj. li. ca. cxviij. Prouiſores quidam eccl̓e exercent tria mala. iij. li. xº. c. Itē iiij. li. lxxviij. d. Prouocat hō deū ꝑ tria ſicut iſrl̓ in de ſerto. jº. li. liij. b. Prouocat irā dei laſciuia p̄latorum. li. liij. b. (cap. iij. a Prouocat ſolus hō irā dei. an̄ regulam Proximū ſuū diligere qūo dꝫ ho. iiij. li lxxiiij. e. Item. vij. li. vº. d. Proximꝰ dr̄ pellis anīe. iiij. li. lxxxvij. b Proximū infamare ꝙͣ malū eſt. pꝫ. viij. li. xlviij. ad. ⁊ diligere bonū ē. ex. lxx Pſalmos ſeptē legere om̄i ſexta feria conſulit̉. iiij. li. lxxx. e. Pſalmodia clauſtraliū qͣlis ſit. exͣ. iiij. Pſalmos ſeptē legāt omī ſexta feria ꝑ ſone ordīs ſanctiſal. extra. ix. Pſalmos. ⁊tͣ. vide in Legere Qudor ꝯfitēdi dicit̉ frenu dyaboli. iiij. li. xvij. e. (li. ca. xix. Pudor corꝑalis et ſpūalis deſcribit̉. viij Puelle marie dicunt̉ mōiales ordīs ſcī ſalua. extra. xxxv. a. Puerū quendā dilexit maria. iiij. li. lv a Puer vt matri modicuꝫ regratiari ſcit homo deo. vº. li. int̓. vi. rn̄. ij. b. Puer fieri cur voluit xp̄us. vº. li. int̓. x. reſpon. iiij. Puero nutrito in carcere aſſil̓at̉ hō. vº. li inter. xv. rn̄. j. a. Puer dicebat̉ quidā rex ꝓpter duo. vj. li. xljº. a. b. (li. lxxxj. Puer triū annorū rebaptizatꝰ fuit. vj. Pugil fortis fuit xp̄s. iij. li. xxix. e. Itē iiij. li. cxxvi. d. (xv. b. Pugiles xp̄i exercitant̉ in mundo. iiij. li. Pugna mirabilis duorū ſpirituū in cor de cuiuſdam regine deſcribitur. iiij. li. ca. iiij. per totū Pugnare dꝫ hō ꝓ gl̓ia. iiij. li. xv. b. Pugnare volēs ſpūaliter quid faciet. iiij. li. lxxxix. a. Pugnare cū dyabolo qūo debet hō iiij li. cvj. a. (xljº. a. b. Pugnare qualit̓ debēt xp̄iani. vi. li. cap Pugnare volēs ſpūaliter qͣlia hr̄e debet arma. vj. li. xliij. a. c. Pugnāt ꝓ deo qn̄qꝫ creat̉e. vj. li. xcvj. Pugnus ſemꝑ clauſus vt debilitat̉ ho mo iugi cōtemplatōe. iiij. li. xij. a. Pulcritudo marie gaudiū ē angelis et ſanctis. jº. li. xxxj. b. et. xlvj. a. Item. iiij. li. cxxxviij. a. Pulcritudo marie erat ⁊ eſt ſuꝑ oīa cre ata. jº. li. qͥnqͣgeſimopͥmo. d. Pulcritudinē angelorū et aīarū nō pōt hō videre ſicut ē in pn̄ti. ij. li. xviij. a. itē vº. li. inter. xv. rn̄. ij. Pulcritudo mūdi dr̄ foſſa aīe. iij. li. xiij. e Pulcritudo marie tria bona dat capiti hoīs et tria cordi. iiij. li. xix. a. Pulcritudo terrēa aſſimilat̉ vitro. iii li. ca. xliiij. b. Pulcritudo faciei xp̄i et corꝑis quanta erat. iiij. li. lxx. d. ite. vj. li. jº. et. lviij. b Pulcritudo marie qͣnta fuit in mūdo. iiij li. cviij. a Itē. ẜmo. āge. xiij. d. e. ⁊.xvj. e Pulcritudo mūdi ducit ad infernū. vº. li inter. vij. rn̄. p̄ma Pulcritudinē dei cur hō non pōt vide re. vº. li. int̓. xj. rn̄. j. b. c. Pulcritudo excellēs aīe marie deſcribi tur. vº. li. reue. ij. poſt int̓. xvj. d. Itē ſer mone ange. xx. d. Pulcritudinē dei qūo ſcire poterit ho mo. vj. li. xlv. b. (vi. li. lij. l. o. Pulcritudine corꝑis gl̓iari ꝙͣ malū eſt. Pulcritudine ſua ſit quiſqꝫ contētꝰ. vi li. cap. xj. c. Pulcrū vt apparēs deſtruent̉ xp̄iani et pagani creſcet. vj. li. xliiij. b. Pulcrā faciūt aīam v̓tutes. vj. li. lxvj. d̓ Pulcra ſicut dauid querit deꝰ in homi ne. viij. li. liiij. (lxxxij. b. c. Pulcerrimū xp̄m vide turpiſſimū. extra Pullus vt euolās tria cauebit anīa ho mīs. ij. li. xxix. c. d. Pullos vt ad ſuos gallina ſe habet de ad homīes. iiij. li. xvj. c. d. Pulpitū ineffabile cū libro apꝑuit ſpon ſe ſignificās trinitatem dei. viij. li. xlviij h. i. k. ao. et. ap. Pulſat xp̄s ad quīqꝫ ſtatus hoīm vt po regrinus ad qͥnqꝫ domos vt recipiatur ij. li. iij. ꝑ totū (xlvij. a Pulſat dyabolus ad hoſtiū anīe. iiij. li Pungebat̉ qualit̓ cor xp̄i cū lancea. li. xxk. Item. ij. li. xxj. a. Item. iiij. li. lxx. d. Item. vij. li. xv. e. Pūgunt latus xp̄i pctōres. j. li. xxxvij. Pūgūt xp̄m mali ſacerdotes. jº. li. xlvij. gͦ Pungit qualit̓ hoſtis oculos anīe. iij. li ij. b. c. Item. iiij. li. cxxvi. p. Pungere vt ſerpētes docēt quidā filios ſuos. vj. li. xxxij. a. c. d. Punget dyabolus homīes ipios. viij. li. xlviij. al. (xxxvij. b. Puniet̉ eciā minimū pct̄m. jº. li. vę c. et Punient̉ qualit̓ mala voluptas. volun tas. cogitatio. et verba. pꝫ. jº. li. xiij. c Puniunt̉ equalit̓. voluntas mala ⁊ opꝰ ij. li. ca. viij. d. Puniunt̉ different̉ damnati in inferno iij. li. xxviij. b. itē. iiij. li. vij. k. Punient̉ obtinētes iniuſte alienas res iiij. li. xlvj. a. Punient̉ ſtricte negligētie religioſorū iiij. li. xciij. c. Puniet̉ quiſqꝫ ſcd̓m ꝙ peccauit. vj. li. xxxix. m. et infra (li. lxxv. b. Puniet̉ hō iuxta voluntate peccādi. vj Puniet̉ qͥ nō corrigit qͦs pōt. vi. li. lxvi. Puniret dyabolus vltra modū anīas. niſi refrenaret̉. viij. li. xlviij. al. et. an. Punire nullū debet hō niſi precognita veritate. exͣ. lxxxix. c. (ix. c. Purgādi gaudēt de nomīe marie. jº. li. Purgādis īpetrat maria triplicē mīam in penis. jº. li. lº. d. Purgādos maxime iuuat corpꝰ xp̄i. vi li. ca. xº. g. (Opera. Purgādis ꝓſunt bn̄ficia viuorū. vide in Purgandi iuuant̉ deuotiōe iuſtorum. vij. li. cap. xiiij. Purgari qūo dꝫ hō an̄ ingreſſum celi. j. li. liij. f. Itē. vj. li. xxi. c. ⁊. xxxix.n. o. Purgat aīam cogitatio mala ſine con ſenſu. ij. li. xxvij. b. Itē. iij. li. xix. a. b. itē vj. li. xxx. b. et. lxv. e. Purgant̉ aliqui in hac vita. iij. li. xxx. d. et. ca. xxxi. c. Purgat hominē tribulatio. iij. li. capit. xxx. d. Item. iiij. li. cap. xxij. b. c. et. cap. xciij. b. Purgabitur omnis ſaluandus. iiij. li. capit. lxxxv. Purgāt iuſtos beſtie et hoīes mali. vº. li inter. v. rn̄. ij. et. rn̄. iiij. Purgat infirmitas electos. vj. li. xxxv. a. et. xciij. b. et. cij. a. Purgatio quibus debet̉. iij. li. xxiiij. d. Purgationis ciuitas deſcribitur. iij. li. cap. xxviij. b. Durgatio grauis cuiuſdam anime. ꝑ tet. vj. li. ca. xxxix. m. Purgatio grādis anime cuiuſdā domīe patet. vj. li. lij. r. s. Purgatō ⁊ tres pene aīe cuiuſdā regis deſcribunt̉. viij. li. xlviij. al. Purgabuntur qui et qui nō. iij. li. cap. xxviij. c. Item. iiij. li. iiij. f. Purgatoriū graue obtinuit aīa quedaꝫ precibus marie et ſanctorū. iiij. li. ca. vij e. f. et. viij. (li. vij. hj. i. Purgatoriū triplex eſſe deſcribitur. iiij. Purgatoriū grauiſſimū qd̓ et vbi ē. iiij li. vij. hj. i. ⁊. viij. Itē. vj. li. xxxix. r. Purgatoriū imꝑfecti deſiderij qd̓ eſt. iii li. vij. i. et. cxxvij. a. Purgatoriū durū cuiuſdā aīe habetu iiij. li. lº. c. d. Purgatoriū valde graue cuiuſdā mona chi an̄ mortē et poſt. pꝫ. iiij. li. xciij. b. Purgatorij pene mitigant̉ precibus ma rie. iiij. li. ca. cxxxviij. a. Item. vj. li. cap xº. a. et. xxj. c. Purgatoriū aīe cuiuſdā ſummi pōtificis patet. iiij. li. cxliiij. ꝑ totum. Purgatoriū multum graue cuiuſdā an me. patet. vj. li. ca. ij. Purgatoriū debitū ꝓ peccatis luxurie gule. ſuꝑbie. accidie. glorieinanis. ⁊. le ticie. auaricie. et iniqui iudicij qūo pōt mitigari. vj. li. xº. per totum. Purgatoriū ꝑ que pōt abbreuiari. vj. li xxxix. o. p. et. xl. b. et. lxxxv. Purgatoriū ꝓ longant iniuſte ablata vi li. xxxix. o. ⁊. lxxxv. Purgatoriū graue habuit quedā abba tiſſa. vj. li. xcviij. b. Purgatorij ſui penas et cauſas reuela uit dn̄s Ulpho maritus ſancte Birgit te. extra. lvj. Purgatoriū. ⁊tͣ. vide ī vocabulo Pena Durificatōeꝫ accipere cur voluit ma ria. vj. li. lvij. a. Purificatōis marie modus. pꝫ. vij. li. ij Puritas placet deo et angelis. iiij. li. ca lxxiiij. l. ⁊. cxxix. a. Puritas. ⁊tͣ. vide in Immūdicia Puteus turbidꝰ dicunt̉ amor et honor mūdi. vj. li. liiij. b. Putredo noces aīe que eſt. ij. li. xxv. b. Putreto ꝑicloſiſſima fit de ſquamis piſ cium. vj. li. lxxxvij. Putrida dr̄ aīa peccatrix. iiij. li. lxxxj. a. Uerere ventris ingluuiem malū eſt. iiij. li. lij. f. C. Querit qui aliqͥd ab incāta tore maledictus eſt cum ip̄o. vij. li. cap xxviij. d. (xxx. c. Querit quid deus in homine. vij. li. ca Querere cōſilia a quinqꝫ faml̓. non de bet rex. viij. li. xx. (liiij Querit deus pulcra in hoībus. viij. li. Queſiuit maria ſolūmodo ſapīam in mū do. ẜmo. ange. xix. a. Queſtio marie ad cōfuſionem dyaboli patet. jº. li. xvj. b. c. Queſtio mirabilis cuiuſdā ep̄i iunioris ad ſeniorē et eius reſpōſio deſcribit̉. iij. li ca. xvj. ꝑ totum Queſtiōes multe et mirabiles patēt in quinto libro. per totū Quies iuſtorū malis ē ſpinoſa. jº. li. xv. c Quies maxima q̄ eſſe dicit̉. ij. li. xxvj. q Quietē a labore habere dn̄t ſubditi ī fe ſtis. iiij. li. xxxiij. ij. Quietē corꝑis cur dedit deus homini. vº. li. inter. ij. rn̄. v. et. int̓. ix. rn̄. v. Quietem attīgere volēs laboret ſicut iacob pro rachele. vº. li. reuelatio. poſt interro. xj. a. (vj. li. cap. xl. b. Quies ſanctorum qualis erit in patria Quies carnis inordinata nocet hoī. vj. li. lij. n. Item. viij. li. xix. Quieſcunt iuſti in ſede pūgitiua. jº. li. ca. xv. lj. (ca. xij. e. Quieſcere in mūdo ſpūalit̓ quid eſt. iij. li Quieſcere qͥete quis dicat̉. iiij. li. cap. xliiij. b. (lxxxvij. b. Quieſcit. vbi libenter deus. iiij. li. cap Quieſcere cur voluit deus in virgīe. v li. inter. xij. rn̄. j. b. (xxviij. d̓ Quieſcit deus in electis ſuis. vj. li. cap Quieſcere cū delectat quid dicat homo vj. li. xciiij. b. Achelis amore vt iacob ml̓ tis annis ſeruiat homo deo pro gratia et gl̓ia. vº. li. reue latio. poſt inter. xj. a. Radix dicit̉ voluntas homīs ꝙͣ talpa ir eſt dyabolus nititur findere. vj. li. cap xxx. a. b. (cap. cxx Ramis arborū ſimilant̉ virtutes. vj. l. Kamuſculo bono vitis ſil̓is erat yſaac ẜmone angeli. viij. b. c. Rane aſſimilat̉ aīa peccatrix jº. li. xxj. c d̓ Ratōem ꝙͣ et de quibus reddet hō deo in die iudicij. iiij. li. iiij. f. et. lxxxj. i. et. ca xcvij. b. et. cij. lj. et. cvij. d. et. cxxxviij. Item. vº. li. interro. vij. rn̄. ij. et. rn̄ẜ. ii Item. vj. li. ca. lxx. b. et. xcviij. a. Item viij. li. xlviij. s. Ratōe abuti ꝙͣ malū ē. iiij li. lxvij. c Racio cur in homībus eſt diſſimilis. v li. inter. xiij. rn̄ẜ. iiij. a. b. Racio in homīe ē ſicut cuſtos in domo vij. li. cap. vº. a. Receptacula tria vt corpus homīs ha beat et aīa. iiij. li. cxv. c. Receptacl̓a tria habere dꝫ hō. vj. li. c. xxxvj. c. (xj. b Recordari dꝫ hō paſſionē xp̄i. vij. li. ca Recordari. ⁊tͣ. vide in Attendere Cog tare et Conſiderare. Recreatōem corꝑis acciꝑe pōt homo extra. lxv. b. (xxj. e Reddere deo aīam mundā dꝫ hō. jº. li Redditꝰ hr̄e qͣntos pōt et dꝫ monaſte riū ſcīſaluato. In regula. xx. a. b. Redemptōe ſua abutens puniet̉ homo viij. li. xlviij. aa (ca. xij. a Redēptio vēit hoī ꝑ mariā. ẜmo. āgeli. Redemptus ē hō auro p̄cioſiſſimo. jº. li. ca. xxj. c. (li. xxviij a Redempti ſūt vno p̄cio boni et mali. vj. Redimere hoīeꝫ cur nō potuit alius ꝙͣ xp̄s. vº. li. inter. xij. rn̄. iiij. a. Redemit xp̄s hoīem qͣnta equitate ⁊ paſ ſione. extra. ljº. b. c. Redeuntibus ad ſe pctōribus. ⁊tͣ. vide in Occurrit Redire ad ſe monet xp̄s peccatores vij li. cap. xxx. c. Redeūt difficulter ad deum mali xp̄ia ni. extra. lxxxv. c. Refectio marie angelorū et hoīm ē fi lius dei. ẜmo. angeli. iij. b. c. Refectōem qualē deſiderat xp̄s. exͣ. lº. e. Refrenare malos a pctō bonū eſt. ij. li. cap. xiiij. i. Refrenare diſcrete debet homo corpus ſuum. iiij. li. xvij. a. c. et. xxv. Refrenat angelus maliciā dyaboli ī pe nis. viij. li. xlviij. al. et. an. Refrenauit qualit̓ maria ſenſus ſuos. ſermo. angeli. xiiij. b. c. Regi ꝯꝑat ſe xp̄s ꝓpter qͣtuor. jº. li. xv. a Reges arguit v̓go maria. iij. li. xxix. d Regem quendā depone̓ minabatur xp̄s iiij. li. cap. lv. b. Reges duo frantie et anglie ſil̓es erant beſtijs. iiij. li. ciiij. b. c. d. Reges quid debēt facere vt deo place ant. iiij. li. ca. cvº. Regi ſil̓is eſt xp̄s qui habet ciuitatem ⁊ lxx. principes. vi. li. xxxiiij. a Reges qͣles eſſe deberēt et quales nunc ſunt. vij. li. xvj. e. Regi cypri miſit xp̄s ſex ꝯſilia. vij. li. cap xviij. a. b. c. (ca. xxiiij. Reges tres ſct̄i adorauerūt. xp̄m. vij. li. Regi ſwecīe dedit xp̄s decē facienda ꝓ bono regimine. viij. li. ij. ꝑ totum Regi cuidā dedit xp̄s x ꝯſilia. viij. li. iiij. Regē qualē ꝯuenit eſſe. viij. li. iiij. c. Regē quendā increpauit maria de inc bediētia eundi cōtra paganos. viij. li. xlvij. b. c. d. e. f. g. Regis cuiuſdā horribile iudiciū deſcri bitur et damnatio viij. li. ca. xlviij. m. ⁊ infra. vſqꝫ ad. ali. Regem quēdam reprehendit xp̄s. viij. li. cap. xlix. c. Regi cuidā ꝯſuluit xp̄s adire papam. abſolutōe peccatorū. viij. li. lij. Regi cuidā alit̓ xp̄s cōſuluit et alit̓ dy abolus habere ſe in regimīe ſuo. viij. li. lvj. d e. g. hj. i. Regi cuidā diminuit iuſticia dei dona ſua et dyabolus auſit ei mala ſua. viij li. cap. lvj. k. l. Reges t̓re proclamant̉ ad iudicium dei ab hijs qͥ in īferno ſunt in purgatorio in mūdo. et. in celo. viij. li. lvj. o. p Regis cuiuſdā graue iudiciū patet. ex tra. xxvij Regi ſwecīe p̄cepit xp̄s ire cōtra pa nos. extra. ljº. f. Reges quinqꝫ ſimiles erāt brutis aīali bus. extra. lxxviij. Regi cuidam et ciuibꝰ ꝯminatus ē xp̄s extra. lxxviij. Regē quendā monuit maria emendare vitā ſuā terraſqꝫ alienatas reuīcere ſub pena priuatōis regni in tota generatōe ſua. extra. lxxx. per totum Reges. ⁊tͣ. vide in Rex Regimē deuotū et ſalubre docet xp̄us ij. li. ca. xvj. b. (vj. li. xcv. a Regimē pro deo ſuſciꝑe libent̓ dn̄t iuſti Regimen ſalubre datur principibꝰ. vi li. xj. b. et infra. Regimē optimū ep̄orum quo ad ſeip̄os ad clericos. familiares. et alios ſubiec tos deſcribit̉. vij. li. xij. per totū Regimen ſalubre dat xp̄ūs regibꝰ. vii li. ca. ij. per totum. Regimia qͥbus ꝯmittere dn̄t principe viij. li. ca. iiij. b. (uere Rigimē. ⁊tͣ. vide in Modus et in Ui Regebant̉ qūo hoīes ante legem. vij. cap. xº. b. (li. ca. iiij. Regina ſaba ſignificat aīas infideles. i. Regina quedā hūit in corde ſuo pugnaꝫ duorū ſpirituū. iiij. li. iiij. per totum. Regina quedā apparuit in curru ſuper bie. iiij. li. xvij. a. e. Regina miſcd̓ie ē v̓go maria. iiij. li. ciij Regina reginarū eſt maria. vº li. reuela poſt interro. ix. a. c. Regina quedā ꝙͣ deformis apꝑuit. vij. li. xj. d. (vij. li. xj. e Regine cuiuſdā viſio mirabilis habetur Regine cipri miſit xp̄ūs nouē ꝯſilia. vij li. cap. xvj. d. Regina qualis tenet̉ eſſe. viij. li. xij. Regina quid dꝫ ꝯſiderare. viij. li. xiiij. Regina quedā apꝑuit ſiml̓is lune deni grate. viij. li. xxxj. Regine auſtri que venit ad ſalomonem ſil̓at̉ maria. ẜmo. ange. xix. a. Regnat qualit̓ deus in inferno. iij. li ca. xxviij. b. Regnū ſuū vult deꝰ eſſe ī hoīe. jº. li. jº. b Item. vº. li. int̓. xij. rn̄. v. Regnū celorū qui intrabunt et qui nō. vide in vocabulo Celū. Regnū celorū dat̉ baptiſatis moriētibꝰ infra diſcretōem. ij. li. jº. e. Regnum celorum ē ſicut corona aurea ante fores. iij. li. iiij. e. Regnum ſwyecie qui primo inhabitabāt iiij. li. cap. iij. a. Regnum quid eſt. iiij. li. iij. b. Regnū an̄ pōt alienari vl̓ minui ⁊ qūo alienata repetant̉. iiij. li. iij. b. c. d. Regnū hereditariū det̉ he redi. nō here ditariū electo. iiij. li. iij. e. Regno ſyecie ſicut rex caritatiuꝰ fecit xpūs. iiij. li. lxxvij. b. c. Regnum ſwecie cū magno peccato cō mixtū fuit. vº. li. reuela. j. poſt int̓. xvj. c. et in rubrica. Regna nūc ſunt latrocinia. vij. li. xvj. e Regno cypri grauiſſime ꝯminat̉ xp̄ūs. vij. li. ca. xix. c. d. Regnum grecorum nō habebit pacem niſi ſe ſubdant eccleſie romane. vij. li. cap. xix f. Regnū quoddā apparuit ſil̓e celo tur bulento viij. li. ca. xxxj. Regno ſwecie cōminabat̉ xpūs. extra. xxvij. et. lxxiiij. et. lxxvij. Regna caritate ſaluant̉ et grauamine ꝑduntur. extra. lxxiij. Regnū ſecie iuuat maria cōtra inim cos. extra. ca. lxxx. a. Regratiari deo multū tenent̉ xp̄ian iij. li. xxvj. d. Item. iiij. li. ix. a. Regratiari vt puer corripiēti mr̄i neqͥ homo deo. vº. li. int̓. vj. rn̄. ij. b. Regratiari deo plene nequeūt ſcī. v cap. xvj. a. (lxv. Regratiari deo ꝓ quo debet ho. vi. Regulam ſcī dn̄ici ꝯmēdat maria. iij. l. xvij. a. b. d. et. xviij. d̓ Regula ſctī dn̄ici qͥd eſt. iij. li. xvij. c. d̓ Regulā ſcī dn̄ici tenētes ſunt ſub mātel lo marie et ſaluabunt̉. iij. li. xvij. c. ⁊. ca xviij. a. Regulā ſcī dn̄ici cōtemnēs male hēbit iij. li. ca. xviij c. Regula ſancti bn̄dicti ꝯmendat̉. iij xx. b. Item. iiij. li. cxxvij. c. Regularia poſt votū dimittereⁱ malū ī iiij. li. xxiij. d. Regule monachoꝝ qͣliter et ad qͥd orꝭ nate ſunt. iiij. li. xxiij. c. e. Regule profeſſor nō ignorat eam. iii ca. cxxvij. d. Regulā ſcīſaluato. dictauit ip̄e xp̄s. iii li. cxxxvij. a. Item. viij. li. lj.. Item an̄ re gulam. iij. a. item in regula. pͥmo et. ij. e xxix. a. et. xxx. a. Itē. extra. iij. c. et. xiii. b. et xix. a. Regulam bonā ꝓfitens obſeruet eam vj. li. ca. xxxv. a Regula ſcī bn̄dicti quid p̄cipit ſuis pre feſſoribus. vj. li. xcviij. a Regula.ſ. Franciſci et alie ſunt a ſpūſcō inſpirate. vij. li. cap. xx. b. Item in regu la. ca. xxx. a. Regule ſcī franciſci ꝯmixti ſunt fratres aduerſarij. vij. li. xx. c. d. e Regule que non ſeruant̉ dicunt̉ vinee diſſipate an̄ regulā. cap. ij. et. iij. a. et in regula. xxviij. a. Regula ſcīſaluato. fundat̉ ſuꝑ tribus in Regula. ca. ij Regule ſanctiſaluat̉. que et ꝓ quos fie ri poterat addicio in regula. xxvj. Itē extra. ca. ij. et. xlv Regulam ſuā qūo et in quibꝰ tenere de bent religioſi quos iuuare vult xp̄s In Regula. xxviij. b. Regulā ſuā miſit xp̄s pape ꝯfirmandam iiij. li. ca. cxxxvij. b. Item in regula. xxx. a. et. xxxj. a. b. Regula ſcīſaluato. qūo et vbi inchoata fuit. In regula. xxx. b. Regulā ſanctiſalua. cur xp̄s nō prius de dit. In regula. xxxj. a Regulā ſct̄iſalua. intrātes ſeruare vult xp̄s. In regula. xxxj. c. Regula ſct̄iſaluato. habet in ſe tres fru ctus. exͣ. xxxix. a. et. xl. Regula ſcīſaluato. ꝓcedit quaſi lumen et lucerna. extra. xljº. Regulā ſanctiſaluato. p̄cepit xp̄s priori petro ſcribere. ex. xlv. et. xlviij Regule ſancti ſaluato. non potuit ſanc ta birgitta aliquid addere aut minuere extra. xlv. et. xlvj. Religio dr̄ domus dei. jº. li. xviij. c. Religionem relinquere periculoſum ē iij. li. xvj. a. Religionis diſciplina dr̄ anchora capi talis. iiij. li. lxxxviij. b. Religionē intrare cū iniqͣ intentiōe q̄ malum eſt. pꝫ. iiij. li. xciij. ꝑ totum. Itē vij. li. xx. c. et infra. Religio dicit̉ bonus portꝰ. iiij. li. cij. d. Religiōis ꝑfectio que ē. iiij. li. cij. g. Religio ſcīſaluat̉. dicit̉ noua vinea. an te regulā. cap. iij. a. b. Religiones que nō tenent̉ dicuntur vi nee diſſipate. ante regulā. cap. ij. ⁊. iij. a Et in regula. xxviij. a. Religioni ſanctiſalua. qūo aſſumentur perſone et inueſtient̉. In regula. xº. et xj. per totum Religionē ingredi volens qūo ſe p̄diſ ponet. extra. xvij. a. Religionē ſanctiſaluato. ingreſſuri p̄or dinati ſunt a xp̄o. extra. xix. a. h. Religio. ⁊tͣ. vide in Monaſteriū Religioſi boni qūo differūt ab iniquis. ij. li. vij. f. Item. iiij. li. xxxiij. c. d. e. f. et xxxvj. Item. vj. li. vº. a Religioſis bonis ſeruant̉ quatuor bo na. iij. li. xviij. a. Religioſi qui deſiderāt ep̄atuꝫ an exclu dunt̉ a regula. iij. li. xviij. b. Religioſis falſis eueniēt mala. iij. li. car xviij. c. (xxj. a. b Religioſorū ſtatus qͣlis fuit olim. iij. Religioſi caueāt ſibi pro tribus malis iij. li. xxij. a. b. Religioſi tenent̉ eſſe in ꝯꝑatiuo gͣdū vl̓ ſuꝑlatiuo. iij. li. xxvij. d. Religioſi pūient̉ ꝓ mīma negligētia ſer exceſſu. patet. iiij. li. xciij. c Religioſis ypocritis ꝯminat̉ xp̄s cap. vº. a. b (li. viij. l Religioſi ſil̓es furibus et eorū pena. v Religioſi ypocrite ſil̓ant̉ leoni et ẜpen ti. vj. li. ca. xiiij. c. Religioſi quidam ſunt ſicut qͥ reicit pe tū in faciē dantis. vj. li. xviij. a. c. Religioſi dicunt̉ vaſa aſꝑtata in habi lonē. vj. li. xxi. a. b. Religioſi iniqͥ grauit̓ punient̉. vj. li. c. xxxv. c de h ik. (xxxv.f Religioſi quidā auerterāt ſe a xp̄o Religioſi dicunt̉ oꝑarij xp̄i. v Religioſi veri pauci inueniunt̉ Religioſi boni qūo dn̄t eſſe diſt li. lxv. m. Item. exͣua. xvij. Keligioſi manere dn̄t in ſimplicita li. cap. lxxvij. Religioſo loquaci dedit xp̄s alapā. cap. xc. (li. xci Religioſis qͥd ſuadet dyabolus. pꝫ. Religioſis nocēt poſſeſſiōes ſuperflue vj. li. ca. xcix. (li. xx. f. Religioſi ꝓprietarij odioſi ſunt deo. vi Religioſi ordīs ſanctiſaluat̉. nullum ha beant ꝓpͥum. In regl̓a. ca. ij. Religioſi ordīs ſctīſaluat̉ q̄ habebūt ex ercicia. exͣ. xº. et quid facient in diebus feſtiuis. ibidem. xij. Religioſi an̄ debeāt vti ſpēbus in cibis et quibus extra. xxxvj. Religioſi. ⁊t̄. vide in Clauſtralis. ī Cō templatiua vita. in Frater. et in mona chus. et in Monialis. Relinquere qͥd dꝫ hō. jº. li. xxxij. a. Itē iiij. li. ca. jº. b. et. xviij. b. Relinquere ꝑfecte temꝑalia quid ē. iiij. li. ca. xvij. b. Reliquie ſanctoꝝ ſunt theſaurꝰ dei ī ter ris. iiij. li. cxiiij. d. item. vij. li. iiij. a. Itē extra. lix. Reliqͥas ſcē anne obtinuit ſpōſa xp̄i que erūt diligētibus eas ī ſolaciū. vj. li. ciiij. Reliquias ſanctorū viſitare ꝙͣ ſalubre ē vij. li. cap. iiij. b. Reliqͥas ſcē thome apl̓i obtinuit ſponſa xp̄i miraculoſe. vij. li. iiij. d. Reliquie ſanctoꝝ ꝙ reuerent̉ ſunt trac tande. patet. extra. lix. Keliquias. ⁊tͣ. vide in Sanctus Remedia tria dant̉ hoī qͥ timet pecca ta ſua. jº. li. xxij. a(ml̓ti. jº. li. xxij. b o Remedia tria ꝯͣ hoc ꝙ inimici dei ſunt Remedia ꝯͣ tēptatōes dyaboli. ij. li. jº. a itē. iiij. li. xiiij. b. itē. vj. li. xciiij. c Remedia q̄ dedit deus hoī poſt ſapſum cōtra diabl̓i ſuggeſtiōes. ij. li. xvij. de f. Remedia ꝯͣ ſuꝑbiā. cupiditatē. et cōcu piſcentiā. ij. li. xxv. b. Item. iij. li. xvij. a. Item. viij. li. lvij. (xix. b Remediū cōtra pctm̄ eſt dolere. iij. li. ca Remedia qͥnqꝫ cōtra qͥnqꝫ ve cuiuſdam aīe purgāde patēt. iiij. li. ix. c. Remedia dant̉ cōtra īpacientiā. iiij. li. xxiiij. b. (li. xxix. Remedia contra maliciā dyaboli. iiij. Remediū contra tēptatōes de corpore xp̄i. iiij. li. lxj. e. Remedia dant̉ penitētibus cōtra dece ptōem hoīm ⁊ demonū. iiij. li. lxxix. b. c Remedia ſeptē ꝯͣ ſeptē plagas debitas purgādo ꝓ ſeptē pctīs. vj. li. x? ꝑ totum. Remediū cōtra humanā laude. vitupe ria et iram. vj. li. lxv. l. Remedia nouē quibꝰ aīa quedā purgan da liberari poterat. vj. li. lxvj. f Remedia ꝯtra tēptatōes cordis. oris. oꝑis. vj. li. xciiij. b. c. Remediū. ⁊tͣ. vide in Reſiſtere ⁊ rn̄dere Remiſſio. ⁊tͣ. vide. in Peccatū Remūerat deus malos in pn̄ti ꝓ mini mo oꝑe bono. jº. li. xiiij. a. ⁊.xxv. a. ⁊. ca xxxvj. b. et. xxxvij. b. Itē. vº. li. int̓. xiii. rn̄. v. a Itē. vj. li. xxxvij. itē. viij. li. cap xlviij. x. (iij. li. xxvj. d Remūerat deus quēcūqꝫ iuxta ſuā fidē Remūerat deus eciā minimā cogitatio nē verbū et opus. iij. li. xxvj. d Ite. vi. li xxxix. pͥ (vj. li. lxxix Remuerat qͣlit̓ deus hoīem ꝓ vera fide Remūerat deꝰ obediētes ſibi duplicit̓. viij. li. lv. a. (li. lvj. Remūerat qͣlit̓ dyabolꝰ aīcos ſuos. vii Remūeratio erit diuerſa poſt hāc vitā jº. li. xv. ij. (ij. li. jº. f Remūeratio erit iuxta hoīs voluntatē Remūeratio gl̓ioſa primi boni militis patet. ij. li. xj. ꝑ totū. ⁊ xij. f. Remūeratio tꝑalis cur nō eſt q̄renda ⁊tͣ. vº. li. inter. vij. rn̄. vj. Remūeratio malorū qual̓ erit. vj. li. xxviij. e. (li. lꝫ. Remūeratio dat̉ iuxta qd̓ hō diligit. Remūeratio. ⁊tͣ. vide in Merces. p̄miū retributio. et in Seruire Renouat̉ hō a pctīs ſicut fenix mortu ij. li. xviij. b. (viij. Rep̄hendere dꝫ homo pctōres. vi. li. c. Reprobi oēs notant̉ ꝑ tres viros eūtes ad vnū gazophilaciū. jº. li. xv. b. d. e. Reqͥes eterna dat̉ hoī ꝓ volūtaria tri bulatōe. jº. li. xlvj. e. Reqͥes beatorū qͣlis erit. vj. li. xl. b Requiē celi nō intrabit qui habet male acqueſita. vj. li. lxxxv. Requirit qͥd deus ab aīa. iiij. li. cvij. a Res p̄cioſiſſima eſt hūanitas xp̄i. iij. li cap. xiij. e. (iij. li. xiij. f. Res p̄cioſiſſima deo p̄ſentanda que eſt Res p̄cioſiſſima ꝑdita et reinuēta dicit̉ xpūs. iiij. li. cap. lxxv. a. Rerū oīm diſpoſitio p̄uiſa ē a deo. vj. li. cap. xlv. c. Reſiſtit quid ſpūi ſcō in hoīe. iiij. li. xxxv Reſiſtit qui tēptatiōi auget ſibi coronā iiij. li. lxj. a. itē. vj. li. xvij. b. Reſiſtere tēptationi eſt dyabolū reper cuttere. iiij. li. cvj. a. Reſiſtere tēptatōibus ligat dyabolum vj. li. iij. a. (ſpōdere. Reſiſtere. ⁊tͣ. vide in Remedium. et Re Rn̄dere deo vnū ꝓ mille non pōt hō iiij. li. xx. b. (dei. iiij. li. cij. b Rn̄det maria pro amicis ſuis in iudicio Rndere quid dꝫ hō ſpūi ſancto quidue ſpūi maligno. iiij. li. cx. Reſpōdet quid deus legenti deuote pa ter noſter. iiij. li. cxvij. Rn̄dere qͥd dꝫ homo qͣtuor deceptoribꝰ mūdi. vº. li. reue. poſt inter. x. Rndebit qͥd hō carni mūdo ⁊ dyabolo vj. li. xvij. a. (xix. b. c. Rn̄det qͥd deus hoībus mūdanis. vj. li Rn̄debit qͥd hō malis ꝯſiliarijs et hoſti bus ſpūalibus. vj. li. ljº. a. b. Rn̄dere qͥd̓ debet hō vicijs. vj. li. lxv. g Rn̄debit qͥd hō ſuadentibus carnalia. vij. li. vº c. (vij. li. vº. f. Rn̄dere qͥd debet hō tēptationi auditꝰ Reſtitui qūo et quibꝰ dn̄t ablata. jº. li xviij. b. c. item. vi. li. xxiiij. c. Reſtitui dn̄t male acq̄ſita ſi hō vult ſal uari. iiij. li. xlvj. b. itē. vj. li. xlj. c. ⁊ lxxxv Item. vij. li. xj. b. Reſtituunt̉ donec ablata aīa puniet̉. vi li. xxxix. o. et. lxxxv. Reſurgēs hō a vicijs hꝫ duos hoſtes ſi cut lazarus reſuſcitatꝰ et qūo eos vin cat. iiij. li. lxxix. b. c. Reſurgentiū cū xp̄o corꝑa ⁊ aīe vbi ſūt vj. li. xciiij. a. Reſurgēs xp̄s primo apꝑuit matri ſue vj. li. xciiij. a. Item. ẜmone ange. xix. c. Item pͥma oratione. d. Reſurgent om̄es hoīes cū corꝑe ⁊ anīa ẜmonę. ange. xxj. a. Reſuſcitari dꝫ imꝑfecta oꝑatio ſicut la zarus. vj. li. lxv. p. (cxxix h Rethi aſſiml̓at̉ diuīa p̄dicatio. iiij. li. ca Retributio ſuꝑbie q̄ et qͣlis erit. jº. li. ca xvij. a. b. et. liij. c. Itē. ij. li. ix. c. Item. vj. li. xxxv. c. Retributio tꝑalis nō q̄rat̉ ꝓ operibus bonis. vº. li. inter. vij. rn̄. v Ret̓butōeꝫ pctī on̄dit maria. vj. li. lij. Retributio homīs erit ſcd̓m eius oꝑa ẜmone ange. xxj. a Retributio. ⁊tͣ. vide in Remūeratio Retrocedere ſpūalit̓ qͥd̓ eſt. iiij. li. xx. Retrocedere nō dꝫ hō in bono incepto iiij. li. cvij. e. Reuelatōes iſte ꝯꝑāt̉ ſibilo tenuis au re. In ꝓlogo. Mathie a. b. Reuelatōes iſte ſunt a ſpūſctō et non ſpū maligno. In ꝓlogo iohīs de turre et in ꝓlogo Mathie. g. h. l. Itē. vº. li. r. uela. jͣ. poſt int̓. xvj. b. itē in ꝓlo. viij. l. ca. vj. ꝑ totū. itē. extra. xlix. a Reuelatiōes iſtas quare qūo et qn̄ au diuit vidit ⁊ obtinuit ſcā birgitta ⁊ mi ſit deus in mundū. jº. li. cap. ij. a. ⁊ vº. b Item. ij. li. xiij. b. et. xv. a. e. ⁊. xvj. a. et xvij. f. ⁊. xix. a. Itē. iij. li. v. b. et. xxx. c. xxxi. c. itē. iiij. li. cxliij. a. itē. vº. li. reuela. poſt int̓. xv. a. b. itē. vj. li. lij. b. v. Item viij. li. in ꝓlogo. ca. iiij. item. viij. li. ca. c. et ca. xlvij. a. ⁊. lvj. r. Item an̄ regul̓. ca. jº. Itē. extra. xlvj. ⁊ xlvij. et. xlviij. d. et. 1a. e. Reuelatōes iſtas audiēs et ſequens qͦ felix erit. ⁊tͣ. vide in Felix Reuelatio miſſa vicario dn̄i pape. ii. li. cap. lxxviij. Reuelatio tangens papā innocentium ſextum. iiij. li. cxxxvj Reuelatio ꝙ indulgētie eccl̓ie ſcī petri ad vincula date ſunt ordini ſcīſalua. iiij li. cxxxvij. b. Reuelatōes iſtas dicere nō eſſe a deo ꝑiculoſum eſt. vj. li. xc. et. xcij. Reuelatio facta pro regīa neapoli. vij li. cap. xj. a. et infra Reuelatio miſſa. d. bernardo archiep̄o neapolit̓. vij. li. xij. (ca. xix. Reuelatio ſuꝑ ſtatu regni cypri. vij. li. Reuelatio ad inhītatores ne apol̓. vij li. xxvij. et. xxviij. Reuelatōes iſtas iuſſit xp̄us tradi dn̄o alphonſo. vij. li. xxxj. b. ite. extra. xlviij. d. et. xlix. a. Reuelatōes qūo debeāt examīari ⁊ per ſone obtinētes eas. viij. li In ꝓlo. ca. jº. bc d̓ e. et cap. ij. a. b. c. Reuelatōes boni ſpūs ſeu maligni que ſunt. ⁊tͣ. vide in ſpūs. Reuelatōes iſte ſub qua ſpecie viſionū cōtinentur. viij. li. In ꝓlogo. cap. vº. b. et infra Reuelatōes que ſunt recipiēde. creden de et exequēde. viij. li. in ꝓlo. cap. vij. Reuelatōes iſte ꝯſcripte ſunt de ore xp̄i ⁊tͣ. viij. li. lͦ. pͥmo. Reuelatōes iſte qūo et ꝑ qͦs pͥmo fuer̄t examinate. pꝫ. in ꝓlogo Iohīs de turre p̄mo. ca. Itē an̄ regl̓am. cap. jº. Reuelatōes iſte a quo et qͣli modo ſunt ꝯſcripte ⁊ trāſlatate. extra. xlviij. ꝑ tot̉ Reuelatōes mittit deus malis xp̄ianis extra. lxxxv. c. Reuerentiā tripliceꝫ vt apes regi ſuo exhibent boni xp̄iani regi xp̄o. ij. li. cap xix. b. e. f. (Occurrit Reuertētibus occurrit deꝰ. ⁊tͣ. vide in Reuertētes ad ſe pctōres recipit maria ij. li. xxiij. a. (extra. xc. b Reuocare vtrū pōt papa ꝙ xp̄s donat. Rex tenet̉ habere qͣtuor. jº. li. xv. a. Rex ſtans inter amicos et inimicos dr̄ xp̄s. ij. li. vj. a. b Rex corone ⁊ potēs dr̄ xp̄s. ij. li. vij. a. Item. viij. li. p̄mo. d. e. Rex qūo vere et deuote creabit milites ij. li. ca. vij. c. d. e. et. xiij. d. e. f. Itē. viij. li. xxxij. a. b. c. Rex verus eſt ſolus xp̄s. ij. li. xij. a. Itē viij. li. ca. ij. a. Rex quidā coram deo erat p̄dator ꝓdi tor et prodigus. iiij. li. pͥmo. a. b. Rex qͥd ē ⁊ vtrū poteſt minuere partē regni. et qūo reuocabit alienata. iiij. li. cap. iij. b. c. d. (xvj. d. Rex qͣliter debet eligi ⁊ coronari. vij. li Rex achab perijt ꝓ vinea vſurpata. iiij. li. ca. xlvj. a. Rex qūo honorabit deum. iiij. li. xlviij Rex verus qͣlis tenet̉ eſſe. iiij. li. lxxvj. b Rex ſicut diues et caritatiuꝰqꝫ ſe xp̄us ad homīes. iiij. li. lxxvij. b. d. Rex quaſi ꝓuocatꝰ ad pugnā ſtat xp̄ iiij. li. xcv. a. Rex coronatus ē xp̄us. vº. li. reuel̓. poſt inter. ix. a. (xxvj. b Rex qͥd faciet vt placeat deo. vj. li. ca Rex quidā ꝓpter duo dicebat̉ puer. v li. cap. xljº. a. b. Rex vt vinū ſeruis mittit xp̄us v̓ba iſta amicis ſuis. vj. li. lij. b. Rex ad qͥd conſtituit̉ et ꝙ habere pōt habitū honorabilē et quibꝰ diebus por tabit coronā. patet. viij. li. iij Rex qūo ſe dꝫ hēre in menſa ⁊ poſt me ſam. in iudicijs ſuis et regimīe. ad excō municatos et ad ppl̓m. viij. li. cap. iiij. ꝑ totum. et. lvj. g. hj. Rex legere debet exēpla ſcoꝝ. viij. li. v Rex qūo diliget ppl̓m qͥd̓ cauebit et qͥd faciet. viij. li. vj. Rex qūo diliget xp̄m. viij. li. ca. Rex quos hoīes a ſe amouebit. viij. li xvj. et. xvij. et. xviij. d. ⁊. xix. Rex pro quo debet laborare. viij. li. xviij. d. et. xix. Rex non accipiet conſilia a famulo q co. ſurdo. muto. paralitico. et leproſe viij. li. ca. xx Rex corripiet deriſores xp̄i. viij. li. xx Rex quidam apꝑuit ſimil̓ pallido ſol viij. li. xxxj. Rex volens ire cōtra paganos qūo ſi diſpoſitus. viij. li. xliij. Rex quidā viſus fuit quaſi ſedere in glo bo vitreo. viij. li. xlviij. k. Rex quare vngit̉ coronat̉ et cōſecrat̉. viij. li. xlviij. ac. Rex qūo et cū quibꝰ dꝫ ꝑegrinari. viij li. cap. liij. Rex qͥdam ꝙͣ graue ſuſtinuit purgato riū ꝓ iniuſte ablatis. et qꝛ nō fuerat vir tuoſus ſꝫ immiſericors. viij. li. ca. xlviij. alj. et infra. Rex veniet qͥ cū reuerētia recipiet ver ba iſta dei. viij. li. lvj. r. Rex ſicut ad vineas ⁊ palmites habꝫ ſe xp̄s ad religiōes ⁊ earū ꝓfeſſores ante regulā. ca. ij. et iij. a. et ī regul̓. xxviij. b. Rex quidā indignus fuit edificare mōa ſterium wvatzſtena. extra.xxvij. Rex qūo ſe habeat iuxta velle dei. ex tra. lxxiij. (reges Rex. ⁊tͣ. vide in Dn̄s. in Princeps. ⁊ in Riſum īmoderatū ſequit̉ triſticia. ij. li. ca. xxix. d̓ (broꝝ. exͣ. lxxxvj. Riſum mundanū ſequit̉ dolor oīm mem Roboratrix oīm fideliū erat maria. ſer mo. ange. xix. c. e. Rodit diabolus voluntatē homīs ſicut talpa radices. vj. li. xxx. b. Rodēt v̓mes pectora pctōꝝ. vj. li. lij. i. Rogare deū ꝓ grā et venia qūo dꝫ hō iiij. li. lx. et. lxxiiij. lj. Rogari vult deus in adiutoriū. iiij. li. ca cxxvj. c. Item. vº. li. int̓. iiij. rn̄. ij. itē. viij li. xlviij. af. (cxxvi. d. Rogauit maria ꝓ quodā ep̄o. iiij. li. ca Rogare qͥd debet homo pro viuis ī mū do. vj. li. lxv. b. Rogare. ⁊tͣ. vide in Orare ⁊ Oſtēdere Rome ꝙͣ multi ſūt martires ⁊ cōfeſſo res. iij. li. xxvij. a. e. Roma cōꝑatur agro centū pedū. ⁊ eſt locus electus. iij. li. xxvij. a. e. Roma qͣlis erat olim. qͣliſqꝫ nūc eſt. iij. li. xxvij. e. f. itē. iiij. li. vº. b. ⁊. xxxiij. ꝑ tot̓ Roma nō ē ſine amicis dei. iij. li. xxvij. ſ Roma debet purgari ferro igne ⁊ ara tro. iiij. li. ca. lvij. Rome platee ſtrate ſūt ſanguine ſctōꝝ iiij. li. cxxvij. a. itē. vj. li. lxiij. a. Rome ſunt maiores indulgētie ꝙͣ ſonāt vj. li. ca. cij. a. et. cvº. g. j. Roma habet theſaurū marie cariſſimū vj. li. ca. cxij. Rome ſedes xp̄i euerſa ē. extra. lj.. b. Romani qͥdam ꝓdūt xp̄m in tribꝰ vijs iiij. li. xº. a. b. (li. xº. Romanis vēiet xp̄s via incognita. iiij Romane eccl̓e qͥ nolūt ſubici qūo puni ent̉. vij. li. xix. f. (xxvij. b. Romolus pͥmo fundauit romā. iij. li. ca Ros vn̄ ꝓcedit et ſignificat deuotas lacrimas. iiij. li. lxxxj. c. Roſa vt nō creſcit niſi int̓ ſpīas. ita nec boni ꝓficiūt ſine malis. jº. li. xxij. c. Roſis aſſil̓ant̉ ſcī mrͣes. iij. li xxvij. e Roſa florens in iericho dicit̉ maria. ſe mo ange. xvj. a. c. e. Rote qͣtuor in curru iuſtoꝝ deſcribun tur. iiij. li. xvij. b. c. Rote qͣtuor currus maloꝝ qui ſūt. iiij li. xvij. e. (li. xcvij. ⁊ Rote molēdini ꝯꝑat̉ hoīs volūtas. iiij. Rote habēti qͣtuor lineas ſil̓is apparu it cōſciētia cuiuſdā regis. viij. li. xlviij. m. et. y. af. ag. Rubus ardēs et incōbuſtus ſignifica mariā. ij. li. xº. d. Itē ẜmo. āge. xv. d. Ruina angeloꝝ. ⁊tͣ. vide ī Caſꝰ āgeloꝝ Ruſtico cōtemptibili aſſimilat ſe xp̄us. iiij. li. lix. a. c. Ruſtico qͥ portat ligna ī dorſo ſil̓is erat xp̄us. iiij. li. lxiiij. a. (li. cxx Ruth qͥd ꝑ obedientiā ſuā ꝓmeruit. vj Abbatū obſeruare cur p̄ce pit deus hom̄ibus. vº. li. int̓. L xiiij. rn̄ẜ. j. b. E Saccus ſine fundo dicit̉ cupiditas. jº. li ca. lv. e. et. lvj. a. Sac̓cꝰ dyaboli dr̄ ſegnicies. vij. li. xiij gͦ Sacerdos malus qͣlit̓ tractat ⁊ accipit corpꝰ xp̄i. j. li. xlvij. i. itē. iiij. li. cxxxiij. e Sacerdos eciā peſſimus ꝯſecrat veruꝫ corpus xp̄i. jº li. xlvij. i. Sacerdos malus eſt in eodē peccato quo cecidit lucifer ⁊ eius iudiciū quale erit. jº. li. xlvij. i. k. Sacerdotes iniqͥ maledicti ſunt a deo et creaturis. jº. li. xlvij. k. l. et. xlviij. g. ⁊ xlix. a. Item. iiij. li. ca. cxxxij. b. et. cap. cxxxv. b. Sacerdotes ſpecialiores ſunt xp̄o ꝙͣ ꝓ phete. jº. li. xlix. a. Sacerdotes abutunt̉ qͥnqꝫ bonis datis ſibi a deo. jº. li. ca. lix. c. Item. iiij. li. ca. cxxxij. a. et. cxxxiij. f. Sacerdos quidā incōtinens a fulgure priuatus fuit verēdis et vita corpore il leſo. ij. li. ca. ij. e. Sacerdotes rep̄hendit maria. iij. li. ca xxix. d. (lviij. e. Sacerdotū gradus diſſipati ſunt. iiij. li Sacerdotibus malis parcit deus ꝓpt̓ tria. iiij. li. lviij. g. lj. Sacerdos tenet̉ hr̄e tria. iiij. li. lix. a. Sacerdos ꝓprius dyaboli quis eſſe di citur. iiij. li. lxjº. c. d. Sacerdos qͥdam ſepeliēs mortuū īcre patus fuit a xp̄o. iiij. li. lxij. a. Sacerdos bonus duplicit̓ proficit ani mabus. iiij. li. lxij. a. Sacerdotes male vite ꝑdūt ſe ⁊ alios iiij. li. cxxxij. b. ⁊. cxxxiij. f. Sacerdotes qͥdam ꝯꝑant̉ lupis. lapidi furi. aſino. meretrici. pici. vomitui. et ꝓ ditori. iiij. li. cxxxiij. c. d. Sacerdotes aliqͥ deteriores ſūt dyabo lo. iiij. li. cxxxv. b. Sacerdos aduocatꝰ combuſtus fuit ī fuſione cāpane. vj. li. ix. e. Sacerdos. ⁊tͣ. vide ī Clericus. in ep̄s in Prelatus. et in Preſbiter. Sacerdos. ⁊tͣ. vide in Abſoluere. adul tera. angelus. clauem. Faſcinatus. fruc tui. Gradibus. Iuribus. Librū. Male dicti. matrimoniū. Paſcūt. paſtor. pēa. plage. ꝓditores. Sacramēta. ſacrifici um. Ueſtes et vitulum Fatiant verba xp̄i hoīem et nō tꝑalia. jº. li. xxxviij. c. d. (li. iij. a. e. Satiare pōt hō xp̄m vna mica panis. ij Satiabit qualiter xpūs amicos ſuos. vj. li. xxvij. b. Sacramenta eccleſie a qͥbuſdam male dantur ⁊ accipiunt̉. j. li. lix. c. Itē. iij. li. xxvij. f. Itē. iiij. li. cxvj. b. Sacramēta in eccl̓ia ſūt vt arbores in luco. ij. li. cap. vº. g. Sacramēta tractare ꝓpter honorē mū di malum eſt. iij. li. xvj. c. Sacramēta veracit̓ ꝯficiūt. et mīſtrāt eciam mali ſacerdotes. iiij. li. lxj. c. Itē vij. li. ca. vij. c. Sacramēta eccl̓ie dicunt̉ vaſa purifi catōis. et qūo dn̄t cuſtodiri dari ⁊ reci pi. iiij. li. cxvj. b. Sacrificiū malorū ſacerdotū diſplicet deo. jº. li. xlviij. e. f. Fagittari debent peccatores quatuo telis. iiij. li. ca. xcviij. a Sagittariꝰ vt in feneſtra ſedet dyabol in ore maledicoꝝ. jº. li. xiij. c. Salomon ꝯꝑat̉ monti. jº. li. ljº. b. Salomon verus erat xp̄s. ij. li. iiij. It iij. li. xxix. a. b. c. Salomō ſignificat paganos. ij. li. vº. Salomoni nō ꝓfuit edificaſſe ſumptu oſa. iij. li. xviij. e. Salomō exceſſit a bonitate iij. li. xix. d̓ Salomō vt baſiliſcus occiſus fuit. iij. li ca. lxxxiiij. (int̉. xiij. rn̄. ij. Salomo cur p̄uatus fuit gr̄a dei. vº. li Salomon didicit nō ſibi ſꝫ alijs. vº. li. in ter. xiij. rn̄ẜ. iiij. c. Salſamentū p̄cioſum dicit̉ tribulatio iiij. li. ca. lxxxj. a. Saltus ſpūalis quid eſt. iij. li. xiij. e Saluant̉ aliqn̄ quos homo putat dam nari et ecōtra. iij. li. xxxj. d. Saluari qūo poteſt homo. iiij. li. xxxv. Itē. vº. li. inter. xiij. rn̄. v. c. Saluabit̉ nullꝰ niſi purgatꝰ iiij. li. lxxxv Saluari cur nō potuit hō niſi per xp̄n vºli inter. xij. rn̄. iiij. a. Saluari poteſt omīs volēs redire ar xp̄m. vi. li. xv. c. (li. lxvj. Saluari ꝑ que pn̄t aīe a purgatorio. v Saluari nō poteſt hō ſine mādatis dei vi. li. cxvj. a. (corde. exͣ. iij. a. Saluabāt hoīes xp̄s et maria. qͣſi vno Salutant mariam qͣtuor genera hoīm. vj. li. ca. xxxvij Salutatio pulcra ad mariā habet̉. iiij li. xviij. a. et. xix. a. Salutatio pulcra ad deū. iiij. li. xxj. b. Salutatio ad xp̄m ⁊ mariā ſiml̓. iiij. li. ca. lxxv. a. Salutatio gabrielis ad mariā ē digniſſi ma ⁊ hom̄ibus vtiliſſima. ẜmone ange. xxj. e. f. Salutē hoīs oꝑabatur xp̄s in tota vita ſua. jº. li. xl. b. Item. ij. li. xv. b. Samſon aſſimilat̉ monti. jº. li. ljº. b. Sāſon victꝰ fuit a ml̓ere. iiij. li. lxxxiiij. Sanare parata ē maria quecunqꝫ pec catorē. vj. li. cxvij. Sanctitatis vere que ſunt ſigna in hac vita. ij. li. xxx. a. b. Sanctitatis falſe tria ſūt ſigna. ij. li. ca. xxx. c. (j li. xx. b. Sancti dei ſunt qͣſi ſtelle innūerabiles. Sācti cur nō vident̉ ſicut ſūt ab hom̄i bus. jº. li. xx. b. itē. vº. li. int̓. viij. rn̄. iij. Sāctus videt̉ quis a populo ꝓpt̓ tria ij. li. ca. xxx. c. Scūs brynolphus ſcarenẜ ſiml̓is erat cibo optimo ſaphiro in ānulo ⁊ lumini in cādelabro. ij. li. xxx. b. c. Sanctoꝝ leticia magna ē. iij. li. xij. e. Sancta ſctōꝝ ſignificat deſideriū dei. iij. li. xxvij. f. (lxxiiij. b Sancti pn̄t oīa que volunt. iiij. li. cap. Sancti rogari debēt ꝓ obtinenda bo na voluntate. iiij. li. lxxiiij. k. Sācti dicunt̉ cutis xp̄i. iiij. li. xcij. a. Sanctoꝝ corꝑa honorāt āgeli ⁊ cuſto diunt. iiij. li. cvij. f. g Sanctoꝝ corꝑa quot poſita ſunt rome in cathacūbas. iiij. li. cvij. g. Sancti tres p̄ ceteris placuerunt xp̄o. iiij. li. ca. cviij. a. Sctōꝝ exerciciū qd̓ eſt in eel̓. vi. li. xij. Sanctos honorare ⁊ eis ſeruire. ⁊tͣ. vt de in Honorare Sctōꝝ reqͥes qualis erit. vj. li. xl. b. Sancti diuerſimode intelligūt ſpūalia g. ij viij li. cap. lvj. j Sanctoꝝ reliqͥe. ⁊tͣ. vide in Reliquie Sandalia ſignificāt fidē xp̄i. vi. li. lij. q Sanguis cōſumit̉ ex infirmitate. j. li. ca xxxix. a. et ex timore. iiij. li. cxxvj. lj. Sāguis meliorat̉ ex edulio. ij. li. xxv. Sanguis xp̄i ꝑhibet iuſtis teſtimoniū ī terris. iij. li. xxiij. Sanguis cordis dei dicit̉ maria. iiij. li ca. xix. b. (iiij li. xxxix. Sanguinē leonis ſugere ſpūalit̓ qͥd̓ eſt Sanguinis xp̄i copioſa effuſio. ⁊tͣ. vide in Crucifixus. in Flagellatus. et in paſ ſio xp̄i. ⁊tͣ. Sanguis aīe dicit̉ volūtas. iiij. li. xc. b Sanguinis fluxū quidā tyrannꝰ obijt iiij. li. cxxij. b. Sāguini cuiuſdā piſcis ꝯꝑatur caritas hoīs ⁊ voluntas. iiij. li. cxxix. a. m. Sanguis malus qͣntū nocet corꝑi. iiij li. cxxix. m. (xxxvj. b Sāguini corrupto ſimilat̉ ſuꝑbia vj. li. Sāguis vulneꝝ xp̄i vbi māſit. vi. li. cxij Sani eē in anima qͥ dicunt̉. iiij. li. cxv. b Item. vj. li. xlviij. Saphirꝰ mēbra ꝯſeruat et corroborat et qͥd ſignificat. ij. li. xxx. a. Item. iiij. li. cap. cxxiiij. a Sapiētes huiꝰ ſeculi magis peccāt cor tra deum. jº. li. xix. b. Sapiētes veracit̓ qͥ dicunt̉ ⁊ qui nō. li. xxv. d. e. (int̉. iiij. rn̄. j Sapiēs ad mundū. cecꝰ eſt ad deū. vº. li Sapiētiſſimū xp̄m vide inſipientiſſimū. extra. lxxxij. a. b. Sapiētia omīs eſt a deo. j. li. xix. a. It iiij. li. xxvj. a. Sapīa marie virgīs quāta ē. jº. li. xxxj. b Sapīa diuina panis dr̄ et mūdana ſtra mē. j. li. xxxiij. a. Itē. iij. li. viij. b. Sapientia xp̄i eſt mare inexhauribile pͥmo. li. qͥnquageſimo. a. Sapiētia diuina mutata ē in hūanam j li. lv. d. et. lvj. b. et. lix. c. Sapīaꝫ xp̄i nō attendūt xp̄iani. ij. li. iiij Sapientiam diuinā quomō habere no ſcatur homo. ij. li. ca. xiiij. b Sapīa ſpūalis ⁊ mūdana ſignificant̉ ꝑ duos mgr̄os. quoꝝ alter docet aſcēde re. et vnꝰ deſcēdere. ij. li. xxij. ꝑ totū. Sapientia diuina et ſpūalis que eſt. ij. li. cap. xxij. b. d. Sapiētia diuina dicit̉ edulium aīe ⁊ in quo conſiſtit. ij. li. xxv. c. d. e. Sapīam qͣntam obtinuit maria a xp̄o iij. li. viij. b. Sapientia ip̄a eſt deꝰ. iij. li. xxvj. a. Sapīam quibus dat deꝰ. iiij. li. xxij. c. Sapientie principiū eſt timor dei. iiij. li cap. cxxv. g. Sapiētia diuina ⁊ mūdana differūt et dicunt̉ oculi aīe. iiij. li. cxxix. d. Sapīa diuina qūo acquirat̉. vº. li. inter. iiij. rn̄. j. (int̓. x. rn̄. iiij Sapīa plenꝰ erat xp̄s ſtatim natꝰ. vº. li. Sapiētia nō ꝓdeſt ſine bona vita. vº. li inter. xiij. rn̄. iiij. a. b. c. Sapiētia diuina dicit̉ aurū dei. vj. li. iiij Sapiētia vera q̄ eſt et in quo conſiſtit vi. li. xcij. ⁊. cxvj. a. Itē extra. iij. a. Sapīam ſolūmodo q̄ſiuit maria in mun do. ẜmo. angeli. xix. a. Sapīam ſuam oſtēdit deus in diſpoſiti on mūdi. extra. lͦ. a. Sapiunt deo boni p̄lati vt optimus ci bus. ij. li. xxx. b. (iiij. d Fara cur a rege ſublata fuit. vij. li. ca. Sarracenis ſil̓es ſunt aliqͥ xp̄iani in ie iunando. iiij. li. xxxiij. h Satiſfacere deo hꝫ homo ex omībꝰ mē bris ſuis. ⁊tͣ. vide in Mēbris. Satiſfecit qualiter xpūs ꝓ pctīs homi num. jº. li. xlv. a. Satiſfacere deo ꝓ exceſſibus ſuis non poteſt homo. iiij. li. xx. b. Satiſfacere volēs ſaluabit̉. vij. li. xiij. i Satiſfacere omittere nociuū eſt. extra lvj. a. (lxxv. d. Satiſfacere ꝓ pctīs ſuis qūo dꝫ hō. exͣ Satiſfactio qūo fiet deo angelis ⁊ ſan ctis. ⁊tͣ. vj. li. xxiiij. c. Saturari lacte marie ꝑfecte ſpūaliter quid eſt. iiij. li. ca. cxxxix. c. Saul vocauit demon quendam mona chum. iiij. li. cij. d. e. Saul peccauit ꝯſulēdo phitoniſſam. li. inter. xiij. rn̄. j. Scale tres erant circa crucē xp̄ Scala ad cor dei dicit̉ hūilitas. ex xciij. Scādalizare ꝓximū malum eſt. jº. li. c. Scapulare monachoꝝ qͥd ſignificat.i li. xvij. b. (li. xxxiij.⁊ Sciētes ꝓpter qͥd eſſe volunt hoīes. j Scientiā hn̄s et nō caritatē dicit̉ cec ij. li. xiiij. b. (iij. li. viij. b Sciētia ſine caritate dr̄ ſtramē vacuū. Sciētia dꝫ eſſe in ſacerdote. iiij. li. lix. b Scientia ſpūalis qͥd̓ eſt. iiij. li. lix. b. Scientiā nō amiſit angelus cadēs. vº. li inter. xij. rn̄. iij. Sciētia ſine bona vita nō prodeſt. vº. l inter. xiij. rn̄. iiij. a. c. Scientiā nō habens ſit contētus. vi. xxx. d. (ca. vº.. Scientie ad qͥd ſunt acqͥrende. vij. li Sciētia. ⁊tͣ vide in Intellectꝰ ⁊ in Ler Scindent̉ labia et nares peccatoꝝ. vj li. cap. lij. k. Scintille extracte de criſtallo ſilice et ligno ſpūaliter quid ſignificant. iij. li. ca xxj. c. d. Scintilla calefaciēs dicit̉ cogitatio pa ſionis. xp̄i. vj. li. xx. b. c. Scire velle vltra ꝙͣ deus vult ꝑiculo ſum. ē. iiij. li. xxxviij. b. itē. vi. li. lxxxij. Scit dyabolus qͣs cogitatōes homīs et quas nō. vi. li. xxxix. g. Scire poteſt dyabolus multa futura vi. li. lxxxij. (viij. li. lvj. Sciūt ſancti diuerſimode miſteria dei Scire. ⁊tͣ. vide in Intelligere Scolares xp̄i qui dicunt̉ et qui mund j li. xxxiij. a. Scopa anime dicunt̉ hūilitas ⁊ paui tas. vj. li. xxxv. gͦ Scopulo ſimilatur deſideriū malū. iii li. cap. xliiij. b. Scorpio peſſimus dicit̉ fallacia et ī iu ſticia. jº li. xxiij. d. (xxv. b. Scorpione ꝑcuſſus qūo ſanet̉. j. li. cap Icriniū aīe pendens ſuꝑ quatuor dici tur corpus hoīs. jº. li. xxj. a. c. d. Scribunt angeli bona omīa que facit homo. vj. li. xxxix. k. Scribit dyabolus omīa peccata hoīs. vij. li. cap. xiij. f. gͦ Scribere p̄cepit xp̄s p̄ori Petro iſtas reuelatōes. extra. xlviij. a. Scriptura eſt in cōpitis viarū hoīs ſpi ritualit̓ quid eſt. ij. li. jº. c. f. Scriptura docens fugere mortē ⁊ obti nere vitam. ij. li. xxj. c. d. e. Scriptura aurea vocat̉ biblia. iiij. li. ca. jza. Item. extra. iij. a. Scripturā diuinā continue legere de bent clerici. iiij. li. lviij. d. Scriptura dyaboli ꝑ qͥd poteſt deleri. vj. li. xxxix. g. itē. vij. li. xiij. f. gͦ Sculpture qͣles eē dn̄t in mōnaſterijs ſctīſaluato. extra. xxviij. e. ⁊ xxxj. a Securis aīe dicit̉ diſcretio ij. li. xxvij d̓ Sedit demō in genitalibꝰ cuiuſdam vt nauta. jº. li. xiij. a. In corde vt vermis in pomo. b. et in ore vt ſagittarius in fene ſtra. ibidem. c. Sedere ad honorē dei quid ē. vi. li. ca. xiij. a. (eo. vi. li. xxiij. b. Sedere volēs cū xp̄o laboret prius cū Sedere nimis diu in mēſa nociuū ē. vj li. xxxix. f. (vj. li. xcvij. a. Sedebāt ſeptē demonia in quodā dn̄o Sedes dn̄e ſuꝑbię ꝙͣ ſtricta ē. jº. li. cap. xxix. a. b. (ē. jº. li. xxix. b. c. Sedes hūilitatis ⁊ marie ꝙͣ lata ⁊ gl̓o ſa Sedes xp̄i dicit̉ volūtas hoīs ad ip̄m. p̄mo. li. xxx. b. Sedes apl̓ica nō placat vt deberet de um. iiij. li. ca. xxij. a. Sedes marie ab eterno ꝓxima fuit deo cōſtituta. ẜmo. āge. iiij. b. c. ⁊. xx. d. Sedes xp̄i rome euerſa ē. extra. ljº. b. Segnis eſſe in volatū ſpūaliter quid ē ij. li. ca. xix. lj. g. iij. Segnicies dr̄ ſaccꝰ pctōꝝ. vij. li. xiij. g. Sella anīe dicit̉ effectus paſſionis xp̄i iiij. li. lxxiiij. p. (jº. li. xliij. a. Semē virtutū qd̓ eſt et qualit̓ creſcit. Semē nō ſeminatū dr̄ xp̄s. jº. li. lͦ c. Semen cōmixtiōis cur datū eſt hom̄i vº li. inter. iij. rn̄. iiij. Semē aliquoꝝ hoīm venenatū ē vt ſe pentū. vj. li. xxxij. a. b. Semē ſuū qui indebite fundit peccat vj. li. xxxix. f. Semen aīe ſuffocat̉ ꝑ indiſcretōem. v li. cxxj. (vj. li. cj Semīari dn̄t iſta verba dei inter gētes Semita in celum dicit̉ virginitas. vº. li. inter. xij. rn̄. j. b. (. jº li. xj. a. b Senſus ſuos qūo crucifiget hō cū xp̄o Sēſus ſuos ſicut aratrū habeat hō ad vtilitatē ꝓximi. ij. li. xxvij. c. Senſuū cuſtodia dr̄ ſera aīe. iiij. li. Sēſus quinqꝫ ſunt ī capite. iiij. li. cxv. d̓ Senſum cur dedit deus hoī. vº. li. inter iij. rn̄. j. Crn̄. j. b Senſus hoīs ꝙͣ infirmꝰ ē. vº li. int̓. xv. Senſus corporis dicunt̉ ſerui anime vj. li. lxvj. b. c. Senſum ꝑfectū qn̄ habuerūr maria et xp̄s. ẜmo ange. xij. d. Sēſus ſuos qūo refrenauit maria. ſer mo. angeli. xiiij. c. Sententiā mitigat deꝰ cū hō mutat vo luntatē. vj. li. lxxvij. Itē. viij. li. xlviij. vide in Iudicium. Sentine ſimilat̉ mundana cupido. ſer mone angeli. ij. b Sepelire in ſacro excōmunicatum nō placet deo. jº. li. xiij. d̓ Sepeliri qui et qūo dn̄t in monaſterio ſanctiſalua. extra. xxxviij Septem pſalmos legere omni ſexta fe ria ꝯſulitur. iiij. li. lxxx. e. Septē pſalmos legere dn̄t om̄i ſexta fe ria ꝑſone ordinis ſcīſaluato. extra. ix. Sepulcrū xp̄i viſitare qͥbusⁱ nō prodeſt iiij. li. cxl. c. (vj. li. lxxv. c. Sepulcro de quodā audiebat̉. ve ve Sepulcrum xp̄i deuote viſitare ꝙͣ ſalu bre eſt. vº li. reuela. ij. poſt inter. xvj. e. Item. vij. li. xiiij. Sepulcrū xp̄i ſic ut iudei cuſtodiūt aliqͥ vj. li. xxviij. d. Sepulcra ꝑſonarū ſanctiſaluato qua lia ſint deſuꝑ. extra. xxxviij. Sepultura xp̄i deſcribit̉. jº. li. xº k. Sepultura ſpūalis peccatoruꝫ horrida erit. jº. li. xliij. c. Sepultura marie declarat̉. vi. li. lxij. b Sepultū ꝙͣdiu fuit corpus marie. vij. li cap. xxvj. Sequi volēs alteriꝰ voluntatē habere debet tria. jº. li. xxxviij. d. Sequi nolēs xp̄m ad paſſionē nō ſeque tur eū ad gloriā. jº. li. xxxix. c. Seqͥ volens p̄cedentem debet habere tria. ij. li. xxj. f. (xxix. c. Sequi xp̄m qualit̓ dꝫ aīa hoīs. ij. li. ca. Sequi exēpla ſct̄ōꝝ vtile ē. iiij. li. iiij. c. Sequi qd̓ debet hō aūt no. iiij. li. cvij. q Sequens iſta verba xp̄i felix erit. vide in Felix. (vj. li. xxij. c. Seqͥ ſe dicentē velle cur ꝯtempſit xp̄s Sequi debet verba xp̄i qui ip̄m vult di ligere. vj. li. xlvj. a. Sequi volens xp̄m cū magdalena qūo ſe diſponet. et quibꝰ habet neceſſe. vj. li lxv. a. et infra vſqꝫ ad o. Sequi volēs xp̄m cū marta qūo ſit diſ poſitus. vj. li. lxv. o. p. Sequi deū aūt dyabolū eſt in arbitrio hoīs. vij li. xj. a. Sera in domo aīe dicit̉ diuina caritas ij. li. xxvij. lj.(pctā. iij. li. xiij. b Sere inter deum et aīam dicunt̉ qͣtuor Sera aīe dr̄ cuſtodia ſenſuū. iiij. li. cº. Serenitas marie. ⁊tͣ. vide in Puritas Sericū veſtimentū hꝫ duo bona ⁊ no tat abſtinētiā mēbrorū et cogitatōeꝫ ex ceſſuū ſuoꝝ. ij. li. xxvj. b. e. f. Serpēti ſimilant̉ malicia et iniqͥtas. jº. li. cap. xxiij. d. Serpēs veraciter facta fuit virga mo yſi et ſignificabat. xp̄m. jº. li. liij. a. Item iiij. li. lxj. b. et. lxiij. d Serpens dicit̉ dyabolus. iiij. li. xiiij. a Serpēs vt dentes conſtringit pctor la bia a cōfeſſione. iiij. li. lij. d. Serpēs eneus in deſerto vnde hūit vir tutem ſanatiuā. iiij. li. lxj. b. Serpēti aſſil̓at̉ aīa pctōris. iiij. li. cvij. b Serpēti qͥ iacuit ⁊ nō iacuit. ⁊tͣ. aſſimi lat̉ xp̄s. vº. li. reue. vltima. b. e. Serpēs ſicut cōcipit̉ viuificat̉ ⁊ addi ſcit ſugere. pūgere et ſerpere. ſic qͥdam enutriūt filios ſuos. vi. li. xxxij. ꝑ totum Seruare ſe illeſum ſpūalit̓ qūo dꝫ ho. vij. li. vº e. (li. iij. b. Seruitiū mundanoꝝ qūo placet deo jº. Seruicij xp̄i gͣuitas qūo pōt alleuiari º. li. xv. a. b. c. lj. Seruitio dei non debet hō attediari iiij. li. xxj. b. (li. ciij Seruitio dei ꝙͣ flexibilis eſſe dꝫ hō vi Seruiunt deo tria genera hoīm et eorū remuneratio. jº. li. xiiij. a. b. Seruire nō bene poteſt homo duob dn̄is. jº. li. xv. g. Seruire virgini marie ⁊ ſcīs dei ⁊ eos venerari ꝙͣ ſalubre ē. jº. li. ca. xxix. c. Itē ij. li. ij. b. e. Item. iij. li. xiij. g. Item. iiij. li. vij. d. e. et. ix. b. c. et. xxxij. a. ⁊. liiij. et lxxiiij. b. et infra. ⁊. cij. b. et. ciij. et. ciiij b. c. Item. vi. li. xxxiiij. c. ⁊. xxxix. q. r. et xl. et. lxvj. f. et. xciij. a. et. xcv. b. Itē. vij. li. xiij. d. e. l. Seruire deo dꝫ hō ex caritate. jº. li. xxx a. et. liij. e. et. lviij. c. Seruit qui deo fidelit̓ ꝙͣ gl̓oſe remune ratur. ij. li. xj. ꝑ. totum Seruit qui marie ex timore ſimilat̉ vr ſo. iiij. li. cxiiij. b. Seruire deo ꝓ grā dei et ꝑfectione d bet hō ſicut iacob ſeruiuit ꝓ rachel. vº. li. reuela. poſt inter. xi. a. Seruire deo qūo tenet̉ hō. vj. li. lº. c. Seruiebant ſibi mutuo maria et ioſep vj. li. lix. b. c. (cij. c. Seruire velle deo ꝙͣ ſalubre ē. vi. li. ca Seruire deo dn̄t oēs. viij. li. xlviij. g. Seruire. ⁊tͣ. vide in Remunerare Seruitores aliqui ſunt hoſtes dn̄i ſui. vj li. lj. a. (xl. a. Seruū vocat xp̄s hūanitatē ſuam.jº. li Seruū honorare et dn̄m contemnere ſpūaliter qͥd̓ eſt. jº. li. xl. b. Serui dauid ſignificāt oꝑa bona. ij. liº. cap. vº. d. Serui paganoꝝ fient xp̄iani. ij. li. vº. gͦ Serui dei habere poſſunt veſtes cōpe tentes. iiij. li. xxx. Seruos qͣtuor deceptores mittit mun dus hoī. vº. li. reuela. poſt int̓. x. Seruū veſtire et honorare ꝓ dn̄o qͥd eſt ſpūaliter. vj. li. lij. p. Serui anīe dicunt̉ ſenſus corꝑis. vi. li. lxvj. b. c. (li. xxviij. c. Seruos nimis exaſꝑare nō dn̄t dn̄i vij Seruus. ⁊tͣ. vide in Famulus Sibilat qͣliter hoſtis ſpūalis in aures hoīs. iij. lī. ij. b. c. Itē. iiij. li. cxxvj. p. Sybilo aure tenuis cōꝑant̉ verba iſta diuina In ꝓlogo Mathe. a. Sydus an̄ ſolē dr̄ maria extra. lº. d. Sigfridus venit de anglia in ſwyeciam viij. li. ca. xlvj. Signa ſpōſi habere dꝫ ſpōſa in pectore ſuo ſpūaliter qͥd̓ eſt. jº. li. ij. b. Signa caritatis xp̄i q̄ ſunt. jº. li. vij. b. Signū cur petijt moiſes a deo ad ppl̓m j. li. ca. lx. a. (tria. ij. li. x. c. Signū dedit deus moyſi ad ppl̓m ꝓpter Signa cur deus nō mittit nūc cū ver bis ſicut fecit olim. ij. li. xº. d. Signis quibuſdā agnoſcunt̉ bōe apes a malis ſic xp̄iani boni ab iniqͥs. ij. li. ca xix. c. e. f. h. i. Signa cur nō ſtatī ſeq̄bant̉ moyſe miſ ſo ad herodem. ij. li. xxviij. b. Signa vere ſcītatis in pn̄ti q̄ ſunt hoīs ij. li. xxx. a. b. (li. xxx. c. Signa tria in hoīe ſūt falſe ſct̄itatis. ij Signa exteriꝰ oſtēdūt quid ſit in corde homīs. iiij. li. xxiij. c. et. cxiiij. a. Signū ſit in clipeo aīe de duobꝰ colo ribus. iiij. li. lxxiiij. l. Signa diuine caritatis in homīe q̄ ſūt. iiij. li. cxxvj. n. Signa ꝑ que diſcerni pn̄t inſpiratiōes boni ſpūs aut maligni. ⁊tͣ. Reqͥ. ī Sp̄s Signū euides ꝙ cito veniet antixp̄us vj. li. lxvij. b. Signo deſignari dꝫ qui habet officiuꝫ principis ſic ē ſpūalit̓. extra. ca. xxij. Silentiū tenere vtile ē. extra. lxv. b Silere dꝫ hō ꝓuocatꝰ ad iram. vj. li. vj Silere nō debet habēs autoritatē p̄di candi. vj. li. vij. a. Sileri nō debēt iſta verba dei. vide in Uerba. Silex ſignificat ſuꝑbiā hoīs. iij. li. xxj. d Siliquas dare ep̄o de ara ꝑcoꝝ ſpūali ter quid ē. iij. li. xvj. c. Silique porcoꝝ dicunt̉ iſta mundalia iiij. li. jº. b. et cxxv. f. Silua plena anīalibus ferocibus dicit̉ mundus. viij. li. xviij. b. Symea hꝫ qͣtuor cōditiōes cui ſil̓ erat quid̓ epūs. iij. li. xj. b. Similant̉ aīe iuſte angelis. iniuſte aū demonibꝰ. vº. li. int̓. v. rn̄. j. Similes erūt in inferno homīes et de mones. vi. li. xxxi. a. b. c. d. ⁊. lij. lj. Similitudinē ſpūalē habēt omīa crea ta. vº. li. inter. v. rn̄. j. Symōia qͣſi oēs decipiunt̉. iiij. li. xlv. Symonia cꝰ nō ſit epūs. iij. li. iij. b. Itē iiij. li. cxxvj. s. Simplicitas quantū placet deo. vi. li lxxvij. et. cxvj. n. Sinapis purgat cerebrum et ſignificat malas cogitatōes. ij. li. xxvij. a. b. Siniſtrā xp̄i crucifigere quid ē. jº. li. ca xxxvij. c. Siniſtra dicūt̉ oꝑa carnis iiij. li. cxxij a Siniſtra dei qͥd ſignificat. vº. li. interro xvj. rn̄. j. (li. cxiiij. c Sypontia ciuitas qͣre deſtruebat̉. iiij Sitire ſpūaliter quid debet hō. jº. li. ca. xxxviij. b. c. Sitis peſſima aīe que eſt. ij. li. xxv. q Sitim extinguit mirra. iij. li. xxi. a. Akania iniuſte et ꝑ ſuaſione dyaboli a lienata fuit a regno ſwecie. iiij. li. iij. a. b. c. itē. viij. li. lvj. i. itē. extra. lxxx. b. Smaragdꝰ quas habet virtutes q̄ ſig nificat mendaciū. iiij. li. cxxiiij. b. Sociari volens xp̄o quid faciet. iiij. li. (li. iiij. li. cxiiij. a ca. cxviij. a Societas mūdialis dr̄ aſſatura dyabo Sol ſignificat virtutē xp̄i. jº. li. lͦ. a. Sol verus dicit̉ et eſt xp̄us. jº. li. lꝰ. b. et lͦe. Item. ij. li. ij. e. itē. iiij. li. vij. g. Itē ẜmo. ange. ix. c. Solis vt ſplēdore duo bona veniūt cū ſpūſcō. iij. li. xº. a. Itē. iiij. li. lxxviij. b. Soli obſcurato ſimilis erat qͥdam prin ceps. vi. li. xxxvj. d. Sol palleſcens ſignificauit quendā re gem. viij. li. xxxi. Solis radijs ſil̓is fuit obediētia marie ſermo ange. vº. b. Sola ſemꝑ eſſe dilexit maria jº. li. xº. a. b Solus eſſe laboret homo. iiij. li. cº. Solatiū moderatū habere pōt ho. iiij. li cviij. c. Itē. viij. li. iiij. a. Itē. exͣ. xxxiij. a Solatiū homīs facta eſt omīs creatu ra. vº. li. inter. ix. rn̄. iiij. Solitudini ſil̓is erat mūdus an̄ aduen tū xp̄i. ij. l. xv. a. c. Itē. vj. li. liiij. a. b. Sollicitari cur ⁊ de quo debet hō. iij. li. xj. a. Itē. vº li. inter. iiij. rn̄. ij. Sollicitat qͣliter dyabolus hoīem. iiij li. lxxv. e. (xxx. c. Sollicitari de quo nō dꝫ ho. vj. li. cap Sollicitari de craſtino nō dꝫ hōº quo mō intelligat̉. vj. li. xlvj. b. c. Sollicitudo mūdana dr̄ vermis. jº li xxiij. c. (iij. li. xvj. q Soluere alios ⁊ ſe ligare ſpūalit̓ qͥd̓ eſt Soluere nolēs debita defunctoꝝ pu niet̉. vj. li. xº. e. Soluere dꝫ hō debita ſua. vij. li. xj. b. Soluta fuit maledictio ꝑ incarnatōeꝫ xp̄i. vº. li. int̓. xvj. rn̄. iiij. Somnia nō dn̄t oīa recipi nec oīa con temni. iiij. li. xxxviij. b (xxxviij. q Sōnia vt hō nō timeat qͥd faciet. iiij. li Somnū nō incipiat hō cū delictis noc tis p̄cedētis. iij. li. jº. e. itē. iiij. li. cxxvj. i Somnꝰ dr̄ mors iuſtoꝝ. iiij. li. xl. a. Sōnū neceſſariū tribuet hō corꝑi ſuo iiij. li. lxxx. e. Item. vij. li. vº. lj. itē. extra lxv. a. et. lxxxv. a. Somnū capere pōt hō poſt refectōen iiij. li. cxxvj. l. Sorbili vniꝰ generis contētari bonun eſt. extra. lxv. c. Sorores q̄dam qͣles ſūt. iiij. li. xxxiij. f Sorores qͣtuor dicunt̉ qͣtuor virtutes iiij. li. xlv. a. (iiij. li. xlv. b. Sorores qͣtuor alie dicunt̉ qͣtuor vicia Soror peccatoris dicit̉ mundana con uerſatio. iiij. li. cxxiij. Sorores ordīs ſanctiſaluat̉. qualia ha bere debēt lectiſternia. In regl̓a. ca. ii Itē qualia indumēta. calciamēta et or namēta capitis. cap. iiij. a. b. Itē qualit̓ ⁊ quid cantabūt. ca. vº. ⁊. xxx. b. itē qūo qn̄ et vbi tenebūt ſilentiun. ca. vi. Item Que vbi et qn̄ loqui poſſūt. ca. vi. vij. viij. et. xxv. a. Itē qūo et qn̄ ſuſcipi dn̄t ad religionē. ibidē. ca. xº. et. xj Itē quot debent eſſe in monaſterio. ca. xij. a. Itē Quotiēs et vbi pn̄t cōmunicare. cap xvij. xxv. a. Itē qn̄ et quotiēs tenebūt capl̓m. ca. xviij. a. et qualē ꝓ culpis ſu ſtinebūt penā. ibid̓. a. b. Item ꝙ nō pn̄t reciꝑe dona aliqͣ. ca. xix. Itē qualia oꝑa et qn̄ laborabunt manibꝰ ſuis. cap. xxiij. Ubi qͦꝫ ⁊ quotiēs ꝯfiteant̉ peccata ſua in Regula. ca. xvj. et. xxv. a Sorores ordīs ſctīſaluato. habere pn̄t quatuor focarias. extra. xxxv. a. Sorores ordīs ſcīſaluato. ſūt puelle ma rie. extra. xxxv. a. Sorores. ⁊tͣ. vide in Moniales Species ignite ſunt incentiua luxurie extra. xxxvj. Speculator aīe dr̄ viſus. vj. li. lxvj. Speculū virginū fuit v̓go maria. ẜmo angeli. xix. c. d. Sperare qͥd debet homo. viij. li. lvi. b. Spernēs p̄latos eccleſie ſpernit ⁊ xp̄m extra.xxvij. c. Spes ad deū dr̄ tunica aīe. jº. li. vij. a Spes vana qͥd eſt. jº. li. xxxix. c. Spes dr̄ hoſtiū domꝰ aīe. ij. li. xxvij. gͦ Spes recta qͥd̓ eſt. ij. li. xxvij. lj. Spes falſa et ꝑiculoſa que ē. iij. li. xij. b Spes dr̄ lapis in anulo. iij. li. xxiiij. c Spes dicit̉ galea aīe. iiij. li. lxxxix. d. Spes eē modica vn̄ ꝓbet̉. iiij. li. cvij. d Spes dicit̉ pes aīe. iiij. li. cxv. e. Spes ſil̓at̉ palpebre cēte. iiij. li. cxxix. c Spes aſſimilat̉ cyrothecis. vj. li. lij. o Spes dat calorē aīe et corꝑi. vj. li. cap (bonis. jº. li. xxij. c. lxxxiiij. Spina vt defendit roſam ꝓficiūt mali Spine fructui ſimiles ſūt qͥdam ſacer (li. ij. b. dotes. jº. li. xlviij. g. Spinis aſſimilat̉ aduerſitas mūdi. iij. Spina dyaboli dicit̉ praua delectatio iiij. li. lxvij. b. Spine vt nocet indiſcretio. vj. li. cxxj Spūalia bona. p̄ponderare dn̄t corpo ralibus. ij. li. xiiij. f. Spūalia bona qūo acqͥrant̉ ꝓ tꝑalibꝰ extra. lxxxviij. Spūs bonus et ſcūs eiuſqꝫ infuſio ꝑ q̄ et qūo diſcerni pōt a ſpū maligno et eiꝰ ſuggeſtione In ꝓlogo dn̄i iohīs de tur re. ꝑ totū. Item in ꝓlogo mathie. b. c. Itē. jº. li. ca. iiij. a. b. itē. iiij. li. iiij. ⁊ xxiij. f et. lxvij. b. et. cxº. itē. vj. li. xxxviij. itē. vij li. in ꝓlogo. ca. ij. a. b. c. et. vi. ꝑ totum Item. viij. li. xlviij. r. s. t. v. ⁊. lvj. d. i. Spūs mali perhibēt teſtimonium xp̄o jº. li. xlv. d. Spūs mali nō dicūt veritatē niſi coa cti. jº. li. xlv. d. item. iiij. li. lxiij. c. Spūs qͣli cogitatiōe dicit̉ ſuffocari in homīe. jº. li. xlvij. g. h. Spūs creatus et increatꝰ et eoꝝ qͣlita tes deſcribunt̉. jº. li. liiij. a. b. Spūs creati duo ſunt et eoꝝ differen tia. jº. li. liiij. c. d. Spūs bonus aliqn̄ viſitat malos hoīes et econuerſo. jº. li. liiij. d. Spūs malus fugatur ꝑ tria et obtinet̉ g. v bonus. primo li. liiij. e. Spūs ſanctus a qͥbus diſcedit et alqui bus longe eſt. jº. li. lix. d. Spūs ſcūs qͥd oꝑat̉ in eo in quo habi tat. ij. li. xix. f. Itē. iiij. li. lxvij. b. Itē. vj. li. lxv. lj. Spū ſancto plena erat maria ab infan tia ſua. iij. li. viij. a. Spūs ſcūs duo bona affert ſecū in co hoīs. iij. li. xº. a. Itē. iiij. li. lxxviij. b. Spūs bonus qn̄qꝫ loquit̉ in malo p̄di catore. iij. li. xv. b. Spūs ſcūs duplicit̓ ingredit̉ aīam ⁊ fa cit duo. iij. li. xx. b. (xx. b Spūs dyabolicus qͥd̓ oꝑat̉ in aīa. iij. li Spūs ſctūs teſtimoniū ꝑhibet electis ī terris. iij. li. xxiij. (xvj. c Spūs ſcūs quos viſitat frequētiꝰ iiij. li Spūi ſcō qͥd reſiſtit in hoīe. iiij. li. xxxv et. xcvij. a. item. vi. li. xxxvj. b. Spūs ſcūs triplicit̓ habet ſe ad hoīes iiij. li. lxxxv. Spūs ſcūs qūo et per qͥd pōt obtineri iiij. li. xcvij. a. itē. vi. li. xlij. c. Spūi bono qūo eſt rn̄dendū et qūo ma lo. iiij. li. cxº. Spiritibꝰ īmundis appropinqͣt hō ma gis ꝙͣ angelis. iiij. li. cxxxi. Spūs ſct̄i dulcedinē querēs non fugi at amara. vº. li. reue. poſt int̓. v. Spm̄ dei hn̄s cur pōt peccare. vº. li. in ter. xv. rn̄. vj. Spūs.ſ. in quo hītat. et in quo nō. vº. li inter. xv. rn̄. vj. (xv. rn̄. vj Sp̄s donū dat̉ bonis et malis. vº. li. int̓ Spūs ſcūs quaſi ſtatera aſcendit et de ſcendit in hoīe. vº. li. int̓. xvj. rn̄. iij. a. c Spūs dei qūo loquit̉ hoī interiꝰ. vj. li ca. xviij. b. Spūs ſcūs qūo deſcēdit in apl̓os. vj. l xxxvi. a. b. et. lxxxvj. Spūs ſcūs in quos venit ⁊ in quos nō vi. li. xxxvj. b. c. Itē extra. lxxxvij. Spūs bonus qͥd eſt et qͥd malus et e o rum effectus. vj. li. xxxviij Spūs ſcūs qūo obtineat̉ et cuſtodiat̉. vj. li. ca. lxvj. i. Spūs bonus vt vnꝰ altero ſubtilior ē malus vnus altero neqͥor. vj. li. lxxx Spū vno ſcripſerūt iohēs euāgeliſta. ⁊ mgr̄ mathias confeſſor.ſ. birgitte. vi. li. ca. lxxxix. (xxvij. e. Spūs ſcī infuſio ꝑ qͥd minuit̉. vij. li. ca Spm̄ ſcm̄ impetrat maria hoībꝰ. vij. li. xxviij. a. Item. viij. li. xlvij. a. Spm̄ ſcm̄ accipiūt ſcī diuerſimode. viij li. xvj. r. (geli. ij. c. Spū ſcō pleniſſima fuit maria. ẜmo. an Spūs ſcūs ꝓphetis illabebat̉ vt torrēs ẜmo. ange. ix. b. Spūs maligni quantū timēt mariā. ſer mo angeli. xx. b. Spūs ſcūs qūo eſt cū euāgeliſtis docto ribus et electis dei. extra. xlix. b. Spūs. ⁊tͣ. vide in Clauis. Conſolatio Gr̄a. Ignis Potus. et Uinum. Spledor ſanctoꝝ in celis ꝙͣ excellens ē º. li. ca. xx. b. Spoliat qualiter qn̄qꝫ papa xp̄m ⁊ ho mines. iiij. li. cxlij. a. b. Spoliare āgelos corꝑa hoīm et res qͦd eſt. vj. li. xxiij. a. (f. g Spoliat qūo homo dyabolū. vij. li. xiij Spoliant deum qui nō ſoluūt decimas extra. lxxxiij. c. Sponſa xp̄i fuit ſcā birgitta. jº. li. ij. a. et vº b. et. vij. a. b. et. xx. b. c. et. xxxviij. a. b d. Item. ij. li. xvj. b. et. xxiiij. b. et. xxv. e Item. vj. li. xiij. a. b. et. xxx. a. et. xlij. a. Item extra. xlvij. Spōſa xp̄i eē volēs qūo dꝫ eſſe p̄diſpo ſita et ornata. j. li. ij. b. et. vij. a. b Item ij. li. xxj. f. Item. vi. li. xiij. a. b. Item ex tra. xvij. a. ( li. ij. c. Spōſa xp̄i fatigari debet cū ſponſo. jº. Spōſa xp̄i dicit̉ aīa. jº. li. xvj. c. Spōſa xp̄i dꝫ eſſe parata. credula. obe diens. et hūilis. jº. li. xx. b. c. Spōſa xp̄i ſit patiēs obediēs. et libens jº. li. xxxviij. a. b. Spōſe ſue p̄cipit xp̄s tria facere et tria nō facere. tria ꝑmittit. et tria conſulit. ij. li. ca. xvj. b. Spōſa xp̄i habere dꝫ tres domos et in qualibet domo tria inſtrumenta. ij. li. xxiiij. b. ⁊.xxv. ⁊.xxvj. ⁊ xxvij. ꝑ totum Sponſe parate ſil̓is eſſe dꝫ homo. iiij. li. ca. xxv. Spōſa de ſua qͥd querit deꝰ qͥdue dya bolus. iiij. li. lxvij. c. Spōſa ⁊ ſpōſus ſicut ꝑ tria ꝯueniūt d̓ et aīa. quos hoſtis nitit̉ ſeꝑare. iiij. li. ca lxxv. b. c. d. e. f. Sponſa xp̄i habere debet qͥnqꝫ bona vº. li. reuela. poſt inter. iij. Sponſa xp̄i eſſe dꝫ ſicut arbor bn̄ radi cata. vj. li. xxx. a. b. Sponſa xp̄i facta ē adultera. vj. l xxxiij. a Spōſam nouā dabit deus pr̄ xp̄o cap. xxxiij. c. Spōſa xp̄i vt ſibi placeat habere debe tria. vj. li. xlij. a. Sponſa. ⁊cͣ. vide in vxor. Spōſus aīe iuſte eſt xp̄s. jº. li. xvi. c. Itē vi. li. xxxiij. a. Itē extra. xvij. b. Sponſo aſſimilat ſe xp̄s. iiij. li. cxxiij. Squamis aſſimilat̉ malicia hoīm. iiij. li ca. cxxix. h Squamarū putredo eſt ꝑiculoſiſſim. vj. li. ca. lxxxvij. Itabilis ſpūaliter eſſe qn̄ dicit̉ hō. ii li. cap. cvj. a. Stabilis vt arbor bn̄ radicata ſit voli tas. vj. li. xxx a. b. c. Stare ad voluntatē dei ſpūalit̓ qͥd eſt ij. li. xix. e. Itē. vj. li. xiij. a. Stare int̓ vias doloris ⁊ gaudij quid iij. li. xij. a. Stare in mūdo ſpūalit̉ quid eſt. Stare iuxta et poſt antipendiū ſpūalit̓ quid eſt. iiij. li. xxv. Stetit xp̄s triplicit̓ in cruce ꝓ hoīe. v li. reue. ij. poſt int̓. xij. b. itē. vi. li. xix. c Stare vno pede in duobꝰ veſtigijs qͥ eſt. vi. li. xxiij. c. Stare in tuto loco qn̄ dr̄ hō. ẜmo. an geli. xº. c. Statere more habet ſe deꝰ ad hoīes iiij li. ca. ij. a. e. Statere ſex ſignificāt cogitatōes hoīs. locutōes et oꝑatōes. iiij. li. cxxvj. a Staterā in manu habenti aſſimilat̉ ſpi ritus ſcūs. vº. li. int̓. xvi. rn̄. iij. a. c. Itatus incipientiū ꝓficientium ⁊ ꝑfe ctorū deſcribit̉. jº. li. xv. a. c. lj. Status hoīm tres ſunt in mundo. jº li cap. xxxvi. b. Status hominuꝫ quinqꝫ in mundo ad quos venit xp̄s in habitu peregrino de ſcribuntur. ij. li. iij. c. Status clericorū in petro et laycorū ī paulo notatur. ij. li. cap. vij. b. Itē. viij. li. ca. primo. f. Status laycoꝝ ad tēpus bene diſpoſi tus fuit. ij. li. vij. c. item. viij. li. xxxij. a. Statum triplicē elegit deus ab inicio li. ca. xx. a. Status heremitarū. religioſoꝝ. ꝯfeſſo rum et martirū qualis erat olim. iij. li. ca. xxj. a. b. Status vrbis rome ꝙͣ infelix eſt iiij. li. ca. xxxiij. per totum Statu ſuo quilibet ſit contentus. iiij. li cap. xxxix. Status hominū triplex placet deo. vj. li. ca. cxix. Statibus om̄ibus hoīm in mūdo mina tur xp̄s. vij. li. xvi. a. et. xxx. a. c. Statuta ſanctoꝝ patrum grata ſūt deo extra. xlv. Stellis aſſimilant̉ ſancti. jº. li. xx. b. Stellis comꝑantur angeli boni. p̄mo li. ca. liiij. e. Stella quaſi pulcra aſcēdit anīa mona chi in celum. vj. li. xxxj. g. lj. k. Stelle ardenti ſimilis apparuit aīa cu iuſdam monachi. vj. li. xxxv. a Stellis nō in eſt ꝙ homo ſit bonus vel malus. vj. li. ca. xlv. c. Stellis ſimilis apparuit anīa cuiuſdam domine. vj. li. cij. c. Stellis ſimiles fuerunt cogitatōes ma rie. ẜmone angeli. vº. c. Stellā ideſt mariā oriundā ex iſrl̓ p̄no uerunt ꝓphete. vn̄ valde exultabāt. ſer mo. angeli. ix. c. d. Stephanus ſanctꝰ a multis neglectꝰ eſt iiij. li. cap. vj. Stephanus ſcūs qūo ſe habuit ad pec catores. iiij. li. cxxix. g. Stephanꝰ ſcūs qūo ſe hūit ad xp̄m ⁊ iu deos et qͣlis nūc eſt in gloria. vi. li. cvii Stercus dicunt̉ tēꝑalia. vi. li. xxxvi. b Stimulare vt ſerpētes docēt quidam filios ſuos. vi. li. xxxij. a. d. Stipendiū religioſorū ⁊ militarium de ſcribit̉. iiij. li. xxxvj. Stipendiū nr̄m eſt xp̄s. iiij. li. lxxv. Stipendiū p̄dicantium verba iſta erit xp̄s. vi. li. iiij. ⁊tͣ. vide in Retributio Stomacꝰ aīe dr̄ diſcretio. iiij. li. cxv. o Stramē dicit̉ mūdana ſapīa ⁊ ſciētia jº. li. xxxiij. a. Itē. iij. li. viij. b. Stramīa maſticare ſpūalit̉ qͥd̓ eſt. iij. l xvi. c. Itē. vi. li. xxxv. k. Strepitū facit dyabolꝰ ne deus et aī colloquant̉. iiij. li. lxxv. d. f. Strigiles in ſella anīe que ſunt. iiij. lxxiiij. q. r. Suadet hoī diuerſa ſpūs bonꝰ et ſpū malignꝰ. vide in Spūs Suadet dyabolꝰ hom̄i facere vltra vi res. iiij. li. xx. a Suadet qͥd demō religioſis. vj. li. xcij Subditos ſuos nimiū grauare malū ē iiij. li. xiij. b. Itē. viij. li. xlviij. al. Subditis qͣlem ſe exhibebit p̄latus. li. ca. liij. a. b. Subditus erat ihūs marie et ioſep. v li. lviij. a. c. (xij. c. d Subditi qualit̓ ſunt tractādi. vij. li. ca Subditꝰ. ⁊tͣ. vide in Seruꝰ et in Ml̓r Suburbiū ciuitatis gl̓ie dicit̉ mundꝰ. iiij. li. xv. b. Succeſſores aliqͥ ꝙͣ male ſe hn̄t ad de functos. vj. li. xxj. a. b. Succeſſor. ⁊tͣ. vide in Heres. Succurrere tribꝰ generibꝰ hoīm poſſūt amici dei. ij. li. xiiij. i. k. Sudor ſanguineus qūo et qͣre exiuit de xp̄o. jº. li. xxxix. a. Item. iiij. li. lxxxi. lj. et cxxvj. lj. (iiij. li. iij. a Syyecie regnū qͥ primo inhabitabant Syęcie regnū diu in magno pctō īpu nitum fuit. vº. li. reue. j. poſt int̓. xvi. c. ⁊ in rubrica. Syecie regno quā fecit deꝰ mīam viij li. xlviij. ap. Suffert deus pctōrem vſqꝫ ad vltimū punctū. jº. li. lvi. a. Item. iij. li. xix. c. ⁊t̄ vide in Patientia dei Sufflare nitit̉ dyabolꝰ cineres in ollā ideſt in cor homīs. extra. liiij. b. Suffocare in ſe ſpūm qͥbus cogitatiōi bus dicit̉ hō. jº. li. xlvij. g. lj. Suffragia viuoꝝ qūo et qͣntū proſunt mortuis. iiij. li. vij. i. k. et. viij. ⁊. ix. c. d. vide in Remediū. in Or̄o. et in Iuuare Fugere ſanguinē leonis ſpūalit̓ qͥd̓ eſt. iiij. li. xxxix Sugere terrā ſicut ſerpētes docēt qͥdā filios ſuos. vi. li. xxxij. a. b. Sugere caudā ſerpetis ſpūalit̓ qͥd eſt vi. li. xxxv k. (lxxv. d. Suggerit qͥd dyabolꝰ penitētibꝰ iiij. li Suggerit quid hom̄i bonꝰ ſpūs qͥd ve malus. vide in Spūs Suggeſtionē diaboli eē qūo intelliget homo. jº. li. liiij. d. Suggeſtio trahēs a via dei que ē. iij. li ij. c. Itē. iiij. li. cxxvi. p. q Suggeſtio dyaboli dicit̉ ſpes ⁊ cuſpis gladij. iiij. li. xx. a. b. Suggeſtiōi dyaboli qͥd rn̄debit homo vj. li. xvij. a. te. ljº. a. b. Suggeſtiōi inimici qūo reſiſtet hō. vij. li. vº. c. (xxviij. b. Suggeſtio dyaboli dr̄ talpa. In regl̓a Suꝑbie retributio ꝙͣ grauis erit hoī j li. xvij. a. ⁊. liij. c. Itē. ij. li. ix. c. itē. iiij li. cxxxv. c. Item. vi. li. xvi. ⁊. xxxv. c. et lij. s. Item. vij. li. xxvij. c. et xxx. c Item extra. lxxv. b. Superbia dicit̉ dn̄a nullū ꝑmittens ſe dere ſecum. jº. li. xxix. a. b. Suꝑbia inuenit ſuꝑfluitatē. jº. li. xl. a Superbia dicit̉ vox dyaboli qͥ auertit hoīes a xp̄o. ij. li. vi. a. b. Suꝑbia dicit̉ auis cupida. ij. li. xxix. d Suꝑbia dr̄ ſera excludēs. iij. li. xiij. b. Suꝑbia dr̄ ala peccatoris. iij. li. xiiij. l Suꝑbia ſignificat̉ ꝑ ſilice. iij. li. xxj. d̓ Suꝑbie viciū qūo pōt emendari. iiij. li ix. c. Item. vj. li. xº c. Suꝑbia dicit̉ rota in curru maloꝝ. iii li. xvij. e. Suꝑbia veſtiū grauit̉ puniet̉ iiij. li. ljº. Suꝑbia dr̄ color dyaboli. iiij. li. lxix. Suꝑbia dr̄ mors eterna. iiij. li. lxxix. Superbia obſtat ſpūiſcto et grē. iiij. li xcvij. a. et. cxij. Superbiā qͥs inuenit et qͦ ducit. vº. li. i. ter. ij. rn̄. i. (b. et. cxvi. a Superbia ſeꝑat hoīem a deo. vi. li. xxj Superbia dicit̉ peſſimū venenū. vi. li (li. xxxvi. b xxxij. b Superbia ē qͣſi corruptus ſanguīs. vt Suꝑbia dr̄ liber dyaboli. vi. li. xxxix. b Superbia ocl̓oꝝ qūo puniet̉. vj. li. lij. l. Superbia excecat aīam. vj. li. lij. q. Superbia p̄latoꝝ rep̄hendit̉ vi. li. liij. Superbia diaboli quanta erat dū ceci dit. vij. li. xxvij. b. Superbia quorūdā qͣnta ē. vij. li. xxx. b Superbia eiecit angelos. ẜmo. angeli. iiij. b. ⁊. vi. b. (āge. vij. Superbia venit ira dei ſuper adā. ẜmo Superbiens de caſtitate ſimilat̉ vnicor ni. iiij. li. cxxv. a. b. Superbire nō debet homo de diuicijs vº li. inter. vij. rn̄. iij. Superbus qͥdā ſil̓is erat aquile. pͥmo li ca. xvij. a. Superbos deicit deus. iij. li. iiij. a bc d̓ Superbi hoīes ꝯꝑant̉ papilioni. iiij. l ca. cxij. (cxiij. ſ Superbi magnā habebūt penā. iiij. Superbus homo ſimilat̉ animali lepro ſo. iiij. li. cxxv. a. c. Superbus hō tractari debet ſicut infi mus. vº. li. reuje. poſt inter. viij. b. Superbi homīes aſſil̓ant̉ ſerpētibꝰ vi li. xxxij. b Superbi dicunt̉ vaſa peſſima. vi. li. ca. xxxvi. b. (vi. li. lij. d Superbi ſimiles ſunt ardenti aſꝑſorio Superbi ꝯꝑant̉ caude vacce lutoſe et eoꝝ pena. vj. li. lij. g. h. i. k. l. m. Suꝑfluis gl̓iari vanū ē. vj. li. xxxv. e. i. Superfluas res nō habeāt prelati. vij. li. xij. f. g. (xl. a. Superfluitates adīuenit ſuperbia. jº. li. Suꝑfluitas reſiſtit ſpūi ſcō. iiij. li. xxxv Superfluitas cauſat accidiā vij. li. vº. g Supplantati leguntur tres viri ꝓpter mulieres. iiij. li. lxxxiiij. Supplicium graue cuiuſdā anīe purgā de. vi. li. ca. ij. Suppliciū grauiſſimū cuiuſdam mulie ris voluptuoſe. vj. li. xvi. a. b. Suppliciū maximū in purgatorio qd̓ ē vi. li. xxxix. r. Supplicia diuerſa hn̄t damnati. extra cap. lxxxix. b. Suppliciū. ⁊tͣ. vide in Pena. et in Iudi cium. in Punire. in Purgatio. et in In fernus. (in Malus Supportat cur deus pctōres. ⁊tͣ. vide Surculo aſſimilat̉ gr̄a dei. jº. li. xx. c. Surdꝰ cadit vbi audiēs fugit. iij. li. ix. Surdus quis eſſe dicit̉ alia aure. iiij. li. ca. xcviij. b. Surgēs de lectoⁱ qūo habebit ſe hō et maxime p̄latus. iij. li. jº. e Itē iiij. li. cxxvj m. item. vj. li. lxv. b(iiij. li. xix. b Surgere volentē a pctīs iuuat maria Surgere vt defendat ſe cōtra pctōres monet̉ xp̄s. viij. li. lv. b Surgere ſpūaliter quid eſt. exͣ. xvij. b. Suſanne ſaluatio et glorificatio. patet iiij. li. lxxi. d. Suſcitat deus ita peccatorē ſicut laza rum. iiij. li. lxxij. a. Suſtentat vt ortulanus plātas maria hoīes. vij. li. xxviij. a. Suſtentabāt cur alij manus moyſi orā tis. extra. xxxiij. a. Abernaculi ornamētis ꝯpa ¶ Tacet qui veritatē reꝰ effi rant̉ oꝑa iuſtoꝝ. extra. xviij. citur. iiij. li. lxv. a. (ca. vj. Tacere debet hō ꝓuocatꝰ ad irā. vi. li Tactꝰ ſpūalis p̄ponderare dꝫ corꝑali. li. xiiij. d. (xxxix.n. Tactu puniebat̉ aīa q̄dā triplicit̓. vj. li Tactus dr̄ laborator aīe. vj. li. lxvj. b. Talēta decē quibꝫ emat̉ aurū. ideſt v̓ba xp̄i deſcribunt̉. ij. li. xiiij. c. et infra. Talentū duplicare ſpūalit̉ qͥd eſt. iij. li. Ca. xx. a. (li. xx. a. b. Talentū multiplicauit ſcūs bn̄dictꝰ. iij Talentū cuſtodiēs inutilit̓ incurrit iu diciū. iiij. li. lxxxj. g. Item. vº. li. int̓. xiij. rij. v. c. Talpa rodēs radices dicit̉ dyabolus vj. li. xxx. b. Itē in regula. xxviij. b. Tauris indomitis aſſimilat̉ cōmunitas populi. jº. li. lvi. c. f. Tecla virgo cōmendat̉. iiij. li. lxxj. d. Tectū domꝰ xp̄i quale dꝫ eē. jº. li. xviij. a Tectū domꝰ ſignificat caritatē. jº. li. ca. xviij. d. itē. iiij. li. cxliiij. a Tediū bonorū īmittit diabolus aīe. iiij li. lxxv. e. (li. lxv. q Tediū habēs in ſpūalibꝰ qͥd faciet. vi. Templū aīe dr̄ corpꝰ homīs. jº. li. xxvi. b Templū dei dicit̉ coniugiū caſtum. jº. li ca. xxvi. f. Templū dei ē aīa boni xp̄iani. jº. li. lvij Templū xp̄i ſunt corꝑa hūiliū. ij. li. ix. b Templum dyaboli ſunt corpora ſuper borum. ij. li. ix. b. Templū ſalomōis deſcribit̉ cui aſſimi lat̉ maria. iij. li. xxix. a. b. c. Templū dei in hoīe quale debet eſſe. ij li. xxix. a. b. (li. xxix. b Templū peccatoris ſpūale quale ē. iij Templa maloꝝ ſacerdotū qualia ſunt iij. li. xxix. d. Templa quedā ſanctoꝝ mutata ſunt in latrinas. iiij. li. xxxiij. a. Temꝑantiā non habere nociuū ē. v li. xxxv. d. i. Item. vi. li. cxxij. Temꝑauit qualit̓ maria vigilias ſuas. ẜmo. ange. xiij. c. (xxxviij. d. Temꝑalia bona nō ſatiant hoīem. º li Temꝑalia bona ad quid ſunt creata et qūo diſpenſent̉. ij. li. xiiij. f. Temꝑalia ꝑfecte relinquere bonū eſt iiij. li. xvij. b. Temꝑalia bona diſcrete poſſeſſa non nocent. iiij. li. lxvi. (lxxiiij k Temꝑalibus vti diſcrete qͥd eſt. iiij. li. Temꝑalia bona quare data ſūt eccl̓ie xp̄i. iiij. li. lxxvi. e (int̉. ij. rn̄ ij Tꝑalia bona ad qͥd data ſunt hoī. vº. li. Tꝑalia bona dn̄t eſſe oībꝰ ꝯmūia. vº. li. int̓. vij. rn̄. iij. Tꝑalia bona cur dant̉ bonis et malis vº li. inter. xiij. rn̄. vj Temꝑalia bona qūo dꝫ hō habere ſa lubriter. vº. li. int̓. xiij. rn̄. vi. Item. vi. li. xxij. c. et. xlvj. b. Temꝑalia dicunt̉ ſtercꝰ. vi. li. xxxvi. b. Temꝑalia ꝓdige nō debet hō expende re. vi. li. lij. n. Tꝑalia diligēs ꝑdit et̓na. vi. li. lxxviij. a. et. lxxxij (li. liiij. d. Temptant̉ iuſti ad maiorē gloriā ſuā. jº. Tēptat dyabolꝰ hoīes diuerſimode. iiij li. xxxviij. a. Tēptat dyabolus hoīes more vulpis iiij. li. lxviij. a. b. Temptant̉ qͥdam in principio cōuerſi onis. qͥdam in medio. et qͥdā circa finē vº. li. reue. poſt inter. xi. a. b. Temptari ꝑmiſit deꝰ ſcām birgittaꝫ ro me. ꝑ carentiā hoſpicij. extra. cvij. Temptationū dyaboli tria ſunt reme dia. ij. li. jº. a. Itē. iiij. li. xiiij. b. Itē. vi. li. ca. xciiij. b. c. Temptatio ſine cōſenſu non nocet hoī ſed purgat eū. ij. li. xxvij. b. et auget co ronā. vi. li. lxv. e. et. xciiij. c. Temptatōes qui merent̉ obtinere. iij. li. xxi. d. (xij. b. Tēptatōes iuſtoꝝ moderat̉ deus. iiij. li Temptatiōibus in ſuis qūo ſe hēat hō. iiij. li. xx. a. Temptatōes pellit deus a cordibꝰ ho miū. iiij. li. xx. d. Tēptatio demonū triplex. iiij. li. xxix. Temptatōibus pulſat dyabolꝰ mentē hom̄is. iiij. li. xlvij. a Temptatōes fugat oblatio corꝑis xp̄i iiij. li. ca. lviij. hj. Tēptationi quotiēs reſiſtit̉ duplicatur homi corona. iiij. li. lxj. a. Temptatiōi qui reſiſtit reꝑcuttit dya bolum. iiij. li. cvj. a Temptatio ꝓbat hoīem purgat et ꝑfi cit. vº. li. reuela. poſt int̓. xj. a. ⁊ eſt occa ſio ſalutis. ibidem. b. Temptatio dyaboli fugabit̉ flagello vj. li. cap. ljº. a. Temptatio cur aliquibus accreſcit in ſenectute. vj. li. xciiij. b. Temptatōes repͥmit maria more ortu lani. vij. li. xxviij. a. Temptatiōes dyaboli reicit in eū ma ria. extra. lvij. b. Tēptamētis reſiſtētes iuuat maria. exͣ. lxxxix. a. (bulatio Tēptatio. ⁊tͣ. vide in Reſiſtere. et ī Tri Temptatus fuit filius dei. j. li. liiij. d. Tēptati libent̓ accipiēt corpꝰ xp̄i. iiij. li cap. xº. b. Temptatus qūo fuit mgr̄ petrus de ſā cta trinitate. iiij. li. xxxij. b. Temptati qūo ſe habeāt. iiij. li. xlvij. b Tēptata quo fuit ſcā birgitta de corꝑe xp̄i. iiij. li. lxj. a. et. lxiij. a. et infra. Temptatus fuit qͥdam frater. xij. ānis grauiſſime. vj. li. iij. b. Temptata fuit ſancta birgitta de caſtri margia. extra. lvij. a. Temptata fuit ſcā birgitta de nobilita te. extra. xciij. a. Tēpus ſuū qualit̓ diſponet hō ſalubrit̓ et maxime p̄latꝰ. jº. li. xxxiiij. a. Itē. ij. li. xiiij. e. g. Itē. iiij. li. cxxvj. i. k. l. Itē ī re gula. xxiij. Itē extra. lxv. a. h. Tēpus iudicij appropinqͣt. j. li. xxxiiij. f. Tempus omne qͣle ē apud deū. ij. li. ix. a Itē. iiij. li. xliij. ⁊ cxxxiiij. a. Tempus laboris ſpūalis p̄pōderare de bet corporali. ij. li. xiiij. e. Tempus ſuū p̄teritū et futurū conſide ret homo. ij. li. xiiij. gͦ. Tēpus ſuū qualit̓ ordinabūt ep̄i et cle rici. iiij. li. lxxx. b. c. d. e. ⁊ cxxvj. i. k. l. Tēpus cōꝑat̉ nūcibus ⁊ qūo vacuū re dimat̉. iiij. li. cix. (rn̄. v. Tempꝰ om̄e cur nō eſt dies. vº. li. int̓. ix Temꝑa nō ſeruare in agendis malū eſt vj. li. xxxv. e. k. Tempus longū purgatorij. ꝑ tria pōt minui. vi. li. xxxix. o. p. Tꝑe pacis abutēti erit ve. vj. li. lxiiij. Tēpꝰ diaboli appropinqͣt. viij. li. xlvij q Tempꝰ contritōis ſignificat̉ ꝑ malleū. viij. li. xlviij. ad. (lꝰ b. Tenebras t̓re fugauit lux marie. jº. li Tenebre aīe que ſunt. iiij. li. cvij. e. Tenebris ſimilis ē homīs infantia. ſer mo. angeli. vº. a. b. Tenuit diabolus qͣndam mulierē qͥnqꝫ manibus. jº. li. xvi. a. Tenēt qd̓ poſſunt demones et homīes mali. vi. li. xxxi. b. Tenere nō pn̄t demones volentē con uerti. vi. li. xxxix. lj. Itē. viij. li. lvi. d. Tenere regulā ſuam qūo dn̄t religioſi In regula. xxviij. b. Tepeſcit vn̄ cor homīs ad deū. jº. li. cap xlvij. g. lj. (cxxix. b Terebro ꝯꝑatur timor dei. iiij. li. cap. Terra pinguis vel aridā qͥd ſignificat ſpūaliter. jº. li. xliij. a Terre comꝑantur mali homines. ij. li cap. xxvij. c. Terra ad qͥd creata eſt. iiij. li. xliiij. b. Terra cooꝑta niue dicit̉ mundꝰ. iiij. li. lxxix. a. (xcviij. b. Terra totꝰ iacere ſpūalit̓ qͥd eſt. iiij. li. Terra ꝓmiſſa filijs iſrl̓ figurauit gl̓iam celeſtem. vi. li. xxvij. a. b. Terrā comedere more ſerpentū docent quidam filios ſuos. vi. li. xxxij. a. b. Terras infidelium vincere volēs qūo ſit p̄diſpoſitus. vi. li. xi. h. c. Terre toti ſimilis fuit maria. ſermo. an gelico. vº. c. Cuincere. exͣ. lxxx. b Terras alienatas a regno debet rex re Terra pinguis dr̄ ſcā eccl̓a. exͣ. lxxxv. c Teſtes qͣles eē dn̄t ī iudicio. iiij. li. cij. Teſte ꝯꝑat̉ cor homīs. iiij. li. cvij. b. Teſtīoniū ꝑhibēt xp̄i magnificentie ma ria et boni ſpūs et mali. jº. li. xlv. b. c. d. Item. iiij. li. vij. c. et. lxiij. b. d. Teſtimoniū virtutū marie ꝑhibet xp̄s. jº li. lij. a. b. (tatis. ij. li. xiiij. k Teſtimonio tranſcribi dn̄t verba veri Teſtimoniū ꝑhibēt bonis xp̄ianis tres in celo et tres in terra. ꝙ ſunt filij dei. patet. iij. li. xxiij. Teſtimonium ꝑhibēt demones iuſticie dei diſtricte. iiij. li. vij. b. c. Teſtimoniū ꝑhibebāt xp̄o innocentes pueri. vº. li. inter. xij. rn̄. iiij. b. Teſtudini ſimiles ſunt hoīes voluptuo ſi. iij. li. ca. vij. Teſtudines in monaſte. ſcīſaluato. qua les ſint. extra. xxviij. b. d. Thalamꝰ xp̄i dr̄ ſcā eccl̓ia. vj. li. xxxii Thalami xp̄i fores dicit̉ hoīs volūtas. vj. li. xxxiij. a. b. Theſaurꝰ hoīs dr̄ mundꝰ. j. li. liij.. b Theſaurus vocat̉ qd̓ raro mouet̉. ii li. xiij. a. Theſaurus dicunt̉ corpꝰ verba et op xp̄i. iij. li. xiij. a. Itē. iiij. li. lviij. a. b. Theſaurꝰ xp̄i in terris ſunt gaudiū ⁊ re liquie ſanctoꝝ. iiij. li. cxiiij. d. itē. vij. li iiij. ꝑ totum. Itē extra. lix. Theſaurus qͣlis reſeruatur hoī in celis iiij. li. cxxix. g. m. Theſaurū marie cariſſimū habet roma vj. li. cxij. Clū. vij. li. xiij. i. Theſaurū qualē ferat homo ſecū ad ce Theſaurꝰ ꝑſonarū ordīs ſcīſalua. quis ſit in regula. xxj. a. Theſaurus p̄cioſus fuit corpus marie. vtero mr̄is. ẜmo. āge. xº. d. et. xj. a. Theſaurus deo cariſſimꝰ ſunt aīe hoīm extra. lxxix. a. b. Thomas epūs anglicꝰ paſſus fuit ꝓ iuThomas apoſtolꝰ quale corpus tetigit in xp̄o. iiij. li. cap. lxiij. c. Thomas apl̓us cōmendat̉. et eius reli quie maxīe ſūt ī orthona vij. li. iiij. b. c d̓ Timēs mortē purgabit̉. vi. li. xxxix n. Timentibus deū preſtat maria auxiliū extra. lxxxix. a. Timēt demones nomē marie. jº. li. ix. c. Timuit maria ſemꝑ an̄ xp̄i paſſionē. jº. li ca. xº. a. b. (bit. jº. li. xxij. a. Timet homo qn̄ peccata ſua qͥd cogita Timuit xp̄s ſuā paſſionē. jº. li. xxxix. a Timere quid debet homo. ij. li. xj. a. itē iiij. li. cap. xvij. b. et. cxxix. b. Item. vº. li. inter. xiij. reſpon. ij. et interro. xiiij. rn̄. ij. Item. vj. li. xx. c. Timere ſemper bonū ē ꝓpter duo. iiij. li. lxxxj. d. e. et. cxxvj. a. ite. vj. li. xxxvij Timeat vbiqꝫ homo fortis. vº. li. inter. iiij. rn̄ẜ. iiij. Timeat homo ſuā ꝓpͥam voluntatē. vº. li. inter. iiij. rij. v. Timeat plus nobilis ꝙͣ ignobilis/ plus diues ꝙͣ pauꝑ. vº. li. int̓. vij. rn̄. ij. Timeat om̄ia hoīem et homo ſolū deū vº. li. inter. ix. rn̄. iij. Timeant qui nō patiunt̉ aduerſa. vº. li. inter. xiij. rn̄. iij. b. Timeat magnū habens intellectū. non autē habēs gaudeat. vº. li. inter. xiij. rn̄. iiij. b. c. Timeat homo deū p̄ ceteris creaturis. vº li. inter. xiiij. rn̄. j. b. Timeat homo diſcutere iudicia dei vº li. inter. xiiij. rn̄. v. b. Timebant dyaboli natam mariā. vj. li. cap. lvj. a. Timere non habꝫ demones qui diligit mariam. vij. li. xiij. e. Timore pene non debet homo ſeruire deo. jº. li. cap. xiiij. b. Timor dei dicit̉ gladius militis xp̄i. ij. li. ix. b. Item. vj. li. xliij. b. Timor eſt introductoriū in celum. iij. li. cap. xix. b. Timor facit appropīqͣre deo. iij. li. xxj. d. Timor ē via dei ad cor hoīs. iiij. li. xº. a. Timor acqͥrit hom̄i caritatē dei. iiij. li. lxxxj. d. Itē. viij. li. xlviij. am. Timor minuit penas inferni. iiij. li. cap lxxxj. e. Timor dei dicit̉ tolus gladij ſpūalis. ii. li. ca. lxxxix. c. Timore ſeruiēs ſil̓at̉ vrſo. iiij. li. cxiiij. b Timor dei principiū eſt ꝑfectiōis et fi nis. iiij. li. cxxv. gͦ Timor cōſumit ſanguinē. iiij. li. cxxvj. Timor dei cōꝑatur terebro. iiij. li. cap cxxix. b. Timorē dei hūit maria ſemꝑ. vi. li. xx. Timor dei dr̄ vber marie. vj. li. xx. c. Timor eſt veſtigiū ad deū. vj. li. xxiij. Timorē prauū minuit hom̄i maria. v li. cap. xxxvij. Timor dei qūo obtineat̉. vij. li. xiij. Timor trahit deum in aīam. viij. li. cap xlviij. ag. Timore qualem et quantū habuit ma ria ante xp̄i conceptōem. ſermo. ang xiiij. b. c. et. xvj. b Timor peccati vertit̉ hom̄i in bonū. e tra. lxxxv. b. Tyranni peſſimi qui ſunt. vj. li. xcv. Tyrannos ſignificāt ſeptē tonitrua in apocalipſi. vi. li. ca. cxº. Tyrāni qūo dn̄t argui et moneri. vij. li (xvij. a. b cap. xij. lj. Titelle rōparat̉ verbum dei. ij. li. cap Tobie parato ad viā apparuit angelꝰ quid ſignificat. iij. li. jº. a Itē. iiij. li. cxxvj f. Item. viij. li. liiij. Tolerandi ſunt mali hoīes ꝓpter tria p̄mo li. xxij. a. b. Tolerari nō debēt ſymōiaci. iij. li. iij. Item. iiij. li. cxxvj. s. Tolerare debet homo tribulatōes. v li. inter. ij. rn̄. v. Tolerat cur deus malos hoīes viuere vº. li. inter. xij. rn̄. v. et. int̓. xiij. rn̄ẜ. j. et̄. vide in Supportat. Tolerare patient̓ aduerſa ꝑutile ē. vj. Tolerat qͥ malos mores puniet̉. vi. li. ca. lxxvi. (li. lxxxix. c Tolus gladij. ſpūalis dr̄ timor dei. iiij. Tondent̉ quare clerici. iiij. li. lviij. c. Tonitrua ſeptē in apocalipſi qͥd ſpūali ter ſignificāt. vi. li. cx. Tonitruo aſſimilatur paſſio xp̄i. viij. li. ca. xlvij. a. Topacius vt duas virtutes habet di lectio inimicoꝝ. iiij. li. cxxiiij. b. Torax ſignificat caritatē ad ꝓximum. iiij. li. lxxiiij. e Tornabunt̉ peccatores in penis. vi. li. ca lij. b. (xxxvi. a Torrens quaſi venit ſpūſſanctus. vj. li. Torrenti aſſimilat̉ dyabolus. vi. li. ca. xxxix. a. Torrēs impetuoſus dr̄ mors vj. li. lij. r Torrens ſicut de mōte influxit ſpūſſan ctus cordibꝰ ꝓphetaꝝ. ẜmo. ange. ix. h Tractare indigne corpus xp̄i ꝑiculoſū eſt. ij. li. ij. b (li. xj. a. Tradidit xp̄s ſe ſponte inimicis ſuis. jº. Tradidit deus pater xp̄m in paſſione. jº. li. xxxix. b. Trahit deus homines ad ſe ſicut magi nes ferrū. jº. li. iij. b. Traxit qͣliter maria deū ad ſe. jº. li. l. b. Itē. vº. li. reuel̓. poſt int̓. ix. a. c. d. Trahi qualiter debet homo a peccato iij. li. jº e. Item. iiij. li. cxxvj. l. Trahūt q̄ hoīem a recta via. iij. li. ij. c. Trahi volēs a deo quid debet cauere. iij. li. xij. a. Item. iiij. li. cxxvj. e. Trahit vera fides ſurſum anīas. iij. li. ca. xxxj. c. (li. xxxij. Trahit maria dura corda ad deum. iij. Trahit qͥd deū in aīam et ecōuerſo. iiij. li. lxxxi. c. d. itē. vj. li. lxv. f. itē. viij. li. ca xlviij. ag. et am. Trahit tribulatio animas in celum. iiij li. cviij. e. (li. cxviij Trahit qualiter deus hoīem ad ſe. iiij. Trahat homo quos poterit ad deū. vj. li. ca. xxiiij. b. c. d. Traxit caritas deū ad creandū. ẜmōe angeli. j. c. (li. lij. k. Tremebit mentū guloſoꝝ in penis. vj Tres ſunt in mūdo ſpūalit̓. ſcꝫ eſuriens ſitiens et nudus. jº. li. xxxviij. b. Tribulari ꝑmittit deus amicos ſuos ⁊ quare. jº. li. ca. vj. b Itē. iij. li. xix. f. ⁊. xxx d. Itē. iiij. li. lxiiij. b. itē. vº. li. int̓. vi. rn̄. ij. a. b. et inter. xiij. rn̄. iij. a. ⁊ int̓. xv. rn̄. iij. b. et. rn̄. v. Itē. viij. li. xviij. a. Tribulari de quo dꝫ hō. iiij. li. xxviij. Tribulari aliqͥ nō merent̉ in hoc ſecl̓o vº. li. inter. xiij. rn̄. iij. b. Tribulant̉ amici dei diuerſimode. vº. inter. xiij. rn̄. iij. b. (bari Tribulari. ⁊tͣ. vide in Dolere et ī Tur Tribulatio marie maxima ex paſſione xp̄i deſcribit̉. jº. li. xx. a. Itē. ij. li. xxiiij. Itē. vi. li. xciij. a. Itē ẜmo. ange. xvj. b c. d. ⁊tͣ. vide in Dolor. Tribulatio venit hoī ex mīa dei. jº. li. c. xxxvj. a. (xxxvj. Tribulatio nō dat̉ malis cōmunit̓. jº. li Tribulatio corꝑis quibus dat̉ ⁊ quibꝫ corꝑis et cordis ſimul. jº. li. xxxvj. b. Tribulatio volūtaria meret̉ et̓nā re em̄. jº. li. xlvj. e. Tribulatiōis occaſiōem dare alijs ma lum eſt. iiij. li. ix. d. Tribulatio ad qͥd valet iuſtis iiij. li. xi a. et. xxj. c. et. xl. b. Tribulatio purgat hoīem et preparat ad coronā. iiij. li. xv. a. e. et. xxij. b. c. et lxxv. g. et. xciij. b. Tribulatio triplex notat̉ ꝑ conſperſio nē panis. iiij. li. xxviij. Tribulatio ꝓ deo paſſa qūo coronatur iiij. li. ca. xxxj. (li. lxxv. Tribulatio ducit ad bona ſpūalia. iiij Tribulatio dicit̉ p̄cioſum ſalſamentum iiij. li. lxxxi. a. (iiij. li. lxxxvj. Tribulatio iuſtoꝝ ſil̓is eſt aculeo apis Tribulatio trahit animas in celū. iiij. li. cviij. c. Item. vj. li. lvij. c. Tribulatio ꝯꝑat̉ iaſpidi. iiij. li. cxxiiij. a Tribulatio quare eſt toleranda. vº. li. Interroga. ij. reſpon. v. Tribulatio cur aduenit hom̄i. vº. li. int̓ vi. rn̄. iij. et. inter. ix. rn̄. ij. Tribulationi quid rn̄deat homo. vº. li reuela. poſt inter. x. Tribulatio nulla venit ſine ꝑmiſſione dei. vº. li. inter. xiij. rn̄. iij. a. Tribulatiōem nullā habens formidet. vº li. inter. xiij. rn̄. iij. b. Tribulato aduēit hom̄i ꝓpter tria. vij li. iiij. d. (lxiij. b Tribulatio dicit̉ laqueus dyaboli. exͣ. Tribulatio venit iuſtis ad magnā glo riam. extra. lxiij. b. Tributa noua populo imponere ꝑicu loſum eſt. viij. li. xlviij. a. e. Tributaria diaboli dicit̉ peccatrix ani ma. vj. li. lxvj. d. Trinitatis dei tres voces ad aīam cu iuſdā militis patent. ij. li. xj. a. b. Trinitas dei ſcīſſima ꝑpulcre deſcribit̉ ij. li. xiij. a. itē. iij. li. xxvi. a. Itē. viij. li. jº. b. Item ſermo. angeli. iij. a. c. et. xj. e. et xv. a. et. xx. d. Trinitas dei teſtat̉. ꝙ boni xp̄iani ſunt filij dei. iij. li. xxiij. Trinitas dei adeſt in baptiſmo hoīs. vº. li. inter. x. rn̄ẜ. vi. Trinitas dei ſcīſſima pulcre deſignaba tur in pulpito mirabili in quo iacebat liber vite. ⁊tͣ. viij. li. cap. xlviij. lj. i. k. et ao. et. ap. Trinitas dei declaratur ꝑ dictōem ita ſermo. ange. j. a. b. Trinitas dei tota beniuola fuit ad ho mīs liberatōem. ẜmo. āge. ix. b. et. xij. a. Triſtabatur xp̄s in infantia ſua pre do lore matris. jº. li. xº. d. Triſtari de quo debꝫ hō. iiij. li. xvij. b ⁊ (et Dolere xciij. a. Triſtari. ⁊tͣ. vide ī Turbari. Tribulari Triſticia marie quāta erat ex paſſione xp̄i. ij. li. xxi. b. ⁊t̓. vide ī vocabl̓o Dolor Triſticia ſeqͥtur īmoderatam leticiam. ij. li. ca. xxix. d. Triticū optimū dr̄ caritas. iij. li. viij. b Triticū expuere ſpūaliter quid eſt. iij li. cap. xvj. b. Triticū dicunt̉ qͥdaꝫ hoīes. iiij. li. xxvii Tuba ductilis fuit ſcūs ieronimus. li. ca. xº. (xxxj Tuguriū vile dicit̉ iſte mundus. iij. Tuguriū dr̄ camera ſalutis. exͣ. xcvi Tunica aīe dr̄ ſpes ad deū. jº. li. vij. Tunica xp̄i ſolūmodo fuit eius ꝓprium vij. li. ca. viij. a. Tunicas qͣles habere dn̄t religioſi ord nis ſcīſalua. In regl̓a. iiij. a. ⁊. xiij. a Turbabat̉ maria in paſſiōe xp̄i. jº. li. ca lviij. a. ⁊tͣ. vide in Dolor. Turbari de quo debet hō. iij. li. xj. xxiiij. a. ⁊tͣ. vide in Triſtari. Turbari in hoc mundo bonum eſt. ii. li. cap. xl. b. Turbabant̉ in morte xp̄i oīa que in ce lo ſunt. in mundo ⁊ in inferno. vj. li. ca xj. a. b. Turbari ꝑmittit deus amicos ſuos ad eorū vtilitatem. extra. cvij. ⁊tͣ. vide in Tribulari. Turbe tres vna chorizat altera ſpecl̓a tur. tercia quieſcit ſpūaliter qͥd eſt. iij. l. cap. xij. d. e. (li. ij. a. e Turbe tres ppl̓oꝝ dicunt̉ amici dei. iii. Turpia in hoīe deteſtat̉ deꝰ viij. li. liiij. Tutor monaſterioꝝ ordīs ſctīſaluato erit papa. In regl̓a. xxvj. a. Acca pīguis dicebat̉ q̄dam abbatiſſa. vj. li. xcviij. a. b. Uacuā aīam a bono implet dyabolus. viij. li. xlviij. al. Uadere ad voluntatē dei qͥd eſt. vj. l xiij. a. ⁊tͣ. vide in Ire Uagari ſub horis nō debet hō in eccle ſia. iiij. li. lxxx. c. Uallis excreſcēs ſupra quinqꝫ montes dicitur maria. jº. li. ljº. a. Uana. gl̓ia qūo punit̉. vj. li. xxxv. e. vide in Suꝑbia. Uasˡ gariſſimū deo p̄ſentandum eſt cor hoīs. iij. li. iij. d. itē. iiij. li. cxxvj. v Uas ſicut vacuū ſit corpus hoīs. iiij. li. cap. lxv. a. Uas xp̄i ꝓp̓um erat ſctā birgitta. iiij. li. lxxvij. c. Item. vj. li. lij. b. Uas argenteū dicit̉ caritas diuina. iiij li. cvij. a. (ta. iiij. li. cxvi. b. Uaſa purgatōis dicunt̉ ſeptē ſacramen Uas vini dei erant viſcera marie. vº. li. inter. x. rn̄. j. a. b. Uas clauſum et nō clauſū. lūinoſum ⁊ non. vacuū et nō. mūdū et nō. paruū ⁊ non paruū. fuit maria. vº. li. reue. ij. poſt inter. xvj. a. c. d. Uas apertū vtraqꝫ parte dicunt̉ gulo ſi. vj. li. ca. vij. a. Uaſa portata in babilonē dicunt̉ cleri ci et religioſi. vj. li. xxvj. a. b. Uas ad portandū terrā dicit̉ abſtinen tia. vj. li. xxxv. hj. Uaſa mūda erāt apl̓i. vi. li. xxxvj. a. b. Uaſa peſſima ſunt. auari. luxurioſi. ⁊ ſu perbi. vi. li. xxxvj. b. Uaſa fetētia dicunt̉ ypocrite. vi. li. cap xxxvij. (xliiij. a. Uaſa vt vitriariꝰ facit deus hoīes. vj. li Uaſa ſuꝑflua habere nociuū eſt maxīe p̄latis. vi. li. lxx. a Itē. vij. li. xij. f. Uas repletū et repletiuū dicit̉ maria. viij. li. xlvij. a. (iij. c. Uas vini dei ē corpus xp̄i. ẜmo. angeli. vatz ſtene locum vicit maria pulcre a dyabolo. ⁊ iuredice. extra. xxiiij. per to tum. et. xxv. b. Wvatꝫ ſtenis colligunt̉ qui placabūt deū extra. xxiiij. c. Vatſtena monaſteriū ſimilat̉ ciuitati ie richo. extra.xxv. et. xxvj. Wvatzſtena monaſteriū cū inhabitatori bus ſuis benedicit virgo maria. extra. xxxix. a. b. c. (vj. li. xx. c. Ubera marie dicunt̉ timor ⁊ obediētia Ue cōminat̉ xp̄s contēptoribus ſuis. jº. li. cap. jº. b. Ue abutentibꝰ patiētia dei. jº. li. xix. b. Ue ait deus pr̄ cuidā aīe. jº. li. xxviij. a Ue inqͥt anima cuiuſdā ſemībus vn̄ for matus fui. jº. li. xxviij. b. Ue triplex habebūt iniqͥ militares. jº. li. cap. lvj. f. Ue cōminat̉ xp̄s peccatoribꝰ. jº. li. lvi. Itē. vi. li. xxxij. d. itē. extra. lxxxij. c. Ue duplex ſentiēt mali xp̄iāi. jº. li. lvij. l Ue tripliciter clamauit aīa cuiuſdā mi litis damnati. ij. li. viij. e. Ue quinqͥes clamauit q̄dam aīa pur da et eoꝝ remedia patet. iiij. li. vij. g. e (iiij. li. vij. ꝗ ix. c. d. Ue inchoant ⁊ cū ve finiunt damnati Ue clamauit aīa quedā purgāda. iiij. li liº. b. Item. vj. li. lij. n. Ue vnum abijt. iiij. li. lxxi. e. Ue hn̄tibꝰ ꝓceſſum ī pctīs iiij. li. xciij. Ue erit malis hoībus niſi ſe emendaue rit. iiij. li. xcvj. (cvij. Ue ei qui incurrit tenebras anīe. iiij. li Ue erit mal̓ homībus ꝙ nati ſūt. iiij. li cap. cxiij. b. Ue erit malis ſacerdotibꝰ. iiij. li. cxxxv c. Item. vj. li. xxxv. e. Ue erit mundāis hoībus. vj. li. xxxj Ue hijs qui adherēt ſpūi malo. vi. li. ca xxxviij. (xxxix. l. Ue ve clamauit qͥdam demon vi. li. ca Ue dātibus malū exemplū. vj. li. lij. f Ue abutētibꝰ tꝑe pacis. vi. li. lxiiij. Ue ve ve ineternū inquit anīa cuiuſdā cardinalis. vj. li. lxx. a. Ue ve ardeo ſonuit de ſepulcro blaſph mi. vj. li. lxxv. c. Ue clamauit dyabolus oblitus pecca ta cuiuſdā. vij. li. xiij. f. h. m. Ue triplex clamauit aīa cuiuſdā reg viij. li. cap. xlviij. 3. Uelamen aufert deus clamantibus ar ſe. iiij. li. cap. lxxv. f. gͦ Uelando caput qūo orabit homo. iii li. xciiij. a. Item in regl̓a. xj. e. Uelare ſe ſuꝑbe ꝙͣ nociuū ē. vj. li. lij. l. Uelle ſuū ꝓpͥum dimittēti dat deꝰ grām vi. li. lͦ. a. b. (cxx. ⁊ cxxi Uelle ſuū alijs relinq̄re ꝑutile ē. vi. li. Uelle qͣtuor debet homo. vij. li. vº. e Uelle. ⁊tͣ. vide in Uoluntas. Uenant̉ angeli et demones aīas hoīm vi. li. ca. xxxix. a. Uenatori ſil̓at̉ iuſticia dei. viij. li. cap xviij. d. (lxxxj. i. Uendere qūo dꝫ homo iuſte iiij. li. cap Uendere oīa et ſequi xp̄m quid ē. vi. li cap. xlvj. b. Uenenū dyaboli dicit̉ pctm̄. iiij. li. cap lxxvij. b. Itē. vi. li. lij. a. Uenenū peſſimum dicit̉ ſuperbia. vi. li. cap. xxxij. b. Uenenū facit in corꝑe duo mala et ſigͣt ſuggeſtōeꝫ dyaboli. viij. li. xlviij. q. ⁊. ac Ueniā petere a deo quo debet ho. j. li lvij. b. Item. iiij. li. lx. Ueniā petere debet homo eciā ꝓ modi co peccato. iij. li. xix. b. Ueniā a deo habebit omīs qui petit. iiij li. cap. lxxxix. b. Ueniā obtinere pōt homo ꝙͣdiu viuit. vj. li. xxxj. f. et. xxxix. lj. Uenire xp̄m qͣntum deſiderabāt ſct̄i pa tres. jº. li. liiij. f. g. Item. ij. li. xv. a. Ueniet xp̄s malis xp̄ianis ſicut gygas tripliciter. jº. li. ca. lvij. b. Uenit xp̄s ſicut peregrinꝰ in mundū. ij li. ca. xv. b. d. Uenire nolūt dn̄i ad nuptias celi. ideo venient pauꝑes. iij. li. iiij. a. d. Uenire ſolet deꝰ tribus vijs ad cor ho minis. iiij. li. ca. xº. a. Ueniet qūo xp̄s ꝯtemptoribus ſuis. iiij li. ca. xº. c. et. xcix. b. Uenit xp̄s cur hūilis et ad qͥd in mūdū vº. li. int̓. xij. rn̄. iij. et. rn̄ẜ. iiij. a. ⁊ inter. xiiij. rn̄. iij Itē. vij li. xxvij. b. ⁊. xxviij. c Uenit cur hom̄i frequentiꝰ qd̓ improui ſum eſt. vº. li. int̓. xiiij. rn̄. iiij. Uenire in mundū cur deus tam diu di ſtulit. vº. li. inter. xvi. rn̄. iiij. Uenire ad loca vbi xp̄us et maria nati ſunt et paſſi ꝙͣ ſalubre eſt hoī. vº. li. reue. ij. poſt. int̓. xvj. d. e. Item. vij. li. xiiij. Uenit xp̄s in mariā cū potētia caritate et honeſtate. vi. li. xij. a.(xxxvj. a. Uenit ſpūſſcūs triplicit̓ in apl̓os. vj. li. Uenire in cor homīs qūo ſciat̉ ſpūſſcūs vj. li. lxv. ij. (lxvj. b. Ueniūt qn̄ amici aīe et qn̄ hoſtes. vj. li. Uenire volens ad deū qͥd faciet. vj. li cxvj. b. (tatē. viij. li. jº. d̓ Uenit deꝰ in aīam hoīs ſicut rex in ciui Uenient ad iudiciū cū xp̄o. prīarche ꝓ phete. apl̓i. euāgeliſte. martires. et con feſſores contra principes terre. viij. li. lvj. m. et infra. Uenit plaga ꝓpter tria. viij. li. lvij. a. Uēit homī per mariā redēptio. ſermo ange. xij. a. (li. lij. f. Uentris delicias q̄rere ꝙͣ malū eſt. iii Uenter marie erat vas vini dei. vº. li. in ter. x. rn̄ẜ. j. d. Uentres ſimiles habebūt hoīes cupid et demōes. vi. li. xxxj. c. Uenter dyaboli eſt memoria ſua. vi. li ca. xxxix. i. (iij. li. vij. Uentus ī flabello dr̄ delectatio carnis Uētus dr̄ aduerſitas mūdi. vj. li. xxx. Uentū tēptationū reprimit maria. vij li. xxviij. a. Uento ſuo implet dyabolꝰ aīam vacu am a virtutibꝰ. viij. li. xlviij. al. Terba iſta xp̄i. dicunt̉ ſibilus in ꝓloge Mathie. a. Uerbis iſtarū reuelationū qͥ credit. et ſequit̉ et implet ea oꝑbus ꝙͣ felix erit ⁊t̉. vide in felix. Uerba mala ſunt iacula dyaboli. jº. li xiij. c. et qūo puniēt̉. Ibidem Uerba xp̄i dicētes eē falſa habebūt p nam. jº. li. xv. b. g. lj. et. xlvj. c. e. Uerba iſta dei audire ſalubre ē et non ẜuare malū. jº. li. xv. b. g. itē. iiij. li. lviij h Uerba xp̄i ducūt ad vitā. jº. li. xv. e. Uerba xp̄i blaſphemare ꝙͣ malum ē. jº. li. ca. xviij. a. Uerba iſtarū reuelationū nullus valet infirmare. jº. li. xviij. d. et. lx. b. Item v li. lij. b. et cº Uerbis iſtis xp̄i credulꝰ ſit hō. jº. li. xx. l Uerba iſta dei prius annūciabuntur. ⁊ poſtea veniēt oꝑa. jº. li. xxxij. b. Item. ij (xxxiiij. a li. ca. xvij. g. Uerbis a quibꝰ abſtinere dꝫ hō. jº. li. ca Uerba dei patris ad filiū et econuerſo patent. jº. li. xxxviij. a. Uerba iſtarū reuelationū debent veſti re fidem xp̄i. jº. li. xxxviij. b Uerba iſta xp̄i aſſimilantur lane. jº. li. ca xxxviij. b. Uerba iſta xp̄i. ſatiāt famelicāt. calefa ciunt. letificāt et ſanāt aīam deuotam. j. li. xxxviij. c. Itē. iiij. li. lxxvij. a Itē. vº. li. reue. poſt int̓. xv. b. Itē. vi. li. lij. a. Uerba iſta dei occidēt hoīes variomo do. jº. li. xlviij. f. Uerba marie ꝙͣ dulcia ſunt deo et plēa mīe. jº. li. lº. b. c. e. Itē. ij. li. xx. c. itē. vi. li. xxi. c. et. xxiij. c. et. xxiiij. a. Uerba iſta ſua q̄ vt flores dilatabunt̉. mittit xp̄s pape et ep̄is. jº. li. lij. b. Uerba iſta dei ſunt qͣſi adep̄s et aruīa. pͥmo. li. ca. lij. c. Uerba iſta dei p̄cipit xp̄us publicare ⁊ nō ſilere In ꝓlogo. g. itē. j. li. lij. c. ⁊. liij. e. f. et. lvi. d. f. et. lx. b. Item. ij. li. xiiij. a h. i. k. et. xvij. g. Item. iiij. li. lxxvij. c. itē vj. li. iiij. et. xxxvj. c. et. xlvij. a. b. et. lij. b. et. cj.. Item. viij. li. lv. a. Item. extra ld. e. et. ljº. e. et. lxxxv. c. Uerba ſua qūo temꝑauit xp̄s in mūdo pͥmo. li. liij. e. Uerba iſta dei quis dignus eſt habere. pͥmo. li. liij. f. Uerbū vnū faciūt clerici de decē man datis dei. jº. li. lvi. b. Uerba iſta dei quare et qūo fuerūt re uelata. jº. li. lvi. d. f. Item. ij. li. xiij. b. et xv. a. e. et. xvij. f. g. Itē. iij. li. vº. b. ⁊. xxx. c et. xxxi. c. Itē. vi. li. lij. v. Itē. viij. li. jº. c. et. xlvij. a. b. Item extra. xlvj. ⁊ xlvij et. xlviij. Uerba iſta dei nō ſunt obſcura vt apo calipẜ. jº. li. lvj. d. Uerba iſta dei ſunt littere eius ad ho mines. jº. li. lvj. d. f. Uerbis iſtis dei non credētes credent operibus. jº. li. lvj. g. li. j. Uerba xp̄i quidā iudicāt eſſe fatua. jº li ca. lix. a. c Uerba iſta dei. ⁊tͣ. vide in Uirga moiſi Uerba iſta xp̄i implebunt̉. j. li. lx. b. Uerba iſta ſua cur miſit xp̄s mūdo ſine ſignis. ij. li. xº. d. Uerba iſta ſapiūt quibus xp̄s ſapit. ij. l ca. xº. e. Itē. iij. li. viij. Uerbū qūo factum eſt caro. ij. li. xiij. Uerba xp̄i int̓ omīa que fecit ſūt vt au rum. ij. li. xiiij. a. Uerba iſta dei quibꝰ dn̄t cōmitti. ij. li ca. xiiij. a. b. (xiiij. b. Uerba xp̄i volens emere qͥd dabit. ij. l. Uerba homīs bona p̄ponderare debēt vanis. ij. li. xiiij. c. Uerba iſta dei triplicit̓ nitit̉ inimicꝰ im pedire. ij. li. xiiij. a. lj. k. Uerba iſta dei ſunt omīa quaſi tria ver ba. ij. li. xiiij. k. Uerba caritatis tranſcribi debēt cum teſtimonio. ij. li. xiiij. k. Uerba dei ſunt quaſi eſſent vnū verbū ij. li. xix. a. (ij. li. xx. Uerbū vnū in quo ſaluari pōt homo Uerba ſex que docēt fugere mortem et obtiuere vitā. patēt. ij. li. xxj. c. d. e Uerba xp̄i ſemꝑ ſunt vera licet videar tur obſcura. ij. li. xxviij. a. Uerba xp̄i qͣre nō ſemꝑ ſtatim ſequunt̉ opera. ij. li. xxviij. b. Uerba xp̄i aſſil̓ant̉ tritico. iij. li. xvj. Uerbū niſi vnū habet hō ad mariā. ij li. ca. xxix. b. Terba dei loqui ad placendū homībꝰ malū eſt. iiij. li. xiiij. a. Uerba xp̄i multiplicit̓ poſſunt intellig iiij. li. xv. a. e. Uerba reddere eqͥpollentia nō debet homo nec nimis apponere cordi. iiij. li xxiiij. b. et. xlvij. b. Uerbis ſemꝑ admiſcet dyabolus vera cū falſis. iiij. li. xxxviij. a. Uerbis in ſuis qͥd cauebit hō. iiij. li. xlij. Uerba ſcurrilia qūo puniunt̉. iiij. li. lj.. c. Item. vj. li. xxxix. f. Uerbū īpennatū ꝓferre quid eſt. iiij. li. ca lxv. a. (iiij. li. lxxij. c. Uerba qͣlia habere dn̄t p̄dicatores xp̄i Uerba diuina aſſimilant̉ clauis. iiij. li lxxiiij. e. (ciiij. a. Uerba xp̄i erāt radicata in maria. iiij. li. Uerba ſua oīa cur xp̄s nō loquebat̉ in vna hora. vº. li. inter. xj. rn̄. ij. Uerba obſcura cur aliqn̄ loquit̉ deus. vº. li. reue. poſt inter. xiiij. a. b. Itē. viij. li. xlviij. b. c. Uerba xp̄i vita et ſpūs ſunt qūo intelli gat̉. vº. li. int̓. xvj. rn̄. iij. c. Uerba iſta diſtribuēs premiuꝫ habebit xp̄m. vj. li. ca. iiij. Uerba dei et iſta contēnere ꝙͣ malū ē vi. li. viij. b. et. xxviij. b. d. e. Item. viij li. ca. lv. a. Uerba iſta xp̄i ſunt tanꝙͣ carnes recen tes. vi. li. xiiij. b. Uerba iſtarū reuelationū īpetrauit a deo maria. vj. li. xxxiiij. c. Uerba iſta dei non ſunt niſi quaſi duo verba. vj. li. xxxiiij. a. c. Uerba q̄ legi pn̄t ſuper obceſſos. vi. li. xxxiiij. d. (xxxiiij. e. Uerba ad cōcordandū diſcordes. vj. li Uerbū homīs minimū aut puniet̉ aut remūerabit̉. vi. li. xxxix. n. p. Uerba euāgelica ſex obſeruanda docēt̉ vi. li. xlvj. a. (xlvij. a. Uerba dei loqui libent̉ debet hō. vj. li Uerba dei faſtidire ⁊ fugere ꝙͣ malū ē. vi. li. ca. lij. k. l. Uerba vana loqui nociuū ē. vj. li. lij. k Uerba ſuꝑbie audire malū eſt. vi. li. ca lij. m. (lxv. d. Uerbū a quo cauere debet homo. vi. li Uerba q̄ ſunt medicina cōtra oīa adue niētia. vj. li. lxv. n.(vij. li. xvi. c. Uerba iſta dei portaturꝰ qͥd cauebit. Uerbū factum caro tamē erat in celo. viij. li. ca. jº. c. Uerba dei dicunt̉ folia. viij. li. xº. Uerba iſtaꝝ reuelationū conferūt fru ctū ſalutis. viij. li. xlviij. a. et. lv. a. Itē extra. ca. xix. b. Uerba iſta dei veniet recepturꝰ cū re uerentia. viij. li. capit. lvj. r. Uerbū dei factū caro declarat̉ ꝑ ver bum ſcriptū. ẜmo. ange. jº. b. Uerba marie erāt vt dulciſſimꝰ concen tus auiū. ẜmo. ange. vº. c. Uerbis ex eue vt dolebat adam ita cō ſolabat̉ ex futuris verbis marie. ẜmo. ange. vij. c. d. Uerba iſtarū reuelationū a diuerſis di uerſimode accipient̉. extra. xix. a. b Uerba iſta xp̄i. ſine approbatōe pontifi cum nō dn̄t publicari. extra. xxxvij. c. Uerbis iſtarū reuelationū addere non potuit cui reuelabant̉. exͣ. xlv. et. xlvj. Uerba iſtarū reuelationū a quo ema nauerūt. et qūo et ꝑ quē fuerūt cōſcri pta. extra. xlviij. et. xlix. Uerba iſta dei cū iuſticia et mīa intra bunt in mundū. extra. lº. d. e. Uerba iſtarum reuelationuꝫ cur miſit xp̄s in mūdū. extra. ljº. vſqꝫ. ad. f. Uerbū quodlibꝫ biblie emanauit a deo extra. xcj. Uerba. ⁊tͣ. vide in Audire. Carnes. ci bus. coloribꝰ. cōcluſio. confeſſio. Felix flores. Imperator. Nucleo. Occaſio. Pluuia. potus. predicāda. predicari. p̄ dicator. Semīari. ſe qui. Theſaurꝰ. titel le. et vinum. (xxiij. q Uerecūdia ſignificat̉ ꝑ genas hoīs. jº. li. Ueritatē nō dicūt demones niſi coacti jº. li. xlv. d. itē. iiij. li. lxiij. c. Ueritatē genuit v̓go maria. iij. li. viij. Ueritatē qui ſcit ⁊ tacet eam reus erit iiij. li. lxv. a. Uermis vt pomū rōdit dyabolꝰ volū tatem homīs. j.. li. xiij. b. Uermis dicit̉ ſollicitudo mūdana. jº. li ca. xxiij. c. (lviij. b Uermis minimꝰ nō eſt ſine cauſa. jº. li Uermi rodenti radices ſimilat̉ malꝰ pre latus. iiij. li. xliij. Uermem quaſi quidā reputāt xp̄m̄. iiij. li. cap. xcix. a. Uermes cur creauit deꝰ. vo li. īt̓. v. rn̄. j. Uermes rodēt pectora maloꝝ. vj. li ca lij. i. (ſio. iiij. li. cij d Uertex altiſſimꝰ dicunt̉ ꝯtritio et cōfeſ Ueſci qn̄ qūo et quibꝰ dn̄t ꝑſone ordi nis ſcīſalua. in Regula. ix. ꝑ totum. Ueſtigia aīe dicunt̉ timor et dolor. vj. li cap. xxiij. c. Ueſtigiū qd̓libet tribulatis iuſtis repu tat̉ ad coronā. extra. lxiij. b. Ueſtimentū lineuꝫ habet duo bona. et ſignificat pace. et qūo denigrata lauet̉ ij. li. xxvi. b. c. d. Ueſtimentū pelliceū ſignificat oꝑa mīe ij. li. xxvi. e. b. (li. xxvi. b. e ſ Ueſtimentū ſericū ſignat abſtinentiā. ij Ueſtimēta irregularia hn̄t quidā religi oſi. iiij. li. xxxiij. d. e. Ueſtimēta molliora deponere conſulit̉ vi. li. xciij. a. Ueſtimēto ſub ouis venit dyabolus vt lupus. vi. li. xcix. Ueſtimēta vetera dari dn̄t pauꝑibus etcet̓a. in Regula. xx. c. Ueſtire fidē xp̄i dn̄t iſta verba dei. jº. li. xxxviij. b. Ueſtire xp̄m pōt hō vno filo ij. li. iij. a e Ueſtire ſe ſuꝑbe ꝙͣ nociuū eſt hoī. iiij. li liº. b. Itē. vi. li. lij. o. (vi. li. lij. p. Ueſtire ſeruū veſte dn̄i ſpūalit̓ quid eſt Ueſtes qͣles habere dꝫ ſpōſa xp̄i. jº. li. vij a. b. Item. vi. li. xlij. a. Ueſtis anime dicit̉ fides recta. jº. li. vij. b. et. xlvij. b. Ueſtis xp̄i antiqͣ dr̄ lex vetꝰ jº li. xlvij. a. Ueſtis xp̄i contepta dicitur lex noua. pͥmo li. xlvij. a. b. Ueſtibus ſe induendo qͥd dicat p̄latꝰ. iij. li. jº. c. Item. iiij. li. cxxvi. i. Ueſtis aīe dicit̉ patiētia. iij. li. ij. a. Ueſtes qͣles inſtituit ſctūs Dn̄icus fra tribus ſuis. iij. li. xviij. d. Ueſtes aīe que dicunt̉. iij. li. xxiiij. c. Ueſtibus induit ſe deus in tēplo marie iij. li. ca. xxix. c. Ueſtes cōpetētes hr̄e pn̄t viri ſpūales h. ij. iiij. li. xxx. Itē. vi. li. lxv. k. Ueſtes ſacerdotales qͣtuor ſignificāt vir tutes aīe accedētis ad corpus dei que nūc īmutate ſunt. iiij. li. lviij. e. f. Ueſtes aīe ſūt cōtritio ⁊ penitētia. iii li. ca. lxiij. a. Ueſtes militie ſpūalis pulcre deſcribū tur. iiij. li. lxxiiij. b. et infra. Ueſtē quītuplicē habuit ſcūs bn̄dictus iiij. li. cxxvij. a. b. Ueſtes irregl̓ares hn̄t qͥdaꝫ frēs bene dicti. iiij. li. cxxvij. b. Ueſtes ſacerdotū ſignificāt veſtes anīe iiij. li. cxxxiij. d. Ueſtes aīe ſūt bona oꝑa. vj. li. xxij. Ueſtes ſpūales habende pro hoſpitibus que ſunt. vj. li. lxv. f. Ueſtes viles p̄eligat homo. vi. li. lxv. item. vij. li. vij. b. Ueſtes ſuꝑfluas habere damnoſum vj. li. lxx. a. (vj. li. lxxvi Ueſtis pulcra ſine moribꝰ diſplicꝫ deo Ueſtibus tā multis cur indiget homo vj. li. lxxxiiij. (viij. a Ueſtē vnam ꝓpͥam habuit xp̄s. vij. li. q Ueſtes nō debet hō facilit̓ mutare. vi li. ca. xvi. b. Ueſtes marie vbi māſerūt. vij. li. xxvj. Ueſtes habere inordinatas ꝙͣ malum ē vij. li. xxvij. d. e. Ueſtes quales habere debēt homines viij. li. liiij. et. lvij. a(viij. li. lvij. a Ueſtes dictauerat dyabolꝰ mulieribꝰ. Ueſtes nuptiales aīe que ſūt. exͣ. xvij. a Ueſtitum eē cur dꝫ corpus homīs. v li. ca. xlvj. d. Ueſtis. ⁊t̓. vide in Habitus. Uexat dyabolꝰ hoīes diuerſimode. j li. xxxij. c. d. itē. vº. li. int̓. xv. rn̄. vij. Uexat qͣliter demō incubus femīas. vj li. lxxx. et. lxxxj. ⁊tͣ. vide in Tēptare. Uexillū maloꝝ hoīm tria hꝫ in ſe. iiij. li. (nos. viij. li. xliij ca. xcv. a Uexilla duo habenda ſunt cōtra paga Uexillū quale ferat̉ ante ꝑſonas ingre dientes monaſteriū ſcīſal. In regl̓. xº. b. Uia ad duo gazophilacia cilicet dei et mundi. pꝫ. jº. li. xv. b. c. d. Uia hoīm reproboꝝ q̄ ē. jº. li. xv. b. d. e h Uia vna erat ante xp̄i aduentū poſtea due facte ſunt. jº. li. xv. d. e. Item. ij. li. xv. per totum. Uia celi et inferni ē in homīs poteſtate . li. xvi. a. b. Uiā ad celū oſtendit xp̄s. jº. li. xl. b. Uias hoīm ſcit deꝰ ꝑſpicacit̓. ij. li. jº. a Uie due dicunt̉ bonum et malum. ij. li ca. jº. c. d. (li. jº. c. d. Uiarū copita dicunt̉ anni diſcretōis. ij Uia ducēs ad biuiū dr̄ adoleſcentia. ij. li. pͥmo. d Uiā celi p̄parauit xp̄s ij. li. xv. b. c. d. Uia xp̄i arta ⁊ via īferni lata. ij. li. xv d̓ Uia inferni aꝑietur malis. ij. li. xv. e. Uiam xp̄i ire volēs et eſſe vnus de pau cis qūo ſe p̄parabit. iij. li. j. a. b. c. Item iiij. li. cxxvj. e. f. g. Uiam xp̄i ire volēs cauebit ſibi ꝓ via. arta. ſpinoſa. et petroſa. et ꝓ tribus in micis. iij. li. ij. per totū. Item. iiij. li. cap cxxvi.n. o. p. q̄ Uia arta dr̄ malicia hoīm. iij. li. ij. a. itē iiij. li. cxxvj n. Uie gaudij et doloris que ſūt. iij. li. xij. a Uiam diuitis vt pauꝑ ſequat̉ hō exem pla ſanctoꝝ. iiij. li. iiij. c. Uijs tribus venit deus in cor hoīs. iiij li. cap. xº. a. b. Uia qua veniet xp̄us contēptoribꝰ ſuis iiij. li. xº. c. Uia ad celū eſt dura. iiij. li. xl. a. Uias hoīs cuſtodit dyabolus. iiij. li. ca lxiij. b. (lxxiiij. o Uia recta baptiſmatis que eſt. iiij. li. ca Uiam dei diligere qūo ſciat ſe ho. iiij. l ca. xcvij. b. Uie due aīe ſunt ad cor dei. iiij. li. cj. Uia celi in principio eſt petroſa. obſcu ra. et amara. iiij. li. cvij. b. c. Uie due ad verā obediētiā. iiij. li. cvij c Uia ad patientiā. iiij. li. cvij. c. Uia ad infernū eſt ꝓpria voluntas. vº. li inter. iiij. rn̄. v. et. reuela. ij. poſt. int̓. xij a. b. Item. vj. li. xix. Uia circūciſionis ⁊ baptiſmi in quo di ferūt. vº. li. inter. x. rn̄ẜ. vi. Uia vna an̄ preuaricatōeꝫ mādati erat poſtea due. vº. li. int̓. xij. rn̄. iiij. a. Uiā ad infernū ire ꝯpellent̉ guloſi. v li. vij. b (xix. Uia mundanoꝝ tendit ad infima. vj. l Uia vera ad infernū que ē. vj. li. lij. Uie tres fugiende recitant̉. vj. li. lij. Uie ſeptē ad puteū dicunt̉. vij. pctā. li. liiij. b. lii Uiā ſeptēplicem oſtēdit xp̄s hoī. vi. l Uie dei ꝙͣ longe ſunt a mundanis. vi. l. ca. lxxv. b. (ditꝰ vij. li. vº f Uie hoſtis in domū aīe ſunt viſus ⁊ au Uia ad thalamū ſponſi ſpūaliter que eſt extra. xvij. b. Uia ſine hūilitate nō eſt in celū. exͣ. xx Uia hoīs in hac vita qͥnqꝫ hoſtibꝰ obſita eſt. extra. lxiiij. b. c. Uiciare conat̉ dyabolꝰ vitā iuſtorū. v li. inter. xv. rn̄. iij. b. Uicijs ſuis crucifigūt pctōres xp̄m. li. xxxvij. a. b. Uicia quatuor. dicunt̉ iam quatuor do mine. iiij. li. xlv. a. Uicia dicunt̉ graues hoſpites anīe et qūo tractent̉. vj. li. lxv. e. g. Uictor nullus fit ſine ꝑmiſſione dei. v li. ca. xljº. a. (xvij. Uictus qūo et qn̄ fuit primꝰ hō. ij. li. ca Uidere qͥ nunꝙͣ poterūt faciem dei. jº. li. xv. b. g. lj. ⁊.xli.. g. et. lviij. c. Item. vi. li ix. d. Itē. vij. li. xxvij. c. lj. ⁊. xxx. c Item viij. li. xlviij. am. ⁊. lvi. a. Uidere cur nō poſſumꝰ angelos ⁊ ſcōꝫ dei. jº. li. ca. xx. b. Item. vº. li. inter. vii reſpon. iij. Uidet dyabolus om̄e pctm̄ qd̓ nō ē p nitētia deletum et eiꝰ penā jº li. xxxiiij q Uident qualit̓ demōes iuſticiā dei. jº. li. ca. xlj..f. Uidet qui deū videt et mariā jº. li. xlij a Uidet deus hoīes triplicit̓. ij. li. j. a. Uidet̉ qn̄ xp̄s ab hoībus vbi tūc ē. ij. li. xiij. b. Item. viij. li. jº. c. Uidere clare ſpūalit̓ quid ē. ij. li. xiiij. b. Uidere nō pōt homo pulcritudinē an geloꝝ nec deformitate demonum ſicut ſunt et quare. ij. li. xviij. a. Itē. vº. li. int̓ viij. rn̄. v. (xxvj. c. d̓ Uidebūt qui deū in gl̓ia et qui nō. iij. li. Uidere vno oculo tm̄ ſpūaliter quid ē iiij. li. ca. xcviij. a. Uidere gl̓iam dei et ip̄m deū cur non pōt homo in hac vita. vº. li. int̓. viij. rn̄. ij. et int̓. xi. rn̄. j. b. c. Uidere cur nō poſſumꝰ penas inferni vº li. inter. viij. rn̄. iiij. Uidere deū ſicut ē in natura nō poterāt ꝓphete. vº. li. inter. xj. rn̄. j. c. Uidere cur nō poſſumus aīas hoīm vº. li. inter. xv. rn̄. ij. Uidere filiū marie cupiebāt tribulati. vi. li. jº. et. lviij. b. Uidere libent̓ tꝑalia nocet anīe. vi. li. xxxi. b. (xxxix. m Uidebit quid pctōr in penis vi. li. cap. Uidere nō poſſunt om̄es ſuā captiuita tem dei iuſticiā et vnitatē et quare. vj. li. xlv. a. b. c. d. Uidere nō poſſumus damnatos in for ma ſicut ſunt. vi. li. lij. lj. Uident anime purgate faciem dei. vj. li. cap. lxxv. a. Uidere quid deſiderabit hō. vij. li. vº. e. Uiderūt non omēs angeli deū. viij. li. (lvj. b. ca. lvj. a. Uidere volens deū qͥd faciet. viij. li. ca Uidere xp̄m et mariā ſicut ſunt impoſ ſibile eſt hom̄i in hac vita. ante regulā cap. pͥmo. Uidere natiuitatē marie ſicut ortū ſol̓ deſiderabant angeli et homīes. ẜmone angeli. xj. b. c. Uidere ſeptupliciter debet homo xp̄m extra. lxxxij. a. b. c. Uiduas iuuat maria. iiij. li. liij. Uidua poteſt eſſe equalis meriti ſicut virgo. iiij. li. lxxj. d. Uiduarū conſolatrix fuit maria. ẜmo angeli. xix. c. e. Uiduitate inuenit iudith grām dei. li. cxix. (lxxxv. Uigilare debet hō cū diſcretōe. extra Uigilias legere om̄i die cōſulit̉. iiij. lxxx. e. (ca. xcj Uigilia nimia impedit bonū anīe. vi. li. Uigilias tēperatas habuit maria ẜmo ne angeli. xiij. c. Uilitas mūdi liberat ab inferno et du cit aīas in celū. vº. li. int̓. vij. rn̄. j. Uilitas cōditiōis humane docet̉. vº li inter. vij. rn̄. ij. Uincere qūo dꝫ penitens hoſtes ſpūa les. iiij. li. lxxix. b. c. Uincere cupiēs pctōres qūo ſe p̄diſpo net. iiij. li. cxxix. b. Uincere volens ardua qͥd faciet. iii li. ca. cxxix. e. Uincit̉ hō eciam a minimis creaturis vº li. inter. xv. rn̄. j. b. Uincit facilit̓ hn̄s deū adiutorē. vi. li ca. xlj.. a. (vij. li. xiij. m. Uincere qūo pōt hō ſeip̄m de inferno. Uicit pulcre maria locuꝫ watꝫ ſtena a dyabolo. ⁊tͣ. exͣ. xxiiij. ꝑ totū. et. xxv. b plura vide in Conſilium Uinculū qn̄ dicit̉ dyabolꝰ ponere ſu cor hoīs. iiij. li. cvij. e. Uindictā facere triplicit̓ iurat ſe xp̄us in pctōres jº. li. lvi. g. ⁊tͣ. vide in Uox Iuſticia. et in Iudicium. Uinea xp̄i dicunt̉ hoīes iuſti. ij. li. xvj. Uinea bn̄dicta dr̄ eccleſia xp̄i. iij. li. xº. Item. iiij. li. lxxviij. e Uineā abſtulit rex achab iniuſte ꝓ quo perijt. iiij. li. xlvi. a. Uineā xp̄i qui nō intrabūt. vi. li. lxxvi Uineas ſicut rex plātat xpūs religiōes an̄ regul̓. cap. ij. et. iij. a. Uinea noua dicit̉ religio ſanctiſaluat̉ ante regul̓. ca. iij. a. b. Uinee diſſipate dicunt̉ regule et religi ones que nō ſeruant̉. ante regul̓. cap. ij et iij. a. et in regula. xxviij. a. Uinea electa dicit̉ ꝓgenies abrae. ẜmo angeli. viij. b. c. Uinū vt cōſeruat̉ in fece ꝓficiunt boni inter malos. jº. li. xxij. c. Uinum dulciſſimū dicit̉ anima homīs pͥmo li. xxxij. e. Uinum in dolio notat impatientiā ī cor de. iiij. li. xxiiij. a. Uinū optimū dicunt̉ iſta verba xp̄i. iiij. li. lxxvij. c. Item. vi. li. xxxvi. c. ⁊. lij. b. Uinū dei patris dicit̉ xp̄s. vº. li. int̓. x. rn̄ j. a. b. (xiiij. a. b Uino aſſimilat̉ magna caritas. vi. li. ca Uinū optimū dicit̉ ſpūſſanctus qd̓ qui dam reiciūt. vj. li. xviij. a. Uinū quaſi qui habet venale eſt deꝰ vi li. xxxvj. c. (iij. c. Uinū denotat grām ſpūſſcī. ẜmo. ange. Uiolentiā inferre ꝓximo malum eſt. iiij. li. xlvj. a. Uiolentiā quomō debet homo ſibi in ferre. vi. li. lxix. Uires ſuas conſiderare debet homo ī om̄i opere. j. li. xxxiiij. a. Itē. iiij. li. cap xx. a b. Uires anime fortificant̉ ex viribꝰ cor poris. ẜmo. ange. xvij. e. Uirgam cū mīa petiuit angelꝰſcē Bir gitte. j li. xij. Uirga moyſi ꝑ quā facta fuerūt mira cula figurabat xp̄m. jº. li. liij. a. b. c. d. Uirga moyſi veracit̓ facta fuit ſerpēs. et ecōuerſo. jº. li. liij. a. Item. iiij. li. lxj. b. et. lxiij. d. Uirge moyſi cōꝑant̉ iſta verba dei. jº. li. lx. b. Item. ij. li. xvij. gͦ Uirga iuſticie dei que ē. iiij. li. cxxxix. d̓ Uirgam vt mater filijs oſtendit maria hom̄ibus. vj. li. lij. d. Uirga iuſtoꝝ ſunt impij. vij. li. xj. c Uirga yeſſe florigera erat maria. ẜmo angeli. xj. d. Uirga. ⁊tͣ. vide in virgula. Uirginitas eccl̓ie dicunt̉ aīe iuſte. iij. li xxiiij. c. (iiij. li. lj. ꝑ totū Uirginitas votū frangere ꝙͣ malū eſt. Uirginitas mentis et corꝑis ſeruanda eſt. iiij. li. lxxj. c. Uirginitas marie letificat omēs ſcōs iiij. li. cxxxviij. a (rn̄. j. l Uirginitas ē ſemita in celū. vº. li. int̓. xi Uirginitas marie puriſſima cōmendat̉ vº li. inter. xij. rn̄. j. b. Itē. ẜmo. ange. b. et. iij. a. et. xij. b. Uirginitas mūda ē vita ꝑfectiſſima. li. cxix. et tenet principatū int̓ omīa. ex tra. xxj. (orōne.⁊ Uirginitas marie. qͣliter ē laudanda. Uirginea caritas oīa pōt cū deo. extra xxxvij. c. c. E Uirgo deſpōſata dr̄ aīa xp̄iani. ij. li. xx. Uirgo habēs nouē fratres dr̄ eccleſia vel anima. iij. li. xxiiij. c. Uirgines ꝯfortat maria. iiij. li. liij. Uirgo erat terra ante peccatū homīs vº. li. inter. xij. rn̄. j. b. Uirgo ꝙ erat maria cur xpūs nō oſtē dit apertis ſignis. vº. li. inter. xij. rn̄. ij. a. Uirginū ſpeculū erat maria ẜmo. ange (iiij. li. lxiiij. a xix. c. d. Uirgule ad duo valēt et notāt impios Uirgule vt flagellatis filijs cōburent̉ impij. iiij. li. lxiiij. b. Uirgula floꝝ dicit̉ maria. vj. li. lvj. b Uirgula. ⁊tͣ. vide in Uirga. Uiri tres euntes vnā viam ſignificant omnes reprobos. pͥmo. li. xv. b. d. e. Uirū turpiſſimū dicunt aliqui xp̄m eſſe pͥmo libro. xlvj. c. Uiros tres. ideſt tres ſtatus elegit de qui iam viluerūt. ij. li. xx. a. b. Uiri virtuoſi ſunt inſtrumēta xp̄i. iiij. l lxiiij. a. (lxxxj. lj. Uir ſaluat̉ ꝑ fidelem mulierē. iiij. li. ca Uiri quidam dicunt̉ animalia indomi ta. viij. li. xviij. b. (xviij. d̓ Uiri iniqͥ dicunt̉ canes venatici. viij. l. Uir. ⁊tͣ. vide in Homo Uirtus oīs eſt a deo et xp̄o vtꝫ in ẜpē te et virga. ⁊tͣ. pͥmo. li. liij. a. b. Itē. iii li. ca. lxj. b. Uirtutes marie excellētiſſime et ornamenta deſcribunt̉ pulcre. j li. cap. xxxj per totū. et. lͦ b. et. lº. c. Item. vº. li. int̓. ix. rn̄. j. Et in reuela. poſt int̓. ix. a. b. d. et int̓. x. rn̄. j. a. b. et inter. xij. rn̄. j. a. b. Item. ẜmo. angeli. vº. d. et. xiij. b. c. et. xiiij. b. c. (xlij. a Uirtus dei oīs fulget in maria. jº. li. ca Uirtutes qūo debēt ſeminari vt creſcāt jº. li. xliij. a. Uirtuti xp̄i atteſtant̉ oēs ſpūs boni et mali. jº. li. xlv. b. c. d. Uirtute marie omēs liberari pn̄t. pͥmo li. ca. xlvj. a. Uirtus xp̄i eſt quaſi lumē ſolis. jº. li. l.. a. Uirtus vocatur deitas xp̄i ꝓpter duo ij. li. cap. xvij. a. Uirtute ſuam qn̄ oſtēdit deus. ij. li. cap xvij. h. c. d. e. f. Uirtutē triplicē vt apes a rege ſuo ha bent boni xp̄iani a xp̄o. ij. li. xix. b. f. Uirtus alijs pulcrior eſt abſtinentia. ij li. xxvi. f. (iij. li. xiij. c. Uirtutes tres dicunt̉ muri caſtri ſpūal̓ Uirtutes qͣtuor vocant̉ filie regis. iiij. li. xlv. a. Uirtutes ſeptē hr̄e debet aīa ſine quibꝰ nō eſt ſalus. iiij. li. lviij. f. Uirtutū ꝑfectio que ē. iiij. li. lxxvj. f. Uirtute p̄cellit maria omēs ſctōs. iiij. li. ca. xcij. a. Uirtutes quinqꝫ ab intra et quinqꝫ ab extra habere debet homo. vº. li. reuela. poſt inter. iij. Uirtutes ſūt arma iuſtoꝝ. vi. li. xliij. c. Uirtutes quaſcūqꝫ diſplicere deo facit pctm̄. vj. li. cix. Uirtute de nulla ſua cōfidat homo. vj. li. cix. (ca. cxx. Uirtutes ꝯꝑant̉ ramis arborum. vi. li. Uirtutū primatū tenet obediētia. vj. li. cxx. et. cxxj. Uirtutū loca vacua in hoīe implet dia bolus. viij. li. xlviij. al. Uirtute excellit maria oīa q̄ in mundo ſunt. ẜmo. āge. vº d. Cāge. vi. a Uirtꝰ ip̄a et eiꝰ oꝑator eſt deus. ſermo. ij. iiij. Uirtus dei magna pꝫ in hoīs creatiōe. ẜmo. ange. vj. h. c. Uirtus quelibet corona fulgida appel lari pōt. ſermo. ange. vi. b. Uirtutes omēs dei ſunt eius corone et p̄cipue creatio. angeloꝝ. hoīs. et marie ſermo. ange. xxiij. c. d. Uirtutē nullā p̄termiſit maria. ſermōe angeli. xxi. b. Uirtutū pͥncipiū ē hūilitas. extra. jº. Uirtutē ſuā oſtendit deus in ſua incar natōe. extra. lº. a. Uirtuoſiſſimū vide xp̄m et abiectiſſimi extra. lxxxij. a. b. Uirtutes naturales hn̄t in ſe lapides extra. xcjº. (extra. xcjº. Uirtutē ꝓpͥam hꝫ qd̓ libet verbū biblie Uirus dyaboli. ⁊tͣ. vide in Uenenū Uiſcera aīe dicit̉ ꝯtritio. iiij. li. cxv. c. Uiſcera marie erat vas vini dei patris vº. li. inter. x. rn̄. j. b. Uiſiones ſpūales qūo dn̄t examīari. ⁊tͣ vide in Reuelatio. Uiſionū ſpūaliū tria ſunt genera princi palit̓. viij. li. In ꝓlogo. ca. v. a. b. c. d̓ Uiſitabit xp̄s ſuꝑ cōtēptores ſuos. jº. li. ca. p̄mo. b. (li. liiij. d Uiſitāt cor hoīs ſpūs bonus et malꝰ. j Uiſitat deus omēs homīes ſua gratia iiij. li. ij. e. et. xvi. c. Uiſitare mōaſteria olim fuit iocundū nūc aūt eſt doloroſū. iiij. li. xxxiij. c. d. Uiſitare dꝫ hō loca ſanctoꝝ ꝓ peccato accidie. vi. li. xº. d. Uiſitare loca ſancta in roma ꝙͣ ſalubr eſt. vj. li. cv. (li. iiij. b Uiſitare loca ſanctoꝝ ꝑutile ē hoī. vij. Uiſitat deus hoīes multis modis. viij (na. exͣ. lxxviij li. lvi. b. Uiſitare vult deus ſuꝑ ciuitates ⁊ reg Uiſitare. ⁊tͣ. vide in Uocabulo loca Uiſitatōi ſpūſſcī qͥd reſiſtit in hoīe. iii li. ca. xxxv. Uiſitator monaſte. ordīs ſctīſal. ſit epūs dyoceſanꝰ In regula. xxvj. a. Uiſum anime nitit̉ diabolus impedire pͥmo. li. xxxiiij. c. (xiiij. c. Uiſus ſpūalis p̄ponderet corꝑali. ij. li. Uiſus cupiditas dr̄ pluuia maculās. ij li. xxiij. d. (xxxix. m Uiſu puniebat̉ q̄dam aīa triplicit̓. vi. li Uiſu fuit marie dolor. vi. li. lvij. b. Uiſus hoīs dr̄ ſpecl̓ator aīe. vj. li. lxvj. b Uiſus dr̄ via in domū aīe. vij. li. vº. f. Tita marie virginis deſcribit̉. jº. li. xº. per totum Uita iſta dicit̉ pūctus. jº. li. liij. c. Uite longioris cur vnꝰ fit ꝙͣ alt̓ ij. li. jº. b Uite huiꝰ finis ſil̓at̉ foſſis. ij. li. jº. d. Uita qūo obtineat̉. ij. li. xxi. d. e. Uita maloꝝ clericoꝝ ē ſicut nubes tet̓ rima. iij. li. xº. c. Itē. iiij. li. lxxviij. d. Uitam longam ſibi p̄ponere ꝑiculoſum eſt. iij. li. xij. b. c. Uita eternā qͥs accipiet. iij. li. xix. d. e. Uitaſpatrū conſcripſit ſcūs ieronimus iij. li. xxj. b. Uita militaris vera. auſterior eſt alijs. iij. li. xxvij. c. d. Uitam ſuam qūo menſurabit hō diſcre te. iiij. li. xx. a. b. Uitas tres hoīm diligit deus. iiij. li. liij Uita bona aſſimilat̉ oleo. iiij. li. lix. b. Uita bona facit homīes equalis meriti iiij. li. lxxj. d. Uita clericoꝝ ꝑutilis docet̉. iiij. li. lxxx. per totum. Uita hoīs dicit̉ pons. iiij. li. cxxij. a Uita iſta eſt qͣſi aqͣ mobil̓. iiij. li. cxxix. hj Uita ſua mala ꝑdūt ſe et alios quidaꝫ ſacerdotes. iiij. li. cxxxij. b. et. cxxxiij. f. Uitam cur nō hn̄t inſenſibilia. vº. li. int̓ ix. rij. iiij (iiij. a. b. c. Uita bona p̄ualet ſapīe. vº. li. int̓. xiij. rn̄ Uitā laborioſam fecit homī pctm̄. vº. li inter. xiiij. rn̄. ij. Uitā iuſtoꝝ conat̉ dyabolꝰ viciare. vº. li. inter. xv. rn̄. iij. b. (vi. li. lxv. a Uite due figurant̉ ꝑ marthā et mariā. Uitam marie ſcꝫ contēplatiuaꝫ tenere volens qūo ſe debet habere. et que ſūt ei neceſſaria. vt deo placeat. pꝫ. vi. li. ca. lxv. a. b. c. d. e. f. g. ij. i. k. l. in. n. Uita actiua q̄ figurat̉ ꝑ martham qūo ſcd̓m deū inchoādā eſt et ꝓſequēda. pꝫ vj. li. lxv. o. p. Uitā contēplatiuā deſiderās prius ex ex ceat ſe in vita actiua. vi. li. lxv. p. Uitaſpatrū portauit quidā monachus cōtra iſtas reuela. ⁊t̓. vi. li. xcij. Uitā ad eternā neceſſaria ſūt mādata vj. li. cxvi. a. Uita ꝑfectiſſima ē hūilis virginita li. cxix. i. xi. Uitā caſtā habere dn̄t ſacerdotes Uita ꝑfectōis que eſt. vij. li. xx. Uite liber iacēs in pulpito mirabili ſcribit̉. viij. li. xlviij. k. et. ap. Uita hoīs ē qͣſi fragile vitrū. viij. li. ca xlviij. l. (geli. xiij. ⁊ Uitā abbreuiat aer corruptus. ẜmo. an Uita oīm eſt in deo et nō in medicamē tis. extra. lxviij. (lxxxix. Uita lōga pctōꝝ aggͣuat eis penā. e Uitā carnis abbreuiat maria dānādis et quare. extra. lxxxix. c. Uitis ramuſculo ſil̓is erat yſaac. ẜmo ange. viij. b. c. (xliiij. a Uitriario bono aſſil̓at ſe xp̄s. vi. li. ca Uitro depicto ſimilis ē pulcritudo ter rena. iiij. li. xliiij. b. Uitro fragili ſimil̓ eſt vita hoīs. viij. li ca. xlviij. l. Uitulū conflare dicunt̉ mali ſacerdo tes ꝙͣ ꝓ deo adorāt. jº. li. xlviij. b. c. d. itē iiij. li. cxxxiij. b. (lxv. l Uituperat̉ qn̄ hō quid rn̄debit. vi. li. ca Uituꝑare ꝓximū malū eſt. viij. li. cap xlviij. ad. Uitupia tolerare ē ſicut obtinere mar garitam. iiij. li. cxxiiij. b. Uiuere cur ꝑmittit deus hoīes malo ⁊tͣ. vide in Malos Uiuere vt vxor iuxta voluntatē viri de bet homo. ⁊tͣ. jº. li. xl. b. Uiuere qūo debet hō ſalubrit̓ ⁊ deuote ij. li. xvi. b. Itē. iiij. li. xvij. a. b. c. d. ⁊. xx a. Item. extra. lxv. per totum Uiuere ad quid debet homo. iiij. li. ca. xvij. b. et. lxxiiij. ij. Uiuere ſalubriter qūo poſſunt clerici. iiij. li. lxxx. ꝑ totum Uiuere melius alijs creaturis cur de bet hō. vº. li. int̓. xvj. rn̄. v. Uiuere ꝙͣdiu hō vult in mūdo. tam diu tenet̉ eſſe in pena poſt mortē. iiij. li. cap lxxxi. e. et. cxxxiiij. d̓ Item. vi. li. xxxix. n̄ et. lxxv. b. Uiuere mūdialit̓ eſt ire ad infernū. vj. li. lij. c. (li. cxix. Uiuere in virginitate eſt angelicū. vj Uiuere dꝫ hō ſcd̓m legem. vij. li. x. b. Uiuere qūo tenent̉ clerici. vij. li. xviij a. et qūo laici. Ibidem. b. Uiuebant qualiter hoīes ante legē. ſer mo. ange. xº. a. Uiuere veracit̓ quid eſt. extra. lxviij Uiuit qui hic ꝓpͥa voluntate quid audi et in iuditio dei. extra. lxxxiiij. Uiuere. ⁊tͣ. vide in Regimen Uiuificant̉ omēs ꝑ mariā. iiij. li. xix. b. Ulfo maritus ſcē birgitte narrat cau ſas ſui purgatorij ⁊ ſaluatōis. extra. lvj per totum Uncini ī poſcibꝰ ſignificāt cardinales. iiij. li. xlix. c. Uncinū īponere aīe qͥd eſt viij. li. xlviij. n. et. ad. Unctio contra venenū dyaboli que ē viij. li. xlviij. q. et. af. Un gere alios et ſeip̄m mortificare ſpū aliter quid eſt. iij. li. xvi. c. Ungitur quare epūs. et conſecratur. iij. li. xviij. f. Ungulis ſex cruciabat dyabolus aīam cuiuſdam regis. viij. li. xlviij. ab. Unicornis deſcribit̉ et ſignificat ſuꝑbi entem de caſtitate. iiij. li. cxxv. a. b. Tocandi primū ſunt tres ordīes ad pa ganiſmū. ⁊tͣ. viij. li. xlvij. d. Uocat cur deus bonos ⁊ malos ad di gnitates. iij. li. xix. d. e. Uocant̉ qualiter homīes ad iudiciū dei iiij. li. quinquageſimo Uocat cur deus hoīes vnū in principio et alterū circa finē vite. v. li. inter. xiij. rn̄. vij. (vi li. lxxvij Uocati ad vineā xp̄i quidam reprobāt̉ Uoces ſeptem dei et ſcōꝝ et eoꝝ qui in purgatorio erāt et in inferno cōtra qͣn dam aīam damnatā. jº. li. xxviij. a. b Uoces tres ſonuerunt de inferno con tra aīam cuiuſdā militis. ij. li. ix. c. d̓ Uoces dei prīs et filij ⁊ ſpūſſancti inu tantis ad ſe aīam cuiuſdā militis. ij. li ca. xi. a. b. Uoces qͥnqꝫ. qͥnqꝫ legionū angeloꝝ cō mendantiū deo aīam cuiuſdā militis. li. xj. c. d. (iiij. li. vij. Uoces diuerſe et qͣles ſunt in inferno Uoces. ⁊tͣ. vide infra in Uox. Uolare vt pica pullos docet ad ſe deu aīas. ij. li. xxix. a. b. c. Uolare vt pullus volēs tria cauebit: nima. ij. li. xxix. c. d. Uolare ſicut papilio ſpūaliter qͥd ē. i. li. xiiij. b. Uolare ſicut brucus ſpūalit̓ qͥd Uoluntatē ꝓpter bonā mutat deꝰ iuſti ciam ſuam. jº. li. ij. c. Uolūtas duplex dr̄ calcei aīe. jº. li. vij. Uoluntatē ſuā cōmiſit maria deo. jº. li. xºa. et. xx. a. Uoluntatē hoīs nitit̉ dyabolꝰ viciare jº. li. xiij. b. Item. iiij. li. xxiij. c. Uoluntate ſuā ꝯmittet hō deo. jº. li. ca xiiij. a. Item. iiij. li. xvj. c. et. xxxix. Itē vij. li. xvi. b. (dei. jº. li. xv. b. Uolūtatis ꝓpͥe ꝯtemptꝰ ducit ad amorē Uoluntas hoīs nō ſtat cū volūtate dei jº. li. xv. g. (infernū. jº. li. xvj. b Uoluntas bona ad celū ducit mala ad Uolūtas ꝓpͥa licet bona relinq̄nda eſt ꝓpter obediētiā. jº. li. xx. c. Uolūtas deuota dr̄ ſedes xp̄i. jº. li. xxx b Uoluntas peccandi auget poteſtatem dyaboli. jº. li. xxxij. c. Uolūtati peccādi cōmenſurat̉ pena. j. li. xxxvj. b. et. xxxvij. b. Uolūtas mala punit̉ ſicut opꝰ cōpletū jº li. xxxvij. b. Item. ij. li. viij. d. Uoluntatē alteriꝰ ſeqͥ volēs tria debet habere. j. li. xxxviij. c. Uoluntatē dei qͥdam claudūt in volū tate ꝓpͥa. jº. li. xlviij. f. Uoluntatē deo ꝯtrariā hꝫ hō. jº. li. cap lviij. b. c. (tio. ij. li. jº. f Uoluntatē iuxta hoīs erit eiꝰ remūera Uolūtas ſine deliberatōe non damnat̉ ꝑpetue. ij. li. ij. a. (li. iij. e Uoluntatē attēdit deꝰ nō facultatē. ij Uolūtas bona qͣntum valet et meret̉ a pud deū. pꝫ. ij. li. xi. d. ⁊ xix. a. ⁊.xxvij. hj Item. iij. li. xxi. d. Itē. iiij. li. xxxiiij. b. et lxxxix. c. et. cxxi. Item. vi. li. xº. e. et. xv. d. et. xcv. b. et. cxvi. a. Uolūtas bona reputat̉ ꝓ oꝑe et meret̉ licet hō nō pōt facere qd̓ vult. ij. li. xiiij. f. Itē. iiij. li. lix. a. ⁊. lxxiiij. k. ⁊. cxiiij. b. Item. vi. li. xliij. a. et. lxv. a. Itē. viij. li. cap. xlvi. (li. xxij. c. Uoluntate bona obtinet̉ ſpūs ſcūs. ij Uolūtas bona vt pāis duo bona oꝑa tur. ij. li. xxv. a. b. Uoluntatē ꝓpter bonā canonicꝰ quidā factus ē epūs in celis. iij. li. iiij. b. d̓ Uolūtas duplex ſil̓is cornibus papilio nis deſcribit̉. iij. li. xiiij. c. Uolūtas facit hoīem dei amicū vel nii micū. iij. li. xix. d. Uoluntatē dei ꝑficiēs qͥd habebit. iij li. xix. d. Item. vi. li. xxvij. b. Uolūtas xp̄i adhuc talis ē ſicut qn̄ ſte tit in cruce. iiij. li. xº. c. Uolūtas ꝓpͥa ꝙͣ nociua ē hoī. et qūo pu niet̉. iiij. li. cap. xvi. d. et. ljº. c. et. cxxxv. c. Item. vº. li. int̓. iij. rn̄. iij. Item. vi. li. xxxv. h. et. cvi. Uolūtas dr̄ rota in curru aīe. iiij. li. ca xvij. b. (et. xliiij. a Uolūtas placēs deo q̄ ē. iiij. li. xvij. b. Uolūtas cū labore poſſibili licꝫ effectꝰ nō ſequit̉ coronat̉. iiij. li. xxi. c. et. xxxj Uolūtas valēs cōtra dyabolū q̄ ē. iiij. li. xxix. Cxxxij. a. Uolūtas penitētis qͣlis debet eſſe. iiij. l Uoluntas perdit vel ſaluat hominem. iiij. li. ca. xliiij. a. Uoluntatē ſignificāt crines. iiij. li. lij. Uolūtas ē bn̄ cuſtodiēda. iiij. li. lxvij Uoluntas ſctōꝝ eſt volūtas dei. iiij. li lxxiiij. b. (iiij. li. lxxiiij. f Uolūtas placēdi deo dicit̉ galea anīe Uoluntatē ad dei ſtant oīa p̄ter homi nē. iiij. li. lxxxviij. a. Uoluntas ſeruiēdi deo ē anchora aī iiij. li. lxxxviij. b. Uoluntas homīs qͣlis debet eſſe. iiij. li lxxxix. a. b. Item. vi. li. xxij. b. et. xxx. a et. lxv. n. Uolūtas dicit̉ ſanguis aīe. iiij. li. xc. b Uoluntas ꝓpͥa ꝙͣ nociua eſt riligioſis iiij. li. xciij. a. b. et. cij. e. g. Uolūtas peccādi dicit̉ gladius maloꝝ iiij. li. xcv. b. et. xcvj. Uoluntas ſignificat̉ per rotam molen dini. iiij. li. xcvij. a. Uolūtas qn̄ eſt rationabil̓. iiij. li. cvj. Uoluntas eſt inſtrumentum caritatis iiij. li. cvij. e. Uoluntate trahit deus hoīem inſtrumē taliter. iiij. li. cxviij Uolūtas bona ſeꝑat a dyabolo. iiij. l. cxxj. a. (cxxi Uolūtas ꝓpͥa dicit̉ frater pctōris. iiij. Uolūtas mala ſanguini corrupto bōa aūt recenti ꝯparat̉. iiij. li. cxxix. m. Uoluntas ꝓpͥa ſine ductore ducit ad in fernū. vº. li. inter. iiij. rn̄. v. et reuela. poſt iuter. xij. a. b. Itē. vj. li. xix. a. b Uoluntatē ꝓpriam dei p̄ferre volūtati ꝙͣ malū eſt. vº li. int̓. xiij. rn̄. j. Uolūtas bona ſimilat̉ agro fructuoſo mala autē infructuoſo. vº. li. inter. xiij. rn̄ẜ. v. b. c. Uoluntatē hn̄s nocere proxīo eſt mem brū dyaboli. vº. li. int̓. vj. rn̄. v. Uolūtas dei ſemꝑ implet̉. vº. li. reuela poſt inter. xiiij. a. Uolūtas emendādi ſe qͣntum valet. v li. ca. ij. (vj. li. xx. a Uoluntas emendandi dr̄ filius marie. Uoluntatē vt talpa radicē findere vvlt dyabolus. vj. li. xxx. a. b. Uoluntas deo ꝯͣria punit̉ in pn̄ti et ī fu turo. vj. li. xxx. c. Uoluntatē parē habuerūt demō ⁊ que dam aīa. vj. li. xxxj. c. e. Uolūtas hoīs erit iudex ſuꝰ vj. li. xxxj e Uoluntas hoīs dicit̉ fores thalami xp̄i vj. li. xxxiij. a. b. Uoluntas dei que eſt ad homīes. vj. li. ca. xxxiij. b. Uoluntas bona ſaluat hoīem eciā in fi ne vite. vj. li. xxxix. lj. Uoluntati viuendi in mūdo adequabit̉ pena. vj. li. xxxix.n. Uoluntas obediendi ꝙͣ meritoria eſt. vi. li. xliij. a. Uoluntatem dei ſue p̄ponere bonū eſt vj. li. qͥnquageſimo. b. c. Uolūtas boͣ dr̄ murꝰ ꝯͣ hoſtes vj. li. ljº. b Uoluntas carnalis et mūdana ꝙͣ noci ua eſt. vj. li. lij. lj. i. Uoluntas damnatoꝝ eſt peſſima. vj. li. cap. lij. m. Uoluntas peccādi dicit̉ ſeruꝰ homīs. vj. li. ca. lij. p. Uoluntas reſiſtēdi peccato dicit̉ cibꝰ hoſpitum. vj. li. lxv. g. Uoluntatē ꝓpͥam impoſſibile ē abnega re ſine ſpūſancto. vi. li. lxv. lj. Uoluntas que eſt medicina cordis cō tra omīa. vi. li. lxv. i. Uoluntas quāta erat peccandi tanta erit pena. vj. li. lxxv. b. Uoluntatē reſtituendi et ſatiſfaciendi capit deus pro opere. vj. li. lxxxv. Item (li. ca. cij. c vij. li. ca. xiij. i. Uoluntas ſeruiendi deo ſalubris eſt. vi Uoluntas bona aperit celum. ⁊ inordi nata infernū. vj. li. cxv Uoluntas dr̄ fundamentū domꝰ anīe et qualis dꝫ eſſe. vij. li. vº. b. Uoluntas xp̄i ad hoīes que eſt et que dyaboli. vij. li. xj. a. Uoluntas perfecta ſe emendandi que eſt. vij. li. xx. a. Uoluntas fratris aduerſarij et dyabo lica que fuit. vij. li. xx. c. d̓ Uoluntas ꝓpͥa ꝙͣ cara erat diabolo. ⁊t̓ vij. li. xxvij. b. Uoluntas emendādi dicit̉ ferrum ſcin dens laq̄um. viij. li. xlviij. ae. Uoluntas qͣdruplex ꝙͣ omnis tenet̉ ha bere. viij. li. xlviij. ag Uoluntas marie ꝙͣ bona et ſtabil̓ erat ẜmo. angeli. ij. b. et. xiij. d. et. xiiij. a. b et. xvj. e. et. xxj. a. Uolūtas marie erat ſicut prudēs nau clerus. ẜmo. angeli. xiiij. b. c. d. Uolūtas marie ſimilis erat aurifici. ſe mo. ange. xx. c. Uolūtas hoīs ē ſicut volucris. exͣ. lij. Uoluntatē ꝓpͥam faciētes qͥd ſunt audi turi. extra. lxxxiiij Uolūtas. ⁊tͣ. vide in velle ⁊ in intētio Uoluptas carnis eſt ſicut aqua in naui pͥmo. li. xiij. a. Uoluptas carnis inordinata grauit̉ pi niet̉. j. li. xiij. c. Itē. ij. li. ix. d. Itē. iiij. li. cxiij. b. Item. vi. li. lij. i. Uoluptas carnis ducit ad amorē mū di. jº. li. xv. b. d. e. Uoluptas carnis expellit ſpm̄ſcm̄. jº. l. cap. lix. d. (ij. li. xxiij. d Uoluptas carnis dicit̉ grādo cōgelata Uoluptas carnis dicit̉ ſera excludens iij. li. xiij. b. (lxix. b Uoluptas dicit̉ aqua īmunda. iiij. li. ca Uoluptas dr̄ nauis ꝑiculoſa. iiij. li. q (cviij. lxxxviij. a. Uoluptas carnis trahit ad penā. iiij. li Uoluptas carnis dr̄ pater pctōꝝ. iii li. ca. cxxiij. Uoluptas carnis eſt ſicut fuligo in de mo. vº. li. reuela. poſt inter. xiij. Uoluptas carnis dr̄ mons ſulphureus vº li. reuela. poſt inter. xv. a. Uoluptate poſiti qͥd cogitabunt. vi. li. xxvij. c. (li. xxxix. f. Uoluptas carnis dr̄ liber dyaboli. vj. Uoluptas pctī dr̄ ſeruꝰ hoīs. vi. li. lij. p̄ Uoluptatē mulieꝝ arguit maria. vi. li. cap. lvj. b. (li. xxx. b. Uoluptas carnis quorūdā quāta ē. vij. Uoluptuoſi ſil̓es ſūt vrſo. iiij. li. cxiiij. b. Uotū faciendū deo qd̓ eſt. ij. li. ix. b. Uotū virginitatis frāgere malū ē. iiij. li. lj. ꝑ totum. (ti. viij. li. xj. Uotū ꝯtinētie vtrū facere dn̄t cōiuga Uotū ieiunij cuidā ſoluit maria. extra. lxxxv. b. jº. li. xliiij Uox apis maioris qͥd ſpūalit̓ ſignificat. Uox duarū vrbiū pro aduentu xp̄i. pꝫ j li. liiij. f. gͦ Uox dyaboli auertēs a xp̄o dr̄ ſuꝑbia. ij. li. vj. a. b. (viij. a. Uox docēs que ſit vera militia. ij. li. ca Uox ꝑſuadens recedere a vera militia ij. li. viij. b. c. (ij. li. xº. a. Uox de rubo moyſi inflāmato dr̄ xp̄us Uox ſonans ante xp̄m dicit̉ iohēs bap tiſta. ij. li. xv. b. Uox quorundā eſt ſicut vox ranarum ante deū. iiij. li. lxij. a Uox triplex hoīm carnaliū deo abhoī nabil̓ quaſi ſonus lapidū. vº. li. reuela. ij poſt int̓. xij. a. itē. vj. li. xix. a. b. Uox de ſepulcro blaſphemi ſonuit. ve ve. vj. li. lxxv. c. Uox ad xp̄m vt ſe defendat contra ho mines. viij. li. lv. b. Uox laudantiū deū aſcendet de wvatꝫ. ſteno extra. xxiij. c. Uox laycorū. clericoꝝ. et clauſtralium ꝙͣ dulcis erat olim deo. exͣ. lxxxiij. a. b Uox laycoꝝ. clericorum. et clauſtraliū eſt nunc coram deo ſicut vox ranarum extra. lxxxiij. b. c. Uox. ⁊tͣ. Reqͥre in Uoces Urbes duas ſicut filij iſrael pharaoni edificāt epiſcopi et milites dyabolo. ij li. ca. xº. a. b. c. Urbi obceſſe aſſimilatur homo. extra. ca. iij. a. Urſo ſimilat̉ homīes cupidi ⁊ voluptu oſi. iiij. li. cxiiij. a. b. Uſura omīno ꝓhibita eſt xp̄ianis. iiij. li. xxxiij. g. ij. Item extra. lxxxviij. Uſus diſcretus rerū tꝑaliū deſcribitur iiij. li. lxxiiij. k. Uterus marie erat vas vini dei. vº. li. inter. x. rn̄. j. a. (xxv. b. c. Utilitas p̄meditari dꝫ in omī oꝑe. ij. li. Utilitate ꝓpter hoīs creauit deus omīa vº. li. inter. ix. rn̄. iij. et. rn̄. iiij. Utilitatē habēt oīa que fecit deus. vº. li inter. xv. rn̄. j. a. b. c. Utit̉ deus malis hoībus ad bonū. vii li. ca. xviij. d. Uue plene vino ꝯꝑatur hūanitas xp̄i vº. li. inter. x. rn̄. j. a. Uulneribꝰ xp̄i addere infirmitatē ſpūali ter qͥd eſt. vj. li. xix. e. f. Uulpis conditōes habere dicit̉ dyabo lus. iiij. li. lxviij. a. b. Uulpis more habere ſe dꝫ p̄dicator. v li. lxv. i. (xvi Uulpi ſimilis erat qͥdam dn̄s. viij. li. q Uultur vt p̄dam tenet auarus acquiſi ta. iiij. li. lij. c. Uxores plures vetus lex noua vnica habere ſinit. j. li. xxvi. f (xl. a Uxor vt dn̄a veſtit̉ ſpūalit̓ qͥd ē. jº. li. q Uxor iuxta voluntatē viri tenet̉ viue re. jº. li. ca. xl. b. Uxor quaſi xp̄i eſſe deberet aīa hoīs. li. xl. b. Itē. ij. li. xxvij. i. Uxor dyaboli dr̄ aīa vicioſa. jº. li. xliij. b Uxor xp̄i dr̄ bonus xp̄ianus. jº. li. lix. e. Uxor xp̄i dr̄ aīa iuſta ⁊ qūo ſe habeat. li. xxv. a. e. Itē. iiij. li. lxvij. a. c. ⁊. lxxxii a. Itē. vi. li. xxxiij. a. et. lxvi. a Uxor ep̄i legittīa dr̄ eccl̓ia. iij. li. vj. a. Uxor a viro ſuo non pōt ſeꝑari. iiij. li xxxiij. f. g. (lxxxj. Uxor fidelis ſaluat virū ſuū. iiij. li. ca Uxor vt de bono viro cogitet homo de xp̄o. vi. li. xiij. b. Uxorem ꝙ vir habeat placet deo. vj. ſ cap. cxix. Uxor qūo debet tractari. viij. li. xij. Uxor finees moriendo nō habuit tantū dolorem quantū habuit maria viuēdo ẜmone angeli. xviij. d. Uxor. ⁊tͣ. vide in Mulier. Matrimōi. um. et in Femina. I p̄iani laici mali quales ſunt corā deo et eorū iudiciū. jº. li A ca. xlj.d. g Xp̄iani triplicit̓ ꝓuocāt irā dei. jº. li. cap liij. b. c. (li. lvij. a. Xp̄iani faciūt xp̄o ſicut fecerūt iudei. jº. Xp̄ianis malis veniet xp̄ūs triplicit̓ qͣſi gygas. j. li. lvij. b. Xp̄iani arguūt. blaſphemāt. et repellūt xp̄m. ij. li. iij. a. d. Xp̄iani fient ſerui paganoꝝ. ij. li. vº. g Xp̄iani a xp̄o recedunt et pagani ei ap propinqͣnt. ij. li. vi. b. c. d. Xp̄ianoꝝ diuerſū erit iudiciū. iij. li. cap xxvi. c. d. (xcix. a. Xp̄iani contēnunt xp̄m qͣſi vermē. iiij. li Xp̄ianis malis quid loquit̉ xp̄us. vij. li. ca. xix. c. d. e. Xp̄iani. ⁊tͣ. vide in Adonias. adultera. aīal. apes. Credūt. cruciāt. Filiꝰ Gene ra. Herba. Membrū. murꝰ. Ques. Pa gani. Regratiari. Teſtimoniū et Uxor Xpūs in morte habuit tria. ⁊ qūo ſuda uit ſanguinē. j li. xxxix. a. Xpūs ꝯꝑat ſe dn̄o qui edificat ciuitatē et in ea palaciū. jº. li. lv. a. d. Xpūs eſt ſolus et verus dn̄s. ij. li. viij. a Xpūs hꝫ in ſe tria bona. ij. li. xviij. b. Xpūs vocat ſe dn̄m apū ⁊ poſſeſſorem ideſt xp̄ianorū. ij. li. xix. b. c. e. f. g. lj. i. Xpūs ꝙͣ formoſus et qͣlis erat in ocl̓is facie. naſo. capill̓. barba. labijs. mento maxillis. colore. cute. et ſtatura. pꝫ..jº. li xºij. Item. iiij. li. lxx. d. e. Itē. vi. li. ca. jº. et. lviij. b. Itē. vij. li. xv. c. Xp̄m hn̄t in ſe amici dei. iiij. li. xcij. b. Xpūs eſt ſicut ille cuiꝰ lictor habet cap tiuos in tribꝰ cuſtodijs. iiij. li. cxv. a. b. Xpm̄ non audit homo nec curat. iiij. li ca. cxvj. a. b. Xpūs cur fuit incarnatus. natꝰ paſſus et mortuus. iiij. li. cxvj. b. Item. vij. li. xxvij. b. et. xxviij. c. Xpūs habet in ſe ſeptē bona cōtra que ꝑtulit ſeptē mala. iiij. li. cxix. Xpūs vt ſpōſus habet ſe ad ſacerdotes iiij. li. cxxxv. a. Xpūs cur tam diu iacuit in vtero vir ginis. vº. li. inter. x. rn̄. iij Xp̄s cur oīa verba ſua nō fuit locutꝰ in vna hora. vº. li. inter. xi. rn̄. ij. Xp̄s cur nō fecit oīa oꝑa ſua in vno pr cto. vº. li. inter. xj. rn̄. iij. Xp̄s cur nō oſtēdit oībus potentiā ſuā ī morte. vº. li. int̓. xj. rn̄. v. Xp̄s cur venit hūilis et occultꝰ ⁊ ad qͦt in mundū. vº. li. int̓. xij. rn̄. iij. Xpūs fuit dauid in figura cui quidam maledixit. vº. li. int̓. xij. rn̄. v. Xp̄us ē ſicut dn̄s qui nō recipit oues alienas. vj. li. xv. c. Xp̄s ſil̓at̉ homī qui emit agrū quīqꝫ pe dum. vj. li. xxj. a. (xxviij. a Xp̄s redemit bonos et malos. vj. li. ca. Xp̄o cur inuidebāt iudei. vi. li. xxviij. f Xp̄s qͥeſcit in electis ſuis. vj. li. xxviij. d̓ Xp̄s ꝙͣ caritatiuꝰ ē ad oēs. vj. li. xxxj. lj. Xp̄m nudū ſicut ſponſū int̓ficiūt aliqui t qūo. vj. li. xxxiij. a. b. Xp̄s ē ſicut rex hns ciuitatē et. lxx. prin cipes. et in cuiuſlibet domo nō erat niſi vnus fidelis. vj. li. xxxiiij. a. Xpūs ꝙͣ potēs eſt. vj. li. lij. a. Xpūs qͣliter temꝑauit vitā ſuā alijs in exemplū. vi. li. iiij. b. et. c. xxij. Xpūs qūo ſe habuit ſcd̓m hūanitatē. v li. liiij. c. (lxx. b. Xp̄s cōminat̉ clero et prelatis. vj. li. ca Xpūs ē medicina et veritas. vj. li. xc. Xp̄i maxima hūilitas in celo ⁊ in terra vij. li. xxv. a. b. Xpūs cōuerſando cū apl̓is qūo ſe habu it. extra xxxv. a. Xpūs qn̄ oſtēdit ſuā potentiā. ſapiētiā. virtutē. mīam. et iuſticiā extra. lº. a. b Xpūs multis exēplis ꝓbat ſe eſſe deum extra. lxxxij. per totum Xpūs ex tribus cognoſci potuit ī mor te eſſe verus deus. extra. lxxxiij. a. Xpūs. ⁊tͣ. vide in Abiectū. aduentus. agnus. animali. apis. aſinus. auis. auri fabro. Baptizari. bn̄dicit. bn̄ficia. bra chia. Calibs. caritas. carpentario. cir cucidi. colligere. cōceptio. conquerit̉. contēnere. creator. cruciant. Dauid. de us. dn̄s. Eicit. expulſum. Filius. fructꝰ fugere. Gygas. gubernaculū. Hoſpes Idolum. imꝑator. incarnari. iudex. Lau dare. leo. litterā. loquebat̉. lux. Mag nes. medicus melchiſedecl. miles. mor ſes. molēdinario. Naſciturū. natiuitas natus. neceſſaria. negat Obedire. ortu lanus. oſtendere. ouis. Palaciū. panis. paſſio. pater. pellicanus. precipit. ꝓpͥuꝫ pulcritudo. Regi. res. reſurgēs. rex. ru ſtico. Salomon. ſalutē. ſerpes. ſociari. ſponſus. ſtetit. ſtipendiū. Teſtimonium turbabant̉. Uermē. videre. vinū. et in vitriacus. Deoto. ydolatria. ydolum D Ymago. ypocrita. ypocriẜ. G ⁊tͣ. Reqͥre ſupͣ. in littera. I Acharias genuit amicū dei pͥmo. li. xx. d. Zacheus qūo ſatiſfecit deo iiij. li. xvi. d. Zęlus animarū dicit̉ ictus frangēs ſe ras peccatorū. iij. li. xiij. b. Zeluꝫ animarū hn̄s eſt ſicut aīal quod timet vmbram ſuam. iiij. li. cxxv. b. g. et cxxx. c. Zelus indiſcrete afflictiōis nocet hoī. vj. li. ca. cxxi. Zelus iuſticie qūo exerceat̉ extra. ca. lxxix. c. Zyzanijs aſſimilat̉ īdiſcretio. vj. li. ca cxxj. ¶ Explicit Tabula librorū celeſtium Reuelationum. Oratio deuota ad ſan ctam Birgittam. Birgitta mater bona. dul cis ductrix et patrona. no bis fer ſuſfragia. Naufragā tes in hoc mari. tuo ductu ſalutari. duc ad vite brauia. O p̄clara tu dignare. de lictoꝝ impetrare. nobis xp̄i veniam Ut poſſimus reſpirare. ⁊ exceſſus emenda re. cōſecuti gratiā. Confer vite ſancti tatē. corpori da ſanitatem. et quieta tē pora. Auge verā caritatē. cordiū da pu ritatem. nos languentes robora Uite noſtre rege curſum. poſt hanc vitā trāſ fer ſurſum. animas ad gaudia. Ubi deū contēplari. tibi quoqꝫ ſociari/ poſſimus in gloria. Amen. (Uerſiculus) Ora pro nobis beata Birgitta ſponſa xp̄i p̄electa. Vt ad celeſtē patriā. ſit ipſe nobis via recta. ¶ Collecta. Eus qui eccleſiam tuaꝫ per Abeatam Birgittam ſacris il I luminare dignatus es conſi lijs et exemplis. Concede ꝓpicius eius interceſſione. vt quę ꝓ nr̄is purgandis exceſſibus clement̓ ei reuelaſti deuotis mētibus exeqͣmur. Per xp̄m. d. n. Amē