Ilphabetum diuini amoris Ec 8 LLLII Alphabetū diuini amoris: varios tradēs modos ⁊ vias ſecūduꝫ diuerſos alphabe ti ordines: quibus humana mēs in deum eleuatur: Feliciter Incipit. Proemium Dhonorem omnipotentis dei aliquos modos ⁊ vias pro eleuatione mentis in deū: ꝓpono cōſcribere. Et quāuis hoc nō ſit currētis neqꝫ volētis ſed dei miſerentis: tn̄ cū dei adiutorio habitis exercitijs ⁊ modis: multo faciliꝰ poteſt ſe quis eleuare. Unde primo ſciendū: ꝙ diuerſi diuerſaſ ponūt diſpoſitioneſ. ¶ Beatus Anſelmus in ſuis meditationibus ineipit per viam timoris: Et hec eſt via inchoatiua. Beatꝰ Dionyſiꝰ ponit tres vias: ſcilicet purgati uam: qua primo homo purgat ⁊ mundat ꝯſcientiā ſuā per penitentiā. Uiā illuminatiuā: qua ſcꝫ ſe hō accendat in amorē dei ꝑ memoriā et gratitudinem beneficioꝝ dei. Quia ſic̄ dicit Auguſtinꝰ in meditationibus ſuis: Ad deū diligēdum: nihil tantū valet ſicut beneficiorū eius frequēs meditatio. Tertia eſt vnitiua: qua homo ꝑ amoroſam cognitionē ⁊ adhe ſionē vnit̉ ſūmo bono: cōgratulādo ꝑfectiōibꝰ ſuis: et totū ſe ei intime ſubijciendo ꝓmptiſſima voluntate. Bęatus Benedictus ponit viā inſtructiuā. Abeato Gregorio elicit̉ modus exēplatiuus. Bernardus Caſſienſis dicit ꝙ oportet: Primo me ditari que inducūt timorē. Scd̓o que ꝓuocāt imitationē ad vitā ſanctoꝝ. Tertio ea q̄ inducūt ſpem a 2 futurorū et gaudia ſanctorū. ¶ Itē Iohānes Gerſon cancellarius pariſienſis dicit: ꝙ ad dei timorē ꝑ uenit̉ per ꝯpunctionē: admiratione ⁊ exultationē. Bonauētura dicit ꝙ ad hͦ valent tria: ſcilicet diuina reuerentia: orationū ſuffragia: ⁊ beniuolētia: hͦ ē: ꝙ homo reputet ſe indignum tot ⁊ tanta beneficia a ſūmo bono percepiſſe: offerens bonā volūtatem ſu am ad gratitudinē oīm ¶ Itē Beato Hieronymo poteſt aſſcribi vita ꝑegrinatiua: hoc eſt: qūo dominus Ieſus in hoc mūdo vitā duxerit tanqͣꝫ ꝑegrinus. Beato Ambroſio: via ꝯꝑatiua. Sācto Frā ciſco: via cōpaſſiua. ¶ Sācto Bernardo: via affecti ua. Beato Auguſtino: ſuꝑlatiua. Hugoni: oratiua: Sancto Gregorio: exultatiua. ¶ Eſt tn̄ veruꝫ: ꝙ qͥ libet eoꝝ plures vias habuit. Sꝫ he quaſi exempla riter eis aſſcripte ſunt. Et quia diuerſi amatores diuerſis mouent̉ modis: ideo diuerſe hic ponunt̉ vie. In generali tn̄ ſciendū eſt: ꝙ volens videre dilec tū ſuū Ieſū: Primo mundet oculos ſi ſunt turbidi aut tepidi: Et hec ē via purgatiua. Deinde ſi ſūt te nebre: accēdat lucernā vt clare ipſū videat: Et hͨ eſt via illuminatiua. Deīde appropinquet: ⁊ ꝓ reueren tia ꝓcidat āte pedes eiꝰ. Deīceps eleuat̉ a dilecto: porrecta ei manu. Deinde ſuſcipit̉ ad oſculū pacis. Deinde affabiliter ei loquit̉: cupit ſemꝑ manere cuꝫ eo: liqueſcit in eius pn̄tia: langueſcit in eiꝰ abſentia: querit: vocat. ſuſpirat. Inuentū denuo tenet: in ei amore ardet: alia faſtidit: ſoli illi adherere volēſ: Et hec eſt via vnitiua. Et poſt longū tempꝰ in eo quietatur: ita vt in pace factus ſit locus eius ¶ Ex his ⁊ alijs pn̄t elici qͥndecī vie ꝓcedētes ī amorē dei. Et ẜm hͦ erūt qͥndecim capitulaʳ de doctriniſ vtilibꝰ ad eleuationem mentis in deum. Et hec de proemio. Sequitur tabula illas vias annotans. Inchoatiua: Capl̓m.i. Purgatiua: Capl̓m. ij. Illuminatiua: Capl̓m. iij. Inſtructiua: Capl̓m. iiij. Imitatiua: Capl̓m. v. Exemplatiua: Capl̓m. vi. Admiratiua: Capl̓m. vij. Peregrinatiua: Capl̓m. viij. Comparatiua: De via Capl̓m. ix. Compaſſiua: Capl̓m. x. Affectiua: Capl̓m. xj. Superlatiua: Capl̓m. xij. Oratius: Capl̓m. xiij. Unitiua: Capl̓m. xiiij. Exultatiua: Capl̓m. xv. ¶ De via Inchoatiua: Beati Anſelmi. Capitulum primum Timore ſeruili ꝓcedit filialis. Pl̓es em̄ incipiētes declinare a malo ⁊ facere bonum: incipiūt a timore: Ideo hec via dicit̉ incho atiua. De hac via habet̉ in Hieronymo: Siue co medo: ſiue bibo: ſiue quid aliud facio: ſemꝑ reſonat hec vox ī aure mea: Surgite mortui venite ad iudi ciū. Et in vitis patrū habet̉ de Helia monacho ꝙ ſemꝑ timuit tria in hora mortis: ſcilicet occurſū demonū: deductionē ad iudiciū: ⁊ ſnīaꝫ iudicis. De a z hac via dic̄ Anſelmꝰ: O lignū aridū eternis ignibus dignū: qͥd rn̄debis ī die illa: quādo exigetur a te ad ictū oculi omnē tꝑs viuēdi tibi cōceſſū: quō a te fuerit expenſū. ⁊cͣ. Et quāuis ml̓ta incutiāt timorem: tamen pro exemplo ponitur hec tabula ſecundum ordinem alphabeti. Alteratio et inſtabilitas mūdi: ꝙ homo nunquā in eodē ſtatu ꝑmanet: et neſcit an amore vel odio dignus ſit. Si em̄ relinqueret eum dominꝰ ad ictuꝫ oculi: ſtatim diabolus eum ſubuerteret. Bellum ꝓprie carnis: mundi: ⁊ diaboli aduerſus ſpiritum hominis Cōtidiana fragilitas: ⁊ negligētia reſiſtendi: penitē di: ⁊ proficiendi. Diuina ſeueritas: que apparuit in caſu Luciferi: in periclitatione mundi per diluuium ⁊cͣ. Exitus dubius de hac vita: ꝙ nemo ſcit vbi: quando: ⁊ quomodo morietur: an bene vel male. Futurū iudiciū: vbi erit iudex infallibilis: ineffugibilis: inflexibilis. Nemo p̄t eū fallere: aut effugere: nec a ſententia appellare. Grauitas penaꝝ purgatorij: q̄ ſecundū Auguſtinū excedunt omnē penā huius mundi. Horror demonū: ⁊ penarum inferni. Ignis inextinguibilis. ⁊cͣ Kariſſimoꝝ ciuiū celi perpetua ſeꝑatio. Luctus ⁊ vlulatꝰ ſine conſolatione Maxima ſtrictitudo: iuxta pſalmiſtam: Sicut oues in inferno poſiti ſunt. Noticia ⁊ confuſio ſuoꝝ peccatorum. Odium ſui ⁊ oīm q̄ ſunt in toto mundo. Penaꝝ inferni acerba ⁊ īterminabilis varietas. Quietis ⁊ ſpei ꝑpetua ablatio. Rationis obſtinatio in malo: ꝙ non vult de cete ro bonum. Stridor dentium pre anguſtia Tentio ⁊ captiuitas: ꝙ nec poteſt de loco moue ri quando vellet. Uermis cōſcientie de omiſſis: ⁊ ſcandalis. Xp̄e redēptor pie: qui ſumus cauſa tue vie: ne perdas nos in illa die. De via Purgatiua: Beati Dionyſij. Capitulum ſecundum. Oſtquā homo tot terroribus mortis: iuditij: ⁊ inferni ꝑturbatꝰ incipit timere: tūc arp guit ſępe ſic in ſeipſo: Quicūqꝫ peccauerit mortaliter: aut oportet eum damnari: aut lamentis penitētie purgari: Sed ego peccaui mortaliter: Ergo oportet me dānari: aut lamentis penitentie purgari. Sed quia damnatio eſt perpetua: ⁊ purgatio temporalis: volo igitur agere penitentiam interim ꝙ tempus mihi vacat. Recogitabo igitur omnes annos meos in amaritudine anime mee: ⁊ quantum delectatus ſum delitijs: tantum me affligam penitentie tormentis. Unde ſecundū illam viā ponat homo decē peccata: aut quot voluerit: ⁊ dicat: O pater mitiſſime: ego ſū ille prodigꝰ qui hͦ cōtra tuā pietatem cōmiſi: ⁊ ita ingratus fui ꝙ me innocētem creaſti: ⁊ ego me deturpaui. Tu pro me crucifixus ⁊ hūiliatus: ⁊ ego me exaltaui. Tu nuda a 4 tus: ego auarus. Tu amaricatus: ego delicatꝰ. Tu felle potatus: ego crapula grauatus. Tu totꝰ laborioſus: ego oīno accidioſus. Tu pro inimicis exoraſti: ⁊ ego inimicos et amicos odiui. Sed quid faciam? Nunqͥd deſperabo? Ubi eſt illud: Nolo mortem peccatoris? Ferrū: vitrū: aut ſpeculū cū rubiginoſum eſt: purgatur. Et ego ꝑ viam purgatiuā lima cōtritiōis: cōfeſſionis ⁊ ſatiſfactionis me purga bo. Sicut me exaltaui: ita ero opprobriū hoīm ⁊ ab iectio plebis. Cōtra auariciā: abrenūciabo ꝓprietatibꝰ meis. Cōtra voluptates: affligā me ieiunijs: vi gilijs: fame ⁊ ſiti. Purgabo me per tria: ſcilicet ꝑ ge mitum orōnis: ꝑ ignem tue cōpaſſionis: per ardorē tue caritatis. Et vt latius hec via purgatiua appa reat: videat̉ hec tabula ſecūdum ordinē alphabeti. Amicitia dei amiſſa. Bonitate dei contempta. Conſenſu ⁊ culpabili vita. Dilapidatione tꝑis ⁊ viriū corꝑis ⁊ anime. Exceſſu p̄ceptorum dei: eccleſie ⁊ ſuꝑiorum. Fragilitate reſiſtēdi: penitēdi ⁊ proficiendi. Graui negligētia laborādi: orādi: meditādi: Pctōrꝭ legēdi. debet Habitu ⁊ conſuetudine ex frequēti ītentione dolere peccādi. de Ingratitudine qua iteꝝ ⁊ iterum ſibi dimiſſa renouauit. Raritatis extinctione ꝑ quecunqꝫ peccataLaxatione timoris dei: ꝙ cōtra tam magnū dn̄m: tā magna ⁊ horribilia peccata cōmit tere p̄ſumpſit. Miſericordie implorationem. Noue vite aſſumptionem. Orationum ſuffragia. Paſſionis chriſti interpoſitionem. Pctōr nō deQuaſſationē: ideſt: auſteritatē pn̄ie. ſperet: ſꝫ aſſuReiectionē honorꝭ/ voluptatū ⁊ demēdo ꝯfiden Sctōꝝ int̓ceſſionē.(lectationū. tiā purget ſe ꝑ Temꝑis vtilem expenſionem. Uolūtatis ꝓprie abrenūciationem. Xp̄i benignitatē: qui nō vult morteꝫ pctōris: ſꝫ magꝭ vt ꝯuertat̉ ⁊ viuat. De via Illuminatiua: Beati Dionyſi Capitulum tertium. Urgata cōſciētia: iam aptior eſt amori diuino. Vnde ſicut ſpeculū purgatum: ſic ⁊ ip ſa poteſt plus relucere. Sequit̉ ergo nūc via illuminatiua: qua homo iā incipit videre ⁊ cog noſcere dilectum ſuū: quem priꝰ propter rubiginē peccatorum videre nō poterat. Vnde dum querit: Quis eſt dilectus meus? reſpōdet: Ipſe eſt qͥ mihi tot ⁊ tanta beneficia cōtulit: quod ſi poſſibile eſſet: ab eius laude ⁊ gratiaꝝactione nunqͣꝫ ceſſare deberem. Hanc viam illuminatiuam Dauid habuit cū in psͣ ait: Benedic anima mea dn̄o: ⁊ omnia que intra me ſunt nomini ſancto eius. ¶ Conſiderandū ta men eſt: ꝙ non principaliter debemus deū diligere ꝓpter beneficia ſua: ſed ꝓpter īmenſam ſuam bonitatē ⁊ ꝓpter ſeipſum. Sicut em̄ ꝓpter lumen non vi detur res finaliter: ſed mediāte lumine videt̉ clari occaſionaliter: Sic illa via dicit̉ illuminatiua: quia accēdit: ꝓuocat ⁊ illuminat omnē hominem ad deū Sratia olligendū. Vnde Bernardus. Tot beneficia contulit mihi deus: qd̓ ſi conſiderarem: ⁊ ſi vnꝰ ruſtic mihi feciſſet: tenerer eū diligere. Quid igit̉ repēdā ſūmo amatori pro ſuis beneficijs? Terte gratias agā: ⁊ cōmemorabo quātū potero. Unde de hac gratitudine ⁊ via illuminatiua: videat̉ ſequēs tabu la ſecūdum ordinem alphabeti. Ardentiſſimo amore tuo quo me(vt de immenſa bo nitate tua confidenter p̄ſumo) ante cōſtitutionem mundi ex ſola ineffabili tua miſericordia dilexiſti: ⁊ pre īnumerabilibꝰ reprobādis ⁊ dānandis elegiſti: atqꝫ in filiū adoptaſti: ⁊ ad eterne beatitudinis hereditatē p̄deſtinaſti: ⁊ ideo me ⁊ oīa alia ꝓpter me creaſti: nihil̓ mei indigens: quia me carere poteras: eo ꝙ nihil tibi ſum vtiliſ: ſed ex ſingulari pietate tua ꝑticipaſti mihi eſſe: viuere ⁊ intelligere: ⁊ ad imagi nem atqꝫ ſimilitudinē tuā me formaſti: ⁊ in eſſe con ſeruaſti: atqꝫ paterna ꝓuidentia gubernaſti. Benigniſſima incarnatione tua ⁊ redenptione. Tu es enim ille rex regum qui ſedes ſuꝑ cherubin: ⁊ intueris abyſſos: qͥ propter noſtrā ſalutem noſtros de fectꝰ aſſumpſiſti: pauꝑtatem: famem: ſitim: triſticiā ⁊ dolores. Et in terris viſus es ⁊ cum hominibꝰ cō uerſatus es: ⁊ delitie tue eſſe cū filijs hoīm. Unde hec? Non ex noſtris meritis: ſed ex tua eterna boni tate. Quātas blaſphemias: irriſiones: tormenta ꝓ nobis ſuſtinuiſti: nō coacte: ſed libēter ⁊ volūtarie: ⁊ nō ſolū libenter: ſed ⁊ ardēter? Poteras nos propter pctā noſtra in nihilū redigere: aut certe alios homines innocētes creare: ſed bonitate tua nos ha Gratias tibi ago ſumme peus pe here voluiſti: īmo pro nobis tāta ſuſtinuiſti: quaſi te odires: ⁊ nos diligeres exaltando. Quid melius deo: ⁊ quid viliꝰ peccatore: qui cane putrido peior eſt: ⁊ illuditur deus pro peccatore: Confidentia: quam nos vis habere ad te. Patrem enī te hortaris vocare lutū ⁊ cinerem: et petere mones: vt habeas occaſionē dādi. Delectarꝭ em̄ in noſtra ſalute: ⁊ das nobis plura qͣꝫ ex pigricia petimꝰ. Et quāto plura das: tanto plus habes. Donis innumeris ⁊ ineſtimabilibus mihi preſtitis. Dediſti em̄ mihi hoc corpꝰ: hāc animā: ⁊ vires cor poris ⁊ aīe. Angelū ꝓ cuſtode. Diabolꝰ em̄ me mil leſies obruere potuiſſet niſi ille me defendiſſet. Et breuiter omnia bona que habeo vel habui dediſti mihi. Ip̄e em̄ es deus meus: qui mercatus es me: in cuius poteſtate meus flatꝰ exiſtit: quē cū aufers: renertor in puluerē. Educatione. Dediſti enī mihi laborioſos parētes: qͥ me ſuis laboribus educauerūt ⁊ nutrierūt ⁊ non ne glexerūt. Produxiſti ꝑtē meā in frumētis: carnibꝰ ⁊ piſcibꝰ: ac alijs qͥbꝰ educatꝰ ſū vſqꝫ ad hͦ tēpꝰ. ⁊cͣ. Fide ⁊ ſacramētis: qꝛ dediſti me naſci inter xp̄ianos: non per patrem paganū aūt iudeū: ſed baptizari: ⁊ alijs ſacramentis adiuuari: qͥbus tua amariſſima morte efficaciā meruiſti: ⁊ ſpecialiter de hoc ſacratiſ ſimo ſacramento corꝑis ⁊ ſanguinis tui: in quo ma nes nobiſcū vſqꝫ ad conſūmationē ſeculi. Et tantū eccleſiā diligis: vt perſecutiōes nobis factas: tibi fie ri dicas: clamās d̓ celo: Saule ſaule qͥd me ꝑſeq̄ris. Gratuita toleratione in peccatis: ⁊ reuocatione. Du Gratias tibi ago ſumme deus de ſimulaſti em̄ pctā mea: non me demergēdo ad inferos: Sꝫ trahēdo me exꝑ ectaſti: vocādo ꝑ inſpi rationē ad penitentiā: ꝑ flagella: ꝑ infirmitates: ꝑ ꝑſecutiones: ꝑ correptiones: per p̄dicatiōes: per horrorē mortis: iudicij ⁊ inferni. Et nō ceſſaſti: do nec orationem orarem. Hilaritate paterna: qua me ad penitētiam cū gaudio ſuſcepiſti ſicut filiū ꝓdigū: ⁊ renouaſti: Remiſiſti mihi delicta cōmiſſa: ⁊ de bonis omiſſis dediſti mihi diſplicentiā: pctōꝝ abſtuliſti occaſiones: Recidiuādi amouiſti opportunitates: dediſti grāꝫ ꝓmerendi: ⁊ ſpem ꝓgrediēdi. Iteratiōe gratie: qꝛ recidiuātem iteꝝ ſuſcepiſti: ⁊ ite rum ingratitudinem remiſiſti: nec poſuiſti gratie tue terminum. Rariſſimo dono ſpirituſſancti: quod mihi in ſacramētis īmūdo ⁊ indigno cōicaſti: vt me purgaret: illuminaret ⁊ caritate inflāmaret. Liberatione a ſeculo: vt ꝑ introitū religionis fugerem occaſiones peccatoꝝ: cū ſocij mei mortui ſūt forte in peccatis ſuis: qui hāc gratiā non perceperūt. Heu qͦt ſūt dānati in inferno: qͥ minora ⁊ pau ciora peccata cōmiſerūt qͣꝫ ego: ⁊ nō ſurrexerunt. Et quot meliores me adhuc in ſeculo ſūt īuoluti diuerſis occaſionibꝰ peccatoꝝ: honoribꝰ vanis: voluptatibꝰ: diuitijs terrenis. Quid in me inueni ſti: ꝙ dediſti mihi pennas ſicut colūbe: vt volarē de ſeculo: vbi ſordes ⁊ iniquitates? Pro quibꝰ tibi gratias ſpecialiter ago. Miſericordia ſpeciali: ꝙ cuſtodiſti me a multis pec Gratias tibi ago ſumme deus de catis q̄ circa me fuerūt attēptata: adulteria: homi cidia: ⁊ alia q̄ non euaſiſſem niſi tu me retraxiſſes. Et ꝙ d̓ triſticia ſepe abſorptꝰ: de tua miſericordia nō deſperaui. Sepe cōſolatus es me diuerſis vocationibus ſuprapoſitis. Noticia tua ⁊ noticia ſcripturaꝝ: ꝙ aꝑuiſti mihi intellectū earū. Quot ruſtici: qͦt ignari: qͥ nō intelli gūt qͥd agūt? Qui ſi intelligerent forte multa plu ra bona facerent: qͣꝫ ego ingratus tot doctoribꝰ ⁊ ſcripturis ſacris facio. Occurſiōe tua. Quocūqꝫ em̄ me verti: mihi occurriſti: in creaturis: in ſcripturis: blādimētis: terro. ribus: beneficijs: nec effugere te potui. Promptitudine volūtatis: quā dediſti mihi grandia faciendi: grauia tolerandi: regularia ſufferen. di communia Quietatione ꝯſciētie. Tot em̄ fui inuolutus peccatoꝝ angulis ⁊ ſcrupulis: ꝙ niſi me iuuiſſes: nūqͣꝫ fuiſſem quietatus. Remotione periculorū. In quot em̄ fui peſtilētijs cū indiſpoſitus fuerā ad moriendū: ꝓpter magna grauia pctā mea: ⁊ ſocij mei mortui fuerunt: ⁊ tu me ꝯſeruaſti? Inſuꝑ fui vel potui eſſe in ꝑiculiſ to nitruoꝝ: fulguris: fluuij: igniū: latronū: beſtiarū: ⁊ diuerſorū caſuū: In qͥbus ſi mortuus fuiſſem: timeo ꝙ indiſpoſitus ⁊ extra caritatē deceſſiſſem. Seruitio ſuꝑceleſtiū: inferiorū ⁊ oīm. Oīa em̄ mihi ſeruiūt: Angeli cuſtodiendo: Celum ꝑ motū ſuū: Sol: Luna ⁊ Sidera per luminis miniſtrationē: Aer refouet ſpirantē: Aqua ſatiat ſitiētē: Terra Gratias tibi ago ſumme xxus de nutrit eſurientē. Animalia bruta aliqua deſeruiunt laborādo: vt eqͥ. Aliqua incitando ad laborē: vt for mice. Aliqua incitādo ad timorem: vt leones: vrſi. Et breuit̓ ſi te dilexero: oīa cooꝑabūt̉ mihi ī bonū. Totali tui diffuſione: vt omnia alia que dinumerare non poſſum comp̄hendam: te totū mihi dediſti: de diſti mihi dona nature: gratie: ⁊ ſuꝑabūdantie. Te naſcēs in ſociū: conueſcens in eduliū: moriēs in precium: ⁊ regnans dare vis in p̄miū: dediſti te fratrem oīm/ ſponſum/ patrem/ amatorem/ doctorem/ nutri torem/ ⁊ cuſtodem. Ultima expectatione finaliter. Si te non dereliquero: non vis me perpetuo derelinquere: ſed vis eſſe finis meus: complemētum oīm deſiderioꝝ meorū: vis me tecū regnare: tecum gaudere: ⁊ inſeꝑabiliter ſemper tecum manere Xp̄o: hoc eſt de teipſo: tu es donum hoc. O donum ſuꝑ omne donum: te nobis imꝑpetuū dona: ⁊ ſufficit nobis: qꝛ tu es lux vera: bonitas vita ⁊ gandiū: pietas immenſa: qui nos a morte ſaluaſti roſeo ſangͣuine tuo: ⁊ per illuminatiuā viam duxiſti. ¶ De via Inſtructiua: Beati Benedicti abbatis. ¶ Capitulū quartū Am ſicut p̄mittitur: purgata conſciētia ⁊ il luminato intellectu: vtile eſt habere puncta inſtructiua ꝓ ipſiꝰ emēdatione: vt ſciat eſ fugere occaſiōes peccatoꝝ. De hac via videt̉ Bea tus Benedictus capitulū ſuū quartū: in regula ſua ponere: videlicet de īſtrumētis bonoꝝ operū. Cuiꝰ capl̓i ꝑs notabilis habet̉ in tabula q̄ ſequit̉ ſecundū ordinem aphabeti Abnegare ſeipſum: ⁊ ſequi chriſtum. Bonum in ſe viſum: deo aſſcribere: ⁊ nō ſibi. Corpus ſuū caſtigare. Deū pre oībꝰ diligere: ⁊ proximū ſicut ſeipſum. Elationem fugere. Facere ſe de ſecularibus actibus alienū. Guloſum non eſſe. Honorare oēs homines. In omni loco ⁊ temꝑe deū reſpicere. Raritatē continuam habere. Lectiones ſanctas libenter audire. Maledicētes benedicere. Non iurare: ne forte ꝑiuret. Orationi frequenter incumbere. Preceptis ſuꝑiorum obedire. Que dicunt p̄lati: facere. Riſum multū non amare. Spem ſuam deo committere. Timere diem iudicij. Uitā eternā oī cōcupiſcētia ſpirituali deſiderare. Xp̄o omnino nihil p̄ponere. Zelum ⁊ inuidiam non habere. Faciētibꝰ aūt hec: ꝓmittit ſanctus Benedictꝰ premiū quod oculꝰ nō vidit. ⁊cͣ. Si autē querat̉ vbi hec poſſint cuſtodiri: reſpondet̉: ꝙ difficulter ī ſecu lo. Ideo in regula notat Officinas vbi hec fieri poſſunt: videlicet: clauſtra: monaſteria ⁊cͣ De via Imitatiua Iohannis Gerſon Capitulum quintum C vult Iohānes Gerſon cancellarius pari ſienſis: Ad inflāmationē diuini amoris va let inſpectio p̄cedentiū ſanctoꝝ: qͥ nobis ꝓponunt̉ ad imitationē in actibus virtuoſis: vt in obediētia: humilitate: patiētia. Quoꝝ interceſſione ⁊ imitatiōe: poteſt homo ꝓficere. Et hec vocat̉ via imitatiua. ¶ Un̄ ꝓ exemplo ponit̉ hoc alphabetū. Et ꝑ talem modū poſſet ſibi homo ex legendis ſctōꝝ modū viuēdi colligere: iuxta illud Heb̓. vi. Imitatores eorū efficiamini: quo fide ⁊ patiētia hereditabūt ꝓmiſſiōes. Sic itaqꝫ hic te doceat humilitatē: ibi patiētiā ⁊cͣ. Unde ſicut quis ex horto carpens hic florē ⁊ ibi herbam: colligit ſibi faſciculū ꝓ odoratu: ita ex legēdis ſanctorum poteſt qͥs hic capere vnā virtutē ⁊ ibi aliā: ⁊ colligere ſibi faſciculū exemplarem pro ſua imitatione. Quilibet enim ſanctus eſt nobis exemplū alicuiꝰ virtutis. Ambroſius eſt nobis exemplum magne confidētie: id eſt ſpei de bonitate dei. Vnde ait: Non timeo: mori: quia habeo bonum dominum. Bernardus eſt nobis exemplum eximie humilitatis. Qui vt ſumū reputauit hoīes. Et alte cōtemplationis: qui eleuatus in deū tota die penes lacū cqͥtauit: ⁊ de ſero vbi lacus eſſet ignorauit. Clemēs eſt nobis exēplum affabilitatis. Qui omnibus ita affabilis fuit: vt etiam iudei ⁊ gentiles eū diligerēt Dominicus magne caritatis. Qui orauit vt ſe totū impēdere poſſet ſaluti proximoꝝ. Qui ⁊ diſci plinas tres qualibet nocte accepit: ꝓ ſe ⁊ pro remiſſione purgandorum. Egidius/ voluntarie ꝑpeſſionis vulneꝝ. Sagittat enī fuit: ⁊ petiuit dn̄m vt vulnꝰ ſuū interim ꝙ viueret non ſanaretur. Franciſcus/ mentalis crucifixionis. Tantū em̄ ſtetit ī meditatiōe paſſionis: ꝙ vulneratꝰ qͥnqꝫ vulneribꝰ domini per triēiū ante morteꝫ ſuā chriſto domino ſuo crucifixus apparuit. Germanꝰ/ magne abſtinētie. Ne em̄ cibꝰ delectaret eum: cineres in ferculis poſuit. Beynricꝰ/ mire caſtitatis. Cum em̄ eſſet filius regis Rº 3. vngarie: et genꝰ regiū mr̄imonio augere potuiſſet: Kt. tn̄ p̄elegit ꝟginitatē: ⁊ quādiu vixit: ꝟgo ꝑmāſit. 1C. Iob/ magne patientie. Omībus em̄ bonis pͥuatus: e benedixit dn̄m. Et totus vulneratꝰ dixit: Si bona 16c ſuſcepimꝰ de manu domini ⁊cͣ. Rarolꝰ/ imperialis iuſticie: Qui imperator exiſtēs: intm̄ mundū cōtempſit: ⁊ ſine ꝑſonarū acceptiōe le ges condidit: quod ſanctificari meruit. Laurētius/ vehemētiſſime tolerantie in paſſione: vt patet in legenda ſua. Martinus/ in ſecuritatis multe cōfidentia: Qui reqͥ ſitus a latrone an timuiſſet qn̄ eum cū ſecuri int̓fice re voluit: reſpōdit: ꝙ nūqͣꝫ ta ſecurꝰ fuit: qꝛ ſcio inqͥt ꝙ dn̄s in ꝑiculo ꝓximus eſt. Nicolaus/ mire largitatis ac māſuetudinis. Oſualdus/ magne largitatꝭ: Qui ſcutellas argēteas ſibi an̄poſitas in ꝑticulas ꝯminuit: et pauperibus (erogauit. Paulus/ magne laborioſitatis. Plus enī oībus predicauit. Magnū zelū habuit animarū: cū de regno in regnū cucurrit: ⁊ nō qͥeuit. Quiricus/ puer trium annorum/ prebet exemplum vilipenſionis mundane conſolationis: Quia enim a prefecto renuit cōſolari: p̄cipitatus fuit. Remigius/ magne maturitatꝭ fuit. Qui Senebaldū ep̄m ꝓ quodā pctō ſeptē ānos īcluſit ⁊ īcarcerauit. Stephanus/ exemplū diligēdi inimicos dedit: Qui pro inimicis exorauit. Thomas/ obedientie et longinq̄ ꝑegrinatōis: Qui domino obedire volens: ad indiam ꝑuenit. Uincentius/ exēplū ꝑſeuerātie exhibuit: Qui diuerſis tormentis nō ceſſit: ſꝫ in finē perſeuerauit. Xp̄s Ieſus ſanctus ſāctoꝝ/ ſpeculū oīm virtutum: caritatis/ humilitatis/ fidei/ ſpei. ¶ Eſt tn̄ ſciēdū: ꝗ qͥlibet ſanctoꝝ eſt exemplar plurium virtutum: ſ hec ſolum pro exemplo poſita ſunt. ¶ Item ſciendum: ꝙ aliqua fecerunt ſancti ex ſpeciali priuilegio: vt miracula et alia vltra hūanā conditioneꝫ ſe extendētia: que miranda ſūt potius: qͣꝫ imitāda. De via Exemplatiua: Beati Gregorij pape. ¶ Capitulum ſextum. Uamuis ex p̄cedentibꝰ hec via aliqualit̓ ¶ Ypatuit ꝑ cōmemorationē ſanctorū: tamē amplificāda eſt ꝓ edificatiōe multorum: ꝑ cōmemorationē virtutū ẜm ordinem alphabeti: et per cōmemoratiōeꝫ exemploꝝ. Ubi nō ponam integra exempla propter breuitatem: ſed tangam ſenſum: vt inde elici poterit intentio facti. ¶ Pro quo ſciendum: ꝙ Gregorius in principio dialogi vult/ ꝙ ml̓tos ad deſideriū celeſtis patrie plus accēdunt exempla: qͣꝫ alta p̄dicamenta. Abſtinētia tenetur: cū qͥs cū debitis circūſtantijs vti tur cibo et potu medio mō: nō ſe aggrauādo: vt ſit tepidus ad orandū/ laborādū ⁊cͣ. Et nō ſe exhauriendo ad diminutū: vt ſit īutilis. Remediū eiꝰ ē fre quēt̉ ⁊ feruent̓ ſe dare ad cibū ſpūalē: ſicut ad ſacrā ſcripturā. Exēplū. Cōuenerūt duo fratres: qͥ oran tes ⁊ legētes per duos dies et noctē: obliti ſūt cibū ſcꝫ pulmētum quod comedere cōſueuerāt. Beniuolētia: id eſt patiētia: cū qͥs in arduis et aduer ſis ſuſtinēdis dicit: Merito hec patior: qꝛ chriſtus qui innocens fuit: quāta ꝓ me paſſus eſt? Audiat chriſtū dicentē ſibi: Si me pēſatis: nihil eſt qd̓ vos toleratis. Exēplū de diſcipulo philoſophi: qͥ male tractatꝰ/ riſit dicēs: Iniurias hic gratis recipio: ꝓ qͥbus tribus annis munera dedi. Caſtitas tenetur: ſi abſtinētia ſeruat̉: et cor a cogitati onibꝰ īmūdis: et ſenſus ab illicitꝭ refrenetur: ⁊ corpus caſtiget̉. Exēplum. Btūs Benedictꝰ tēptat libidine: corpus ſuuꝫ vepribus lacerauit. Beatus Beruardus: aquis frigidis illā refrenauit. Diſcretio tenet̉: cū qͥs tenet mediū in omībus: ne ſit nimis feruidus: aut nimis tepiduſ. Exēplū. Int̓ro gātibꝰ diſcipulis: Btūs Antonius cōcluſit diſcretionē eſſe matrē ꝟtutū. Et idem vult Beatus Bn̄dictuſ. Ualet aūt ad hāc: diuerſificare oꝑa ſua. Un̄ verſus. Nūc lege: nūc ora: nūc cū feruore labora. Sic erit hora breuis: et labor ille leuis: ſcꝫ in deo. Eleuatio mētis in deū: hoc eſt ꝯtēplatio: tenetur: cū b 2 quis excludit ex corde ſuo vanitates: ⁊ amoroſe in heret creatori ſuo. Exēplum de Btō Bn̄dicto: qui ſb̓ vno ſolis radio vidit totū mundum. Fides tenetur: cū qͥs adheret ſctē matri eccleſie. RRe mediū fidei eſt: querere q̄ non intelligit: et credere. Exemplū. Diſcipulus qͥ tēptabatur ſpiritu ꝑfidie et ſpiritu blaſphemie: poſtqͣꝫ tēptationē ſuā manifeſtauit: liberatus eſt ⁊ quietatus. Gratitudo tenet̉: cū qͥs cum gratiaꝝactiōe omīa bona ſua aſſcribit deo. Exēplū. Propt̓ magnitudinē ſuā Saul depoſitꝰ fuit. ⁊ Ezechias īfirmitati datꝰ. Hūilitas tenet̉: cuꝫ quis cognoſcit ſe oībus viliorē: ⁊ ꝙ ſit cinis ⁊ puluis. Exēplū. Cū qͥdā cuidā patꝝ ait: ppl̓us te ſtultū reputat. Rn̄dit: hoc ego volui. Iuſticia vnicuiqꝫ tribuit qd̓ ſuū ē: deo laudē: ſuꝑiori obediētiā: ꝓximo ꝯcordiā. Exēplū d̓ eo qͥ filiū ſoro ris ſue ſuſpēdi fec̄: qꝛ noluit acceptator eē ꝑſonaꝝ. Raritas ad deū: ē deo pura filiali dilectiōe adherere: et cōgͣtulari deo in ꝑfectiōe ſua: nō q̄rendo ꝯmodum ꝓpriū. Exemplū de eo quē diabolus volens retrahere a bono: dixit dānādū. Et ille plus ꝓinde ẜuiuit deodicēdo: Ego nō ẜuio ei ꝓpt̓ regnū celoꝝ: ſꝫ qꝛ ſūme bonꝰ eſt. Raritas ad ꝓximū: eſt quēlibꝫ ꝓximū reputare ſic̄ ſeip̄m: ita ei ẜuiendo: eū iuuā do: ſicut ſibi rōnabilit̓ vellet fieri. Exēplū de Sanctulo: qͥ ſe pro diacono morti obtulit. Liberalitas et largitas: eſt bona ſua miſericordit̉ cōmunicare. ⁊ ſi non habet tꝑalia: coīcet ſpūalia: vt orando ꝓ oībus: pro pauꝑibꝰ: ꝓ infirmis. Exēplū de Paulino ep̄o: qui oīa ſua bona pauꝑibus diſtri buit. Ad vltimū ſeip̄m in captiuitatē ꝓ filio cuiuſdā vidue dedit: vt patet in dialogo btī Gregorij. Maturitas: eſt ſeip̄m reſtringere a leuitate morum. Exemplū. Bernardus. Chriſtum quater fleuiſſe legimus: riſiſſe nūqͣꝫ. Item quidā ait. In tremēdo iudicio ſtabimꝰ: et tu rides. Negociatio: eſt vtilit̓ tꝑs expendere: et ociū fugere. Un̄ Hieronymꝰ. Semper aliqͥd oꝑis facito: vt te diabolꝰ īueniat occupatū. Exēplū. In vitis patrū Qui laborare noluit: nō fuit īuitatꝰ ad mēſam. Obediētia: eſt obtēꝑare indifferēter p̄ceptis ſuꝑioꝝ: ſiue ſint grauia: ſiue leuia. Exempluꝫ de eo qui ait: Ego ⁊ aſinꝰ vnū ſumus. Quicquid ei īponit̉: hͦ por tat: et ſine mora. Itē Maurꝰ diſcipulꝰ vocatꝰ: me diā litterā cōplere omiſit. Perſeuerātia: eſt ab incepto bono vſqꝫ in fineꝫ non ceſſare. Ualet ad cōſeruādam ꝑſeueratiā: apponere modicū et modicū laboris. Sic em̄ ignis ꝑ appoſitionē lignorū conſeruat̉: ſic ꝑſeuerantia ꝑ appoſiti onē laboꝝ. Exēplū de eo qui qͥnquaginta annis rigide vixit: et tandem cecidit. Quietudo: eſt diſtractiōes et ſollicitudines ſimul ef fugere: exēplo Ioannis baptiſte: qui fugit in deſer tū. Et angelꝰ Arſenio dixit: Fuge: tace: qͥeſce. Religio pͥncipalit̓ ꝯſiſtit in tribꝰ: Obediētia: caſtitate: ⁊ pauꝑtate. Exēplū. Btūs Gregoriꝰ fec̄ ꝓprieta riū ſepeliri in ſterqͥlinio. Et btūs Auguſtinꝰ deiet eos de tabula clericoꝝ: vt patꝫ ī ẜmone de cōi vita. Spes: eſt expectatio future beatitudinis: ex meritis ⁊ gratia ꝓueniens. Vnde ſine meritis velle habere b 3 beatitudinē: eſt potiꝰ p̄ſūptionis qͣꝫ ſpel. Exēplū. Btūs Bernardꝰ tētꝰ in viſione adꝰ iudiciū deſpe rare noluit: diabolo paſſiōeꝫ xp̄i obijciēdo. Reme diū eſt: videre chriſtū crucifixū cū īclinato capite: ⁊ extēſis brachijs ad miſerendū: ⁊ ad ſuſcipiendū. Exēplum de ꝓdigo filio in euangelio. Taciturnitas tenet̉: id eſt filentiū: cum qͥs ab ocioſis verbis: et interdū etiā a licitis linguā ſuā refrenat. Exemplū. Agathon ꝑ tres ānos lapidem ī ore ſuo portauit: vt ſilentium diſceret. Ueritas: eſt idem in ore ⁊ oꝑe exhibere: qd̓ habet̉ in corde: ⁊ poteſt vocari ſimplicitas. Xp̄ianitas. vide ſupra: Fides. Zelus aīaꝝ. vide ſupra: Caritas ꝓximi. Sic multe ꝟtutes alie pn̄t ſub illis comprehendi. ¶ De via Admiratiua: Iohānis Gerſon Capitulum ſeptimum. Eformatꝰ iā in ſe ꝑ ꝟtutū exēpla animꝰ: r poterit iam ſe mundius et purius eleuare ad cognoſcendum creatorem ſuū: Primo per admirationē. Que nō debꝫ eē incredulitatis: ſꝫ veneratiōis et credulitatis. Un̄ quis attendendo ea q̄ app̄hendere nō poteſt: ꝓijciat ſe ꝓfunda reuerentia: ſtupendo tam magnū et excelſum ſuū creatorem. Un̄ admiratiue meditando/ q̄rat a ſe: vnde habeat ortū tanta magnitudo vniuerſi: ſcꝫ celum: terra: ſol ⁊ luna: et cetera: Es ne tu deus meus? Et reſpondebūt omnes: Nō. Sed ip̄e fecit nos: et nō ipſi nos: ſecundum psͣ. Quo audito dicat: Quis eſt deus meus? Eſt ne potēs? Et audit ſcripturā: Mirare Poteſtas eiꝰ a mari vſqꝫ ad mare. Et iterū: Ipſe eſt qui celoꝝ continet thronū: ⁊ abyſſos intuetur: mōtes ponderat: ⁊ terraꝫ palmo cōcludit ⁊cͣ. Que rat ꝯſequent̉: Eſt ne pulcher? Et audit ſcripturam dicentē ſibi: Pulchritudinē eiꝰ ſol ⁊ luna mirātur. Ipſe em̄ eſt in quē deſiderant angeli ꝓſpicere. Et iteꝝ: Specioſꝰ forma p̄ filijs hoīm. Querat ꝯſeq̄n ter: Eſt ne ſapiēs? Et audit: In eo ſūt oēs theſauri ſapiētie et ſcientie reconditi. Eſt ne diues? Reſpōdet: Domini eſt terra et plenitudo eiꝰ. Eſt ne benig nus? Reſpondet: Suāuis dominus vniuerſis: et miſerationes eius ſuꝑ omnia opera eius. ¶ Admirando ergo magnitudinem eius potentie: profunditatem ſapiētie: benignitatem clemētie: clamet: O altitudo diuitiaꝝ ſapiētie et ſciētie dei ⁊cͣ. Illi mihi adherere bonū eſt: ⁊ ponere in eo ſpē meā. ¶ Pro quo ſciendum ꝙ in hac materia debet eſſe admira tio venerationis. Et quicquid non poterit caꝑe ratio: capiat fides. Pro exēplo: vide infra. ¶ Hic ſin gulis dictionibꝰ ſeq̄ntꝭ alphabeti p̄ponat̉: Mirare. Amoroſiſſimam in trinitate conſubſtantialitatem. De qua profundiſſime inter cetera dicit Bonauen tura: ꝙ bonum eſt ſui diffuſiuum. Et ſūme bonum: eſt ſui ſumme diffuſiuū. Que diffuſio non eſſet ſūma: niſi eſſet conſubſtantialis ⁊ coeterna. Quia igi tur pater ē ſūme bonus: ſūme ſe cōmunicat: generando filiū: cōicando ſummā ꝯſubſtātialitatē ſuaꝫ ⁊ coeternitatē ac coequalitatē: Quā ſi nō cōicaret: nō ſumme ſe diffuſiſſet: Quia adhuc ampliꝰ potuiſſet. Qui p̄t caꝑe capiat: Qui nō p̄t caꝑe credat. b 4 Sirare Benedictā coet̓nitatē in t̓nitate. De qua btūs Augꝰ adducit aliqualem ſil̓itudinē de igne. Vnde qͣꝫ cito eſt ignis: tam cito de eo ꝓcedit fulgor ⁊ calor. Ponat̉ ergo ꝙ aliqͥs ignis fuerit ab et̓no: tūc ſimul ab eterno fuit fulgor et calor: Et tamen fulgor et calor ꝓcederent ab igne: et nō ignis ab illis. Coopertiſſimā ⁊ occultiſſimā ⁊ incōprehēſibilē incir cūſcriptibilitatē ⁊ īmēſitatē deitatꝭ. De hoc Gregoriꝰ in. iiij. dialogoꝝ. Uide: id ē ꝯtēplare vl̓ mirare creantē ⁊ regentē: implentē ⁊ circūplectētē: trāſcēdētem ⁊ ſuſtētātem: īcircūſcriptū ⁊ īuiſibilē deū. Digniſſimā illā exiſtētiā aūt eſſentiā deitatis: qua ſolus fuit anteqͣꝫ creauit oīa: ſibijp̄i ab et̓no ſufficiēs: nulliꝰ indigēs. De qͣ quidā meditator dic̄: Meditare cū deus fuerit ſolᵐ: vbi tūc vanagloria hoīm: ⁊ demonū dolus. Sic vero oīa diſces ꝑuipēdere. Excellentiſſimā eiꝰ oīpotētiā. De quā d̓r: Oīa q̄cūqꝫ voluit dn̄s fecit: Mirare: Un̄ tāta ml̓titudo creaturaꝝ eſſet: niſi ille potētiſſimꝰ eas cōdidiſſet: Famoſiſſimā eiꝰ ſapiētiā: qua totū vniuerſum ex nihilo creauit: vbi recepit tantam molem montium: tantā mul̓titudinē lapidum: vbi vidit prius exēplar celi et t̓re. Et qūo artifex faciet illa: q̄ nūqͣꝫ p̄ceſſer̄t in exēplari. Mirare: ꝙ tā ſapiēter oīa gubernat: at tīgēs a fine vſqꝫ ad finē fortit̉ ⁊ diſponēſ oīa ſuauit̉. Gratioſiſſimā illā bonitatem: qua tot et tantꝭ creaturis cōicare voluit eſſe: viuere: et intelligere: qͥ ꝑfectiſſimꝰ fuit: nullius indigens. Un̄ em̄ tātus decor creaturaꝝ et vtilitas earū: ꝙ diligentibꝰ deū oīa co operant̉ in bonū: niſi ab illo fonte ſūmo bono Mirare Humanā ſublimatiōeꝫ: ꝙ hoīeꝫ de puluere factū in paradiſum cōſtituit: ⁊ oīa ei ſubdidit: volucres celi: et piſces maris: et oīa que ſunt: ꝓſunt ei aūt ẜuiūt. Quod etiā admirat̉ Dauid dicēdo: Quid ē homo ꝙ memor es eius? Infectionē totiꝰ hūane creature: qd̓ per pctm̄ Ade in totū genꝰ hūanū per pctm̄ originale diffuſū eſt. Sꝫ admiratio tollit̉: qꝛ in ſimili: Paſta īfecta: omnes panes ex eadē farina decocti: infecti ſunt. Rariſſimā illā tolerationem: qua primos ꝑentes in obediētes dn̄s nō ānihilauit: et alios loco ip̄oꝝ cre auit: qd̓ facillimū ei fuiſſet. Sed tolerando veſtiuit pellicijs: et ad locū penitētie in hāc terrā dimiſit. Letiſſimū cōſiliū t̓nitatꝭ: ſuꝑ incarnatiōe filij dei. De qͦ Dauid dicit: Miſericordia ⁊ veritas obuiauerūt ſibi ⁊cͣ. Btūs Augꝰ in meditationibꝰ ſuis dicit: c nō potuit ſatiari dulcedine animoꝝ: admirādo coſiliū incarnationis: Ꝙ tanta maieſtas: tantaꝫ habuit caritatem ad hominem. Mirandam vnionem deitatis et humanitatis: quomodo ſūmū cū imo: eternū cū tēporali: hoc eſt cū homine ſexto die formato: perfectiſſimū cū defectuoſo: vniri voluit. Nobiliſſimā deitatis tantā humilitatē: ꝙ defectꝰ no ſtros in ſe ſuſcepit: ſcꝫ famē: ſitim: calorē: frigus: timorē: dolorē: pauꝑtatem: īfirmitatē: triſticiā: et ſic de alijs. Et demū quod plus eſt mirandū: mortem turpiſſimā. Qd̓ admirans eccl̓ia in hymno canit: Que te vicit clemētia ⁊cͣ. Et de ſacramēto eukariſtie cauit eccleſia: Ores mirabilis: manducat dn̄m Mixare pauper ſeruus ⁊ hūilis. In quo pͥncipalit̓ tria ſūt miranda. Primo: ꝙ tāta maieſtas ſub tam modica ſpecie cōtinet̉. Secūdo: ꝙ idē corpꝰ ſit in diuerſis locis. Tertio: ꝙ fracta hoſtia īteger chriſtꝰ ſub qͣ libet particula perſeuerat. Ordinē vniuerſoꝝ: ꝙ tam cito et faciliter facta ſunt: et ita ordinata ẜm ſituationē et ordinationē ſuꝑioritatis et inferioritatis: nobilitatꝭ aeris: fecūditatꝭ terre. De origine mūdi qͥ cepit creatione: et currit per tꝑa nature: legiſ ⁊ gratie: ⁊ cōſūmabit̉ iudicio. Pulchritudinē vniuerſi: ẜm varietatē luminū: figurarū: ⁊ coloꝝ. Quāta ſideꝝ multitudine decoratū ē celū. qͣꝫta varietate auiū aer. qͣꝫta piſciū diuerſitate aque. qͣꝫta metalloꝝ: ſcꝫ auri/ ⁊ argenti/ ⁊ gēmaꝝ di uerſitate mōtes. quāta varietate plantaꝝ/ arboꝝ/ ⁊ herbaꝝ ſilue ⁊ valles. quāta diuerſitate aīalium ẜm diuerſitatē generalem/ ſpecialem/ ⁊ indiuidualem: decorata eſt terra. Quietē quā oīa appetūt: quō oīa ad locū ſuū tendūt. leue ſurſū: graue deorſū. Aues turbate fugiūt ſurſuꝫ. piſces fugiūt in ꝓfundū aquarum. beſtie ad filuas. reptilia ſerpētes ac mures ad cauernas terre. Mira res eſt: quō diuerſa loca pro ſui ꝯſeruatiōe ex naturali inſtīctu petūt. Et quō q̄libet ſpecies fibi adheret. Grues ſimul volāt. Lupi ſimul currūt. Et etiā ſciunt tempora ſua pariendi et quieſcendi. Et loca caloris et frigoris. Sicut hirundines: que preueniunt tempus frigoris petendo regiones calidas. Mirabilis deꝰ in creaturis ſuis. Uide formi cā. vix videri p̄t: et habet tot ocl̓os: ⁊ tot pedes: et Mirare caput: et corpus: Sicut equus ſentit et laborat. Reſolutionem animaliū in tram de qua facta ſunt. Iam hō mihi loqͥtur: ſentit: ⁊ ītelligit: mādat: regnat: et terret alios: ſubito reſoluitur in terram et puluerē: vbi nō eſt vox neqꝫ ſenſus. Et iteꝝ de t̓ra ſurget hō viuus ſentiēs et intelligēs ⁊cͣ. Mirū nobis. Sꝫ qͥd mirū illi qͥ oīa q̄cūqꝫ voluit fecit? Qd̓ admirat̉ Pſalmiſta dicens: Quā magnificata ſūt opera tua domine ⁊cͣ. Semīalē ꝟtutē. Cuiꝰ tanta et tā mirabilis eſt ml̓titudo et abūdantia formaꝝ: ẜm rōnes ſeminales in rebus. Terra em̄ tot herbas: tā diuerſas ⁊ vtiles ⁊ medicinales: de ſe ꝓducit. Miram̄ vn̄ habꝫ illam potētiā. Itē videmꝰ minutiſſimū granū ſemīs de qͦ ꝓducitur magna arbor. Ubi habuit granum tot ramos: tot folia: tot fructuſ? Certe mirabilis deus in creaturis ſuis. Trutinationē/ librationem vniuerſorū/ ꝙ omne qd̓ ē: illd̓ aūt ē ſub̓a: aut accidēs. Iuxta illud: Sūmꝰ Ariſtoteles trutinando cacumina mundi. In duo diuiſit: quicqͥd in orbe fuit. Itē oīa ꝯſtituta ſūt ſb̓ numero: pōdere ⁊ mēſura: vt dic̄ ſapiēs Salomō. Numero: res diſtīguūt̉. pōdere: ſituāt̉. mēſura: limitāt̉. Et tn̄ ml̓tiplicit̓ res diſtīguūt̉. Prīa differē tia rerū. Quedā hn̄t eē: vt lapides. Quedā eē ⁊ viuere: vt bruta. Quedā habēt eē viuere ⁊ ītelligere: vt angeli et hoīes. Secūda differētia. Quedaꝫ ſūt mutabilia ⁊ corruptibilia: vt t̓reſtria. Quedā ſunt īmutabilia ⁊ incorruptibilia: vt ſunt ſuperceleſtia. Quedā corꝑalia. Quedā ſpūalia. Quedā ſiml̓ ⁊cͣ. ꝓirari Ex ijs collige creatorē illoꝝ potētiſſimū: ſapiētiſſimum: ⁊ optimū: trinū: ⁊ vnū. Et qui ijs cōſideratꝭ nō excitatur ad cognoſcēdū ſuū creatorē: cecus ē: ſurdus: mutus: et ſtultꝰ. Cognouit em̄ bos poſſeſſorē ſuū: et aſinꝰ p̄ſepe dn̄i ſui. Ille aūt non vult intelligere creatore ſuū. Utilitatem: durabilitatē: et firmitatem reruꝫ. Nihil em̄ in rerū natura fruſtra. Quia deꝰ et natura nihil faciūt fruſtra. Un̄ ſol et luna diſtinguūt nobis tēpora. Inde ſcimꝰ qn̄ dies eſt: et qn̄ eſt nox. Et de durabilitate ſol̓ videmꝰ iā ꝙ plꝰ qͣꝫ ꝑ ſex milia āno rū volutꝰ ē ⁊ motꝰ: ⁊ nō deficit. Nā vt vult Augꝰ. Si fuiſſet rota artificis terreni: milleſies fracta fuiſſet. Et quō ꝯtinue lucet: et non indiget ſepo. Si fuiſſet lucerna artificis terreni: dudum extincta fu iſſet. Et ſi obiecerꝭ de vtilitate: an diabolꝰ ſit vtil̓: Rn̄detur ꝙ ſic. Nonne tortor et lictor eſt vtilis in ciuitate ꝓpter malefactores? Et in toto vniuerſo ille tortor eſt malefactor. Item lege qͣꝫtū vtilis fu it Iob: cui coronā patiētie augmentauit. Sic enī clemētiſſimꝰ deus malo bene vtitur. Sꝫ diceres: ꝓ qͦ ſūt dānati vtiles in īferno? Rn̄det̉ ad oſtēdē dam diuinā iuſticiā: ⁊ ad augmētādam gl̓iam ſan ctoꝝ. Sancti em̄ videntes tot tormēta dānatoꝝ: glorificāt deū intimius qͥ eos eripuit a tot tormētis. Item obijcitur de lupis ⁊ ſerpentibꝰ: et ſic de alijs. Reſpōdet̉: ſi homo nō peccaſſet: omnes creature inferiores ſb̓diti ei fuiſſent: et ſic lupi ⁊ ſerpē tes obediuiſſent ei ad nutū. Sꝫ qꝛ frangēti fidē: fides franget̉ eidē: et qꝛ hō non obediuit altiſſimo: Sirare abſolute ſunt beſtie ab eiꝰ obediētia. Ualēt tn̄ adhuc hoī ad terrēdū eū ne in pctō ꝑmaneat: ne for te leſꝰ a ſerpēte: in pctō moriat̉. Et ad rememorādā trāſgreſſionē: ꝓpt̓ quā ei illa rebellāt. Et nōne d̓ venenoſis aīalibꝰ/ tiriaca medicinalis conficitur? Item dicis ad qͥd valent pulices qͥ nos inqͥetant: Reſpōdet̉: valent ad hūiliādū hoīeꝫ. Cum em̄ hō tumet ſuꝑbia: inqͥetatꝰ a pulice: hūiliat ſe dicēdo: Quid te exaltas puluis et cinis: qui pulici nō vals reſiſtere? Pro indubitato ergo tene ex paucis ml̓ta: ꝙ oīa ſt̓ vtilia. Et derogaret eiꝰ honori: ip̄m aliqd̓ inutile creaſſe. Sꝫ ſi tu non intelligis: dicit tibi Augꝰ: Simile ē ſic̄ ſi vadiſ ad officina artificiſ: forte fabri aut alteriꝰ: vides ibi multa inſtrumēta: malleos: clauos: ⁊cͣ. Dicis: Ad quid tanta ml̓titudo inſtrumētoꝝ? Nouit artifex: qͥ nihil ibi retinet inutile. Sic artifex oīm deus gl̓ioſus nouit in gubernatione ſua qͥd habeat in toto vniuerſo: ad qͥd ꝯdidit: ad quid valet. Huic te ſubijce: ⁊ admirādo magnifica: lauda: glorifica: ſuꝑexalta: et bn̄dic deū in oꝑibꝰ: dicēdo canticum: Bn̄dicite oīa oꝑa dn̄i domīo ⁊cͣ. Itē Laudate dn̄m de cel̓ ⁊cͣ. Gloſa: id eſt date actionē laudis et admiratōis omni varietate et mirabili virtute. Xp̄m iudicē tuū in fine ſeculi: ꝙ iudicatus: veniet iu dicaturus ¶ Et vnde ei tāta ſapiētia: ꝙ cuiuſlibet facta ita ſciet plene quecūqꝫ cogitauit: fec̄ ⁊ dixit: ac ſi ſibi ſoli intentꝰ fuiſſet: ac ſi ſolū ad ip̄m reſpectū habuiſſet. Et qͣꝫ mirabilis erit iuſticia: vbi nihil boni manebit irremuneratū: et nihil mali īpunitū. Certe incōp̄henſibilia ſūt iudicia eiꝰ et inueſ tigabiles vie illiꝰ. Et qͣꝫuis miranda ſunt eiꝰ iudi cia: tamē hoc firmit̉ eſt tenendū: ꝙ oīa iuſtiſſime fecit ⁊ faciet: qꝛ ſūme bonꝰ: ⁊ nulli facit īiuriā. Et quia dānatis nō dabit regnū: nō facit eis iniuriā: qꝛ nihil iuris hn̄t in regno. Mō regula ē: Qui nihil habet iurꝭ: nō pōt cauſare de īiuria. Sic̄ nec ego poſſē cauſare qꝛ me nō fec̄ āgelū: qꝛ nec merui de iure eē ꝟmis. Nec poterit qͥs ſe excuſare ꝑ ignorātiā. Quilibꝫ em̄ hꝫ ius nat̉ale ſcriptū in corde ſuo: ⁊ cuilibꝫ īſpirauit dn̄s aliqd̓ bonū: ſiue fue rit paganꝰ: ſiue iudeꝰ. Et qꝛ negligētior fuit ꝓ ſalute ſua: qͣꝫ ꝓ bonis corporꝭ: ꝓ qͥbꝰ cucurriſſet ad diuerſas ꝑtes m̄di. Si ſe neglexit: īputet ſibi. Nec cauſari pōt de ꝑpetuitate penaꝝ. Quia enī ꝯtra et̓nū peccauit: ⁊ ꝑpetuū ꝯtēpſit: et blaſphemauit dn̄m: ꝑpetua pena puniet̉. Quia ſi ꝑpetuo blaſphemaret: ⁊ ſolū tꝑalit̓ puniretur: maneret aliqͥd īpunitū. Etiā qꝛ qͥ cōmittit crimen leſe maieſtatis cōtra tꝑalem pͥncipem: dānatur ꝑpetuo exilio. Et ſi ꝑpetue hic viueret: ꝑpetue ſtaret ſentētia. Una ergo gutta diuine offenſe: eſt maior omni offenſa cōtra tꝑalem pͥncipem: qꝛ iſte momētaneꝰ: ille ꝟo pͥnceps eternꝰ. Bn̄ ergo finalit̓ ⁊ iuſte oīa fec̄: facit ⁊ faciet: qd̓ ſi nō faceret: deꝰ nō eēt. Qui pōt capere capiat. Qui nō pōt: credat: et admirādo veneret̉. De via Peregrinatiua: Sancti Hiero nymi Capitulum octauum. Leuata mēte ꝑ admirationē in opificē oīm: icidit illd̓ memorie noſtre ī ꝑſona redēptorꝭ nr̄i dictū: Recordare pauꝑtatꝭ mee. Quia gͦ Ium redēptor noſter ꝓpt̓ nos hoīes: ⁊ ꝓpt̓ noſtrā ſalutē deſcēdit de celis: et incarnatꝰ eſt: Dignū ē ꝑegrina tionis eius labores attēta mente in hac terra ⁊ cū gratitudine meditari. Oīa em̄ ꝓ nr̄o exēplo et mō nobis ſalutari hic egit. De hoc dicit Bernardus in ꝑſona chriſti. In vita mea: poteris cognoſcere vitā tuā. Vt ſicut ego pauꝑtatꝭ/ caritatꝭ/ hūilitatꝭ/ patiētie/ obediētie/ miſericordie/ īdeclniabl̓es ſemi tas tenui: ſic et tu in eiſdē veſtigijs incedas. Item Hugo: Conare qͣꝫtū potes: chriſtū ſeqͥ ī vita ſua: qͣꝫ hūilis fuit int̓ hoīes: qͣꝫ moderatꝰ in comedēdo et bibēdo: miſericors inter pauꝑes: nullū horruit leproſum: nec diuitibꝰ adulabat̉: patiens ad contumelias: verecūdus in viſu: mitis in reſpōſis: ſollicitus de aīaꝝ ſalutē: in medio diſcipuloꝝ mīſtrator. Et breuit̓: ſtans/ ſedens/ et incedens: eius vitam habere debes pre oculis: Et ſic familiaritatis eius gratiā ꝯſeq̄ris. Et erit tibi ſemꝑ in memoria: et duces in cōſuetudinē ſemꝑ ad ipſiꝰ memoriā re currere. ¶ Et hec via p̄t aſſcribi btō Hieronymo: qͥ hiſtoriogͣphus fuit: ⁊ de vita chriſti ſepius loqͥt̉. Unde in epl̓a ad Heliodorū: de chriſto ita ſcribit: Iſte eſt deꝰ meꝰ: qui obuolutꝰ pānis: paupercule filiꝰ: Uagit īfans ī p̄ſepio: Hic ē qͥ fugit ī egyptū. Altiſſimꝰ eſt ab angelo nunciatus. Beatiſſimus de virgine natus. Cetu angelorum in excelſis manifeſtatus. Dominus et paſtor oīm eſt a paſtoribus viſitatus. Eternꝰ rex eſt a dominis tꝑalibꝰ et regibꝰ veneratꝰ. Facta circūciſione in templū preſentatus. Nam Gracilis puer ad egyptum baiulatus. Humilis et obediens: de templo reuocatus. In Iordane a Ioanne baptizatus. Rariſſimus eſt ab ip̄o diabulo temptatus. Lumina mūdi poſt hec in apl̓os vocauit. Merum de aqua primo coram eis formauit. Noticiam ſuam alijs ml̓tis miraculis declarauit. Omnia fouens: fame et ſiti laſſatur. Palmarum virgulis vt rex honoratur. Qui poſtea reprobus refutatur. Ritu legis cenat: lauat pedes: contriſtatur. Sudat: capit̉: trahitur: ſputis deformatur. Torquetur: flagellatur: coronatur: velatur: alapat̉. Uictima baiulat crucem: cū iniquis deputatur. Xp̄us crucifigitur: moritur: ſepelitur: reſurgit: et ad aſtra leuatur. Zelo caritatis ſpiritu inflammatꝰ: apoſtolos in vniuerſum mūdum mittit: et adhuc iudex expectat̉. De via Comparatiua: Sancti Ambro ſij. Capitulum nonum. Ia multū bona eſt pro cōtemplatione: que dicit̉ cōparatiua. Cōꝑando em̄ ſimul chriſti humanitatē ad maieſtatem ſue diuinitatis: magnus affectus deuotionis excitatur. Tūc em̄ perpenditur: qͣꝫtū illa tremēda maieſtas ꝓpt̓ nos ſe hūiliauit. Et aſſcribit̉ hͦ via btō Ambroſio: qꝛ hunc ꝓceſſum habet in hymnis ſuis: vt patet in illo: Rex chriſte factor oīm: quē de paſſiōe chriſti compoſuit. Ubi ſic canitur: Qui es creator ſideꝝ: regmen ſubiſti carneū ⁊cͣ. Item in hymno: Queꝫ tra pontꝰ ethera ⁊cͣ. quē in laudē virginis Marie Altiſſimus in abiecto loco naſcitur(compoſuit. Baiulator et ſuſtentator oīm: in preſepio collocat̉. Conſolator oīm angeloꝝ: in medio reꝑit̉ iumētorū. Ditiſſimꝰ cōditor oīm: honoratur munere magoꝝ. Ęternus nutritor oīm: cibo paſcit̉ mortaliū. Fons et origo oīm: ſitit potū angeloꝝ. Gubernator ſuꝑnoꝝ: ſe ſubijcit imꝑio t̓renorū. Hoſpitator ſanctoꝝ oīm: fugit in egypti exilium. Informator ſapiētie: audit doctrinā ſtultoꝝ. Raritatis ſpeculū: tradit̉ vt ouis in manus lupoꝝ. Liberator vinctoꝝ: vinculis vt fur aūt latro ligatur. Maieſtas quā tremūt angeli: vt vilis cōculcat̉. Notiſſimꝰ in celi curia: hic nō noſcitur ſꝫ negatur. Optatꝰ a patribus: a filijs hic ſeductor ꝓclamatur. Preclariſſimꝰ in quē ꝓſpiciūt āgeli: ſputis maculat̉. Quietiſſimꝰ qͥ eſt ſctōꝝ reqͥes: crucē portādo fatigat̉. Rectiſſimꝰ iudex oīm: ſententia mortis dānatur. Specioſus forma p̄ filijs hoīm: a plāta pedis vſqꝫ ad verticem vulneratur. Terribilis in cōſilijſ: p̄ nimijs doloribꝰ cruci anxiat̉. Uita et origo oīm: morte ꝯdemnat̉. Xp̄us reſuſcitator mortuoꝝ ad ſepulchrū portat̉. ¶ De via Compaſſiua: Sancti Franciſci Capitulum decimum. N via ꝑegrinatiua et cōꝑatiua licet facta ſit mentio de paſſione chriſti: tamen dignū eſt vt adhuc de hac ſacͣtiſſima paſſiōe: ſpecialis ponatur viāa: In qua homo ſtet ſuſpenſus ꝑ meditationē: attēdēs chriſtū quaſi ante ſe pēdentē in cruce: ⁊ ei ꝯpatiat̉. Sit crucifixꝰ ei: ⁊ quaſi vulnera iſta nō iam chriſto: ſꝫ qͣſi ſibi actualiter infligant̉. In hac me ditatiōne Franciſcus ſtans: vulneꝝ chriſti qͥnqꝫ ſtig mata realiter in corꝑe ſuo diuino munere ꝑ meditationem impreſſit: vt dicit. Bonauentura. Unde pro preſenti occurrit triplex modus meditandi paſſionē chriſti. ¶ Primꝰ ꝑ horas canonicas. ¶ Secundus modus eſt: ꝯtemplando corpus chriſti: incipiendo a ſūmitate vſqꝫ ad deorſuꝫ. Sic meditādo: quō caput coronat̉. ⁊cͣ. Reqͥre ſupͣ in meditatiōe paſſionis chriſti: capitulo de diuerſitate modoꝝ cogitādi paſſionē chriſti. ¶ Tertiꝰ modꝰ cōtēplādi paſſionē chriſti ē: vt ip̄e ſtet qͣſi ip̄e ſit ꝑ ſe ſuſpenſꝰ in cruce: meditādo ea q habēt̉ in tabula: vbi ſupͣ. Sic̄ em̄ chriſtꝰ ſtetit in cruce cū ardētiſſimo amore: beniuola patiētia: vt ſupͣ. De via Affectiua: Sancti Bernardi ¶ Abbatis. Capitulum vndecimum. Ia affectiua aſſcribitur beato Bernardo: ꝑ quam qͥs amoroſe adheret deo creatori ſuo. Uia affectiua: poteſt dici vnitiua. Vocatur tn̄ affectiua: quia ml̓tū inflāmat affectū ad dei amorem ⁊ mētis eleuationē. Et aſſcribitur hec via beato Bernardo: qͥ ita dulcis fuit in meditatione. Unde in quodā ẜmone de cena domini alloquit̉ dn̄m ſub tali forma ꝟboꝝ dicens: Tu es dn̄e amor meus: honor meus: ſpes mea: refugiū meū: vita mea: gl̓ia mea: et finis meus. Nō aliud q̄ro: nō aliud volo: nō aliud mi hi dicat̉: nō aliud mihi ꝓponat̉. Et merito: qꝛ tu es mihi ſufficientiſſimꝰ. Tu eſ pat̓ meus: frater meꝰ: nu tritor meꝰ: rector meꝰ: cuſtos meꝰ: Qui es totꝰ ama At O bilis: totꝰ deſiderabilis: totꝰ fidelis. Nō eſt tā liberal̓: qͥ ſeipſum tribuat. Nō eſt tam caritatiuꝰ: qui ꝓ tā vili peccatore moriat̉. Nō eſt taꝫ humilis: qui maieſtatē ſuā ītātū hūiliauit. Qui nullū deſpicis: nll̓ū horres: nullū q̄rētē te deſeris: ſed p̄uenis eū: ⁊ occurris q̄renti. Delitie tue: eſſe cū filijs hoīm. Quid in nobis īueniſti niſi ſordes: et nobiſcū vis eē vſqꝫ in cōſūmationē ſeculi? Nōne ſatis fuit: te ꝓ nobis mori? Nonne ſatꝭ fuit: tot dediſſe ſacramenta? Angelos cuſtodes? Et his ingrati ſemper ſumꝰ. Sed ⁊ tu te vis eē nobiſcuꝫ. Tam bonus es: ꝙ te negare nō potes. Faciamꝰ igit̉ cambiū ſimul. Tu intēde mihi: et ego tibi. Et ſic̄ vis et ſcis: fac mecū: Quia tuꝰ et non alterius eſſe volo. Da mihi vt ego tibi ſoli intendā: te ſolū diligā: tuo ſꝑ amore ferueā: nihil aliud cupiam niſi te: Et me totū tibi offerā: et oblatū nec aliquatenꝰ repetam. Si enī eſt aliqua caritas: illa ē in te. De hac via ponūt̉ he tabule: et ſemꝑ p̄ponitur O in meditādo. Medicina mea. Amor meus. Nutritor meus. Beatitudo mea. Occurſor meus. Cōẜuator meus. Pater meus. Director meus. T Quies mea. Eruditor meus. Refugiū meum. Finis meus. Spes mea. Gaudium meum. Theſaurus meus. Honor meus. Uita mea. Ignis me incendens. Ihe mihicondis mea Karitas me īflāmās. Lumē me ill pana c 2 anſuetus. Amabilis. Benignus. Nobilis. Compatiens. Obtemperabilis. Deſiderabilis. Placabilis. Expęctabilis. Quietus. Fidus. Recreatiuus. Gratioſus. Sincerus. Humilis. Toleratiuus. Iocundus. Uerax. Karitatiuus. Xp̄s ieſꝰ dn̄s ⁊ rex me Liberalis. ze via Superlatiua: Sācti Auguſtini Capitulum duodecimum. Uguſtinꝰ ꝓfundas hꝫ vias meditādi: vt per creaturas. Dicit em̄: Interrogaui celū ⁊ ter rā: Es ne tu deus meus? Et reſponderunt mihi: Non: ſed ip̄e fecit nos. Habet et alios modos. Unde in manuali ſuo inter cetera ſic dicit ad dn̄m: Si totū mūduꝫ libri repleant: maieſtatem tuā exprimere nō ſufficiūt. Tu enī es quo meliꝰ excogitari nō pōt: Qui omnē creaturā ſine labore gubernas. Nihil eſt qd̓ turbat ordinē īperij tui. Hec via ſuꝑlatiua: q̄ in re eſt affectiua: aſſcribitur ei ſpecialit̓: qͥa illo mō vtitur in ſuis orōnibꝰ et meditationibꝰ ꝑ ſuꝑlatiuos gradus alloq̄ndo dn̄m: O pater dulciſſime: amantiſſime: benigniſſime: ⁊ ſic in alijs. Itē in libro de ꝟbis dn̄i: dicit: ꝙ quicquid ꝑfectōis et boni eſt in creaturꝭ: hoc excellētiſſime eſt in creatore: qꝛ ab illo fluit. Und̓ ſicut venator vidēs veſtigiū fere: nō eſt ꝯtētus eo: ſꝫ querit ferā: alias ſtultꝰ eſt venator: ſi ſolo veſtigio ē ꝯtentus: qd̓ eū non poſſit ſatiare: Sic prudens ꝯtēplator vidēs aliqd̓ bonum in creatura: debꝫ cor ſuuꝫ eleuare in creatorē. Uerbi gratia: Uidens pulchritu dinē ſideꝝ: floꝝ: arboꝝ: ⁊cͣ. dicat ītra ſe: Si illa tā de lectabilia ſūt: O qͣꝫtū delectabilis ⁊ deſiderabilis eſt creator taliū? Quia quicqͥd ē ꝑfectōis ī cauſato: hoc excellētiꝰ ē in cauſa: ⁊ ē excellētiſſime: ī excellētiſſima ⁊ vniuerſaliſſima cauſa. Sic hō vidēs hoīeꝫ virtuoſū: caritatiuū ⁊ piū ⁊cͣ. dicat intra ſe: Si riuulꝰ iſte eſt ita laudabilis: qͣꝫta laude dignꝰ eſt fons ⁊ origo eius? Et ſic exaltet dominū ꝑ excellētiā in ſuperlatiuo: dicēs ſibi hāc tabulam: ſemꝑ p̄mittendo O: pro eleuatione. Et in fine: Deus pater ⁊ dn̄e: ꝓ reuerētia: Sic dicēdo per alphabetū: Mitiſſime. Amantiſſime Nobiliſſime. Benigniſſime. Omnipotentiſſime. Clementiſſime. Preclariſſime. Dulciſſime. Quietiſſime. Excellentiſſime. Rectiſſime. O Fideliſſime. Sufficiētiſſime. Glorioſiſſime. Tutiſſime. Honorātiſſime. Utiliſſime. Innocētiſſime. Xp̄ianiſſime deus Kariſſime. pater et dn̄e. Largiſſime. De via oratiua Hugonis Capitulum decimumtertium. Oſtqͣꝫ in meditatiōibꝰ exardeſcit ignis deuotioniſ: tūc aſſurgit in allocutionē dilecti: per viā oratiuam. Et capio hic orationem: cꝫ non ſolum ꝓ petitoria: ſꝫ gn̄aliter ꝓ laudatoria hymnidica: ⁊ ſic de alijs. Unde homo nō eodē modo ſem per afficitur circa dilectū ſuū: Sꝫ nunc petit aliquid ab eo: nūc laudat in hymnis et pſalmis ⁊ cāticis: nūc admirat̉ venerādo: nūc adorando: nūc benedicit aut glorificat: nūc gr̄as agit: cōfitet̉: extollit: ⁊ ſuperexal tat. ¶ Debet aut oratio eſſe breuis: niſi ex affectu ꝓtē dat̉. Breuis ẜm verba: ſꝫ longa ẜm affectum. Unde verſus. Si cor non orat: lingua inuanū laborat. De breuitate or̄ois: dicit ſanctus Benedictꝰ: in regula: ꝙ debet eē breuis: niſi ex affectu ꝓtendat̉. Et de hoc in vitis patrū habet̉: ꝙ quidam patrū docuit diſcipulū orare hec ꝟba. Qui creaſti me: ſicut ſcis ⁊ vis: miſerere mei. Et d̓Thayſi que petiuit a patre or̄onē. Cui ille ait. Dic: Qui creaſti me: miſerere mei. Vnde Ioānes Gerſon ponit tantū tales ⁊ ꝯſimiles breues orōes: Opijſſime pater: miſerere pauꝑcule creature tue. Idem. O ſūma bonitas: recordare ꝙ ꝓ me ſanguinē tuum effudiſti: nō ſinas me perire. ¶ De modis attendendi in pſalmodia. Primꝰ modus attēdendi eſt: attendere ad ſēſum ver borū: ⁊ īde elicere ſēſū ſpiritualē. Verbigratia. Per Dauid ītelligēdo xp̄m: ꝑ Goliā: diabolū: ꝑ Hieruſaleꝫ: ſuꝑceleſte ciuitatē. ¶ Secūdꝰ modꝰ attendēdi ē: ſtatuēdo ſe mētaliter ad certū locū: ne mēs inde euaget̉: ⁊ coaptet quantū valet ſenſū pſalmi ad id qd̓ ibi geſtū eſt. Verbigratia. Unū pſalmū ad locū annūcia tionis: quaſi videat angelū deſcendētem ad cubiculū Beate virginis Marie: ⁊ dicentē: Aue gratia plena ⁊cͣ. Et cum eo multitudinē angeloꝝ pſallētiū: cū qui bus ⁊ ipe pſallat. Secūdū psͣ. in natiuitate: quē pſallāt paſtores ⁊ tres magi. Et angeli canētes: Gloria ī excelſis deo ⁊cͣ. Tertiū: tranſiēs ad templū: vbi vide at Symeonē ſenē occurrētē. Quartū eundo in egyp tū. Et ſic ꝯſequēter de alijs xp̄i ꝑegrinatōibꝰ. Specialit̓ tn̄ ꝯſtituat mentē ſuā in locis paſſiōis xp̄i: Unū pſalmū cantādo in mōte oliueti: Aliū ī domo Anne: Tertiū ante Pilatū: Quartū an̄ Herodē: Quintū in flagellatione: Sextū in coronatiōe: Septimū ī baiu latiōe crucis: Aliū in crucifixiōe ⁊ mortē: Aliū ī lymbo patrū: Aliū in cenaculo: vbi apparuit dn̄s Ieſꝰ di ſcipl̓is ſuis poſt reſurrectionē: Aliū in aſcenſione ⁊cͣ. Fixa em̄ mēte ad certū locū mūdi: faciliꝰ attendit: qͣꝫ ꝙ mēs iā ſit in celo: iā in refectorio: iā in ſeculo: iaꝫ in ſcholis ⁊cͣ. Illa em̄ diſtrahūt. ¶ Tertius modꝰ atten dendi eſt: ꝙ homo eleuet cor ſuuꝫ ad ſupernā patriā: vbi audiat laudes ſanctoꝝ: ⁊ cū illis putet ſe reueren ter ſtare ⁊ deū laudare: Unū pſalmū cū choris angelorū: Secūdum cū cetū ꝓphetaꝝ: Aliū pr̄iarchaꝝ: Aliū apl̓oꝝ ⁊cͣ. ¶ Deinde ſciēduꝫ: ꝙ nō debet ſolum orare ꝓ ſe: ſꝫ etiā ꝓ eccleſia et alijs. Et ſic poteſt dice re vnū psͣ. in perſona xp̄i: aliū in ꝑſona benefactoruꝫ: aliū in ꝑſona peccatorū: aliū in ꝑſona paupeꝝ: aliuꝫ in ꝑſona infirmorū: aliū in ꝑſona oīm fideliū defunctorū. Et ſic de alijs. Et adhuc etiam poteſt mētē ſuā ſtabilire in orādo ꝓ pauperibꝰ: vidēdo xp̄m pauꝑeꝫ iacentē in p̄ſepio. Orando ꝓ errātibus: ſeq̄ndo dn̄m in egyptū. Pro tēptatis: attēdendo deſertū vbi xp̄s tēptatus fuit a diabolo. Pro captiuis: in mōte oliueti. Pro infirmis: vidēdo xp̄m anxiatū in cruce. c 4 Cōſequēter ē notādum: ꝙ Bonauentura: dicit: ꝙ orādo debemꝰ tria facere. Primo inuocare gr̄aꝫ ſpirituſſancti: ⁊ ſic poſſemꝰ dicere: Ueni ſācte ſpiritus. Scd̓o: implorādo et ꝓ nobis interponēdo xp̄m crucifixū in oībus orōnibus: ⁊ ſic in oībꝰ orōibus interponimꝰ: Per dn̄m noſtrū ieſū xp̄m: id eſt meritis ſue paſſiōis: ⁊ non nr̄is petimꝰ. Tertio ꝓ interceſſione poſſumꝰ inuocare beataꝫ virginē ⁊ oēs ſanctos: ⁊ ſic dicere poſſumus: Sācta Maria: ⁊ oēs ſancti: interce dite ꝓ nobis ad dn̄m. ¶ Itē inter ceteros modos at tendēdi quo ad ſēſum: videtur ille aptior: vt qͥs oret in ꝑſona eccleſie: vbi ꝓponat ſibi quādam ml̓titudinē popl̓i ſtātis iuxta crucē domini: ⁊ clamātis ad dn̄m. In qua multitudine ſūt aliqͥ īfirmi: aliqui temptati: ⁊ ſic de alijs. Et qꝛ multiplex eſt ſenſus in pſalmis: et multi ſūt ſtatꝰ hoīm: ẜm hoc aꝑtet̉ vnus vel plures verſus. Et poſſet homo intēte ꝯſiderare etiā corpus xp̄i in cruce: aliquos ꝟſus aptando imp̄ſſioni ſpinee corone: aliquos vulneri dextre manus ⁊cͣ. Aliud re mediū attentōis eſt: vt homo ꝑ vnū psͣ. cōcipiat ſibi vnū affectū deuotōis ex Pater noſter: vl̓ aliūde: quē mētaliter ꝓferat ad ſingulos ꝟſus: īclinādo ad hūc: ſenſū ꝟborū. Verbigratia. Dixit dominus domino meo: cogitet: O amator ardētiſſime. Donec ponā ini micos tuos: ad aliū mutet affectū: aut eūdē ꝯtinuet ſi feruet: Vt Laudate pueri: O hoſpes ſuauiſſime. Et ſic ꝯtinuādo exclamatōes: q̄ loco vie illūiatiue po nunt̉ ī tabula orōis dn̄ice: videlicet Pater noſter. Et per ſingl̓os psͣ. poteſt affectū ſuū alligare: ne euagetur ꝑ diuerſa. Et ſic ꝯtinue erit memor dei: ⁊ habebit cor eleuatū. Ex dictis colligit̉ pn̄s tabula ꝓ attentiōe: ꝯtinens. xxviij. clauſulas in quatuor lineis: ẜm ꝙ in vna manu. xxviij. ſunt loca in quatuor digitis: in quibus verſus iſti. Ciſio ianus computantur. Affectꝰ timoꝑfide ris cū indignitate ſui reſpe Cū maria Cū diſcipl̓is libꝰ de functiſ ctu tremēde maieſtatis. ꝓ viuis Affectꝰ ſpei et ſctā Cū āgelis Cū martyribꝰ de miſericor matre dia ⁊ bonitaeccl̓ia te ſūme t̓nitatꝭ Affectus grapro ſe Cū pr̄iarchis Cū ꝯfeſſoribꝰ et patitudinis de rētibꝰ beneficijs perceptis ꝑſe et Affectus lugēti Cū ꝓphetꝭ Cū mōachis dilectiōis bꝰ ⁊ pau de paterna peribꝰ li caritate Affectus ꝓ infir Cūīuocēubꝰ Cū hcib laudis: de ra mis et tione potētie tēptatꝭ et ſapientie Affectus exꝓ afflic ultationis: Cū viduis Cū apl̓is tꝭ ⁊ cade omni ptiuis perfectione Aſfeetus ꝓlimiCd olbꝰ doloris Cū euā cis: infi ſctīs ⁊ de paſſiōe geliſtis delib electis dn̄i Ieſu et paChriſti. ggnſs. Ro declaratiōe huiꝰ tabule eſt ſciēdum: ꝙ aſ fectꝰ illi excitant̉ ꝑ exclamatiōꝫ ⁊ cordis ele uatiōꝫ. Et ad hͦ valēt ille dictiōes: O. qn̄. ſi. ⁊ ꝯſimiles. Exēplum de affectu timoris. Si tu es tre menda maieſtaſ: vbi timor meꝰ?O ardētiſſime amator: qn̄ te diligā dulcedo mea? Illas vigītiocto clauſulas: loca in ſiniſtra manu in quatuor digitiſ: pollice excepto: ab intra ⁊ ab extra. Et ſic in primo digito ha beb̓ ſeptē affectꝰ: qͦſ excitare poterꝭ ī te: adaptādo cui libet affectui vnū pſalmū vl̓ pl̓es: vnū ꝟſum vl̓ pl̓es. Et cū pollice pūge articulū illiꝰ digiti: vt illa pūctioˡ imp̄ſſio digiti impediat diſtractōeꝫ. Verbigra. Dn̄e dominꝰ noſter ⁊cͣ. pſallēdo: cogita indignatiōꝫ hūani generis: ī primo articl̓o indicis. Et ſic cōſequēter. In alijs duobus digitis: loca. xiiij. diuerſitates ſanc toꝝ: ⁊ cōprime cū pollice articl̓os ſingl̓os ꝑ ſingl̓os pſalmoſ. Verbigratia. Cū beata ꝟgine Maria: pſal lēdo pſalmū: Benedicā dn̄m in oī tꝑe. Cū angelis: Celi enarrant. In ꝑuo digito: loca hos ꝓ quibꝰ vis orare: ⁊ in ꝑſona illoꝝ ac ſi ip̄i hoc orarent: pſalle. vel dic: Pat̓ noſter: aut alias orationes. Verbigr̄a. Dic De ꝓfūdis: ac ſi aīe de purgatorio ad dn̄m clamarēt hec ꝟba: Miſerere mei deꝰ: aut ſi ſācta mater eccl̓ia hoc pro ſe ⁊ ſuis filijs exoraret. ¶ Et hec locatio ac pūctio digitoꝝ: multū valet ꝓ attētōe: qꝛ ſic cor hoīſ multipliciter limitat̉ ad aliqͥd determīatū: ſcꝫ ad certū affectū: aut ad certū choꝝ ſanctoꝝ: aut ad certū al fectū ꝯpaſſiuū ꝓximorum: ⁊ non erit euagatōis tāta occaſio. ¶ Hūc modū coīter habēt Cartuſienſes: ⁊ totū pſalteriū ſibi ꝯſtituunt in manu: vt ſic cordeten attentiꝰ pſallāt: articulos digitoꝝ ꝑcurrēdo: quaſi inſtrumēto muſico citharizarent. ¶ Ex illo tamē funda mēto ⁊ p̄cipue ex diuina clemētia: que ml̓tipliciter di ſtribuit dona gr̄aꝝ: poterit homo ml̓ta plura cōciꝑe et in manu ſibi ꝯſtituere. In vno digito: Pat̓ noſter. In alio: illas quinqꝫ ꝑtes ſalutatōis angelice: ſcꝫ puriſſima: perfectiſſima ⁊cͣ. Et ſic poterit ſe etiā in laude ꝟginis feruent̓ exercere. In alio digito. vij. pctā mor talia. In alio. vij. dona ſpūs ſancti. In oībꝰ: decem precepta. Et ſic adiutorio manuum: poterit in manu plāgere: meditari: pſallere: ⁊ deū et ſāctos eius magnificare laudare ⁊ ſuꝑexaltare. Et hec de attentōe ſuf ficiant. ¶ Item ꝓ hac via oratiua nota tres orōnes breuiſſimas. Prima eſt: O artifex potētiſſime: ne deſpicias opꝰ tuum. O mercator prudētiſſime: ne ſinas perire p̄ciū mercatōis tue. O hoſpes clementiſſime: purifica: ſalua: dirige: ꝯſerua domū tuā ⁊ hoſpitium tuū: qd̓ tibi in baptiſmo dedicaſti. ¶ Itē circa primā viaꝫ nota triplicem intellectū dn̄ice orōis: ſcꝫ Pater noſter. In pͥma clauſula: ponit̉ defectꝰ noſter: ad correſpōdētiā vie purgatiue. In ſcd̓a gratitudo noſtra: qua cognoſcimꝰ creatorem noſtrū vt amatorem: nutritorem ⁊cͣ. ꝑ modū vie illuminatiue. In tertia: affec tus noſter: ad correſpōdentiā vie vnitiue: vt patet in tabula ſubſequenti. GP o¶Qg RS S 9 S Iͣ qS A S G Z 5 6 6: M S G 3 2 O O 3 S c S S A D O O F Sę ¶ G Z S ca gͣ 5 G DO 9 Z D1 Z I 6 AS A 8 E Z Z ꝯ E E S A¶ It 2 gͣ sͣ A L 6 S G S Ro declaratōe iſtius nota: ꝙ cū dicis: Pat̓ noſter: attēde amorē quē habet pat̓ ad filiū: Talē et āpliorem habet deꝰ ad nos. Quādo dicis: Qui es ī celis: cogita deū īhabitatorē bonarū mētium: q̄ celoꝝ noīe ītelligūt̉. Quādo dicimꝰ: Sāc tificet̉ nomē tuū: optamꝰ vt diuinū nomē nobis ſapi at et dulceſcat plus qͣꝫ t̓rena: quia ſctm̄ dicit̉ ſine t̓ra. Cū dicimꝰ: Adueniat regnū tuum: optamꝰ nō ſoluꝫ ęternū regnuꝫ: ſꝫ etiā vt hic nos regat: ⁊ vt ſit rex noſter. Cū dicimꝰ: Fiat volūtas tua ſi. in ce. ⁊ in ter. op tamꝰ vt doceat nos: Iuxta illd̓: Doce me facere volūtatē tuaꝫ: qꝛ deus meꝰ es tu. Cum dicimꝰ: Panem no. co. da. no. ho. optamus vt ſit nutritor noſter corporalit̓ ⁊ ſpūaliter: Iuxta illd̓: Oculi oīm in te ſperāt dn̄e: ⁊ tu das eſcaꝫ illoꝝ in tꝑe opportūo. Cū dicimꝰ: Dimitte no. ⁊cͣ. optamꝰ ꝙ vt pius creditor nobis relaxet qd̓ tenemur. Cū dicimꝰ: Et ne nos ⁊cͣ. optam vt cuſtodiat nos. Cū dicimꝰ: Sꝫ libera nos a malo: optamꝰ vt liberet nos: nō ſolū a p̄ſenti impugnatōe: ſꝫ etiā ab oī futura: ⁊ ab oī qd̓ nouerit ſibi diſplicere. De via vnitiua: Beati Dionyſij. Capitulum decimumquartum. Ia vnitiua eſt: qua qͥs bene purgatꝰ ⁊ illūiatus: amoroſe vnitur creatori ſuo: exultando de ꝑfectionibꝰ ſuis: illi ſoli placere deſiderās prompte ⁊ lete: nūc ipſū magnificat: nūc laudat: nūc admirat̉: totꝰ languet amore eius: vt poſſit dicere illud cāticorum. v. Anima mea liquefacta eſt: vt dilectus locutꝰ ē mihi ⁊cͣ. Et pꝰ pauca ſubdit: Quia amore langueo. Et pſalmiſta: Quid enim mihi ē in celo: ⁊ a te quid volui ſuꝑ terrā: id eſt: ego pure amo te: non ꝓpter dona celoꝝ: aut ꝓpter dona ſuꝑ terram. Et hec via ſepe ſuperiꝰ tacta eſt in via affectiua ⁊ ſuꝑlatiua. In re em̄ vnū ſūt via affectīa ⁊ vnitiua: ſꝫ noīa habēt diuerſa. Unde ꝑ viam vnitiuā eleuat qͥs mētem ſuaꝫ in deū: excludēs oēs vanitates: ꝓponēs ſibi illd̓: Uidi cūcta q̄ erāt ſub ſole: ⁊ ecce vniuerſa vanitas. Fac igit̉ ſicut auis q̄ volat ſurſū: ⁊ ſi occurrūt muſce: id ē: vanitates: nō cures: ſꝫ ꝑtrāſeas dicēdo: Ad ſolē tēdo: nolo cor meū cū vanitatibꝰ q̄ in t̓ra ſūt occupare. Et acquiritur hec via ꝑ recollectiōeꝫ intimā ab exteriori bus ad interiora: ab imis ad ſumma: a temporalibus ad eterna. Unde ſol ille: de quo facta eſt mentio: ille eſt de quo dicit̉: Tu ſolus ſcūs: tu ſolus dn̄s: tu ſolus altiſſimꝰ es. ¶ Ad illam viā requiritur: Primo: ꝙ homo ꝑ virtuoſam aſſuefactōeꝫ ⁊ gratiā ſic ſit radica tus in virtutibꝰ: ꝙ nullā dilectatōꝫ hēat in appetitu vaneglorie: in cupiditate diuitiaꝝ: in concupiſcētia oculorū ⁊ gule. ¶ Scd̓o requirit̉ internū ſilētium: vt ſit quietatꝰ a ſtrepitu oīm exterioꝝ: ita vt nō occupet ſe circa exteriora quid audierit vel viderit foris: nihil curādo talia: tanqͣꝫ ſi in ſomno occurriſſent. ¶ Tertio requirit̉ amoroſa adheſio cū deo: vt oīa eius iudicia: oīa facta: oēs doctrinas cū reuerētia amplectatur. ¶ Quarto: ꝙ nihil alid̓ q̄rat: ſꝫ reputet ſibi illū dilectū ſufficiētiſſimum: ſuꝑextollēs illū in corde ſuo: ⁊ ꝙ euꝫ diligat ſuꝑ omne quod poteſt videri: audiri vel cogitari: immo ſuꝑ omne qd̓ imaginari poteſt: quia tot amabilis: totꝰ deſiderabilis ⁊cͣ. vt ſupra patuit in via affectiua Beati Bernardi ¶ Quinto: ꝙ ſepe reducat ad memoriā ꝑfectōes dei: ⁊ illis ītime ꝯgratulet̉. Et qͣꝫuis īfinite ſint ꝑfectōes dei: tn̄ cōiter tres occut rūt: in quibꝰ ſic affectū excitet. Primo ꝯgratulor tibi dilecte mi: ꝙ tu eſpotētiſſimꝰ: nō ꝙ mihi in hoc bene ſit: quaſi cōmodum meū q̄rens: ſꝫ quia illa eſt ꝑfectio tua ꝙ nll̓uꝫ times: nulliꝰ indiges: nemo te expugnare poteſt: nemo tibi poteſt reſiſtere: nullꝰ demo: nullus aduerſariꝰ. Et de hoc primo gaudemꝰ. Scd̓o ꝯgratulor tibi: qꝛ tu es ſapiētiſſimꝰ: lympidiſſime in te ⁊ ꝑ te cognoſces bona: ⁊ mala: p̄ſentia: p̄terita: ⁊ futura: actualia ⁊ poſſibilia: tēporalia et eterna: mutabilia ī mutabiliter: ⁊ cōtingētia infallibiliter. Et illd̓ eſt ꝑfec tionis tue: qꝛ ſic te nullꝰ decipere poteſt: qꝛ nihil te la tet. Tertio ꝯgratulor tibi: qꝛ tu es ſūme bonus. Hoc eſt ſūme ꝑfectōis: qꝛ immutabilit̓ es bonus: ⁊ ita bo. nus: ꝙ te meliꝰ excogitari nō poſſit: īmo nec dign. nec nobilius. ¶ Sexto principalit̓ vtile eſt hr̄e incipientē aliqua ꝟba ꝑ q̄ exprimat deſideriū ſuū: affabiliter alloquendo dn̄m. De hͦ Hugo de palma Cartuſiēſis: dat modū ſe eleuādi ꝑ viam vnitiuā: qui tactꝰ eſt ſuꝑiꝰ in orōe dn̄ica. Poteſt em̄ hō ꝓuocare affectū ſuū per illas dictiones: O. qn̄. ſi. ⁊ ꝯſil̓es. Unde di cit: ꝙ incipiēs vtat̉ talibus. Poſtqͣꝫ aūt gratia dei ad iuuāte exercitatꝰ fuerit: tūc ſine oī cogitatōe p̄uia cen ties in die multū amoroſe mētem ſuā in deū eleuare. poteſt. Unde ex intentōe ipſiꝰ: poteſt colligi talis ele uatio. O ſūma bonitas. O. altiſſima eternitas. O: in cōprehēſibilis ſapīe ꝓfunditas. Opat̓ pijſſime: quā do te diligam? Qn̄ brachijs amoris te cōſtringam? Qn̄ tuis beneficijs tue miſericordie quā mecū facis: vices expēdā? Qn̄ tremēde maieſtati tue timorē īpe̓ dā? Quādo ſpeculū tue ꝟtuoſe vite: ſcilicet hūili tatꝭ: pauꝑtatis: patiētie: obediētie: caritatꝭ: ⁊ ſic d̓ alijs: debitis veſtigijs ꝓſequar? Quādo feſta tua: ſcꝫ natiuitatꝭ: reſurrectōiſ: aſcēſiōis ⁊cͣ. ⁊ ſāctoꝝ tu oꝝ debita veneratōe celebrabo? Si tu es tremēda maieſtas: vbi timor meꝰ? Si tu ēs amātiſſimꝰ pat̓ meꝰ: vbi amor meꝰ? Si tu eſ dn̄ſ ⁊ mercator meꝰ: vbi ē ſeruitiū meū? Si tu es īhabitator ⁊ hoſpes meꝰ: vbi ē mūditia digna tāto hoſpiti? Si tu eſ vi ta ſāctoꝝ: decor āgeloꝝ: vbi ē ꝯgratulatō mea? Et ſic diu exercitatꝰ ſicut ꝓ edificio pōtis apponūt̉ qn̄ qꝫ ſuſtētacl̓a: poſtea pōs ſtat ſine illis. Sic poſtea ſpūſſcūs eleuabit cor hoīs ſine illis: vt ſemꝑ tēdat ſurſū aut frequent̓. Iux illd̓ cāticoꝝ pͦ: Trahe me pꝰ te: ī odore vngētoꝝ tuoꝝ: curremꝰ. Et ſic habe tur aliqͥd de via vnitiua. Tamē hec via ⁊ ſcīa n̄ diſcit̉ ex libris: ſꝫ deſurſū eſt. Et cui vult ꝑticipat eaꝫ pat̓ luminū: his qͥdē clariꝰ: hiſ ꝟo obſcuriꝰ. Pro iſta via ſicut dictū ē: valet intima ꝯgratulatio ꝑfec tionū dei: vt hō in hymnis ⁊ cāticis iubilet in corde canēdo: ⁊ ꝑtractet laudes dei. De hiſ ꝑfectōib ſiue laudibꝰ: ponit̉ tabl̓a īfraſcripta. Et ſemꝑ p̄mit tit̉ clauſula: Cōgratulor tibi pat̓ celeſtis: qꝛ tu es: Auctor eſſendi: hͦ eſt alpha ⁊ o: pͥncipiū: origo: ⁊ finis oīm. Vnde de te ſic ſcribit quidā metriſta. Huiꝰ in arbitrio: pēdēt mortalia q̄qꝫ. Qui ſolus: cūctis cōtulit eē ſuū. Qui facit ⁊ reficit: creat atqꝫ creata gu bernat. Cuiꝰ idem poſſe qd̓ velle: nec minꝰ habet. Congͣtulor igit̉ tibi ī ꝑfectōe tua eēndi: qꝛ tuū eſſe eſt ꝑfectiſſimū. Primo: qꝛ nō potes cogitari nō eē qꝛ ſi tu non eſſes: nihil eſſet. Scd̓o: qꝛ a nullo alio habes eē. Tertio: quia oē quod eſt: a te habet eē. Bonitas ſūma. Primo: qꝛ nulla reſ eſt bonitatis ſue tam diffuſiua: ſicut tu. Sꝫ bonū quāto cōmuniꝰ: d̓ tāto meliꝰ. Scd̓o: nulla res ē tam cito placabilis: ſicut tu. Tertio: nulla res eſt tā deſiderabilis: delec tabilis ⁊ amabilis: ſicut tu. Cauſa vniuerſaliſſima. Illa cauſa: quaꝫ philoſophi ſic ex naturali rōe ꝯuincebāt eſſe. Si nō eſt proceſſus in īfinitū in cauſis ſibi eſſentialit̓ ſubordinatꝭ: Ut Cōgra pͥma cauſa ē. Sꝫ nō ē ꝓceſſus ī talibꝰ cauſis eſſentialiter ſubordinatiſ: igit̉ pͥma cauſa eſt. Tu es ille tulor tibi pͥnceps: de quo Ariſtoteles in fine. xij. metaphyſi pr̄ celeſtꝭ: ce: concludēs librū ſuū: ſic dicit. Mala eſt pluraliqꝛ tu es tas principatuū: vnus ergo princeps. Decus vniuerſi: qui cūcta decoraſti. Tu es: cuiꝰ pul chritudinē ſol ⁊ luna mirātur. Tu es: in quē deſide rāt angeli ꝓſpicere. A te: habēt decus pulchritudinis: ſidera: roſe: lilia: ⁊cͣ. Et a te: aues hn̄t decus ſuauis melodie: philomene: alaude: ⁊ oīm auiū ge nera: ⁊ oīa organa. A te: habēt decꝰ ſaporis: mel: vinū: ⁊ oīm pigmētoꝝ genera. Ate: decoratū eſt celū ſideribꝰ: aer volucribꝰ: terra aīalibus: aqua piſcibus. Ęuus ſuſtētator oīm. A qͣcūqꝫ em̄ re ſi tuā ſubtrahe res ſuſtētatōꝫ: vel ꝯſeruatōꝫ: ilico rueret ī nihilū. Fons ſapiētie: a quo manant oēs theſauri ſapientie ⁊ ſciētie. Tu es eterna ſapiētia: attingēs a fine vſqꝫ ad finem fortiter: diſponens oīa ſuauiter. Qui Congra tulor tibi pr̄ celeſtꝭ: qꝛ tu es celoꝝ contines thronū: ⁊ abyſſus ītueris: montes ponderas in ſtatera: terram palmo ꝯcludis: et poſuiſti legem aquis ne tranſcendant fines ſuos. Gloria mūdi. Te em̄ adorāt angeli: laudant archangeli: tremūt poteſtates: tibi ſūmo famulātur. Te iure laudat oīs creatura: ſpes noſtra: ſalꝰ noſtra: honor noſter: gl̓ia noſtra: finis ⁊ expectatio nr̄a. Habundantiſſimus. Tua eſt terra et plenitudo eiꝰ: orbis terrarum: ⁊ vniuerſi qui habitāt in eo. Glo ria et diuitie in domo tua. Si honoratur et diues dicitur qui habet aurū: quātū honorari deberes qui feciſti auꝝ ⁊ gemmas: ⁊ oīa q̄ ſūt in vniuerſoIncōprehēſibilis tu ēs. De te em̄ dicitur: Magnus dominꝰ ⁊ laudabilis nimis: ⁊ magnitudinis eius nō eſt finis. Tante em̄ es excellētie: ꝙ tuam altiſſimam excellētiam nemo poteſt caperę ad plenum: nec homo: nec angelus: īmo nulla creatura: quia creatura oīs eſt finita: tu ꝟo infinitus es: ſꝫ infiniti ad finitum: nulla eſt ꝓportio. Raritas tu es. Et qͥ in te manet: manet in caritate: ⁊ tu in eo. Sicut natura ignis eſt ardere: ineēdere: ⁊ calefacere: ſic ꝓprietas tue caritatis eſt creare: te largiſſime diffundere: inflammare ad amoreꝫ: ac cendere: ſaluare: redimere: cuſtodire: liberare: illuminare. Vnd̓ ⁊ tibi dicit̉: Deꝰ cui ꝓpriū ē miſereri. Loco incircūſcriptibilis: ⁊ tamē vbiqꝫ es. Si aſcēde ro in celū: tu illic es. De te dicit Bernardꝰ. De vbiqꝫ regnat: vbiqꝫ imperat: vbiqꝫ maieſtas eius oīa implet. Nam in inferno exerces actuꝫ iuſticie Corgra tulor tibi pr̄ celeſtꝭ qꝛ tu es tue. Sꝫ dicere hoc fieri in abſentia tua: ꝑfidia eſt. Sic etiā es in tempōe incōmenſurabilis. Res em̄ q̄ ab eterno fuit: ante oē tempꝰ fuit. Quomodo et go commēſurat̉ tꝑe: qd̓ fuit quādo nō fuit tēpꝰ: Merces ſanctoꝝ: iubilus angelormū: ſpeculum omnium electorum: expectatio patriarchaꝝ: fundamentū ꝓphetarū: cōſolatio apl̓orum: corona martyrum: lumen confeſſorum: ⁊ ſidus virginū. Norma: id eſt: regl̓a ⁊ exēplar oīm. Res em̄ de quāto tibi ꝓpinquior: tāto nobilior. Aliqua habēt eſſe tātū. Aliqua eē ⁊ viuere: ⁊ ſūt nobiliora prioribꝰ. Aliqua viuere: eſſe ⁊ diſcernere: ⁊ ſūt ſecūdum naturā nobiliora prioribꝰ. Aliqua vltra hͨ habēt pu rum eſſe: ⁊ virtuoſum eſſe: ⁊ ſunt tibi plus ceteris ꝓpinqͣ. Per ſinceriſſimā em̄ tuā bonitatē: ē ī te oīs exemplaritas: virtuoſitas: ⁊ communicabilitas. Ordo ſiue ordinator vniuerſorū: qͥ ſingula locas ẜm ſuum ſtatū ⁊ ſua merita: ſurſū: aut deorſū. Sicut prudens pictor ponit colores: hic rubeum: hic nigrum: vt decoret opus ſuum. Perfectiſſimꝰ ſine oī defectu: qͥ nulliꝰ indiges. Tibi ipſi es ſufficienſ. Quo melius: aut dignius: aut no bilius: aut ꝑfectius: nec eſt: nec excogitari poteſt. Quicqͥd eſt laudabile ⁊ ꝑfectōis in creatura in poſitiuo: hoc eſt in te in ſuperlatiuo. Quietiſſimꝰ: vt dicit Boetiꝰ. O qͥ ꝑpetuo mūdū ra tione gubernas. Terrarū celiqꝫ ſator. Qui temp ab euo ire iubes. Stabiliſqꝫ manēs: das cūcta mo ueri. Principiū: rector: dux: ſemita: terminꝰ idem. d 2 Congra tulor tibi Tu requies trāquilla pijs: te cernere finis. Es etiam immobilis ⁊ immutabil̓: quia vbiqꝫ es: vt pa tuit ex p̄miſſis. Res aūt dicit̉ moueri: q̄ tendit ad locū quo prius nō fuit. Immobil̓ aūt q̄ vbiqꝫ eſt: non habet quo tendat. Recreator oīm: qͥ dixiſti: Uenite ad me oēs qͥ labo tatis ⁊cͣ. Anima em̄ q̄ eſt in te radicata ī cētro ſuo: ⁊ recreata ⁊ quietata eſt: q̄ vero in te nō eſt: multis vanis phantaſmatibus fatigatur. ufficiētiſſimꝰ. Qui te habet: totū habet. Qui te nō habet: mēdicus eſt ⁊ pauꝑ. Quia qͥcquid p̄ter te ē non reficit. Et ſi reficit: nō ſufficit. Et ſi ad tꝑs ſuffi cit: nō tamē ꝑpetuo ſatiat: quin adhuc ampliꝰ qͦra tur. Qui aūt te habet: ſatiatꝰ eſt. Finem ſuuꝫ habet. Non habet vltra qd̓ q̄rat: Quia tu es ſuꝑ omne viſibile: audibile: odorabile: guſtabile: tāgibile: ſēſibile. Itē adhuc altior es: ſuꝑ oē figurabile: numerabile: circūſcriptibile. Itē altiſſimꝰ es ſuꝑ oē ītelligibile: demōſtrabile: diffinibile: opinabile: īue ſtigabl̓e: eſtimabile: imaginabile. Qui totꝰ es ama bilis: maxime laudabilis: ⁊ ſumme deſiderabilis. Theſaurus fidelis. Ubi enim theſaurus noſter: ibi et cor noſtrum. Quicquid enim nobis auferatur: ſi tu in nobis permanſeris: ſufficit nobis. Tu es illud vnum: qd̓ dixiſti Marthe eſſe neceſſarium. In te ſumma ꝯplacentia noſtra. Et ſi nos horreat. totꝰ mundꝰ: ſi tu nos approbas: ſufficit nobis. Deſiderium noſtrū tu es. Utinā tu placeres toti mun do: ⁊ totꝰ mundus faceret beneplacitū tuuꝫ. Pro Conepa tuior tibi pr celeſtꝭ: qt tues Alo deberemꝰ mori: zelo caritatis. Uita: a qua habēt viuere oīa. In quo nos mouem: ⁊ ſumus. De te em̄ dicitur. Ex ip̄o: ⁊ ꝑ ip̄m: ⁊ in ip ſo ſunt oīa: Tibi honor ⁊ gloria: per infinita ſecula ſeculorum Xp̄us: quod ītelligitur vnctus. Tu ſimiliter es talis vnctio ⁊ ſalſa: q̄ appoſita vnicuiqꝫ rei mundi: facit ipſā ſapidā. In electis em̄ es ſapor gratie. In dānatis es ſapor iuſticie: ⁊ vindex iniqͥtatum. Tu es creator. Tū es gubernator. Tu es redēptor: iuſtificator: retributor: ⁊ glorificator ⁊cͣ. His ꝑfectioni bus cōgratulādo: aīa mea liq̄facta eſt. Et qͥd agā: niſi in pace in idip̄m dormiā ⁊ reqͥeſcam: ⁊ dicam: Nolite ſuſcitare dilectam: donec ip̄a velit? In lau des tuas ꝓrumpam. Et ſi digne laudare te neque am: de te tn̄ non ſileā: cū ſolum de te gaudeaꝫ. Tu em̄ eſ dulcis ſapor iſte: qui te guſtat Ieſu xp̄e: tuo victus a ſapore: mori poſſet pre amore. Te ſoluꝫ amās vnice dilecte mi pulcherrime: vbi queſo vis cōmorari? Ubi vis vt queraris: qui ſapis ⁊ dulceſcis? O dulcis hoſpes aīe: eſto hoſpes mihi: ſimqꝫ tibi: tecum ſine fine. De Uia Exultatiua: Beati Gregorij. ¶ Capitulum decimumquintum Ia exultatiua q̄ aſſcribit̉ Beato Gregorio eſt: que ꝑtractat ⁊ meditatur gaudia celorū. vUnde in quadā homelia ſic ſcribit. Que ling ua poteſt dicere: aut quis intellectus poteſt caꝑe: illa ſuꝑne ciuitatis quāta ſint gaudia: angeloꝝ chodꝫ ris intereſſe. ¶ Uocat̉ aūt hec via exultatiua vl̓ cōgratulatiua: qꝛ ꝑ eam homo cōgratulat̉ glorie dei ⁊ ſanctoꝝ. Et per eā homo meditat̉ gaudia q̄ ſūt in celo: qͥbus meditatis: leuiꝰ portat omne qd̓ grauat in hoc mūdo. Unde Gregorius. Minuit pondus laborum: ſpes premioꝝ. Sciēdum ꝙ volens mē tem ſuā ꝑ hanc viam eleuare ad ꝯgratulādum ſuꝑnis ciuibus: Primo videat quomō inter ſe diſtincti ſunt: ẜm diuerſa eorū merita. Quod haberi pote rit: ex aliquali eorū ſimilitudine regni celeſtis ⁊ reg ni terreſtris. Vnde ſicut in regno t̓reſtri ſūt diuerſi ſtatus hoīm: ſic poterit meditari de regno celeſti. Et ſicut veniēs ad palatiuꝫ regis terreni: ſalutaret oēs ẜm ordinem: ⁊ ꝯgratularet̉ honori eoꝝ: Sic ⁊ tu aſcēde mentalit̓ regnū ſummi regis: ⁊ ſaluta: lauda: ⁊ ꝯgratulare honori ⁊ gl̓ie oīm. De hͦ ponit̉ talis tabula ſimilitudinis. In palatio regis terreni eſt primo Rex. In celeſti curia ē Rex regum deus. In hoc ordine: ſaluta quemlibet ſecundum ſuum ſtatū: ⁊ dic: Salue Rex regū: ſaluator ⁊ guber nator oīm: cōgratulor maieſtati tue: pleni ſunt celi et terra gloria tua. Tu p̄fulges in regno tuo: ſicut ſol int̓ ſidera. Scd̓o ibi eſt regina Maria: cui dic: Salue ⁊ gaude regina celoꝝ: mat̉ regis angelorū: tu cariſſima: pulcherrima: puriſſima: pijſſima domina. Poſt hāc ſūt ſecretarij ⁊ nūcij: ſcilicet Ange li: quibus dic: Saluete ⁊ gaudete ſpūs innocētiſſimi: qui nunqͣꝫ a bn̄placito veſtri creatoris deuiaſtis. Pꝰ hos ſūt ibi Prīcipes ⁊ Comites ⁊ Senes: e ſūt patriarche: ill̓ dic: Gaudete ⁊ ſaluete: qꝛ ex genere vr̄o natus ē ſaluator mūdi. Poſt hos ſūt Cō ſiliarij: ⁊ ſūt ꝓphete: qͥbus dic: Saluete ⁊ gaudete: qꝛ vobis inſpirata ſūt ꝯſilia ſecretorū dei: ⁊ impleta ſunt q̄ fidelit̓ ꝓphetaſtis. Itē ibi ſūt fideliter aſſiſtenteſ in exilio: ⁊ ſūt Apl̓i: illis dic: Saluēte ⁊ gau dete qui fidelit̓ ꝑmanſiſtis cū rege celoruꝫ in exilio mundi: qui vobiſcum eſuriuit: comedit: dormiuit: ⁊ pedes lauit. Item ibi ſūt Cācellarij: ⁊ ſūt euāgeliſte: quibꝰ dic: Saluete ⁊ gaudete notarij regis al tiſſimi: qͥ vitam ⁊ geſta regis veſtri fidelit̓ euāgeliza ſtis: ⁊ ſcripſiſtis. Item ibi ſūt Milites: ⁊ ſūt martyres: quibꝰ dic: Saluēte ⁊ gaudēte voſ ꝯſtātiſſimi milites: qͥ ꝓ honore regis veſtri ſāguinem vr̄m fudiſtis. Item ibi ſūt Theſaurarij: ⁊ ſūt confeſſores ⁊ doctores: illis dic: Saluēte ⁊ gaudete: qui talēta vobis tradita: ⁊ theſauꝝ cū ml̓tiplici lucro rep̄ſēta ſtis: quorum doctrina fulget ſancta eccleſia: vt ſol et luna. Item ibi ſunt Uigiles: ⁊ ſunt monachi et heremite: qͥbꝰ dic: Saluēte ⁊ gaudete: qͥ alijs dormientibꝰ: cōtra inimicos regis vr̄i orādo ⁊ pſallendo vigilaſtis. Item ibi ſūt Uirgines: illis dic: Sal uete ⁊ gaudete: q̄ ſponſos mortales ⁊ regnuꝫ mūdi cōtempſiſtis ꝓpt̓ amorē ſpōſi celeſtis: ad cuiꝰ thala mū iam cum lampadibꝰ intraſtis. Item ibi ſūt Ui due ⁊ diſpēſatrices: quibꝰ dic: Saluete ⁊ gaudete: q̄ oꝑa miſericordie xp̄o in pauꝑibꝰ fidelit̓ diſpenſa ſtis. Poſtremo ibi eſt Coīs ppl̓us ſiue vulgꝰ: ⁊ eſt turba oīm electoꝝ: illis dic: Saluēte ⁊ gaudete oēs 4 Nā ibi ſimul electi: qui diuerſis meritis ⁊ virtutibus regnum introiſtis. Congratulor vobis omnibꝰ: Orate ꝓ nobis. ¶ Iteꝫ ꝓ ampliori eleuatione mentis ad illa futura gaudia: videatur de gaudijs celoruꝫ hec tabula Amotio omīs aduerſitatis. Ibi nō erit fames: ſitis: frigus: nec eſtus. Beatiſſima preſentia oīs bonitatis. Conſortiū angelorum dulciſſime amenitatis. Dotes corꝑis: ſumma agilitas: ſubtilitas: impaſſibilitas: claritas. Excellentiſſima dona anime: cognitio: cōprehenſio: dilectio ſumme maieſtatis. Fruitio ſpeculi ineffabilis iocunditatis. Gaudebit quilibet de meritis ⁊ gloria ſingulorum. Honorabitur qͥlibet ſicut filius regis celorum. Iuuentus ſine ſenio. Raritas ſine odio. Lux iocundiſſima ſine obſcuritate. Maxima vocum iubilatio cū ꝑpetua ſecuritate. Noticia omnium ſanctorum ſine dubietate. Ordo meritorū delectabil̓: cum multiplici varietate. Pax inexaffabilis ſine timore inimici. Quāta ſint gaudia: nec poteſt dici: nec ſcribi: nec ima ginari. Requies ſine tedio tot milium annorum. Satietas omnium ſpiritalium deſideriorum. Triſticia nō erit: neqꝫ luctꝰ: neqꝫ clamor: ſꝫ nec vllus dolor. Nā ibi Ut De Ualidiſſima poteſtas: perpetua ſecuritas: ⁊ ſanitas: ⁊ intimus amor. Xp̄s ibi ſponſus: pater ⁊ frater: rex: donū: ⁊ finaliſſi mus amor. Operis Concluſio Oſtqͣꝫ omnes vie taliter qualiter xp̄o adiuuāte ſunt expedite: pro concluſione videantur aliq̄ doctrine ſeruāde circa p̄miſſa. Que vt clauſulatim pateāt: aut vt facilius corde retineri poſſint: ponātur ẜm ordinē alphabeti: ⁊ ante initiū cuiuſlibet clauſule premittitur: De. Abſtractione: Volēs feruent̓ meditari: debet ſe abſtrahere ab omni concupiſcētia ⁊ appetitu honoꝝ: voluptatū: diuitiaꝝ: ⁊ ab oī circa exteriora occupa tione. Quia hoꝝ phātaſmata diſtrahūt meditātē. Bona vita. Debet em̄ ꝟtuoſe viuere: qꝛ In maliuo lā aīaꝫ n̄ ītroibit ſpūs ſapiētie: nec ſpūſ meditatōiſ. Conſtāti fiducia ad dilectum: ⁊ non faciliter deſiſtat ab amore dilecti ꝓpter incurſus tēptationū. Nitiſ em̄ diabolꝰ īpedire meditātem ꝑ diuerſa. Tu autē dic: Ego ꝯfido in eum qͥ ait: Fili mi p̄be cor tuū mi hi. Qui nō vult mortem pctōꝝ: qͥ pctōres vult ſaluos facere. Nihil ergo durū vel turbulētum de dilecto meditare: ſꝫ dic illd̓ Iob: Etiā ſi occiderit me: ſperabo in eum. Diſpoſitione corporali. Cū ſolꝰ es: poteris vti diuer ſis cerimonijs in diſpoſitiōe mēbroꝝ: nūc eleuādo manꝰ: vt Aarō. Nūc genua flectēdo: vt Salomō. Nūc ꝓſternere: vt Xp̄s ī mōte oliueti: Nūc ſedere De vt Maria magdalena ad pedes dn̄i nr̄i Ieſu xp̄i. Nūc brachia ī modū crucꝭ extēdere: vt Xp̄s ī cruce. Nūc ocl̓os ī terrā deflectere: vt publicanꝰ. Nūc in altum leuare: vt apl̓i in aſcēſione dn̄i. Et ſic pote rit illa diuerſitas exteriorū: diuerſificare affectꝰ interiores. In ꝯuentu tn̄ non ſis ſingularis: ſꝫ inclina cū inclinātibus: exhibendo reuerētiā filialē domīo vt patri. Flecte cū flectētibus: exhibēdo reuerētiā quaꝫ exhiberet ſeruus dn̄o. Proſternere cum proſternētibus: recognoſcēdo in hoc tuū iudicem: ⁊ te reum ⁊ in puluerem redigēdū. Itē valet de ꝯgruo tꝑs nocturnū: ⁊ locus ſolitudinis. In his tn̄ qͥlibet abundat in ſenſu ſuo. xercitatione diuerſorum. Et diuerſifices actus tuos: Iuxta illd̓: Nūc lege: nūc ora: nunc cū feruore labora. Sic erit hora breuis: et labor ille leuis. Si em̄ velles cōtinue vni actui īſiſtere: minꝰ ꝓficeres: ⁊ cito te deſtrueres. Fine meditationis. Finis meditatōis non ſit ꝓpter commodū tuum: nō ꝓpter euadere penas: aut ſpe lucri: aut p̄mij celeſtis: aut ꝓpter dulcedinē medita tionis: qꝛ ille eſſet amor mercēnariꝰ. Sed meditare puro filiali amore: Vt cor tuū p̄pares habitaculuꝫ deo: Vt des locum gr̄e: Vt facias bn̄placitum eiꝰ: cuius delitie ſūt eſſe cū filijs hoīm: qͥ delectat̉ in ſalute noſtra. Item qꝛ ad hūc finem creata eſt aīa rationalis: vt creatori ſuo dulciſſimo cordialit̓ ⁊ amo roſe vniat̉: hic ī via ꝑ meditatōꝫ: ⁊ ī fututo ꝑ ꝑpetu am fruitionē. Et breuit̓ debes in hͦ q̄rere gl̓am dei: De poſtea honorē ſctōꝝ: vtilitatē eccleſie: ſalutē tuam: ordinādo tn̄ omnia ī gl̓am dei: Iuxta illd̓ Apoſtoli: Siue māducatis: ſiue bibitiſ: vel aliud quid facitis: omnia in gloriam dei facite. Gratitudine gre. Si aliqd̓ bonum in te ſentis: gratias age: noli ſuꝑbire. Non eſt volētis neqꝫ currētis: ſꝫ miſerētis dei. Noli p̄ſumere. Gratia em̄ meditationis dat̉ bonis ⁊ malis. Habūdātia pūctoꝝ. Debes em̄ ẜm intentōeꝫ Cancellarij pariſienſis: diuerſa habere puncta: per q̄ te amoroſe inflammare poſſis: cum incipis. De hͦ vide ſuperius. Intimitate. Debes in te conciꝑe ſemꝑ quocunqꝫ va dis: quaſi p̄ oculis tuis haberes dilectū tuū: Nūc crucifixū: Nūc fugiētem in egyptum ⁊cͣ. Et ītimis iubilationibꝰ ad eū ab intra laudās: dulcit̉ ⁊ affabi liter loqui: neceſſitates ꝓponere: auxilia petere. Raritatis accēſiōe. Qualē tibi vis eē deū: ſiue benignum: ſiue miſericordē ⁊cͣ. talem te exhibe ꝓximo tuo. Nullū contemne: ſic eris amicꝰ dei. Ille enim nullū horruit: nullū ꝯtēpſit. Sed amicoꝝ idē ē velle: ⁊ nolle. Uel ſic: quia facilit̓ infrigidam: indigemꝰ accenſiōe caritatis. Feruore: per gemitū oratiōis. Igne pacis xp̄i: ꝑ ꝯpaſſionē xp̄i ⁊ ꝑ deſideria adhe rendi: vt ſupra: ibi: Quando te diligam ⁊cͣ. Labore. Oportet te apponere laborē. Et merito. Nā omnibꝰ in factis: grauis eſt inceptio prima: poſtea tamen alleuiat̉ onus. Uides quātos labores ſuſtinēt agricole ꝓ fructu terre. Hercatores ꝑtrāſeunt De mare: multis ſe ingerunt ꝑiculis. Milites vulnera belli ſuſtinēt pro tranſitorijs. Et tu ſine labore eſſe non debes. Moderatione operum per diſcretionē. Ne quid nimis. Ne nimis volēs eradere vas: ip̄m frāgat̉. Tene mediū. Nō ſis nimis remiſſꝰ: nec nimiſ īquietꝰ. Unde ꝟſus. Oībus adde modū: modꝰ ē pulcherri ma virtus Naturali ꝯplexiōe. Attēde quid nature tue ꝯgruat. Quibuſdā em̄ ꝓdeſt multū inſiſtere orōni. Quibuſdā meditari. Alij facilius trahuntur iudicio rationis. Alij compaſſione. Alij beneficiorum conſidera tione. Alij ſūt vtiliores ad vitā actiuā: Alij ad contemplatiuam. Sic de cibo ⁊ potu debes naturam tue cōplexionis attēdere: ⁊ de vtroqꝫ moderate ſumere. Uni em̄ eſt multū: qd̓ alteri nō ſufficit. Sed attende: ne cor grauet̉ crapula vel ebrietate. Ordine. Vt incipias a via purgatiua. Vt priꝰ abluaris ⁊ mūderis: anteqͣꝫ ꝑ viam vnitiuā te dilecto cōiungas. Nō em̄ decet lutoſū ⁊ ſordidū: anteqͣꝫ lot ſit: ad oſculū regis ꝓrūpere. Nō eas prius in tecto anteqͣꝫ diſcas ire in terra. Promptitudine. Vt in vita tua ita te habeas ī refec tione: ī ſomno ⁊cͣ. vt ſemꝑ ꝓmptus ſis ad eleuandū cor tuū: ⁊ verificet̉ in te illud: Surſum corda habe mus ad dn̄m: vt ꝓmpte dicere poſſis: Deus deus meꝰ ad te de luce vigilo. Sis igit̉ diſcretus vigilādo: ⁊ ꝓmptus: ⁊ ſemꝑ bone voluntatis. Quiete. Vt quicqͥd diſtractōeꝫ tibi ingerit fugias: in De pace ī idipſū reqͥeſcēs: niſi ex officio: aut obediētia: aut obligatiōe tenearis inſiſtere occupatiōi. Fuge tn̄ iudicia ⁊ ſaſpitōes: qꝛ ml̓tū inqͥetāt cor. Et ſi erū pant cogitatōes ſuſpicādi: relinq̄ eas: nō determinando ſententiam: ſꝫ dic: Qui nos iudicat: dn̄s eſt. Dubia interp̄tare in meliorē ꝑtem. Et ſi alter ceciderit: cōpatere ei: ⁊ dic: Si hec tēptatio me īueniſſet: forte profundius me deieciſſet. Recollectione. Sepe te recollige ab imis ad ſumma: a tēporalibꝰ ad eterna: ab exterioribꝰ ad intima: a vanis ad duratura. Noli videre vanitates. Noli au dire fabulas. Dic: Uidi cūcta q̄ erāt ſub ſole: ⁊ ecce vniuerſa vanitas. Solus dilectꝰ meus bonꝰ. Solus amabilis: candidus ⁊ rubicūdus: mihi ſufficien tiſſimus. Sic em̄ facit puer qͥ non vult aliqͥd repu tari: aut melior eſſe patre ſuo. Seruitio ſanctoꝝ. Habeas aliquos ſpeciales ſāctos qͥbus quotidiana impendas ſeruitia: vt ſemꝑ aſtēt in ꝯſpectu dei ꝓ te intercedēdo: Vt beatā virginē: Angelū tuum: Apoſtolū: Martyrem: Uirginem: Aut cōfeſſorem: Aut plures: qui orent pro te. Totali ſubiectōe. Vt totum te ſubijciaſ volūtati dei: Ut dicas ei: Pie Ieſu: ſicut tu ſcis ⁊ vis: ita mecuꝫ age. Et ſi gratiā meditatōis tibi dederit: cū timore ſuſcipe. Si nō dederit: cum patiētia ſuſtine. Quic quid tecū egerit: ſis contētus ſine murmuratione. Ita eſto quaſi vnus ſpūs cum eo: vt nihil te putes ſcire niſi Ieſum xp̄m: ⁊ hunc crucifixum. Ulteriori tendētia ꝓ quiete ꝯtemplatōis. Si em̄ re2 De ligioſus es(vt dicit Cancellarius pariſiēſis) teneris tēdere ad quietem ꝯtemplatōis: etiā ſi vix in fine vite tue cōprehenderis: qꝛ hoc exigit ſtatus tuꝰ. Ad militem ſpectat miſeros defēdere. Ad ruſticum laborare. Ad religioſū ꝯtemplatōi inſiſtere ⁊cͣ. Et vt dicit Bonauētura. Ubi dimittis vna die: ibi altera inciꝑe. Vt facias ſicut volēs aſcēdere montem altum: cū quieſcere vult: non ſemꝑ reuertitur ad pri ſtinum locū: ſꝫ in eodem loco ſedet ⁊ quieſcit: et ibidem incipit poſt quietē. Nos aūt ideo nō ꝓficim in contemplatione: qꝛ qd̓ hodie cum difficultate et gratia dei acquirimꝰ: cras īgerēdo nos leuitatibꝰ aut fabulis/ aut voluptatibꝰ: ꝑdimus: ⁊ ſic de aſcen ſu mōtis ad vallē ꝓlabimur: ⁊ non continuamus. Xp̄o. Vt nihil preponas ei: ipſum deprecans: vt ſit adiutor tuus: protector: director: ⁊ finis. Explicit Alphabetum diuini amoris. In quo ſi quis legendo ac meditando diligēter ſe exercuerit: faciliter et prompte mens eius in deum factorem ſuum poterit eleuari: quo ipſum ⁊ clarius agnoſce re: ⁊ ardentiꝰ amare: ⁊ dignius laudare valeat: atqꝫ ita ſecurius beatam immortalitatem pro laboris ſui premio ſperare. zITXTS lLij. 2ILI DIAEELDEAI T Q LBg cxa ch 6 v lo aaL AM 9 Fab ij l 6 b 2 77 IVb c eꝝ 197 6.c t .6 .l 7 P x G 4ͣ 5a ꝯ9 1 gγε SC ggvo MIraaYpnla 320Vꝯ r . vxan¶ A M9 5 Q94 .xxj V x inc ax. E 9vve. x0 1. j F 4 x l 3 . aixabac e5. Axo 5 Qę 3 Mx .ſ vocto acMio vb xvi.b.jv. . οb. 4 4dM Sa Lio. A axa b da dolF915. ax oF o mn7 55 vel. Fx M1 5 1 L0 CF 3 acel23 56 7ꝝ. xv ꝘCxſ̓ ce cia C . Xc yo N.l..6 xj56 M95.Ea7 Fvm Mg I 6. e 6 F 5 o v6 S a e PaMG 5 abetis ly&. aẜ q me yra Mo x a V. b 9 v K9F yaσ M O 4 . 2 rcā . yaRC el aTMA Migre ao v ſta&g p55 PFVo 11