Ealus longi ſuper quinqꝫ lib̓ros orcre talium a domino bernardo eorudeꝫ pre cipuo gleſatore vtiliter cōpilati. Ex pacificus. Premiſ ſa ſalutatione. Sic pone caſ. In iſta cōſtitutione. Rex pacificus ideſt dn̄s noſter hieſus xp̄s pia ſu a miſeratione ab micio mu̓di diſpoſuit ſeu preuidit ſub̓ditos ſuos fore pudi cos. pacificos et modeſtos. Sed ex adu̓ ſo ſurrexit eſrenata cupiditas ſui pro diga. pacis emula. mater litiū. magr̄a iurgioꝝ. que qͦtidie tot litigia generat ꝙ niſi iuſticia reprimeret conauuis ipſi us ſua virtute ⁊ explicaret ml̓tiplices qōes ipſius. abuſus litigatoꝝ extīgue ret fedus humani generis ⁊ concordia exularet dato ſib̓i libello repudij extra mu̓di terminos. Et ideo cōtra iſtaꝫ cu piditatē lex prodita ē. vt noxius appr titus ipſius reſtringeretur ſub̓ regula iuriū per quā hūanum gens informat vt honeſte viuat. alteꝝ nō ledat. ius fu um vnituiqꝫ tribuat. ſcd̓o in verſu illo Sane Ponit dn̄s gregoris cāꝫ huius cōpilationis dicēs ꝙ per ma giſtrū raymundū cappellanū ſuū ad cō munem vtilitatē ſtudentiū fecit redigi in vnū̓ volumen diuerſas cōſtitutōes. et decretales epl̓as ſuorū p̓dece ſorū que diſperſe erant per plura volumina ⁊ diffuſe qͣꝝ aliqͥ ꝓpt̓ nimiā ſil̓itudine̓. q̄ dam propter cōtrarietatē. quedā prop ter ſui prolixitatē cōfuſione īducere vi debant̉. Quedā etiā pagabant̉ extra volumina ſupradicta de quibus tanꝙͣ de incertis frequēter in iudicijs dubita batur. Adijciens inſuper quaſdā conſti tutiones ⁊ decretales epiſtolas ſuas ꝑ quas quedā que in prioribus erant du
bid declarantur. In fine precipit dn̄s gregorius papa. vt hac tm̄ cōpilatione vniuerſi vtantur in iudicijs ⁊ in ſcolis et diſtricte prohibens ne aliquis preſu mat aliā̓ facere cōpilationeꝫ ſine licen tia ſedis apoſtolice ſpeciali. Nota for mam ſalutationis hic quā generaliter omnibus facit dn̄s papa. Nota ꝙ ſub diti ⁊ eccleſiaꝝ prelati pudice. honeſte ſobrie. et modeſte viuere debent. Nota ꝙ cupiditas ē mater litiū. et magiſtra iurgiorum. Nota ꝙ per iuſticiam rep inuntur conatus cupiditatis. Rota ꝙ per iuſticiā queſtiones implicite termi nantur. Nota ꝙ effectus iuſticie eſt re mouere lites. et ſic per cōſequens tollit cupiditatē. Nota ꝙ tria ſūt precepta iuſticie. ſuota ꝙ tribus de cauſis iura corriguntur. ſcilicꝫ propter ninciā ſimi litudinē. contrarietatē. et prolixitatē ſic vnū ius corrigit aliud. et reddenda ē ratio quare corrigitur. ¶ Nota ꝙ prin ceps nō tantum per ſe poteſt iura ſta tuepe. ſed per alium. Nota ꝙ cōmunis vtilitas attendi debet. tamen ſtudentiū diligencius attendenda. ¶ Nota ꝙ licet par in parem nō habeat imperiū. tamē ſucce ſſor ſtatutū antece ſoris corriger̄ poteſt ⁊declarar̄. et ſic nota ꝙ ꝑ poſteri ora priora declarantur. ¶ Nota ꝙ iſta cōpilatio eſt canouica⁊ ī iſto prohemis approbata et ideo in iudicijs fidem facit ¶ Nota ꝙ nemo poſt illā cōpilatione decretales alias facere p̄ſumat ſine li centia ſedis apo. ſpāli ¶ De hūma trinitate ⁊ fide catholica. Irmiter credimo. Ro ta ꝙ poſt ſimbolū apoſto lorū quod dicitur credo ī deuꝫ quatuor cōcilia con
a 3

dita fuerunt a ſanctis patribus de ſum ma trinitate ⁊ fide catholica contra qͦſ dam hepeticos. de quibus quatuor cōcili is legitur xv. di. c. i. in quip̓s cōdemna ti ſunt quidā heretici/ qui de fide catholi ca ⁊ ſūmā trinitate perperaꝫ fentiehāt quia de hac fide catholica legitur. xx iij. di. c. ij. Eſt ⁊ aliud ſimbolū maius quod cantatur ī miſſa in nicena ſinodo factū propter grecos/ qui nō credebant ꝙ ſpūs ſanctus ꝓcederet abytroqꝫ. ꝑs modū aliud ſimbolū anaſtaſij ſecutum eſt illud. quicūqꝫ vult iſtud cōciliū poſ ſet appellari quartū ſimbolū. in quo il ſud quod de fide catholica ⁊ ſūma trin tate in p̄dictis concilijs ⁊ ſimbolis cōti netur. cōfirmatur ⁊ recipitur. vt ergo melius intelligas caſum diuide c. iſtud in v. partes ſūmandū que ſunt ſignate ¶ In prima parte dicit̉ ꝙ firmiter cre dere debemus ⁊ ſimpliciter cōfiteri. ꝙ v nus ſolus verus e̓ deus eternus. et īmē us. et incōmutabilis. omnipotens. ieſ fabilis ſcilꝫ pater ⁊ filius ⁊ ſpūs ſcūs tpes perſone in vna eſſentia ſimplex ō nino pater a nullo. filius a patrē. ſpūs ſanctus ab vtxoqꝫ procedens. abſqꝫ in itio ſemper ⁊ ſine fine. creator omni um viſibilium ⁊ inuiſibilium. ſpiritus liū ⁊ corporaliuꝫ. Qui ab mnitio tꝑis v tranqꝫ de nihilo condidit creaturā ſpi ritualē ⁊ corporalē. angelica ⁊ munda nam ⁊ poſtmodū humanā quaſi cōmu nem ex corpore ⁊ ſpiritu conſtitutā. di aholi cit ⁊ alij demones a deo creati ſūt boni ſed ipſi per ſe facti ſūt mali. homo vero peccauit diaboli ſuggeſtione. ¶ In ſecunda parte. ſcilꝫ. Hec ſancta. Dicit̉ ꝙ hec ſancta trinitas de qua premiſſuꝫ ē iuxta ordinatiſſimā diſpoſitione tꝑm per moyſen ⁊ prophetas/ et alios famū loc ſuos hūano generi doctrinā triẜuit
ſalutarē et tandē ꝑnigenitus filius dei a tota triitate douenit incarnatus ex maria virgine ſpūs ſancti cooperatiōe cōceptus verus homo factus ē. ex aīa rationali ⁊ hu̓ana carne cōpoſitus vna perſona in duabus naturis. viā vite de monſtrans ſcd̓m diuinitatē īmortalis. ſcd̓m humcinitatem paſſibilis ⁊ morta lis ſubijciendo ſex articulos fidei in per ſona ipſius domini redditurus in fine ſeculi. tā reprohis ꝙͣ electis ſcd̓m me rita ſua. ¶ In tertia parte. Vna dicit̉ ꝙ e̓ vna vniuerſal̓ eccleſia. extra quā nullus oīo ſaluatur. in qua ipſe qui eſt ſacerdos ſacrificiū hieſus xp̄s. cuis cor pus ⁊ ſanguis in ſacramēto altarisve raciter cōtinetur ſub̓ ſpeciehus ponis et vini trāſmntatis pane in corpus ⁊vi no in ſanguine̓ pta̓te diuina vt nos ac cipicimus de ſuoquod accepit de nr̄o. et hoc ſacramentū nemo pōt cōficere niſi ſacerdos ſit. qͥ ẜm claues ecce rite fue rit ordinatus. quas dn̄s cōceſſit apl̓is et eoꝝ ſucceſſoribus. ¶ In parte quar ta videlicet Sact̄m ⁊cͣ. dicit̉ ꝙ baptiſ mus qui e̓ ſecūdus articulus fidei. ī no mine patris. et filij ⁊ ſpūs ſancti conſe cratur ī aqua. et ſi in forma cōcedatur eccleſie a quocūqꝫ cōferatur tā ꝑuulis ꝙͣ adultis ꝓficit ad ſalutē. et ſi pohap tiſmū quis per peccatū ꝓlapſus fuerit per verā poterit penitentiā reparari. Vltimo dicit ꝙ virgines cōtinentes et etiā cōiugati ꝑ fide rectā ⁊ etiā ꝑ oꝑati onē hona ad eternā beatitudinē meret̉ ꝑuenipe. nota iſtā decretale̓ ī exami natione hepetici. ¶ Itē nota ex hac lr̄a ꝙ ſimpliciter hō debeat fide cōfiteri. Itē nota ꝙ patex ⁊ f. et j. j. id ſunt ẜꝫ ſubſtantiā. ¶ Itē nota ꝙ diaboli creati ſunt boni. ſed ꝑ liberū arbitriū ō ſunt mali. ¶ Itē notaꝙ xp̄s deſcēdit in aīa

De fſima trini.
refurrexit in carne. aſcēdit in vtroqꝫ. Itē nota ꝙ vna tantū eccleſia ē extra quā nullus poteſt ſalutari. Itē nota ꝙ ſacerdos rite ordinatus verū conficit corpus xp̄i. ¶ Itē nota ꝙ ſacramentā baptilim a quocunqꝫ collatū ꝓficit ad ſalutē. Itē nota ꝙ ſi aliquis lapſue fuerit in peccatū. poteſt per verā penitē tiam reparari. ¶ Itē nota contra hereti cos. ꝙ cōingati poſſunt ſaluari. ¶ Damnamus Sic pone caſa omagiſter petrus lomhardusdixit ī ſen tentijs ſuis ꝙ quedā ſumma res ē pat̓ a filius ⁊ ſ j. et illa ſāma res nō e̓ ge nerans nec genita nec procedens. E eſt pater qui generat. filius q genitus pn̓s ſanctus qͥ procedit ab̓ vtroqꝫ. cō tra iſtū magiſtru pe. abbas ioachira cō poſuit quēdam libellū. ī quo appellauit magiſtrū pe. hereticū ⁊ inſanum propt̓ hanc ſuā niā̓m. dicens ꝙ megiſter pe. nō tam trinitatē ꝙͣ quaternitatē aſtru ebat in deo. vide licet iſtas tres ꝑſonas. et illā cōmunē eſſentiā quaſi quartaꝫ aſerens ille ioachim ꝙ nulla res e̓ qͥ ſit pater ⁊ f. ⁊ ſ. j. nec eſſentia. nec ſub ſtantia. nec natura. tamē dicebat ꝙ pa ter ⁊ f. ⁊ j.j. ſūt vna eſſentia ⁊ vna ſb̓ ſtantia ⁊ vna natura. Veꝝ tamē iſtaꝫ pnitatē nō verā ⁊ propria eē dicebat quaſi collectiuā ⁊ ſimilitudinariā. ſicut multi homines ſunt vnus populus. et multi fideles vna eccleſia. ad hoc probā dum inducebat plures auctoritates. Prime illā de actibus apoſtoloꝝ. multi tudinis autē credentiū erat cor vnū et aīa vna. Decūdo inducebat illā aucto ritatē apl̓i. et quipluit ⁊ qͥ rigat vnuꝫ ſunt. et oēs vnū corpus ſums in xp̄o. certio illā de libro regū. populus meus ⁊ populus tuus vnū̓ ſunt. Vltimo in ducebat auctoritatē euāgelij ioannis
volo pater vt ſint vnuꝫ in nobis ſicut nos vnū ſumus. Sententiam iſtis io4 chim de nat ⁊ reprebat cōciliū iſtud ge nerale. et hoc vſqꝫ adverbū. Ron eī ⁊cͣ. hic incipit reſpondere auctoritatibo illi us abbatis quas inducebat ꝓ ſua Inā dicēs ꝙ fideles xp̄i nō ſunt vnū̓ id ē que dam vna res: cōis omnibus. vt dicebat ioachim. ſed mō ſunt vnū id eſt vna ec cleſia. propter vnitatē fidei catholicr et tande vnum regnū propt̓ vnionem indiſſolubilis caritatis ⁊ ad hoc prohā dum īducit cōciliū auctoritatē ioānis apoſtoli in epiſtola ſua tres ſūt qͥ dant teſtimoniū incelo. pater verbū. et ſpūe ſanctus. et hi tres vnū ſunt. ſtatiꝫ ſub iungens/ tres ſunt qui teſtimoniū dant in terra ſpiritus aqua. et ſanguis/ et hi tres vnū ſunt. Cōfitet ergo cōciliū cū magiſtro pe. ꝙ vna quedaꝫ res ē qͥ veraciter ē pater ⁊ f. et ſ.j. et quelibet ꝑ ſona ē illa res et ideo trinitactm̄. et nō quaternitas eſt in deo. qꝛ quelibet triū perſonarū ē vna res .ſ. ſub̓ſtātia. eſen tiai. ſeu natura diuina. et illa nō ē gene rans nec genita. nec ꝓcedens. ſed ē pa ter qui generat. fi. iusqui gignit̉. ſpūs ſanctus qͥ procedit ab̓ vtroqꝫ. vt ꝑ hoc denotetur diſtinctio ī ꝑſonis .j. vnitas in natura. et licet hic dicat̉. alius ē pa tex. alius filius. alius ſpūs ſanctus. nō tamē aliud. ſed id quod ē pater ē filis et ſpiritus ſanctus idem omnino ſicut ip̄a lr̄a ꝓbat ab̓ illo loco. Licet ⁊c. Vi qꝫ ad verbū illud Et ibi reſpō ¶ Cū ergo ⁊c. det auctoritati. volo pater vt ſit vnuꝫ ⁊cͣ. dicēs ꝙ hoc nomē vnū alit̓ accipit̉ ꝓ perſonis diuinis. et alit̓ pro fidelibꝰ ẜm ꝙ hoc nomē diuerſimode accipitur auet. iLa. eſtote ꝑfecti perfectione gra tie. ſicut pater veſter perfectge̓ ꝑfectōe
a 3

nature dicēs ꝙ ſi quis ſuiq̄m vel doteri nam prefati iocichim ſeruare voluerit vel defendere. tanꝙͣ hereticus cēi. atur. ⁊ ab̓ omnib̓ꝰ euitet̉ ꝑ hoc tamē nulluꝫ p̄iudiciū floxentino monaſterio genere tur cuius ip̄e loaichim exiſtit īſtitutor qꝛ ih̓i ⁊ regularis ē inſtitutio ⁊ obfer uantia ſalutaris. maxime cū idem iod chim oīa ſcripta ſua mandauit apoſto lice ſedis indicio corrigenda. dictās epi ſtolā in qua firmiter ſe illā fide cōfite tur tene̓. quā ro. eccatenꝫ. In fine ꝓ bat ſententiā ⁊ doctrinā peruerſiſſima cuiuſdā ẜererici nomine impij almarici cuius mentē pater mendacij ideſt dia bolus ita excecauit. ꝙ eius doctrina nō tā here ticri ꝙͣ inſana ſit cenſenda. Nō ta ꝙ ſine plla dumnutione filiusnaſcē do ſubſtantia patris aſſumpſit. ¶ Itē nota ꝙ vbi ſimilitudo e pōt eē diſſimi litudo. Itē nota vnū generale. ꝙ deli ctum ꝑſone in damnū eccleſie nō redū dat. Itē nota ꝙ licet perſona reprobe tur nō tamē eius acta. et ſic nota ꝙ re probato originali nō reprobatur quod ſequit̉ ex eo. ¶ Nota ꝙ licet aliquicer ret in fide. ſi tamen e̓ paratus corrigi. nō eſt cenſendus hereticus ¶ De conſtitutionibus Anonuꝫ Caſus. Precipit cō ciliū melden. ꝙ iſta ſtatuta cano num cuſtodiantur ab̓ oībus; et in acti onihus vel iudicijs eccleſiaſticis nemo ducatur ſuo ſenſu. ſed iudicet ſcd̓m ca nones ⁊ leges. Nota ꝙ canones ab̓ ō uibus debent obſeruari. MNota ꝙ in iu dicijs nemo ſuo ſenſu debeat duci. ¶ Cognoſcentes Caſus. Pri mo ponitur regula generalis. videlicet ꝙ nullus pumri debet ſine culpa. ſecūdo dicit̉ ꝙ ſi cōſtitutio aliqua de nouo pro mulgatur extēditur ad futura tm̄ pu
nienda. que cōtra ipſam cōſtitutione cōmittuntur. ita ꝙ preterita diſpendi is nō puniat ne detruuentū an̄ prohibi tione ſuſtine ant ignoxantes. ꝙ eos ſi poſtea dereliquerit dignū ē ſuſtinere. nota regula. Res que culpa capet. ī dā num vocari nō conuenit. ¶ Nota ꝙ le ges dāt fortaā futuris negocijs. Nota ꝙ decretū non ligat ignorantes Tranſlato Ca. ſic poritur. quidā heb̓rei licet facti xp̄iani ſeruare volebant. l. ad litterā. qͥ dicebat precep tum de ſabbato ſeruandū eē ⁊ circūciſi oneꝫ eē ſeruandā. que hodie ad litterā ſeruari nō debent. Hos rep̄ſendit apo tolus dicēs ꝙ poſtꝙͣ ſacerdotiū tranſla tum ē ad xp̄ianos. neceſſe eſt vt legis trā latio fiat. Auguſtinus ſuper illo lo cō probat ꝙ hoc facere nō debent. quia lex ⁊ ſacerdotiū ſimuldata fuerūt. et ab eodē/ et ſub̓ eadē ſponſione ⁊ ideo ſimul ſeruanda ſūt / qꝛ quod de vno cōnexorū dicit̉ de alio debet ītelligi. MNota ꝙ trāſ lato aliquo tranſfertur lex et ſenten tia ſeu cōdicio. ¶ Item nota ꝙ connex orum idem eſt iudicium Nam cōcupiſcentiā. Caſus. ſic ponitur. Legitur ī epiſtola pauli ad xomanos. peccatū non cognem niſi ꝑ lt gem. nā cōcupiſcentiā neſciebā. niſi lex diceret. nō cōtupiſces. auguſt. exponit hec verba apoſtoli .ſ. nā cōcupiſcentiā neſciehā dicens. hoc enī eligit apoſtola generalius .ſ. cōcupiſcentie viciū vnde oīa mala oriuntur concludit augſtins ergo lex illa bonaē que dū hoc prohibet omnia mala prohibet Nota ꝙ licet ali quid nō noceat. ſi tamē nocere poſſit ꝓ hiberi debet. Itē nota oriuntur ideſt orixi poſſunt. ſic potes dicere in dictis teſtiū. Itē nota ꝙ aliquo prohibito vel cōceſſo et oīa concedi vel ꝓhiberi de

De cōſtitutio.
bent que ex eo ſequuntur. Ne innitaris. Caſus ſic poni tur in parabolis ſalomonis ponu̓tur. ij ta verba. fili mi habe fiduciā in domino ex toto corde tuo. et ne innitaris prude tie tue. et ne ſis ſapiens apud temetip ſum. Hieronimo exponit verba iſta ne inuitaris prudētie tue dicēs illuꝫ inniti prudentie ſue. qͥ ea que ſibi vident̉ agē da vel dicenda preponit ſtatutis ſancto rū patrum vel etiā legibus. Itē nota ꝙ propriū intellectū nō debet aliquici ferre dec̓tis ſctōꝝ patꝝ. Cūoes ¶ Ca. e̓ canonici trecenſes tale fecerūt in eccleſia trecenſi conſtitutū ꝙ tam in abſentia ꝙ in preſentia redditus ſuos perciperent integraliter. Qui vero poſt illā cōſtōnem inſtituerentur nihil perci perent in abſentia ſed tūc tantū cū fue rint reſidentes cū tamē cōſuetudo eccē trecenſis erat. ꝙ oēs in hoc eēnt paree Inſuꝑ cū ſingule p̄hende vineas habe rent annexas. ſtaruerūt ꝙ ip̄i dū viue rent ſuas vineas poſſiderent et vinee ſuccedentium non tranſierunt ad ſucceſ ſores ſed ꝓuentus eaꝝ inter ſingulos diuidant̉. Peruenit ad noticiaꝫ dn̄i pa pe. pa. ſcribit archiepͥo ſenonēſi dicens ꝙ quiſqꝫ iuris in alterū ſtatuerit. ipſe debet vti eode. et ſapiētis dicat auctori tates patere lege̓. quaꝫ ip̄e tulexie pa pa mandat ipſi archiep̄o ꝙ oēs canoni cos antiquos et iuniores in ꝑceptione prehendaꝝ ⁊ vineaꝝ faciat eē pares ẜꝫ priorē cōſuetudinē ſeruatā vſqꝫ ad tē pus cōſtitutionis pre fate. vel ẜm rōahi le̓ cōſtitutionē in poſterū ob̓ſeruandā ¶ Nota ꝙ cōſtitutio facta in preiudici um abſentiū et futuroꝝ nō vꝫ. ¶ Nota ꝙ quiſqꝫ iuris ⁊cͣ. nota ꝙ in prebēdis ꝑcipiēdis eqͣliter vel lequalit̓ conſuetu do attendit̉. nota ꝙ ſi cōſuetudo fuit ꝙ
oēs ranoniti equale ehaberēt prehēdas ⁊ īmutata ē dꝫ ad ſtatū pͥſtinū r̄forͣri. Que in eccleſiaꝝ ⁊c. Ca. ſic ponitur. Ciues creueſmi cōſtituerūt. ꝙ ſi aliqͥs ad inopiam vergere ſe ꝓbabi liter allegauerit liberā habeat faculta tem cilienādi feu. quod ab̓ eccā tenet. Peruenit hoc ad noticiā dn̄i pape papa ſcribit ſuper hoc ep̄o tridentino volens eccleſiaꝝ indemnitati ꝓuidere decreuit hmōi cōſtitutionē ⁊ venditiones fendo ruꝫ eccleſiaſticoꝝ factas ſine ltīmo cle ricoꝝ cōſenſu vires aliquas nō habere nota ꝙ cōſtitutio facta in rebus eccē per laicos nō valet. nota ꝙ feudū nō poteſt ve̓di ſine volu̓tate dn̄i a qͦ tenet̉ Cū acceſſiſſent ⁊c Caſus Quida canonici tulen̄. olim ſignificaue rūt dn̄o pape. ꝙ primiceriats tulen̄ tan to tꝑe vacauerat. ꝙ ipſius collatio ad dominū papam fuerat deuoluta. Vnde papa mandauit quibuſdā vt ſuꝑ hͦ in qͥ rerēt veritatē. et ſi pacauiſſetatato tꝑe ꝙ ſꝫ lateren̄. conciliū ad dominū papā collatio fuiſſet deuolūta. ipſi perſonam ydoneā de ꝑſonatū ipſius inueſtirēt. cū at ſuꝑ hoc executores ꝓcedere vellēt ex parte capl̓i fuit propoſitū corā ipſis ꝙ reſcriptū nō valebat veritate tacita im petratū qꝛ de cōicōſenſu canonicorū tu len̄. fuerat cōſtitutū ne dignitas illa et ſet vlterius in tulen̄. eccā et ipſa cōſtō fuerat per ſede ap. cōfirmata. propter quod euident̓ pꝫ ꝙ primiceriatꝯ tanto tꝑe nō vacauit ſicut fuit falſe dn̄o pa pe ſuggeſtū propter qd̓ negociū delatū eſt ad dn̄ꝫ pa. corā quo iſta oīa fuerūt propoſita. Vnde mandat pa. quibuſdā. vt ſi cōſtiterit canonicos tulen̄. cōiter ſtatuiſſe ne primiceriato eē̓t vlterius in ecca tulen̄ ⁊ ſtatutū ipſum auctori tate apoſtolica cōfirmatū fuiſſe. Nud
a iiij

faciāt in ſuo rohore ꝑmanere. niſi poſt modum dicti canonici cōtrauenernt a liquē in primiceriū eligendo. Nota ꝙ primicerius dicit̉ habere officiū. nota ꝙ qui facit cōtra priuilegiū amittit vi res priuilegij. et ſic nota ꝙ ius perdit per a buſum. Nota ꝙ facilius aliquid ī mutatum reducitur ad priſtinū ſtatuꝫ ꝙͣ ꝙ immutetur Cū martinus ⁊c. Ca. Cano nici ferrarien̄. vt maioribus redditiẜ abūdarent ſtatuerūt xiiij. prehendarū numerū in ecca ferrarien̄. preter illud quod cōmun menſe cōmuniter deputa runt cōtra antiqͣ cōfuetudine eccē poſt modū quadā prehenda vacante in ipſa eccā canonici contra cōſuetudine̓ ipſaꝫ voluntarie veniētes. A. et quatuor ſo cios ſuos peceperunt nullis prebendis aſſignatis eiſceꝫ. et quāuis redditus il lorū eſſent ꝙͣplurimū augmentati nō luerunt eiſde tamē de ſuperexcreſcenti h̓us redditibus prouidere. ⁊ ideo inter dictos quinqꝫ et capitulū queſtio ſuꝑ hoc mota fuit coram ferrarienſi epiſco po. tandem ad ſede apoſtolicā queſtio ē delata corā domino papaoīa iſta fuerūt ex parte illorū quinqꝫ propoſita. ⁊ ex aduerſo ex parte capituli fuit ꝓpoſitū ꝙ in ferraxien. eccleſia quatuordecim prehendarū numerus fuerat cōſtituts ⁊ a ſede apoſtolica cōfirmatus. tande cū vna prehēda in eade eccā vataret ad inſtantiā quorundā receperūt duos in eāde prehendam ⁊ poſtmodū ad pre ces ep̄i dictū. M. et quendā aliū ſine pͥ iudicio cōſtitutionis ꝑredicte in canoni cos receperūt ita tn̄ ꝙ ipſi de canonica tu nil reciperēt donec primi duo eēnt pͥ bendas integre aſſecuti. et redditus qui per eorū induſtriā excreuerūt cōmuni menſe que minus ſufficiens erat quos
quinqꝫ canonici ſibi cōtra preditiā con ſtitutionē petebant in beneficiū aſſigna ri Iſtis ⁊ alijs allegatis mādat papa iudici vt cū ī cōſtitutione predicta etiā cōfirmatione apoſtolica vel fuerit vel eē debuerit ſicut cōſueuit expreſſuꝫ n ſi intantū excreuerint ecce facultates ꝙ pluribuepoſſint ſufficere cōpetenter et ipſi canonici contra cōſuetudine̓ fuā ceceperūt quatuor ad pacaturas p̄hen das vltra numerū cōſtitutū. faciat ſuꝑ excreſcentes redditus predictis v. ca nonicis aſſignari. ita ꝙ ſi ex eis equa les cū alijs poſſunt habere prehen. qd̓ ſuperfluū fuerit in cōes vſus cōuertat̉ Antiquis canonicis prebendas ſuas ꝑ cipientibus cōſuetas reuocato in pri tinū ſtatū quicqͥd ab alterutra partiuꝫ in preiudiciū alterius poſt motā queſti onem corā ep̄o ferrarien̄. circa prehen das vel poſſeſſiōes fuerit attemptatā ¶ Nota quedā notabilia in hac decre tali. primo ꝙ proteſtatio nō ꝓdeſt illi qͥ facit cōtra ipſam ꝓteſtationem. Itē vbi certus canonicorū numerus cōſti tuitur l̓ cōfirmatur cōditio illa niſi in tantū excreuerit ⁊c. ſubintelligitur eti am ſi nō apponat̓. Itē lite mota nihil ē ab̓ alterutra partium innouandum. preiudiciū alterius. ¶ Eccleſia ſancte marie ⁊c. Cajus ſic ponitur. Eccā ſancte marie in via lata nouit q̄ſtione cōtra io. dea theia ſuꝑ quibuſdā poſſe ſionibus corā iudice lite pendente. Ide io. poſſeſſiones illas trāſtulit in monaſteriuꝫ ſancti fil ueſtri tande ab̓ſoluts fuit. Ide io. appel latū fuit ad ſenatorē corā quo ideꝫ io. dicebat ſe nō eē cōueniendū qꝛ nō poſ ſidebat illas poſſeſſiones. Demum ſe nator vomanus occaſiōe cuiuſdā ſtatu ti. in qͣ cōtinebat̉. ꝙ ſi qͥs rem litigioſaꝫ

De cōſtitutio.
lite pendente trāſferret in aliuꝫ illa po ſeſſio dꝫ auferri poſſe ſori. ⁊ detur peti tori qui ſpolicinit monaſteriū poſſeſſio nibꝰ illis ⁊ reſtituit illas eccleſie ſan cte marie monaſterio n̄ citato vel cōfe ſo vel cōuicto. Vnde monaſteriū conq̄ ſtum fuit dn̄o pape. papa hͦ cōſiderans ꝙ laicus quatumcūqꝫ religioſis ſuꝑ ec cleſijs ⁊ perſonis eccleſiaſticis nullae attributa facultas. et ſi ab illis propͥo motu ſtatutū fuerit ꝙ eccleſiarū vtili tatē reſpici ant ⁊ fauoreꝫ nullius debet ee̓ momenti niſi ꝑ romanā eccleſiā fue rit approbatū. Vnde ſtatutū baſilij de nō alienādis predijs ruſticis vel vrba nis miſterijs ⁊ ornamentis ecccꝝ. lic in ſe bonū fuerit illa rōe reprobatū fuit qꝛper ſede apo. nō fuit roboratū. iōqd̓ a ſenatore fuerat factū in preiudiciū mō naſterij nō cōuenti. nō cōfeſſi. nō conui cti dn̄s papa in irritū reuocauit ⁊ eaſde poſſeſſiones reſtituit monaſterio ſupͣ dicto. Nota ꝙ laici de rebus eccē vel ꝑ ſonis eccleſiaſticis nihil diſponere po ſunt in preiudiciū eccē. Itē ꝙ ſniā la ta contra abſenteꝫ nō citatū. nō confe ſum. nō conuictum nihil valet. ¶ Iteꝫ nota ꝙ iudex eccleſiaſticus pōt retrac tare ſententiā imquā iudicis ſecularis Ex litteris Caſus. Magi tri artiū liberatiū pariſius cōmorantes a cōſuetudine antiqua in quibuſdā ar ciculis demauerant. Vnde ipſi volētes cōſuetudinē priſtina reformare iurcimē to interpoſito ſtatuerūt ꝙ ſi qͥs magi trori̓ ordinationi vniuerſitatis ipſorū duceret reſiſtendū ⁊ tertio cōmoniuis vniuerſitati eoꝝ parere cōtemeret ex tūc conſortio magiſtrorū priuaret̉. ꝓp ter qd̓ mgr̄ g. cōione ipſorū fuit priua tus tande voluit obedire vniuerſitati ſꝫ vtrū debeat recipi dubitatur quidaꝫ di
cebant ꝙ ſic debeat remanere priuato Alij dicebant ꝙ ſic recipiendus erat ex quo volebat ſatiſfacere. Alij dicebāt ꝙ nō poſſet r̄cipi propt̓ iuramentū abſqꝫ licentia dn̄i pape. Vnde papa cōſultus reſpondet ꝙ cōſtitutū nō fuit vt hmōi priuatio īpexpatuū duxaret. cū tā de iurͣ cōmuni ꝙͣ de cōſuetudinē eccē expreſſū alias exiſtat. vt qͥ propter cōtumaciā aliorū cōmunione priuatur cū ſatiſfa cere voluerit. reſtitui debeat. mādat do minus papa ꝙ dictū magiſtrū obedire volentē admittāt in magiſtralibus ad cōſortiū vniuerſitatis. Nota ꝙ qͥ ſim pliciter a cōmunionē aliorū excludit propter cōtumāciā dhet recipi cū ſatiſ facere voluerit. Itē nota ꝙ iuramen tum ē benigne interpretandum Ex parte ep̄i. Caſus ſic po nitur Eduen̄. canonicivt ingioribo red ditibus abūdarent numerū prebenda rum in eccā eduen̄. ab̓ antiqͦ reſtrinxe runt. licet reddits ipſoꝝ non fuerunt di minuti. ſignificauit hͦ ep̄s eduen. dn̄o papr. nolens igit̉ cultū diuini noīs dimi ni. ſed potius augmentari madat qui buſdā vt antiquū numerū faciāt in ec cleſia eduen̄ ſeruari ⁊ ſi quas pͥhēdas tꝑe vltum ſtatuti pacaſſe inuenerint perſonis idoneis illas cōferant de conſi lio ep̄i nō obſtante aliqna cōſtitutione ſuꝑ hoc a canonicis ipſis facta. aut con firmatione a ſede apoſtolica obtenta. Nota ꝙ numerus clericoꝝ per ſolos ca nonicos nō poteſt diminui nec palet ſta tutū ſuꝑ hoc factū niſi pa. ex certa ſciā illud cōfirmaret. Quoniam ⁊cͣ. Sic pone ca ſum Dn̄s gregorius papa fecerat quā dam cōſtitutionē in eccā ſancte marie inaioris de vrbe. que cōſtitutio ē infra de ingio. et obe. que incipit ſtatuimus. ī

qui dicit̉ ꝙ preſbiteri primū locū ob̓ti nent. diaconi ſcd̓m. ſubdiaconi tertiuꝫ et ſic de reliquis ordinatim. etiā ſi poſte rius admittant̉. et qui mnaior ē ordine in portione percipienda ſit potior etiā ſi poſterius ſit receptus. ſuꝑ iſta cōſtitu tione dubitatur vtꝝ cōſtitutio iſta tra heretur ad preterita vel ad futurā tan tū. Dicit papa ꝙ cōſtitutio iſta ſedis ap. oēs aſtringit et nihil dꝫ obſcurū ⁊ ambiguū cōtinere. et ideo declarat cōſti tutione p̄dictā dicens ꝙ cōſtitutio iſta nō ad pͥterita. ſed ad futura tm̄ dꝫ ex tendi. quia leges ⁊ cōſtitutiones dant formā futuris negocijs et nō preteritio niſi nominatim in eiedicatur de p̄terite negocijs Nota ꝙ cōſtitutio pape gene ralis ē et oēs ligat cū ſit iudex oīm. Itē qui ius cōſtituit dꝫ ip̄m declarare. Itē cōſtitutio debet eē aperta ⁊ clara. Itē cōſtitutio futurā tm̄ reſpicit niſi a liud caueatur ibidem. ¶ De reſcriptie. Icut romana ⁊cͣ. Sic pone caſum vt oīs tollatur dubitatio Quidā propter ſuā culpam qꝛ ſepe d̓li querat in appellando priuatus fuit bn̄ ficio appellationis vt puniretur in eo ī quo peccauit. impetrauit indulgentiam vt ſibi liceret appellare et ſic reſtitutꝯ fuit iuri cōmuni vt poſſit appellare vt prius. Quidā alius īpetrauit litteras cōtra iſtū qui habebat indulgentiā ſu per aliqua ca. appellatione remota vo catus fuit iſte ad iudiciū cōfiſus iſte de indulgentia ſua appellauit ad pa. queri tur an tali appellationi ſit deferendū. Reſpondet papa ꝙͣtali appellationi nō eſt deferendū poſtꝙͣ appellatione remo ta cāiudici eſt cōmiſſa. qꝛ ſpeciale man datū derogat generali. Nota ꝙ ſpecia le mandatū derogat generali.
Ex parte ⁊c. Caſus. Qui dam clericus nomine g. impetrauit lit teras ad ep̄m cōuentrē cōtra quēdā ali ū nomine f. ſuꝑ preben. de noualis ſub hac forma. ꝙ ſi cōſtaret ipſū fide periu rio eē cōuictum ⁊ ꝑpetuo illi renū̓ciaſie p̄ben. remoueret̉ ab̓ ea iudex in ca ꝓce dens. qꝛ ei cōſtitit de premiſſis ipſū f. e ade prehenda priuauit. a qua ſniā dicis f. appellauit ⁊ ad archiep̄m cātuarien̄ litteras īpetrauit ſub̓ hac forma vt eid prehendaꝝ abſqꝫ cognitione preciſere ſtitueret. ep̄s cōuentren̄. hoc intellige̓s ſignificat dn̄o papa qualit̓ ī negocio ip ſo ꝓceſſerat. ſuper hͦ negocio reſcribit pa. eide archiepiſcopo dicēs ꝙ nō credit ita preciſe ſcripſiſſe et in hmōi lr̄is ſxc condicio dꝫ intelligi ſi preces peritate nitant̓ etiā ſi nō cipponatur. Vnde man datpa. eidem arc hiepiſcopo vt īſpiciat litteras cōuentrē epiſcopo directas. et ſi inuenerit qd̓ ẜm predictū modū eidem ſcripſiſſet et in litteris ipſius f. nō fue rit habita mentio priaꝝ litteraꝝ ſentē tiam epiſcopi cōuētren̄ debeat cōfirma re ⁊ ipſū f cū litteris quas impetrauit ad ſede ap. venire cōpellat. Ex hac de cretali nota ꝙ periuriū repellit ab ob̓ tento beneficio. Itē renū̓ciatio priuet alique iure ſuo. ¶ Nota ꝙ pa. nō ſcri bit ſine cāe cōgnitione et ſi ſcribit litte re ſuxrepticie ſūt ⁊ debent ad eū remit ti. Nota ꝙ in litteris apoſtolicis intelli gitur iſta cōditio ſi preces veritate mn tantur etiā ſi nō apponat̉ et ſic nota ꝙ licet reſcripta ſint ſiricti iuris quedaꝫ tamē in eis tacite intelligūtur. Nota ꝙ iuxiſdictio delegati priuscōſideratur ẜm precū veritatē ꝙͣ ẜm formā ſcrip ture et ſic nota ꝙ reſcriptū potius īter pretandū eſt valere ẜm rei veritateꝫ ꝙͣ ẜm ordinē ſcripture. Rota ꝙ qͥ index

De xeſcrip.
vltimo datur formā lr̄aꝝ dꝫ inſpicere ¶ Ceterū ⁊cͣ. Caſus Aliquis impetrauit litteras cōtra aduerſarium ſuū ſuper aliqua ca. aduerſaris ille ps modū obtinuit cam illā alijs iudicib̓s cō mitti nulla mentione habitade prio ri cōmiſſione. Dicit̉ hic ꝙ prime litte re valēt nō ſcd̓e. Si vero in ſecūdis fi at mentio de primis tūc ſecūde valēt et nō prime. Vltimo dicit ꝙ ſi de a ſſenſu ptiū cā cōmittitur. et parsaltera ꝑs ea alt̓a neſciente tacito de cōmiſſione pri ori cām alteri obtinuerit de legari lr̄e nō valēt et is qui tali dolo aduerſariū ſuū laborare coegit in expenſis debet ꝑti alteri cōdemnari. Nota pena illius qui litteras falſas impetrauit ꝙ caret com modo illaꝝ litterarū. Nota ꝙ littere po ſteriores debent facere mentionē de pri or:bus alias priores nō reuocentur. Nota ꝙ poſt litteras irapetratas de cō ſenſu partiū alie littere nō pn̄t impetra ri niſi de eie faciāt mētionē. Nota ꝙ nō refert vtrū fraus cōmittatur in princi pio vel ꝓce ſſu tꝑis. Nota ꝙ ille qͥ per falſas litteras grauat aduerſariū ē ſi bi in expenſis cōdemnādus. Inter ceteras Caſus ſic po nitur pa. mandat aliqua ſub̓ diſtinctio ne quorū vnū eſt verū. alterū vero fal ſū. hͦ mō ſi cōſtiterit ꝙ talis ſit filis ſac̓ doteet ī ſacerdotio genitus qͥ ꝓximo in tali ecca miniſtrauit vel ꝙ illicite occu pauit eandē eccleſiā qd̓ iuſtū fuerit ex equaris. Queritur quid iudex facere de beat. papa reſpondet ꝙ quodcūqꝫ iſto tū iudici cōſtiterit eadē eccleſia ipſum priuet et ide in ſimilibus ē ſeruandū. Notaꝙ ſi aliqua mandantur ſub̓ diſiū ctione vnū ſufficit adimplexi. Nota ꝙ in ſimilibus ſimile e̓ indiciū. Si aliquando Caſus. Ecce
aliquis habens plura bene ficia impetra uit litteras cōtra archiepiſcopū rauen nat̉. ſuper obtinēdo beneficio in eccā ra uennat̉. tacito de beneficijs ſuis. archi ep̄s multū miratus fuit ꝙ papa ſcribe bat ꝓ habenti ſufficiens beneficiū ⁊ ſu per hoc ſcripſit pape. Reſcribit ſibi pa. dicens frater ſi aliquādo dixigimus ti hi ſcripta noſtra que animū tuū exaſ perare videāt̉ turbari nō debes nec mō ueri. ſed debes cōſiderare qualitatē ne gocij pro quo ſcribimus diligenter et aut mandatū noſtrū reuerenter adim pleas. aut per litteras tuas cām ratio nabilē oſtendas quare illud adīplere nō poſſis. quia nos patienter ſuſtinebi mus. ſi nō feceris qd̓ praua nobis fuit inſinuatione ſuggeſtū. Nota ꝙ propt̓ verborū aſperitatē ſuperioris nō debet ī ferior moueri. Itē ꝙ mandatū ſuperio ris debet adimplexi vel ē reddenda ratio quare nō adimpletur. et ſic nota ꝙ per litteras monitorias ius cōfextur. Itē nota ꝙ ea que per ſollicitudinē nimic elicita ſunt nō valent. Itē nota ꝙ de omnibus ē reddenda xō Cū ordinē. Caſus. Ciſterci en̄. monachi vel alij religioſi habēt pri uilegia ſuper decime vel alijs reb9. Di citur hic ꝙ ſi aliqͥs litteras impetrauit cōtra iſtos religioſos ſuꝑ his in quiẜs ſūt priuilegiati de ipſoꝝ priuilegyemē tionē nō habita per tales litteras nō tenent̓ eis reſpondere. ¶ Itē nota ꝙ re ſcriptū impetratū contra regulares ſuꝑ his qͥ ſūt eis cōceſſa per priuilegiū nō vꝫ niſi in reſcripto de priuilegio vel deor dine mentio habeatur Eamte. Caſus. Quidā iu deus de nouo cōuerſus ad ſide eccā tor nacē vatante impetrauit litteras cōtra decanū̓. et capi. eccē tornacen̄. vt ipſum

reciperent in canonicū et in fratrē ⁊ pre ben. cōferrēt eidē. ipſe vero lrās ſuas pͥ ſentauit decano ⁊ capitulo. ipſi reſpon derunt ꝙ ad ipſos nō pertinebat collati o prehendaꝝ. ſed ad ep̄m torn̄. ipſe pre ſentauit litteras poſtmodū ep̄o requirē do ipſū vt qd̓ papa mādauerꝫ adīpler̄t Ep̄s rn̄dit ꝙ nullū ſuꝑ hͦa dn̄o pa. xece perat mādatū. ⁊ ſic īfecto negocio redijt ad pa. mō reſcribit pa. ep̄o torn̄. dicēs ꝙ ſi datā litterarū diligentius attēdi ſet nullatenus repuliſſet eunde. qꝛ tꝑe illo quo lr̄e date fuerunt ipſe erat de ca pitulo tanꝙͣ qui erat a rchidiaconus e iuſde eccē nec erat adhuc in ep̄m conſe cratꝰ. vn̄ nō poteq̓t allegare ꝙ nō r̄ce piſſet mandatū. In fine dicit qd̓ non de Suit dedignari ipſū recipere. qꝛ iudeus e rat. Ex hac decretali nota ꝙ data lit teraꝝ debet cōſiderari. Itē quod mnādat̉ capitulo intelligitur mandari cuilibet de capitulo. Caſus Quidā p̄ Ad aures. lati tacito nomine ſuarū dignitatū lit teras impetrauerunt ſuꝑ inquioribus he neficijs ſimplici nomine ſe appellātes Queritur an tales littere valeā̓t. rn̄. pa. ꝙ nō eſt ſue ītentionis vt per tales litteras debeant inquietari tales pau peres clerici in quib̓s actor nomen ſuꝑ premit ſue dignitatis. Vnde tales litte re nō valent. Ex hac decretali nota qd̓ ad intentionē mandātis recurrendū eſt. Itē nota de ꝙͣ qͥ litteras ſuꝑ bene ficio impetrat ſi habeat debet facere mē tionem de eodem. ¶ Si audē Caſus. Aliquicim petrauit litteras cōtra aduerſariū ſuuꝫ ſuꝑ aliqua cā. poſtmodū aduerſarius ſuus ſuꝑ eade cā ad alios iudices ſrās impetrauit in quibus de prioxibus mē tio nō fiebat et cepit cōuenire aduerſa
riū ſuū qui priores litteras impetrauit ille corā iudicibus excepit ſe litteras pͥ ores habere de quibus in poſterioribs mentio nō habetur. querit̉ quid iuris ſit dicitur ꝙ ſi prior impetrās dolo vel negligentia lr̄is ſuis vſus nō fuerit ꝑ poſtexiores lr̄as poterit cōueniri. Sixe ro copiā iudicis delegati haber nō potu it per poſteriores lrās nō poterit cōueni ri. Nota ꝙ dolus ⁊ negligentia impu tantur. Itē ſi per me nō ſtat quo mino faciā ſed per iudicē mihi nō īputatur. Ad hoc Caſus Quidā impe trahāt litteras a ſede ap. per quas oīa negocia ipſoꝝ cōmitte hātur arbitrio vnius iudicis vel pluxiū quos ſibi elige re volebant. vt ſi aliquos cōuenire vo lebāt trahebāt illos ad iudices ſibi ꝓ picios ⁊ parti aduerſe ſuſpectos nō reqͥ rentes iudiciū ſui ordinarij. Dicit pa. nos volentes huic morbo celeri obuiar̄ remedio. mandat dio. ep̄o. vt ſi tales lrās inuenerit in ꝓuincia ſua decernat ilas lrās vixes aliquas nō habere. alij ponūt caſum. et dicat ꝙ iudices certi da ti erāt. et qꝛ oīa negocia illa impetrātiū cōmittebant̉ per litteras illas nō vale bant. Hic nota ꝙ ſcd̓m primū caſiin dex certus debet eē et ꝙ oīa negocia ali cuius vni delegato cōmitti nō debent. quia per hoc tollitur iuriſdictio ordina rij quod eſſe non debet. Ca. Qui Ad audientiā ⁊cͣ. dam erat excōmunicatus forte ab ordi nario. Iſte acceſſit ad curiā dn̄i pape ob̓tinut lrās ſuper ſua abſolutione or dinarius cui lr̄e preſentate fuerunt in uenit in eis peccatūī cōſtructione. Du bitauit ordinarius vtrū fides illis litte ris eēt adhibenda cōſuluit papē ſuꝑ hͦ et papa reſpondet ꝙ talibus litteris ſi dem adhibere nō debet. Dehemus hic

vnū intelligere ꝙ in litteris dn̄i pape nō debet eē viciū latinitatis. Ex parte ⁊cͣ. Caſus Capel lade empētōna ſubeſt eccē matrici de tarente. Quidam. O. diaconus cepit cō uenire capellanū̓ ipſis capelle miniſtrā tem in ea nomine .s. rectoris matricis eccleſie. Ipſe. o. appellauit ad ſedē ap. et poſt appellationē a ſe factā ab ipſa ca pella expulit capellanū̓ rector matricis eccē eſt ꝓſecutus illā appellatione̓ quā ille. o. fecerat. ſed ille. o. ſuā appellatio nem ꝓſequi nō curauit. et cū ille. o. fuiſ ſet ad iudiciū euocatus obiecit ſe habe re priores lrās de quibus in poſtexiori hus mentio nō fiebat. quas ſuppreſſit vſqꝫ ad tertiā citatione̓ ⁊ dolo vel negli gentia eis vt poſtpoſuit. ꝙ ex duitur nitate tꝑis apparebit ex eo ꝙ biennuꝫ a tꝑe impetratiōis erat elapſū. et de ap pellatione ipſius in ſuis litteris mentio non fiebat. Cōſultus pa. ſuper hoc man dat quatenus ſi ita eē cōſtiterit quicq̓d factū eſt poſt appellatione ipſius. o. dꝫ in ſtatū priſtinū reuocari. et illā capel laniam reſtituet matrici eccē. eūde. o. in expenſis cōdemnando. ſi conſtiterit ip ſum. o. appellationē ſua ꝓſecutū nō fu ¶ſe. Nota ꝙ maior ecca matrix pōt de fendere ⁊ agere ꝓ capellis ſuis. Nota ſic aliquis debet deferre ſue appellationi ſicut ſui aduerſarij. Itē ex duuturnita te tꝑis vel negligentia probat̉ dolus. Itē qui litteras īpetrat ſuꝑ eo ſuꝑ quo appellauit de appellatione ſua debet fa cere mentionē. Itē quicqͥd ſit poſt ap pellatione ſuā vel alterius deẜet in ſta tū priſtinum reuotari. Itē qui nō pro ſequitur appellationē debet cōdemnari ī expenſis alteri parti Sciſcitatus. Caſus. aliquā do pa. cōmittit cauſam duob̓s vel trib̓s
iudicibuo cū illa clauſula. ꝙ ſi ambo ul̓ tres in cauſa procedere nō poteſtis alt̓ eoꝝ in caprocedat. Si oēe intere ſſe ne quiuerint duo eoꝝ in ca procedant. Querebatur de qua impotentia intelli gebatur. Reſpondet pa. ꝙ illa impotē tia intelligitur tā de iure ꝙͣ de facto. de iure ſi aliquis illoꝝ ſit ſeruus vel infa mis vel alio cōſimili impedimento detē tus puta ſi eſſet excōmunicatus vel re motus vel ſuſpectus de facto vt ſi aliq̓s eoꝝ mortuus fuexit aut ineuitabili im pedimento detentus et tūc debet cam ſu is cōiudicibus ſignifitare. vt in negocio ſibi cōmiſſo procedant. Sed ſi aliqͥs il lorū ſolūmodo noluerit intere ſſe prop ter hoc nō excuſatur quo minus debeat cū alijs intereſſe niſi in reſcripto dicere tur ſi eēs ſimul ī cā precedere nō poteri tis aͥ noluerite int̓eē. Nō h̓ ꝙ ẜus ⁊ īfa mis nō pn̄t eē iudices infamis tamē p̄t eſſe arbiter. Itē nota ꝙ iudices nō po ſunt procedere ſine cōiudice ſuo ſi ille ſe nō excuſat. Itē verbū impoſſibilitatis nō cōtintverbū voluntatis Baſtoralis In prima parte ponitur talis ca. Aliquis impetrauit lit teras cōtra aduerſariū ſuū ſuꝑ aliqua ca ad aliquos iudices. facta citatione vel ſaltē preſentatione altera pare poſt modū obtinuit eandē caꝫ alijs iudicib̓s delegari. ⁊m ſecūdis litteris fiebat me tio de primis; opponebatur ꝙ per falſi ſuggeſtionem ⁊ veri ſuppreſſione erāt impetrate. Dubitatur vtrū prime litte re per ſecudas ſint reuocate. et querit̉ vtrū priores uidices an poſteriores de beant cognoſcere de hac reuocatione. Re ſpondetur ꝙ ſi priores iudices nolūt deferre poſterioribus. vel poſtexiores prioribus. tūc oēs ſimul cognoſcat. et ſi forte oēs ſimul nequiuerint in vnam

cōcordare ſniām ꝙͣuis plures ſint iudi ces in vna cōmiſſione ꝙͣ in alia. hmōi dubitatio per arbitros cōmuniter elcōs determin tur. Secūdo formatur talis queſtio. quādocunqꝫ impetrant̓ littere ſub̓ hac forma. Cōqueritur ticius de pe tro ⁊ quibuſdā alijs ſuper decimis et re hus alijs. Queritur vtrū iudex ex ta li delegatione habeat iuriſdictionē ſuꝑ perſonis vel rebus nō cōpreſenſis per clauſulā illā. quib Idā alijs ⁊ rehus a lijs anteꝙͣ perſone vel resin iudicio ſint expreſſe. Anteꝙͣ ſoluat illā queſtionē ſubijcit aliā qͥ oxitur ex ſecūda. que ta lis eſt. aliquis de perſonis illis que. po terant cōueniri per clauſulā illa. quib̓s dam alijs ⁊ rebus alijs expreſſo ꝓprio nomine impetrauit litteras contra pri mum impetrantē lrās generales deſig nando aliquā rem certa que includebꝰ tur per illam clauſulam et rebus alijs nullā mentione̓ de priori cōmiſſione fa cta. queritur vtrū ſecūde littere valeāt cū de primis nullā fecerunt mentioneꝫ nec perſona aut res fuerūt adhuc iudi cio expreſſe. Reſpondet papaad iſta du o ⁊ primo ad ſecundū dicēs. ꝙ cū ſpeci ale mandatū deroget generali. iuriſdic tio attributa per litteras generales. ꝑ ſpeciales litteras quantū ad ea que in ſecūdis litteris ſpecialiter ſūt expreſſa penitus eneruatur. licet de prioribus nō fricicit mentionem. Vnde quantū ad hanc cauſam ſpeciciliter cōmiſſam. ſuꝑ fluai relinquitur prima queſtio. qꝛ non habet poteſtatē. Poſtea reſpondet prīe queſtioni dicens. ꝙ iudex bene habet iuriſdictionē ſuꝑ perſonis vel rebus ex primendis. ſed illā exercere nō poteſt anteꝙͣ perſone vel res fuerūt expreſſe. Nota ꝙ quādo dubitabatur de iurſdicti one cuns ſit oēs debent cognoſcere an
ſua interſit. Itē vbi ē pariuri dicio. maior numerus nō prefertur. Itē no ta ꝙ ſpeciale mandatū derogat genera li. Nota ꝙ iudex habet iuriſdictionē ſed illā exercere nō poteſt ante expreſſio nem rerū vel perſonarū. Sedes apoſtolica Ca. Cau ſa cōmiſſa eſt ſub̓ hac forma. conque ritur ticius de petro ⁊ quibuſdā alijs u per decimis ⁊ rehus alijs. taliter impe trantes deſignabant. ⁊ minora negocia vt facilius litteras impetrarent ꝑ clau ſulā generalē cōueniebant digniores ꝑ ſonas. et ſuꝑ inaioribus negocijs que bat̉ vtrū poſſent. papa volēs malicijs ho īm obmare ſtatuit ꝙ ſi minores ⁊ vi liopes ꝑſone in cōmiſſionibꝰ ſolūmodo exprimūtur maiores ⁊ digniores ſub̓ clauſula generali nō ītelligūtur inclu di fic⁊ nō poſſunt cōueniri ſed nec ꝑ ta lem generalitatē multitudo effrenata poterit in iudicio conueniri/ qui verode minoribus et leuioribus negocijs. tm̄ fecerunt mentionē ſuꝑ maiorib̓s ⁊ gra uioribus nullatenus audiantur. poſtea dicit ꝙ ſi aliquis perſonas aliquas ex preſerit in cōmiſſione nō vt velit eas cōuenipe ſed vt ad pares trāſire valeat vel ad minores. Quia fraus vel dolus ei patrocinari nō debent tanꝙͣ mendax precator careat penitus imptratis. de bemusnotare ꝙ perſone expreſſe inre ſcriptis digniores eē debent vel ſaltem equales ꝙͣ ſint perſone in clauſula ge nerali incluſe. idem intelligitur de rebs ſpecialiter expreſſis ⁊ generaliter ex primēdis. Itē per reſcriptum plures cauſe vmius cōmittūtur ſed nō omnes. Itē nō debet aliqͥs exprimi principalit̓ niſi debeat cōueniri. Itē littere per ma liciā vel mendaciū ob̓tēte nō valent Caſus. Quidā Ex tenore.

De reſcrip.
ſacerdos de colleuellis impetrauit lrās ad quoſdam iudices contra abbatē de beco. Iudices illi citauerūt abbatē. corā quibus phr̄ noluit reſpondere. poſtmo dū impetrauit alias litteras cōtra ab batem ad alios iudices qui in ſuꝑſcrip tione nominātur. de prioribus nō habi ta mētione. qui cū cita ſſent abbatē. ab bas propoſuit corā eis. ꝙ ꝑ lrās illas n̄ tenebatur re pondere dicto preſbitero. quia per alias lrās ad iudiciū fuerat e uocatus. q̄ per poſteriores nō fuerāt re uocate. iudices que ſiuerūt a dn̄o pa. qͥd iuris. ipſe attendēs ꝙ fraus ⁊ dolus a licui patrocinari nō debent. Reſpondet ꝙ ſacerdos carere debet cōmodo vtrarū qꝫ litterarū qꝛ fraudulēter ſuꝑ eodem negocio ad diuerſos iudices lrās impe trauit. Nota ꝙ per ſolā citationē perpe tuatur reſcriptū. et ꝙ eade cā diuerſie iudicibus cōmitti nō dꝫ. Itē in quo qͥs peccauit in eo punietur. Cū adeo Ta. Quidā clexicꝰ p. nomīe impetrami lrās a dn̄o pa. vt pͥ poſitus ⁊ clerici de gongro ſa reciperēt ip̄m in canonicū et in fratrē prepoſitus lrās iſtas on̄dit mediolaū. archiep̄o ar chi. multū miratus fuit cū ipſe haberet ſufficiens beneficiū in ecca modicen̄. ꝙ mādauit dn̄s pa. ppeciperetur in p̄dicta eccā de gongroſſa. ſcribens ſuꝑ hoc do mino pape. archiepͥo dicēs ꝙ ſi litteraꝝ ſerie̓ attēdiſſet iſte arc. nō inueniſſet ī eis qd̓ ipſius cm offendiſet. cū in lr̄is illis de p̓ben. ipſius nulla mētio haber̄ tur nec dicebat̉ modice. canonicus nec etiā clericus nominabat̉. et in lr̄is tal̓ erat condicio. ſi dignus exiſteret ad ec cleſiaſticū beneficiū ob̓tinendum. Ex his omnibus poterat archi. intelligere qualiter litter ille fuerāt impetrate .ſ. peritate tacita. et ſic nō valebant. Nora
hic ꝙ diligenter forma mandati ē auē denda et intelligenda an̄ cōtradictione Itē in lr̄is ꝓ beneficio obtinendo fieri debet ſꝑ mentio de beneficio alio ſi qd̓ habet ille qui impetrat. et ſi dignus eſt et ſi hoc nō dicatur. tamē debet ſubintel ligi. Itē qui nō ē clericus nō reputatur idoneus ad beneficiū eccleſiaſticū obti nendū. Itē ſi e̓ clericus dꝫ ſe clericūdi cere ſi nō eſt clericus nō dꝫ ſe clericum appellare ſed ſcolatē. Cauſamqꝫ Caſus inter et cleſiam premōſtratē. ex vna parte. et eccam cameracē. ex altera vertebatur cōtrouerſia. ſuper quibuſdaꝫ poſſeſſio nibus. cā fuit quibuſdā iudicihus com miſſa in hac forma ſi alterutra partiū citata nō venerit. vel iudicio cōparere cō tempſerit recipiāt partis p̄ſentis ꝓba tiones. et quantū de iure poteritis ī cāt cognitione ac deciſione ꝓcedatis. Or ta fuit dubitatio ſuper forma huius re ſcripti ex eo ꝙ dicebatur ꝙ ſi aliqͣ pare citata fuerit ⁊c: recipiatis ꝓbationes alterius partis et cauſam teximnētis. dicebatur ꝙ etiā lite nō tōte ſtata pote rant recipi teſtes et ſententia ferri ꝓpt̓ cōtumāciā alterius partis. queſiuerūt iudices a domino papa quid iuris eēt. Dicit ꝙ clauſula illa quantū de iuxe po teritis procedere. debet precedere clau ſulā illā de ꝓbationū receptione ⁊ an̄ illā fuerat inſerendum. Vnde mandat papa qd̓ illa clauſulā intelligat ibidem vbi ab inicio debuerat poni ī cā iſta iux ta tenorē lxāꝝ illarū procedant ita ta men qd̓ ſi alit̓ auctoritate illaꝝ littera rum ltīme in illo negocio ē proceſſum ſtabile perſeueret. ſi vero occaſione illi us clauſule quid in p̄iudiciū partis al terius ē pͥſumptum. illud decreuit pa. nō valere. Nota ꝙ nō ſꝑ ē forma ſeq̄n

da ſicut hic. ⁊ hc ītellige cū illa forma ſit contra ius cōe vt hic. Itē propter formā reſcripti nō eſt recedendū a iure cō muni niſi cōſtet papam alit̓ voluiſ ſe Itē ſolum illud reuocatur qd̓ ē illegiti taē factū. Itē ſicut cauſa principalis po teſt cōmitti ita et incidens. Conſtitutus Ca. Quidā cle ricꝰ p. nomine obtinuit litteras a dn̄o papa ad decanū̓ ⁊ capitulū bitrucien̄. vt ipſū reciperent in canonicū et in fra trem ⁊ prehendā ſi qua vacaret vel ꝓx imo vacaturā eide cōferrent ſibi ſuper hoc executoribus deputatis. Sed tam̄ ex aduerſo biturice. capitulum ſe eppo nens negociū ad ſedē apoſtolicā ē dela tum corāi domino pa. dcus clericus alle gauit predicta. Capitulū ecōtra reſpō dit. quod cū in bituricen̄. eccā certus eſ ſet numerus canouitoꝝ et iuxamēto fir matus per ſedē apo. et de hoc dictus p. in ſuis lr̄is nō feciſſet mentionē. pꝫ qd̓ veritate tacita fuerūt impetrate. Audi tis hinc et inde propoſitiemandat papa ꝙ ſiltīme cōſtiterit numers canonicoꝝ qui nūc ē in hituricenſi ecca per decanū̓ et capitulū iuramento firmatā anteꝙͣ dictus p. litteras executorias impetraſ ſet quicqͥd factū eſt per litteras ſuas de cernatur irritū ⁊ mane. alioquin ſi qua prebendapacat in ip̄a ecca ſublato ap pellationis obſtaculo eidē aſſignetur Nota ꝙ nō valent littere īpetrate niſi fiat mentio de cexto numero iuramēto firmatoꝝ cōfirmatione apoſtolica. Itē cōfiderandū eſt tempus date litterarū Super litteris. Caſus. qui dam impetrāt litteras a dn̄o pa. per ma liciē. Alij per ſimplicitatē ſeu ignoran tiam tacita veritate vel ſuggeſta falſi tate quidā dicebāt ꝙ tales littere non valēt. cū mendax precator caxer̄ debeat
impetratis. Alij dicebant ꝙ et ſi forma litterarū carere debeat. nihilominus ta mē iudex procedere debet ẜꝫ ius cōmune Dominus papa diſtinguit inter illos q per fraude̓ vel qui per maliciā et illos qͥ per ſimplicitatē vel ignorantiā ſxās im petrant tacita veritate vel fuggeſta fal ſitate. Illi qui per maliciā vel fraude falſitatē exprimūt et ſupprimūt verita tem nullū cōmodum de hmōi littexiscō ſequātur ita tame̓ ꝙ poſtꝙͣ delegato ſi des ſuꝑ hoc facta fuexit. de cā vlterius nō cognoſcat. Inter alios qui lrās īpe trant expreſſa falſitate diſtinguitur. nā ſi talis veritas ſit ſuppreſſa vel fal ſitas ſuggeſta. q̄ ſi fuiſs tacita. ſcꝫ fal ſitas. vel expreſſa .j. veritas papa ſaltē in forma cōmuni cōceſſiſſet lrās delega tus ẜm ordine iuris procedat ⁊ nō ẜm formā litterarū. Si vero talis falſitas ſit ſuppreſſa vel veritas occultata. qͥ ſi illa fuiſſet tacita vel expreſſa ꝙͣ pa. nul las litteras cōceſſiſſꝫ delegatus nō pro cedat per illas lrās niſi ī hoc vt partes cōuocet ad p̄ſentiā ſuam. ⁊ de qualitate precū cognoſcat vt ſic in vtroqꝫ caſu ē adem ratio que delegantē moueret mo ue at et delegatuꝫ. et vbi delegans ſuas litteras denegaret. delegatus ſuū offici um nullatenus interponat. Rota ꝙ qui per maliciā et fraude lrās impetrat tā cita veritate ⁊ Iuggeſta falſitate litte pe indiſtincte nō valent propter frau de et ita dolus ſeu malicia facit ꝙ nulla diſtīctio hic ē adhibenda. Itē qui frau de allegat fraude probare debet. Itē qͥ ſimplicitatē fecerit nō imputat̉. Item ẜm qd̓ papa in iudicijs facit. ita et infe riores iudices facere debent. Edoceri Ca. Aliquis īpetra uit lrās appl̓icas appellatione remota contra abbatē quendā nulla facta me̓

De reſcrip.
tione de ipſius cōuentu. querebat vtrū abbas tenebatur reſpondere per lrās ſu as ſuper cā que cōmuniter pertinet ad abbatē et monachos. et ſi abbas appel lauerit ne cōpellatur reſponder̄ ſuꝑ cā illa vtrum valeat appellatio. Re pon detur ꝙ per appellationē abbas ſe tue ri nō p̄t quo minus auctoritate hmōi litterarū reſpondexe teneatur. niſi alia cā rationabili iuuetur. quia abbas ex officio ſuo negocia ſui cōuentus tenet procurare uiſi forte abbatis ⁊ cōuētus negocia eēnt oīo diſcreta. Nota ꝙ pre latus officiū adimplexe tenet̉. ⁊ nōꝑa let appellatio cōtra vtilitatē eccē inter poſita. Itē nota ꝙ ꝑ lrās cōtra abbatē tm̄ impetratas et ſuꝑ cā cōuentus pōt abbas cōueniri. Itē qui cām hꝫ cū mo naſterio abbatē cōueniat et non mona chos et notaꝙͣ prelatus officiū ſuū ad implere tenet̉ ⁊ negocia ſue cōgregati onīs ꝓcurare. Itē nota ꝙ niſi res ab̓ba tis ⁊ cōuentus ſant diuerſe. nō cōuents ſed abbus poterit cōueniri. Cū dilecta. Caſus. pacāte monaſterio heſien̄: due electiones ibidē fuerūt celeẜrate. vnai de cuſtode illius monaſterij. et alia de g. moniali ipſius monaſterij. ſuper iſtis electionibꝰ cau ſa fuit cōmiſſa primo hildeſen̄. ſcolaſti ce et cōiudicib̓s ſuis ſub̓ hac forma ut perſonaliter ad monaſteriū accedentes perſone idoneē cōmitterēt adminiſtrati one abbatie cui fieret reſtitutio quorū dam ſubtractoꝝ abytraqꝫ parte. Iudi ces iſti contra formā mandati proceſſe rūt. poſtmodū cā fuit cōmiſſa abbatire moten̄. et cōiudicibus ſuis per ſurrepti onē qꝛ ī lr̄is preter cōſcīaꝫ dn̄i pape fu it articulus inſextus de reſignatione ſb̓ tractorū qui in litteris prioribs cōtine batur. et iſti iudices ceperūt procedere
ī cā tandem negociū ad ſe. ap. e delatā pa. ſciens de proceſſibus iudicū. p̄dicto rum inuenit lrās iudicū ſecūdoꝝ per ſur ceptione ob̓tētas. qꝛ articulus de reſig natione ſub̓tractoꝝ p̄ter cōſcientiā dn̄i pa. inſertus in ſcd̓is litteris nō fuerat qui in prioribus poſitus erat de quib̓s in ſcd̓is litteris mētio nō fiebat. ⁊ ideo pa. caſauit quicqͥd factū fuit occaſiōe litteraꝝ ſcd̓arum p̄terra primi iudices proce ſſerūt cōtra formā mādati. qui cū deberēt accedere ad locū. et ꝑſoneidonee adminiſtrationē cōmittere abbatie cui fieret veſignatio ſub̓tractoꝝ hinc inde. Ipſi hoc capitulo pretermiſſo de alijs ī ordinate cognouerūt. propt̓ qd̓ dn̄s pa. proce ſſum eorū denunciciuit irritū ⁊ in anem. qꝛ cōtra formā mandati ⁊ iuris ordine̓ proceſſerūt. Mandat ergo dn̄s papa tertijs iudicib̓s ꝙ primo iſti iudi ces reſtituant quaſdā moniales q̄ ſpoli ate fuerūt ⁊ poſtea mādati forma dili gent̓ obſeruata in negocio ipſo prena rōe procedant. Lota ꝙ lr̄e per ſurrepti onem ob̓tente nō valēt. et oppoſita ex ceptione caſſat̓ quicqͥd ſit ꝑ eas. Item ſecūde lr̄e nō valent niſi de primis fece runt mentione̓. Itē que primo fierimā dēt̉ prīo expediē̓da ſūt ẜꝫ formā mnāda ti Itē forͣ mādati dilige̓tiſſiē ẜuāda ē. itē ꝓceſſocōtra formā mādati friuoloe̓ polerūqꝫ. Caſus. quidā īpe trabant lrās cōtra aduerſarios ſuos. ſed eis nō ꝑrebant̓. poſtea aduerſarij e orū impetrauerūt alias lrās ſuper eadē cā ad alios iudices. et tūc primo primi impetrātes exhibebant ſuas lrās cūā ꝑ ſecūdas cōueniebantur dicentes ſecun das litteras nō valere nō facientes de prioribus mentione. Querebat̉ quidiu riepa. dicit ꝙ malicijs hoīꝫ nō ē īdulgē dū̓ ſtatuimus ꝙ ſi qͥs lrās īpetrauerit

et eis per maliciā vel negligentiā nō fu it vſus infra annū poſtꝙͣ habmtcopiā iudicū auctoritate ſecundarū poterit cō uenixi. licet de prioxibus nullaꝫ fecerit mentionē. Nota ꝙ malicijs hoīm nō eſt indulgendū. Itē per lapſū tꝑis probat̓ malicia vel negligentia. Itē nō currit ei tempus qm copiā iudicis he̓re nō p̄t Cum cōtingat. Ca. Quidaꝫ impetrauit lrās ad iudices cōtra aduer ſarios ſuos pars alterā impetrat cam eand alijs iudicibus cōmitti. quidā ob tenti a parte altera mandant aliqui vt partē aduerſam denūciet excōmunicatā Alij iudices poſtmodū mandant eidem vt eandē denunciet abſolutā. queritur quid ſuper hoc ſit faciendū. pa. dicit hic eē diſtinguendū cū primū recipit man eatū ille cui hoc mandatur videat an ſi innotuerit inter illos qui primo man dant et alios ſuꝑ iuriſdictione diſcordi am ſuſcitatā an nihil oīo fciuit. et ſi ni hil intellexit cū primū mandatum reci pit illud exequat̉. ſi poſtea ab alijs cō trariū demandetur tūc petere debet copi amvtriuſqꝫ reſcripti. et ſi euidenter ap papeat. ita ꝙ nō ſit dubitādū aliquate nus ꝙ littere illorū a quibus recepit. ſe cundū mandatū reuocent primas. tūc mandatū illud adimpleat quod ſecūdo loco mandatur. Si vero cōſtet ꝙ litter illorū qui dederūt priuiū mandatū non peuocentur per lrās alioꝝ illud nullate nus exequatur. donec inter illos cōcer tatio ſopiatur. et illud ide facere dꝫ ſi pͥ mo mandato pecepto ⁊ nondū executio ui mandato ei notuit ꝙ inter eos ſuꝑ iuriſdictione hmōi cōcertatio eēt ſub̓or ta in iſtis oībus mādatis diſcretus d eē qui ea pecipit ne dicat ſe dubitarev bi dubitandū nō eſt. nec dicat ſe certū vbi certus nō eſt. In fine dicit ꝙ licet
certa in his detur doctrina qualiter in his procedendū eſt. nulla poteſtas dat̓ huic executori inter delegatos aut par tes ꝙ iudicare debeat de iuriſdictione. Nota ꝙ in hac decretali ſtatuitur prop ter cōtraria incidata que frequēter oc currunt. Nota ꝙ per cōtemptionē iuri dictionis res ſit dubia vt executor hic non procedat Olim Ca. p. clericus ſancti remigij detinebat perrochiam de ſalice quār. de cliuo dicebat ſe canonice adep tam fuiſſe. vnde ide r. impetrauit cāꝫ ſu per hoc cōmitti quibuſdā abbatibus. ip ſi abbates partes ad fuā p̄ſentiam pri mo ſecūdo et tertio citauerūt. et quia di ctus p. per ſe vel per aliū̓ corā eis cōpare re noluit excōmunicarūt eunde faciētes fructus illius ꝑrochie ſequeſtrari. poſt modū idep. accedes ad eos promiſit iu ri parere. et ſic fuit abſolutus ⁊ lxās ab ſolutionis eide cōceſſerunt aſſignātes locū ⁊ diē in quo faceret quod premiſit et ipſe vero locū ⁊ diē de litteris rades in loco raſur̄ ſcripſit ꝙ ſequeſtrati fru ctus reſtituerent̓ eide. et hoc idē p. cōfe ſus fuit corā duobus iudicibus textio ſe excuſante iudices ipſi hec oīa aſſig nauerunt dn̄o pa. et ipſe mandauit indi cibus preſentibus vt ſi eſſet ita ipſi p. ſuper ipſa ꝑrochia ꝑpetuum ſilentiū imponerēt et pͥfato r. p̄fatam ꝑrochiā reſtituerent cū fructibus ſequeſtratis ſed predictus r. ꝓbauit bene falſitateꝫ predictā vnde petebat perrochiā illā ſi bi aſſignari. Iudices illi dubitauerūt ſuper clauſula illa ſi eēt itavtrū ad om nia p̄dicta debeat referri. aut tm̄ ad vi cium falſitatis. cōfuluerūt dn̄m pa. et ip ſe reſpondet ꝙ clauſula illa ad oīa debꝫ ſuperiora referri. ad hoc vt ipſi roberto ecca cōferatur. quia licet propter illaꝫ

De reſcxip.
falſitatē eēt priuandus eccā ſupradic ta prefatus p. qui falſitatē hmōi ꝑpe trauit. tamē propt̓ hoc nō ē illa eccāad uerſaxio cōferenda. niſi prius ſuper ali is fuerit facta plena fides. Nota propt̓ cōtumaciam pōt quis excōicaxi. licet a gatur actione reali. ordinariū tame̓ eſt iudiciū in poſſeſſione mitti. Itē clauſu la. ſi e̓ ita. oīa precedentia reſpicit. Itē qui falſat̉ lrās iudicis debet priuari eo ſuꝑ quo litigatur. propter hoc tamen nō acquiritur ius alteri paxti. Dilectus filius. Ca. abbas ſancti ſtephani hononien. datus fuit vi ſitator a ſe ap. ī ciuitate ac dioceſi hon. abbas iſte h. et a. preſbiteros propter ſuos exceſſus manifeſtos remouit ab ecclelijs ſuis et excōmunicauit et ide pͥſ biteri lrās impetrauerūt a ſe ap. in for ma cōi ſuꝑ reſtitutionē eorū de cā remo tionis ſue ⁊ excōicatione qua teneban tur aſtricti nullā facientes mentioneꝫ Opponebat̉ eis corā ep̄o imolenſi ne gocij executore ꝙ lxē iſte nō valent. eo ꝙ nō faciebant mnentionē de cā ſuaꝝ re motionū. nec de excōicatione eorudem. cōſultus pa. xeſpondet dicens. ꝙ ſi ē ita lr̄e nō valēt tanꝙͣ per ſurreptione̓ ob̓tē te ⁊ꝙ epiſcops iſte decernat iuribus ca rere. Nota ꝙ excōicatus nō poteſt impe trare lrās ad agendū. qꝛ iſti preſbiteri ſimpliciter impetrauerūt tanꝙͣ eſſent ſpoliati ad petendā reſtitutionē vn̄ di citur in forma cōmuni. ¶ Poſtulaſti Ca. Quidā erat per petuus vitaris in quadā eccā hn̄s inſuꝑ bona pr̄na de quib̓s poterat com mode ſuſtentari iſte vicaris impetrauit tōtra ep̄m qui ip̄m ordinauit ſcd̓m illā formā cōem cū ſcd̓m apoſtolū queſiuit iſte ep̄s a papa vtrū teneretur ei ſcd̓m illā formā in beneficio eccāſtico ꝓuider̄
An̄t ꝙ per illā formā cū ẜm ap. ſe. ap. cōſuent pauperibus clericis qui nullū bene ficiū habe̓t ꝓuidere. et ideo ꝑpetus vicarius de talib̓o lr̄is cōmodo carebit niſi de vicaxia ſua fecerit metionem vt pote veritate tacita īpetratis. nō enī di citur capere beneficio cui de virarie p̄pe tue prouentib̓s ē prouiſum. ⁊ ꝓ haben te beneficiū cōpetens ex certa ſciētia ſu per obtine̓do alio beneficio papa nō ſcri bit deleui quinde ipſo faciat mentionē Nota ꝙ perpetuus vicarius beneficicita reputatur. Itē ſꝑ ē facienda mentio de priori bn̄ficio alit̓ nō valēt lr̄e vt h̓ dr̄ Nōnulli Ca. Quidaꝫ ahute bantur grā ſedis apl̓ice lrās impetran tes ad iudices remotos. vt ſic reue fati gatus lab̓oribus et expenſis liti cede̓t vel ſaltē vexationē ſuā redimeret ⁊ quia per iudiciū īiuxia fieri nō dꝫ. ſtatuit cō ciliū generale ne quis vltra duas die tas extra ſuā dioceſim per lrās apoſto licas trahi poſſit. niſi de aſſenſupartiū fuerint impetrate. vel niſide hac cōſtitu tione fecerint mentionē in ſecunda par te dicitur ꝙ alij erāt qui nouuꝫ genus mercimonij circa lrās apo tolicas exer cebant vt finitaslites ſuſcitarēt. vel no uas fingerent queſtiones. fingunt enī cas et ſuper illis irapetrāt lrās ſine mā dato dn̄oꝝ. et illais exponūt venales qn̄ qꝫ reo ne ab̓ actore fatigetur. quādoqꝫ actori. vt indebite reū̓ moleſtet. Sed qꝛ lites potius ſunt reſtringendeqͣ am pliande. ſtatuit cōciliū generale vt ſi quis ſuꝑ aliqua queſtione decetero lit teras impetrauerit ſine ſpeciali raāda to dn̄i lr̄e ille nōvalent et ille de iurē tā ꝙ falſarius puniatur niſi forte ſit de il lis perſonis a quiẜusnō exigit impetra tor mandatū. Nota ꝙ in iure nulli ē fa cienda iniuria in iure ſuo. Item vltra
b 1

duas dietas extra ſuā dioceſim ꝑ lrās apoſtolicas nullus tꝑahi poteſt. Itē lr̄e ſine mandato nō valent īpetrate. Dilectus filius Ca. Iorda nus clericus dunelien̄. impetrauit lrās cōtra ioannē ſa racen̄. ſuꝑ eccā ſancti ni colai dunelien̄. dictus ior. ad iudiciuꝫ e uocatus excipiēdo propoſuit ꝙ auctori tate illaꝝ lrārum nō poterat cōuenixi. ex eo ꝙ vltra duais dietas a dioceſi vh̓i ſita erat eccā predicta traſebatur con tra conciliū generale. de quo in lr̄is me̓ tio nō fiebat. ipſi iudices hanc exceptio nem noluerūt admittere pro eo ꝙ ideꝫ ior. in rofen̄. et helien̄. dioceſibus obtinꝫ beneficia qͣſi exhͦ doīcilia habe̓t ibidē qꝛ dictus ior. ſe. ap. appellauit appellatōis cā fuit cōmiſſa archiep̄o eboracen. et e ius cōiudicibus. ſed primi uidices nihil ominus in negocio procedentes inhibe bant iudicibus appellationis. ne in ne gocio ſibi cōmiſſo ꝓcederēt. Vnde man dat pa. primis iudicibus. ꝙ ſi ita ē in ip ſo negocio nō procedant. qꝛ nō ipſi. ſed iudices appellationis cognoſcere debent ad quos iuriſdictio debeat pertinere. Ro ta ꝙ inter iudicesdatos in principali cā et iudices datos in cā appellationis nō reuocatur in dubiū quoꝝ ſit iuxiſdictio Iudices enī appellationis cognoſce̓ de bēt an ſit ltīme appellatū. qꝛ nemo cor noſcere habet de appellatione ab eo ad ſuperiorē interpoſita. vt hic patet. ſed ſuperior ad quē appellatur Ca. Calimacus Capitulū. clexicus impetrauit lrās monitorias cō tra capitulū ſancte crucis cameracen. ſuꝑ obtinēdo beneficio in eade ecca. et deinde p̄ceptoricis ob̓tinuit cōtra eoſdeꝫ b. clericus cōtra capitulū idē ſuꝑ cōſimi li beneficio in eade eccā ſib̓i cōferēdo ad archidiaconū tornacen̄. et ad eius colle
gas lrās executorias impetrauit. qͥ mo nuerūt capitulū ſancte crucie vt dictū b. reciperēt in canonicū et in fratrē. a qͥ bus iudicibus capitulū appellauit. ſed iudices nō obſtante appellatiōe tulerūt ſententiā ſuſpenſionis in eoſde poſtmo dum dictus calimacus literas executo rias ſuꝑ executione mandati ꝓ ipſo fa cti ad alios iudices impetrauit qui tule runt ſentētias ſuſpenſionis et excōmuni cationis in eo ſde capitulū ſancte crucie factū iſtud ſignauit dn̄o pape. papa mā dat ep̄o et archi. legion̄. vt illuꝫ in ca nonicū vecipiant et beneficiū aſſignent eide qui prius mandatū apoſtolicū pre dicto capitulo reportauit. relaxantes ſententias ꝑredictas iuxta formā ecce ſuꝑ prehendali beneficio alteri ſilentiū imponendo. Nota qui pximo mandatūa poſtolicū repreſentat ſuper heneficiod̓ bet beneficiū ob̓tinere. ſicut ſeruatur in lr̄is ſuper cōtrouerſijs impetratis Aō audientiā Ca. quidā ira petrarūt lrās a ſe. apo. vt ꝓuidratur ē is in eccleſijs alicui dioceſano ſub̓iectis ta̓dem recipiunt anuas penſiones ſeu a lia beneficia ab illis eccleſijsēt deſiſtūt ab̓ eaꝝ impetitione et renū̓ciant benefi cio lrārum poſtea impetrāt alias lrās ſuꝑ ſua prouiſione nō facientes mētio nem de alijs vel de penſione vel renū̓ciati on. ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. mādat pa. archiep̓o bituric̉. cōtra illos qui ta les lrās prius venditas alias īpetrāt nō faciētes mentionē de prioribus ac e tia impetrabūt decetero decernatur ca repe oī cōmodo lrāruꝫ. nec permittat ec cleſias per tales lrās vexari. reuocādo in irritū quicqͥd illaꝝ. auctoritate inue nitur factū eē Noca ꝙ tenet̉ facere qͥs mentionē de litteris quibus renū̓ciauit ſed illud contingit. quia vendidit illas

De reſcxip.
et ita quaſi bene ficiati reputātur ꝙͣtū ad impetrandū/ qꝛ grām ſibi cōceſſam vendere non debeant. In noſtra Ca. Quidā impe trant plures lrās vt in pluribus eccle ſijs admittātur nō facientes de alijs ī alijs lr̄is mentionē. et ſic quaſi recepti in eccleſijs ꝙͣuis nōdum habeat benefi ficiū. alias tamē eccās ſuꝑ receptiōe ſua ſiue prouiſione impetūt et moleſtant. Iſta propoſita fuerūt in preſentia dn̄i pa. vnde mandat archiep̄o mediolanē. vt faciat iſtos eē cōtentos eccleſijs in hus taliter ſūt recepti. nec ꝑmittat ab eis occaſionē hmōi lrārum moleſtari niſi de receptione ſua faciāt mentioneꝫ Nota qꝛ receptus in canonicū et in fra trem licet adhuc nō ſit beneficiū aſſecū tus r̄putatur beneficiatus. ita ꝙ &e hoc tenetur facere mentionem. Ex parte. Ca. Capl̓m lau dunen̄. habebat indulgentias aſe. ap. vt poſſit excōicare. eū quicūqꝫ in eorū offenſam incidexit mamfeſtā occaſione hꝫ indulgentie. Decanus ⁊ capl̓m lau dunen̄. tulerūt ſnicm excōicationis ī nō bile̓ virū io. propter quod orta fuit cō trouerſia inter eos ſuper ip̄a ſmiā ⁊ qui huſda alijs articulis. Vn̄ ꝓcuratores vtriuſqꝫ partis ad ſede ap. acceſſerūt et ſuꝑ ip̄a ſnici ⁊ diuexſis alijs articul litē ſunt cōteſtati. et qꝛ de his in pn̄tia dn̄i pa. nō poterat fieri plena fidee cōmi ſit pa. cāꝫ iudicibus iſtis fine debito ter minandā hoc adiecto in cōmiſſione vt nō obſtarēt lr̄e p̄ter aſſenſum partiuꝫ impetrate dictus nobilis citatus ꝓpoſu it ꝙ ꝑ lrās illas nō erat ꝓcedēdū ex eo ꝙ g. quilrās impetrauerat falſus exti terat procurator. quia ante impetratio ne lr̄arum mandatū fuerat reuocatum Vnde per tales lrās reſpondere nō tene
batur ex aduerſo ex parte cupl̓i diceba tur ꝙ ad pa. vel rapl̓m talis reuocatio nō peruenit iudices interlocuti ſūt ſe de bere procedere per litteras illas. tandeꝫ petebat procurator capituli vt iudices inſpicerent predictā indulgentiā. pro curator illius nobilis ex aduerſo reſpō dit ꝙ per lrās illas procedendū nō erat oſtendes alias lrās poſterius impetra tas cōtinētes vt ſi de partiū procederet volūtate cam terminarēt eandē. Alio quin cām ſufficienter inſtructā remitte rent ad ſede ap. ex parte capl̓i fuit alle gatū illas lrās nō valere. qꝛ impetrate fuerāt per eunde g. poſt reuocationē mā dati. vnde lr̄e nō valebūt. Iudices dubi tauerūt. vtrū per primas vel ſcd̓as lit teras deẜuerūt ꝓcedere. pa. rn̄det ꝙ ẜm ſtatutūcōcilij general̓ ſꝑ lr̄e ap. īpetra te ſine ſpeciali mādato dn̄i nō palent. niſi eēnt de illis perſonis a quibs nō ex igitur mandatū de iupe. Vnde mandat ꝙ ſi reuocatio mandati ad procuratorē illius nobilis ꝑuenit. ꝓcedant in nego cio iuxta cōtinentiā prioꝝ lxārum non obſtantibus poſterioribus lr̄is. qꝛ mul commus valēt lr̄e q̄ impetrantur ab il lo quo reuocatū ē mandatū. ꝙͣ ſi nullū mandatū habuiſſet. Lota ꝙ reuocatio procuratoris dati ad lites peruenire de bet ad iudicē ⁊ aduerſariū aliter nō te net reuocatio. et valēt ea que cū tali ꝓ turatore facta ſūt in iudicio. Ir̄ reuoca tio procuratoris dati ad impetrandū ſi ue ad negocia debet peruenire ad ipſum procuratorē tantū. ¶ Itē nō valēt lr̄e impetrate ſine ſpāli mandato dn̄i hͦ ē verū niſi fuerit de ill̓ ꝑſonis a qͥ bus de iure nō ex igit̉ mandatū. ¶ Significāte Ca. Quidā no mine r. īpetrauit lrās cōtrag. ſub̓ hac formacōqueritur r. de g. remēſis dioreſꝫ
h 3

ſuꝑ quibuſdā pannis g. citatus corā iu dicibus excipiendo propoſuit ꝙ cū non eēt remenſis dioceſis. ſed leodien̄. ꝑ hu iuelrās nō poterat cōuenixi. cū de dioce ſi leodien̄. nullā fecerit mentionē. et qͥa iudex hāc exceptionē admitter̉ denega uit g. ad ſe. apo. appellauit. Vn̄ pa. mā dat ꝙ ſi ita ē r̄uocētur in irritū quicqͥd fuit poſt appellationē attemptatū. No ta ꝙ ſignificatio vnius noīs nō exten ditur ad aliud. Itē error noīs viciat re ſcriptū. et ide in ſequenti capitulo. ¶ Tadulſus Ca. Magiſter ra dulphus impetrauit lrās a ſe. apo. ī hac forma. cōquerit̉ x. ꝙ ep̄s ſagien. et qui da alij ſagien̄. dio. ſuper redditibus et r̄bus alijs iniuriantur eidē. Iudices per clauſulā generalē. et quidā alijr. cleri cum rectorē eccē ſancti xp̄ofexi ſuꝑ ec cleſia ip̄a citauerūt ide r. excipiendo ꝓ poſuit corā eisqꝫ cū ipſe r. eēt de ciuita te ſagien̄. et ſub̓ illa clauſula. et quida alij dio. ſagien. nullus de ciuitate ſagi en̄. intelligatur includi per clauſulā il lam nō poterat cōueniri. Et qꝛ iudices exceptionē hs admittere noluerū̓t. ad ſe. ap. appellauit. pa. mandat vt ſi ita ē in irritū reuocetur. quicqͥd poſt appella tionē inuenexit eē factū. Nota ꝙ ciuita tis appellatione dio. nō continetur nec econtra. ¶ Significauit Ca. h. et g. lai ci impetrauerunt lrās a ſe. ap. ſub̓ hac forma cōqͥſti ſūt nobis h̓. et g. ꝙ ep̄s tu len̄: ⁊ quidā alij clerici et laici ſuper tali re et rebus alijs eiſde inturiant̉. Iudi ces per clauſulā generalē. et quidā alij citauerūt cōmitiſſam nauicen̄. pro eo ꝙ ipſa ſucceſſerat fratri ſuo in cōmitatu. cui quandā ſūmam pecunie dictib. 2g. mutuauerāt et ſic eā tanꝙͣ herede cōue niebant Ipſa vero per procuratorē ſuū
fecit excipi corā ip̄is iudicibus ꝙ cū ad huc frater ipſius mulieris viueret qn̄ eede lr̄e fuerūt impetrate. nec per lxās frater eius fuit ad iudiciū euocatusdū viuerēt. per lxās illas nō potuit cōueni ri. et quia iudices hanc exceptioneꝫ ad mittere noluerūt ad ſe. ap. appellauit. pa. mandat ꝙ ſi ita eſt totū quod poſt appellationē factūē in irritū reuocetur Nota ꝙ ſucce ſores debitoꝝ qui per clau ſulam generalē poſſunt cōueniri eis de ſunctis pe integra cōueniri nō poſſunt. ſꝫ facta citatiōe heredes illorū per tales litteras bene potuerūt cōueniri. et ita per citationē reſcriptū extenditur ad ℟x vedes lꝫ reſcripta ſtricti iuris cēſeā̓tur Ex inſinuatione Ca. Qui. dam clericus noīe io. impetrauit lrās p̄ceptorias ſuꝑ prouiſione ipſis ad ep̄ꝫ amhian̄. et poſtmoduꝫ ad iudices iſtos lrās executorias impetrauit cōtra ep̄ꝫ ſupradictū in quibus cū de monitorijs fiet mētio. ep̄s propoſuit corā iudicibꝫ ꝙ ſuꝑ hoc nullas monitorias receperat et cōſuetudo ē eccē veſ curie po. ꝙ p̄cep torie nō dentur niſi monitorie preceſſe runt. Vnde ꝑ eas veritate tacita īpetra tae prouidere nō tenebatur eiſe cōfulto papa reſpondet ꝙ ſi ſuꝑ hoc nulle moni torie preceſſerūt ſuperſedeāt executori is dūmodo executorie de monitorijs fe cerint mentionē. alioqͥn procedāt ꝑ ex ecutorias iuxta traditā ſibi forma. No taꝙ ſi reſcriptū faciat mentionē alteri us reſcripti. primū reſcriptū exhibe̓dū eſt. Itē ex hac decretali colligitur con ſuetudo vo. ec. in beneficijs cōferendis vt primo dentur monitorie poſtmoduꝫ preceptorie vltimo executerie. et tunc debet fieri mentio de monitorijs et pre ceptorijs. Aliquādo tn̄ dat pa. monito rias lrās et executorias ſimul.

De reſcxip.
Inandatū. Ca. Pa. manda uit ep̄o nauion̄ſi. vt mgr̄m ſ. faceret re cipi in canonicuꝫ et in fratrē eccē ſue ſi pro alio ibidē nō ſcripſexit qͥ hmōi gra tiā cōſequatur. ſed ep̄siam aliū ad mā datū pape receperat qui beneficiū in ea dem eccā ob̓tinuerat. dub̓itauit ep̄s v trum teneretur exeqͥ mandatū pape. ex eo ꝙ dicebatur in mādato. ſi ꝓ alio nō ſcripſerimus qui ho grām cōſequatur cū nullus ꝓfequeretur hanc grām. ſed iā eēt proſecuta. Conſultus pa. dicit ꝙ exquo aliū iā recepit ad mandatū ſuū. mandatū illud ꝓſequi nō debet. qꝛ non ē intentio pape grauare eccās ſuꝑ rece ptione duorū. Nora ꝙ papa per ſuas lit teras nō intendit aliquos grauare ſuꝑ pluriū receptionē niſi in lr̄is hͦ dicat̉. Iitteris. Ca. Honoxius ter tius mandauit quibuſdā canonicis per lrās monitorias vt .i. ſubdiaconū reci perent in canonicū et ī fratrē demū mor tuus ē dn̄s honorius preterea dn̄s gre gorius ix. ſucce ſor honorij mandauit ꝑ lrās executorias ciſde canonicis vt dic tū ſubdiacōnū̓ reciperent in canonicū. ⁊ ſic fuit receptus. poſtea vero idē gre. mā dauit eiſde vt p. clericū reciperēt in cano nicū niſi pro aliquo per ipſū eorū eccā eſſet grauata. Dicebant canonici ꝙ nō tenebantur ipſū recipere. cū aliū ad mā datum grego. eiuſde recepient. Gan dat grego. pa. vt illū g. clericū recipiāt nō obſtante ꝙ .i. ſubdiaconū̓ per lrās executorias ipſius gre. recepiſſent. cū factū honorij potiusꝙ ſuū fuerit proſe cutus. Nota ꝙ ſucce ſor factū ſui ante ce oris dꝫ ſꝑ in effectum ducere ſalteꝫ de honeſtate. Xbbatem Ca. Dn̄s pa. man dauit abbati ſancti ꝓculi vt. S. clerico in aliqua eccā ſui monaſterij prouide̓t
poſtea mādauit ep̄o hononien̄. per lrās generales vt cuidā alij clerico faceret ꝓuideri in ſuadio. vbi pro alio ſcriptū nō eēt. epiſcopus cōpellebat abbatē vt illū clericū ī aliqua eccā faceret recipi Abbas dicebat ꝙ iā receperat mādatū pro alio. Vnde epiſcopueper lrās gene rales ipſū ad ꝓuiſione illius nō potea̓t cōpellere. pa. rn̄det ꝙ abbas ad hoc cogi nō dꝫ nec poteſt illū epiſcops aggraua re ſuper cōferendis beneficijs vel eccleſi is etiā ſi epiſcopus habeat facultatem clerico ꝑ eaſde̓ lrās prouidendi. Nota ꝙ qͥ primo preſentauit lrās ſuas et ꝓ uideri debet / nec pōt cōpelli ut alij ꝓui deat per alias lrās vt pꝫ hic. Ab excōmunicato Ca. Qui dam prelatus excōicauit quendā ſub̓di tum ſuū cōtra formā cōcilij generalis quod ē .i. de ſen. ex ſacro .ſ. nulla moniti one premiſſa. Iſte cōqueſtus fuit dn̄o pa. vnde mādat illi excōicatori ꝙ ſi ita eſt ipſū ſine difficultate abſoluat. alio quin mandat alijs vt ipſū abſoluant. ſi excōicator ipſū nō duxerit abſoluen dum. Super verbis iſtis ſi e̓ ita. orta ē dubitatio vtrū cognitio iſta pertineat excōicatori an alijs quibus hoc mādat̉ dicitur hic ꝙ iſta cognitio nondū man datur excōicatori qͥ de facto ſuo certus eē dꝫ. licet deferatur eidē. ſed alijs man datur. Nota qͥ contra cōciliū excōicatur ſi ne difficultate dꝫ abſolui. ¶ Item nemo debet propriū factū ignorare. Si proponente Ca. Aliquis habebat modicū beneficiūde quo cōmo de nō poterat ſuſtentari. et impetrauit lrās ſuꝑ beneficio ob̓tinendo. propone̓s ſe nondū beneficiū aſſecutū nullā facie̓ do mentione de beneficio. lꝫ modico qd̓ habebat. pa. cōfultus dicit ꝙ lr̄e ille nō valē̓t. qua fraudulenter ſunt obtēte
B iiij

Nota quantūcunqꝫ modicū ſit benefici um ſemꝑ de ipſo ē mentio facie̓da ſi ali ud beneficiū voluerit impetrure. Quia nōnulli. Ca. Sex vi cia in hoc capitulo reprobant̉. Primo r̄ prehenduntur illi qui lxās ſub̓ ſuo noīe impetratas alijs eiuſdē noīs tradūt. et qͥ eas tali modo recipiunt. Itē ſcd̓o ⁊ il li qui alios trahūt ad iudiciū. cōtra qͦs nihil habēt queſtionis. Itē tertio illi quilxās tradunt ad futura negocia. q̄ nondū erant orta tꝑe impetrati reſcrip ti. Itē quarto qui ſuꝑ vno negocio peū trahunt ad diuerſos iudices. Itē quin to qui trahunt reū̓ ſuꝑ pluribus perſo nalibus actionib̓s corā diuerſis iudici bus. qui ſub̓ vno cōmodius tractaxētur Itē ſexto repreſenditur reus qui eodē tꝑe trahit actorem ad diuerſa loca vel indeterminate ad villā que hꝫ cōmune nomē cū pluribus villis. oēs iſte perſo ne que maliciā hanc exercēt caxeredn̄t cōmodo lrārum. et in expenſis debent al teri parte cōdemnari. ¶ De conſuetudine. Onſuetudines Caſus ſtatu lit gregoris ꝙ conſuetudines q̄ ec cleſijs grauamē inducūt penitus ſūt ex pxps no Ex lr̄is Ca. Talis erat cō ſuetudo in dacia ꝙ ſi aliqͥs in ſanitate ſeu in vltima volūtate vellet pro reme dio peccatorū ſuorū conferre locis reli gioſis aliquas poſſeſſiones accipiebat modicū terre in extremitati pallij. qd̓ palliū manu prelati ſuſtinetur. et poni tur ſuꝑ altare ſub̓ teſtimonio videntiū ho donatio vulgariter dicitur ſcotatio Quidā malicioſe nitebantur hmōi do nationes in fringere pro eo ꝙ ſolēuitas teſtimonioꝝ in hmōi vltimis volunta tibus nō ſeruabat̉. Significatū fuit h
dn̄o pape. vnde mandat ꝙ hmōi donati ones que p̄textu cōſuetudinis talis cō ferunt̉ locis religioſis vel etiā ſūt colla te fuciant inmuolabiliter obſeruare: qꝛ hmōi ſignū qd̓ ſcotatio dicit̉ nō ē ſolū argumentū donationis facte ſed etiam tradite poſſeſſionis. Nota cōſuetudinē ſeruandā etiā in donationibus in vlti ma volūtate factis locis religioſis. Itē no. ꝙ poſſeſſio tranſfertur per ali nͦ actū ꝙͣ ꝑ traditionē ipſis rei trāſlate Ad noſtrā. Ca. In dio. picta uien̄. talis erat cōſuetudo etiā in cauſis eccleſiaſticis ꝙ cū aliqua cā tractaba tur ibidē auditis allegationibus vtri uſqꝫ partis ab his qui preſentes erant ſapientibus ⁊ inſipientibꝰ querit̉ qͥd iuris. et qd̓ illi vel aliquis eoꝝ de cōcilio pn̄tiū dictarunt pro ſmiā habeatur. per uenit hoc ad noticiā pape. ſcribit pa. ep̄o picicmenſi dicens ꝙ talis conſuetudo obuiat tanonicis inſtitutis. et iō nullis debet eē momenti. qꝛ ſmā a nō ſuo iudi &e lata nō tenet. Vnde mandat eidē ep̄o ut in cauſis ſub̓ditoꝝ ſuoꝝ poſtꝙͣ ſibi de meritis ipſaꝝ conſtiterit ſinām ꝓfe rat ſicut poſtulat ratio iuris premiſſa cōſuetudine nō obſtante. Nota cōſuetu do contra canones introducta. et nō ra tionabilis nō vꝫ. Itē ſmā a nō ſuo iu dice lata non tenet. Quanto. Ca. Quidā ſacer dotes apud cōſtantinopolim cōferebāt ſacramentū cōfirmationis crijmando ī fronte baptiſatos qd̓ a tꝑe apoſtolorū ſoli ep̄i cōferebant per manus impoſiti onē. ſed ipſi ad ſuā excuſationē ſolā cō ſuetudinē allegabant. Vndemandat pa pa vicario ſuo apud cōſtantinopoliꝫ cō ſtituto vt oībus preſbiteris ſuis diſtri cte prohibeat ne decetero talia ſacramē ta cōferre p̄ſumant. qꝛ licet non ſint a

fidelibus cōtemnenda. tamē tutius eſt ea dimittere ſine periculo ex neceſſita te que legē nō habet. ꝙͣ ea recipere ab̓ his qui cōferre nōpoſſunt/ qꝛ vmbra q̄ dam oſtenditur inopere. vexitas āt ī eſ fectū nō ſubeſt. Nota cōſuetudo nō excu ſat alique in d̓lictis. Itē nihil cōfertur a ſacerdotibus ſi criſmant in frōte bap tiſatos. et ita ꝓ nō dato habetur qd̓ da tur ab illo qui dare nō poteſt de iure. ¶ Cū inter vos. Ta. Canoni d ſancti petri de curia habent expriuile gio. vt tꝑe interdicti po ſſunt celeẜrar̄ diuina occaſionē huius priuilegij tꝑe ī terdicti poſiti in ciuitate cenoman̄. cele hrabant diuina pulſatis campanis ⁊ al ta voce ac ſi nullū eēt interdictū. Vnde orta eſt cōtentio inter ipſos et canoni coscenoman̄. ſed canonici ſancti pe. alle gabant ꝙ eccleſia ſua libera ⁊ exempta erat ⁊ tꝑe generalis interdicti de cōſue tudine celeẜrabant diuina pulſctis cā panis interdictis ⁊ excōicatis excluſis papa cōſideransq ex tali cōſuetudine ſi qua foret frangeretur neruus eccleſia ſtice diſcipline. d̓cernit illā cōſueuudinē decetero nō ẜuandā. Nota cōſuetudinē nō valere que ē contra ſtatum et diſci plmnā eccleſie. Cū olim. Caſus ep̄s londoni en̄. petijt a dn̄o pa. licentiā vt poſet in ecca ſua cōſtituere p̄centoreꝫ. papa ſibi petita̓ licentiam cōceſſit du̓modo in con ferendis ſibi redditibusnulli faceret pͥ iudiciū. ita ꝙ p̓centor ille in ſeſſionibs ꝓceſſionibus et alijs illā haberet digni ratē in illa ecca londonen̄. quā habent alij p̄centores in alijs eccleſijs anglica uis. et ſic ep̄s cōſtituit precentorē. pre centor ille taliter inſtituts occaſione lit terarū dn̄i pa. quedā ī preiudiciū aliaꝝ dignitatū nitebatur vſurpare. Vnde a
liqui perſonatū habentes in eccā londo nen̄. cōqueſti ſūt dn̄o pape. pa. mandat ep̄o helien̄. quatinus ẜm diuerſas con ſuetudines locorū p̄centores illi diuer ſas habent dignitates in eccleſijs q̄gli canis faciat illū p̄centorē cōtentum eē illa dignitate quaꝫ poteſt habere ſine preiudicio alioꝝ ſaluis rōnabilibus et approbatis cōſuetudinibus eccē londo. Nota ꝙ noua dignitas ſine licētia dn̄i pape cōſtitui nō debet. Itē in dignitati bus diuerſa pōt eē cōſuetudo in eadem ꝓiuncia. Itē in preiudiciū aliaꝝ digni tatū. noua dignitas cōſtitui nō debet. Itē cōſuetudines approbate ipſius ecce nihiloninus remane̓t in ſua firmitate. Tū venerab̓ilis Ca. Epiſco pus hoſtien̄. et l. ſancte cruciepreſbiter cardinalis erāt legati in alemania. in uenerūt iſti ꝙ qͥda abbas monaſterij quod ad ro. ec. ꝑtinet nulllo medio trā ſiuerat ad monaſteriū corbien̄. quodē ſimiliter ſedi ap. ſpāle ſine licentia pa pe vel eius legati. nec petita nec hab̓ita cōfirmationē abbas in ſui defenſione al legabat generale cōſuetudinē illis ter re cōſultus pa. reſpondet ꝙ talis cōſue tudo inimica canonibus corruptela poti us dici debet et ideo pa. mandat eandem decetero nō ſeruari. Nota cōſuetudo con tra canones oẜtēta nō valet. Itē nul lus ſine licen. ſui prelati dꝫ eccam fuā dimittere vel aliā accipere. Cū dilectus. Ca. vacante monaſterio andren̄. electus fuit quidā monachus eiuſdē monaſterij Vil. no mine ī abbatē monachi karoferen̄. mo naſterij huic electioni ſe opponētes. di cebant electionē abbatis andren. ceno bij de ſuo monaſterio faciendā. propter quod queſtio tā ſuꝑ electione predicta ꝙ iure eligendi abbatē delata ē ad ſede

ap. In pn̄tia pa. opponebat dictus dn̄s .V. monachus ꝙ tā de iure cōmuni ꝙͣ d̓ priuilegio ſpeciali ad capitulū andren̄. monaſterij pertinebat electio. vnde pe tebat electionē de ſe factā cōfirmari ꝓ curcitor monaſterij karoferē. propoſuit ex aduerſo ꝙ oliꝫ ad petitionē patrono rum monaſterij andren. fuit a dio. ep̄o cōſtitutū vt ſi locus ipſe intantū creſce ret vt abbas cōſtitueretur ibide electō ipſius abbatis penes fratres eiuſde lo ci ⁊ capitulū karoferē. penderet et obtē tu hs ſtatuti ſic fuit longis tꝑibus ob̓ ſeruatū. ita ꝙ monaſterio andren. va can monachi eiuſdē loci degrenio karo feren̄. monaſterij ſibi eligebant alique̓ in abbatē. vnde cū electio ipſa fuerit cō tra predictū ſtatutū ⁊ cōſuetudinē que eſt optima legū īterpres celeẜrata mre rito caſſari debeat. et mandari fratribꝰ andren. vt decetero ſibi eligant abbatē de monaſterio karoferen. Inſuper aNe gauit ꝙ electio ipſa facta erat de ſuſpen ſo et a ſuſpenſis. et ideo electio nō tene bat dn̄s pa. auditis hincinde propoſitis quia eī cōſtitit ꝙ electio facta fuit d̓ fu penſo. et a juſpenſis ea caſſauit iuſticia exigente .i. caſſam ⁊ irrita nunciauit. verutame qꝛ predictū ſtatutū ita poſ intelligi ꝙ per illud nō derogetur iuri cōmuni. nec priuilegio hoc modo vt ele ctio pertineat ad capitulū andren. ⁊ cō firmatio ad capitulū karoferen̄. Man dat pa. quibuſdā ꝙ ſi monachi kaxoſe pen. talē cōſuetudineꝫ probauerint per quā iuri cōmuni preiudicetur videlicet vt monachi andrē. elegerint ſibi abba tem de monaſterio karoferen. ẜm illaꝫ cōſuetudinē debeant iudicare electionē monaſterij andren. decetero faciendam ꝙ ſi talē cōſuetudinē non probauerint adiudicēt monachis andren. ius eligen
di abbatē vt liberā habeāt poteſtatem vel de gremio ſui monaſterij vel aliunde eligendi ſibi abbatē preſentando ipſu karoſe. capl̓o. ut ſi fuerit ranonica elec tio per capitulū karoferen. cōfirmetur. Nota ꝙ electio facta de ſuſpenſo nō vꝫ. et intellige de ſuſpenſione hoīs ⁊ nō ca nonis. Itē cōſuetudo īterpretatur legē ſiue ſtatutū ep̄i vt per ipſaꝫ cōſuetudi nē declaratur ſtatutū quod poterat du hiū eſſe. Itē ꝙͣdiuius cōmune ſeruari pōtnō dꝫ recedi ab ipſo. Itē conſuetu do preſcripta preiudicat iuricōmuni. ut de ecca aliena tm̄ eligant. quod ē cōtra ius cōe. Itē per ſtatutū predictū preiu dicatur ep̄o dioce ſano ⁊ non capl̓o an dren. ceſſante cōſuetudine. qꝛ ep̄s de iu re cōiipſam electionē deret cōfirmare. Cu cōſuetudinis. Ca. Cano nici pariſien̄. irrequiſito ep̄o ſuo ⁊ ſine ſuo cōſenſu quaſdā cōſuetudines eccē ſue immutauerūt et quaſdā fecerūt de nouo propt̓ qd̓ dicit papa ꝙ auctoritas cōſuetudinis nō eſt leuis. et nouetates qn̄qꝫ diſcordiā inducūt. Vnde precipit ꝙ ſine cōſenſu epiſcopi canonici cōſue tudines nō immutēt ecce. nec nouas in ducāt. quod ſi fecerint decernit illas ir ritas ⁊ inanes. Lota ꝙ oīa facienda ſūt in eccāde cōſenſu epiſcopi ⁊ canonicoꝝ niſi cōſuetudo ſit incontraxiū. Ex parte. Ca. In quadam terra ſeruabantur due cōſuetudines. Prima erat ꝙ ſi aliquis deueniret adī opiam quocūqꝫ caſu ſiue aliqͦ modo a mitteret bona ſua. poſſet alienaire bona vxoris ſue pro volūtate ſua. Alia fuit ꝙ ſi vxor alicuius fide piolaret cōiugij et ipſe eā propt̓ hoc dimitteret accipie bat dimidiā partē bonoꝝ viri fui. cū po tius eēt priuanda oībus bonis mariti ac etiā doteꝫ ſuā perdere deberet. mādat

De poſtn. prela
ra. ꝙ decetero tales cōſuetudines non ſexuentur. Nota ꝙ turpes cōſuetudīes nō debent obſeruari. Tū tanto Ca. In primapar &e dicitur ꝙ quāto amplius quis in pec cato per ſeuerat. tato grauius peccat. vnde cōtra ius naturale nulla cōſuetu do excuſat. quia tranſgreſſio iuris natu ralis iuducit periculū ſalutis. Secūdo dicitur ꝙ cōſuetudo longena nō ē vilis tamē non valet vt preiudicet iuri cōi ſiue poſitiuo. niſi illa cōſuetudo ſit rōna bilic et preſcripta qꝛ tūc preiudicat iuri cōi in loco phicō ſuetudo ſeruatur. Nota ꝙ cōtra ius naturale nulla conſuetudo valet. Itē contra ius poſitiuū preualꝫ tōſuerudo rōabilis ⁊ preſcripta. ¶ De poſtulatione prelatorum. D hoc in beato. Ca. eccleſia ſenonenſi vacante canonici ſene nenſes licet ab inicio ī diſcordia fuiſſet tādem cōuenientes in vnū ep̄m altiſio dorē. in ſuū archiep̄m poſtulauerunt. poſimodū per mgr̄m X. precentorē ſuū petierūt a dn̄o papa vt poſtulatione̓ ſuā admitteret ⁊ eidē ep̄o daret licentiā trā ſeundi ad eccām ſenon̄. ſed dn̄s pa. an teq̄ dictus magiſter ad ipſū accederet ītellexit pro certo ꝙ deūs ep̄s interdi cti ſniām quā dn̄s pa. protulerat ī ter ram regis frācie nō ſeruauerat. qd̓ ide mgr̄ͣ nō negauit ī pn̄tia dn̄i pape requi ſitus allegas ꝙ Iniām ipſam ſeruare nō tenebat̉. eo ꝙ nō peruenerat ad no ticiā ipſius ep̄i per lrās pa. nec ꝑ lrās legati. qui ſententiā publicauit. nec ꝑ alicuius executoris mandatū. inſuper allegauit. ꝙ dictus rex in altiſiodoren. dio. terrā propriā nō habebat. Vnde in terdictū nō extēdebatur ad altiſiodorē. dio. ſuꝑ hoc ſcribit papa ſenon̄. capitu lo dicēs ꝙ prima allegatio nō ſufficit.
nec proficit ad excuſatione ep̄i altiſio doxen. eo ꝙ cardinalis ſententiā interdi cti publice ꝓmulgauit multis preſenti bus. et ſniā illa a multis in regno fran cie pub̓lice ſeruabatur. et qn̄ aliqua cō ſtitutio publice ꝓmulgatur nō ē neceſ ſe ꝙ ſingulorū auribus intimetur. ſed ſufficit ad hoc ꝙ quilibet eā ſeruare te neatur. qꝛ ē publice ꝓmulgata. et ꝙ ita ſit probatur per cōciliū ſardinen. cuius verba hic ponūtur. Ad aliā allegatōeꝫ ve ſpondet ꝙ nō valet. qꝛ dictus rex in al tiſiodoren. dio. terrā propriā dicitur nō habere. qꝛ ipſe mandauit terram regis frācie ſubijci interdcō. et cardinalis int̓ pretatus fuit mandatū pa. et ſnicim in terdicti ꝓmulgauit in terrā illā que pe gi tūc tꝑis adherebat ⁊ terra illa altiſi odoren. adherebat tūc ipſi regi. preterea ex alia cā excuſari non potuit. ex eo ꝙ nouit metpopolitanā eccām ſuā ſeruar̄ niām interdicti et ipſe eā ſeruare debe at. Dn̄s pa. his premiſſis qui ẜm apoſ tolū omnē inobedientiā dꝫ punire cōſi derās ī obediētiā ipſio ep̄i predictāpoſtū lationē repulit vt īdignā. nō ꝓpt̓poſtu lātē eccāꝫ ſꝫ ꝓpt̓ poſtulatā ꝑſonā cū o bediētia nō prodeſſet humilibo ſi cōtēp tus cōtumacibus nō ob̓e et. In fine di cit ꝙ cū hoīeꝫ poſtulaſſent indignū po teſtatē amiſerūt eligendi. de grā tamē cōcedit eiſde vt de perſona idoneā eccē fe nonen̄. debeant prouidere. Nota ea que publice fiunt nulli licet ignorare. Item qd̓ metropolitana eccā ſeruat ſuffra ganei debent obſeruare. Itē oīs contu macia ē punie̓da. Itē qͥ nō ſeruauerit īterdictū ineligibilis efficit̉. Gratū. Ca. Canonici ſeno nen. receptis lr̄iecaſſationis poſtulat oni predicte fraudulēter ſuppreſſerunt lrās ipſas/ legatus tn̄ ap. ſe. qui ſuper

Soc mandatū apoſtolicū receperat man dauit eanonicis ꝑredictis vt ad electio nem procederent canonicē celeẜrandaꝫ quidam canonici ſenon̄. poſtulationem caſſatā a dn̄o pa. iterū īnouarunt. qͥdā alij canonici licet ee̓nt numero paucio res poſtulauerunt ep̄m camercicen̄. car dinalis intelligens ꝙ illi qui poſtulati onē caſſatā innouarūt eēnt eligēdi ſeu poſtulandi ptāte prinati. et iō ad alios licet pauciores numero eēnt poſtulādi auctoritas ē deuoluta poſtulationē fac cū de ep̄o cameracen. penitus admiſit. et pa. predictū ep̄m cameracen. ⁊ vincu lo abſoluit quō tenebat̉ eccē camera. et cōfirmauit factū legati. Nota qui per ſonā indignam eligit vel poſtulat amit tit prātem eligendi. et poteſtas ad ali os licet pauciores numepo tūc deuolnit̉ Bone memoxie. Ca. vacan re eccā rauēnatur. canonici illius eccē ep̄m imolen̄. poſtularūt. quidā vero po cularunt ſancte praxedis preſbiteruꝫ cardinalē. poſtulationes iſte delate ſūt ad ſe. ap. pa. auditis allegationib̓s hīc inde tam de iure ꝙ de facto etiaꝫ allega uit plenius proytraqꝫ parte. cōſideras ꝙ preſentia cardinalis eēt vtilior non ſolū eccē romane. verū etiā tā generali ecce ꝙͣ rauennaten. ⁊ ideo papa volēs preferre cōmunē vtilitatē priuate ⁊ ma iopē minori poſtulationeꝫ cardinalium nō admiſit. ex alia parte cōſiderans ꝙ ep̄s īmolen. a mmnori ꝙ a tertia parte fuit poſtulatus et hmōi poſtulatōnes in diſcordia factas romana eccā admit ter̉ nō cōſueuit. quia qn̄ etiā ī cōcordici fiunt nō tā ex iure ꝙͣ ex grā moueatur poſtulationē īmolen. ep̄i nō admiſit. Mandans capl̓o rauennaten̄. vt in per ſonā idoneā cōuenire ꝓcurēt. Notaꝙ iu pex pote ſupplere de ture ⁊ de facto qd̓
aduocati emittūt. Itē cōmunis vtilitas preferri debet priuate. Itē poſtulatior iuri ⁊ gratie innititur. Bone memorie. Ca. Eccā ſtrigonen̄. vacante canonici ſtrigonē. poſtularūt archiep̄m colocen̄. quidam ſuffraganei ſtrigonen. ecce. .j. quincleſi en. ep̄s ⁊ quidā alij epiſcopi huic poſtu lationi ſe oppoſuerūt dicētes ꝙ eis con temptis et excluſis qui ius in electione habebant hmōi poſtulatio fuit facta ꝓp ter qd̓ nuncij vtriuſqꝫ partis ad ſedem ap. acceſſerūt ſed nuncij capl̓i econtra reſponderūt ꝙ ſuffraganei de grā ſolū modo fuerāt requiſiti ſed ipſi ſuū cōſili um denegauerūt. et alic etiā aduerſarij vicꝫ epiſcopus quincleſien. et alij pro ponebant cōtra ipſam poſtulationē. et qꝛ de his nō conſtitit dn̄o pape. ita ſupe̓ hoc duxit reſpondendū ſi ſuffraganei ꝑ ſiſtere voluerint in cōtradictione ſua ⁊ canonici ſtrigon̄. voluerūt inſtarͣ poſtu lationi ſue vtraqꝫ pars ꝓturatores ido neos ad ſe. ap. debeat deſtinare. Si ve roſuffraganei voluerīt deſiſtere a ſua cōtradictione ⁊ canonici volūt in ſuo ꝓ poſito permanere mittant perſonas ido neas que dn̄m pa. reddant certiorē ſuꝑ negocio poſtulatiōis. Si aūt ſuffraga nei in cōtradictione perſiſtere voluerūt et canouici diffidant de iur̄ ſuo. tūc aliā perſonā ſibi ꝓuideant in paſtorē cano nice. Iſtud fuit primū mandatū ſed an teꝙͣ illud mandatū ad capitulū perue nerit quidā canoniti temere recedentes a poſtulatōe quaꝫ dn̄o pa. preſentaue rant alijs perſiſtentib̓s in ſuci poſtulati one ꝑredictū quincleſien̄. epiſcopum po ſtulauerūt ſuā poſtulationē dn̄o pa. pn̄ tantes. ſed dominus pa. eā nō admiſit cū facta fuiſet in inaiori cōtradictione ꝙ prima. et cōtra formā predicti man

De elec. et elciptāte.
dati mandans capl̓o vt perſonā idoneā ſibi prouideant in paſtorē requiſito aſ ſenſu ſuffraganeoꝝ. ſi de cōſuetudine antiqua eēt requirendus alioquin pa. prouidecet eccē de paſtore. Iſtud fuit ſe cundū mandatū qd̓ cū ad capitulū per ueniſſet canonici innitētes mandato pͥ ori ſuffraganeos ad cōcordiā reuocaue runt preter ep̄m quincleſien. quo facio receperūt ſcd̓m mandatū. et idi qui dolo cen̄. archiepͥm poſtularūt eandē poſtu latione innouarūt. reuerſis ad eos qui huſdā qui dictū ep̄m poſtulauerūt illi volentes procedere iuxta tenorem ſcd̓i mandati ad capl̓m ceteros cōuocaue rūt. et illi noluerūt cōuenire cū illis. illi cedentes penes ſe remanſiſſe poteſtatē eligendi dictū ep̄m poſtularūt propter quod vtraqꝫ pape ad ſe ap. acceſſit au ditis allegationib̓s hincinde ſcribit pa. ſuper hoc capl̓o ſtrigon̄. dicēs ꝙ nō no cet diſcordia illoꝝ qͥ ꝑredictū ep̄ꝫ poſtu larunt/ qꝛ pximo in poſtulatione colocē ſi. oēs cōſc̓ſerūt et cōſenſuꝫ ſuū ꝓprijs ſubſcxiptionibus rohoratam ad ſe. ap. tranſmiſerunt. Vnde nō potuerūt poſte a ſuū cōſenſum mutare. ſi enī poſtꝙͣ po ſtulatio preſentatux dn̄o pape poſſent ab ea recedere poſtulantes ſibi frequē tex illuderent. et ipſius iudiciū ab illoꝝ arbitris pendere videretur. et ideo licet papa neutrā poſtulationē admittere te neretur. tamē qꝛ oēs licet diuerſis tꝑi bus cōuenerint in colocen. poſtulationē ipſius admiſit. abſoluens ipſū apincu lo quo teneretur ecce colocen. et dat ei licentiā tranſeundi ad ſtrigonē. eccam ſibi poſtmodū palliū tranſmiſſurus. Nota poſtꝙͣ poſtulatio preſentata ē̓ ſu periori nō poſſunt ab ea recedere poſtu lantes nec mutare cōſenſū ſicut nec ps electionē. Itē ſi cōtempti volūt poſtea
cōſentire. benevꝫ poſtulatio ſiue electō du̓modo ī forma l̓ in ꝑſona nō ſit vicii Poſtulationē Ca. Dicit pa. ꝙ per hmōi poſtulatione nullū ius ac quiritur poſtula. e ideo ſine preiudicio alicuius poterat predictā poſtulationē repellere. tamē de grā mandauit ꝙ par tes mittant ꝓcuratores ſuos ad ipſum vt vtraqꝫ parte pn̄te qd̓ iuſtuꝫ fuerit decernatur. ¶ Et ſi vnanimiter. Ca. Ca nonici culaxitani cōcorditer elegerūt in archiep̄m ſuū epiſcopū jutrinū petētes ipſū cōcedi a dn̄o pa. pa. reſpōdet. ꝙͣuis cōcorditer ſit electus cū ipſe alligatus ſue eccē ſine permiſſione dn̄i pa. eccām pſam dimittere nō poſſit. electionē ip ſam irritauit. qꝛ nullo mō debuit eligi ſed tm̄ poſtulari. Nota ꝙ epiſcopi ſem per ſat poſtulandi et nō eligendi qn̄ ad aliā eccam petūtur. totū in lxā patet. qꝛ nō pn̄t cōſentir ſine licētia dn̄i pape. ¶ De electione ⁊ elc poteſtate. vllus in eccā Ca. Dicitur Ii capitulo iſto ꝙ vbicūqꝫ ſunt duo vel trecin eccā tanꝙͣ collegiū ad ip ſum collegiū pertinet electio. aliter vero electio nō vꝫ. Rota hic de iure cōi ad co legiū pertineꝫ electio prelati. Oſius epiſcopus. Ca. Oſi us epiſcopus in cōcilio generali ſardi cen. dixit ſi quis lrās populi acceperit. per quas populus ipſū petat in ſuū pre latū. qꝛ preſumptio ē cōtra ipſū ꝙ po pulū premio corruperit et mercede dix it ꝙ fraudes damnarentur ita ꝙ laica cōmunionē in fine nō accipiat niſi prni tuerit. et ſinodus ſententiā ipſis appro bauit. Nota ꝙ laici ab electione ſunt re pellendi Ca. Dicitur in capij ¶ Poſtꝙͣ tulo iſtoq quādo cōfirmatio electionis

petitur a ſuo ſuperiori. ſuperior inquire re debet de vita ⁊ moribus electi in loco in quo cōuerſatur vt ſi dignus inueni atur et electio ſit canonica ſine dilatōe debet cōfirmari. Significaſti Ca. Dn̄s papa per nuncios ſuos miſit palliū archiep̄o panormitano tali cōditiōe ſi ipſe ſacra mentum preſtaret ẜm forma quaꝫ illi pa. tranſmiſerat per apocrifarios ſuos hoc ē nuncios vel ſecretarios. propter quod mirati ſūt reges et maiores regni ꝙ pa. hoc murcimentū exegit dicentes ꝙ nō eſt iurandū auctoritate euc̄gelij. nō lite iurare oīo qd̓ ampliusē. a malo eſt nec a h̓ apoſtolis nec in cōcilijs inuenit ꝙ ſit iurandū. Archiep̄s ſignificauit h dn̄o pa. et ipſe reſcribit ei dicēs. miren tur iſti principes ſuꝑ hoc dn̄m hieſum criſtū qui eande cōditionē appoſuit. dū dixit ſimon petre ſi diliges me paſce o ues meas. argumentū pa. ex facto dn̄i ſi ergo qui cōſcientias hoīm nouit hac cōditione vſus fuit multo fortius ⁊ pa pa poteſt apponere hanc cōditionē qui hoīm cōſcientias nō nouit. poſt ea reſpō det auctoritate euangelij nolite iurare ⁊cͣ. qd̓ āplius ē ⁊c. dicit ꝙ incpedulitas eoꝝ qui nolūt credere niſi iuretur facit vt hoc malū id eſt iuramentū exigatur dn̄o ꝑmittente. multi etiā poſt iuramē tum preſtitū ab vnitate eccē ab̓ obedie̓ tia ſedi s ap. xeceſſerūt quod raalū ē. ⁊ propt̓ hoc malū iuramentū pro fide ꝓ obedientia pro vnitate dꝫ preſtari di cunt enī ꝙ in conci. nō inuenitur ꝙ ſit iurandū. ſed hoc nō obſtat ꝙ romana eccā preſtat auctoritatē cōcilijs. et per eius auctoritatē robur accipiunt. et in cōcilijs ſꝑ excipitur eius auctoritas. In fine dicit iuſtū eſt vt qꝛ ſe ap. exigi tis veſtre inſignia dignitatis illi debite
Iub̓iectionis ſigna perſoluatis. que infi gnia ſubiectionis exhibita declarant vos ſeruare catholici capitis vnitate Nota ꝙ in ſpālibus honeſte cōditiones po ſſunt apponi. Itē qui petit ſibi ab ali s iuſticiā exhiberi ei nō debet illud qd̓ iuſtum ē denegare. Qd̓ diligentia. Ca. Quidā ſciſmaticus reuerſus ad catholicā vni tatē electus fuit in ep̄m ſuffraganeuꝫ aquilegen̄. eccē que tūc ſciſmatica erat quid ⁊ cardinalis legatus ap. ſe. quefi uit an ipſius electionē debeat cōfirmar̄ re pondet pa. ꝙ ſi a ſciſmatico nullū or dine receperit et ipſius electio facta ſu it ẜm formā canonū. dūmodo nihil ali ud ſit qd̓ impediat. permittit pa. diſpen ſatione ipſius electionē cōfirmaxi. mā dans vt ipſum faciat a catholicis ep̄is ſufraganeis aquilege̓. eccē conſecrari ſaluadebita iuſticia ⁊ peuerentia eiuſdē eccē. Nota qui ſcindit ſe ab ꝑuitate eccē de iure cōi nō pōt ꝓmoueri. Itē licet pͥ latus eccē ſciſmaticus ſit. eccē tamē nō preiudicat cā re dierit ad vnitatē. Licet de euitanda Ca. In or dinatione xo. pontificis eccā ſepe paſſa ē ſciſſurā propter multorū ambitioneꝫ ad malū. tande in poſteꝝ ſtatuit alexā dex in cō cilio lateranen̄. ꝙ ſi in ordinati one po. pon. plena oīm cardinaliū non potuit eē cōcordia. et due partes concor dauerint et tertia noluerit cōcordar cū duabus vel aliū nominare preſūpſerīt ille qui a ducibus partibus electus ſine oī exceptione romanus pon. habea tur Si quis vero de tertia parte cōfiſus ip ſam vſurpare p̄ſumpſerit excōmunica tioni ſubiaceat. ita etiā vt viaticū ſibi denegetur in fine niſi reſpuerit. Prete rea ſi a paucioribusꝙ duabus partib̓s aliqͥs fuerit electus niſi maior cōcordia

De elec. et elci ptāte.
interuenit nullatenus aſſumatur. ⁊ predicte pene ſub̓iaceat. eo ꝙ de ordina tione ro. pon. ſtatuitur. nullū p̄iudiciū fiat canonicis inſtitutis ⁊ alijs eccleſi is in quibus Iniā inaioris et ſanioris ꝑ tis debet preualere. qꝛ quod in eis in du hiū venerit. per ſuū ſuperiorem potexit diffimri. ſed in ro. ec. ſpāle qͥd ſtatuit̉. qꝛ ibi nullus ſuperior reperitur. Nota ꝙ ad cautela futuroꝝ multa ſtatuūtur et futuris caſibus obmiandū eſt. Item no. electio. pa. a duab̓us partibus facia tertia diſcordante rata dꝫ eē. Tū in cunctis. Ca. Quia ali qui eligebant̉ in ep̄m qui nō exāt ſcien entia moribus et etate idonei. ſtatuit conciliū laterā. quales debeant eē qui in ep̄os eligūtur oſtendens hoc per locū minori dices ꝙ in cunctis ſacrie ordini bus miniſterijs requirūtur tria preci pue .ſ. etatis matuxitas. grauitas mō rū. et lxāꝝ ſcientia. ergo multo fortius in ep̄o hec ſūt inquirenda. qꝛ cū ep̄s ad curā aīaꝝ ſit poſitus alioꝝ in ſeipſo d oſtendere qualiter alij ſe debeant habe re. ne igitur qd̓ pro neceſſitate tꝑis qn̄ qꝫ factum eſt trahatur a poſteris in ex emplū. ſtatuit cōciliū latera. ut nullus decetero eligatur in ep̄m niſi triceſimū ſue etatis annū peregerit. et de legittīo ſit matrimonio natus. et qͥ vitā ⁊ ſciā laudabilis demonſtretur. et cū electus fuerit et hab̓uerit cōfirmationē ⁊ poſ ſeſſionem eccleſiaſticoꝝ bonorū tranſa cto tꝑe de cōſecrandis ep̄is a canonibo diffinito. ille ad quē ſpectat collatio he neficiorū ipſius libera habeat cōferen di ptātem. Secūdo dicitur ꝙ inferiora miniſteria puta decanatū. archidiaco natū. et talia que curā animarū habēt annexā nullus recipiat niſi qui viceſi mūquintū annū ſue etatis attigerit. ⁊
ſcientia ⁊ tuoribꝰ laudabilis demōſtre tur. cū aūt aliqͥs de predictis aſſumpt fuerit et monitus ad ordinē debitū pro motus nō fuexit ſtatuto tꝑe diffinito a canonibus ab illo remoueatur officio. ⁊ alij cōferatur qui velit ⁊ poſſit ea adim plere. et ſi ſuꝑ hoc appellauexit. nullate nus audiat̉. et hoc ſtatutū de promouē dis nō ſolū. ſed et de promotis precipit obſeruaxi. Tertio dicit̉ ꝙ clerici qui cō tra formā iſtā quēqͣ elegerint elige̓di poteſtatē priuatos ⁊ a beneficijs eccle ſiaſticis nouerint ſe ſuſpenſos per triē nium. et ep̄s qui cōtra hoc fetit aut fie ri cōſenſerit cōfecendi predicta officia poteſtatē amittat. et per capitulū aut per metropolitanū ſi capitulū negligēs fuerit ordinētur. Nota ꝙ tria requiran tur circa eos qui ad ſacros ꝓmouent̓ ſcilꝫ etatis maturitas. mori grauitas et lrarum ſciā. Itē requixit̉ ꝙ de legitti mō matrimonio ſit nats. Itē quicquid hic dicitur notabile ē. Cauſamqꝫ Ca. Hacāte mo na terio ſancte margarere. moniales e iuſde monaſtexij cōtulerūt poteſtatem eligendi abbatiſſam in epiſcopū bono. ꝓmittentes eā recipere in abbatiſſam quā epiſcopus eis duxerit ꝓuidendū. Nonales poſtmodū re nō integra vo luntatē ſuā mutare volebant. mandat pa. quatenus ſi hoc verū eſt illa quam epiſcopus eis prouiderit in ſuaꝫ faciat recipi abbatiſſaꝫ ſi idonea fuerit. Nota ꝙ poteſtas eligendi benepoteſt ꝑſonis idoneis cōferri. Itē per hāc decretalem videtur ꝙ poteſtas talit̓ data nō pōt re uocaxi. Noſti quomodo. Ca. Quidā electus fuit in epiſcopū lincon̄. iſte ſic e lectus anteꝙͣ haberet cōfirmationem cepit adminiſtrare ac cōierre prehēdas

⁊ dignitates. querebatur adn̄o pa. vtꝝ ſic electus ante ſuā cōfirmationē cōfer re pōt pͥhēdas. Reſpondet pa. ꝙ cū iſtis electio cōfirmata nō fuerit. predicta fa cere nō poteſt. Vnde mandat ep̄o vingo ren̄. ut ei precipiat ꝙ ſi quā fecit cōceſ ſionē de predictis eā ſtudeat reuocare. Nota ꝙ nullus electus ante ſuā cōfir mationē poteſt aliquid adminiſtrare. qd̓ ſi fecerit hocipſo repellatur. Itē no ta ꝙ cōtra factū ſuū poteſt quis venire Conſiderauimus. Ca. Dacā te quādā eccā quidā canonici appellaue runt ꝙ alij nō procederēt ad electioneꝫ ſine illis ⁊ cōtra priuilegia eccē ſue. il li nō obſtante illa appellatione elege runt io. fxōtinū appellantes ſtatiꝫ ne a lij cōtra ſuā electionē aliquid attēpta rent. illi videntesꝙ nō detulerāt ſue ap pellationi et cōtra tenorē priuilegiorū eccē ſue ad electionē ꝓceſſerant quen dā aliū b. noīe elegerūt. Delata ē ſuꝑ iſtis electionibs cā ad dn̄m pa. auditis allegationibus partiū. pa. cōſiderans ꝙ electio io. fxōtim facta fuit poſt appella tionem et cōtra priuilegia eccē. videns euiā ꝙ electio h. poſt illā talē qualē nō caſſatā et poſt ap. per quā oīa ad ſuuꝫ ſtatum debent reduci facta fuit. vtrāqꝫ caſſauit et cōtulit canonicis vt aliā per ſonaꝫ idoneā ſibi eligant in rectorē. ita tamē ꝙ vterqꝫ predictorū non minus fama ipſoꝝ integra conſeruetur. et ꝙ ī alijs eccleſijs poſſunt ꝓmoueri. et lice ait eis in alterū ipſorū cōſentire preter ꝙ in iſta ordinationē. Nota ꝙ nō debet fieri ſcd̓a electio prima nō caſſata. Itē que fiunt poſt appellationē debent ī ſta tuꝫ primū reuocari. Itē lꝫ caſſetur ele ctis alicuius ꝓpter modū electionis nō preiudicatur elcō qͥn poſſit iteꝝ eligi. Ca. Quidā Suffraganeis
clectus ē ⁊ confirmatus fuit in archic piſcopū. queritur vtrū ſuffraganei ſui poſſint ad mandatū ipſius alique̓ fui fraganeū ſuū electū in ep̄m conſecrare cū adhuc palliū nō receperit in quo con fertur plenitudo officij pontificalis. re pondet dicens ꝙ ſuffraganei ſui hn̄ poſ ſunt et debent ad mandatū ipſis metro politam electū illum in ep̄m cōſecrare licet palliū nō receperit. Nota ꝙ tale mandatū de iuriſdictione ſit nō de mainiſ terio cōſecrationis. Itē nota ꝙ per con firmationē cōceduntur ea q̄ ſunt uirif dictionis. Ca. Aliquis elee Super eo. tus fuit in aliquā prelaturā caſſata ē eius electio ide electus fuit poſtmodum ad regimē alterius ecce. q̄ritur an elec tio eius debeat cōfirmari. reſpondet pa. ꝙͣ ſi prior electio nō fuit caſſata vicio ꝑ ſone ſed protepr modū electionis illa caatio ꝓmotionē eius in eadē eccā et in alia nō poterit impedixi. niſi forte a liquid ſimoniace prauitatis interceſſit Nota ꝙ cā caſſatur electio propter mo dū electionis nil imputatur elecio. nec in alicuius notā infenne incidit. et ſic poterit eligi iterū. ſed fecus ē ſi propt̓ viciū perſone caſſatur. Ca. Aiona Cū monaſteriū. ſteriū de pellicia ad tantā diſſolutionē deuenerat. ꝙ frēs eiuſde loci obſeruanti am peligionis ⁊ ordinē penitus abiece rant. tande vtēorū monaſteriūpo ſſent in ſtatū priſtinū re formare. cōueniunt vnanimiter ī quendā fratrē de heremo qui laudabiliter fuerat cōuerſatus cū fratribus ſuis ip̄m in ab̓batē totis deſi derijs a ſuo ep̄o poſtulantes. qui eoraꝫ petitioni prehuit aſſenſum. petens ean dem poſtulationē a ſe. ap. cōfirmari. et pa. electione illā ſeu poſtulationē cano

De elec. et elcptāte.
nice confirmat Cū terra. Ca. in terra hiero ſoli mitana talis cōſuetudo in electioni bus ſeruabatur. cū electio alicuis ppe lati deberet celebrari cōuentus illius ec cleſie duas perſonas latenter nomina bat auribus patriarehe vel principis. vt ſi eēt in ptate patriareſe vel princi p icalterū preficere vel vtrunqꝫ repel lere. qꝛ ergo talis cōſuetudo redundabat in pernicie̓ eccleſiaſtice libertatis. prece pit pa. illā cōſuetudinē penitus abolexi ſtatuens vt in ōuibus cōuentualib̓o ec cleſijs forma electionis canonice obſer netur vt electores cōueniant in vnū lo cum vbi debeat electio celebrar. et inuo cataſpiritu ſancti grā perſonā idonē am ſib̓i eligat in prelatū et ſi ī perſona quā intendūt eligere eēt peccatū vel ſi modū canonicū nō ſeruarūt tādiū deli berent et in perſona et in mō quonſqꝫ ꝑ ſonam idoneā inuenicit ⁊ modus cano nicus cōſeruetur. et pacanti eccē cōſula tur. quo facto perſona electa preſentet̉ patriareſe vel principi vt ſuū preſtat aſſenſū. ſed propt̓ hoc nō dꝫ electio im pedixi. Nota ꝙ ius eligendi in collegia ta eccā pertinet ad ipſū collegiū. Item laici nō dn̄t intereſſe. nec vocē habere in electione prelati. Itē cōſuetudo cōtra eccleſiaſticā libertatē extirpanda e̓. et mala cōſuetudo ē reſecanda. ¶ Tranſiniſam. Ca. Quidā clexici ꝓ exceſſibus ſuis excōicabantur interdicebantur et etiā ſuſpendebantur a quodā electo ep̄o et cōfirmato. ipſi ſē tentiā eius cōtemnentes trāſferebant ſe ad cōmercia laicoꝝ dicētes. ꝙ ipſe e lectus eos nō poterat excōicare vel ſui pendere vel interdicere. cū nōdum eēt ī ep̄m cōſecratus. niſi ſpecialiter eēt ei a e. ap. hoc indultū cōſultus pa. reſpōdet
ꝙ ex quo cōfixmationē electionis acce pit de talibus ⁊ cōſimilibus liberā habe at ptāteꝫ .ſ. excōitandi. ſuſpendendi ul̓ interdicendi. pretex illa que cōſecratio nis miniſteriū deſiderāt. vnde iuxiſdicti onem ſuā in ipſos libere poterit exerce xi. Nota ꝙ electus ⁊ cōfirmatus eſt ad eptus oīa illa que cōſiſtūt in iuxiſdicti one ſed in cōſecratione cōſequitur oīa que pertine̓t ad epiſcopalē dignitatē. Cū inter R. Ca. Vacā. al batia ſtafucen. electus fuit in abbatēr. ſenior cui electioni monachi quidā ſe op ponere curauerūt .j. x. iuuior et quidā a lij ſuper hoc fuit cā cōmiſſa diuerſis iu dicibus. demū tā ad ſe. ap. ē delata cuꝫ dictus x. ſenior cū inſtantia ſinām poſtū laſet. celeſtinuēpa. ip̄m x. ad cōponē̓dū do egit inuitū. et ſic abbatie renuncians de manū celeſtim cuſtodici ⁊ prioratuꝫ eiuſde monaſterij recipit du̓ viueret poſ fidendos et ide x. tali ordinationi cōſentit et ficdomū reuerſus cōpoſitionē illam aduerſarij ſui noluerūt habere ratā et ſic ob̓tinere nō potuit que ſibi per cele tinū̓ cōceſſa fuerūt. īmo aduerſaxij ipſi us in eū manus iniecerūt temere violē tas ⁊ euades manus illorū ad ſe. ap. appellauit. Legatus quidē qui erat in partibus illis propter illos alioſqꝫ ex ceſſus ſuſpendit monachos ac monaſte rium interdixit. ipſi tamē nō obſtāte niā ipſius diuina promptis ꝙͣ ante ce celeẜrab̓āt. et poſt appellationē ab ipſo x. ſeniore ad ſe. ap. interpoſita dictuꝫ r. minorē in abbatē elegerūt. qui ep̄s illi dioceſis munus benedictionis cōtulit ⁊ ſic iterūx. ſenior. et x. minor pro cā iſta ad ſe. ap. acceſſerūt corā innocētio. De tebat dictus x. ſenior electione factā de x. minor̄ caſſari. vtpote factā poſt ip̄aꝫ appellationē ab̓ ipſo ſeniore ad ſe ap. in

texpoſitā et electione pximo de ipſo fac tam cōfirmari. cū monachi cōpoſitionē quā celeſtinus fecerat noluerat appxo bcire. pa. dicebat electionē factā de x. iu niope nō tenere. quia facta fuerat a fuſ penſis et de ſuſpenſa perſona. dn̄s papa his ⁊ alijs allegatis cōſiderans. ꝙ ex cōſenſu cōpoſitiones receptē ab ipſo ſe niore ius quod ſib̓i ab illa electione cō petebat amiſiſſet. et ideo appellare non poterat ne monachi ad electionē ꝓce derent qꝛ nō ſolent audiri appellantes niſi quorū intereſt. Decreuit papa ap pellationē illā legittimā nō fuiſſe. vnde nō potuit impedixi electio per ea prete rea prepoſitus et capitulū conſtā. ſigni ficauerūt per lrās ſuas dn̄o pa. de inter dicto poſito a legato et ep̄s ſignauit ꝙ eidem munus benedictionis impendit. ſta duo videntur cōtraria. qꝛ vel ſcrip tura capituli cōtradicit facto ep̄o vel fa ctum ep̄i ob̓iuat ſcripture capituli. pre terea probatū nō fuit ꝙ r. iunior electa fuerit ab̓ interdictis. et ideo papa nō po tuit electionē irritare. Vnd̓ pa. cōmittit cam quibuſdā abbatibus. vt ſi cōſtite rit ꝙ a ſuſpenẜ electio facta fuerit ea caſſata oīo ⁊ condigna fatiſfactione re cepta et ſniā ſuſpenſionis et interdicti re laxata. monaſterio de perſona idonea cōſulatur. Nota ꝙ per cōpoſitionē renūci at quis ſuo iuri. Iteꝫ qui ſemel renun ciait ſuo iuri. poſtea nō poteſt redipe ad illud. Itē nō auditur appellās niſi cui intereſt. Itē hic habes ꝙ vna pͥſump tio aliā nō elidit. Itē electio de ſuſpenẜꝫ et a ſuſpenſis facta nō tenet. Qualiter poſt obitū. Ca. ec cleſia petunen. vacan. canonici quēdā in ſuū ep̄m elegerūt. ille electus confir matione nōdū habita cepit adminiſtra re electio iſta fuit preſentata dn̄o pa. ut
eā cōfirmaret. pa examinato electionis proceſſum percepit ꝙ predictus electus adminiſtrauit nō habita cōfirmatione pecipiendo a clericis et laicis iuramen ta fidelitatis. nō attendens ꝙ nemo dꝫ ſibi honorē aſſumere. ſed qͣuivocatur a dn̄o tanꝙͣ arpon. Vnde pa. electione de ipſo factā penitus caſſauit. Nota ꝙ nul lusdꝫ adminiſtrape ante cōfirmationē Itē caſſato pxincipali et oīa acce ſoria caſſata intelligūtur. Itē prept̓ defectū ſcientie repellitur quis a dignitate. Cū inter vniuerſas. Ca. ar chiep̄s capuanus apud ꝑnormū diem clauſit extremū. Decanus capuanus et quidā alij cā ip̄o archiep̄o apud per normū manentes intimauerūt capitu lo capua. de morte ſui paſtoris madan tes capitulo ꝙ ſine ipſis ad electionē nō procederent. capl̓ꝫ hoc intellecto mi ſerunt ſuū nunciū ad decanū̓ ⁊ alios qui erat parnormi xij. dieꝝ eis teximnū aſ ſignantes. infraquē poſt lxārum recep tionē itex arriperēt redeundi hoc totum ſignificauit capi. capu. dn̄o pa. et ſuꝑ hͦ pa. ſcribit capl̓o capua. dicēs. ꝙͣuis ec cleſiaſtica cōſtitutio nō exigat vt cano nici tā remoti ad electionē paſtoris vo centur. et illi precipue qui mortē paſto vis anteꝙͣ capitulū preſciuerūt. qꝛ ve ro morai periculoſa ē in electionibus et ſepe damnoſa. ſcribit pa. capitulo capu. vt inuocata ſpūs ſan. grā perſonā ido neā per electionē canonicā ſib̓i prouide ant in paſtorē trāſmittentes ad ſe. ap. nū̓cios quibus vice regia petant aſſen ſum et grām cōfirmationis apl̓ice reqͥ rant. Nota ꝙ illi canonici qui ſūt multu remoti ⁊ qui ſciunt mortē ſui prelati nō debent vocari ad electione̓. qꝛ et ipſi ve nire tenētur ad eccām ſuā ordinandaꝫ Itē no. mora in electionib̓s e̓ damnoſa

De elec. et elcptāte.
Itē no. ꝙ aliqͥs exercet duplex officiū. Cū nobis olim. Ca. recepto capituls capua. inqdato ꝑpedicto cano nici cōuenerūt in capl̓o ad tractandū d̓ electiōe paſtoris. archid. cū quibuſdā ſuis ſocijs appellauit ne fieret elcō niſi canonica ẜm tenorem inqdati ap. et ſta tim r̄ceſſit. Alij qui remanſerūt in capi tulo apchidiaconū ⁊ alios ad capitulū reuocauerunt vt ẜm tenoreꝫ mandati apoſtolici ꝓcederent ad electionē. ⁊ cuꝫ nollent redire credentes ptatem eligen di ad ſe deuolutā fuiſſe quendā ſubdia conū̓ dn̄i. pa. in archi ep̄m elegerūt cuꝫ iſta eēnt ad papam delegata. Pa. audi tis allegationibus vtriuſqꝫ partis ſuꝑ hoc ſcripſit capitulo capuano dicēs. cū aūt conſtat appellatione fuiſſe intexpo ſitam ne fieret elcō niſi canonica vide xi poterat ꝙ medio tꝑe nihil potuit nec debuit īnonari. et ideo talis electio erat iudicanda penitus irxita ⁊ incinis poſt appellationē ltime factam. Sed contra hoc ſic poterat reſpondexi. cū appellatū fuiſſet nō vt nulla fieret electio ſed vt fieret canouica ſi canonica electio fuit poſtmodū ſubſecuta nihil cōtra formā appellationis. ſed potius ẜm ipſam pro ceſſum fuiſſe. et ideo nō erat electio ali quatinus irxitanda. Preterea cū poſt appellationē archid̓. receſſiſſet et alij e um reuoca ſent. ipſi aūt noluerūt acce dere alienos ab electione ſe feciſſe vide tur. propter quod cōtra electionē nihil poſſe opponere videbatur. His igitur ⁊ alijs allegatis ꝙͣuis cōtra perſonā elc nihil ob̓iectū fuiſet qꝛ tamē vt dicit a poſtolus. nemini manū̓ cito ſimponas. diligenter dꝫ inquiri que circa perſonā elci ſūt recipienda. Vnde de lrātura eis precepit dn̄s pa. inquirere. et licet non e minentie ſcientie verū ſufficie̓tiee̓ inue̓
tus ſicut didicit ab his qui eū cognoue runt de etate. cū veritas nō potuit ſcire ꝙ annū .xxx. attigiſſet. Vnde volene perſone ⁊ eccē paxiter prouidere et rati ones ac canones obſeruar̓ prefatū ſub diaconū cōceſſit in procuratorē eccē ca puane. cōmittēs eidē liberā adminiſtra tionē. tā in tꝑalibus ꝙͣ in ſpūalibus. Rota ꝙ ſi talis appellatio interponat ne fieret electio niſi canonica electio canonica nō impeditur. Itē qui vocati ad electione nolūt venire. eligendi pote ſtatē amittunt. et ad alios deuoluitur. Itē ſuperior habet ex officio ꝙ debet in quixere de impedimēto electi et de oīb̓s per que electus ⁊ electio reprobentur. licet cōtra electū et formā electionis ni hil obijciatur. Itē qͥ nō impleuit xxx. annū nō poteſt eligi in ep̄ꝫ ſed daxi pro turat oa. Ca. Eccā vigor Innotuit. nen. deſtituta paſtore canonici eiuſdem eccē cōcorditer magiſtrū in archid̓. ebo racē. in ſuū ep̄m elegerunt. tande petie runt electionē cōfirmaxi ab archiep̄o cantua. metropolitano ipſorū. ſed qꝛ electus ille abſens erat electionē illaꝫ diſtulexit cōfirmare. qui tandē veniene ſecpete fuit et ſponte confeſſus ꝙ de le ittimo matrimonio nō fuerat procre atus. poſtmodū̓ capitulū a ſe. ap. petijt eande cōfirmari electionē. quidā auteꝫ ſuffraganei ſignificauerūt dn̄o pa. ꝙ fuit filius cuiuſdā militis ex quadā in genua ⁊ nō coniugata ſuſceptus et ide mgr̄ idip̄m eſt cōfe ſo. ſuper hoc ſcribit pa. archiep̄o cātuarien. ꝙ licet canon later. conci. ab̓ alexandro editus nō le gittime genitos adeo proſequaturꝙ ele ctionē taliū canit nullā eē. tamē nō po tuit legē imponere fucce ſoxi. vt cū ta lib̓s diſpenſare nō poſſit. cū par ī porē
cx

nō habet imperiū nec poteſtatē. multa enī ī hoc caſu diſpenſatione inducere iu debantar morū honeſtas. lrārum ſcien tia⁊ fama perſone multipliciter appro bate. a quibuſdā etiā de fratribus dn̄i pa. qui eū in ſcolis cognouerant et ele ctio cōcorditer facta⁊ humilis cōfeſſio cō fitentis. habito igitur diligenti trac tatu. papa ſuper hoc intelligensqꝫ capi tulū vigorē eundē magiſtꝝ nō poſtula uerat. ſed improuide eū elegerat electi onem predictā canonis predicti aucto ritate caſſatā denūciauit irrita̓ ⁊ inanē parcendo capl̓o vigorū. ꝙ ei nō imponit penā expreſſam in canone ſupradicto non cōpellit coēprobare ignorātiā quā allegant poſt caſatione electionis pre dicte ſupplicatuꝫ fuit hoc dn̄o pa. vt diſ penſaret cū eo. ſed talis ſupplicatio nō mine capiruli nō fiebat eā nō admiſit. cū nuncij capituli ad hoc non fuerūt de putati. decernens irritū et mane quicqͥd ante receptionē preſentiū ſuꝑ ordinati one vigorē. eccē fuerit attemptatū. et ſi vigorē. capitulū dictū magiſtrū dux erit poſtulandū poſtulatione ſuaꝫ ꝓcu ret diſpenſare. Nota ꝙ illegittime geni ti eligi nō pn̄t. ſed tantū poſtulari et e lectio irrita ē ipſo iure. et eligentes ſci enter ſua ptāte eligendi priuati ſunt. Itē nota nuncius miſſus ad vna rem petendam. aliā petere nō poteſt. Cū inter canonicos Caſus. Vacante ecca ſalo. canonici cōuenerūt ad electionē ſimul celeẜrandā. et ſingu li requiſiti cōi cōſenſu prepoſitū aſtan. elegerunt excepto .s. ſubdiacōno qui pͥ us appellauit ne dictū prepoſitū eligat morbo epilentico laborantē. pro quo ali a vice tanꝙͣ inabilis recuſatus fuerat nec ad eccam dꝫ fiexi tranſitus donec nō reperiatur idoneus in eccā ſanonen̄.
poſtmodū acchiphr̄ pro parte ſua et di ctus s. pro ſe ſuꝑ queſtione iſta in me diolanen̄. archiepͥm cōpromiſerunt. ar chiep̄s mgr̄m C. modicen. canonicā e is dedit in ep̄m et etiā cōfirmauit. demū ſuper his ca ē ad ſe. ap. delata. hec et a lia in pn̄tia dn̄i pape fuerāt allegata. mandat pa. quibuſdē. qꝛ conſtat electio nem de prepoſito predicto a maiori ⁊ ſa niori parte capituli celebratam fuiſſe publicatā et etiā ſubſcxiptā electioneꝫ ipſam debeāt cōfirmare dūmodo dictus prepoſitus electioni de ſe facte conſenſe rit. cū per mutuū cōſenſum eligentiū et electi quaſi cōiugale vinculū ſit cōtrac tum niſi ſufficienter ſit oſtenſum eum p̄repoſitū morbo epilentico laborar. ſu per Sec appellatū extitit cōtra ipſū. nō ob̓ appellatione ſi qua ex alijs cauſis ſuperius memoratis fuerit interpoſita que friuole ſūt non obſtante eo ꝙ poſt talē electionē ab̓ archiep̄o dicit̉ factū ꝙ ius a partibus cōpromiſſum fuerit ī eunde cū electores ab electione nō pote runt reſilire. et ide eſt ac ſi nō cōpromi ſerint. etiā ſi dictus prepoſitusnondū e lectioni facte cōſenſerit dū tamē velit cō ſentipe electionē illius debeant cōfirma de dūmodo morb̓o nō laboret obiecto. Nota ꝙ electio bene pōt fieri de aliena eccā. nō obſtante appellatione ſi propt̓ hoc interponatur. Itē nota ꝙ vnus ſo lus auditur contra factū alioꝝ iuſtam cām allegēs. Itē per cōſenſum eligenti um et electi quaſi cōiugale vinculū eſt cōtractū. Itē electores poſt factā electio nem variare nō poſſunt. et ide ē publi cato ſcrutimo ante electionē. Dudum. Ca. Vacā. prepoſi tura coloniē. eccē. xiiij. de canonicis ele gerūt prepoſitū ſanctoꝝ apoſtoloꝝ. ſed xxiiij. prepoſitū ſancti georgij elegerāt

De electio.
ſuper iſtis electionibus fuit cā cōmiſſa quibuſdā iudicibus ſub̓ iſta forma. vt ſi de partiū procederet volūtate cāꝫ ter minarent eande alioqͥn eā ſufficienter inſtructā remittant ad ſede apoſtolica Iudices vero citauerūt partes ad p̄ſen tiam ſuā lite cōteſtata receperūt teſtes examinauerūt eligentiū cōſciētias ⁊ au dierunt allegationes vtxiuſqꝫ partis tande prepoſitus ſancti georgij dixit ꝙ nolebat ſtare eorū ſententie. vnde iudi ces proceſſum cae ad ſe. ap. deſtinciue runt partibus terminū ſtatuendo quō deberent in pn̄tia dn̄i pa. cōpaxere ⁊ ter mino cōſtituto nuncius ſanctoꝝ apoſto lorū acceſſit ad preſentiā dn̄i pa. prepo ſitus ſancti georgij nō iuit nec ꝓ ſe mi ſitaliū reſponſalē dn̄s pa. diligenter in ſpexit acta iudicum et inuenit ꝙ prepoſi te ſantioꝝ apoſtolorū faciebat auctori tas. Sed prepoſito ſancti georgij nu merus cū primus a. xiiij. ſecūdis vero a xxiiij. fui ſet electus cōtra prepoſituꝫ ſancti georgij fuit propoſitū. ꝙ patieha tur in ordinibus ſciā. et etate defectū. ſꝫ qꝛ allegationes ipſius quascorā iudici hus allegauit dn̄o pa. preſentate nō fu erunt. nō potuit intelligere qͥd reſponde rit ad obiecta. et ſic nō fuit cā ſufficien ter inſtructa remiſſa. et ideo ad diffini tiuā ſuiam proceder nō potuit. cōmittit ergo cam ſub̓ hac forma. vt ſi notoriū eēt vel cōteſtaret per ea que iā dicta e rant ꝙ prepoſitus ſancti georgij elec tionis tꝑe pateretur defectū in ordinib. vel in ſciā. vel etate imponerēt ei ſilenti um ſuper ip̄a prepoſitura nō obſtāte ip ſius abſentia corporali. et prepoſito ſan ctorū apoſtolorū prepoſiturā adiudica rent. alioquin cū quaſi a duabus parti bus ſit electo. et propter hoc appareat ꝙ hono zelo ip̄m elegerint impedimen
tis e ſantibus ipſius pripoſiti ſancti georgij electionē cōfirment alteriuse lectione caſſata. Nota ꝙ numerus qui multū excedit prefertur auctoritati. Itē cā nō dicitur ſufficienter inſtructa niſi allegationes vtriuſo partis iudi ces audiuerint. Itē tꝑs electionis deẜꝫ īſpici an tūc debet de electiereputari ido ne 9. Itē ad hoc ꝙ valet electio tria ſūt cōſideranda in electo .ſ. ordo. ſciā. et etiā tꝑs. et quartū additur vt ſit ltītaus. Bone memoxie maguntino. Ca. Vacante eccā magunti. prepoſi tus ſancti petri maguntim. et quidā alij qui tūc erāt abſentes. nec ad eandē ec cleſiā accedere poterant mādauerūt ca pitulo magū. vt ſine ipſis nō procederēt ad electionē paſtoris et ne ſecus face̓nt appellauerūt. capitulū magū. nō obſtā appellatione poſtulauit ep̄m vormacie̓. appellans ne prepoſitus et alij cōtra ſu am appellationē attemptarēt. et licētia pa. nec petita nec habita tranſiuit dic tus vormacien. ep̄s ad eccām magun et canonici auctoxritate propria recepe runt eundē. quo facto prepoſitus et alij qui tūc erāt abſentes videntes ꝙ capi tulū appellationi de ipſis facte nō detu lexant. et dictū vormacien. ep̄m ſine li centia pa. peceperant. illi qui cū prepoſi to erant. licet pauciores numero intelli gentes ius eligendi propter aliorū deli ctum ad ipſos deuolutū fuiſſe. dictū pro poſitū in archiep̄m elegerūt. iſtud ne gociū per partes delatū ad ſe. ap. fuit. Auditis qͥ partes proponere voluerūt qꝛ de allegatis a partib̓s dn̄o pa. plene nō cōſtitit mandauit ep̄o preueſtino. vt ſi dictus varmacen. ep̄s recepiſſet eccam magū̓. quo ad tꝑalia vel ſpiritu alia vel miniſtrare in ea poſtulationeꝫ de ipſo factā irxitā nunciaret. de gratia
cꝫ

cōcedens eidē eccām pax. cū de iure eēt vtraqꝫ priuandus. qd̓ ſi paxere cōtem neret priuaretur vtraqꝫ poſtmodū ve ro inquireret vel requireret de ipſius ꝑ poſiti electionē veritatē. et ſi conſtaret ei de vi ꝙ ipſe prepoſitus ⁊ ſui metue bant electionē cōfirmaret ipſius. nō oſ ſtante ꝙ poſt appellatione fuiſſet elec tus. quia alij qui ac ellationi nō detule rant ipſius cōtra ap. ipſaꝫ opponere nō valebant. cū fruſtra imploret leg. aux iliū qui cōmittit in lege̓. Preterea non poterat ei opponi ꝙ eēt a paucioribꝰ ele ctus. qꝛ cū ipſi appellationē interpoſita cōtempſiſſēt et p̄ reterlicentiā pa. rece piſſent dictū ver. ep̄ꝫ ſe reddiderūt īdig nos. Si vero nō recepiſet quo ad tēpo ralia vel ſpiritualia eccaꝫ magunt. tūc legatus requixeret tā de electione ꝙ de poſtulatione et inquiſitiōe. et ad ſe ap. deſtinaret. Legatus vero licet oīa eēnt notoria que cōtra per. ep̄m opponeban tur ad inaiorē. tamē cautelā multos te ſtes ex parte prepoſiti inductos rcepit Vnde ipſe ẜm mandatū pa. poſtulatio nē de ep̄o per. facta penitus caſſauit et electionē prepoſiti cōfirmauit et ipſūcō ſecrauit. quo facto nuncij vtxiuſqꝫ par tis ad ſe. ap. acceſſerunt. ex parte ver. ep̄i proponebatur cōtra factū legati. ꝙ eo nō citato et ſuis ſequacibus ꝓceſſiſ ſet. Reſpondet pa. ꝙ exceſſus notorius examinationē nō indiget. qꝛ factū iſtud notoriū exat et oīa preſumuntur ltīme facta que facta ſūt a legato. nec poſſēt probare ꝙͣ citati nō fuerūt. qꝛ negatis factū nulla ē probatio ẜm rerū naturā qꝛ et ſi quilibet de ſe diceret ꝙ nō fuit ci tatus ſinguli eēnt in ſuis teſtimonijs ſingulares ⁊ ſicut ad ipſū legatū ſecur nunciū tranſmiſerunt ita ponerūt pro curatorē idoneū deſtincire dn̄s pa. quiẜs
cunqꝫ auditis q̄ partes proponere volū erūt ꝙͣuis propter auctoritatē indicia riā preſumantur que a legato facta ſūt eē legittime acta. plus tamē illā ratio nem aduertit ꝙ aduerſarij ipſius pro poſiti ex tribus cauſis premiſſis in tā tum ſe reddiderūt indignos ꝙ cōtra ip ſum prepoſitū nō deberent audiri. et iō quod factū eſt de ipſo prepoſito per eos nō poteſt impedixi. immo et ſi electores prepoſiti ſimiliter deliquiſſēt vt ſe red didiſent indignos. ad papaꝫ fuiſſet eli gendi poteſtas deuoluta. quare potuiſ ſet predictū prepoſitū preficere eidē ec cleſie in paſtorē. Super his igitur habi to tractatu diligenti caſſatione poſtula tionis de ver. epiſcopo facie ratā habu it pa. et electione prepoſiti cōfirmauit. Nota ꝙ epiſcopus qui ſine licentia pa. tranſit ad aliā eccum hocipſo debet eā perdere ⁊ etiā propriā. Itē canonici qui ſine licentia pa. ipſū recipiunt priuati ſunt poteſtate eligendi. et poteſtas ad alios deuoluitur. licet ſint numero pau ciores. Itē qui nō defert appellatiōi ad uerſarij ſui cōtra ipſam appellationeꝫ nō debet opponere. qꝛ fruſtra implorat legis auxiliū qui cōmittit in lege̓. Iteꝫ que a iudice fiūt preſumū̓tur ltīme ac ta ꝙͣdiu ī cōtrariū̓ nō oſtendat̉. Itē ne gatiua dixecte probari nō pōt. Itē teſ tes ſingulares nō vale̓t. Itē ſicut quis mittit nunciū. ita pōt mittere protura torē et ſic pex nunciū nō excuſatur quo minus cōtumiax iudicetur. Itē cū oēs canonici in electione delinquūt ad ſupe riorē deuoluitur eligendi pta̓s. Itē ele ctio ſiue poſtulatio que nulla e̓nō impe dit electionē ſecunda. Querelā. Ca. Populs eccē ſancti ſaluatoris cū eēt in quaſi poſſeſ ſione preſentandi rectorē in ipſa ecca.
Ca

De electio.
p. preſbiterū elegit in rectorem eccle ſie ſancti ſaluatoris et per cardi. ſancte ſufanne in ipſa fuit inſtitutus G. titu li ſancti vitalis phr̄ card̓. ꝑ iconomū eccā ſancte agates cuius cardinalis ip ſe ē gubernator mouit queſtione̓ cōtra dictū preſbiterū ſuꝑ eccā ſancti ſaluato ris. cā iſta fuit cōmiſſa dn̄o innocētio ꝑ celeſtinū dū erat caxd. coraꝫ qͦ petebat iconomus ſancte agates dictū p. pre biterū ab eccā ſancti ſaluatoris remo ueri ꝙͣ occupauerat in preiudiciū eccē ſancte agates. et iniuxiā cax. cū ipſa ec cleſia pertineat ad eccaꝫ ſancte agates pleno iure. inſuper petebat penſionē. x vi. denariorū papie̓. eccē ſancte agates debitā ꝓ eccā ſancti ſaluatoris ſibi pe ſtitui de nouo ſubtractā ex aduerſo re pondet p. preſbiter predictus. ꝙ ipſe nl̓ lam iniuriq fecit caxd̓. nec in preiudici n̓ eccē ſcte̓ agate s receperat eccaꝫ ſctīſal uatoris cū eccā ſci ſalua. nl̓lo iure peni at ad eccāmſcē agates. nec ſibi dꝫ red dere aliquā penſionē ſed per electioneꝫ populi ad quē pertinet de antiqua cōſue tudine per cardinalē ſancte ſuſanne ad quā ipſa pertinet ecca fuerat inſtituts lite cōteſtata. et receptis ꝓbationibus hincinde mortuo celeſtino ſucceſſit ei ī nocentius ipſe rationibus vtriuſqꝫ in ſpectis abſoluit ip̄m preſbiterū ab̓ īpe titione iconomi ſancte agates ſuꝑ elec tione et inſtitutione facta de ecca ſancti ſaluatoris imponendo ſile̓tiū ſuper his iconomo ſancte agates qꝛ cōſtitit ꝙ po pulus ſancti ſaluatoris erat in quaſi poſſeſſione preſentandi clexicū quādo pſū preſbiterū elegit ad illēi. et ꝙ eccā ipſa ſpectat ad ticulū ſancte ſuſanne in ſpiritualibus pleno iure ſalua queſtio ne ſuper iure patronatus inter eccleſiā ſancte agates et populnm ſancti ſalu
toris. Itē qꝛ cōſtitit ꝙ penſio xvi. dena riorū papien. monete fuit ſoluta eccle ſie ſancte agates annuatim ꝓ eccā ſā cti ſaluatoris in terminis per multa tē pora. ſed de nouo ſub̓tracta reſtituit ec cleſiā ſancte agates in eundē ſtatū per cipiendi ꝑredictā penſionē ab eccā ſanc ti ſaluatoris interminis ⁊ cōdemnauit predictū preſbiterā ad ſolutione penfi onis ꝑredicte ſubtracte ſalua queſtiōe propxietatis intex ipſas eccleſias. No ta ꝙ perſola preſentationē factā ab eo quie̓ ī quieta poſſeſſiōe preſentandi. lꝫ dn̄s nō ſit acquixitur ius in eccā. ita ꝙ poſtea nō remoueretur ſi ius pn̄tandi alij adiudicaretur. Itē ſuiā lata ſuper poſſeſſione nō preiudicat proprietati. Itē ſpoliatus reſtitui debet ante queſti onem proprietatis. Cū vintonenſis. Ca. eccā vinton̄. vacante archid̓. cū ſuis ſequa cibus elegit ſalubre. decanū illegittime natū ſcienter. prior⁊ cōplices ſui elege runt precentorē linto. pro iſtis duabs electionib̓s partes venerūt ad ſede ap. pa. auditis probationibus vtriuſqꝫ ele ctionis inuenit electione̓ vtrāqꝫ cōtra formā electionis celebratā. Vxima ele ctio per archidi. de ſalubrē. decano per ī ordinatā p̄ſumptione facta fuit d̓ homi ne illegittime nato. Secūda de precen tore linco. per violentā impreſſionē. Vnde pa. hab̓ito cōcilio fratrū vtrāqꝫ caſſauit. poſt ea vero aliquibus diebus elapſis pars illa que precentorē elege rat ad dn̄m papam acceſſit. et quoddaꝫ exhibuit inſtrumentū ſigillatū cū ſigit lo cōuentus in quo continebatur. ꝙ vin tonē. cōuentus vices ſuas cōmiſerāt pͥ ori et quibuſdā de fratribus ſuper electi one facienda in p̄ſentia dn̄i pa. Vnde pe tebat prior et complices ſui licentiam
ciiij

eligendi pa. iſtud inſtrumentū fecit ex hiberi alteri parti ꝙ ab oībus extitit approbatū papa queſiuit ab illo priore et ſocijs eius vtrū vellent admittere ali os ad electionē celeẜrandaꝫ. et ipſi reſ ponderunt ꝙ ſaluis exceptionibs quas cōtra illos habebant illos admittere vo lebant. et ſic proteſtatione premiſſa ō nes ſimul in cōmuni fuerūt ad tractan dū de electione. ſed nō potuerūt concor dare de aliqua perſona eligenda cōiter. et ſic infecto negocio habuerūt recurſū ad papa. et illi qui precentatorē vel pͥ tentorē elegerant dicebant illos qui ſa lubriē. decanū̓ elegerāt iure eligendi ip ſo iure priuatos. qꝛ homine̓ illegittime natū ſcienter elegerāt. vnde ẜꝫ cōciliū latera. eligendi ptāteꝫ perdiderāt. et he neficijs eccleſiaſticis triēuio carere de beant petentes a papa vt ſuper hoc īter loqui dignaret̉. Alij vero ad hͦ reſponde bant ꝙ ille decanus. ſalubrē. per ſe. ap. legittimari ꝓmeruit. dn̄o pa. ſuper hoc cōſiderans ꝙ prior et ſui poſt pximā ele ctionē ſuā admiſerat alios ad celeẜran dam ſcd̓am. et latera. cōciliuꝫ vna vice tantū punit huius preſūptores interlo quendo ꝓnunciauit illos eē admitten dos. qꝛ electio quā mō facere volebant nō ideo ſecūda. ſed potiuetertia cōcurre bat. Rota ꝙ qui ſcienter indignū eligit amittit p̄ta̓teꝫ eligendi. et deuoluit ad illos qui nō peccauerūt. Itē per hoc ꝓ batur ꝙ ille canon. cū in cunctis. ē canō late ſententie. Itē illi qui amiſerūt po teſtatē eligendi poſſunt admitti ad ele ctionē ab illis ad quoc eligēdi poteſtas fuexit deuoluta. Per inquiſitionē. Ca. Cum eccā toloſana in famata fui ſet ſuper qͥ buſdā exceſſibus. mandauit pa. quibuſ dā vt inquirerēt ſuper hoc veritatē taꝫ
in capite ꝙͣ in memb̓ris inquiſitores ad doloſa. eccām accedentes acceperūt iura menta canonicorū. et in illa inquiſiciōe quidā maſtaxō cancellarius iuratus a ſeruit ſe ſcimſſe pro certo R. oliꝫ tolo. ep̄m et amicos ipſius anteqͣ ipſe vober tus eligeretur habuiſſe colloquiū cum quibuſdā canonicis noīaum expreſſi ac eoē precibus ſollicita ſevt ip̄m ℟. in ep̄m eligerēt. et vidit et audiuit qn̄ ep̄s ipſe cōfe ſus fuit in preſentia quo cūdam canonicoꝝ preſtiti ſſe iuramētū quibuſdā canouicis. qui ſue prime elec tioni fuerāt aduerſati. eredens pro cer to ꝙ iuramentū illud preſtitū fuit vt ē ligeretur ex pacto. Itē dixit ideē maſto von ꝙ ipſemet poſt electionē r. caſſatā domū ep̄alem noīe ipſius r. detinebat ⁊ recipiebat vroditus ep̄ales quos expen debat in negocijs ipſius r. Iudices du birauerūt qualiter dictus maſtarō pu tiri deberet. pa. ſuꝑ hoc cōſultus reſpon det cū ergo dictus maſtaron dictū r. ſi moniacū ſcienter elegerit in ep̄m ſicut ipſe ſuo iuramento aſeruit. et ſic bene ficijs eccleſiaſticis ſe reddidit indignū in prepoſitū tolo. poſtea eligi nō potuit Vnde mandat pa. inquiſitoribus ipſis vt ip̄m ab̓ officio prepoſiture amouen tes virū idoneū faciant aſſum ad ip̄aꝫ Nota qui ſcienter indignū eligit. indig nus efficitur beneficijs eccleſiaſticis. ita ꝙ interim de iure nō pōt eligi. Cū cauſam. Ca. Quidāpri oratus in eccā ſancti petri lucani vaca uit. maior pars canonicoꝝ in priorē ele git preſbiterū bonū. quidā alij cōtradi cebant dicentes. ꝙ calis electio nōvale bat. eo ꝙ dictus ppeſbitex bonus non e rat proſe ſIs ordine regularē. cā fuit cō miſſa iudicibus corā quibus allegatur ꝙ cū dictus preſbiter honus nō fuiſſet

De electio.
proſe ſſus ordinē regularē eligi nō po tuit in priorē. in contraxiū proponebat̉ ꝙ multi priores cōtinue vnus poſt ali um fuerat in eccā ipſa per multa ⁊ lō ga tꝑa qui nō fuerāt profeſſi. Dubita uerunt iudices an talis cōſuetudo excu ſaret quominus talis electio valeret. cōſultus pa. deſpondet. ꝙ nō debemue ſo lūmodo attendere quid ſit factū. ſed qͥd ſit faciendū. et ẜm lege̓ diuinā nō ē̓ arē dum in houe et aſino. nec aliquis debet induere veſtē de lana et lino cōtextam. Vnde mandat papa vt ipſam electionē debeant irritare et predictū preſbiterū et alios cōpellant vt beati benedicti re gulaꝫ in ea deccā cōſtitutā pro fitetur et ſeruent aut eccām ipſam oīo dimit tāt. Ata ꝙ nō debet cōſiderari quid fac tū ſit. ſed quid faciendum. qꝛ in hoc con ſuetudo nō excuſat. Itē oēs qui in vno eode̓ officio deſeruiunt eiuſdem ꝓfeſſis nis debent eē. Quod ſicut. Ta. Dacante ec cleſia armacana quidā abbas electus fuit in archiep̄m ecce armacane. ⁊ po modu̓ cōfirmatus ⁊ cōſecratus. Quidq ep̄s ⁊ abbas quidā opponebant ſe huic electioni. Legatus ap. ſe. corā quo pre dicti ſe opponebant inqͥſiuit de modo ele ctionis ⁊ de perſona electi. qꝛ multa ꝓ ponebantur tam cōtra perſonā elect. ꝙͣ cōtra formaꝫ electionis. et inquiſitione facta inuenit plura. taꝫ contra perſonā electi. quā contra formā electiōis. Du bitauit cardinalis. quid ſibi eēt facie̓dū cōſuluit papam. et ipſe reſpondet ad illa que cōtra electione ꝓponebantur pxīo quidē electio dicebatur facta de tribus ſed illa videtur potius nominatō qͣꝫ ele ctis vnde nihil iuris acquiſituꝫ fuit no minatis. et ideo licite potuit procidi ad electionē celeẜrandā ī eccā armacana
Scd̓m fuit appellatio a rege īterpoſica et pa. dicit ꝙ appellatio illa electioneꝫ nō potuit impedicr. qꝛ nihil attemptatū fuit in preiudiciū regis. qꝛ nō nominatō ſed electio ſolemnis debet principi pn̄ta ri ⁊ ſuū preſtet aſſenſū tanꝙͣ patrons licet quādoqꝫ per vſurpatione in cōtra riū fiat. Tertiuꝫ fuit qꝛ dicti ep̄i et ab bas cōtempti fuerūt. vt dicebant. dicit pa. ſi electioni interee̓ debuerint et ipſi nō cōtempti ſed vocati fuerūt du̓modo ſine periculo potuerūt vocati ſiue neqͥ uerunt ſiue noluerūt ad electionē venit̉ celeẜrandā ipſoꝝ ſniā electione̓ non po tuit ī pedire. Si vero nō fuerūt vocati ſꝫ cōtempti caſſari dꝫ electio. niſi poſtea pro hono pacis voluerit cōſentipe. Su per eo vero ꝙ in die cōſecrationis ſue an teqͣꝫ miſſa finiretur acolitū ordinauit ꝓ tanto exceſſu caſtigetur. qꝛ ſolus roma nus pontifex. qui cōſecratur q̄te himnū angelicū. et poſtmodū miſſam incipit⁊ perficit. cōſecratus in dic ſue cōſecratio nis pōt ordines celeẜrare. Alij vero qui inter epiſtolā et euangeliū cōſecrantur qꝛ ipſi cōſecrati celebrabant principali ter celebranti nōdebent tūc ordines cele brare. ne diuidatuꝝ miniſteriū vnitatie Preterea nō lꝫ archiep̄o ſine pallio cō uocare cōciliū. conficere criſma. dedicat̉ baſilicas. ordinare clericos. ex epiſco pos cōſecrare. et iō multū preſumit qui anteꝙͣ impetret palliū predicta facere preſumit. cū nō tanꝙͣ epiſcopus ſed tā ꝙͣ archiepiſcopus ea facere videatur. Super eo vero ꝙ tabulā argendeā alie nauit dū̓modo eccām reddat indemne̓ e quanimiter poterit pretexixi cū hoc pro ceſſerit de clexi et populi volūtate. Ao ta ꝙ per nominationē nullū ius acqui vitur nominato. Itē appellatio per lai cum patronū interpoſita ne fiat electie

in eccleſia collegiata nō palet. Itē ſi quis cōtemptus in electionē. niſi cōſen tire voluerit caſſari dꝫ electio. Aliave ro que cōtra perſonā proponebant̉. diſ penſatiue intelliguntur. ¶ Auditis Ca. vacā. ecca baio cen. canonici haiocen. ad electionē cōue uientes. pars vna elegit. vuil. archid̓. alia pars elegit r. ſubdiacōnū. Electio nes iſte delate ſn̄t ad dn̄m pa. Ipſe pa. examinatis nuncijs vtriuſqꝫ electiōis inuenit vtraqꝫ cōtra formā iuris attē ptatā hoc modo. Cū enī canonici in ca pl̓o cōueniſſēt. et volūtates ſinguloꝝ inquiſite fuiſent. decanus cū pauciori bus cōuenit. in r. ſubdiaconū nō ip̄m e ligendo ſed nominādo. cātor cū pluribꝰ nominauit vuil. archidi. tandē ſolus ca tor nominauit magiſtrū r. de ablegijs appellans ne decanus qui primā vocē in electionē habebat ad electione proce depet ſine cōſenſu totius capituli l̓ ma ioris partis. Decanus nō obſtante ap pellatione illa nō habito cōſenſu maio ris partis capituli ſꝫ lōge imnoxisdictū vtul archidiaco. elegit ſtatim appellās ne quis cōtra electione aliqͥd attempta ret decanus tamē allegabat ꝙ electiōi ſue plures cōſenſerūt. ſed hec allegatio nō valebat. qꝛ electio qͥ fuit ixxita ip̄o iure per ſubſequentē cōſenſū nō poteqͥt eē rata. Poſt electionē cator et alij qui pemianſerūt in capitulo poſt illā electio nem decam nondū caſſatā. et poſt ap. ad ſe. ap. interpoſita recedentes a nomi natione dicti vuil. archo. dictū ſubdia conū̓ elegerūt. dn̄s pa. qꝛ vtrāqꝫ electi onē cōtra formā canonicā attemptatā vt dictū e. vtranqꝫ caſſauit. Nota ꝙ ſe cūda electio attemptari non dꝫ prima nō caſſata. quod intellige cū prima ele ctio nō eſt in illa ratione electi. Nota q̄
electio que nulla ē. ex poſtfacto nō con ualeſcit. Itē quod ſit poſt legittimā ap pellationē nō valet. In cauſis. Ca. eccā toloſ. vacante capitulū ad tractandū de elec tioue inſimul cōuenerūt et duos de ca pitulo elegerūt. vt. v. de eode capitulo eligerēt electores qui preſtito iuramen to tractarent de electiōe paſtoris. et ſta tutū fuit a capitulo vt ille quē illi qͥn qꝫ eligerēt vel tres ex illis du̓modo per ſona eēt idonea pro ep̄o haberetur. p modū cū illi duo quinqꝫ electores eli giſſent et illi ad tractandū de electione ſeceſſiſſent in partē. et nō poſſent eēs concordare in vnā perſonā. tres ex illis poſtulauerūt ep̄ꝫ de cōue̓narus reliqui duo textia die cū paucis de capitulo reli quis abſentib̓ꝰ arch. agenen̄. elegerūt Demū cā ſuper iſtis. electionih̓s ad ſe. ap. eſt delata in preſentia dn̄i pa. omīa iſta ex parte illoꝝ qui poſtularāt ep̄m cōuenu̓arū propoſita fuerūt. ecōtrario nuncij predci archo̓. reſponderūt. ꝙ cuꝫ predicti quinqꝫ de electione tractarent et inter ſe diſcorda ent. ita ꝙ cōtentio ſe voces eorū a fratribus qui remanſe rant ī capitulo audite fuerūt a capitu lo. capitulū ꝑ duosde canonicis ꝓhibu it ne vlterius in negocio ipſe ꝓcederēt reuocando ſibi traditā ptātem mandan tes eiſde vt ad capitulū redirēt ad tra ctandū de electione cū alijs quorū duo ad capitulū ſunt reuerſi. ſub̓ſequēti die capitulū vt moris ē fecit pulſari cāpa nas ad capitulū cōgregandū. et cū pre dicti tree cū quibuſdā alijs ad capitulū nō veniſſent. prior cū maiori parte ca pituli predictū archid. elegit. Auditis his et alijs pa. ſuper hoc ſcribit quibuſ dam abbatibus in hunc modū. qꝛ poſtu latio facta de ep̄o cōuenuarū̓. facta fuit

De electio.
per illos in quos tetū capitulū eligēdi tranſtulerat poteſtatē propter qd̓ de cō ſenſu totius capituli intelligitur eē fa cta. tu res nō eēt integra. ex eo ꝙ elec tores in traictatu ꝓceſſerāt ptāteꝫ illā capitulū nō potuit reuocare. ideo electi one̓ ipſius archid̓. caſſauit. Vnde man eat pa. cuidā ep̄o et duobus abbatibus quatinus ſi perſonā illius ep̄i inueniq̓t vtilē ⁊ nece ſaxic ad regimē eccē toloſa ne ⁊ idoneā ad hereticoꝝ perfidiā extir pandū ei tribuant licentiā tranſeundi ad eccām toloſa. Nota ꝙ re nō integra poteſtas alij cōceſſa nō poteſt reuocaxi Itē quod ſit per illos quibustotū capi culū cōtulit poteſtatē per ip̄m capitulū intelligitur eē factū. Itē qui pex aliū fa cit. xx ſeip̄m facere videtur. Ca. Ec Cū ecca xulterana cleſia vulterana canonicorū obſequio longo tꝑe fuerat deſtituta. vnde vulte ranus ep̄s quoſdā elegit ⁊ inſtituit in eadē. ſed canonici eos recipere noluerūt dicentes ꝙ electio talis fuerat in eoꝝ preiudiciū attemptata propter quod ē piſcopus contra canonicas lrās ap. ad floren. ep̄m impetrauit. corā quo pete hat ep̄s vt canonicos ꝓhiberet ab īiu ria. quā faciebant eide ſuper electione dictoꝝ canonicorū. Secūdo petebat vt canonici ipſū ep̄m iure electionis liber̄ vti decetero paterent̉. Florentinus epiſ copꝫ lite ſuꝑ dictis articulis cōteſtata et receptis probationibus vtriuſqꝫ par tis dubitans qualiter ſuper predcis de beret ꝓcedere cōſuluit dn̄m pa. cam in ſtructā remittendo ad ipſū. et ipſe pa. e idem reſpondet vt ſuper hoc pximo arti culo in quo petebat epiſcopus vt cano nicos ꝓhiberet ab īiuria quā faciebāt eide ſuꝑ electiōe p̓dictoꝝ canoīcoꝝ ab ſoluat canonicos vulteranos ab impe
titionē epiſcopi qꝛ nō videtur faacere qͥ vtitur ſuo iure. cū per teſtes longe meli us ſit probatū ꝙ canonici illo iure ſunt pſi anteꝙͣ epiſcopus vulteranus. In ſecundo articulo quo ide epiſcopus pe tebat vt canonici paterentur epiſcopu libere vti decetero iure electionis ab̓ſo uat ſimiliter canonicos ſepedictos. cum ſit notoriū ꝙ in tuſcia cōſuetudo gene ralis ſeruetur. vt canonici in cathedra libus eccleſijscapl̓m ſolūmodo irrequi ſito epiſcopo eligendi canonicos habe ant ptātem. Notaꝙꝫ nō facit alicui inm riam qui vtitur ſuo iupe. Ao. ꝙ in eccle ijs cathedralibus circa electiones con ſuetudo ſeruatur. cū de iure cōi pertine at ſil̓ adcupitulū ⁊ epiſcopū illis eccē. Tu dilecti. Ca. Eccā moxi nen. deſtituta paſtore archō̓. eiuſdē ec cleſie electus fuit in paſtoꝝē. ſuper iſta electione iācōfixmata. orta fuit poſtmo dū cōtrouerſia inter epiſcopū̓ electū et eius ſequaces. e quoſdā alios canoni cos eiuſ&e eccē. tande̓ delata ē queſtio ad ſe. ap. ex parte electi fuit propoſitū corā pa. ꝙ cū eccā ipſa vacaret canoni ci eiuſdē eccē in tres canonicos moxinē. ptatem eligendi epiſcopū cōtulerunt. ꝓmittentes vt illū reciperēt in rectorē quē de gremio eccēducexent eligendū. qui examinatis voluntatibus ſingulo rum archid̓. eiuſ& eccē elegerūt. metro politanus electionē examncs ac perſo ſonā eleci. ⁊ de ipſius. et de defectū cuis fuerat ab aliquibus dubitatū veritatē inquirens pronūciauit ipſū in etate nō ſuſtinere defectū et electionē ipſius con firmauit. Vnde petebatur imponi ſilen tiū parti aduerſe. que ſe huic electioni opponebat malicioſe. Vern quidā b. no mine ꝓpoſuit ex aduerſe ſub pena be ne ficij ſui ſe obligans. ꝙ ſupradictis

tribus ſub̓ hac forma data fuit ptās e ligendi. vt examinatis ſingulorū volū tatibus. illū in qnē oēs vel maior et ſa nior pars capituli de gremio eccē cōſen tiret. eliger̄ tenerētur ſed ipſi electores pta̓tem ſibi traditā nō ſeruantes. dcm̄ archid̓. quē pauci de capitulo nomina rant eligere p̄ſumpſerūt. Vnde canoni ci morin̄. poſtmodū mirabantur qualit̓ archid. fuerat electus et cū plures eēnt in eccā digniores. vnde ceperunt fere ph̓ lice profiteri ꝙ ipſū archid̓. nullatens nominarēt. et reputantes ſe in hac par te deluſos et ſic talē ſurreptionem dn̄o pa. retulerūt petens dictus h. dictū cr chidia. remoueri ab eccā moriē. dn̄s pa. his auditis. qꝛ regerat pernicioſa ex emplo ſi per ſurreptionis aſtutiā quis aſcenderet ad apicē dignitatis. ita dux it prouidendū vt cōtra dictores preſtēt iuramentū quod malicioſe nō ꝓponēt hmōi queſtionē. et predicti tres electo res iuramento aſtringantur dicere veri tatē. ꝙ ex canonicis examinationis tē pore ī dictū archid. cōuenerūt. et ſi tres vel duo illoꝝ dixeriat ꝙ maior paps ca nonicorū cōſenſeris indictū archid. cō tradictoribus ſilentiū imponatur cū il loꝝ probatio inſufficiens eſſet eo ꝙ eſ ſent in ſuis teſtimonijs ſingulares. Si pero dixexint ꝙ a paucioribus predic tus fuexit nominatus. tūc ſi fuerit ſuf ficienter probatū. ꝙ illū de grenio ecce ẜm forma ſibi datā eligere tenent̉. et illū in quē oēs vel maior et ſanior pare capituli cōſentirēt. electio ipſiuscaſſet̉ alioquin quod de archid. factū ſit ratū habeatur. et contra dictores cōpeſcant ab̓ ipſius moleſtatione. et iudices pre dictū h̓. priuent preben. morinē. eccē qͥ ſe hanc penā ſi in probationē deficeret obligauit. nō ob̓ſtan. ꝙ ſuper etatis de
fectū fuit obc̓ꝫ cōtra ip̄m cū idem h. nō multū inſtiterit huic obiectioni⁊ ſuper hoc a metropolitano iudicatum fuit cu ius ſniā in remtrāſit iudicata. a qua ī fra decendiū nō fuerat appellatū. No. ea que per ſurreptionē fiunt caſſari dn̄t. Itē nota ꝙ iuramentū dꝫ exigi ꝙ exte ptiones malicioſe nō opponātur vbi ē preſumptio cōtra obijcientes. Itē ꝓpt̓ defectu̓ probationis teſtes recipiūtur qͥ vel de facto ſuo xecipi nōdeberent. Item teſtes ſingulares nōvalent. Itē aliq̓s pōt ſe obligare ad penā beneficij ſui. Itē interlocutoriai nā a qua infrax. dies nō appellatur trāſit in re iudicatā ſicut diffinitiua. Ca. De functo d̓ Cū in iure. cano cuiuſdā eccē capitulū eiuſde eccē tōꝑ vomiſit in vij. canonicos eiuſdē eccē ſub̓ hac forma vt illū que̓ ex ſe vel ali is de grermo ipſius ecce oēs ipſi ſepteꝫ vel maior pars eorū eligerēt. capl̓m ip ſum reciperet in decanū̓. tande vnus ex illis ſeptē elenus fuit a tribus ipſorū. et alius qui nō erat de numero illorū ſe ptem a tribus alijs electus fuit in deca ni̓ cōfultus pa. quuis eoꝝ eēt potior deca nus. xeſpondet ꝙ ille qui de numero ſep tē a tribus illoꝝ ē electus ẜm formaꝫ cōpromiſſi. debet in decanū̓ dū̓modo elec tioni de ſe facte voluerit cōſentire et a liquod canonicū nō obſiſtat. Ex hac decretali cōſueuit dici ꝙ perſona electa auget numerū eligentiū. cōtrarium ta men verū ē ꝙ perſona electi nō cōputa tur in numero eligentiū. qd̓ ꝓbatur in fra eodē cumana eccā Itē forma māda ti eſt ſequenda. Venerabilē Ca. vt melius lxā intelligatur prenotandū ē. Fxedexi cus imperator habuit duos filios. henxi cus ⁊ philippū. mortuo fredexico ſucceſ

De electio.
ſit ei ſenxicus eius filius in imperio hoc facto herxicus imperator procurauit ꝙ principes alemanie eligerēt in regeꝫ ⁊ imperateꝝē promouēdū poſt mortē ipſi us ſenxici fredericū filiū iſtius ſn. im peratoris. et ſic fuit electus philippus frater hen. et alij principes iurauerunt dicto frederico fidelitatē tanꝙͣ regi. qui fredericus poſtmodū ꝓmotus in impe ratorē fuit depoſitus per innocentiū. iiij. in cōcilio lugdū. poſtmodū vero mortuo ſxn. imperatore fratre phi. ac patre di cti fre. principes in diſcordia elegerunt quidā elegerūt ottōne̓. quudā vero phi lippū fratrē hen. Cū ergo electiones i te ī diſcordia facte fuiſſent. papa. miſit queudā legatu in alemania. vt alteraꝫ electionē predictarū quā canonicā īue nicet cōfirmaret. Legatus vero diligen ti examinatione premiſſa in dictis elec tionibus electione ottōnis cōfirmauit electionē alterius reprobata. propter quod principes illi qui phi. elegern̄t. cō querebantur de facto legati. et miſerūt nuncios ſuos cū litteris ſuis ad papam et inter cetera principes hac ob̓iectione vſi ſunt dicētes. Legatus iſie aut elec toris aut cognitoris geſſit perſonā. ſi electoris falcem miſit in meſſem alienā qd̓ facere nō debuit. ſi cognitoris abſen te altera parte perperā ꝓceſſit. cū cita ta nō fuexit. et iō nō debuit cōtumax re putari. ſcribit pa. ſuper hoc negocio du ci zaringie dicēs ꝙ bene cōfitetur et re cogno ſcit ius eligendi regē ī imperato rem poſtea ꝓmouendū ad pxincipes ꝑ tinere. et de iure ⁊ antiqua cōſuetudine qꝛ ſedes ap. tranſtulit imperiū ro nuper a grecis in perſona magnifici karoli ad theutonicos. ſed prīcipes bene recogno cunt ꝙ poteſtas exciminādi perſonam electā ſpectat ad pa. qui eū inungit. con
ſecrat et cōronat/ qꝛ illud regulaxiter verū eſt ꝙ ad eū pertinet examinatio ꝑ ſone ad quē mans impoſitio ſpectat. nū quid enē ſi principes ī diſcordia perſonā eligerēt indignā d̓beret pa. illū cōfirma re aut coronare abſit hoc oīo. his pͥmiſ ſis pa. vtſpondet oliectioni principū di. ꝙ legatus approbando et reprobando. nec electoris geſſit perſonā qꝛ nec ali quē fecit eligi nec elegit. neccognitorie qꝛ quantū ad eligentes neutrius electi onē cōfirmauit nec etiā infirmauit. ſed exercuit denūciatoris officiū. qꝛ perſo nā philippi reputauit indignā perſonā vero ottōnis denū̓ciauit idoneā ad impi riū obtinendū. nō cam propter ſtudia eligentiū ꝙͣ propter merita electoꝝ. ꝙͣ ius ingior parse illorū ad quos pertinet electio cōſenſexit in octonē. ex eo ꝙ elec tores ph̓i. alijs abſentibus et cōtēptis ipſū eligere preſumpſerūt patet eos ꝑ perā proceſſiſſe. verū qꝛ in electionib̓s plus nocet cōcemptus vnius ꝙͣ multo rū contradictis in pn̄ti. His ergo premiſ ſis reputauit pa. octo. idoneū ⁊ phi. īdi gnū ad imperiū ob̓tinendū. cū enī vota principū in electionē diuidunt poſt am monitione et expectationē pōt pa. alte teri parti fauere maxime poſtꝙͣab ip̄o inunctio et cōponatio poſtulatur. et hoc probatur iure et exēplo. Iure hec modo nunqͥd ſi principes aramoniti ⁊ expecta ti nō potuerūt vel noluerūt eligere ali que̓ ſe. ap. capebit defenſor̄. quaſi dicat nō Exemplo hoc modo. ſciūt enī princi pes ꝙ cū lotharius ⁊t corardus in di cordia fuiſſent electi. pa. lothariuꝫ co ronauit. et imperiū ob̓cinuit coronatus dicto corardo ad eius gtatiā redeunte. Poſtea monet principes vt a phi. repro bato xecedant et octōni adhercant. niſi tūc demū quando cōtra perſonā vel ſcm̄

ipſius aliquid obiectū fuerit et ꝓbatū His dictis oſtendit multa licet phil. eſ ſet ab̓ oībus electus cōcorditex per que electio ſua nō teneret. hoc modo impedi menta phi. ſūt notoria. excōicatio pub lica. periuriū manifeſtu̓. et perſecutio di uulgata. quā ip̄e et eius antece ſores ī pomana eccā et alias eccleſias exercue runt. Nā ipſe a predece ſor̄ noſtro excō municationis vinculo innodatus quod poſtmodū recognouit dū per eius nun ciū abſolutionis beneficiū poſtulauit. Vnde patet ꝙ fuit excōicatus electus Ipſe vero cōtra propxiū iuramentū reg nū̓ ſibi vſurpare preſumit. cū ſuper illo iuramento ſe. ap. primo cōſulere deẜuiſ ſet nec prodeſt ad ſuā excuſationē. ſꝫ di catqꝫ iuramentū illud fuiſet illicitū qꝛ uihilominus ſe. ap. prius ſuper eo reqͥ pere debuit anteꝙͣ cōtra ipſum propria temexitace veniret. et hoc probat exem plo gabaonitarū. qui cū a filijs iſrael per fraude̓ ſurripuerūt iuramentū. ipſi tamē filij iſraſel cognita fraude cōtra illud venior noluerūt. inſi pxius cōſule rent dn̄m vtrū dictū iuramentū ſit lici tum aut illicitū et vtrū ſeruandū ſit a̓ nō ſeruandū. nullus ſane mentis igno rat ad iudiciū pape permittere. Prete re a ſi philip. imperium ob̓tineret ptās principū depericet in electionē et imperi um obtinendi decetero ceteris fiducia colleretur. ſi enī phi. ſuccederet hen. fra tri ſuo ſicut ſen. ſucceſſit fre. patri ſuo videretur imperiū nō per electionē ſꝫ po tis ſucceſſionē ꝓcede̓. et ī pͥiudiciū prī cipū redundaret ſi nō niſi de domo phi. ducis ſueme videretur aliquis aſſumē dus. Vltimo monet pa. iſtū ducē vt oīo a ph̓i. recedat nō obſtante iuramento ſi quod ei fecit rōe regni. qꝛ eo reproba to hmōi iuramentū obſeruari nō debet
Nota hic multa notabilia eliciūtur. pͥ mum ē ꝙ ius eligendi regē in imperato re promouendū de iure cōmuni pertinet ad principes. Itē ad eū pertinet exami natio ad quē pertinet cōfirmatio. Ite ad officiū illius qͥ cōfirmat electū etiā ſi nihil ei obijciatur pertinet inquirere an ſit idoneus. Itē quādoqꝫ reprobat electio potius propter perſonā electi in dignā ꝙ propter eligentes. Itē in elec tionibus plus nocet cōtemptus vnius ꝙͣ ſi multi pn̄tes cōtradicāt. Itē iudex pōt alteri parti fauere. Itē publice ex cōmunicatus repellitur ab electione. ¶ Itē periurium manifeſtū repellit a liquē a dignitate. Itē ꝑſecutores eccā rum ab eccleſiaſtico honore dn̄t repelli vt puniantur in quo peccauerū̓t. Item cū dubitatur an iuramentū ſit licitū vel illicitū. recurrēdū ad ſe. ap. Itē in ho noxibus nō debet ſꝑ ſucceſſio attendi. Itē in fine notaꝙ ſublato principali ac ce ſoriū nō tenti Ca. in quadā eccā Coram. due electiones fuerūt celeẜxate. ca ſu per his electionibus fuit delata ad ſe. ap. ſed quia nō potuit coſtare dn̄o pa. de inexitis illarū electionū. mādat qui buſdā vt ſi electio vtriuſqꝫ partis caſ ſcita fuerit vocatis fratribus qui ſunt in prouincia quod ingiori et ſaniori par ti illorū placuerit faciant per cenſuraꝫ eccleſiaſtica firmiter obſeruari. Nota ꝙ vbi electio debeat celeẜrari. ibi oē̓s canonici de eccā qui ſūt in ꝓuuncia ſunt vocandi. Itē qui ſūt in ꝓuincia dicūtur preſentes. Itē iniuolabiliter obſerua ri debet qd̓ fit a maiori ⁊ ſaniori parte. Bone memorie. Ca. Ep̄o cremonen. in extremis agente cū deſpe raretur de vita ipſius. capl̓m ipſius ec cleſie citauit quendā canonicū ſuum in

De electio.
ciuitate regia in Itudio cōmerantē vt ad certū terminū benipet ꝓ futuri pa toris electione facienda. dicto tanonico nō veniente ad terminū̓ ſibi prefixū. et ep̄o elapſo tepimno viaꝫ ꝯniuerſe car nis ingreſſio anteꝙͣ corpus ſepulture traderetur abſente predicto canonico capitulum cōtulit poteſtatem eligen di quibuſdā canonicis eccē ſue ⁊ ipſi ca nonici poſt mortē ep̄i et ante ſepulturā ceperūt tractare de electione paſtoris. ⁊ quidā ex illis maior pars cōuenerūt in archipreſbiterū ipſius eccē. alij ī ar chidia. ſuū. eo vero ſepulto minor pars tōſentit maiori. et ſic dcūs archipreſbi ter poſt ſepulturā ab oībus e̓ electus. cui electioni dictus archid. et capitulū cōſenſerūt. poſtmoduꝫ vero ſuperuenit dictus canonicus afferens ſe fuiſſe con temptor. p̄copter quod vt dicebat elet tio nō valebat. Vnde credens ptātem e ligendi ad ſe eē deuolutā predictū archi dia. elegit vnde propter electiōes iſtas dictus canonicus pro ſe et quidā alijs A. nomine ꝓ apchid. ad ſe. ap. acce ſe runt. pa. vero de mexitis iſtarū electio nū̓ cognito. electionē archid. celebratā poſt electionē archipreſbiteri nō caſſa tam caauit. qꝛ nō debuit h. canonicus procedere ad electionē ſecūdam qte cal ſationē prioris in penā interdicens dicto h. canonico vocē cōtradictionis in prīo cōſenſu capl̓o perdurante. et ſumliter electione archipxeſbiteri iuſticia exigē te caſſauit. tame qꝛ corpore dicti ep̄i nō dum tradito ſepultur hab̓uerūt de iſta electione tractatū cōtra canonicas ſar ctiones tū qꝛ dictus h. canonicus cōtep tus fuit. lꝫ vnus ſolus fuerit. qꝛ in tali bus plus nocet cōtemptus vnius qͣꝫ mi torū cōtradictio in pn̄ti. nec valuit pre dicta citatio. qꝛ cū mortē ep̄i preuenit
nō potuit arcere citatū. Rota ꝙ ſecūda electio nō ē facienda prima nō caſſata. Itē vnius ſolius cōtemptus pōt caſſa re electionē. Itē ep̄o defuncto nondū ſe pulto nō debet fieri electio. Itē citatio nō ltīme facta nō tenet Ca. Orii Cū ad noſtrā. dā ſimul factus fuit monachus et ab bas. cū prius deẜuexit eē monachus ꝙͣ abbas peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa. pa. vidensq cōtra regularestraditōes fuerit attemptatū. electione de facto fa ctam caſſauit qꝛ nullus dꝫ monachari ſpem habens vel promiſſionē ꝙ fiat ab bas. Nota ſola ſpes vel promiſſio ſimo nic inducit. et iō ille qui ſic monachat vel eligitur. de iure e̓ repellendus. Itē nota quis prius dꝫ monachapi ꝙͣ in ab batem aſſumi. MFicij tui Ca. Vacāte que dam monaſterio poſito in medio natio nis peruerſe. monachi cū nō poſſent ſui ordinis perſonā idoneā inuenire. ꝑ quā monaſteriū poſſet gubernari in quen dam nobilē et diſcretū oculos extēderm per quē poterāt melius defenſari. Vnde acceſſerāt ad patrē ipſis humiliter po ſtulātes ab ipſo ut filiū ſuū induceret. quatinus habitā ſuſciperet monachalē nullā ſpem patri dantes de ipſius ꝓmo tione. et pater ad hoc filiū ſuū induxit. qui monachus factus ſtatim in abbatē eſt electus. crius electio cōfirmata fuit per rectorē maſſanū legatū ap. ſe. mor tuo illo rectore qui cōfirmauit ſuā elec tionē fucce ſſit ſibi quidā alius legame ap. ſe. qui dubitauit an talis electioꝑa luerit. cū dictus paratus ſit ſe purgare ꝙ ad hͦ fuit nulla abitione inductus pe tens a pa. vtrū dictus electionē potuit cōfirmare vel diſpenſare cū ipſo. et ſi ele ctio illa ſit caſſāda an iterū poſſit eligi

in abbatē. Reſpondit pa. ꝙ ex his que ī cōtinēti ſūt acta oſtenditur ꝙ tal̓talit̓ eligi nō potuit in abbatē. ⁊t ideo pa. ele ctionē illā decreuit irritā et manē. quia prius poluit e̓ magiſter ꝙͣ diſcipulus ſed poſtꝙͣ fuerit in regula cōpetenter ī ſtructus ſi neceſſitas et vtilitas mona ſterij poſtulauerit. poterit in abbatē aſ ſum. ne monaſteriū opprimatur ī cur ſibus malignorū prius tamen ab ipſo purgatione recepta. Rota ꝙ ex his q̄ in cōtinenti fiūt preſumitur cōtra aliqͣꝫ Itē prius debet eē quis diſcipuloꝙ ma giſter. vt in p̄cedenti capitulo dicebat̉. Illa quotidiana. Caſus. qui dam electus fuit in ep̄m vel in aliū pre latū. In hac electione quidā interfue runt qui per ſolā participationē incide rant in imnorē excōicationē. dubitabit an propter hoc electio vicicretur. cōſul tus papa reſpondit ꝙ pro certo inuenit electionē illā canonica fuiſſe. et iō eam cō fixmauit. Verū̓tamē ſi quis defectus fuit in ea propter hoc ꝙ illi excōmuni cati minori excōicatione interfuerunt. pa. ſupplet hoc de plenitudine ptātis. Nota ꝙ excōicatus minori excōicatiōe poteſt eligere. quia nō eſt ſeparatus ni ſi a ſacramentis. Scriptū eſt. Ca Vacante cōſtantinopolitana eccā duo vocati ſūt ad eā pars vna poſtulauit archiep̄m e raclien. alia vero elegit plebanū̓ ſancti pauli d̓ venetijs. procuratores vtriuſaꝫ partis ad ſe. ap. propter hoc acceſſerūt hec et taliam preſentia dn̄i pa. propone̓ tes ex parce poſtulantiū archiep̄ꝫ pro ponebatur ꝙ due partes ⁊ amplius po ſtulauerāt archiep̄ꝫ. ad hoc probandū inducebatur quoddā publicū inſtrume tū cōputatis ſeptē p̄poſitis ⁊ prelatecō nentualiū eccaꝝ. qͥ de cōi cōſe̓ſu ad ele
ctionē fuerūt vocati. et procurator par tis aduerſe illud idē fuit cōfeſſus in iu dicis. ſed eius tōfeſſio extitit reuocata Vnde pare poſtulantiū proponebat ſu am intentione probatā. quia d̓ his que partes in iudiciū deduxerāt. nō potuit fieri dn̄o pa. plena fides. mandat papa cuidā notaxio ſuo ut ſuper his inquirat diligentiſſime vexitatē de meritis elec ti ⁊ poſtulati apud venetias vb̓i vter qꝫ natus fuit ⁊ diutius cōuerſatus. et de ſtudijs eligentiū et poſtulantiū et de oībus qui cām poſſunt inſtruere apud cōſtantinopolim vbi electio et poſtula tio facte fuerūt. et ſi partes cōcordaue rint. procedat hoc modo. vt ſi cōſtiterit ꝙ de coī cōſenſu patriareſe admitteren tur vij. propoſiti ſiue per ſe ſiue per ali os. ⁊ duo alij ex parte vniuerſitatis ꝓ omnibus prelatis cōuentualiū eccleſia rum. et tūc tꝑis tot eēnt prelati quot erāt ecce cōuentuales ita ꝙ cū ſeptem prepoſitis. et nouē canonicis facerēt du plo maiorē numeꝝ ꝙ. xvi. electores ple banitūc poſtulationē admittat. niſi po ſtulatus indignus reperius fuexit ⁊ e lectione plebani caſſata abſoluat illuꝫ ab̓ ecca exaclien. et det ſibi licentiam tranſeundi ad eccam cōſtantinopolim. Si vero oēs ꝑredicti nen fecerūt duplo maiorē numerū ſiue dignus ſiue indig nus fuerit poſtulatus eo repulſo electi onem plebani cōfirmet niſi et ipſe ple banus repertus fuexit indignus Si ve ro numerus poſtulantiū fuexit duplo maior ꝙ eligentiū et perſona poſtulata fuerit indigna. et electio et poſtulatio reprobetur. niſi forſitan oēs vel maior pare peſtulantiū ex certa ſcientia iudig num poſtulaſſent. et illa vior poſtulā di ſeu eligendi eēt poteſtate priuati. ⁊ in hoc caſu electione̓ plehani cōfirmet.

De electio.
ſi ea̓d̓ perſona idonea cōſtiterit celeẜra Nota ꝙ inquirendū eſt de cō tum uerſatione electi apud illos cuꝫ quibus fuit conuerſatus Nota ꝙ qui ſcienter eligit indignū ea vice poſtulādi vel eli gendi pote ſtate priuatur. Qui vero ig noranter eligit vel poſtulat indignū nō punitur Item ſi maior pars ignorat vicium minoris partis non imputatur maiori parti que hoc ignorauit. hec de creralis continet ius in ſine. Alia vero p̄cedentia ex cōmuni cōcordantia partiū & ꝓniſione pa. dicta ſunt. ¶ Ne ꝓ defectū. Caſus quia propt̓ defectuꝫ paſtoris eccleſia viduata tam in temporalibus ꝙͣ in ſpiritualibus fre quenter ſuſtinet leſionē. et ideo cōciliuꝫ volens periculis animaꝝ ⁊ eccleſiaruꝫ indemnitatibus prouidere. ſtatuit vt ec cleſia cathedralis vel regularis vltra tres menſes non vacet ita ꝙ impedimē coiuſto ee ſſante electō celebrata nō fue rit. electores eligendi poteſtate careā̓t ea vice ⁊ poteſtas ad ꝓximū ſuperiorē tranſferatur. et ille ad que̓ fuexit deuo luta poteſtas infra alios tres mēſes de cōcilio capituli et celigioſoꝝ de perſona idonea ipſis eccleſie viduate. vel ſi ibi idonens nō reperitur. de alia nō differat eccleſiam ordinare ſi ipſe canonicā vo luerit effugere vltionem. Nota ꝙ ec cleſia cathedralis vel regularis nō d vacare vltra tres menſes. ¶ Item illi qui nō poteſt agere non curxit p̄ſcriptō Rota ꝙ per negligentiā quis amittit ius eligendi. ¶ Item regularis eccleſia ꝙͣtum ad tempus eligēdi equiparatur eccleſie cathedrali. ¶ Itē nota ꝙ ꝙͣdiu repexitur ī eccleſia idoneā perſona nō de het eligi de aliena ¶ Ama propt̓. Ca. quidā malicio ſe fraudulenter nitehātur diuerſas for
mas electionū inuenire. ꝓpter qd̓ peri cula multa et impedimēta ꝓuenieb̓ant eccleſiis viduatis. et ideo ad hec pericu la exitāda ſtatuit cōciliū generale tres ſormas circa electōes cathedraliū et re gulariū eccleſiaꝝ. ꝓxima forma ē hec vt vocatis oībus qui volunt debent et pn̄t cōmode intere Ie. eligantur tres de capitulo fide digni. qui figillatī ⁊ ſecre to vota oīm diligenter inquirant et in ſcriptis vedigant quo facto incontinen ti anteꝙͣ ad alia diuertant vota illa publicent ī cōmuni in pn̄tia capituli. ⁊ ſi plupes electi ſūt fiat hincet inde colla tio numeri ad numerū. meriti ad mexi tum. zeli ad zelū. et ſic collatione habi ta. nō obſtante appellatiōe alicuius is eligatur in que oēs vel maior et ſanior pars cōſentit. Secūda forma ē vt elige̓ di poteſtas aliquibus viris idoneis cō mittatur qui vice oīm ꝓuideant eccē vi duate de paſtore. Aliter vero ꝙͣ dictū ē duob̓us modis predictis electio facta n̄ valeat. Tertia vero forma ē ſi quaſi ꝑ inſpirationē diuinā cōiter ab omnibus abſqꝫ vicio electio fuerit celebrata. Qui vero cōtra predictas formas elige re attemptauerint eligendi ea vice po teſtate priuentur. Poſtmodū dicitur ꝙ nullus in electionis negorio ꝓcuratorē cōſtituat niſi ſit abſens in eo loco vnde debeat aduocari. et ſi iuſto ſit impedimē to detentus vt venire nō poſſit ſuꝑ hoc ſi opus fuerit fide faciat iuramento et tūc ſi voluerit cōmittat alicui de cupitu lo vices ſuas. et in fine r̄probat pa. clā deſtinas electiones ſtatuens vt ꝙͣcito electio facta fuexit ſolemniter publicet̉ Nota hic tres formas canonice eligēdi Itē vbi ſūt plures in electione votē ha bentes dꝫ fieri collatio numeri ad nu merū. mexiti ad meritū. zeli ad zelum.

Itē appellatione fiait electio ẜꝫ formā canonicam nō valet. Itē ab̓ſens in lo co de quodebet vocari poteſt cōſtituere procuratorē in electione. Itē claudeſti ne electiones in iure ſūt r̄probate. Itē quicqͥd hic dicitur pro notabili habeat̉ Qui ſquis. Ca. Frequenter eligebantur multi per impreſſionē ſiue per abuſū ſeculaxieptātis ⁊ electi cōſen tiehant quod erat cōtra eccē libertatē nec decetero talia fierent. ſtatuit conci. generale ꝙ ſi quie electioni taliter de ſe facte cōſenſexit cōtra canonicā liberta tem capecit cōmodo electionis et fiat me ligibilis. et ſine diſpenſatione ad aliq ē ligi nō poſſit dignitatē. hec ē pena illi qui cōſentit. Secūdo imponit penā elec toribus dicēs ꝙ qui electione taliter ce leẜrare preſāpſexit ꝙͣ dicit. pa. irxitam ipſo iure ab̓ officijs et beneficijs ꝑtriē niū̓ ſuſpendat̉. et ſint tūc ptāte eligēdi priuati. Lota ꝙ in electionibus dꝫ eſſe liber cōſenſus eligentiū. ſi vero coactus nō palet. immo irrita ē electio et cōtra eccleſiaſticā libertatē. Itē electores qͥ taliter eligūt de iure illa vice poteſtatē eligendi amittunt. et ipſe electus cōſen tiens ſit ineligibilis. ſihil eſt. Ca. Quidā nō ido nei tā ſciā ꝙͣ etate aut inhoneſte vite eligebant̉ ad regime aīaꝝ propter qd̓ eccleſijsmulta pericula immineb̓at. vo lens cōciliū generale huic morbo cōgru am adhibere medelā. ſtatuit vt cuꝫ ali quis fuerit ad regimē aīaꝝ electus ille ad que̓ ꝑtinet cōfirmatio diligēter exa minent electionis proceſſum⁊ perſonā electā. et ſi electio fuerit canonica ⁊ per ſona idonea. electionē cōfirmet. et ſi in cōtrariū fecerit. repellatur electus et cō firmator puniatur hoc modo. vt ſi cōſti terit ꝙ ꝑ negligentiā ꝓmouerit hoīeꝫ
inſuficientis ſciē. vel inhoneſte vite uſ illegittime etatieptāteꝫ cōfirmādi ſuc ce ſorē ipſius amittat. et a perceptione proprij bene ficij ſuſpendatur quonſqꝫ fuerit reſtitutus. Si vero hec per mali ciam fecerit. grauis puniatur. Secūdo dicit ꝙ ep̄i tales ad ſacros ordines pro moue ant qͥ cōmiſſum ſibi officiū vale aut exexcere digne ſi voluerint effuge re canonicā vltionē. Tertio dicit ꝙ illi qui nullo mediante pertinent ad roma nū̓ pon. ad ipſū perſonaliter pn̄tentur. aut nuncios tranſmittāt idoneos. per quosdiligenter inquiratur de electioni bus et electis ⁊ ſic poſtmodū cōfirmen tur ſi nullū obſtiterit impedimentū. ito tamē ꝙ ſi aliqui ſintyalde r̄moti vltra italiā ⁊ electi ſint in oōcordia diſpenſati ne interim adminiſtrent ne ecce ex me ra aliquod damnu̓ incurrat. ſedde reh̓s eccē nihil alienent. munus benedictōis ſiue cōſecrationis recipiant ſicut cōſue uerūt. Rota diligenter ꝙ tria ſunt ne ceſſaxia illi qui ad regime̓ eligitur aīa rum .ſ. vite honeſtas. ſcia. et etas legit tima. et quartū ꝙ ſit ltīme natus ⁊ pe na hec ſtatuta eſt illis qui promouent indignos. ad aliqͥs eccas gubernādas Nota ꝙ quādo quis indignus promoue tur nō ſolū promotus ſed promoue̓s ve nit puniendus. Itē plus punitur delin quens ex certa ſcia. ꝙͣ ex ignorantia. Itē quis pōt petere cōfirmatione per ī texpoſitā perſonā. Itē nota vnū ſpecia lſe ꝙ illi qui ſūt vltra italiā po ſſunt an te cōfirmatione adminiſtrare ⁊ Ac ſi electio eorū fuerit facta ī concordia. et ſint ſine medio ſub̓iecta romane ecce. Itē qui ēvltra italiā cenſetur eē remo tus. Itē in cōſecratione recipienda ſex uanda ē conſuetudo. Ca. ſtatuit pa. vt preterite.

De electio.
in capitulo iſto vt expenſe neceſſarie qͥ fiunt vacā. eccā per capitulū ꝓ negocio electionis de bonis ep̓atus ſiue patriar chatus integraliter reſtituantur. dum modo canonici occupent hona ep̄atusps dece ſſum prelati. hoc ē quod dicit. Nota ꝙ de honis vacātis eccē expenſe que fi unt ad vtilitatē ſucce ſſoris ſolui debēt dūmodo canonici nō occupauerint bona ep̄i decedentis. ¶ Cū poſt petitā. Caſ. archi ep̄s lugd̓. poſtulauit licētiam oedendi obtinuit. poſt renunciationē ipſius cano nici lugd̓. premiſſo ſcrutinio publicatio ne ⁊ pollatiōe ſecuta prepoſitū ſuū con corditer elegerūt in archiepͥm. electio pn̄tata fuit dn̄o pape. exaiminato electi onis proce ſſu inuenit papa. ꝙ poſt puſ licationē cōſenſuū ⁊ electionis tractatū electio nō fuit ſtatiꝫ facta. ſed aliꝙͣdiu ꝑtracta. et conſenſus electi prius fuit requiſitus ꝙͣ electus. ⁊ ideo papa electi onē caſſauit iuſticia exigente. ſolūmo do propter inordinatū proceſſuꝫ qꝛ nō fuit forma obſeruata. RNotaqꝫ in cōtine̓ ti electio facienda ē poſt publicationē ⁊ cōſenſuū collationē factā. alias caſſat̉ electio. Itē eligendus nō debet requiri ante electionē. ne tanꝙͣ ambicioſus re pellatur. Itē forma ẜuari dꝫ ī electōe. Conſtitutis. Ca. Vacante monaſterio fiſtanenſi electus fuit qui dam in abbatē huic electioni ſe oppone bant quidā abbates. propter quod ꝓ curatores ipſoꝝ et ipſius electi ad dn̄m pa. habuerūt recurſu. procuratores ab batū perebant electione illā caſſari. dicē res. abbates predictos ſe debere electio in intereē abbatis fiſcanē. et fuiſſe con temptos. ex parte aduerſa fuit petitum vt illi ꝓcuratores exprimerēt quo iure abbates deberent electioni fiſcanẻ. īter
eſſe. et iuſſu fuerunt exprimere ius. et reſponderūt cū olim aſſumpti fuerūt in abbates ſuoꝝ monaſterioꝝ cōceſſuꝫ fu it eis ab abbate et cōuentu monaſterij fiſca. ut haberent vocē in capitulo eorū deꝫ pa probationē illā friuolā reputas ſuper hoc impoſuit perpetuū ſilentiū ab batibus ſupradictie. Nota monachus tranſlatus nō habet vocē in capitulo a quo tranſlatus e̓. Nota ꝙ quucūqꝫ vult ſe opponere electioni qui nō ſit d̓ capitu lo quo iupe ſe opponat dꝫ dicere cuꝫ ius cōe ꝓ ſe nō habeat. et ſi ſit laicus debet dicere quo iuxe. qꝛ forte patronus. Itē nota ꝙ regulaxiter ad illos de capitulo ſolū pertinet electio prelati. Ca. Eccā ro Eccā veſtra. thomo. ꝑacāte canonici ad electionē cō gregati premiſſo ſcrutimo ẜm formaꝫ cō alij. Quidā cōſenſerunt in thomā. qͥ dam in cancel. et quidā alij ſingulares in ſingulares perſonas eiuſde eccē cōſen ſerunt. electiones iſte delate ſūt ad pa. pa. vero auditis ſuper his ⁊ alijs queī pn̄tia ⁊ fratrū ſuoꝝ propoſita inuenit ꝙ illi qui cōſenſerant in thomā maiorē partē faciebant reſpectu aliorū qui in a lios cōſenſerūt. ſꝫ ad inaiorē partē toti us capituli nō perueniebant. preterea cōſiderauit pa. ꝙ poſt publicationē con ſenſuū et collatiōis tractatū nulla ſub ſecuta fuit electio. ſed deportatio ad ſe dem facta poſt appellationē ltīmaꝫ. ſed talis deportatio pro electione haberi nō dꝫ. vnde quicqͥd factū fuit de thoma pa. caſſauit .i. caſſam et irritā nū̓ciauit pe titione cācellarij nō admiſſa. Nota ꝙ nō tenet electio niſi ſit facta a inaiori parte totius capituli. vt hic probatur expreſſe. Itē publicatio ⁊ collatior ma xime electio ſūt de forma electionis ſine de ſub̓a. ita ꝙ ſi aliquod eorū defecerit.
d 3

nō tenet electio. Itē quādo elettio roele cti ixxitatur nō tamē propter hoc aite ri coelecto ius acquiratur Ca. In qui Cū in magiſtrū huſda eccleſijs regulaxibus quidā eli gebantur in abbutes qui nō exant pro feſſi ordinē regularem. hec intelligens pa. ſcribit dioce ſamno ep̄o dicēs. ꝙ in ma giſtrū aſſumi nō dꝫ quinōdū fuit diſci pulus nec dꝫ prefici qui nō nouit ſubrē vnde mandat vt quoſcūqꝫ tales inue nexit qui profeſſi nō fuerint. ab hmōi remoueat abbatijs. Rota ꝙ prius quis eē dꝫ diſcipulueꝙͣ magiſter. Itē mona chus nō profeſſus nō dꝫ eligi in ab̓ba tē. et ſi elecūs fuexit dꝫ ab̓ ecca r̄moueī ¶ Cumana ecca. Ca. Vacate eccā cumana ſtatuta die ad celeẜrādā electione canonici ⁊ tres abbates qͥ po cem in electione habere dicūtur ceperūt de electione tractare capellani ⁊ clexici ciuitatis eiuſdem dicebant ſe debere elec toni interee̓. et quod ſine ipſis electio fieri nō deberet. tandem ne propter hu iuſmodi cōtradictionē differetur elec tio cappellani et clexici admiſſi fuerūt ſub̓ hmōi proteſtatione. ita ꝙ vox eoꝝ qui nō deberent interee̓ de iure vel de cō ſuetudine nō valeret. et ſic p̄miſſo ſcru tinio ſeptē canonici ⁊ vnus abbas. xi. capellani. et ix. clerici in archipreſ. eiuſ dem ecce cōuenerūt ix. canonici vns ab̓ bas vnus capellanus. et nouē clexici in archidiaconū eiuſde eccē cōſenſerunt. ⁊ publicato ſcrutinio a parte ſua extitit electus vterqꝫ. electiones iſte ad ſedeꝫ ap. ſunt delate. dn̄s pa. meritis auditis vtriuſqꝫ electionis ⁊ auditis alijs que partes proponere curauerūt inuenit ꝙ xviij. ſunt canouici⁊ xiiij. capellani xx. clerici. et tres abbutes. ſed neutra elec tio peruenit ad maierē partē totius ca
pituli qꝛ nō fuit ꝓbatū ꝙ clerici admit ti deẜuerint. nec ꝙ capelloui admiſſi fu iſſent de iure vel cōſuetudinē. qꝛ et ſi ca pellani īterfuiſſent vterqꝫ elector epiſ coporū ⁊ ſcrutatores dedexint volunta tum nō tamē vota illorū inquiſica fue runt nec aliquos elegerūt. Sed datoqꝫ vota illorū inquiſita fuiſſent vel aliqͦs elegiſſent. per hoc tamē nō fuit proba tum ꝙ illud eis cōpeteret de iure vel cō ſuetudine preſcripta. et iō dn̄s pa. elecci ones predictas factas etiā cōtra formnā cōcilij generalis. quia collatio in cōi ꝟe it omiſſa que ſtatim poſt publicationē ſcrutinij fieri deẜuiſſet caſſauit et elec tores hac vice ptāte eligendi priuauit Nota ꝙ in electionibus. faciendis valꝫ ꝓteſtatio. lꝫ cōtra ꝓteſtatione̓ fieri vi deatur. Itē nō valet electio niſi ſit facia a maioxi parte totius capituli. Itē hic ꝓbatur ꝙ perſona electi nō cōputatur ī numero eligētiū̓. nec auget numeꝝ qꝛ ſi archid̓. fuiſſet computatus obtiniuſ ſet. ſi forma ſeruata fuiſſet. et lrā hoc ꝓbat ph̓i dicit neutrā electione inueni mus ad inaiorē partē capituli perueniſ ſe. Itē cōſuetudo ī hoc nō ꝓdeſt niſi ſit pͥ ſcripta. Itē qui peccant in forma cōcilij per ſniām priuandi ſunt ptāte eligēdi hic fuit omiſſa collatio. et ſic fuit pecca tum in forma. Sacroſantta Ca. Quidā co mes depapenna. patronus monaſterij ſancti pancracij pertinentis ad monaſ teriū cluniac. cōtendebat cū abbate clu nia. ſuper ordinatione prioris ipſiuemo naſterij ſancti pancracij. tande dictus comes cū abbate cluniacen̄. de cōſenſu capituli ſui fecit quandā cōpoſitionē vt vicꝫ eēt in arbitrio ipſius cōmitis reci pere ad prioratū dicti monaſterij vnuꝫ de duobus melioribo totius ordinis clu

De electio.
niacē. quos abbas duceret nominādos exceptis prioxibus clumacen. et de cari tate abbas cluniacen. ſucce or illius qͥ fecit cōpoſitionē iſtā. videns illā cōpoſi tionem monaſterio denoſam. acceſſit ad dn̄m pa. oſtendendo cōpoſitionē ſiti in preiudiciū ſui monaſterij factā pa. cō fiderans ꝙ ius eligendi nō cadit in lai cuꝫ in ecca collegiata. et iō illud erat ꝑ nitioſum. exemplo ⁊ redundabat in diſ pendiuꝫ eccleſiaſtice libertatis. ſtatuit vt abbas cluniacen. dictū prioratū poſ ſit libere ordinare. non obſtante ipſa cō poſitione iuri cōtraria. denunciando po modū ordinationē factā patrono. vt ſi voluerit ſuū preſtat aſſenſū. Nota ꝙ cō poſitio in ſpiritualibus cū laico facta circa eccleſiaſticā libertatē ⁊ iuri cōtra ria nō tenet. etiā ſi facta ſit a toto capi tulo. Itē ius eligendi nō cadit in laicū in eccā collegiata et̓ patronum. Itē ele ctio a toto collegio facta preſentari dꝫ patrono vt aſſentiat. Cū in veteri Ca. Vacan. bi Iuntina eccleſia. mādauit pa. c. bifunti no vt īfra xl. dies poſt receptionē litte raꝝꝑſonā idoneā ſibi eligerēt ī paſtorē cū cōcilio ſctī benigni ⁊ moxiſmondi ab batū ⁊ fratris g. de ordine fratrū predi catorū. alioquin ditti cōſiliarij prouide rent eccē biſū. de paſtore. Rccepto man dato die ad eligendū prefixa canonici poteſtatem eligendi apchiep̄m ſex ex canonicis ſuis contulerūt vſqꝫ ad con ſumptionē cuiuſdā candele duraturā q̄ extitit corā eis accenſa. tande electores ceperunt tractare de electione paſtoris et cōuenerūt in predictū abbateꝫ ſancti benigni. et cū ſuper hoc cōſiliū ſociorū re quiſiſſent vnus eoꝝ reſpondit ꝙ habi to inter ſe cōſilio reſponderēt. cū illi dif ferrent. dare ceſponſū et candela defice
ret electores ipſi nō expectato reſponſo ipſo dictuꝫ abbatem bifuntinuꝫ archi ep̄m elegerunt. ꝓceſſus hs electionis ad ſe. ap. eſt delatus. Sed qꝛ de hmōi ꝓ ce ſſu nō cōſtitit dn̄o pa. archiep̄o vie nen. et abbati de firmitate iniunxit. vt ſi conſtaret ꝙ electores predicti ſuꝑ ele ctione tractatū habuiſſent. et in tracta tu electionis requiſitū fuiſſet cōſiliū pͥ dictorū electione̓ ipſius abbatisſi perſo na eēt idoneā cōfirmarent. et ſi in trac tatu electionis nō fuiſſet aliorū cōſiliū requiſitū ꝙͣuis poſtea requiſitū fuerit tꝑe nō cōpetenti. nec et̓ fuit expectatuꝫ reſponſum ipſoꝝ. vel ſi ide abbas nō eēt idoneus quod de ipſo factū erat caſſare tur inquiſitores ipſi ẜm mandatū domi ni pa. ꝓcedentes inquiſitionē ſuaꝫ dn̄o pa. remiſerunt. pa. ſuper hoc reſcribit qͥ huſdā dicens. cū qt nō fuexit cōpertum tꝑe cōpetēti requiſitū cōciliū de perſona predicti abbatis. ⁊ quādo fuit reſponſā nō fuit expectatū niſi modico tꝑe. ⁊ cuꝫ nō debeat alijs obeſſe ꝙ electores intan tum ſe artarent electionē ipſius abba tis nō propter viciū perſone. ſed propt̓ viciū electionis caſſauit. Io. ꝙ forma mandati diligenter ē obſeruanda. ⁊ qꝛ iſti nō ſeruauerūt formā ſibi data̓. caſ ſatū fuit factū illorū. Nota cū dicitur d̓ cōſilio taliū procedas. ꝙͣ cito incipisde h̓ tractare debes requixere ipſoꝝ cōſiliuꝫ nec expectare qͣdiu iā fixiſti aīm tuum Itē negligentia ſiue factū vnius. alijs de iure nōdꝫ obeē. Tongregato. Ca. Eccā niū nenſi vacan. capitulū eiuſdē die prefix a ad celeẜrandā electionē cōuenerunt premiſſo ſcrutinio ẜm formā cōcilij ge neralis. xviij. cōpuitato quodā procura tore abſentis cōuenerūt in cantorē eiuſ dem eccē. xiij. vero in decanū eiuſ&e eccē
dꝫ

xiij. vero in decannm eiuſdem eccleſie cōſenſerunt. illi qui cantoreꝫ ſcrutinio nominauerūt videntes ꝙ eēnt numero plures ꝙͣ illi qui in decanū̓ cōuenerant ip̄m cantorē in paſtorē elegerunt. Poſt modū pars decani vides ꝙ alij pluximū derelinquiſſent eligendo perſonā ſcien tie lrārum exꝑtem. propter quod illi e rant ipſo iure eligendi poteſtate priua ti ẜm ſtatuta lateran̄. cōcilij. et ad eoe poteſtatē eligendi deuolutā decanū̓ ī ſu um ep̄m elegit ad ſedem apoſ. appellās et ſic negociū iſtud ad ſe. apoſt. eſt dela tum. Petebat pars decan electione ip ſius cōfirmari. reliqua infirmata cū fa cta eēt de perſona indigna. Pars alte ra petebat electionē cantoris a inaiori paxte capituli canouice factā reliqua ī firmata cōfirmaxi. Mandat pa. ep̄o fil uanetten. vt ſi dictus cantor defectum in lxātura nō patitur. et alias ē idones ipſius electō cōfirmetur reliqua infir mata. alioquin cantoris electione irri ta nunciata decanū ipſum ſi alias idone us eſt preficiat in paſtorē eccē niuernē. Nota ꝙ ſi aliquis defectū in litteratura patitur. electio de ipſo facta nō valet. et ad alios licet pauciores numero deuolui tur poteſtas eligendi. Itē nota ꝙ neſci entia promouendū impedit ⁊ promotū deijcit. Dudū eccā. Ca. Vacate vo thomag. eccā. canonici cōuenerūt ad ce leẜrandū electionē. decanus ipſius eccē electus fuit in paſtorē. cōtra iſtam elec tionē ſe opponebat a. archidia. ipſius ec cleſie et quidā alij canonici dicto archi di. pro ſe et pro parte ſua et g. arch̓id. procurcitore eorū qui electionē celeẜra uerant in pn̄tia pa. cōſtitutis inter alia que cōtra electū obiecta fuerūt. propo fuit archid̓. predictus ꝙ ide electue poſt
conci. generale adeptus fuerat archidi aconatū anhici. et ip̄m cū pluribus per rochialibus ecc̄īs quas ipſe hab̓uerat ante ipſū conci. petinere pͥſumpſit et di miſſo illo archidiaconatū eccas ipſus retinuit. Sed in cōci. illo. dicitur quicun qꝫ receperit beneficiū habens curā ani marū annexā ſi prius tale beneficium ob̓tinebat ipſo ture ſit iſto beneficio pͥ uatus et ſi illud retinere cōtenderit etiā alio ſpolietur. Sed ide electus cōtra pͥ dictum conci. veniens notā cupiditatis incurrit quā in alijsdebuit reprobare. ⁊ retinendo beneficia que nō pectabant ad ip̄m remcotrectauit alienā. et ſic fur tum cōmiſit. quodā modo vel rapinā pre terea in ſue ſalutis periculū et multaꝝ animaꝝ diſpendiuillas eccōs retinebat cū earū cura nullatenus ad eū pertine ret cū illis eēt ipſo iure priuatus. ⁊ ſic per ip̄m perrochiani damnabiliter ſūt decepti. Ex aduerſo reſpondit ꝓcura tor alternus partis. ꝙ et ſi dictus electo plura beneficia obtinebat per cōceſſio nem pothomagen. archiep̄i excuſabat eund̓ dn̄o pa. exhibitā. dn̄s pa. excuſati onē illā fxiuolā reputauit. mandcis qui buſdā vt ſi cōſtaret ꝙ idem electus poſt peceptū archidiaconat̓. p̄dictū curā ani marum habentē prefatas eccās electi onis tꝑe tenuiſſet. nec oſtenderet ſecū ſuper hoc per ſe. ap. diſpenſatū fuiſſe ele ctionē caſſarent ipſius ecce. et de ꝑſona idonea prouiderēt. Partibus igit̉ in iu diciū preſentia cōſtitutis ⁊ p̄ſtito iura mento de veritate dicenda et factis poſi tionibus et reſponſionibus hinc ⁊ inde tande idem decanus electus ex quibuſ dam grauaminibus ad ſede apoſtolica appellauit iudices nō obſtante appella tione ca ſauerūt electionē eiuſdem deca ni. et eidē eccē de cononien̄. epiſcopo pro

De electio.
viderūt Poſtmedū vo cā ad ſede apoſto licā ē d̓lata pa. examinato ꝓce ſu iudi cum predictorū. licet poſitiones et pel ponſiones facte fuiſſent ſuꝑ quibuſdā articulis corā predictis iudicibus. qꝛ cū papa nō inuenitur litē cōteſtatā fuiſſe. quia per poſitiones et reſponſiones non ſit cōteſ. li. ſed per petitione̓ in iupe poſi tam et reſponſione ſecutā conteſ. li. fiait proceſſum eorūdem iudicū denū̓ciauit irritū et mane. poſt iſta oīa apchid̓. ex cā premiſſa petijt electionē irxitari. ele ctus predictusre ſpondit ꝙ electio eius nō exat irritanda. ſed potius cōfirman ea lite corā pa. ltīme conteſ. et preſtito aꝑtibus iuraimento de veritatē dicēda electus ipſe cōfeſſus fuit electionis tē pore ſe beneficia tenuiſſe ꝑredicta. ſed excuſabat ſe dicendo ꝙ nō credebat dic tū archidiaconatū curā aīarum haber̄ ſed tamē ipſe cōfe ſ ſus fuit in iure. ꝙ ar chid̓. ambian̄. de cōſuetudine ſuſpendit. excōicat. et abſoluit ph̓ros et priores ⁊ prochiales eccās interdicit viſitat. in quixit. et procuratores vecipit. ex hͦ p ꝙ curā aīarum hꝫ annexā. et ſi etiā nō haberet curā aīarum perſona cuius tn̄ extitit. ſed ideꝫ ē iudiciū de perſonatibꝰ et beneficijs curā habentibus. Itē īdul gentiā quā ſuper hoc ſe dicebat habere pa. fxiuola reputauit. qꝛ fuit impetrata peritate tacita et falſitate ſuppreſſa. qͥ tacita vel expreſſa .ſ. veritate eā nulla tenus habuiſet. expreſſit enī ꝙ p̄dcās eccās canonice fuit aſſecurus canqͣꝫ ar chidiaconatū hab̓uiſet. cū nullus ꝑpo chiales eccas plures habere. niſi vna pendeat ab altera. vel niſi vnā intitula tam et aliā̓ cōmendatā haberet. ſed tn̄ pſe vtranqꝫ intitulataꝫ habuit. illas canonice nō potuit obtinere. Itē dixit ꝙ pedditus ſui perſonatus erāt tenues
et exiles ſuppreſſit etiaꝫ ꝙ plures pro chiales eccas cū alijs beneficijs in diu̓ ſis eccleſijs obtineret. et nō fuit intēcio pa. ſecū in tot beneficijs diſpenſare. nec de nouo ſibi aliquid cōcedere. Ad vltimū cū nō reſtaret niſi ſniā ꝓferenda renun ciauit iuri ſi quod ei cōpetebat ⁊ liti ſpō tanea voluntate ceſſit. et pa. eius renū ciationē admiſit. Ex hac decretali plu ra notabilia colligūtur. Primo ꝙ qͥ ha bet curā aīarum vel perſonatum ſi reci pit cōſimile beneficiū ipſo iure vacat primū. Itē dū retinet beneficia cū cura aīarum vel plures perſonatus. meli gibilis efficitur du̓ illa retinet. Itē ſo lus pa. ſuper hoc poteſt diſpenſare vt quis habeat plura beneficia vel perſona tus. Itē tꝑe electionie ſpectandū eſt an quis ſit idoneus. Itē per petitionē in iu re propoſitā et reſponſione̓ ſecutā fit li tis cōteſtatio et nō per poſitiones ⁊ re ponſiones. Itē vbi litis cōteſtatio nō ꝓ ceſſit. nullus ē proceſſus. nec iuramen tum in cā illa faciū. ſed iterū litis con teſtatio facienda eſt ⁊ iterū iurandum eſt. Itē cōfeſſio ī iure facta preiudicat Itē ſi quis prelatus excōicat abſoluit. inquirit ⁊ viſitat. ex hoc curā hꝫ aīairū Itē beneficia cū curri aīarū et perſona tus equiparantur. Itē indulgentia īpe trata vexitate tacita vel falſitate ſuppͥ ſa non ps. In geneſi Ca. Vacate qua dā ecca cathedrali cū canonici ſtatuta die ad celeẜrandā electione cōueniſſēt Quidā canonicus g. noīe fuit admiſſ cū proteſtatiōe quidā canonicus h. no mine cum eēt in regno francie nō fuit ad electionem vocatus cum de conſue tudine vocaxi debuit. ¶ Pxemiſſo ſcru tinio ẜm formā cōcilij generalis. quidā cōſenſerunt in vnil. quidā vero in alias
d iiij

perſonas ſingulares. ita ꝙ in ipſo ſcru timo plures nūciati ⁊ electi fuerūt pub licato ſcrutinio illi qui in eunde̓ piul. ī ſcratinio ſingulariter cōſenſerunt eun deꝫ vuil. ſingul̓r elegerunt. demū cā fu per iſtis electionibus ad ſe. ap. eſt dela ta. examinatis iſtis electionibus pa. ſu per his ita proceſſit. dicit pa. in tōci. ge nerali cauetur vt is collatiōne habita eligatur in quē oēs vel maaior ⁊ ſanior paxs cōfenſexit. ſed in vnil. ingior pare totius capituli nō cōſenſit. ꝙͣuis habu it ingiorē partē cōparatione minorum nec fuit plene collatio facta numeri ad numerū. qꝛ in collatione tractatū nō ex iſtit nec diſcuſſum vtꝝ predicti duo g. et h. vocē in electione hab̓uerūt. nec fu it collatio zeli ad zelum. nec meriti ad meritū. preterra electio nō fuit cōiter celeẜrata. qꝛ lꝫ in dcm̄ vuil. ſinguli ſin gulariter cōceſſiſſent. nō tamē publi cato ſcrutinio debuit ſub̓ſequi ſingula ris electio ſed cōis ne ide repeti videret vt tot eſſent electiōes quot eēnt nume ro electores quod ē abſurdū. qꝛ ex ſin gulaxibus cōſenſibus electio nō apꝑa ret vl̓is nec cōis. ꝙuis quilibet ſingula ris vexitatē exprimat ſue partis. et hoc probatur ꝑ quoddā ſimile ex ſingula ribus propoſitioniẜs. licet ſint vere non apparet vl̓is propoſitio niſi ꝑ ſignum vle exprimatur. Preterea predicti duo nō debebant ſic excludi qꝛ g. erat in poſ ſeſſione canonicatus vel qꝛ habēdo ſtal lum in choro et locū in capitulo legendo et cantando. et intractamū electionū tan ꝙ canonicus ſit vocatus. ꝙ uis fuexit cū proteſtatione admiſſus. Alius vero erat in tali loco de que debuit vocari cū de toto regno francie ꝑocetur abſentes de cōſuetudine eccē gallicane. His igit̉ plenius examinatis pa. electione pͥmiſ
ſam cōtra formā cōcilij generalis ī plu ribus attemptatā decreuit irritā et ina nem. Lo. que ſūt de forma electionis q̄ ſi admittantur vel aliquod ex iſtis nō valet electio. Primū eſt ꝙ ragioret ſa uior pars totius capl̓i dꝫ eē in electiōe aliter nō valet electio. Itē collatio ne caria ē numeri ad numerū. zeli ad zelum. mexiti ad mexitū. Itē cōis debet eē electio ſiue vniuerſalis .i. oēs qui in ſcrutinio cōſenſerūt Publicato eo Roēs vna voce debent ipſā eligere. vel vnus de mandato aliorū. Itē oēs qui requiſi ti fuerūt in ſcrutinio. debent eē incollati one. Itē abſentes vocandi ſunt in loco vnde cōſueuerūt vocari. ſed iſtud vlt mū nō eſt de forma qꝛ ſi abſens poſtea vellet cōſentire nō caſſatur electio prop terea. ſed potius cōfirmatur. Maſſana ecca Ca. in eccleſi a maſſana cōſuetudo inoleuit. ꝙ eadem ecca vacante. quidā laici cū canonicie eiuſde ecce admmitebantur ad electionē paſtoris. ſignificatū hoc fuit dn̄o pa. ip ſe attendens talē cōſuetudinē eē̓ cōtra ca nonitas ſanctiones edcō perpetuo ꝓ hibebat ne per laicos cū canonicis fiat electio pontificalis. et ſi forte facta fue rit nullā obtineat firmitatē nō obſtā. cōtraria cōſuetudine que dici debet po tius corruptela ꝙͣ cōſuetudo. Nota lai ci ad electionē non debent aliquo modo admitti Eccā noſtra Ca. Vacanti eccā catelanen. canonici cōueniētes in vnū terminū ſtatuentes ad electioneꝫ celeẜrandā abſente vnil. canonico ſuo qui noluit inter eē cū eis aduenit̉te ter mino vnil. predicto abſente. et eo nō vo cato premiſſo ſcrutimo ẜm formā conci lij xiiij. ex canonicis elegerunt h. magi ſtrum capdinalē canonicuꝫ ſuum xvij

De electio.
elegerunt r. canonicū remenſem. pꝯmo dum vero ſuperuenit dictus vni. et ele ttioni dicti r. cōſenſit pro iſtis duabus electionibus procuratores vtriuſqꝫ ꝑ tis ad ſede ap. acceſſerūt ex parte dicti x. pro electione ipſius allegabatur ꝙ cū in quatuor excederēt alia viul. prefa to cōputato. maior et ſanior pars repu tari debet. et vbi e̓ maior numerus ibi maior zelus reputatur. allegabatur eti am ꝙ dictus vuil. fuerat ah̓ eis cōtem ptus. et ꝙ poſtea cōſenſerat predictus vuil. in predictū r. Ex aduerſo reſpond̓ batur ꝙ dictus r. in etate patiebatur de fectū. nec erat ſufficientis ſcīe ad eccaꝫ ſupradictā. Suus aūt electus erat em nentis ſcie. et etatis mature. et elector̄s ipſius precellebāt alios meritis et auc toxitate et iō meliorē zelū eoscōſtabat habere. Preterea ex parte b. dicebatur ꝙ cōſenſus predicti vnil. quē pars r. di cebat eē cōtemptū aſſerēte parte ẜ. po tius ab eo capitulū cōtemptum fui ſe cū non fuexit preſtitus in ſcrutimo et lꝫ poſt acceſſionē acceſſexit nihil adijcere poterat allegabatur etiā ex partex. ꝙ pars b̓. peccauerat cōtra formā concilij generalis quo cauetur ꝓ oībus preſen tibus ⁊c. Sed vuil. non fuit pn̄s ergo ⁊c. Sed cōtra hoc dicebat paps h. ꝙ cō cilium quod dicit electionē non valere qn̄ cōtra formā peccatur. nō debet refex ri ad cōtemptū nec ad alia que nō ſunt de forma. vnde dicit̉ ꝙ in cōcilio electio aliter facta nō valeat. ea tantū reſpi cit que cōtra formā cōcilij attemptent et nō alia que ih̓i cōtinentur quale ē il lud qd̓ preſentibus oībus qui volūt de bent ⁊ poſſunt cōmode īteree̓ electio ſit facienda. ne aliaiura que ſuper hoc ſta tuta ſunt vnico verbo tollantur nec eſt credendū ꝙ dn̄s pa. qui iura tuetur ꝙ il
lud qd̓ ē alias excogitatū et multis vi gilijs inuentū vnico verbo alia iura ſt uertere voluiſet. pa. auditis hic et indi propoſitis cū ex conci. lat̓a. ita de his q̄ fiunt a maiori ꝑ. ca. i. in ordinationibo eccleſiarū maior et ſanior pars c. exiga tur. et in generali cōcilio caueatur vt is in quem ingior et ſanior pars capituli nō cōſenſexit in eundē caſſauit. et elec tione ſupple cardinalis cōfirmauit. No ta ꝙ nō ſꝑ ſtatur maiori numero niſi numerus maior ſit ſanior. Itē aucto ritus prefertur numero. Publicato Ca. Vacā. aliqua ecca canonici procedūt ad electionē per formā ſcrutinij in ipſo ſcrutimo quilib cōſentit ẜmꝙ ſibi placꝫ publicato ſcru tinio ipſi volunt variare et eligere ali um. querebatur vtrū poſſit Reſpondet̉ ꝙ no. cū fieri debet collatio ⁊ electio fa cienda. et ſi hoc facere noluerit. per ſu periorē cōpellatur. No. ex iſto capitulo ex quo qui ſemel cōſenfexit. ſuū propo ſitū pariare nō poteſt. ¶ Si alicuius. Ca. aliqͥs elec tꝫ ē ī ppelatū alicuus eccē ꝑ ſimoniam eo tamē ignorante necratū habente ta lis electio propterea reprobata ē. que ritur vtrū ep̄s cū illo potexit diſpenſar̄ ſed iterū ad eandē prelaturā eligatur. Reſpondetur ꝙ ep̄s illa vice cū illo diſ penſare nō poteſt. ſed cū illo qui ignorā ter ſimplex beneficiū per ſimoniā ē ade ptꝰ poſt liberā reſignatione̓ poteſt ep̄s diſpenſare. Nota ꝙ in ſimonia ratihali tio retrahitur a cōtrario. Itē mitio ⁊ le nius agitur. cū ſponte renunciante. ꝙ cū illo qui ſniām expectauit. Eis quibus Ca. Dū vacat aliqua eccā pa. vel eius legats interdi cit canonicis vt abſqꝫ eius licentia eli gere nō p̄ſumant. querebatur vtrū tꝑe

ſtatutū a canone ſi triū vel ſex menſiū currat illis. et veſpondebat̉ ꝙ bene cur rit. exquo in mora ſunt poſtulandi licē tiam eligendi. Nota ꝙ hic currit tꝑs ei qui nō poteſt ager̄ ſed hoc ē propt̓ neg ligentiā. qꝛ infra tꝑs debent petere lice tiaꝫ. Itē mora nocet. nec poteſt hic pur gari. et hoc ſufficit de electione. De tranſlatione prelatorum. Vmi ex illo. Ca. Anthioche nus patriarcha quendā I. nomi ne electū in appamē. archi ep̄m. et cōfix matū auctoritate propria ſine licentia dn̄i pa. tranſtulit ſe in tripolitanā eccle ſic̄i. peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa. vnde ſcribit pa. ipſi patriareſ dicēs. ꝙ ex il lo generali priuilegio quod dn̄s cōceſſit beato petrodū dixit. tu es petrus et ſuꝑ hanc petrā ⁊cͣ. et per eū ec. ro. eſt indul tum. vnde poſtmodū conſtituta emana runt cōtinentia maiores eccē cās ad ſe. ap. referendas vnde tranſlatores ep̄oꝝ et ſediū mutationes ad ſe. ap. de iure ꝑ tinere noſcūtur. nec aliquid ſuper his mutari dꝫ preter licentiā ſe. ap. et ideo multū miratur pa. quare patriarcha dictū lelectū de maioī eccā trāſtulit ad minorē ipſū de archiep̓are preſumens ꝙͣuis nōdum fuiſſet in archiep̄m conſe cratus. cōfixmandus tamen erat et ar chiep̄alia miniſtrauerat ꝙͣtuꝫ ſibi licū erat qui ſicut ipſe aſeruit dn̄o pa. ſe cō firmaſſe palinē. electū. ne ergo auda cia perpetrandi ſimilia ceteris tribuat̉ dn̄s pa. ſuſpendit iſtū patriarcha a con firmatione ep̄oꝝ. Nota illa que ſe. ap. reſeruauit. ab̓ alijsnō debent attempta xi. Itē cōfirmatus in archiep̄m poteſt bene ſuos ſuffragancos cōfirmar̉. Itē mexito debet quis puniri in quem ipſe met peccauit. Ca. ſume Inter corporalia.
caſū in illo verſu ſane. quoniaꝫ archie pi ſcopus turo. ⁊cͣ. ſic ergo pone caſum. Ehoracen. eccā ſubeſt rothomagen. ec cleſie. et eccā andegauen. ſubeſt turon̄. archiep̄o. ehrocē. electus ⁊ cōfirmatus poſtulatus fuit ad eccām andegauen. quod tuxon̄. ep̄s tranſtulit propria au ctoxiture ad eccām andegauen̄. et ipſum in ep̄m cōſecrauit et abſoluit eū. votho mag. archiepiſcopus ab eccā eẜrocen. hec oīa facta fuerūt ſine licētia dn̄i pa. pa. hoc audiens mandauit archiepiſco pohituricen. vt ſi pectaliter ſe haberet ſuſpēderet archiepiſcopos a cōfixmatio ne et cōſecratione epiſcopoꝝ ⁊ ſuſpende ret epiſcopū illū ab executione officij pontificulis. ſuper quo archiepiſcopus peritatē inquirens mandatū apoſtolicū adimpleuit. lꝫ ij&e archiepiſcopi canꝙͣ maiores plus exceſſerāt in premiſſis. Epiſcopus vero prefatus ſecutus erro rem illoꝝ minue delinquerit. pa. intelle ctam illoꝝ cōfeſſionē ſpontaneā peper cit eiſſe. qꝛ nō ex malicia ſed ex ſimplici tate peccauerūt et epiſcopus iſte qͥ mi nus pectauerat pluecū fuerat punitus miſexicordiā poſtulās nō iudiciū. pa. in telligens ꝙ munus cōſecrationis ſibi impenſum. nec prioxis eccē nec ſecundi ipſū feceīt epiſcopū cū ad primē nō fu exit cōſecratus. ad ſecunda vero primo vniculo perduxāte nō poterit cōſecxari abſoluit eū a ſuſpenſione predicta et a vinculo quo tenebatur prioxi eccē dās ei licentiā trāſeundi ad eccām andega uen. capitulo in priori conſenſu adhuc durante. hoc ē factū qd̓ contingit occa ſione huius negocij Premittuntur pre cedentia per que probatur ꝙ archiepiſ copi nō potuerūt qd̓ facer̄ preſūpſerūt dicit ergo pa. ꝙ inter corporalia et ẜpi ritualia illa ē differentia corporalia eī

De tranſla.
ſauilis deſtraūt̉ ꝙͣ cōſtruūt̉ ſpūaª vero facilius cōſtraunturꝙͣ deſtran̓tur. qꝛ ē viſcopus ſolus honorē dare poteſt. ſed ſolus auferre nō poteſt. Itē epiſcopi a metropolitanis ſuis cōſecrantur. ſed dā nari nō pn̄t niſi a pa. Itē prebat ſecun do ꝙ archiepiſcopi nō poterāt illi ep̄o dare lnīam trāſenndi ad aliā̓ eccāꝫ hec modo. ſpirituale vinculū dignius eſt ꝙͣ carnale. ſed dn̄s di ſolutione̓ carnalis matrimonij ſuo tantū iudicio reſexua uit diſſoluendū quod eſt īter virum et vxorē. ergo multo fortius reſeruauit di ſolutionē matrimonij ſpūalis qd̓ ē inter ep̄m et eccām poſtea reſpondet tā cite queſtioni diceret aliquis dn̄o pa. multū frequenter tranſferūtur ep̄i de vna eccā ad aliā. et deponū̓t̓ et renunci ant. et ipſe reſpondet. iſtud nō ſit huma no iudicio. īmo poteſtate diuina auctori tate ro. pon. qui ē vicarius iſſu criſti et ideo illa tria .ſ. tranſlatio. depoſitio ceſſio ſiue renunciatio ſoli ro. pon. ſunt reſeruata. Tertio probatur reſpondedo tacite queſtioni ꝙ idē eſt in electō cōfir mato qd̓ dictū eſt de ep̄o cōſecrato. ſicut enī epiſcopus cōſecratus ſine licentia ro. pon. eccam ſu ārelinquer̄ nō poteſt ſic et electus cōfirmatus. qꝛ poſt electio nem et cōfirmacione inter ꝑſonas eligē tium et electi ſpūale cōiugiū ē contrac tum. cui cōiugio epiſcopalis dignitas nil addit qꝛ aliquis bene pōt eē epijco pus ⁊ nullius eccē epiſcopus exit. ſicut cōtingit in illo. qui renunciat loco ⁊ nō dignitati. vnde cū idem ſit vinculū epi copi ad eccām et electi maxime cōfirma ti ide iuris obtinet in vtroqꝫ. Sicut ex go trāſlatio epiſcoporū. depoſitio. et ce ſio. ſic et electoꝝ poſt cōfirmationē ſoli ſūt vo. pon. reſeruata. ꝙͣuis vſqꝫ ad tē pora iſta ꝙ cautū fuerat de epiſcopis n̄
fuerat expreſſum de electis propter ſi militudinē vel potius ÿdemptitatē ale indemnitatē nulli poterat videri dubiū et de ſimilibus ide dꝫ eē iudiciū. vltimo reſpondet tacite queſtioni que poſſet fi exi per canonē vb̓i cauetur de electiōe vt ſi vltra vi. me̓ſes eccām r̄tinuerit vi duatā nec ihi nec alibi domū ꝯſecratōis accipiait. īmo cedat iudicio ſui metropo litani. per qd̓ decertū videbatur ꝙ archi epiſcopi predicti bene feciſſent. Reſpō dit pa. ꝙ nō obſtat decextū illud ⁊ aliter intelligentibus ꝙͣ dixerimus decertum ſuffragari non poteſt. qꝛ eccā non ītel ligitur viduata qꝛ ſponſū nō habeat ſꝫ quia quedā ſunt que nō poteſt facere. cū nondū ſit cōſecratus. et qd̓ ſequitur a canone iudicio metropolitani cedat il lud fuit ſtatutū ad penā. vnde nō debet trahi ad gratiā. vt ſicut deijcitur prop ter ſuā neglige̓tiā a metropolitano. ita poſſit ab eoſe ad aliā ectām trāſferri. qꝛ et illud auctoritate pa. dicitur fieri qͥ per canone̓ illd̓ cōceſſit archiepiſcopie Vnde qd̓ iā dixit de ceſſione poterat di cere de tranſ latione ſi fixi hoc voluiſſci qꝛ intelligitur prohibitū quod nō eſt a liquādo in iure expreſſum. Nota ꝙ ideꝫ ē iudiciū de electo ⁊ cōfirmato ſicut de e piſcopo cōſecrato. Itē de ſimilibus ide eſt iudiciū. Itē eccā illa dicitur vidua ta qūe īutilē habet epiſcopū. Itē pena nō debet trahi ad gram. Itē quod nō ē expreſſū aliqn̄ intelligitur ꝓhibitū Quanto. Ca. epiſcopus hil deſimē. a ſe. ap. indulgentiam obtinuit ſub̓ hac forma. ſi ad maiorē dignitatē forſitan vocapetur eā ſibi liceret aſſu mere du̓modo ei nihil obſiſteret de cano nicis inſtitutis. ipſe de hac indulgentia cōfiſus vocatus ad herbipolen. eccāꝫ ad eā propria temeritate trāſiuit. non

attendens quod in euāgelio dicitur. qͦs deus cōiunxit homo nō ſeparet. poteſta te tranſferendi pontifices dn̄s ſibi reẜ uauit. ita ꝙ ſoli beato petro vicario ſu o et fucte ſoribus ſuis ſuo priuilegio prehuit ⁊ cōceſſit. nō enī homo ſed deꝯ ſepurat. quos vo. pon. qui vicē veri de gerit ī terris auctoritate diuina diſſol uit. ne ergo facti peruerſitas tranſeat preſumptoribus in exemplū qd̓ nō pōt nō eē notoriū precipit illi ep̄o vt admi niſtrationē illius eccē penitus dexelinqͣt et qꝛ canonici pota ſua proxſus illicite tōtul erunt in ep̄m. vt in eo puniātur ī quo peccauerūt ipſos eligendi poteſta te hac vice ſuſpenſos denū̓ciat quia ve ro hildeſemen. ecca. improbe dereliquit ppecipit ei pa. ne vlterius ad ipſam reu tatur ⁊ capeat propria nec illis preſide at quos per ſuperbia ſꝑreuit nec illis quos per auariciā cōcupiuit Licet. Ca. De predicto ne gocio adhuc ſcribit pa. in capitulo iſto ſicut vinculū matrimonij qd̓ eſt int̓ vi cum ⁊ vxorē homo diſſoluere nequit. d̓ quo dicitur in euangelio. qͦs deus cōiun xit homo nō ſeparet. ſic vinculum iſtud quod ē inter ep̄m ⁊ eccāꝫ ſine illius au toxitate diſſolui nō dꝫ qui e̓ vicarius hieſu xp̄i. hoc nō conſiderauit hildemē. ep̄s qui propria auctoritate ad ℟exhi pole̓. eccām tranſiuit. et illa indulgētia quā ſuꝑ hͦ ſe hr̄e ꝓponit nō excuſat pre ſumptionē illius in qua dicitur ꝙ ſi ad inaiorē dignitatē vocaretur eā ſibi lice ret aſſumere. du̓modo nihil obſtaret d̓ canonicis inſtitutis. Vnde licet videret̉ aliquibus ꝙ ſi ad maiorē dignitatē vo oaretur eā ſibi liceret aſſumere. ad pa rem tamē ſibi tranſir̄ nō licuit. cū ī ma iori dignitate propter maiorē vtilitatē acilius ſoleat diſpenſaxi. Preterea po
ſtulatio ſicut electio examinari debꝫ di ligenter. qd̓ quidē in eade indulgentia peſeruabatur. dum dixit. dūmodo nihil obſtaret de canonicis inſtitutis. Vnde anteꝙͣ poſtulatio per pa. exciminata fu ¶et. deẜuit nulla ratione trāſire in ꝓx imo. Nota ꝙ ep̄s ſine licentia pa. ad ali am eccām trāſire nō dꝫ. qd̓ ſi fecerit ꝑ dere debet ꝑtrunqꝫ. Itē canonici qui ip ſū auctoritate propria recipiunt ea vi ce eligendi p̄ta̓te ſunt priuati. Itē puni tur quis in eo in quo peccauit. Itē ī ca pitulo licet. Nota ſil̓itudine īter matri moniū ſpūale ⁊ carnale. Itē facilis diſ penſatur cū aliquo vt ad inaiorē tranſe at dignitatē ꝙ ad parē vel minorē prop ter inaiorē vtilitatē. Itē et poſtulatior perſona poſtulata debent examinari. ¶ De auctoritate et vſu pallij. Vm ſuper Ca. In traditōe pallij forma hec ſeruatur. tradis tibi palliū vt vtaris eo infra eccām tu aꝫ. Queſitū fuit a dn̄o pa. qualiter hoc verbū infra eccām tuā ſit intelligendū Reſpondetq ita debet intelligi infra ec cleſiā tuā .i. infra quālibet eccām pro uincie tue. Si vero in ꝓceſſione vel ali quo alio mō exiuerit eccām tūc vti pal lio nō poteſt. Ad hoc. Ca. queſitū fuit a papa. vtrū archiepͥs poſſit palliū ſuus alij archiep̄o accōmodar pa. dicit ꝙ nō cū perſona palliū nō trāſe at. ſed cū pal lio archiep̄s ſepelitur. Ca. Troians Aiſi ſpeci alis. ep̄s poſtulatus fuit ad panormita. ec cleſiā legatus pa. qui erat in partibus iliis dedit ei licentia tranſeundi ſine au toritate dn̄i pa. ille ſtatiꝫ ſe appellauit apthiepiſcopū anteꝙͣ palliū recepiſſet peruenit hoc ad noticiā pa. ſuꝑ hoc ſcri bit illi caxd̓. dicens. ꝙ ſi poſtulatio illis

De tranſla.
archiepiſcopi per pa. eēt approbata. nō tamē ſe debuit archiepiſcopū appellare anteꝙͣ palliū recepiſſet in quo cōfertur plenitudo officij pontificalis poſtea mā dat illi card̓. vt ſic quod factū eſt ſtude at palliare. vt in cō fuſionē ſe ap. nō re dundet qꝛ potius illū pa. eligit cōfundi ꝙͣ velit ſedi ſe ap. dignitatē. Nota ꝙ le gatus card̓. nō poteſt dare licentiā epi copis tranſeundi ad alias eccās. Iteꝫ in pallio cōplet̉ auctoritas et poteſtas archiep̄alis dignitatis. Itē quilibet te netur ſe magis diligere ꝙͣ aliū. Ad honorē. Ca. queſitū fuit a pa. quādo et vh̓i arch̓iep̄s ſuo pallio vtatur. et quādo et vb̓i alij archiep̄i eo dem pallio vti debeāt pa. reſpondet ꝙ vo ma. pon. ſolū infra miſſaꝝ ſolemiia ſꝑ vtitur ⁊ vbicunqꝫ pallio. qꝛ aſſumpts eſt in eccleſiaſtice p̄tatis plenitudineꝫ Ilij vero .ſ. archiepiſcopi nec ſꝑ nec v biqꝫ. ſed ſolū in eccā ſua in qua accepe runt iuriſdictione̓ certis diebus dn̄t vt qui vocati ſūt in partē ſollicitudinis. ⁊t nō in plenitudine poteſtatis. Ca. archiep̄o cōpo Ex tuaꝝ ſtellano in traditione ſui pallij dictū fu it accipe palliū et vtaris eo infra eccle ſiam tua. ipſe archiepiſcopus ꝓ nego cijs eccē ſue frequenter exibat ꝓuinciā ſuam vnde reputabat ſibi ad verecūdiā ꝙ pallio nō vteretur. cū alij archiepiſ copi de hiſpania vltra prouinciā ſuā de cōſuetudine generali ſuo pallio vterēt quare petebat a pa. ꝙ extra prouinciē ſuā poſſet eo vti. Ad quod pa. pe ſpondꝫ ꝙ illa cōſuetudo ſit potis dicēda corrup tela. cū de ſpeciali grā eiſde cōcedit. vt ſi alia neceſſitate fuerit impeditus. ita vt ad eccām ſibi ſubiectā acceder̉ nō poſſit pro cōſecrandis ſuffraganeis ſuis vel clexicis ordinādis ⁊ ad eccām alienam
neceſſe habeat declinare vtendi pallio habeat facultatē. et iā dictis caſibs dij modo ad quē eccā pertinet id permittat Nota lꝫ pa. alicui priuilegiū cōcedat. nō tamē ipſe papa vult ꝙ ille qui cōceſſit eo in preiudiciū alterius vtatux. Tu̓ ſis. Ca. queſitū fuit apa. quādo ⁊ quibus diebus archiepiſcops pti debeat pallio. reſpondet ꝙ vbicūqꝫ fuerit archiepiſcopus intra ſuā ꝓuinci am in celeẜrationihus miſſaꝝ ſolēnibs diebus pallio ſuo vti pōt. Quia nos Ca. Quidā archi epiſcopus queſiuit a pa. vtrū tā in ſua dioceſi ꝙͣ in aliena poſſit celeẜrare ab qꝫ pallio ⁊ ſandalijs. reſpondit pa. ꝙ po teſt. nō tame ſꝑ ī ſua dio. debet celeẜra re cū pallio. ſed certis diebus qui ſunt in ſuo priuilegio expreſſi et per hoc ſol uitrer alia queſtio qua queſiuit vtrū ꝓ defunctis cū pallio debeat celeẜrare. ¶ De renunciatione. Itteras. Ca. epiſcops lodo nien̄. ſepe petijt lnīam cedendi a do mino pa. peſcribit ei pa. dicēs ꝙ ꝙuisip ſe cōſiderans ſenectutē ſuā aut inſuffi cientiā ſuā petat renunciandi lnīam ſci at ꝙ pa. credit ꝙ tutius ſit ei illā eccāꝫ ſubvmbra ſui noīs gubernari. ꝙͣ aliqui noue incogniteqꝫ perſone in tāto diſcri mine cōmitti. qꝛ in ipſo vigor deuotiōis et fidei etiā corpore ſenectute nō deficit ſed vergente deorſum cōditione corpora feruor ſpūs ad ſublimiora cōſcendit mo net ergo illū vt ſuper hoc diebus iſtis in nulla importunitate faciat ſe mole tumū: qꝛ indecens eſt prius ſoluere mili tie cingulū ꝙͣ cedat victoribus aduerſi tas prelioꝝ. Nota ꝙ nō ſtatim danda e̓ ordendi lnī̓a lꝫ quis dicat ſe ſene̓ et īſuf ficientē. maxime cū bene adminiſtraue rit. Itē indecēs ē prius militie ſoluere.

Tū inter p. Ca. iſte. p. gan fpedi abiurauit beneficiū ſuū poſtea ob tinuit litteras a dn̄o pa. vt in eadē eccā reciperetur. et ſic auctoritate lr̄ arū dn̄i pape a inaiori parte capituli fuit recep tus. Quidā canonici cōtradicebant eidē opponendo ſib̓i iuramentū. et iō contra iuramentū nō erat recipiendus. cū ſuꝑ hoc fuiſſet queſtio diutius agitata. Mandat pa. quibuſdā quatinus ſi pre dictū p. inuenerint de cōſenſu maioris partis capituli fuiſſe de predicto bene fi cio auctoritate ap. inueſtitū eū faciant bene ficij poſſeſiōe pacifica gaudere. nō obſtan. iuramento ꝙ nō de repetendo vl̓ terius eode beneficio preponitur preſti tiIe. in quo cōſenſus maioris et ſauio ris partis cupituli interceſſit. Aota ꝙ iuramentū nō extenditur ad ea de qͥbs vel ſuper quibus nō eſt iuramentū fa ciendū. Itē ius ſemel amiſſuꝫ nō pena citur Itē ſniā maioris ⁊ ſanioris parte debet preualere. Ex tranſmiſſa Ca. p. rubrꝰ iācti uicolai clexicus de ceperano infix mitrite laborās apud ſancti ſaluatoris monaſter iū petijt ſid̓i habitū monaſti cum indulgeri. tande ſanitate recupera ta tranſiuit ad monaſteriū predictum rā cōplendi votū ſuū. et aliqua mora facta in monaſterio fecit ſibi reſtitui il la que cōtulerat eccē ſancti nicolai. ps modū nihilominus iſte p. volebat vt ve ſtitueretur in eccā predicta voluntate mutata. ſed abbas de ceꝑano ⁊ quidam clerici eū recipere nolebant vnde ſignifi cauit hoc dn̄o pa. idem abbas ſuper hoc ſcribit pa. ep̄o verucanē. ꝙ dictā eccā ab̓ eo ſoluta ē exquo ea que ſib̓i cōtulit ad petitionē eius reſtituit. mandat pa. quatinus ſi res ita ſe habet predictū ab batē et ſocios eius ad receptione illius
p. nulla rōe cōpellat. nec cōpelli permit tat. tamē rogare potexit illos vt illum recipiant. nō tamē vnū de eccā. ſꝫ quaſi de nouo pecipiant eū in ſociū ⁊ in fratrē Nota ꝙ ſuo iuri quis tacite renū̓ciat. Itē nō poteſt quis redipe ad illud cui re nunciauit. Itē actio ſemel extincia nō reuiniſcit. ¶ Admonet. Ca. ep̄s torū. ſig nificauit dn̄o pa. ꝙ quidā intrahant ec cleſias ſue dioc. que pertinebant ad ſu am iuriſdictionē et detinebant ⁊ dimit tebant eas abſqꝫ ſuo aſſenſu ⁊ propri a auctoritate pa. mandat ſibi vt ipſe ꝓ hibeat oībus perſonis ſui ep̄atus vt at lus auctoritate ſua audeat intrare ec cleſiam vel eā dimittere ſine auctorita te ſui ſuperioris. et qui cōtra hͦ fecerit. merito punietur. Super hoc. Ca. quidā repe tebat beneficiū ſuū obijcebat̉ ei excipi endo. ꝙ nō poterat ipſū repetere/ quia dū quēte poſſidebat. ſponte illud abiu xauit replicabat actor ꝙ nō ſponte renū̓ ciauit. querit̉ cuius teſtes prius reci piendi ſint vtrū illius qui dixit ꝙ ſpon te renunciauit. hoc eſt rei an illius qui dixit ꝙ nō ſponte renunciauit. hoc ē ac toris. Reſpondit pa. ꝙ nō eſt veriſimi le. vt aliquis ſponte renunciat benefi tio multis forte laboribus acquiſito ſi ne magna cā. et ꝙͣuis hoc ſit veru̓ .j. ꝙ nō eſt vexiſimile. cū teſtes illius qui di cit ꝙ ſponte renunciauit .j. rei ſunt reci piendi. et iudex debet inquirere cām r̄nū ciationis. et ſi inuenerit illā ꝓbibilem .i. nō vi. nec metu nec oppreſſioneneqꝫ interuentu pecunie neqꝫ ꝓmiſſione ex tortā. maxime ſi nō interuenit iuramē tum quod vix fieri de propria auctori tate creditur qd̓ fere ſꝑ male eſt eā ad mittat. et imponat actori ſilentium nifi

De renunci.
ipſe replicando probauerit quod ſpon te renunciauit in fine rn̄. pa. quaſi taci te queſtioni. Diceret aliquis quō pōt hoc eē. ꝙ illa negatiua ꝙ ſponte nō re nunciauit. et ipſe reſpondet lꝫ videatur negatiua. tamē talis negatiua habet implicitā affirmatiuā ſ. ꝙ coactus r̄nū ciauit. et ideo ſuꝑ illa aſſextione impli cita probationes actoris ſūt admitten de et ſniā proferenda ꝓ eo qͥ melius ꝓ hauit habito reſpectu ad opinionē et di gnitatē teſtiū. No. nō eſt veriſimile ꝙ aliquis renunciet ſponte iuri ſuo cū cō tra talem p̄ſumptionē admittatur pro batio. Itē licitū eſt vnicuiqꝫ ſuo iuxi re nunciare. Itē negatiua habens in ſe a firmatiuā probatur. Itē dignitas ⁊ te ſtium opimio de iure ē cōſideranda. In preſentia. Ca. duo electi fuerunt in quandā abbatiā .j n. et qui dam alius. cā cōmiſſa fuit quibuſdā iu dicibus vel corā ordinario cā tractata fuit. ſnīa fuit lata cōtra ip̄m .n. ip̄e. n. appel. appellationis cā cōmiſſa fuit ep̄o dunelien̄. et eius coniudicih̓us coram quibus dicebat .n. ſnicim nō valere. qꝛ in ea nō exprimebatur cā qꝛ contra ip ſum ſniā lata fuiſet. Preterea pars ad uerſa probare debeat iniqꝫ iuſtā fui ſe In cōtrariū reſpondebatur ꝙ iſta non ſunt neceſſaria et pro ſniā iudicis ſꝑ pͥ ſumitur ꝙ xite fuerit lata. tandem dela ta eſt ad papam pa. auditis propoſitis hinc et inde dicit ꝙ iudex nō ſemper ad vnē ſpe̓m probationis dꝫ animū āplia re. ſed oīa cōſiderare que fiūt in ſua pre ſentia. ex his vero motū ſui animi in for mare ⁊ ferre fniām. et pro ſuiā iudicis preſumitur donec cōtrariū oſtendatur propter iudicis auctoritatē. et ſi nihil probatū fui et corā duuelien̄. ep̄o ⁊ ſu o cōiudicē. tamē ſtandū ſuīe fuerit niſi
dictus .n. eā oſtenderet irritandaꝫ qꝛ ta men cōſtitit dn̄o pa ꝑ lrās quorūdam ē piſcoporū et per cōfeſſionē ipſius n. de r̄ nunciatione ſua ſpontane̓a impoſuit ei ſilentiū ſuꝑ ipſa abbatia. Nota ꝙ iudex nō dꝫ ſe applicure ad vnā ſpēm probati onis. Itē ſꝑ preſumitur ppo Iniā donec in contrariū oſtendatur. Itē litteris ep̄oꝝ cxeditur in preiudiciū alterius. Itē ex cōſeſſione quis cōdemnatur. Itē periculoſū e ꝙ aliqͥs renū̓ciet ſuo iuxi. Sane dilecie. Ca. dn̄s po mandauit cuidā elegato ap. ſe. ꝙ h. ſb̓ dia. in pictani: ecca canonicū inſtituere procuraret qui mādatis pa. obtemꝑcis ipſū inſtituit canonicū in eade ſed cū ca nonici ipſū ſuper ipſo beneficiomoleſta rent de cōcilio quorūdam canonicorū il lius eccē ſnīe capituli ſe ſubiecit eis lit teras ſuas reddes ſed ipſū poſtea reci pere nō curabant. Vnd̓ mandat eis pa. cū ipſe apud eos debuerit gratiaꝫ obti nexe apud quosdiſpendiū dinoſcitur ſu ſtinere. Mādat capitulo qͣ tingip̄m. h. recipiant in canonicū et in fratrē eo nō obſt ante ꝙ eis lxās ſuas reddidit. No ta ꝙ qui reſtituit inſtrumēta iuris ſui renunciare videtur iuri quod ſibi ex lit teris cōpetebat Itē vnde grām qͥs me retur damnū ſuſtinere nō dꝫ. Itē decep tis ⁊ nō decipientibus merito ſubuenit̓̉ Quod indub̓ijs. Ta. quid̓ p̄ nunciauit beneficio ſuo in manū laici illud poſtea recepit ab̓ ipſo. queritur an talis renunciatio valeat rn̄. ꝙ tal̓ reſignatio nulla ē. veru̓tamen ſpoliari debet illo beneficio. Rota illud qd̓ nō te net inducere priuationē beneficij. Iteꝫ ſpiritualia a laico recipienda nō ſunt nec ſibi renuncianda. Ca grchi Ad ſupplicationē. epiſcopus raguſinus petijt licentiara

cedendi adn̄o pa. qͣua ſecure ih̓i nō po terat cōmunicaxi. et ipſe obtenta licē tia ceſſit. acchiepiſcopus eboracen. de cōſenſu regis anglie cōceſſit eidē quod dam beneficiū in quadā eccā in epiſco patu carleoli pa. mandat archiep̓o eho racen. ne in viruperiū ordinis clexicalis mendicare cogatur. quatinus bene ficiū illud ad ſuſtentatione cōſeruat ipſius ita vt ſine vſupallij in ep̄atu illo offici u̓ ep̄ale valeat exercer̄ eidē archiepiſ cōpo tanꝙͣ metropolitano obedientiā ⁊ reuerentiā impenſurus. Lota ꝙͣ cū quis timet interfici in eccā ſua poteſt petere ceſſionē. Itē nota ꝙ ſuperior clericie prouidere tenetur ne in oẜprobriū ordi nis clericalis mendicent. et ſic per hoc videtur neceſſitas vnius tangere oēs. Itē nota caſuꝫ qn̄ archicpͥs ſubeſt ar chiep̄o nō ptitur pallio. Niſi cū pride. Ca. calarita nus archiep̄e ſepe petijt licentiā renun ciandi a dn̄o pa. ſuꝑ hoc pa. peſcribit e. dem dicēs. ꝙ ſi propt̓ hmōi ceſſionē pro mittit ſib̓i fructū melioris vite ſcire dꝫ ꝙ ipſe nō ē ſanctior quā fuexit iexemi as. et ideo nō dꝫ deſerer̄ officiū predica tionis cū ⁊ ipſe ieremias predicādo r̄ce perit verbū dei. lꝫ renū̓ciauerit predicā di officio. ſi enī propter humilitatem vult cedere eo ipſo videtur in ſuperbiaꝫ ſe exigere ꝙ in propoſito veſignandi ſe exhibet pertinacem qꝛ tunc verā obediē tiam oſtenderet cū per ipſū locū regimi nis nō dimittet. Intueri itaqꝫ in. §. iſto ponū̓tur cauſe propt̓ qͣs pōt quis petere cedendi licentiā primo cōſcientia cximinis debilitas corporis defectus ſci entie malicia plebis graue ſcandalum et irregulaxitas perſone. Sed in his ō nihus diligens e̓ adhibenda cautela. propter cōſcientiā crininis poteſt quis
petere licentiā renunciandi ſed nō prop ter cōſcientiā cuiuſlibet criminis. ſed il lius propter qd̓ executio officij etiam poſt peractā penitentiā impeditur ꝙ ſi ppo quolibet eximine quiscederet pauci vel nulli remanerēt. Alig vero debilitas corporis e̓ cā cedendi que ꝓcedit vel ex ī firmitate vel ſenectute. per quā īpotēs vedditur ad exequendū officiū paſtora le nō enī pro qualibet debilitate corpo rali debet quis deſexere officiū ſuū ⁊ h oſtēdit exēplo apl̓i. Vpo defectu. ꝓdefe ctu ſciētie pōt qͥs petere ceſſionē ſciā eī circa qminiſtrationē pu̓alium ⁊ corpo raliū ē valde nece ſaxia ⁊ ideo ꝓvtriuſ qꝫ ſcientie defectu vel ignorantia licite renunciatur. vnde dicit dn̄s pa. Tu ſciē tiam repuliſti et ego repellā te et licet eminens ſciā deſideranda ſit in prelato. cōpetens tamē tollerat̉. qꝛ multa ſciē tia vt dicit apoſtolus inflat imperfectū cuius caxitas ſupplet. Pxopt̓ malitiā. propter inaliciā plebis aliqn̄ cedere dꝫ latꝯ. videlicet qn̄ pleh̓s adro mala exiſ tit vt proficere nequeat apud ipſam. ⁊ quanto prelatus magis laborat. tanto deterior fit. Vnde dixit dn̄s per propheta̓ linguā tuā adherere faciā palato tuo. ⁊ apl̓i dixerū: iudeis ecce cōuertūtur ad gentes qꝛ verbi dei vos feciſtis indig nos. nō tamē propter quālibet culpam ſub̓ditorū paſtor dimittere debet gregē ſuū ne mexcenario cōparet̉ qu dimittit oues et fugit. ſed tūc demū dꝫ fugere cū ouēs cōuertūtur in lupos ⁊ tamē ta les ſūt aliquādo tolerandi qꝛ ſanguine̓ elicit qui nimis emungit. ¶ Pro graui pro ſcandalo licitū ſit epiſcopo petere licentiā cedendi cū aliter ſcandalū ſeda ri nō poteſt ne plus corporaleꝫ honorē videatur affectare ꝙͣ ſalutem eternam Sed inter ſcandalū ⁊ ſcandalū ē diſtin

De penunci.
quendum ſicut dn̄s diſtinxit dū dixit apl̓is. ſiuite illos qui ceci ſāt ⁊ duces cecoꝝ. et alib̓i dixit. qui ſcādalizauerit vnū de iſtis puſillis qui in me credunt expedit ei vt ſuſpendatur mola in collo eius ⁊ demergatur in profundū maris ¶ Perſone veſtre. propter ixregulari tatē dꝫ petere ceſſione vt ſi ſit higanis maritus vidue. vnde dixit apoſtolus. oportet ep̄m eē vnius vxoxis virū. non tamē propter quālibet irregularitatē dari dꝫ licentia cedēdi ei qui bene admi niſtrauerit vt ſi nō ſit natus de legitti mo matrimonio. qꝛ lꝫ nō deb̓uexit taci iſſe impedimentū ſi occultū eſt factum poteſt cū eo miſexicorditer diſpenſari. hͨ adhib̓ito moderamne vt inter natura les ⁊ ſpurios diſtīguatur nothos ⁊ mā ceres. Verū̓. ſi vero propter alias cās pe tat aliquis ceſſionē nō eſt audiendus. cū talis poſtulatio nō videatur diſcreta quia propter laboris anguſtias vel ꝑ ſecutiones nō dꝫ quis dimittere ſponſā ſuā cui per manū̓ ſe fide media cōpula uit quōꝫ beati ſūt qͥ perſecutionē patiū tur propter iuſticiā. Sed diceret aliqͥs ſpiritus vb̓i vult ſpirat ⁊ neſcitis vn de veniat aut quo vadat. et qui ſpiritu dei ducatur nō eſt ſub̓ lege et ideo ſi ce dendi licentia ei denegetur tamē cedet. ſed poteſt ei reſ ponderi quō ſpū dei agit̉ qui cōtra veritatē aliquid agit .i. quia contra ſpiritū dei agit qui cōtra verita teꝫ aliqͥd attemptat. Porro ſed ſi dicat ꝙ forſan alia cā latens ē propter quā cedendi licentia diuinitus inſpirat̉ pōt ei reſponderi. Et tu quō ſcis ꝙ talis in ſpiratio ſit diuina. et ſubiecit exemplū de beato martino oſtendens illius exem plo ꝙ renū̓ciare nō debeat. Quippe dicit pa. in. §. iſto quantocūqꝫ quis virtutibus fulgeat caritatē au̓t
nō hebeat nihil habere videtur. ¶ Sed nulla e maior caxitas ꝙ vt ponat aīaꝫ ſuā pro ſubditis ſuis vel amicis ſuis du̓ modo poſſit proficere ipſiset ſi nō oīb̓s tamē multis. vnde ab̓ eorum regimine propter laborē ſe excuſare nō debet exe̓ plo apl̓i. quia et ſi nō ſꝑ laborē ſequit effectus vel oīs lab̓or meritorius eſt a pud deū. iuxta illud. reddet deus merce dem lab̓oꝝ ſanctoꝝ ſuorū. Rec putes di cit pa. in. §. iſto ꝙ nō dꝫ credere ꝙ ideo marta malā partē elegerit quē circa plurima in actiua vita multū lab̓orat qꝛ maria optimā partē cōtemplatiuaꝫ vitā videlicet elegit. que nō aufferetur ab̓ ea. qꝛ lꝫ cōtemplatiua vita ſit ma gis ſecura. actiua ē magis fructuoſa. Vnde lippitudo lÿe propter ſobolis fecū ditatē prefertur pulchritudini rachelis et preterea ſimul poteſt quis eē accius et contēplatinus exēplo mnoÿſi qui quā doqꝫ aſcendebat in montē vt ib̓i gloxiā dn̄i cū maiori cerneret libertate quādo qꝫ deſcēdebat in caſtra vt populo predi caret propter hͦ inducit illū dn̄s pa. ne cedat. Monet ergo ip̄m ad laborē regi minis nō recuſet. veru̓tamē. qꝛ in poſtū lando cedendi licentiā inſtitit dn̄s pa. re liquid illud cōſcientie ſue vt ſi propter aliquā cām vtile̓ ⁊ honeſtā diſtinctis ſibi cauſis predictis in ſuo propoſito ꝑ ſeueret de licentia ſua cedat alioquin ce dendi licentiā nouerit ſibi interdictam. quia licet habeat pennas quibus in foli tudine auolare deſideret ligati ſunt ſibi tamen nexibus preceptorum. Per hāc decretalē nota cauſas per quas poteſt quis petere licentiā renū̓ciandi. ¶ Iteꝫ nota ꝙ in oībus factis diſcretio eſt ad hibenda. Itē quedā ſunt crimina que tiam poſt penitentiā peractā impediunt vt ſimonia in ordine et homicidium.

Itē ſcientia inflat caritus edificat. Itē diſtinguitur inter irregulaxitatē prop tex cōſcientiā ſeui criminis ⁊ aliā. Itē tōis vtilitas prefertur priuate ſi in cō muni includitur priuata. Itē licet lab̓o tem nō ſequatur efectuee̓ tamē labor remunerandus. Itē tꝑalia ⁊ ſpūalia po ſſunt ſimul exerceri ſine peccato. Itē in iudicio voluntario relinquitur quis cōſcientie ſue nō in cōtentioſo. Poſt tranſlationē. Ca. Va cante eccā fauenter. canonici cōtulerūt liberā poteſtatē eligendi in i. eoꝝ cano nicū ip̄e vero poſtulauit io. canonicū ſan cti fridani olim ep̄m ſarxenaten prepo ſitus ⁊ capitulū fauent̓. poſtulationeꝫ illā petierūt approbari a dn̄o pa. ſed hu ic poſtulationi videbatur obſtare capi tulū cōſtantinopo. cōcil. in quo dicitur vt quicūqꝫ de pontificali dignitate ad monaſticā vitā et penitentie locū deſcē dit ad pontificatū vlteriusnō reſurgat vnoe cōtra illud cōciliū quod e vnū de quatuor cōcil. que ſeruat eccā ſicut q̄ tuor euaingelia nōvidebatur eadē poſtū latio admittenda. verū tame in quibuſ dam caſibus nō obſtante illo concilio is qui monaſticā vitā elegit poteſt ite rum ad epiſcopatū aſſumi. primo ſi ꝓpt̓ perſecutionē vel propter corporis infir mitatē ad monaſticā vitā deſcēderit de ſuperioris licentia his ceſſantibus ad ep̄alem potexit veſurgere dignitatem. Itē ſi qmepropter cupiditatē parentū eo ignorante fuexit ep̄atum adeptus. et hoc cōperto ad monaſteriū de licenti a ſuperioris trāſiuit ꝙͣuis ad illū redi re nō poſſit ad aliū tamē licite poterit peaſſum. In iſtis caſibus nihil dicit attemptari cōtra conciliū predictū qd̓ loquitur ī eo caſu cū aliqͥsdimittit epi cōpatū propter aliquod crimē ⁊ ad mō
naſticā vitā penitentie cā deſcendit ali is opinionibus reiectis que in lrāponū tur quia nō conſtitit pape propter quā cam predictus .i. ceſſerit ep̄atui. mādat papa. rauēati electio. quibus ſi cōſtite rit ei ꝙ propter aliqualē de premiſſis cauſis vel cōſimilibus predictis .i. renū ciauerit epiſcopatui dūmodo neceſſitas vel vtilitas id expoſcat det eilicentiam tranſeundi ad eccam fauen̄. maxime ſi verū eſt quod aſſeritur ꝙ ille loco tan tum ceſſexit et nō dignitati vel ordini. qꝛ tūc preſumendum ē ꝙ nō propter a liquod crimen a ſe cōmiſſum cā penitē tie tranſiuit ad vitā regularē. alioquin cū durū eēt nimis contra tā ſolemne cō ciliū huius poſtulationem admittere ī iungat capitulo fauent. vt de alia per ſona idonea ſibi prouideant in paſtorē Nota hic quatuor caſus in quibus ille qui renuncianit ep̄atui tranſiē̓s ad mo naſticā vitā poteſt iteꝝ in ep̄m reaſſu mi. Itē nota ꝙ ius ⁊ poteſtas eligendi ep̄m ī vnū tantū poteſt tranſferri. Itē eligi poteſt poſtulandus ad hͦ vt poſtu letur. Itē nota regul qꝙͣ ceſſante cā ceſ ſat effectus. Itē neceſſitas ⁊ vtilitas paxificantur. ¶ Itē prelatus cōtra mus ſcriptū petitionē admittere nō dꝫ. Quidā cedendi. Caſus Qui dam impetrant cedendi licenciā et ea ob tenta licentia cedere nolunt. dicit pa. ꝙ cōpellendi ſūt vt cedant. Roraꝙꝫ ſi quis licentiā cedendi a papa obtinuerit com pellendus ē vt cedat. Ite ꝙ ſemel pla cuit amplius diſplitere nō poteſt. Iteꝫ quod primo ſit voluntariū poſtea ſit nece ſariu̓. Ca. Ioānes ſub̓di Heniens. aconus impetrauit lrās ad quoſdāiudi ces vt ei prebendā vacantē in eccā ſan cti floxentim in cōfluentia aſſignarent

De venunci.
et cū ipſi vellent mandatū apoſtolicum adimplere. quidā canonici illius eccle ſie ſe oppoſuerūt dicentes ꝙ ipſe renun ciauerat iuxi qd̓ ſibi ex ipſis litteris cō petebat. ſed ipſe ſub̓diacōnus hoc nega uit. canonici teſtes induxerūt ad hoc ꝓ bandū per quos videbatur ꝓbatum qd̓ ipſe gratia capl̓i ſe cōmiſiſſet. duo iudi cū ſententiauerūt eude ſubdiaconū nō poſſe vti litteris ſupradictis pro eo ꝙ gratie capituli ſe cōmiſit quax iuri ſuo renunciare viſus fuit. a qua ſententia ipſe appellauit ſue appellationi vigiliā epiphanie terminū prefigencille acce ſit ad terminū. ſed aduerſarius poſt ter minu̓ per duos menſes ⁊ amplius expe ctatus. tand nuncius aduerſarij cū lit teris ad cōtradicendū et ad impetrāduꝫ tātum cōparuit corā auditore dicto io. cōce ſſo. ſed cū ſufficie̓s ad cām tractādā nō eē̓t. idē auditor ſentētiā iudicū predi ctoꝝ caſſauit iuſticia exigende. Nota ꝙ licet quiecōmttat ſe gratie ad uerſarij nō renunciādo litteris impetra tis cōtra ipſū nō intell̓x propter hͦ r̄nū ciaſſe iuri quod ſibi ex lr̄is cōpetebat. Itē cū aliquis ſtatuit terminū ſue ap pollationi vtraqꝫ pare appellationis cām proſequi debet per ſufficientē pro turatorē ad totā caꝫ cū peremptore ad hec citata intelligatur. Itē nō ſtatī po terminū peremptoriū dꝫ iudex procēder̄ Lecte corā. Ca. Quidā ab bas aded graui egritudine laborat ꝙ de vita deſperabatur ipſius ad cōciliū cu iuſdā emuli ſui quē emulū nō credebat abſoluit monachos ab obedientia ſua ad ep̄m ſuū vocauit vt in manibus ſu is renunciaret nō tamē renunciauit ps modū r̄cuperata ſanitate monachi obe dientiā ⁊ reuerentiā fecerūt eidē. dubi tauit abbas an ex tali facto renū̓ciaſſe
intelligatur abbatie. reſpondet pa. ꝙ n̄ Nota ꝙ nō intelligitur quis renuncia regimini ſuo licet abſoluat ſubditos as obedientia ſua quia illa non eſt forma penunciandi. ¶ Dilecis filius. Ca. Quidā abbas ad romanā eccāꝫ nullo medio ꝑ tinens ⁊ ſentiens ſe inſufficientē renun ciauitin manibus monachorū r̄gimini abbatie ſine licentia pa. et monaichi ali um elegerūt. peruenit hoc ad pa. cuꝫ er go dictus abbas ſine licentia pape renū ciaire nequiuerit abbatie. ipſe tā renun ciationem qͣꝫ electionē denunciauit irri tas ⁊ mnanes mādans quibuſdā quati. abbatem ip̄m faciant reſtitui loco ſuo. quo veſtituto recipiant vice pa. penunci atione ipſius. Nota ꝙ reſignatio fieri dꝫ in manu ſui prelati aliter nō valet Nota ab̓bas īmediate ſubiectus vo. ec. nō pōt cedere ſine licentia pa ¶ De ſupplenda negligentia p̄latoꝝ. Tatuimus. Ca. Ciſtercien ſes aliquando r̄mouent abbates dde monaſterijs ſuis vel moriuntur ⁊ ali os in locū illoꝝ ſubſtituunt. ep̄i dioc. nō lūt benedicere ſubſtitutos abbates ſta tuit pa. hic ꝙ ſi ep̄s tertio requiſitus eos benedicere rēnuexit liceat ipſisab batibus proprios monachos benedice re ⁊ alia exexcere que ad officiū perti nent. donec ep̄i illos benedicat. Lota negligentiā prelatoꝝ puniendā circa officiū ſuū. Itē nota ꝙ quis dat ꝙ nō habet. Sicut nobie. Ca. quidā re gulares habent eccas ad eoꝝ preſenta tione pertinētes quas vſibus proprijs appropxiare nituntur nolunt ad easdū vacant alios preſentare ſed inſtituunt ꝓ ſua voluntate. et ita grauāt eos pe̓ ſionibus vt nequeāt cōpetenter in pau
e3

pertate nīa ec. deſeruire nec ep̄o in ep̄a libus reſpondere nec hoſpitalitatē ẜua pe. Significatū fuit hoc dn̄o pa. nolens igitur pa. vt antiquus ſtatus eccē prop ter hoc ſub̓uertatur mandat quatinus niſi ſint exempte eccē ſupradicte a iu riſdictione ep̄i exceſſus illos ſtudeat ra tionabiliter emendare. et niſi infra tꝑs concilij lat̓. ſtatutū predicti monachi pͥ ſentauerint ei perſonas ad pacātes ec cleſias extunc liceat ſibi ap. ve. in eis ordinare rectores. ita tamen ꝙ per hoc nullū patronis impoſteꝝ preiudiciū ge neretur. Lota ꝙ exempti a dioce ſano puniri nō po ſſunt. Itē nota cōceſſionē eccāꝝ ab ep̄is factā ſine iuris ſolemni tate nō valere. Itē propter negligenti am amittit quis ius ppeſentandi illapi &e ſine preiudicio in futurū. Licet. Ca. Magiſter ẜo. et rogerius. diutius litigarunt corā papa ſuper archidiaconatu richimundie. qꝛ dicebatur ꝙ collatio archidiaconatus infra tꝑs cōcilij facta nō fuerat. ne igit̉ papa ius ſuū negligere videatur. Aan dat quibuſdā quatinus ſi cōſtiterit ar chidiaconatū richimundie vactiſſe per annū tꝑe ſemeſtri quo vel ad archiep̄ꝫ vel ad capitulū donatio pertinebat com putato nō a tꝑe yacationis ſed a noti cia. cū ex tunc ad pa. fuerat illius dona tio deuoluta vtriqꝫ ſuper eo ſilentiū im ponatur. Nota tꝑs ſex menſiū curpere a tꝑe noticie non a vacationis. Itē tꝑe nō currit ignoranti. Itē poſt tꝑs illud ē lapſum nō poſſunt eligere qui fuerant negligentes. Litteras. Ca. in quibuſdam eccleſijs quedā beneficia et dignitates tanto tꝑe pacauerant ꝙ donatio illoꝝ ſcd̓m lateranen̄ concil. ad ſedē apoſtoli cam fuerat deuoluta. illi ad quos colla
tio pertinebat intelligentes legatū ap. ſe. ad pates illas accedere. inſtituerūt in beneficijs illis perſonas minus ido neais. legati inuenerunt illa beneficia taliter collata dubitauerūt an deberēt illos inſtitutos remouere mandat illis pa. quatinus ſi beneficia et dignitates perſonis idoneis ſunt collata permittāt illos de patientia pacifice poſſidere alie quin remouecitur et de perſonis idone is illa nō differūt ordinare. Noca ꝙ col latio que nō tenet de patiētia ſuperioris tenet alias nō valeret. Dilecto. Ca. Vacan. ſala mantinā ec. decanus cū quihuſdā ſequa cihus ſuis quendā. P. nomine mercato torē elegit appellans ne cōtra ſuā elec tionē aliquid attemptetur. archiep̄s ad que vt dicebatur electio cantoris ſu erat deuoluta. aliū g. nomine in canto rem elegit. propter hmōi electiones ꝓ curatores vtriuſqꝫ partis ad ro. ec. ac ceſſerunt. qꝛ cōſtitit pa. ꝙ electio a deca nō ⁊ eius ſequacibus facta poſt elapſū ſex menſiū ſpaciū extitit celebratā īfra ꝙ ep̄s ⁊ capl̓ꝫ cōiter eligere deẜuerūt electionē d̓ dicto p. factā decreuit irritā et incinē ⁊ appellationeꝫ a decano inter poſitā factū archie piſcopi ad que̓ erat eligēdi auctoritas deuoluta nō potuiſſe aliquatinus impedire: vnde mandat qͣ tinus electionē de predicto g. debeat con firmare niſi ei aliquod canonicū ob̓nia ret. Lota ꝙ propter negligentiā amit tit quis ius eligendi. Itē mora in tali bus nō purgatur. ¶ De temporalibus ordinationū et qͣ litate ordinandorū. Vbdiaconus Ca. hic duo di cuntur. pximū ē ꝙ licet alicui niſi vo. pon. aliquē diehus dn̄icis in ſubdia conū̓ ordīare. ꝙͣuis deo dicatis virgib̓s

De tēpo. ordi. ⁊ quali. or
pelū cōſecratoriū īponendi ⁊ minores ordines cōferendi diebus dn̄icis habe at poteſtatē. Scd̓ꝫ ē ꝙ nō lꝫ alicui ī vi gilia pentecoſtes ſacros ordīes celeẜra re qꝛ in ſequenti ſeptimana recepta ſpi rituſſancti flamine celebrātur. Nota virgines po ſſunt cōſecraxi diebus dn̄i cis ⁊ minores cōfexxi. Sane ſuper. Ca. cōſuetudo erat in quibuſdā eccleſijs ſcotie ⁊ val lie ꝙ in dedicationibus eccleſiarū vel al tariū extra iiij. tꝑa clerici ad ſacros or dines promouebantur reſpondet pa. ꝙ illa cōſuetudo ē eccleſiaſtice inſtitutio ni inimica. et iō improbanda. et ſi multi tudo et antiqua cōſuetudo nō eēt talit̓ ordinari nō deberent in ſuſceptis ordini hus miniſtrare. ſed in ro. ec. ſ.c ordina ti deponerentur et ordinatores auctori tate ordinādi priuaretur. Rota ꝙ mul titudo inducit diſpenſationē. vnde verſ Oſ populū multū cximē pertranſit in ultum. Aota ꝙ multitudo et cōſuetudo antiqua excuſat. De eo aut Ca. queſitū fuit a pa. an liceat extra ieiunia iiij. tempo rū promoueri aliquos in hoſtiarios et ad alios iminores ordines aut in ſubdi aconos. reſpondit pa. ꝙ licituꝫ ē epiſco pis dominicis ⁊ alijs diebus feſiuuis v nū̓ hel duos promouere ad minores or dines. ſed ad ſubdiacenatū nō licet ni ſi in quatuor tēporibus aut ſabato ſan cto. aut in ſabato de paſſionē. preter ꝙͣ romano pontifici. Lota quo tꝑe debent ſacri ordines conferri. ſcilꝫ in quatuor tꝑibus in ſab̓bato ſancto q̄te dominica de paſſione. Ex tenore. Ca. quidā cleri cus n. nomine volebat promoueri ad inaiores ordines tamē intantū delique rat ꝙ ſi peccatū eius publicū eēt degra
daretur ah̓ ordine quē ſuſcepit nec po ſet ad ſuperiores promoueri queſitū fu it a papa quid obſeruari deberet. qꝛ pec catū iſtius occultū ē. Mandat pa. quati nus eī penitentiā cōdignam imponat ⁊ ei ſuadeat vt ꝑ te penitentie peracꝭ a or dine ſuſcepto vtatur. ſed ad ſuperio ree nō aſcēdat. verū̓ tamē qꝛ peccatū occul tum ē ſi promoueri voluerit eū prohi bere nō debet. ¶ Nota ꝙ occulta peccata vindictā nō habent et licꝫ ep̄s peccatū occultū nouerit ꝑ cōfeſſione nō poteſt prohibere illū ab̓ ordinibus. Ad auxes. Ca. quidā religi o ſi volunt ad ordinē promoueri prela ti eorū nolūt eos promoueri querit̉ qͥd iuris ſit rn̄det pa. ꝙ tutius ē eis mini trare in infexioribus ordinibus ſuis pͥ latis obedientiā imponendo quā cū ſcā dalo ſuorū prelatorū ad ordines ſuperi ores promouexi nec ſūt in hͦ audiendi. qꝛ poteſt eē ꝙ prelati eoꝝ aliqua ſua ſe creta cōmiſſa nouerint propter que ſal ua cōſcientia nequeant promoueri. qꝛ nō in ſublimitate gradū ſed amplitudi ne caritatis acquixitur regnū dei. ¶ Lo ta ꝙ regulares cōtra volūtateꝫ ſuorū prelatoꝝ. promoueri nō debent. Itē ni hil cū ſcandalo eſt faciendū. Si archiep̄s Ca. quādo ar chiepsdꝫ cōſecrari oēs ſuffraganei cō ueniant ad ſedē metropolitanā vt ab ō nihus cōſecretur. ep̄i vero cōprouincia les ſi neceſſe fuerit. iuſſu archiepiſco pi a tribus ep̄is pn̄t cōſecrari alijs con ſentienbus ſed melius ē ſi archiep̄s cū alijs oībus pontificē cōſecrauerit. Ro. ꝙ om̄s tangit ab oībus approbaxi dꝫ. Itē licꝫ quis aliqͥd poſſit per aliū̓ gere re melius tamē e̓ ſi per ſeipſū gerat. Nec epiſcopi. Ca. querebat̉ in tōcilio vtꝝ epiſcopi poſſent cōſecrat̉
e 3

cōſuffragancū ſuū re pondetur ꝙ epiſ copi ſine permiſſu archiepiſcopi non pͥ ſumat ep̄m cōſecrare nec archiep̄sali qͦꝫ cōſecraxͣ preſūat ſine duolus l̓ tribꝰ ep̓is ita vt alijcōprouīciales ep̄i ꝑ ſuas lrās cōſentiāt. ꝙ ſi īter illos diſcordia fuexit a pchiepiſcopus maiori numero cōſentiat. No. ſtandū eſt maiori parti. Cū quidd. Ca. Quidd ep̄s cōtulit ſacros ordines extra iiij. tꝑa die quo nō debuit dicitur ꝙ ep̄s punixi dꝫ canonica diſciplina. ſcilꝫ vt priuetur poteſtate cōferendi ordines quos illici te cōtulit. et ordinatis interdicatur exe cutio ordinū ſuſceptorū donec apud ſe. ap. reſtitutionis grām cōſe quantur. Nota ꝙ quis dꝫ puniri in eo in quo deli quit. Itē nota ꝙ ab homine nō poteſt reſtitui per eundem. Cū ſecundū. Ca. in partib̓s calahrie epiſcopi latini in ordinib̓s cō ferēdis ẜuabāt īſtitutō eē grecoꝝ ordīes cōferendo extra quatuor tꝑa. et epiſco pi greci ſimiliter in ordinibus cōferēdis ſexuabant inſtitutiones latinoꝝ. et ira ꝑmixtim ſe ad inuicē ordinabant. preci pit pa hic ꝙ latini talē ritū ⁊ cōmixtio nem de cetero nō ſexuent in ordinibus cōferendis. Rota ceteris tꝑibus ſunt or dines cōferendi. Itē nota ꝙ in collatio ne ordinū nō eſt faciē̓da proximioritas Ex papte. Ca. quidā mona chs kariloci tranſtulit ſe ad nigros mo nachos. et habitū illoꝝ aſſumens et in preſbiterū eſt promotus. dubitabant il ti monachi vtrū in ordine ſic ſuſcepto debeat miniſtrare. mandat eis pa. quati nus monachū illū permittant officiuꝫ ſacerdotis exequi libere niſi aliud cano nicū obſtiterit. Rota ꝙ ordo ſacer. in a poſtaſia irregularitatē nō inducit. Quod tranſlationē. Aa. quidā
czerici greci exiſtentes in dieceſibus la tinorū ab epiſcopis grecis extra iiij. tā pora ordinātur. poſtmodū a latinis epi ſcopis celebrare prohibentur. queſituꝫ fuit a pa. quid de talibus ſit agendum reſpondet pa. ꝙ cū clexicus grecus ep̄o latino ſubiectus a greco pontifice ordi natur. interdicenda ē ei executio ordīs ſic ſuſcepti tanꝙͣ ab̓ alieno epiſcopo or dinationi ſi de mandato vel licentia fui epiſcopi illud fiat. Sed ſi de licentia fui epiſcopi id factū ſit. licet culpandus ſit epiſcopus qui clexicos ſuos a greco epi ſcopo facit ordinari quādin ab eccā tal̓ mos tollerat̉. impedixi nō debet exetu tio ordinū taliter ſuſceptorū. Nota ꝙ or dinatus a nō epiſcopo ſuo ordinis exe cutione nō hꝫ. Itē nota ꝙ ratione con ſuetudinis tolleratur in exerutione or dinis quē male accepit. Cū in diſtriẜuendis. Ca. ſi aliquis ordinatus fuerit in ſubdicconū a dn̄o pa. ab̓ alio ad ſuperiores ordines ſine licentia pape ordinari nō dꝫ. Nota ꝙ ordinati apa. qb̓ cilio ſine eius man dato ordinari nō debent. Itē nom ꝙ col latio ordinis poteſt delegari. Litteras. Ea. Quidā cano nicꝯ hon. A. noīe eccē ro. ſubdiaconus e lectus fuit ī epiſcopū imolen. epiſcops bon. recepto mandato precedentis capi tuli ordinauit ipſū die ſabati ī diaconū ⁊ die dominico continuato ieiunio ī pre biterū. peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa. vnde mandauit inquiri veritatē ſuper h per epiſcopū mutinen̄. et magiſtꝝ h ſb̓ diaconū ſuū ipſi factū ſcd̓m quod ē dic tum ſignificauerūt dn̄o pa. et ipſe r̄ſcri bit eis dicens ꝙ ipſe recepit rās ſuas ſuper inordinata ordinatione imolen̄. e lecti in qua ordinationē quantū ordina tor ⁊ ordinatus deliquerit euidenter in

De tēpo. ordi. ⁊ quali. or
telligit qui prudenter atiēdit quod ꝓ bat hoc modo. Si enī nō licuit honon̄. e piſcopo vtrūqꝫ ordinē illi cōferre eode die eadē rationē nō licuit eivnū ordinē cōferre vno die ⁊ aliū̓ alio die cōtinua to ieiunio cū proptex cōtinuationē ieiu nij fictione canonica ſiue mane diei do mijnite trahatur ad ſabatū ſiue veſpera ſabati ad diē dominica r̄feratur illa du o ad enndediē pertinere dicūtur. Si eī dicatur ꝙ mane diei dominice ad vnaꝫ diē et veſperā ſabati ad diē aliā referan tur nō eēt cōtinuatio ieiunij neceſſaxīā qꝛ ſabato ate cenā ⁊ dominicā ante prā dium temini intelligūtur ideoqꝫ papa ho non̄. ep̄m vt puniatur in quo peccauit ſuſpendit a collatione ordinū diaconi .ſ. et pẜr̄i. alteru̓ vero ab̓ executione ſacer dotalis officij ſuſpendit donec de ipſis a liter duxerit diſponendū. Nota ꝙ nul lus duos ſacros ordines recipere dꝫ nec aliquis illos cōferre eodē die qui tōtra fecerit punitur vt hic dicit̉. Itē nota hic regulā ꝙ quis debet puniri in eo in quo deliquit. vel nō eſt. Ca. Ep̄s ouete ren̄. quenda pueꝝ . nomine xiij. an nos habentē inordinate et ſine certō ti tulo in dicitonū ordinauit ī ludibriū or dinis clericalis. puer hoc ſignificauit dn̄o pa. ⁊ ꝙ nō prouideat eide. Vnde mā dat quibuſdā quatinus ſi rectaliter ſe habet predictū ep̄m ſuſpendant a colla tione ordinū et cōpellant eundē vt eidꝫ m. prouideat in eccleſiaſtico beneficio tōpetenti ſuſpendentes eunde M. ab̓ ex ecutione ordinis diaconatus. donec ad etatē legittimā peruenerit in iniurici or dinantis. Nota ꝙ aliquis punitur odio alterius. Itē qui ordinat aliquos ante legittimā etatē puītur prout hic dicit̉ Itē qͥ ordinat aliquē ad ſacros ordīes
tenetur ei prouidere. Dilectus filius. Ca. eccleſi a imilicen̄. vacante canonici imilicen̄. puil. eoꝝ canonicū ni minoribus ordini bus cōſtitutū ī ep̄m elegerūt archiepiſ copus caſalan. metropolitanus eorum mādanit epiſcopo trecen̄. vt ipſū vno ⁊ eodē die ad tres ſacros ordines promo ueret quod nō auſu proprio ſed de man dato archiepiſcopi nō diſtulit ad imple re qd̓ totū dictus puil. dn̄o. pa. veſera uit. Super his dn̄s pa. inquiſiuit verita tem et qꝛ cōſtitit ei ipſū epiſcopū trecē. in pluribus deliquiſſe. tā qꝛ cōfeſſus fu it ſine mandato archiep̄i hoc feciſe. tū qꝛ ⁊ ſi de mandatō archiepiſcopi cōſta ret ei ob̓tꝑare nō debuit in hac parte cū hmōi diſpenſatio illi a canone nō ſit per miſſa ⁊ qꝛ ſepe r̄atū periurij variquit pͥ us iurando ꝙ archiepi copus id perce perat et poſtea fuit in iure confeſſus ꝙ archiepiſcopus id nō mādauerat ipſū tamdiu ab ordinandi poteſtate ſuſpen dit donec ſuā meruerit gratiā obtinere Nota hic argumentūqꝫ epiſcopi diſpen ſare n̄ poſſunt niſi in caſibus a iure per miſſis. Itē in iniuſto mandato prelatō nō eſt obediendū. Itē auctoritas ſuperi oris nō extuſat. Itē qui in iure varius eſt in dicto ſuo ſiue contrarius ꝑiutue reputatur. Cōſultationē. Ca. Aliqui ordines ſacros receperunt extra tꝑa cō ſtituta. queritur vtrū caracterē recepe runt reſpondet pa. ꝙ ſic. quibus ꝓ trāſ greſſione hmōi pnīa cōpeteneē impone̓ da ⁊ poſtmodū ſuſtinexi potuerūt in ſu ceptis ordinibus miniſtrape. Nota ꝙ or do quocūqꝫ tꝑe cōfertur. lꝫ cōferri non debeat niſi certis diebus. Queſitū. Ca. Sacerdores⁊ alij clerici cōmittūt quādoqꝫ adulteriū
ē iiij

periuriū homicidiū et falſūti ſtimoniuꝫ Queritur an permitti debeant in ſuſcep tis ordinibus miniſtrare. xe pondet pa. ꝙ ſi crimina predicta ordine iudiciario probata vel alias notoria nō fuerūt nō debent predicti preter reos homicidij in ſuſceptis vel in ſuſcipiendis ordinibus impedixi poſt penitentiā peractā. Si ve ro nō penituerūt monendi ſūt ſub̓ obte tatione diuini iudicij vt in periculū ſue damnationis in ſuſceptis ordinibus nō miniſtrent. Nota oēs criminoſos pret̓ peos ẜymicidij cōculcatos poſt peractaꝫ pnicim ī ſuſceptis ordinib̓s poſſe mini ſtrare. Ꝙ ſcrutinio in ordine faciendo. Ca. Cū aliqͥs ep̄s X parte. ꝫ cōſecraxi. metropolitanus con uocat alios ſuffraganeos ad faciēdā cō ſecrationē ep̄i preſentant cōſecranduꝫ archiepiſcopo dicentes. Reuerende pa ter poſtulat mater et. hūc electū ī ep̄ꝫ cōſecrari. et ipſe illos interrogat ſi ſci ut illū eē dignū. ep̄s quidā in hmōi re ponſione ne hominē offenderet deū̓ exti mat ofendiſſe qn̄qꝫ preter qn̄qꝫ con tra cōſcientiā re ſpondendo cū electi con uerſatio ē illis minus bene cognita vel penitus ignota queſiuit qualiter in hu uuiſmodi interrogationibus ſalua cōſci entia debeat reſpondere. reſpondet pa. cū nos alique̓ ꝓmouemus in diciconū vel p̄ſbiterū prior diaconoꝝ dicit poſtulat ſancta ma. ec. hunc diaconum ad onus preſbiteratus vel hunc ſubdiciconū ad onus diaconatus aſſum et pa. interro gat. Scis illū eē dignū ⁊ ipſe reſpondꝫ ſcio ⁊teſtificor illū eē dignū ad hoc onꝯ quantū humana fragilitas noſſe ſiuit Vnde in tali reſponſione nō credit papa alique̓ peccape dūmodo cōtra cōſcientiā nō loquatur qꝛ nō ſimpliciter dicit illū
eē dignū ſed in quantū humana fragii litas permittit qꝛ quē indignū nō nomit dignū dꝫ eſtimare. Hac ergo reſponſio ne ſecure poterit vti niſi forte ſibi con ſtet ꝙ ſit indignus. Si vero ſciat illū in dignū ſignificet hoc metropolitano an te ꝙͣ veniat ad ſcrutimū̓. Sed pa. hāc in terrogationē nō facit in cōſecratione e piſcopi ſed in ordinatione preſbiteri f diaconi. Nota ꝙ qui facit cōtra cōſcien tiam peccat mortaliter. Itē quilibet pͥ ſumi debet dignus qui neſcitur indigns Itē hic ſcia ꝓ credulitate accipitur. De ordinatis ab ep̄o qui reſignauit ep̄atui vel excōicato. Ca. archiepiſco Equiſiuit. pus coletanus renunciauit archi epiſcōpatui poſt illā penūciationē quo dā clericos ordinanit fucce or illius qͥ ſiuit vtrū illi in ordinibus ipſis debent remanere. re ſpondit pa. diſtinguendo v truta ille renu̓ciauit loco tantū an loco ſimul et dignitati. In primo caſu cū lo cō tantū renunciauit poteſt ordines con ſerre ſicut ante muitatus ab̓ epijcopo aliquo. In ſecūdo caſu cū ſimul renunci auit loco ⁊ dignitati diſtinguitur vtrū contulit ſacros an minores. Si eniꝫ a liquis ordines minores a tali recepit⁊ ī illis poterit miniſtrare et ad maiores promoueri. qꝛ h̓mōi ordines quandoqꝫ a nō epiſcopis cōferuntur Si vero ſciē ter ⁊ tali ſacros ordines quis recipit ex ecutionē officij nō habebit qꝛ eā nō ha bebat. Si vero ignoxanter. epiſcopus tū tali poterit diſpenſare. niſi craſſa et ſuppinia fuexit ignorātia. Lota ꝙ mino res ordines pō ſſunt cōferxi a nō epiſco pis. Itē qui nō habet executioneꝫ ordi nis eā dare nō poteſt. Itē ignorantia craſſa ⁊ ſuppina nō inducit diſpenſatio nem.

De eta. ⁊ quali 20
Tn̄ clericus. Ca. Queritur quid ſit faciendū de clericis qui ignorāt̉ ordinantur ab excōicato. Et reſpondet ꝙ poteſt per ſuos ep̄os cū talibus di penſari. Nota ꝙ ep̄s diſpenſar̄ poteſt cū ignoranter ordinatis ab excōicato. De etate ⁊ qualitate ⁊ ordine prefi ciendorū. T abbates. Ca. ꝙ dicitur hic aẜbates decani prepoſiti ſiq̓t preſb̓iteri. archidiacōni fiant dicconi. Secūdo dicitur ꝙ ſi aliqua cā nō potū erunt promoueri dimittāt prelationes Ex hac decre. nota ꝙ ſi aliqua iuſta cā prelatus ad ſacros ordines ꝓmoueri n̄ poteſt prelaturā dꝫ amittere. Ex ratione Ca. Epiſcopus cōuentren. tōceſſit eccās in archidiaco natu R. ciſtercien̄. ꝑueris infra decenni um cōſtitutis que nō per clexicos ſed ꝑ laicos diſponū̓tur. Mandat pa. cantua rien. archiepͥo quatinus epiſcopū illū corrigat ſuper his. et cuſtodia illarū ec cleſiaruꝫ cōmittat perſonis idoneis do nec pueri ad cōgrua̓etatē ꝑuenerint laicis inde q̓motis. et ꝙ de cetero talia nō preſumat. Id precipit pa. in ſequēti capitulo. Nota ꝙ regimē eccleſiarū per ſonis idoneis ſcientia ⁊ etate tm̄ cōmit ti debet et nō pueris. Indecapu Ca. pximo dicitur ꝙ indecorū ē̓ vt regant eccās qui ſeip̄os regere nō nouerūt cū diſcreti ⁊ litterati ad regimē eccāꝝ debeant ꝓmoueri. Se cūdo dicitur ꝙ amodo minoribus xiiij. annis regimen eccē nō cōmittatur. et ſi ſecus fuexit irxitubitur. et epiſcopus punietur. Hec decretalis nō cōtinet iue cōe. s. de elec. cū in cunctis. Lota qui ſe ipſū regere neſcit alijs prefici nō dꝫ. Eam te. Ca. pvohibet pa. ne aliquis inſtituatur in eccleſijs curā ha
bentibus aīarum aliqua occaſione vel etiā obtētu litterarū apoſtolice ſe. quia ſcientia moxibus ⁊ etate cōcilij nō con gruat inſtitutis. Secūdo dicit ꝙ ſi ali quis habet plures eccōs quaꝝ vna nō dependeat ab altera dimittat vnā qua voluerit niſi ita ſint tenues in ſubſtan tia ꝙ proprios ppelatos nō poſſent con grue ſuſtentare. Lota ꝙ qui ad curā a nimarū eligitur. tria precipue dꝫ habe pe ſcientiā lrārum etatē legittimā ⁊ mo pec. Itē nullus poteſt habere plures ec cleſias quarū vna ſufficiat. Ga. Dicitur ī hac Preterea decretali ꝙ nullusdꝫ ad regimē anima rū admitti niſi adminue ſit ſubdiacons tamē diſpenſatiue in minoribus ordini bus cōſtituti poſſunt admitti dūmodo tales ſint qui infra ẜreue tꝑs poſſint ī preſbiteros ordinari. Lota ꝙ nō poteſt eligi ad curā auimarū in minoribus or d̓mibus cōſtitutus dipenſatiue poteſt poſtulari. Queris Ca. clerici benefici is eccleſiaſticis habūdātes mouiti a p̄ lato ſuo. vt ad maiores ordines ꝓmo ueantur nolūt promoneridicētes ſecre to ſe tale quid cōmiſiſſe ꝙ eos ſaluacō cientia ordinari nō finit. queritur qd̓ de talibus ſit agendū. Reſpondet pa. ꝙ in caſu iſto vident̓ canones diſcordare cū quidā dicant eos nō cōpellendos. alij vero cōtrariū aſſeuerent hāc cōtrarie tatē volens amputare ſtatuit vt ſi cle xici dicant indignos propter occulta ſu a peccata perceptioni inaiorū ordinū in feriores clerici de eccleſia ꝓbabilis vi te ⁊ opmnionis preferantur eiſde⁊ bene ficia ſibi auferantur ⁊ alijs cōferant niſi forte qui ordinare recuſant in alijs ſeruicijs eccē fuerint vtiles. Si vero ſe la voluntate ordinari reguſant et vtili

tas eccē vel neceſſitus ſuaſexit ſi ioonei fuerint cōpellendi ſūt ad maiores ordē nes recipiendos per amiſſionē locoꝝ et beneficiorū ſubtractione̓. Nota ꝙ cleri ci qui nolūt ꝓmoueri ſi propter occul ta peccata hoc faciūt ab ecca remoueri po ſſunt ſi ſola volutate cōpelluntur per amiſſionē bene ficiorū ſuorū. Itē vtli tas ⁊ neceſſitas parificantur. Ad aures. Quidā canonicꝰ colonien. eruditus in phiſica ⁊ cū plu ribus ſecūdum aptē ſua medicinā cum diligentia exhibui et pluribus in con trariū ſucceſſit medicinis ꝑceptis mor tis periculū incurrerent. Iſte volebat ꝓ moueri ad ſacros ordines cōſuluit dn̄ꝫ pa. pa. ſuper hoc reſpondit. ꝙ ſi ſuper pͥ im ſſis cōſcientia ipſū remordeat ad ma iores ordines de ſuo cōſilio nō aſcendat Nota ꝙ cōtra cōſcientiā nullus debet ꝓ moueri. Cū hone. Ca. clemens papa vocauit quoſdā clexicos baren. ad pre ſentiā ſua vt ſatis facerent archidiaco no ſuo quē grauiter leſerāt qꝛ ipſi veni re cōtempſerunt fecit in eos ſuſpenſiōis ſententia ꝓmulgari in qua triennio ꝑ inanētes quidā ex illis ſuſpenſi aliqua bene ficia eccleſiaſtica ſāt adepti. queſi tū fuit a pa. vtruꝫ beneficia ſic recepta poſſint licite retinere. et ipſe reſpondet ꝙ nō licet que hab̓uerāt vel que pomo dum ſunt adepti. aliquatenus retinere Vnde mādauit archiep̄o baren̄. vt eos pro ta̓ta cō̓tumacia et cōtempto apoſto lico beneficijs que habent nō differat ſpoliare. Rota ꝙ ſuſpenſi ab homine be neficia eccleſiaſtica adipijci nō po ſſūt Itē qui ꝑ trieniū ſteterit ſuſpenſus per tinaciter dꝫ ſuis beneficijs ſpoliari. A multis Ca. Dubitabatur a multis an ſubdiacōnus poſſit in epͥm
eligi per decretū vrbani pa. primi qui de cperit. ꝙ nullus in ep̓meligatur niſi fua exit in ſacris ordinibus cōſtitutus. ſa cros appellans diaconatū ⁊ preſbitera tum referendo ſead ſtatū prinnitiue ec cleſie in quo ſubdiaconatus ſacer mini me dicebatur. poſtea eſtendit per decre tum vrbani ſecūdi ꝙ hodie ordo ſuẜdia conatus inter ſacros ordines reputat ſacros appellans preſbiteratū diacona tum ⁊ ſub̓diaconatū et hoc ide oſtendit per plura decreta dicēs vt ſubdiatonus in ep̄m libere poſſit eligi ſicut diacons vel ſacerdos. Lota ꝙ hodie ſub̓diacons eode gaudet priuilegio cū diacono Tuā. Ca. monaſterio ſanc ti quirici vacante caxdinalis quidā vo lens ipſū de perſona idonea ordinare. et cū ſuper hͦ diligentiam adhibui et nec po et ꝑſonā idoneā inuenire per quaꝫ poſſet ſtatus monaſterij in melis refor mari. Tande inuenit quenda monachū diſcretū ⁊ vtile̓ monaſterio qui alias d̓ tuꝑe nō poterat eligi in abbatē pro quo quida laici apud cardinale ītercedebāt cōſuluit papam. qͥd ſuꝑ hoc eēt agendū pa. cōmendat diligentiā cardinalis mā dans eidē quatinus ſi nō poteſt eidē mō naſterio de perſona magna idonea pro uidere monachū illū que ſibi cōmenda uit per quē ſtatus monaſterij creditur veformandus ih̓i preficiat in abbatem nullū habens reſpectū ad peticionē illi citā laicorū ſed ex officio ſuo tantū ad hͦ procedat ita tn̄ qd̓ ad ſacros ordines nō aſcendat cū neceſſitate īſic̄tepo ſit in abbatē qſſumm in moxibus ordinibus cōſtitutus ⁊ laici ipſi nō ſit illi aliqua cō ſanguinitate vel affinitate cōiuncti vt propter hoc cōtra ipſū aliqua ſuſpi cio poſſit orixi. Ex d̓cretali nota ꝙlicꝫ preces ſint illicite tamē ſi nō habeatur

De eta. ⁊ quali 462
reſpectus ad illas nō cōmittitur ſimoni a. Notaꝙꝫ ex neceſſitate diſpenſatur cū aliquo vt in abbatē aſſumator. et ī mi noribus ordinibus miniſtret. Itē offici um abhetis in ammiſtratione cōſiſtit. Cū contingat. Ca. laici ali quando tranſeunt ad monaſteria⁊ ibi a ſuis abbatibus conſurantur. queſitū fuit a pa. an clericalie ordo in conſurā ẜmōi cōferatur. et ipſe reſpondet. ꝙ cū in ſeptima ſinodo ſit ſtatutū vt liceat abbatihus in proprio monaſterio ſolū modo facere lectores per manus impoſi tione̓. du̓modo ex ipſis abbatibus ab e piſcopo manus impoſitio facta noſcat et ſacerdotes exiſtant per primā conſu rā in forma eccē datā clexicalis ordo cō fertur. Nota ꝙ abbates pn̄t cōferre or dines vt hic dicitur. Intelleximus. Ca. quidam monachus ſine licentia ſui abbatis le uitatis cā tranſiuit ad monaſteriū ſanc ti vincentij. et cū ih̓i in ordine illo aliqͣꝫ diu permanſiſſet de cōſilio quorundē re dijt ad domū prioxē ⁊ ibi meritis exigē tibus electus fuit in abbatē. qꝛ in ſecun do monaſterio morā fecerit dubitabat miniſtrare in officio abbatie cōſiderans ꝙ legitur in canone ne quis canonicus regularis efficiatur monachusniſi for te. qued abſit. publice lapſus fuexit ⁊t ſi factus fuerit ad canonicatus ordi nem reuertatur. vltimus in choro ma nendo cōſuluit papam ſuꝑ hoc mandat ei papa. quatinus circa curā ſibi cōimi ſam ſollicitudine adhibeat diligentē ſe quentia bona cōtinuando pxioxibus. Nota ꝙ canonicus regularis factus mo nachus poteſt perfici in abbatē. Accepimus. Ca. epiſcopus zamoxen̄. quoſdā clericos promouit ad ſacros ordines ſine certo titulo. clerici
iſti impetrauerūt lrās ſuꝑ ſua prouiſio ne cōtra ep̄m zamopen̄. ad quoſde exe catores. ep̄s qn̄ citabatur ab eis excep tiōes proponebat cōtra ipſos clericos ſed ipſi eas admitter nolebant. vnde pe tijt ſibi ſuper hoc prouideri. vnde papa reſcribit ei dicens. licet ī ordinationibs clericorū tā ipſe ꝙͣ antece ſores ipſius eē diligentiā debuerint adhibere vt mi nus idoneos nō ordinarent. vnde ſecun dū̓ hoc cōtra illos exceptionē opponere nō poſſent. niſi forte poſt ꝓmotionem reddiderūt ſe indignos tamē pa. ex abū danti qn̄ ſcribit pro talibus facit appo ni in litteris ſuis ſi ordinatus pro quo ſcribit ſit eccleſiaſtico beneficio nō īdig nus. Vnde pa. ſine aliqua examinatiōe po ſſet illū cōpelle̓ ad prouiſione illoruꝫ quos ipſe vel anteceſſeres ſui ad ordi nes promouerūt cū illos ad beneficiuꝫ obtinendū debeat idoneos reputare qͦe ad ordines recepit. vnde nō debet graui ter ſuſtinere ſi illos facit per alios exa minapi quos nō cpedit ſine examinatio ne ordinatos fuiſſe anteꝙͣ ipſū compel lat ad prouiſionē illoꝝ. Mandat pa. ei dem quatinus prouid at illis pro quib̓s lrās ſuas recepit in forma cēi. in maio ri ecca vel in alijs dioc. ẜracharen̄. et exceptiones quas cōtra ipſos duxexit proponendas precipit audiēdas. Nota ar. quod ſemel examinatus amplius ex aminari nō debet niſi de his que poſtea cōtingunt. Itē qui dignus reputatur ad ordinē dignus reputari dꝫ ad bene ficiū. Itē ſemel examinatus iterū exa minatur. Itē per formā cōmunē poterit executor prouidere in maiori eccā. Itē quantūcunqꝫ abſolute ſcribatur exce ptiones legittime ſūt admittende. Cū ſit. Ca. precipit pa. vt ē piſcopi diligenter inſtruant ⁊ īforme̓t

illos quos promouent ad ſacerdotiū ꝑ ſe vel per alios viros idoneos ſuper di uinis officijs et eccleſiaſticis ſacramen tis. ꝙ ſi de cetero rudes et ignaros pro rouerīt et ordinatores et ordinati gra uiter punientur. quōꝫ melius ē paucos bonos. ꝙ multos malos habere miniſ tros. Hoc vltimū verbū notandū eſt. Quamuis. Ca. Quidā elec tus fuit in ep̄m calmen̄. et cōſecratus. poſtmodū corā papa multa fuerūt pͥpo ſuta cōtra ipſū vt tanꝙͣ indignus amo ueretur. ipſe tamē fuit cōfeſſus coram papa. ꝙ nunꝙͣ audiuit gramatica nec etiā legi ſſe donatū. et qꝛ per eudentiaꝫ facti cōſtitit adro de ipſius illitteratu ra ꝙ cōtra deū eēt tantū in ep̄o ſuſtīe re defectū ipſā remouit ab executione pontificalis officij et ab̓ adminiſtratio ne ecce calmen̄. Nota propter defectum ſcientie remouetur quis ab̓ ep̄atu mul to fortius dꝫ repelli ab̓ ob̓tinendo De ſacra vnctione. Vm veniſſet. Ca. qͥdam ep̄s grecus ad ſe. ap. accedes cōfe ſſus fuit dn̄o pa. ꝙ in cōſe cratione ſua ſacra nō receperat vnctio nem. Vnde pa. qd̓ illi defuit fecit in illo ſupplexi. ſcribens ſuper hoc patriareſe conſtantinopoli. oſtendens ꝙ due ſunt vnctiones exterior et interior. exteriori vnctione vngitur corpus. interiori īun gitur cor. et vngitur quis oleoꝝ criſma te. oſtendens quape de vno ⁊ quare de a lio ⁊ oſtendit ꝙ ep̄s inungitur in capi &e et princeps in humero. et quilibet fi delis inungitur in ſcapulis ⁊ in pectore oſeo ſancto ante baptiſmuꝫ. poſt baptiſ mū vero vngitur criſmate in vertice et ronte. et oſtendit quid ſignificent iſta et a quib̓us debent cōferri. dicit etiā ꝙ cōſecratur altare et calix exemplo ſan
cti ſilueſtri pape. ⁊ auctoritate dn̄i qui precepit inoyſi vt faceret oleū vnctio nis de quo vngeret tabernatulū. dicite tiā ꝙ ſacramentū vnctionis aliud figu rat in nouo de ſtamento ꝙͣ in veteri. vn de non iudaiſat ecca cū vnctionis cele brat ſacramentū ſicut quidā mētiūtur qui diuinas ſcripturas nō intelligunt. in fine dicit ꝙ vo pon. nōvtit̉ baculo pa ſtorali tū ꝓpt̓miſteriū tū propt̓ miſticā rationē iſte tamē patriarcha ad ſimili tudine alioꝝ pontificū poterit vti bacū lo paſtorali. Nota ꝙ per ſacramēti colle ctionē infunditur grā. Itē nota ſeriem de cretalis de cōſecratione ep̄oꝝ et regū et ſacerdotū qualiter cōſecrantur et in unguntur. quō ⁊ quibus mēẜris ⁊ de qͣ vnctione quilibet eorum inungatur et de ſignationē vnctorū ¶ Itē nota ꝙ ſū mus ſacerdos dicit̉ epiſcapus. ¶ De ſacramētis iterandis vel nō. Aſtoralis Ca. quidā fuit promotus ad ordinē ſubdiaco natus ſine manus īpoſitione. queſitu fuit an permitti debeat miniſtra re in tal̓i ordine. Itē quidā fuit per exro rem vnctionis oleo cum deberet inungi cxiſmate. queritur vtrū ſacramentum cōfirmationis debeat in eo iterari. Re pondet pa. ꝙ in talibus nō eſt aliqͥd ite randū. ſed ſupplendū. qꝛ incaute fuerat p̄termiſſum. Lota ꝙ nō dicitur iterari quod prius factū nō fuit. ¶ Itē que ob mittuntur in ordinibus cōferendis ſup pleri debent. X nobis. Ca. quedā corpora defunctorū ſepulta ſūt a ſciſmaticis tꝑe cuiuſdā ſciſmaticimo aldearij. Queritur vtrū d̓beant exhumari. Itē quidā preſ biteri degradati celeẜrauerūt cum indu mentis ſacerdotalibus ſuper altaribus querit vtrū altaria debeat recōſecrari

De filijs preſ. or.
et veſtes benedici. ¶ Reſpondet papa. ꝙ corrora defunctorū ꝑredictoꝝ nō ſunt ex humanda nec veſtes benedicende nec al taria ſupradicta recōſideranda. Rota ꝙ vtile per inutile nō vicicitur. Itē nota ꝙ propter defectū perſone ornamen ta eccleſiaſtica nō polluūtur. Preſbiter ⁊ dicconus. Ca. dicitur in hoc ca. ꝙ quādo preſbiter ⁊ di aconus ordinātur ⁊ recipiunt tactū cor poralē per manus impoſitionē ritu ītro ducto ab apl̓is qd̓ ſi fuerit obmiſſū ſta tuto tꝑe ad hmōi ordines cōferendos de bet caute ſupplexi quod per errorē exti ti pretermiſſum. nec dicit̉ propterea a lit diterari. ſuſpenſio manuū tūc debꝫ fieri cū oratio ſuꝑinfunditur ordinandi Nota ꝙ ph̓r̄ et diaconus per manus im poſitionē debēt ordinari. Itē nota ꝙ or dinatio ſacerdotis ⁊ diciconi inducta eſt exemplo apoſtoloꝝ. Itē nota ꝙ licet in cōferendo ſacramento ſit defectus nō tā men reiteratur quod legittime factū ē ſed ſuppletur defectus. Itē nota ꝙ ſuꝑ pletio ordinis nōdꝫ fieri niſi in diebus cōſtitutis ad ordines faciēdos. et ſic nō ta ꝙ ide eſt in parte qd̓ ī toto. Itē nota ꝙ duo imperfecta faciunt vnū ꝑfectū. ¶ De filijs preſbiterorum ordinādis vel non. T filij. Ca. Pximo dicit̉ ꝙ filij priſbiterorū nō promo uectur ad ſacros ordines niſi fuerint monachi vel in cōuerſatione ca nonica regulari laudabiliter cōuerſati Secūdo dicitur ꝙ prelationeꝫ nullate nus habere po ſſunt. Tertio dicitur ꝙ ſerui nō ſint ordinandi niſi a dn̄is ſuis prius donentur plenarie libertati. Ex hac decretali nota ꝙ ingreſſe monaſte rij tollit ixregularitatē ꝓuenientē ex alterius delicto. Itē filij preſbiteroruꝫ
prelatione habere nō poſſunt. Itē ſerui ordinari nō debēt niſi fuerīt manumiſſi Ad preſentiā. Ta. phr̄ R. j acceſſit ad pa. tacito ꝙ eēt filius ſacer dotis. impetrauit vt cappellanus exiſte ret ineccā in qna pater ſuus miniſtra uit. ſignificatū fuit dn̄o pa. ꝙ cū eēt ra ſacerdotio genitus veritate tacita litte ras impetrauit. vnde mādat ſincon̄. ep̄o quatinus ſi conſtiterit ei ꝙ dictus . phr̄ ſit in ſacerdotio genitus ⁊ ꝙ pater eius in eadē eccā miniſtrauit. remoueat illū ab illa eccā nō obſtātibus lr̄is pre dictis. Nota ꝙ littere veritate tacita ī petrate nō valent. Preſentiū. Ca. prohibet hic pa. ne filij ſacerdotū debeant miniſtrar̄ in eccleſijs paternis vel eas aliqua oc caſione detinere. ſed inde penitus q̄moue antur. Nota filiū in paterna eccā non poſſe miniſtrare. Conquerente. Ca. MMortuo pxeſbitero eccē ſancte marie. M. cleri cus fuit preſentatus ad eē a patrono. A. filius dicti preſbiteri impediebat e ius inſtitutionē vnde dictus In cōqueſ tus fuit pa. mandat pa. ſi publicū eſt ⁊ notoriū patrē dicti R. habuiſſe peſona tū in dicta eccā filius eis nullomodo in ſtituatur ibidē et ſi inſtitutuse̓ remoue citur. No. ꝙ filius portat iniquitatē pa tris. quad verū̓ ē tēporaliter nō auteꝫ eternalit er. Veniens. Ca. Ep̄s london̄. ordinauit n. clexicū in preſbiterū ad ca pellā ſancti laupentij quā tōce ſit eideꝫ poſtmodū vero ipſū ſpoliauit eadē pro eo ꝙ pater eius in ipſa ecca miniſtra uit. Sacerdos ille ſignificauit hoc dn̄o pa. vnde mandat pa. eide ep̄o quatinus ſi cōſtitit ei quādo eccām ei cōceſſit ꝙ pater eius ph̓r̄ in ipſa eccā miniſtraſſꝫ

ipſam ſibi reſtituat et in pace dimittat amoto alio ſi quē in ea inſtituit. Sed ſi hoc ignorauit ex quo eū ad ipſam or dinauit eā ſibi reſtituat donec ſibi de a lia prouideat. vnde honeſte valeat ſuſ tentaxi. Nota in oībus decretalibꝰ iſtis ꝙ filius nō dꝫ ſuccedepe patri in eccleſi is paternis. Itē qui ſcienter ordinat in dignū cōpellitur ei prouidere. Propoſuit. Ca. ℟. clexicus a patrono preſentatus fuit ad eccām d̓ ſalab̓. ep̄s dioc. noluit curā aīaruꝫ com mittere pro eo ꝙ eēt filius ſacerdotis propter ꝙ acceſſit ad pa. dicens ꝙ eēt in ſubdiaconū ordinatus. reſcribit pa. c piſcopo dicens. ꝙ indignuꝫ ē ut careat beneficio eccleſiaſtico. qui ī ſubdiacōnū ē ordinatus. Mandat quatinus aliquē honeſtū preſbiterū cū aſſenſu illis cle rici debeat inuenire qui eccē ipſi deſerui ait. ita ꝙ prefatus X. habeat medieta dem oīm beneficiorū ipſius eccē. quōqꝫ ſolus phr̄ miſſaꝝ ſolemnia vel alia oſ ficia ſine clerico nō poteſt celebrare. Nota ꝙ in ſacris ordinibus cōſtitutus nō dꝫ caxere beneficio. Itē ſacerdos ſo lus ſine clerico nō dꝫ eē. Ex tranſm a. Ca. ab̓bas de caſt. preſentauit vnil. clericū archie piſcopo cant̓. ad eccām de n. ſed archie piſcopus eū recipere noluit. eo ꝙ pater eius ī ipſa eccā miniſtrauit. ipſe ad pa accedens ſignificauit ei qualiter fuerat pepulſus addens ꝙ pater eius in ipſa ec cleſia miniſtrauerat media interueniē te perſona. mandat pa. eidem cantuar. archiep̄o quatinus ſi eſt ira. predictuꝫ puil. ad eccam predictā admittat. non idro minus ob̓ſeruato apoſtolici reſcrip ti decreto ꝙ in ecca dei per ſucceſſionem hereditariā deteſtatur. Nota ꝙ in eccā nō habet locū ſucceſſio. Itē nota ꝙ me
dia ſponſa tollit viciū fucti ſfonis. Conſtitutus Ca. Quidā cle ricus g. nomine quandā tapellā canoui &e fuerit adeptus vt dicebat et eā pluri bus annis po ſſedit q̄mete. tande R.mi les ipſū ſpoliauit eade propt̓ quod cle ricus apud ordinariū depoſuit queſtio nem. obiectū fuit ei ꝙ pater eius in ca pella miniſtrauit eadē propter quod ca pellam nō potuit cehabere. ipſe cōque tus eſt dn̄o pa. dicēs ꝙ pater eis nec ꝑ ſona nec vicarius perpetuus fuit in ip̄a capella. aliquādo tamē ſtetit ibi ſed ut lum ius habeat in ea. Mandat papa e piſcopo vigormien̄. quatinus ſi conſtite rit ei ꝙ dictus clexicus a predicta capel la fuerit per potentiā laicalē eiectus. ⁊ ꝙ pater eius nō fuerit perſona vel ꝑpe tuus vicarius in ipſa. licet qn̄qꝫ mimiſ traſſet ibideꝫ nominē predicti g. faciat eam ſibi reſtitui cū fructihus inde perce ptis. Nota ꝙ ſpoliatus reſtitui debet cū fructibus perceptis ⁊ tꝑe ſpoliationie. Itē perpetuus vicarius ius dicitur ha bere in ecccā vnde filius eis ſuccede̓ nō poteſt. Ex tria. Ca. archiep̄s ebo racen. ob̓tinuit indulgentias a dn̄o pa vt poſſit diſpenſare cū filijs ſacerdotuꝫ vt remanere poſſent in eccleſijs quas patres eoꝝ nullo medio habuerūt dū modo eēnt bone vite et opinionis vel lō go tꝑe eccās tenmiſſent. archiep̓s diſſi pauit cū aliquibus taliū poſt iſtādiſpe̓ ſationē quidā ad iudices impetrauerūt litteras a pa. vt ſi cōſtaret predictos cū quib̓s diſpenſatū fuerat eē filios ſa cerdotū vel clexicorū qui proximo ante illos eccas tenuerunt īponexent illis fi lentiū. et eccās illas ipſis impetrantibe aſſignent tacita veritate. de premiſſa diſpenſationē archiep̄s conſuluit dn̄m

De filijs preſ. or.
papam vtruꝫ per lrās illas diſpenſatio ſua debeat reuocaxi. Reſpōdet pa. ꝙ ſuꝑ priores litteras cū aliquibus diſpenſa uit. diſpenſationē illā nō vult per poſte riores lrās irritari. In fine p̄cipit pa clericos laice donationis intuitu in ec cleſijs ſine auctoritate epiſcopi inſtitui et inſtitutos precepit remoueri. Nota ꝙ diſpenſatio ſemel cōce a reuocatur. Itē littere veritate tacita impetrate nō valent. Itē nullus debet iuſtitui in ec clelijs ſine auctoritate epiſcopi Quoniā ſacris. Ca. mādat pa. cautuarien̄ archiep̄o ⁊ eius ſuffra ganeis quatinus ſi publ̓icū fuerit pr̄es perſonatū in eccleſijs habuiſſe filios ē orū ab eccleſijs illis excludant nec ad eas vlterius aſſumātur. ⁊t ſic hoc pub̓ licū eſt. nec cā in iudicio deducatur. nec teſtes admittantur. Nota ꝙ in notorijs ordo iuris nō requiritur. Id extirpandas. Ca. dici hic ꝙ filij preſbiteroꝝ qui eccas tenēt in quibus patres eoꝝ nulla perſona me dia miniſtrarūt tanꝙͣ perſone vel vica rij perpetui remoueant̉ ab illis. Nota filij preſbiteroꝝ nō poſſunt ſucceder̄ patribus in eccleſijs in quibus patres eoꝝ perſone vel vicaxij fuerūt perpetui Itē media perſona purgat vicium ſuc ceſſionis. Ad hc. Ca. queſitum fuit a pa. vtrū filij epiſcoporum poſſint ad ſa cros ordines ꝓmoueri ſi alias digni ſit Reſpondet pa. ſi de legittimo matrimo nio ſunt geniti nec aliud impediat pn̄t ad ſacros ordines licite ꝓmoueri ⁊ in e iſdem eccleſijs in quibus preſunt pr̄es eoꝝ bene ficium obtinere. Nota ꝙ pater ⁊ filius legittimus ſimul pn̄t eē in ea dem eccā. Itē no. hanc dec. generaliter pro oībus filijs clericorū de legittimo
matrimonio genitioꝙ poſſūt ad ſacros ordines ꝓmoueri et eccleſiaſtica hene ficia habere nō ſolū in eccleſijs alijs ſꝫ etiā in paternis patribus eorū viuis f muor prite. omichael. Ca. mich̓ael ph̓r̄ propoſuit corā pa. ꝙ eccām ſancti io. ca nonice fuit adeptus. Sed n. filius an thonij phr̄i. qui proximo ante habuit perſonatū ipſius eccē aſſerit ad ſe per tinere vicaxiā eisdē eccē mandat papa quatinus ſi cōſtiterit dictū n. filiū fuiſ ſe ipſius anthonij qui proximo habuit perſonatū illius eccē ſuper vicaria ipſis ei ſilentiū perpetuū̓ imponatur. Nota ꝙ filius ſacerdotis patri ſuccedere nō pōt tanꝙͣ perſona vel canꝙͣ vicaxius in ec cleſia permanere. Iitteras. Ca quidā vir ⁊e ius vxor cōi cōſenſu ꝓmiſerāt caſtitatē ſe ſeruaturos. qui promiſſa in facie ec cleſie vir ꝓmotus fuit poſtmodū vſqꝫ ad ſacerdotiū. Tande in ſacerdotio cōſti tutus habuit acceſſum ad vxorē et ep ea filiū genuit h. nomine. iſte h. deſide rauit a puericia miniſtrare dn̄o in offi cio clericali dicit pa. licet a filijs pater na incōtinentia ſit propellēda ſi digns eſt alias permittit eū in clericū ordina riº. et ad eccleſiaſticū beneficiū promo ueri vnde valeat ſuſtētari. Nota ꝙ na tus de vxore legittimā habet̉ pro nō le gittimo et hoc ideo. quia natus e poſt cō tinentiā cōi voluntate promi ſſam⁊ ita de illicito coitri dici poteſt. Tū decorē Ca. filij canonico rum de illegittimo matrimonio nati nō debe̓t canonici fieri l̓prebendas habet in eccleſijs in quibus patres eorū ſunt inſtiuiti quia impudicū e̓ vt nō legitti mus filius impudico patri in altaris oſ ficio miniſtret. Note ꝙ illegittims filis

nō dꝫ miniſtrar̄ parti in officio altaxio ¶ Ad abolendā. Ca. In pluri buſqꝫ eccleſijs quedaꝫ inolenit corrup tela ꝙ filij canonicoꝝ fiebant canonici in eccleſijs ſeculaxibus in quibus pr̄es erant eoꝝ inſtituti canonici. precipit cō cilium ꝙ canonicorū filijs maxime ſpu rij nō fiant canonici in eccleſijs ſecula ribus in quibus patres eorū ſūt inſtitu ti. et ſi cōtra factū fuerit. nō valeat eo rum inſtitutio et qͥ tales canonicare pre ſumpſerint a beneficijs ſuis ſuſpendā tur. Nota ꝙ qui canonicant īdignos fu pendi debent a beneficijs ſuis et inſtitu ti remouetur. ¶ Dilectus filius. Ca. Virgi lius phr̄ habebat quandā eccām curaꝫ aīaruꝫ habentē quā nullo medio habu it pater eiueprepoſitus ſancte maxie ip ſum monuit vt eccām ipſaꝫ dimitteret ipſe vero dicebat ꝙ remenſis archiep̄s apl̓ice ſedis legatacū eo diſpenſauerat et ideo eā dimittere nolebat prepoſitus ſignificauit hͦ dn̄o pape mandat pa. qͣti nus nō obſtante aliqua diſpenſatione que a ſe. ap. nō manauit ſtatuat ꝙ ca nonicū fuexit ap. ve. ipſū ab eccā remo uendo. Nota ꝙ ſolus pa. cū filijs ſacer dotū poteſt diſpenſare vt preſint in ec cleſijsin quibus patres eorū habuerūt per ſonatū ſiue curā aīaruꝫ nl̓lo med o Nimis. Ca. In proiuntia turon. filij ſacerdotū ⁊ alij nō legittime nati ꝓmouebantur ad dignitates et ꝑ ſonatus ⁊ ad alia beneficia curā aīaꝝ habentia ſine diſpenſatione apoſtolice ſedis vnde mandat pa. archiep̄o turon̄ quatinus ꝑ̄redictos oē̓s remoueat a di gnitatibus perſonatibus ⁊ hmōi bene ficijs curā animarū habentibus et illa perſonis idoneis cōferri faciat per illos ad quos collatio ipſorū noſcit̉ pertiner̉
ppecipiens ne id decetero attemptare p̄ ſumant. Noca ꝙ ſolus pa. poteſt diſpen ſape cū filijs ſacerdotuꝫ vt ad dignita tes ⁊ curā aīarum poſſint ꝓmoueri ¶ De ſeruis nō ordinandis ⁊ eorū ma numi ſonibus. Ca. dicit̉ ꝙ n̄ Aſtruendi. dꝫ ordinari ſeruus niſi prime fuerit abſolute manumi ſus qꝛ quod vituperari poterit precauendū eſt hoc habes infra liiij. di. per totū. nota verbū illud qd̓ infirmari vel vitu perari poteſt precaueri dꝫ. ¶ De ſeruorū. Ca. ſiginit cō filiū toleranū. vt nullus preſbiterorū de cetero promoueat ſeruos ad ſacros ordines nec etiā ad minores. niſi pri a dominis libertatē fuerint cōſecuti ⁊ ſi aliquis ſernus fugiat dn̄m ſuū ⁊ frau dulenter ad gradus eccleſiaſticos pro motus fuerit deponatur. e dn̄s eius eū recipiat. nota ꝙ ſermi ꝓmoueri nō de bent ſine licentia dn̄orum fuorū. Itē qͥ ordinatur ſine manumiſſione ignorāte dn̄o vel cōtra dicente deponendus eſt. Itē licet aliquis fuerit in poſſeſſione libertatis eam amittit. Ca. Statuit De famulis. concil̓. toletanū. ꝙ ecca poſſit cōſtituet̉ preſbiteros ⁊ diciconos per parrochias de ſeruis ſuis. ita tamē ꝙ primo accipi ant libertatē et quicqͥd illi poſtmodum acquiſiuerant vel eis datū fuerit ad ex traneas perſonas nō trāſmittant. ſed ō nici poſt obitū ſuū ad ius eccē a qua ma numi ſſi ſūt debeant pertinere. quoniaꝫ accuſandi vel teſtificandi aduerſus ec cleſiā oīs aditus precludatur ſicut ⁊ce teris libertis. ad quod ſi aſpirauerint et libertatē mittāt ⁊ honorē ordinis qd nō digniture nature ſed tꝑis neceſſita te meruerūt. nota ꝙ liberti dominum

De corpore vicij.
ſuū accuſare nō poſſunt vel cōtra ipſuꝫ teſtificari ſine venia. Nullus. Ca. ſi aliquis ſeruū ſuum donauerit libertati. et eū fecexit ī preſbiterū ordinari. et ille poſtea in ſu perbiā elatus dn̄o ſuo noluerit canoni cas horas celebrare. accuſetur ad ep̄m ſuū ⁊ degradetur. Nota in manumi Ioo pas ſpirituales poſſe retinere. Itē no ta aliquā ingratitudinē ad priſtinū ſta tum reducendū. Ca. dicitur in hoc Cōſuluit. canone ꝙ ep̄s nō ordinet ſeruos l̓ ſpu rioe quoniā in cōſecratione cuilibet ep̄o dicitur. vide ne quēlibet ſexuilis cōditi onis preſumas ad ordines ꝓmouere. Nota ꝙ ſeruus vel ſpurius ordinari nō debet. Eo libentius. Ca. Aliquis ſeruus eccē filiū ſuū obtulit ipſi eccleſi ē a qua libertatē fuit aſſecutus vt ī ip ſa eccā dn̄o debeat deſeruir̓ in ordine cle ricali. Queritur vtrū poſt aliquod tꝑs poſſint eccām illā dimittere ⁊ ad aliaꝫ ſe tranſferre. Papa hic diſtinguit vtrū eo tenore fuerint manumi ſſi ⁊ oblatio ordini clericali vt in eadū vixerint de beant deſeuure in diuinis officijs ⁊ tūc ad aliā eccam ſe tranſferre nō pn̄t vel vtmū abſolute fuerūt manumiſſi. ⁊ tūc po ſſunt licite ad aliā ſe tranſferre. No. ꝙ libertas dat̉ ſub̓ cōdictione vel tenor̄ et tunc ille cōpellitur cōditione ſeruare Miramur. Ca. Aliquādo ſꝫ iu ordinātur ſine licentia dn̄oꝝ ſuorū qͥ ſitū fuit a pa. qualiter iſti ſic ordinati debeat in ſeruitutē vel nō debeant r̄uoca ri. papa mircitur d̓ hac queſtionē cū cer tum ſit in canonih̓s quo debeant vel nō debeant in ſeruitutē r̄uocari. veru̓tamē de ordine ſub̓dicicōnali. cū de eo nulla fi at mentio in decretis. dicit ꝙ ille ordo es
dem priuilegio gaudet cū diaconali qͥa licet olim nō reputaretur ſacer in eccā primitiua. cū a tꝑe greg. et vrbani ſecū dum moderna tꝑa ſacer reputatur. Ro. ꝙ ſub̓diaconatus ⁊ dicconatus ſimili pxiuilegio gaudent. ¶ Dilectus. Ca. Ioānes mi les impediebat g. diaconū ne ordinaret in preſbiterū ea occaſiōe qꝛ dicebat pa trem ipſius diaconi hominē ſuū eē quā uis mater ipſius libera eēt. vnde ille di aconus hoc propoſuit corā pa. vnde mā dat pa. archiep̓o neapor. quatins fi p dicta vera ſūt ipſū militem cōpeſcat ab hmōi impedimento. Rotaꝙ filius ſequi tur cōditionē liberr matris. De obligatis ⁊ ratiocinia ordinan dis vel nō Agnus ep̄s. Ca exiſgo pus auguſt en̄. queſiuit in con cilio vtrū ꝑrocuratores actor̄s executores pupillorū ſeu curatores de beant ordinari. gratus epiſcopus rn̄. ꝙ poſt efficia ſua depoſita ⁊ reddita rati on ſui officij poſſunt ordinari du̓modo ar. digni inuenti fuerint ſꝫ nō anteꝙͣ li berati ſint ab officijs ſuis. qꝛ eccā infa matur cū poſtea cōueniū̓tur ſuper offi cijs ſuis oēs dixerūt. recte reſpondit ſan ctitas veſtra et ita ē noſtra ſniā. Nota ꝙ ordinādi liberi debent eē nō ſolū a uitute ſꝫ etiā ab̓ officijs ſecularibus. De corpore viciatis ordinandis vel non. Ge ph̓r̄o. Ca. Quidam ppeſbiter ob̓tulit duellū cuidā aduerſario ſuo ⁊ ob̓latū ab eo ſuſcepit ph̓r̄ in illo duello partē digiti amiſit. querebatur vtrū po ſſit celeẜra re in ordine ſacerdotis. rn̄. pa. ꝙ cū ipſe nō amiſit cantū de digito quin bene po ſit ſine ſcandalo celeẜrare vnde poſt per

actā penitentiā ſatis poterit cū eo mi exicorditer deſpenſari vt in ordine ſuo miniſtret. Nota caſū in quo ep̄s poteſt diſpenſare. ¶ Cū de tua. Ca. Quidā elec tus fuit ī epiſcopū opponebatur ſibi ꝙ habebat maculā in oculo et ꝙ nō erat legittimus. mandat pa. ꝙ diſpenſetur cū eo in vtroqꝫ. Nota ꝙ enorme dānū corporis inpedit ꝓmouendū. Exi parte Ca. quidā mona chus bartho. nomine in cunabulis ſec tus fuit poſtmodū fuit ordinatus in di aconū. querit̉ an poſſit vlterius ad ma iores ordines ꝓmoueri rn̄. pa. ꝙ nice num cōciliū prohibet illos ad ordines ꝓmoueri. et ſi promoti ſūt debent deijci qui ſeipſos abſciderūt vel affectauerūt vt ab alijs abſciderētur dū tamen ſani exant. ſed qui in cunaibilis facti ſūt bn̄ poſſunt ꝓmoueri qꝛ cū iudiciū aī nō ha beant affectare nō poſſunt vt ab alijs cib̓ cidantur. et ī canonibus apl̓oꝝ legi tur ꝙ ſi quis per infidias enuch̓us ſac tus ſit vel ita natus vel in perſecutione ei vixilia q̄putata ſūt. ſi alias dignus ē pōt fieri ep̄s. Lo. ꝙ nō pōt ꝓmoneri qͥ ſe abſcidit. Itē qui nolens vel ignorant̉ abſciditur ꝓmoueri poteſ Ca. Quidam Significauit. preſbiter credens ſe obſequiū preſtare deo fecit ſibi amputari virilia. dicitur ꝙ ſi dignus ē alias diſpenſari pōt vt ī officio ſacerdotis preter officiuꝫ miſſe nimiſtret. Nota qui ſe aſcidit ꝓmoueri nō poteſt. ¶ Ex part Ca. Quidā preſ biter ſentiēe ſibi lepre periculū immine re fecit ſibi precidi virilia. Querit̉ an poſſit in officio ſue miniſtrare. rn̄det po pa ꝙ ſi ita ē et alias idoneus ē exequē di officiū ſuū liberā habeat poteſtateꝫ
Nota ꝙ ſi aliquis abſciderit ſcipſū iu ta de ca nō efficitur irregularis. nec es ꝑ̄motio vel officiū impeditur ¶ Expofuiſti Ca. Quidā pro motus fuit ī abbatē qui carebat altera manū. cōſultus pa. xn̄. ꝙ cū ipſe pro tā to defectu nō poſſit ad ſacros ordines ꝓ moueri. et ſi ipſe hoc racuerit ī ſua pro motione ab officio abbatie dꝫ perpetuo vemoueri. nota ꝙ abbas ad ſacros or dines promoueri dꝫ. Thomas. Ca. Thomas mo nachus dū̓ eēt in annis puerilibus con ſtitutus. quedā harra ferrea caſu for tuitu cecidit ſuper pollice dextre manus ipſius. ita ꝙ vngula auniſit ab eo. du bitabatur vtrū poſſit ad ſacerdotiū pro moueri. rn̄. pa. ꝙ ſi potens ē in ipſo pol lice ad frangendū eukariſtiā et aliud canouicū nō obſiſtat propt̓ taleꝫ defor mitatē nō dꝫ impediri quominuspoſſit ad ſacerdotiū promoueri. nota ꝙ ꝑua deformitas nō impedit promotionē. ¶ De higamis nō ordinandis. T bigami. Fa. Sigami ⁊ ſolemniter penitentes ⁊ ma xitati repudiatarū ad ſacerdo tiū promoueri nō poſſunt vt hic dicit̉ nota ꝙ higar et ſolemiis pniā impedi unt promotionē. Ca. Quidā biga Sūper eo. mi promoti fuerūt ad ſacros ordines qͥ rebatur an debent in ſuis ordinibus im uiſtrape. Reſpondet pa. ꝙ ordinatores eorū priuandi fat poteſtate ordinandi ⁊ ordinati ad ſacros ordines nō debent in ipſis ordinibus pemanere qꝛ contra a poſtolū cū higamis diſpenſare nō licet tamē cū ordinatorib̓ꝰ diſpenſari poteſt vt poteſtate ordinandi nō priuentur. nota ꝙ epiſcopus cū bigamis diſpenſa re nō poteſt.

De higa.
¶ De bigamis ¶ Ca. De preſbi teris higamis ⁊ viduarū maxitis idem iuris ē quantum ad promotione. qꝛ cō tra apl̓m ordinari nō debent. Nota ꝙ higamus e̓ ipſo iure ſuſpenſus a diuinis officijs. Auper. ¶ Ca. Quidā dū̓ erāt in laicali ordine cōſtituti cōtraxerunt matrimoniū. poſtmodū. mortius vxori bus facti ſunt clexici promoti ſūt ad ſa cros ordines. demu̓ cōtraxerūt ſecunda matrimonia. quexitur vtrū cū talibus clexicis qui taliter cōtraxerūt po ſſit diſ penſari vt in ordībs ſuis pemaneant vel ad ſuperiores poſſunt promoueri. et pri mo ꝯſtendit ꝙ tales higami ſint iudi candi in matrimonijs enī cōtraſendis nō attenditur iuris effectus ſed animi deſtinatio. vnde qui duois habet ſimul vxores infamia notatur ꝙ partiꝫ ad fa ctum cōuenit retorqueri. ſicut iegitur d̓ preſbitero qui cōtraxit matrimoniū qͥ propt̓ hoc nō legalib̓s nuptijs dr̄ deti nexi. qd̓ ad factū refertur nō ad ius ead̓ ratione tales de quibus eſt queſitū de bent inter higamos reputari. In cōtra riū videtur ꝙ nō ſint higami reputādi cū opinioni ſit veritas preferenda. ſi dicamus iſtos higamos ſcd̓m hoc ſe qui tur ꝙ ille qui nullā hab̓uit ī vxorē eēt higamus reputandus vt ſi quis de fac to cōtraſeret cū diuerſis cū quibus de iure nō poſſet cotrahere. Rn̄. pa. ꝙ cum hmōi clericis tanꝙͣ cū higamiīs diſpen ſari nō poteſt licet in veritate higami nō exiſtant nō propter ſacramenti defe ctum. ſed propter affectū intētionis cū oꝑe ſub̓ſecuto. qꝛ quantū in ipſis fuerit ſecunda matrimonia cōtraxerūt. Rota ꝙ infamis. dicitur qui ſimul habet du as vxores. Itē nota ꝙ opinioni veritas prefermir. Itē reputatur higamus qͥa
higamus nō ē quo ad promotionē. Itē voluntas ſine effectu punitur. qꝛ ꝓceſ ſit ad effectū. ¶ Debitū. ¶ ulier aliqua cō traxit matrimoniū cū aliquo et cib eo fuit traducta tandē incognita mortuns eſt quidē aliuccōtraxit cū illa que poſt modū mortua ē queſitū fuit an vir iſte poſſit ad ſacerdotiū promoueri. et vide batur ꝙ nō quia fuit maritus vidue tales promoueri nō poſſunt. rn̄. pa. ꝙ duo ſunt in cōiugis carnali copula con ſūmato. ſcilꝫ cōſenſus aīorum ⁊ cōmix tio corpoꝝ. cōiunctio aīorum ſignificat caritatē que conſiſtit in ſpiritu inter d̓ um et iuſtam aīam. Vnde dicit apl̓s. qͥ adheret deo vnus ſpē eſt cū illo. cōmix tio corporū ſignificat cō formitateꝫ diui ne ⁊ humane nature que cōſiſtit ī car ne inter xp̄m et eccam. Vnde dicit euā ge. verbū caro factū ē ſed illud cōiugiū quod nō eſt carnali copula cōſūmatum nō pertinet ad illud cōiugiū deſignāduꝫ qd̓ inter matrimoniū et eccm ē cōtrac tum per incarnationis miniſteriū. ſecū dum ꝙ apoſtolus expone̓s verba illa pͥ mm parentis. hoc nunc oc ex oſſib̓s me is ⁊ capo de carne mea. et ſtatiꝫ ſub̓iūx it. hoc aūt dico magnū ſacramentuꝫ in xp̄o et eccā. His premiſſis dicit pa. ꝙ propter ſacramēti defectū iuhibitū eſt ne higamus aut vidue maritus poſſit ad ſacros ordines promoueri. quia illa nec eſt vna vnius nec iſte ē vnus vni us. ſic ergo patet ꝙ inter cōiuges defi cit cōmixtio corpoꝝ. ibi nō d̓ eſt ſignatu lum hoſacramenti. vnde ſoluo tibi que ſtione̓ propoſitā ille qui mulierē ab ali o viro ductā. ſed nō cognitā duxit vxo rem propter hoc impedire non dꝫ quin poſſit ad ſacramentū promoueri. quia nec ille nec illa diuiſit carnem ſuam in
fr

plures. Nota ꝙ defectus ſacramenti eſt cā quare higamus vel maxitus vidue corrupte ad ſacros ordines nō poſſit ꝓ moueri. et ita nō crimen ſed irregulari tas hoc facit. Quia circa. Ca. preſbiteri habent plures cōcubinas. querit̉ vtrū bigami ſint cenſendi. Rn̄. ꝙ propter hoc nō incurrunt irregularitatū higa mie. Vnde cū talibus tanꝙͣ cū fornicari is poterit ep̄s diſpenſare vt ſuū officiū exequātur. Nota ꝙ plures habens con cubinas irregularitatē nō incurrit. Itē nota mirabile ꝙ cū eo qui peccat diſpe̓ ſatur et cū illo qui nō peccat nō diſpen ſatur. A nobis. Ca. Quidā fub̓di adonus quandā viduā de facto duxit ī vxorē. qꝛ de iure nō potuit querit̉ vtrū bigamus reputetur quo ad legeꝫ pro motionis. rn̄. pa. ꝙ in veritate nō ē hi gamus nec maritus vidue. cū inter ip ſos nō fuerit matrimoniū. verūtamen cū eo tanꝙͣ cū marito vidue nō poterit diſpenſapi. nō propt̓ ſacramēti defectuꝫ ſed propter affectū intētionis cū opere ſubſecuto. Ex hac dec. nota ꝙ higams reputatur quo ad promotionē qui biga mus nō eſt. Itē nota ꝙ volūtas ſine ef ectu punitur. qꝛ ꝓceſſit ad actum. ¶ De clericis peregrinis. Va nos Ca. clexici quā doqꝫ ſe tranſferunt ad r̄motas partes ⁊ dicat ſe ordinatos nec oſtendūt lrās eoꝝ a quibus ſe ordinatos dicūt. queri tur quid de talibus ſit agendū reſpon bet pa. ꝙͣ tutius ē in his ſtatuta patrū ſequi ꝙ nouū aliud ſtatuatur. De trāſ marinis ſt atutū ē vt ad minus v. ep̓oꝝ teſtimonio ſuꝑ ordinatione ſua munia tur qd̓ de alijs incognitis ſil̓r ē ſeruan dum ita vt aliquanto tꝑe habeātur in
ſuſpenſo in quo dr ipſoꝝ attibus luſtra antur illi cū quibus merant̉ et inquirē dum e̓ etiam de inferioribus ordinibus qꝛ poſſit eē ꝙ aliquid pretermiſiſſent. His cōſideratis poterunt admitti ad di uina ſi alias digni inuenti fuerūt. Nota ꝙ nō ſtatim credendū ē alicm ſuꝑ ordi natione ſua. Itē nota ꝙ inquipendū ē de cōuerſatione alicuius ab illis cū qui bus moratur. Ca. clerici a Inter quatuor. liquando tranerunt ſe ad partes con ſtantinopolitanus accedūt ad patriar cham ſine litteris ſuorū ordinatorū tn̄ offerunt iuramentū ꝙ ſūt in certis ordi nibus cōſtituti ⁊ petunt ad ſuperiores ordines ꝓmoueri. queritur quid iuris ſit. reſpondet ꝙ niſi primo cōſtiterit pa triareſe per idonea argumenta de ipſo rum ordinatione canonica non dꝫ illos ſuſcipere in illis ordinibus nec ad ſupe riores promouerͣ anteꝙͣ eoꝝ cōuerſatio fuexit approbata. Nota ꝙ iuramentū ig noti nō admittitur ſuꝑ ſua ordinatione ſed hoc ideo. ne illi quibus celebrant de cipiantux. Tue fraternitati. Ca. Cle rici aliquādo accedunt ad parteehiero roſol. ſine cōmendaticijs litteris ſuoꝝ ep̄orum queſiuit patriarcha an ꝑmit tere debeat illos cele Srare diuina. ¶ Rel pondet pa. qd̓ niſi cōſtitexit ei ſiue per lrās ſiue per teſtes de canonica ordina tione ipſoꝝ qui ignoti ſāt nō permittat illos ſuis plebibus celeẜrare. ſed ſi fe creto voluerint celebrare permittantur Nota ꝙ alicui licꝫ in ſecreto quod nō li cet in publicoꝝ hoc eſt ne decipiatur po pulus. Te nob̓is Ca. Quidā prela ti eccleſiarū de iuriſdictionē ep̄i regini ſine conſcientia ipſius ep̄i clericos de

De offi. archid̓.
alienis epiſcopatihus inſtituebant in eccleſijs ſibi cōmiſſis. queſiuit ep̄s a pa pa quid iuris eēt de illis clericis. Rn̄. pa. ꝙ illud eis nō liceat cū ſit contrariū honeſtati et contra inſtitutiones ſanc torū patrum. et iō poteſt inde eos remo uere niſi ex diſpenſationē eos duxexit dimittendos. Lota clericos inſtituen dos in eccleſijs de eodē loco vel de eadeꝫ dioc. et nō extraneos. ¶ De officio archidia ooni. T apchidiaconus. Caſs Dicit̉ hicq archid. ē vicax. 9 ep̄i in oībus que ad eū pertinēt ſimiliter ⁊ cāe clericoꝝ et in vrbe ⁊ ex tra vrbe̓ ad ipſū pertinent ⁊ cōuerſatō eorū ⁊ honor ⁊ reſtauratō eccleſiarum et doctrina eccleſiaſticoꝝ ⁊ correctio ex ce ſuū. Itē de triennio in trienniū cum epiſcopus fuerit impeditus dꝫ totā vi ſitare dioceſiꝫ ⁊ ad vicē ſui epiſcopi cor rigere corrigenda. Nota ꝙ archid̓. eſt vicarius ep̄i. et poteſt corrigere. Vnde infertur ꝙ habet coertionē quod veruꝫ e de cōſuetudine preſcripta. Officiū. Dicitur hic ꝙ ad officiū archid̓. pertinet legere euange liū quod voluexit. vel precipere alicui di acono ꝙ legat. et quādo epiſcopus dꝫ miſſam celebrare precipere dꝫ ſacerdo tihus vt induāt ſe veſtibus ſacris vt epiſcopo miniſtrent. Itē in matrici eccā nullus dꝫ legere re ponſoxiū ante epi ſtolā aut lectionē ante reſponſoriū can tare. donec primo ab̓ ipſo auſcultetur. debet etiā ordinare accolitos quis eorū debeat deferre candelabrū ⁊ quis thuri hulū. Notaꝙꝫ officiū archid̓. pertinet eu angeliū legere ⁊ ad officia eccē ordīar̄ et illos qui legere vel cantare debent in matrici eccā auſcultare. Ea que. Ca. archid̓. ſaler
mitanus habuit cuſtodiā vaſorū ⁊ ali orum ornamentorū ecce archiepiſcops ſalermitanus ſignificauit dn̄o pa. ꝙ ar chid. negligens erat tirca preditta cuſ todienda. Super hoc ſcribit pa. archid. dicens ꝙ diſtxicte inquiret ab ipſo de paſis eccē que illic collecta ſūt. qualit̓ cuſtodiuntur ſi aliquid ex negligentia vel fraude ipſiueperierit ipſe in hoc pu nietur. et tenebitur ad reſtitutionē ip ſorū cū ipſe ad hoc ex officio teneatur Nota in prelato negligentiaꝫ et fraude cōparari. Cū ſatis. Ca. archid. elien. ſine licentia epiſcopi ſui cōmittebat cū ram aīarum dicens hoc ex cōſuetudine ſibi licere. epiſcopus cōqueſtus fuit pa pe de hoc dicit pa. ꝙ ob̓tentu alicuius cō ſuetudinis nō dꝫ facere cōtra inſtituti ones ſanciorū patruꝫ. Vnde precipit ei ꝙ nulli cōmittat curaꝫ auimarū fine li centia ⁊ mandato ſui ep̄i. Nota ꝙ ad e piſcopū pertinet cōmittere curā anima rum nō obſtante cōſuetudinē que pre ſtripta nō ſit. Arch̓idiaconis. Archidi. de iure cōi nō poſſunt in aliquos ſententiā promulgar niſi auctoritate epiſcepori ſecus tamē ē de cōſuetudine. Notaq ar chid̓. de iure cōi nō poſſunt excōicar̉ ni ſi auctoritate epiſcoporū. ¶ MMandamus. C. Dicitur hicq ſemel tantū in anno dꝫ archid̓. viſitat̉ niſi neceſſitas exigat ꝙ pluries viſitet Nota ꝙ archid̓. nō habet pluries in an no viſitare niſi ex cā rationabili. Ad hoc. Ca. queſitum fuit a pa. quid pertineat ad officiū archid̓. et in quibus per ipſū cura epiſcopalis ſoli tudmis releuetur. Rn̄. pa. ſecūdum ſta tuta ÿſidori imperat ſubdiacōnibus et leuitis ſolicitudo perrochiarum ⁊ ordi
fd

natio earūdem pertinet ad ipſum audi re debet iurgia ſinguloꝝ archipreſbite xi rurales qui decam vocant̉ ſub̓iacere oebent eidē. Itē ſecundū̓ cōſtitutionē ro mani ordinis maior poſt epͥm et eius vi carius reperitur. Itē in epl̓a beati cle mentis pape oculus ep̄i nominatur et loco ipſius per epiſcopū corrigit corri genda ⁊ emendanda emendat niſi adeo ardua fuerīt negociaqꝫ abſqꝫ maioris ſui preſentia nequeant terminari. Itē in quadā cōſtitutiōe innocen̄. cōtinetur ꝙ ad ipſū pertinet inſtitutio corporalis cam in beneficijs ꝙ in dignitatibus et exciminatio clexicorū qui ad ordines ꝓ mouentur ad ipſū pertinet et ipſe debet eos epiſcopo ppeſentare. Queſitū fuit ī ſuper vtrū decan curales qui pro tꝑe ī ſtituuntur debeant ad mandatū epiſco pi vel archid̓. vel etiā vtriuſqꝫ inſtitui vel deſtitui ſi fuerint āmouendi. AAd h veſpondet pa. quod eēs tangit ab oībus debet approbari. et ipſi decam cōe offici um vtriuſqꝫ exercent. et ideo cōiter eli gendi ſūt vel etiā ā̄mouendi. Nota in qͥ huedē iure cōi cōſiſtit officiū archidia. Itē nota ꝙ imperat ſubdiaconibs et le uitis. Itē ſolicitudo et ordinatio ꝑrochi arum ꝑ̄cinet ad ipſū. Itē audipe dꝫ cau ſas ſinguloꝝ. Itē decani curales ſubſūt ei. Itē maior eſt poſt ep̄m et eius vica rius. Itē dicitur oculus epiſcopi et lo co ipſius corrigit exceſſus ſub̓ditorū. Itē inſtitutio corporalis in beneficijs ⁊ dignitatibus ad ipſū pertinet. Itē exa minatio clericorū qui ad ordines ꝓmo uentur ad ipſū pertinet et eosdꝫ epiſco po preſentape. Itē nota ꝙ oēs cangit. ab̓ omnibus approbari debet. Significaſti Ca. Archid. ſine cōſcientia epiſcopi ſui ⁊ auttorita te lrās ſuas ꝓmouendis nō cōcedat et
ordinandi per lrās archidi. promoueri nō dn̄t. quod ſi fecerīt epiſcopus inter dicat eis exetutionē ordinū taliter fui ceptorū. Lota ꝙ archid̓. nō poteſt dare lras cōmendaticias ꝓmouendas. Vt matrimoniū. Ca. de iure cōi ad apchid̓. ꝑtinet r̄preſentarͣ ordinā dos epiſcopo ⁊ illos examinare ponere abbates ⁊ abbatiſſas in ſede. Notadi iure cōi preſentatio ordinandoꝝ ⁊ corū examinatio ⁊ abbatū ⁊ abbatiſſarū in ſtallatio pertinet ad archidiacōnū. Dilecio filio. Ca. archidia. ſenon. cōquerebatur ꝙ abhas ⁊ cōuen tus monaſterij ſancti petri ſenon̄. cōque cebatur ſib̓i exhiberi annuā ꝓcuratōeꝫ et alia quedā ratione ſui archidiacōna tus ad ipſū ſpectantia. cā ad ipſius ar hid̓. petitione cōmiſſa fuit abbati ſanc ti criſpim et quibuſdā alijs corā quibs petijt ide archid̓. vt abbas ⁊ monachi ſibi obedirent in his que pertinēt ad iu riſdictionē. correctionē et viſitationem ſpertantes ad ius archid cū monaſteri um ipiū ſit fitū infra terminos ſui arc. videlicet vt coram ſe reſponderent con querentibus & ipſis et citati venirent ad preſentiā ſuam. et eius mandata ho neſta audituri ſalua r̄gula ſua ⁊ abba tis ſui diſciplina. petijt inſuper ne de et tero facerent aliquos de ſenon̄. balliua eo pre termiſſo corā officiali archiepi copi ſenon̄. cōuenixi dicens ꝙ primo cō ueniri debent ſub̓ ipſo ꝙͣ corā officiali archiep̄i exceptis ſpecialibus cauſis ip ſius archiepiſcopi ⁊ hominū ⁊ familie ſue. lite vero ſuper predictiscōteſt. iudi ces de cōſenſu vtriuſqꝫ ꝑtis remiſerūt cam ad ſe. ap. Sed qꝛ pa. neſciebat con ſuetudine qua vtitur archidia. ſenon̄. in alijs abbatijs ſenon̄. ordinis prefati monaſterij nō poterit proferre ſmcm

cōmiſit cām iudicibus pn̄tibus mādās ciſdeꝫ quatinus ſuper his veritatē in qͥ rant per canonicos ſenon̄. qui de hmōi cōſuetudine debent haber̄ noticiā pleni orem ⁊ niſi cōſtiterit eis predictum ar chidia. vel eius antece ſores de cōſuetu omē pacifica ſic ob̓tenta iuxiſdictionē aliꝙͣ in ipſo monaſterio vel in hmōi ab batijs hactenus habuiſſe prefatū mō maſteriū abſoluant ab impetitionē ar chidiaconi. ſibi ſuper hoc perpetriū ſilen tiū imponendo. Si vero per eo de canoni cos cōſtiterit de premiſſis eandē iuri dictione adiudicant archidia. in mona ſterio vel in alijs abbatijs conſtiterit hab̓uiſſe ſuper alijs ſilentiū imponen tes eide. Nota ꝙ iuriſdictio archidia. ex cōſuetudine in multis cōſiſtit vt hic pa tet. de iuri cōi cōſiſtit in his que dicunt .s. e. ad hoc et c. vt noſtrū. Itē vexitas ſꝑ eſt īquirenda per illos de quibus ma gis veriſimile e̓ ꝙ eā debeant ſcire. Itē recurrendū eſt ad cōſuetudinē aliarum eccleſiarū. Itē cōſuetudo dꝫ ob̓ſeruaxi ia una eccā que obſeruatur in alijs e iuſde ordinis. De officio archipre ſb̓iteri. I archipreſb̓iteri Eaſs Dicitur hic ꝙ archipreſbiter dꝫ ſube ſe archid. et ei ſicut e piſcopo obedire ⁊ aliorū preſbiteroꝝ cū ram agere debꝫ ⁊ in abſentia epiſcopi miſſam curaire debet aut ille cvi ipſe in iunxerit ¶ Nota ꝙ archiphr̄ ſubeſt ar chid̓. Itē curā aliorū preſbiterorū age re debet. Itē vite ep̄i miſſā celeẜrat. ANliniſteriū. Ca. Dicit̉ hic ꝙ archipreſbiter. dꝫ habere curā et ſol licitudine de oībus ſacerdotibus vt ep̄i ſui mandatis obediant. in abſentia aūt epiſcopi dꝫ omnia officia ep̄i ſupplere exceptis his que ei ſūt prohibita. No.
miniſtros eccleſie ſibi adinniceꝫ ſuffra gari debere. Officiū. Ca. in hoc c. ponun tur multa que ſpectāt ad officiū archi preſbiteri que expreſſe patent in lr̄is. Nota ex hoc. c multa que pertinent ad officium archipre ſbiteri. Vt ſingule. Ca. hoc c. loqui tur de ruralibus archip̄ſbiteris. ⁊ diui ditur in duas partes. Primo dicitur ꝙ ſingule plehes habeant ſingulos archi preſbiteros qui nō ſolū laicos corrigāt ſed etiā capellanos ub̓ ipſis cōſtitutos Secūdo dicitur ꝙ nō putet ep̄s nō ege re plehē archipreſbitero quaſi ipſe ſo lus ſit ad oīa ſufficiens qꝛ ſi valde ÿ̓do neus ſit. decet tamē vt ſua onera parti atuir. et ſicut matrici eccē preeſt epiſco pus ita plehibus archipbr̄. vt eccā in nullo titubans videatur. cuncta tamen epiſcopo referre debet et nihil cōtra eius preceptū ordinare preſumat. Nota ꝙ ſolus epiſcopus ē ordinarius in ſua di oce. Itē onera ⁊ officia eccleſiſtica ſūt parcienda. ¶ De officio primicerij. T primicerius. Ca. iij l c. dicitur ꝙ pximicerius ſb̓eſt archid̓. pertinet tamē ad eius cura pre eſſe diaconibus ⁊ alijs minoribus. et debet dare lectoribus lectiones et oan toribus veſponſoria ita ꝙ oēs inſtruer̄ debet et caſrigare. Lota ex hoc c. multa que pertinent ad officiū primicerij. ¶ De officio ſacriſte. T ſciat. Ca. Dicitur in hoc c. ꝙ ſacriſta ſubeſt archi. et cuſtodia paſorū et veſtimen torū ſpectat ad ipſū. et cura totius the ſauri. et luminaria. et incenſum. Noto ex hͦ c. multa que pertinent ad officiiū ſacriſte.
fiiij

De officio cuſtodie Vſtos. Ca. Dicitur in hͦ c. ꝙ cuſtos eccē dꝫ obedire ar chid̓. et ad eius mandatū cano nicas horas pulſare et ornamenta alta xis ⁊ cuncta vtenſilia eccē cuſtodire. ⁊ circa lampades ⁊ lanternas in accen dendo ⁊ extingue̓do. peruigil eē debet. ne nimis ardendo oleū depereat nec minus incendendo obſcurior fiat eccā. Si aūt cuſtos circa hoc neglige̓s fuexit per ar chidia. corrigi dꝫ. Nota ꝙ diſcretio eſt mater omniu̓ virtutū. Itē ineptus im niſter ab eccā eici d Cuſtos. Ca. primo dicit̉ ꝙ cuſtos dꝫ eē ſolliciuuis de ornamentis ec cleſie luminarijs et incenſo. et de pane et vino ad ſacrificiū ⁊ de pulſatione cā panarū ⁊ de elemoſinis decimis ⁊ obla tionibus colligendis ⁊ cū conſenſu ar chid̓ diuidendis. Secūdo dicit̉ ꝙ ī hic tribus cōſiſtit ſancta mater ecca. archi dracono. archipreſbitero ⁊ cuſtode id circo debent eē boni ⁊ cōcordes. Lota ex hac dec. multa que pertinēt ad officiuꝫ cuſtodis. Itē nota ꝙ ecca cōſiſtit in tri bus columnis ſcilꝫ archidia. archipre hitero et cuſtode. ¶ De officio vicarij. D audientia. Ca. Qui dam phr̄ ꝑuil. noīe moleſtabat monachos de rameſia petendo ad eis vicariā eccē debur. a qua receſſe rat xx. annis elapſis ⁊ in diuerſis eccis perſonatus poſtea fuerat adeptus. con queſti ſunt monachi dn̄o pa. Rn̄det pa pa. nō eſt canonicū vt qui curā habet animarū in diuerſis eccleſijs vicarius fiait in alienis. Vnde mandat pa. quati nus ſi e̓ ita predictus preſbiter cōpella tur deſiſtere a petitione vicarie predie te. Nota ꝙ qui pecipit curā aīarum in
alia eccā vicurie renunciare intelligit̉. ar. colligitur hic. quod ſi nō pecepiſſet curā in alijs eccleſijs ꝙ adhuc poſſꝫ pe tere vicariā ꝙͣuis xx. anni elapſi eē̓nt. Prouideas. Ca. Ppecipit pa pa ꝙ nullus habeat plures vicaxias qꝛ vicarnj tenentur deſeruine ecclelijs ⁊ꝑ ſonis eccleſiarū. et ideo alienuꝫ ē ab̓ or dine iuris vt aliquis habeat vicariaꝫ ppeter vnā. Nota ꝙ ſicut nullus poteſt habere plures. eccās. ita nec plures vi rias. vtrūqꝫ enī cōtra ius eſt. Ad hoc. Ca. prelatus eccē d̓ auctoritate ⁊ aſſenſu ep̄i īſtituit vica rium in ecca ſua et eidē inſtituit certaꝫ portionē. deceſſit prelatus iſte alter ſb̓ ſtitutus ē illi. queritur vtrū poſſit illū vicariū remouere vel portionē aſſigna tam diminuere. et reſpondet. ꝙ neu̓trū facer̄ poteſt niſi aliquid cōmittat prop ter quod per iudicē ſit in vicaria vel he ne ficio cōdemnandus. Nota ꝙ vicuris perpetuus equiparaitur prelato pt eo iu uente nō poſſit avicaria expelli. licet ti tulū nō hab̓e at niſi propter culpaꝫ ſu am ſicut nec prelatus Clericus. Ca. Prelati eccle ſiarū in quibus habent curā auimaraꝫ vel aliā dignitatē in propria perſona debent deſeruire eccē ⁊ nō debent ſubſti tuere ſib̓i vicarios ī vicarijs eccāꝝ qͦs eccās ſunt adepri. Aliter poni cōſueuit aliquis adeptus ē vicaria ia aliqua et cleſia vicarius iſte nō poteſt aliū̓ vica tium ſibi ſubſtituere n vicari a ſua. Nota ꝙ vitaxius nō poteſt vicariū ſibi ſubſtituere Sua nobis. Ca. Clerici ca iuſdaꝫ plebis epiſcopi vulteram iura uerunt ſibi eligere prelatū ad volunta tem laicorū. et ſic elegerūt ſibi prelatū ⁊ electione ſuā epiſcopo pͥſentauernt.

De offi. e pet. iudi. dele.
epiſcopus caſſauit illā electionē. et ex cōmunicauit laicos illos qui clericos cōpulerant. et ipſos etiā clericos pro iſ to ⁊ alijs exceſſibus excōmunicauit. et impetrauit lrās ad archi ep̄m piſanū et ſuos cōiudices ut eoē tanꝙͣ excōmū nicatos faceret euitari vſqꝫ ad debitaꝫ ſatiſfactione poſt hoc pars aduerſa lit teras impetrauit ab̓ ep̄o portuen̄. vica rio dn̄i pa. ad epiſcopij lucanū̓ ⁊ ſuos cō iudices qui auctoritate illarū laicos et clericos abſoluerunt excōmunicates e pi ſcopū vulteranū. ep̄s vulterans fig nificauit hoc totū dn̄o pape. prius tamē ex abundanti appellauit licꝫ Iniā illa nō tenecet. ſuper hec ſcribit pa iudicib dicens. lrās vicarij per ſurreptionē ob tentas. qꝛ iuriſdictio vicarij quē ro. pō. reliquit in vrbe nō extenditur extra vx bem niſi ſpecialiter ſit cōce ſſū precipue cū ipſe moratur in ſua proiuincia ſpecia li videlicet inter capuanā ꝓiunciā ⁊ pi ſanā̄. Vnde mandat qͦ. quicqͥd occaſione illarū lrārum factum ē denuncietur irri tum et mane. Lota ꝙ littere per ſurrep tione̓ obtente. nō cōferūt iuxiſdictionē vt hic patet. Itē vicarius vel legatus cauſas alterius prouincie vel iuxiſdici onis cōmittere nō poteſt ¶ Ex parte. Ca. vicaxij perpe tui tenentur facere reſidentiā in eccleſi is in quibus obtinēt vicarias. et cū ha beant curā aīarum debent eē in ordinē ſacerdotis qd̓ ſi facere noluerint cōpelli debent per ſubtractione ꝓuentuū̓ ipſa rum vicariarū. Nota ꝙ perpetuus vica rius debet eē ſacerdos et in vicaria re fidere. ¶ De officio ⁊ poteſtate iudicis dele gati. bia queſitū. Quidā īpe trauit lrās cōtra aduexſarios
ſuos. ⁊ cū ipſi eos faciunt ad iudicium vocari. poteſtas ⁊ alij potētes nimis ⁊ terroribus cōpellunt cōquerentes ſilex̉ et ſic mandatū dn̄i pa. eluditur. quere batur quid iudex facere debeat. Rn̄. pa. ꝙ ſicut agentes ⁊ cōſentientes pari pe na puniri debent. ſic eodē modo tam illi qui trahuntur in cam quā principales fautores eoꝝ ſi iuſticiā impediunt per cenſurā eccleſiaſticā ſunt cōſercendi. Nota ꝙ iuxiſdictio iudicis extendit̉ ad oēs illos qui iuriſdictionē illius impedi unt lꝫ de illis in lr̄is nō fiat mentio. Sone. Ca. Aliquis impetra nit lr̄as ſuper aliqua cā cōtra aduerſa rium ſuū ad aliquosiudices. ille aduer ſarius alias lrās impetrauit ad eoſdeꝫ iudices in alia forma dubitabant iudi cesquid facere deberent. Anͣdet pa. ꝙ in dices ſuperſedere debent executiōi vtra rumqꝫ lrārum donec comanū pontificē tōſulant. ne propter vaxiatates lrarū cā valeat retardari. Nota ꝙ ignorātia iudicū circa formā diuerſarū litterarū facit executione̓ iuriſdictionis ſuſpendi quouſqꝫ cōſolatur ſuperior ſuper hoc. Nota ꝙ pro varietate litterarū finee cauſarū nō debent impediri. Si pro debilitate. Ca. Xli quis e delegatus a pa. ſuper aliqua ca iudex impeditus nō poterat in ca proce dere querebatur vtrū poſſit alij dōmitte re vices ſuas. Rn̄det pa. ꝙ ſi pro debili tate vel alia iuſta cā impeditus fuerit bene poteſt vices ſuas cōmittere perſo nis idoneis ⁊ diſcretis ita ꝙ ſi ca eſſe dubia iudicē ip̄ꝫ cōſulant. et ſi forte ca eēt ita grauis ꝙ ſine ipſius preſentia t̉ minaxi nō poſſet tunc nō cōmittat. Co. ꝙ delegatus pa. pōt cōmittere alij cam ſibi cōmiſſam iuſta de cā impedits. Iti no ta ꝙ delegatus graues cauſas com

mittere non debet. De eauſis. Ca. Aliqua cau ſa cōmiſſa fuit decidenda infra certūtē pus puta infraduos menſes. quereba tur vtrū. iudex termino ſibi prefixo ela ꝑſo poſſꝫ vlterius de cā illa ſe intromit tere ſi infra tꝑs prefixū nō fuerit ter minata. Re pondet pa. ꝙ niſi dies ab̓ a poſtolico prefixus de cōi cōſenſu partiū infra tꝑs ſtatutū in litterie fuerit pro rogatus. eo tran acto mandatū apoſto litu expirauit. Secundo querebatur ec & iudex delegatus citat partes vt veni ant ad preſentiā ſuā. nolunt venire vel ſtape iudicio ſuo. queritur qualiter pu niri debeant. rn̄det pa. ſi tale negociū fu exit ꝙ certa pena in canouibus expri matur. illā imponat alioquin ꝑui̓at eos ſecundū arbitriū ſuū cōſiderata quali tate delicti et etiā cāe. Nota ꝙ iuriſdicti delegati poteſt ad iaius tꝑs de cōſen ſu partium prorogari. Itē delegatus pe nam ſtatutā in iure imponere pōt ⁊ nō aliam. Itē ſi nulla pena ſtatuta eſt fu per negocio de quo iudex cognoſcit penā contumatihus imponat ſecundū arbi trium ſuum. Aliqui delegato ¶ Preterea. cā cōmiſſa fuit ſimpliciter ſub̓ hac for ma cām que vertitur lnter tales tibi cō mittimus terminandā quod iuſtuꝫ ſue rit exequaris. iudex iſte qꝛ in reſcripto nō continebatur ꝙ poſſet punire cōtu macem vel ꝙ poſſet citare partesqueſi uit vtrū poſſet cōtuniacē cogere vt veni at aut poſſit eū punire ſi nō veniat. re pondet papa. ꝙ poſtquā cā iudici ē com miſſalicet bene ſimpliciter poteſt ꝑtes cōpellere vt veniant. et punire cōtuma res eccleſiaſtica ſeueritate ꝙͣuis in lit teris nō contineatur. aut partes māda tum nō habeant vt adlauicem accedāt
qꝛ ex quo cā ſibi cōmittit̉ ſuper oībue que ad cam pertinent plenariā pecipit poteſtatē. Nota ꝙ delegatus poteſt pu nire cōtumaces. Itē exquo cā cōmittit̓ alicui oīa commiſſa intelliguntur ſine quibus cā competere nō poteſt ⁊ ſic ex tenditur iuriſdictio ad oīa acceſſoria Ca. Cauſa cōmiſ Quēuis. ſa fuit ſub̓ hac forma cām que inter ca les vertitur vobis cōmittime terminā dam. faciatis ꝙ dec. ⁊cͣ. nulla alia clau ſula adiecta que aliquādo adijcitur hec ſcilꝫ ꝙ ſi ambo nō poteritis ⁊c. credeba tur ſiue dubitabat̉ vt ſi alter nō poſſꝫ inter ee̓. vtrū po ſet cōmittere vices ſu as. Rn̄. pa. ſi duobus cā cōmittitur lꝫ in litteris nō apponatur ſi ambo inter eſſe nō poteritis alteri nihilomins ex equatur. bene poteſt alter cōmitter̉ vi ces ſuas ſiue cōiudici ſuo ſiue alij. No. ꝙ iudex delegatus ſꝑ cōmittere vices ſu as poteſt qualiſcunqꝫ forma ſit niſi ei prohibeatur. Significaſti Ca duſci tabat iudex iſte an delegatus poteſt Iniām ſu am mandare executioni ſi ordinatius ad mandatū ſuū eā exequi nollet aͥ nō poſſet. rn̄det pa. cōſultus ſiue iudex ordi naxius ad mandatū delegati a pa. non pult aut nō poteſt alijs r̄ſiſtentibꝰ ſen tentiā a delegato latā executioni man dare delegatꝯ nihilominus Iniqꝫ ab eo latā poteſt executioni mandare ⁊ puni re reſiſtentes. Nota ꝙ ex iſta dec. videt̉ innui ꝙ executio Iniē ſpeciet primo loco ad ordinariū. Itē nota ꝙ delegatus pa pe poteſt pumipe oe̓s impedientes offici um ſuū tā in cognoſcendo ꝙͣ in exeque̓ do et ſuā ſniām poteſt exeqͣui et mādat̉ alij vt eā exequatur. Si quando. Ca. Aliquis cle ricus īpetrauit lrās ad alique̓ delegatū

De offi. et pot. iudi. delecōtra prelatū eccē ſuper ipſa eccā. pre latus corā iudice tractus ē in cām. tan deꝫ per cōpoſitionē vel alio modo clerico ille eccleſiā obtinuit corā illo iudice. ⁊ certū eſt ꝙ clericus nec canonicā inſti tutionē nec poſſe ſionē in ipſa eccā ha hͦuit corporale̓. delegatus madat alicui vt illū clericū mittat in poſſeſſionē ip ſius eccē queritur vtrū ep̄s debeat re ſiſtepe mādato huiuſmodi delegati rn̄. pa. ꝙ ordinarius nō dꝫ violenter reſi tere delegato. ſed ipſū dꝫ iuſtare vt di ferat illū mittere in poſſeſſionem donec pape ſuper hoc negocio peritas innote cat. Rota ꝙ ordinarius nō debet violen ter reſiſtere delegato nec impedire offi cium ſuū. In littetis. Ca. iudex delega tue tulit ſententiā ſuper aliqua cā ſibi cōmiſſa querebatur vſqꝫ ad quod tꝑe iudex iſte delegatus ſe interponere poſ ſit vt ſtetur ſmē ſue. rn̄. pa. ꝙ ex quo ꝑ ſe vel aliū ſententiā mandauit executi on expirat iuriſdictio illa qꝛ ſemel eſt officio ſuo ſunctus. ¶ Lota ꝙ deleganis pape et ꝑ ſe ⁊ per aliū poteſt exequi ſen tentiā ſua. Itē nota ꝙ qui ſemel offi cio functus ē deincepenō habet iuxiſdi ctione̓ quod verū eſt cū ſententiā man dauerit executioni vel mādaxi precepit cū effectu. Conſolationibus. Ca. Xli quis fuit ſpoliate eccā ſua ſeu alia po ſeſſione ſine iudicio eccē ⁊ abſqꝫ ratio nabili cā acceſſit ad pa. ⁊ cōqueſtꝰ fu it ei ꝙ taliter fuerat ſpoliatus et obti nuit lrās ad iudices ſub̓ hac forma. vt infra cextū tempus reſtituatur ſibi poſ ſeſſio ſi cōſtiterit iudicibus eū taliter fuiſſe ſpoliatū. ille qͥ ipſū ſpoliauit ab ſens erat antequā aliqua mentio fie̓t & litteris illiccā peregrinationis vel cā
ſtudioꝝ vel alia cōſimili nec infra tꝑs cōpreſenſū in lr̄is poterat ſe iudici pre ſentare. querebatur vtꝝ poſſeſſio debꝫ illi reſtitui cū paratus ſit ſua poſſeſſio nē ⁊ ſpoliationē probare rn̄. pa. ꝙ nec poteſt nec debet habere reſtitutionē ꝙͣ nis paratus ſit probare corā delegato po ſſeſſionē et deiectione̓. vern̓tamē ſi il le qui poſſidet lite conteſt. ſe cōtumacit̓ abſenta ſet. tūc debet ei poſſeſſio abla ta reſtitui ſi probauerint ſe poſſediſſe⁊ ſpoliatū fuiIſe. Lota ꝙ ſpoliatus ad h vt reſtituatur duo debꝫ probare. ſcilicꝫ poſſe Nonē et deiectione̓. Itē cōtra ab ſentē cā peregrinationis vel ſtudij vel a lia cōſimili nō eſt procedendū diffiniti ue. nec cōtunax reputatur. Dane. Ca. Aliquis clexies vel laicus cāꝫ habet cū epiſcepo. cā ip̄a cōmiſſa fuit alicui iudici d̓legato cōtra epiſcopū qui delegato nō ſubeſt. al̓as queritur qualiter d̓legatus epiſcopus punipe debeat ad aliqͥd faciendū vel dā dum. cum rehellis fuerit ipſi delegato Rn̄. pa. ꝙ iudex delegatus ab ipſovices ipſius gerit. et ideo maior et ſuperior ē il lis quoꝝ cam ſuſcepit terminandam. Vnde ſic epiſcopus vel alia perſona q̄ nō ſit de iuriſdictione ordinaria iudicis delegati in cā que ſibi a ſede apl̓ica d̓le gatur rebellis et cōtumcix fuexit iudex delegatus poteſt ipſū interdicer̄ vel fuſ pendere. ita ꝙ ſecuūdū qualitatē nego cij temperate procedens ep̄o interdicat ingreſſum eccē vel ſacerdotale officiuꝫ vel texrā ipſius ep̄i interdicto ſuppōat Rota ꝙ delegatus vices gerit delegāte Itē maior ē illis quorū caꝫ ſuſcipit ter minandā. Itē cōtra maiores partes ab imitio tꝑate delegatus procedere debet Itē terra poteſt interdici ꝓ delicto dn̄i ¶x paxte. H. Ca. Quijdo

chericus .n. nomine impetrauit irās ad epiſcopū cōuentpen. vt archidiaconatū quem in ecca ipſius primo vacante cō tingeret aſſignaret eide litteris iſtis pͥ ſentatis. quidā alius R. nomine lrās a liais ad eboracen̄. archiepͥꝫ impetrauit ſub̓ hac forma. vt ſi aunnculus eis ar chidiaconatū quē habebat in terra con uentren̄. oīo dimittere vellet ipſū aſſig naret eidē nulla de priorib̓ꝫ littexis ha bita mentione epiſcopus cōuentren̄. hͨ intellecto ſignificauit negociū dn̄o pa per eundē. A. ſuper negocio iſto ſcribit pa. archiep̓o et epiſcopo predictisdicēs ꝙ ſi memor fui ſſet pro dicto n. ſcripſiſ ſe ꝓ aduerſario ſuo nullas lrās dixexiſ ſet. vnde mandat eiſde qͣti. prefato A. ar chidiaconatū ipſius eccē ſi vacet aſſi net nō obſtantibus litteris poſterius. petratis. Nota ꝙ ſi lr̄e ſuper beneficio ī petrapentur et ppeſententur. littere poſ terius impetrate ſuꝑ cōſimili beneficio in eadē eccā nō fucientes de prioribus mentione nō valent. Ca. dn̄s pa. com Ex parte. mittit caꝫ aliquā ſub̓ certa forma. que rebatur vtrū ille ſequi ita debeat formā ſibi datā ꝙ exceptiones legittimas nō admittat rn̄. pa. ꝙ licet delegatus ſeqͥ debeat formā ſibi datā tamen exceptio nes rationabiles admittere dꝫ et ſecun dū̓ equitatē in ca proceder̄ niſi exprima tur in litteris ꝙ nulle debeant exceptio nes admitti. quod nō cordit nec ipſum nec antece ſores ipſius expreſſiſſe. Nota qualiſcūqꝫ forma detur delegato exceptiones legittimas pecipere dꝫ qͥa illud nō eſt contra formā. Itē iudicijs ſeruanda ē equitas. ¶ Quoniā abbas. Ca. Cauſa cōmiſſa fuit duob̓us abhatibus. ſcilicꝫ abbati leiceſtrie et abbati vinceſtri nō
expreſſis nominib̓ꝫ abbatū cam illa clauſula ꝙ ſi amb̓o in ca procedere non poſſent altex ſolus ī cā procederet mo tuo abbate vinceſtrie abbas leiceſtrie ſolus citauit partes. tande ſubſtitutus fuit abbas abbati pro mortuo viceſtrie abbas leiceſtrie ſibi adiunxit in cauſe cognitionē abbateꝫ vinceſtrie de nouo ſubſtitutū ⁊ cū ipſe tulit ſententiā qͥa dubitabatur vtꝝ ſententia valeret ſig nificatū fuit hoc pape. et ipſe eā confir mauit cū fuit recte lata. Rota per hanc dec. ꝙ cā cōmittitur dignitati nō expre ſo nomine prelati eo mortuo ſuccrſſor in eadē ca procedere dꝫ ¶ Super eo. Ca. Queſtio ver titur inter aliquos ſuper preſentatiōe pretoris in aliqua ecca cōmittitur. cā ſuper hoc aliqui ſub̓ hac forma. vt ſi cō ſtiterit ius de quo agitur ad alterutrā partē pertinere ad preſentationē illius iudex ordinet eccam ap. re. Primo que xitur vtrūliceat iudici delegato ignorā te epiſcopo archidi acōno vel archipre bitero ad que̓ pertinꝫ inſtitutio preſen tatuꝫ ſib̓i clericum in poſe ſionem et cleſie mittere et ſi aliquis illoꝝ ad quē pertinet inſtitutio appellauerit vtrum ſit eorū appellationibus deferendū pa. cōſultꝯͣ rn̄. plꝫ queſtionē cōmittat de pͥ ſentatione ap re. nō tamē eſt eius intē tionis facere preiudiciū dioc. ep̄o archi dia. vel arch preſẜitero. vnde clericus inſtituendus preſentari dꝫ illi ad queꝫ de iure ꝑtinet inſtitutio et ſi cōtra factū fuerit eorū appellatio valebit quia ap pellatio ſolūmodo inhibita ē illis inter quos cā vertitur et nō predictis. Nota ꝙ forma reſcripti nō eſt ſꝑ ſeruanda. vt hic patet ſed hoc ſit qꝛ per hoc fieret preiudicium illi ad quem pertinet initi tutio. nec nocet illi qui obtinuit. Item

De offi. et pot. iudi. deie.
licet cā cōmiſſa ſit inter aliquos alij ta men quos negociū tangit admittitur ad defenſione̓ ſuā. Itē ap. re. intelligit illis inter quos cōmittitur et nō alijs. Itē res inter alios acta alijs nō nocet Cauſam Ca. Quidā cā ma trimonialis vertebatur. inter .i. mulie rem ⁊t B. virū illius Illa fuit cōmiſſa duob̓us ep̄is corā quibus mulier petijt reſtitui ſib̓i virū ſuum qui ſpoliauerat ipſam. qͥ cū de ſpoliatione cōſtitiſſet eiſ dem mandauerūt viro vt eē reſt itueret vir adeo flagellis ⁊ cruciati hus ipſam aflixit ꝙ inuita et coacta confeſſa fu it parentelā eē inter ipſam et virū̓ ſuū propter qd̓ alter de predictis ep̄s culit ſententiā diuortij inter ipſos. Super h delata fuit queſtio ad papam. vnde ma̓ dat pa. quibuſda ꝙ ſi inuenerint ꝙ dic tus B. vxorē ſuā dimiſerit ad iudiciuꝫ alterius iudicū predictorū monitione pͥ miſſacōpellant eunde vt ipſaꝫ recipiat et maritali affectu pertractēt. qꝛ cā cā duobus cōmittitur ſniā vnius nō ten Si vero aliqui apparuerint poſtꝙͣ ab ipſo recepta fuerit qui velint ⁊ poſſint pſoꝝ matrimoniū accuſare. cam audi ant ⁊ ſine canonico decidant eandē. Lo. ꝙ cōfeſſio per mētū extorta nō preiudi cat. Atē confeſſio contra matrimoniū facta non tenet. Itē cū plures ſint iudi ces altero abſente nec ſe excuſante nec cōmittente vices ſuas ſententia alteri us vel alioꝝ nō valet. Itē reſtitutio pri ue fieri dꝫ ꝙͣ prīcipalis queſtio agitet Cam qͥ. Ca. Inter. F. et r. de ardenna queſtio vertehatur ſuꝑ na tinitate agate matris dicte r. cā. ſuꝑ hͦ cōmiſſa fuit ep̄is exon̄. mutiū. et londo nen. ad petitionē ipſius r. Sed qꝛ dictꝰ london̄. epiſcopo. dn̄s erat dicti ℟. pre fatus. §. habebat eū ſuſpectū. vnde pa.
ad petitionē ipſius F. amouit ipſū ⁊ lo co ipſius ſub̓cogauit abbatē herforden ſem. Lota cū iudex e̓ dominus impetran tis pōt legittime recuſari. ¶ Cumte. Ca. Queritur ſi de legatus a prīcipe ſub̓delegauerit vices ſuas alteri ſi appellatur a ſubdelegato vtrū delegatus debeat dimittere cām indiſcuſſam. Et xn̄. ꝙ nō ſed poteſt ꝓ cedere ſcilicꝫ ſi aliquid ſibi de iuriſdicti on retinuit. Nota ꝙ ab auditore nō po teſt appellari qd̓ verū̓ eſt ſecundū diſtī ctionē illius dec. ſuper queſtionū infra e. §. textio ¶ Relatū. Ca. ℟c dec. correc ta ē. queritur ſi mortuo mandator̄ poſ ſit procēdi per lrās ab̓ eodē impetratas ante mortē eius. et reſpondet. ꝙ ſi lis e̓ conteſ. poteſt procedi alias nō. hedie po teſt ſi ante citantur. infra de of. lega. c. vlt. Lota ꝙ per mortē mandatoris re exiſtente integra expirat mandatum. Itē per litis cōteſtatione perpetuat̉ in xiſdictio. Gratū. Ca. Quedā tā fuit cōmiſa iudici d̓ legato. ipſe ſtatim cita uit partes. lis vero conteſ. fuit poſt mor tem delegantis. querebatur vtꝝ poſſit poſtea in cā ꝓcedere delegatus. Secun do ponitur alia queſtio. ecce aliquis ap pellauit a iudice poſtmodū petijt termi nū ad procedendū teſtes et aſtationes receptas petijt poſtmodū publiari. que ritur an per hoc appellationi renuncia ſe intelligatur. Ad primā queſtionem rn̄. pa. ꝙ citatione facta negociū̓ ē qua ſi ceptum. et precipue ſi delegatus nō ſit certus de obitu delegātis. vnde legit time poteſt in cā procedere. In ſecunda queſtione pn̄. Si vera ſunt premiſſa appellationi renunciaſſe videtur. Nota ſolā citationē perpetuat̉ iuriſdctō

delegati. Itē tacite per contrariū factū renunciat quiciuri ſuo ſiue appellatōi Prudentiā. ¶ Ca. In prima ꝑ te ponitur talis queſtio. ecce ca comit titur tribus iudicibus cū illa clauſula ꝙ ſi eēs interee̓ nequiuerint duo nihil omnus in cā proadant. duo illoꝝcitās reum. queritur vtrp ille teneatur ve racepoſt iſtā queſtionē ſtatim facit ali amqueſtionē. Tres iudices citant reū in termino cōfrituto cōparut corā duo bus tertio abſente nec ſe excuſante ul cōmittente vices ſuas. queritur vtruꝫ duo preſentes ppoiſct in cā procedere⁊ eā per ſentemā di mipe. Ad primam queſtionē nō rn̄. pa. dixecte ſed r̄ſponde do ad ſecundā intelligitur prima ſolu ra dicit pa. ꝙ eū aliquis nō oſtenderit le gittime ſe cū alijs intereſſe nō poſſe. l aliasde hoc cōſtare canonice nō potexit Alij in cauſe cognitione ꝓcedere nō dn̄t quod ſi fecerint nō valebit qꝛ integruꝫ eſt iudiciū quod plurimorū ſententijs cōfirmatur ⁊ papa libentius cōmittit cam duobus. quā vni et tribus quā du obus. qꝛ ſi cōtra facerēt. formā reſcrip ti nō ſeruarent. per hoc intelligitur qō prima ſoluta qꝛ ſi tres citant partes et duo illorū textio abſente ꝓcedere nō po ſunt ergo ⁊ ſi duo tantū citant reue ad ipſorū citationē venire nō tenetur. Adi citur poſtea ꝙ vbi in cōmiſſione apponi tur ſi oēs intereſſe nequiuerint duo ni hilominus exequantur. Si aliquis il lorū cū poſſit noluerit intere ſe alij ni hilominus procedere poſſunt quāuis il le ſit de hoc arguendus ꝙ mandatū apo ſtolicū exequi cōtemnit. et ide dicendū eſt per oīa quādo ſcribitur duobus cuꝫ illa cla ꝙ ſi ambo ⁊cͣ. Sexta in. §. iſto talis ē caſus. petras impetrauit cam cō mritti cōtra raairtinū iucidibus ſuꝑ aliqͣ
queſtione pendente. iſtacōmiſſiōe mat tinus fecit citari petrū predictū pro ali a ca corā ordinario vel corā delegato. qꝛ petrus iure nō parebat fuit excōmū nicatus ab̓ ordinario vel delegato dum ſic eēt excōmunicatus. cepit conuenire martinū corā ſuis iudicibus delegatis martinus reus ob̓iecit petro actori ꝙ ī iudicio ſtarͣ nō poteſt cū ſit excōicatus queritur ſi reus nō velit ſtatim probat̉ ipſū excōicatum aut nō poſſit vtrū ac tor actori debeat donec peus probauerit pſū excōicatum. Ad hoc rn̄. pa. ꝙ ſi re us ſtatim vel infra terminuꝫ cōpetentē nō probauerit qd̓ obiecit actor poſtmo dum audiatur. verū̓tamen ſi cōſtiterit vel ꝑ cōfeſſione actoris vel alio legitti mo modo actorē excōmunicatū eē tunc ab ipſis iudicibus delegatꝭ ſecundum forma eccē dꝫ abſolui tamen ſi ordina xie vel delegato propt̓ aliaꝫ cam fuerit excōmunicatus ad fuuꝫ excōmunicato rem debet pemitti abſoluendus. et ſi ille malicioſe ipſū nō abſoluerit. iudex dele gatus ipſum abſoluat. du̓modo non ſit tale genus excōmunicatōis cuius abſo lutō ſedi apoſtolice reſeruat̓. quia ex qͦ principali ſibi cōmittit̉ et acceſſorium cōmiſſuꝫ intelligit̉ ex ſolutione predcē queſtionis oxit̉ alia que talis eſt Iſte actor excōmunicatus abſolutus eſt pͥſ tito iuramento ꝙ ſtahit mandatis eccē querit̉ coram quibus debeat ſtare iuri de ca illa pro qua fuit excōmunicatus an coraꝫ ſuo excōmunicatore an coram iſtis delegatis. reſpondet. ꝙ corā ſuis ex cōmunicatoribus debꝫ iuri paxere pro cauſa illa pro qua fuit excōmunicatus ab eis niſi cauſa illa ſpecialit̓ alijs iu dicibus fuerit delegatā Sedſi excōmū nicatores ī ca illa malicioſe procedere diſtulerūt tūc delegati iſti ī cā illa pro

De offi. ⁊ pot. iudi. dele.
cedere poterunt et ſua luxi dictionē tan ꝙͣ in acceſſorio exercebunt. Noca plura notubilia in hac dec. primo cuꝫ pluris ſint iudices cūcta illa ꝙ ſi nō eēs ⁊c. duo ſine alijs pcocedere nō po ſſunt niſi ſi primo cōſtet legittime. ꝙ tertius in tereſſe nō poteſt. Itē forma mādati di ligenter ē ſeruanda. Itē delegatus ſi ī tere ſe nō vult cū alijs alij procedere poſſunt. cū de volutate ipſius cōſtiterit Itē exceptio excōicationis repellit age̓ cem. Itē ordinaxius vel delegatus per negligentiā vel maliciā amittit iuriſdi ctionē. Itē delegatus eandē habet iuxiſ dictionē in acceſſorio quā in principali Itē cā reconuentionis acce oria cenſe tur propter maliciā priorū iudicū. ¶ Cū cā. Ca. Inter archiepiſ copos montis regalis. et voſqn̄. verteba cur queſtio ſuper quibuſdā decimis. cā ſuper his fuerat comiſſa archiep̄is ca puano ⁊ panormitano et ep̄o regino du o iudices .ſ. archiepiſcopi citauerūt ar chiep̄m mentis regalis ad cextū termi nū̓ ipſecōparuit in termino corā archie piſcopis duobus tertio ſcilꝫ regino af ſente in quorū preſentia propoſuit exci piendo ꝙ duabus de cauſis eoꝝ nō debe at ſtare iudicio. qꝛ cū cā tribus cōimi ſa fuiſſe et ipſe a duobus fuerat tantū ad iudiciū euocatus. tertio nec cōmmit tēte vices fucisne ſe excuſante corā du obus veſpondere nō debebat. Itē ante ip ſorū citationē ⁊ noticiā litterarū illarū pro cā illa nunciū ſuū ad ſe. ap. deſtina uerat allegando ſuper hoc quandā dec. alexā. ſed archiep̄i hac exceptiones ad mittere noluerunt pronunciātes vt oo ram eis reſponderet. propter quod ad ſe. ap. appellauit. iudices illi nō obſtan te appellatione illius aduerſariū indux etunt in polIeſnonē illatū decimatum.
Gtandat pa. quibuſdā quati ſi conſtite xit dictos archiep̄os exceptiones predi ctas nullatenus admiſiſſe decimas ip ſas quibus archiep̄s motis regalis a ſerit ſe ſpoliatū poſtquā nuncius ſuus ad ap. ſe. acceſſerat faciāt ei reſtitui cū fructibus inde perceptis nō obſtāte eo ꝙ per dictos archiep̄os ſiue per laicalē potentiā factū fuit. poſte a vero audiq̓t ſi quid fuerit queſtionis. Nota quicqͥd ſit poſt legittimā appellationē debet re uocari. Itē cū legittima proponitur ex ceptio vt hic fuit et iudex eē non admit tit. et propter hoc appellatur in cā ap pellationis nō eſt nece ſſe probareq ex ceptio propoſita vera fuiſſet ſi hoc ſolū probare debet ꝙ nō fuit admſo hodie ad hoc vt illud ſufficiat debet appellēs in exceptione propoſita adijcer̄ ꝙ para tus ē illam probare. infra de appellatie ne interpoſita. ¶ Cū ſuper Ca. iſtū ſic collige queſtio vextabatur inter cōuentum de chois ex vna parte et. S. quondā abba tem ipſoꝝ ex altera ſuper abbatia ipſi us monaſterij qua dictus. S. ſe expoli atum iniuſte dicebat. ꝑs multas et va rias cōmiſſiones obtinuit iſt. S. cām cōmitti ep̄o lexonē. et abbati de hecco ſub̓ hac forma. vt ſi amh̓o ītere e nol lent vel nō poſſent alter ſolus in cā ꝓ cederet paptibus in pn̄tia iudicū cōſtitu tis. pars aduerſa quā dictus .ſ. dicebat intruſum in preiudiciū ipſius recuſauit predictu epiſtopū lexonen̄ tribode cau ſis. tū quia idē epiſcopus cām habebat cū monaſterio ſuo ſuper quadā eccā. tū quia ipſū r. redeunteꝫ a curia romana nō admiſit ad oſculū pacis. cū et qꝛ dic to X. dixerat ꝙ ſi poſſet ei noceret et hoc prohare volebat cū dicto abbate cora arbitris dicto epiſcopo admitter̄

hoc nolente ante ingpeſſuꝫ cāe fuit ps modū ab ipſo ep̄o appellatum. ſed ipſi duo nihilominus interloquentes appel lationē nō tenuiſſe dictū .s. decpeuerūt ad p̄pedictā abbatiaꝫ reſtituendū pre dictū R. ſuper ipſa abbatia perpetuū̓ ſi lentiura imponentes appellatione pris ab ipſo abbate de heccō interpoſitane cū dicto epiſcopo ex cauſis legittimis t̄ cuſato procederet. Vnde cā demū ad ſe. ap. eſt delata. dicitur hic ꝙ talis ſentē cia nulla fuit qꝛ licet abbas antequam appellaretur ab eo ſolueprocedere potu et qꝛ tame interlocutus fuit cū ipſo epiſcopo qui iā iudex eē deſierat. appel latione propter hoc interpoſitā nō tenu e per cōſequentiā cōfeſſus e̓ ſe nō poſ ſe in cā procedere nec erat ſue intentio nis vt ſolus aliqui diffiniret. et ideo cū eo qui iā iudex eē deſierat diſponere ali quid nō valebat poteſtate ⁊ volu̓tate ſua mutus aduerſantibus. quia qd̓ po tuit noluit et quod voluit nō potuit et i ta. ꝙ a duobus factum ē nō valet. No ta ꝙ ſi iudex excuſationē legittimā nō admittit deſinit eē iudex eppellatiōe ꝓp ter hoc ī terpoſita. Itē tacite ipſo factō admittit quis iuriſdictionē et ipſo facto aliquis cōfitetur. Itē vtile viciatur ꝑ inutile. Itē iudex nihil facere debet con tra poteſtatem ſue tuxiſdictionis. Conſuluit. Ca. Iudex ꝑemp torie citat partes ad teſte specipiendos vel ad publicandas atteſtationes eoꝝ vel ſmiam ꝓferendā. ſed pars altera cō tumaciter ſe abſentat in termino cōſti tuto. queritur an ſaltē circavltimā par tem diei iudex in negocio ſibi cōmmſſo procedere debeat vel expectare in ſequē tē dieꝫ. Itē ſi expeccauerit. querit̉ veꝝ cōtumax iterū ſit citandus qꝛ nō fuit proceſſum in termino cōſtituto. pa. ſuꝑ
hac queſtione diſtinguit vtrū iuriſdie tio delegati duret poſt terminū peremꝑ toxiū aut expiret in illo ſi duret in diē ſequentē equitate ſuadentē debet expec tape nec cōtumax amplius ē citandus uiſi iudex ei gratiā facere voluerit. Si vero expiret in termino datō tūc ſi par tes hoc ſciuerint et non preſentauerint ſe corā iudice eahora qua poſſit cōgrue perficere quod incumbit extunc proce dat ad faiciendū id propt̓ quod terminū aſſignauit ne inſtācia iudicij euaneſcat iudiciū vero in tenebris exerceri nōdꝫ quia qui male agit odit lucē licet enim ſecundū leges more vomano dies ī me dietate noctis incipiat ⁊m medio ſeq̄n tis noctis deſinat. Vnde quicqͥd fit ī du abus dimidiatis noctibus permōe habe tur ac ſi fieret in die tamē pa. illē horā congruā ītelligit ex qua poſſit ante no ctis teneẜras perficere qd̓ incūbit. In fine dicit ꝙ diſcretus iudex nō dꝫ in af ſignando peremptorio iuriſdictionē ſu an taliter coartare niſi magna neceſſi tas expoſcat. Nota ꝙ per principiuꝫ ca pituli poſt litis conteſta. in his que oc currunt debet terminus peremptorius aſſignari. itē ī ſequentē die̓ debet iudex ſpectare. itē iudex poteſt facere ḡratia poſt terminū peremptorium alium a ſignando. In ſinuante. Ca. X. xector ecce ſancti ſaldati habebat qͥſtionē cū quodam alio Tho. nomine rectore alte rius ecce ſuper iure parrechiali. cā fuit cōmiſſa epiſcopovigoren̄. et officiali ip ſis et quidā alteri ad petitionē rectoris ſancti ſaldati ſub̓ hac forma. quod ſi nō oēs tu frater epiſcope cū altero illorū procedas. Iudices proceſſerunt in cau ſa lite conteſ. tractu tꝑis ante dffimnti nā ſententia. dicis epiſcopus prefatū

De offi. ⁊ pot. iudi. dele.
X. in ſuū familiaxem aſſumpſit. vnde cū tam ep̄s ꝙͣ officialis ipſius quos di ctus Rampetrauerat poſtmodū famili aris eorum eēt effectus ab aduerſa parte mexito poſſent recuſari. cām ip̄aꝫ alijs iudicib̓s petijt cōmitti. qͥb̓s mnqdat pa. quati. ſuper hic veritatē inquirāt. ⁊ ſi ita inuenerint procedant in cā iuxta cōtinentiā priorū litteraruꝫ. niſi pars aduerſa corā primis iudicibus litigar̄ cōſenſerit poſtꝙͣ dictus .x. familiaxis ip ſorum factus fuit. alioquin partes ad exaimen prioꝝ iudicū reuertantur. lota ꝙ ex noua cā lite cōteſ. poteſt iu dex recuſari. Itē ſi conſentio in illū quē poſſum legittime recuſare illum poſiea nō poſſum cecuſape. Querenti. ¶ Ca. iudex delega tus a papa tulit ſententiā diffinitiuaꝫ et qꝛ cōdemnatus nō parebat ſentētie ip ſum excōmunicauit. querebatur vſqꝫ ad quod tēpus iudex poſſit ip̄m excōm municatū paxere volentē abſoluepe. qͥ dam dicebant ꝙ cuꝫ functus ſit officio ſuo vlterius nō poteſt ipſū abſoluere. Alij dicebāt ꝙ iuriſdictio illis durat qͦ uſqꝫ porratur ſententie vt ſꝑ poſſit il lum abſoluere volentē pa. nec primaꝫ ſententiā nec ſecundam ſequitur ſtatu it ꝙ iudex dele. ab̓ ipſo nō ſolum vſqꝫ ad quatuor menſes qui detur cōdemna tis ad ſoluendū debituꝫ ſed etiam vſqꝫ ad annū iuriſdictionem ſuā poterit ex excere. ſicut ſeruatur in illo qui ante li tem cōt.ſ. cōtumax inuenitur. Nota ꝙ del. a pa. vſqꝫ ad annū̓ poteſt exequi ſē tentia ſuam et nō vltra. Itē in pecunia rijs cauſis dantur quatuor menſes con demnatis ad ſoluendū debitū. Super queſtionū. ¶ Ca. huis dec. colligit̉ ex vltimo. §. eius ergo ⁊cͣ. hoc modo. Auidam impetrauit cam cō
mitti a dn̄o pa. cuidā iudici delegato. de le. iſte reſeruata ſibi diffinitiua ſniā cō miſit audicm cauſe quibuſdam reo ab ſente et ignorante Iſti ſubdelegati cira uerūt reum ipſe cōparuit corā eis quid ipſi dati erant ſine cōſenſuipſius appel lauit ad ſe. ap. occaſione cuiuſdā dec̄. in nocen. in quadicit̉. licet delegatus cām ſibi cōmiſſam ap. re. nō poſſit alij com mittere ſine prouocationis obſtaculo tn̄ ſi del̓. pa. vel alius iudex quicunqꝫ ad aliquē cextū articulū alique̓ deputaue rit auditorē ab illo nō poterit appellari dū̓modo de partiū detur aſſenſu collige batur ⁊ contrario ſenſu. ergo ſi nō ſit datus de aſſenſu partiū poteſt appella ri. Vnde appellauit iſte qꝛ illi nō erant dati de ipſius aſſenſu cuius tenor poni tur in. §. nos igitur vſqꝫ ad. §. intenti onis. Ex parte aduerſa dicebatur ꝙ ta lis appellatio nō valebat per dec. alex. in quadicit̉ ꝙ ſi dele. a pa. cōmittit ali cui audicm cauſe ſibi cōmiſſe vt teſti um examinationē ſibi diffinitiua Iniā reſeruata ⁊ ab̓ illo appellari cōtingat. delega. pretextu huis appellatōnis cāꝫ indiffinitiuā relīquere nō tenetur. cū ius tenor ponitur in principio ca. verſu ꝙ ſi ſuper. vſqꝫ ad. §. nos igitur. Iſte dec. videbantur cōtrarie. Dubitatio iſti us cōtrarietatis delata ē ad cantuari en. archiep̄m. vnde ipſe ſuper hoc duas queſtiones fecit dn̄o pape. Prima ē vtꝝ per dec. innocen. derogatū ſic dec. alex. Secunda fuit vtrū appellationi illius qui appellauerat occaſione conſtōnis innocen. ſit deferendū. Super his duo h 9 articulis Rn̄. pa. et primo ad primū dicens ꝙ per conſtitutioneꝫ innocen. nō derogatur dec̄. alex. īmo in conſtitutiōe innocen. ſupplentur que in dec. alex. fue tant pretermiſſa ¶ Et ſubijcit ſtatim

tenorē illius vſqꝫ ad. §. nos aūt. et ihi ponit verba cōſtitutionis innot. dicēs. ꝙ licet iscui cā cōmittitur appelloe pe. nō poſſit eā alij ſine prouocationis ob ſtaculo delegare. tamē ſi aliquē articu lum deputauerint alicui audiendū ab iNo nō potexit appellaxi dū̓modo de par tium detur vel recipiatur aſſenſū ſed ſi delegatus ipſe cōmittit exordiū litis l fine̓ cauſe vel totū negociū ab illo tāꝙͣ a iudice potexit prouocaxi. Poſtea vero ī .§. intentionis declarat innocen. inten tionē quā habuit in conſtitutione illa. lꝫ is cui. dicēs ꝙ del. ab̓ ipſo pōt cōmit tere principiū et finē et mediū cauſe ſi bi cōmiſſe. cōiunctim vel diuiſimi ſcd̓m ꝙ ei viſū fuerit expedire. vt iudicialis auctoritas valeat liberius expediri. nō obſtante quod dicitur in lege ſcilicꝫ ꝙ index dꝫ cognoſcere per ſeip̄m in princi pio in medio ⁊ in fine. qꝛ ipſe del̓. ante ꝙͣ ferat ſententiam videre dꝫ oīa que acta ſunt diligenter. et hoc vſqꝫ ad. §. Verū̓ que. §. ita cōtinncibis ad precede tem. dixerat ibi ꝙ iudex delegatus pōt cōmittere principiū mediū ⁊ finē. ⁊ cō iunctim et diuiſim ſed nō dixerat ꝙ poſ ſet appellari. vnde in. §. veruꝫ dicit ꝙ ſi totā cām cōmittit alicui. vel principiuꝫ vel finē ab eo tanꝙͣ a iudice licite ꝓuo catur. cū aūt mediū cāe cōmittit ab̓ ip ſo tanꝙͣ a iudice appellari nō lꝫ nec po teſt niſi mandati fines excedat vel me vito ſit ſuſpectus. et ideo bene ſtatuit in conſtitutione ſua. licet ijs cui ⁊tͣ. ꝙ tal̓ auditor detur de partiuꝫ voluntate. ne valeat poſtea recuſaxi. et hoc vſqꝫ ad .§. porro. Vorro. Dictū eſt in. §. vern ꝙ quādo iudex cōmittit totā cām. vel pͥn cipiū vel finē ipſius ab ipſo poteſt ap pellari cu vero cōmittit mediū appellari
nō poteſt niſi mandati fines extedat. in .§. iſto oſtendit ad quē ſit appellanduꝫ ⁊ primo quādo cōmittit totā cām dꝫ ap pellari ad pa. ⁊ nō ad d̓legatū. qꝛ cōmit tendo totā cām deſinit eē iudex. Si vero aliquid ſibi de iuriſdictiōe veſeruat. tūc ad delegatū ⁊ nō ad delegantē dꝫ appel laxi. q tunc remanet iudex. Si vero cō mittit mediū̓ cauſe alicai puta teſtiuꝫ examinationē vel aliū articulū ⁊ ab il lo appelletur ad pa. eo ꝙ mādati fines excedit vel ſit ſuſpectus. del̓. nōobſtan te tali appellatione vt parcat laboxibs partiū et expenſis cam inde finitam ſe tundū dec. alex. relinquere nō tenerur. et ſic intelligitur decre. alex. quādo cō mittitur mediū cauſe et ſic apparet ꝙ innocen. ſupplenit de principio fineꝫto to negocio. et hoc vſqꝫ ad. §. que̓ vero. Quē vero. In ꝓximo. §. ver ſui pro eo ꝙ mandati fines excedit ul̓ merito ſit ſu pectus et iillo. §. verū̓ dix it niſi mandati fines excedat vel meri to ſit ſuſpectus. vnde ne paleat recuſari proinde ſtatuimus vt de partiū detur ſ recipiatur aſſenſu. per hoc videbatur ꝙ ſimpliciter poſſet recuſari niſi datus eē̓t de qſſenſu partiū ſed hoc nō eſt veꝝ et ideo dicit Sid̓el. alique̓ deputauerit quditorē etiā ſine aſſenſu partiuꝫ neu tra partiū poterit recuſare niſi corā de legato iuſtam recuſationis cām oſten dit. Si vero dictūē. s. in. §. nos aūt. ꝙ delegats ⁊ pa. cui cā cōmiſſa eſt ap. re poteſt cōmittere alij vices ſuas. et pōt cognoſcere In. §. iſto oſtendit ꝙ iſtud nō eſt generaliter verum hoc modo duo ſunt a principe delegati ap. re. vnus cō mittit alteri vices ſuas. iſte qui rece pit iuriſdictionē a ſocio ſuo delegatus eſt a pa. ap. re. nō tamē poteſt alij com mittere vices fuas nec procedere ap. xe.

De offi. et pet. iudi. dele.
quāuis dicatur in litteris ꝙ altex in cā p̄cedat ſine reliquo ap. re. ſi nō po ſſūt anbo pariter intere ſe. et redditur rō quia quod poteſt ex turiſdictione ſibi a principe delegato. nō poteſt cū iuriſdicti one a condelegato cōmiſſa. vnde in hoc caluſi appelletur ab iſto ad papam eſt appellandū nō ad delegatū. propter ra tione ſuperius aſſignatā in. §. porro. qꝛ totan iuriſdictione cōſocius ſibi cōmi ſit. ¶ Eius ergo. Hic reſpondet. ſecūde queſtioni. ex his que dicta ſūt conclu dit pa. dicens. ꝙ appellatio illius qmi ap pellauit ad pa. occaſione cōſtitutionis ī nocen. pro eo ꝙ ſub̓delegati iſti dati nō fuerant. de cōſenſu illius nō valuit. nec dehuit impedire quominus procederent a ditores niſi primo corā ipſo delega to iuſtā cam recuſationis oſtenderet. et ſi tanꝙͣ ſuſpecti fuiſſent mexito recuſa ti delegatus pape nihilominus debuit ī cā procedere ac eā terminare. ſed ſi dele gatus iuſtam cām recuſationis nollet admittere allegatā cōtra ſubdelegatos ſed cōpellebat illū audire corā ſuſpectis a tali grauamine licite potuit appellar̄ et quicqͥd factū eſt poſt illaꝫ appellatio nem dꝫ irritū reuocari. Hanc cōcluſio nem ſumit ex tribo. §. proximis. §. por vo in priucipio vbi dicit ꝙ ſi appellet ab eo cui mediū cauſe ⁊c. et. §. ſi vero. vbi ideē dicit a contrario ſenſu. verſu no bis tamē videtur ꝙ ad delegantē. ergo a contrario ſenſu ſi nō cōmiſiſſet vices in totū appellandū eēt ad condelegantē et ex. §. quē vero. vbi dicit ſi delegatus ⁊c. Nota ꝙ iudex delegatus de conſenſu partiū datus cecuſari nō poteſt niſi for te ex noua cā. s. e. inſinuante. Itē cum delegatus aliquid ſibi de iuriſdictione veſeruat ad ipſū eſt appellandū quādo totū committit ad pa. eſt appellandum
Itē pecuſatio ſub̓delegati probaxi debet corā delegato. Itē quicqͥd ſit poſt legit timā appellationē. reuocandū eſt. ¶ Paſtoralis. ¶ Ta. Aliquis ē delegatus a principe et ipſe cōmittit ali cui vices ſuas. ille nō vult ſuſcipere ſb̓ delegationē. queſiuit ep̄s elien̄. vtrum illum poſſit cōpellere. Rn̄. pa. a lege cō ceſſum ē delegato a principe ꝙ ipſe poſ ſit cām ſibi cōmiſſam cōmittere aliciū dū̓modo malicioſe hoc nō faciat. et ideo poteſt cōpellere illū vt ſuſcipiat. qꝛ tal̓ iuxiſdictio nullavideretur ſi cohertionē aliꝙ nō haberet tamē iudex debet dili genter videre vt ſi perſonis ſuperioxib̓ꝰ ex cā negociū duxerit cōmittendū in cō pulſione dignitati deferat et perſone. Itē querebatur vtꝝ delegatus poſſittō mittere alicui vt citet partes reſpondet pa. cū totū negociū cōmittere poſſit vt dictū eſt. s. citationis officiū cōmittere poteſt et punire cōtemptorē. ¶ Preterea ¶ In. §. iſto ponitur talis queſtio. Ca cōmiſſa ē alicui ap. re. iudex tulit ſniām diffinitiua. appella tum fuit ab illa ſententia. cā appellati onis comiſſa eſt. primmi iudices manda uerunt alicui vt ſententiā ab̓ ipſis la tam mandarent executioni. Iudices ap pellationis mandant prioribus iudici bus quari. nec per ſe nec per aliū ſuiciꝫ illam mandent executioni. querit̉ quid iuris ſit. reſpondet pa. ꝙ cū ex certa ſci entia appellationis cām cōmittit alijs cognoſcendā appellationē illā recipit et reuocat priorū iuxiſdictione vt inte rim illoꝝ iuxiſdictio ſuſpendat̉ quouſqꝫ de ca appellationis plenius cognoſcat Quia vero delegatus papa tulit ſniām diffinitiuā a qua nō eſt appellatū. mā dat iudici ordinario vt ſentētiam illa exequatur. ordinarius ſcit ſententiam
gī

illā iniuſtam. queritur vtrū debeat illa executioni mandare vel nō. Reſpondet pa. ꝙ per taleꝫ demandatione nō cogni tio ſed tantū executio demandatur. et ordinarius tenetur ob̓ſequi delegato. Vnde tenetur ſententiā illā executioni mandare etiā ſi ſciat illā iniuſtā niſi a pud illū efficere poſſit vt ab illo man dato eū abſoluat. ¶ Cū aūt. Iudex de le. ſt atuit terminū partibus in quo de berent ſe preſentare corā ipſo ad proce dendi in ca. pars altera procurauit in dicē ipſū euocari a rege vel archiep̄o ī termino illo vt negociū ꝓrogetur pa volens ob̓uiare malicijs peruerſorum ſtatuit vt ſi cōſtiterit hoc procuratum fuiſſe malicioſe ab aliqua partiū iudex illā puniat debita pena. et ne aliquid lu crū de malicia ſua reportet. iudex cōmit tat negoriū perſone neutri parti ſuſpec te quantū ad diē illū que in negocio ip Io procedat ap. re. niſi parteecōſenſexit terminū prorogari. In quol bet. §. eſt propriū nota. Nota ꝙ dele. a principe habet a lege facultatē dandi iudicem. Itē del̓. poteſt cōpeller̄ quēlibet ad fui cipiendū ſubdelegationē. niſi malicioſe Ie exoneret. Itē del̓. poteſt īiungere cui libet vt citet parres. Itē poteſt ſumi re gula qui poteſt totū facere multo forti us et eius partē. Itē nota ꝙ certa ſciē tia principis equiualet reuocationi. Itē nota mircibile ꝙ ordinarius Iniqꝫ del. etiā nō iuſtam tenetur exequi. Itē nota caſu vnum in quo del. poteſt cōmit tere cām alij ap. re. aliū caſū habuiſti .s. c. proximo qn̄ .j. media cōmitti. ¶ Ex litteris. C. Inter. a. pͥſ biterū ⁊ canonicos ſancte iuſtine ver tebatur queſtio ſuper canonicatū ipſi us eccē. primo ad petitionē canonicoꝝ ſancte iuſtine fuit cā cōmiſſa primice
rio granden̄. et plerano ſcē ſophie. poſ tea ꝟ̓o ad petitionē pẜr̄i eade cā fuit cō miſſa archipri ſbitero paduano de pri ori cōimſſione nō habita mentione tā dem archipreſbiter paduanus qꝛ cleri ci ſancte iuſtine nō recipiant illū ppe bitern̄ in ſociū ⁊ fratrē fecit illos excō municatōs publice nunciari. poſtea pri micerius et plebanus mandauerūt pa triarehe granden̄. vt d̓nunciaret dictos cimonicos nō eē excōmunicatos. cū in ſecūdis litteris de primis mentō nō fi tat. ſed cū patriareha vellet exēqui mā datum ſibi iniunciū archidiaconus ea ſtellanus impedit ipſū. Vnde patriar cha archid̓. illū ſuppoſuit īterdicto. ꝓp ter quod diſcordia orra fuit inter ip̄os et ita queſtio delata ē ad papam. Sed qꝛ nō potuit pape de facto ipſo plene cō ſtape. mandat quibuſdā vt ſuper litte ris veritatē inquirant et ſi cōſtiterit e uidenter ꝙ ſecūde littere nō reuocent pͥ mas. ſententiā latā in archidia. caſte lanū̓ vſqꝫ ad debitā ſatiſfactione faci ant obſeruari. Si aūt cōſtiterit euide ter ꝙ ſecunde littere reuocent primas. ſententiā patriare &e denūciant irritā et mnane̓ cū nullā receperit a primis in dicibus iuriſ. que per ſcd̓aelrās fuerat reuocata. Nota ꝙ in ſecūdis litteris de bet fieri expreſſa mentio priorū. Iteꝫ nora ꝙ executor habet iuriſdictionē ſi ue doſertionē. Itē ſentētia lata ab eo qui nō hꝫ iuriſdictione nulla eſt. Licet vndiqꝫ. Ca. Cauſacō miſſa e̓ tribus iudicibus ⁊ dn̄o pa. ſb̓ hac forma. ꝙ ſi nō oēs ⁊t. vnus cōmi ſit quidā de ſocijs ſuis vices ſuas ⁊ tā dem mortuus ē. tertius tanꝙͣ ſuſpectus fuerat vecuſatus. queritur an ſuꝑites nomine ſuo ⁊ defuncti poſſit negociūdi finite reſpondet̉ ꝙ ſi iudex iſte nōcepit

De offi. et pot. iudi. dele.
vti iuriſdictione ſibi a cōſocio delegata eo viuēte iuriſdictio expirauit per mor tem auditoris ve integra. Si vero ante mortem illius cepit vti iuriſdictione ſi Si cōmiſſa vices ſuas et illius potexit adimplere. Nota ꝙ re integra morte mandatoris Finitur mandatū. Itē ꝑ ſo lam citationē perperuatur iuxiſdictio delegati. ¶ Cū in iupe. ¶ Ca. Aliquis dele gatus mandat alicui auctoritate qua fuugea tibi iniungo vt ticiū denuncies excōmunicatū. Iſte cui hoc mandatur de iuriſdictione illius dubitat nec ſuꝑ hoc fide faciat eidē. queritur an tenea tur exequi mandatū illius. reſpondetur ꝙ nō niſi de mandato apoſtolico fiat fi des nō tenetur exequi mandatū illius. Hoc ſoluꝫ nota ꝙ niſi delegatus oſten eat iuriſdictionē ſuā nō eſt ei credendū ſi dicat ſe delegatū. ¶ Cū olim. ¶ Ca. Comes altiſi doren̄. quoddā ſtagnū. molendinuꝫ. et domū volebat cōſtruerr in prriudicium et grauamē monachorū virgilia cū mō nachi cām ſuper hoc ep̄o et tſ ſaurari inuernen̄. obtinuere cōmitti lit. conte ſta. ſuper petitionibus monachoꝝ recep us viriuſqꝫ partis teſtibus ⁊ publica tis. et cū ſuper illis fuiſſet a partibus diſputatū. comespropoſuit ꝙ damnate in nemoribus et vebus alijs datis. ſuꝑ quibus teſtes depoſuerunt. cogno cere nō debebant iudices. cū de his in reſcrip to nulla mentio haberetur. indices īter locuti fuerunt ꝙ ſuper damnis datis a cōite ad eos iuriſdictio pertinebat. quo audito comes ſtatim ad ſe. ap. appella uit ſed iudices nō obſtante appellatiōe reuocauerūt ipſū et qꝛ nō venit nec mi ſit excōmunicauerūt eunde et ꝑ lrās ſu as negociū dn̄o pape intimauerūt. ſuꝑ
hoc reſcribit pa. quibuſdā iudicibus di cens. ꝙ ſuper dēnis datis ante litis cō teſ. cognitio ad dictos iudices nō ꝑtine bat cū de damnis in reſcripto nulla mē tio haberetur. nec procurator potuit ſu per his ad iudices prorogare iuriſdicti onem cū ad illa ſolūmodo cōſtitutus in telligatur que in reſcripto cōtinentur. et quācito comes intellexit ſuper dam nis fuiſſe depoſitū ſtatim cōtraxit. vnd̓ pa. pronunciauit iudices illos perperaꝫ proceſſiſſe ⁊ ſepedictū comitē qui prop ter hoc appellquit excōmunicationis ē tentia nō fuiſſe ligatū. Nota ꝙ ꝓrega tio iuxiſdictionis fieri nō poteſt per ꝓ curatorē dn̄o ignorante. ¶ Itē procura tor datus ad cam certa̓ ad aliqͣ nō pōt extendere ſuū officiū. Itē fines manda ti diligenter ſernandi ſunt. Itē ſi dn̄s nō contradicat facto procuratoris extē dentis fines mandati ratū habere intel ligitur. Itē Iniā excōmunicationis la ta poſt legittimā appellatōnē nulia ē ¶ Cū olim. ¶ Ca. ¶Ragiſter ar chidiaconus et B. prepoſitus adinuicē permutauerūt dignitates ſuas occaſi on huiuſuiodi permutationis orta fu it queſtio intex ipſos. cā ſuper hoc com miſſa fuit quibuſdā iudicibus. tandem cū proce ſent in cām ad ſe. ap. tran miſerant acta ipſius cāe per dictū B. qͥ nō erub̓uit aperire lrās iudicū quas do mino pa. dehuit fideliter preſentar̄. ipſe in preſentia pape ſe excuſabat ditēs ꝙ iudices perperā ꝓceſſerunt cōtra ipſuꝫ vnde timēs ne lrās portaret et iure ſcri pta illoꝝ aperuitet quod ſuſpicatus ſuerait adinuenit. Super hoc dicit pa ſi iſte B. cōſideraſet quod melius expe diret. vel nō recepiſſet ſcripta ſuſpecta vel ea recepta ſibi fideliter preſentaſ ⁊ oſtendiſſet corā ipſo cām ſuſpicionis
g 3

preterra nō cōquerebatur de iudice que̓ pa. ei cōceſſit ſꝫ de illo que̓ ipſe duxeq̓t eligendū. et iudices cōquerebant̉ de ip ſo vnde pa. verbis illius fidt voluit ad hibere. ſed vt puniatur in quo peccaue rat pa. contra acta iudicū que violaue rat ipſū noluit ex audire. ne de dolo ſuo tōmodū reportaret. Nota ꝙ lrās iudicū nullus dꝫ aperire iudicibus ignoranti bus. Itē punitur qmis in eo in quo pec canit. Itē dolus ſuus nemini ꝓdeſt. Corā dilecto. Ca. Arch̓ip̄i biter de paſtino cepit edificure in paro chia ſancte maxie de porta rauennatē. eccaꝫ ad honorē ſancte agate. poſt ap. a rectore ſancte ma. intexpoſita ſed ip̄e nihilominus eccām cōſtruxit. Vnde rec tor ſancte marie impetramit ſuꝑ hoc caꝫ cōmitti abbati ſancti ſtepham ⁊ priori ſancti ioannis in monte qͣni poſtmodū culerūt ſententiā ꝓ eccā ſancte marie ſed cappellanus ſancte agate ſententi am illā noluit obſexuare. vnde ſuper ea dem cāſiue cōfirmatione ſecunde littere impetrate fuerūt ad ep̄m ferrarien̄. ad petitione eccē. s. ma. Cūqꝫ ſuper cā ipſa lit. cōteſ. ⁊ teſtibus receptis per annū̓ et amplius diſceptatū fui et pars eccē .s. ciga. de his oīh̓s mentione non habi ta fecit adiungi ep̄o ferrarien̄. magr̄m I. bonon̄. canouicū ſub̓ hac forma. ꝙ ſi ambo intere ſſe nō poſſent ¶ Tu frater ep̄s ī ca procedas. magiſter I. cōmiſit alij vices ſuas. ſed ep̄s ipſā admittere noluit. ſed ſolus in cā procedens ſentē tiani a primis iudicibus latā̓ cōfirma uit. et cū dictus cappellanus ſententiā illā contemneret obſexuare partes ad ſede ap. hab̓uere recurſū. ſed qͣuia nun tis ſancte aga. nō habebat lrās de rato cauit per fideiuſores ꝙ dn̄s ratū non haberet. offerens petitione in qua peti
bat ferrarien̄. ipſi ſentētiā caſſari. Nōͣ cius vero. s. ma. coram auditore vtriqꝫ parti cōceſſo oīa predicta propoſuit pe tens ſententiā ferrarien̄. ep̄i cōfixma ri. pars aduerſa .s. aga propoſuit ex ad uerſo ꝙ dictus inagiſter vices ſuas a lijs cōmiſiſſet ep̄s ſub̓delegatū admitte de noluit. ſed poſt appellationē ſolus ī cauſa proceſſit. vnde petebat ſententiā epiſcopi infirmari reſponſū fuit econ tra ꝙ ſolus epiſcopueprocedere potuit qꝛ in litteris ſecūdis cōtinebatur ꝙ ſi anbo intere ſſe nō poſſent epiſcops ſo lus procederet que clauſula vt allega batur locū non habet vt ſi per ſe vel ꝑ aliū intereſſe nō poſſet qꝛ id raro cōtin geret vnde petijt jniqꝫ epiſcopi cōfirma xi. His ⁊ alijs intellectis cardinalis ſe tentiā ferrarien̄. epiſcopi confirmauit parti alteri perpetuū̓ ſilentiū imponēe et dn̄s pa. ſententiā eius auctoritate a poſtolica cōfirmauit. Nora quādo quis nō habet mandatū ſi eſt cōiuncta perſo nā admittitur ad agendū ſi caueat de rato. ſed cautiorati tunc regularit̓ pre ſtatur cū de mandato dubitatur. ¶ Itē littere veritate tacita impetrate nō pa lent et ideo hic nō valuerūt illius ma giſtri. qꝛ nō faciebant mentionē de lit. conteſ. et de teſtibus iaꝫ receptis. et ſic pars ſancte aga. cōſenſerat in ⁊piſcopūj ¶ Cū &. Ca. Quedā cā verte batur inter iſtūx. canonicū ianuen̄ et P. curie ianuen̓. ad petitione ipſius R. fuit cā cōmiſſa prepoſito ſancti dn̄i que cū partē ciraſſet aduerſam pars citata in eius preſentia fecit proponi ꝙ prop tex graues inimicicias ciuitatis ſue in eius preſentia nō poterat cōpaxere. di ctus R. ſignificauit dn̄o pape. vndemc̄ dat pa. dicto prepoſito quatinus prefa to x. relinquat hāc optionē vt in c̓tate

De offi. ⁊ pot. iudi. dele.
ianuen̄. vel dioceſi eligat alique̓ viruꝫ diſcretā exceptis canonicis ianuen̄. qui cū ſint eius ſocij merito eſſēt parti ad uerſe ſuſpecti coram quo queſtio termi netur. et dictus prepoſitus precipiat ei vt eande cauſam ſecundū cōtinentiam prioꝝ litterarū fine debito terminare procuret. Nota ꝙ canonicus datus iu dex pro ſuo cōcanonico poteſt legittime recuſari. Itē noca ar. ꝙ ad poluntati impetrantis iudex delegatus debet com mittere cām quando ad eū partes ſecu re nō poſſunt accedere. ¶ Cū contingat. ¶ Ca. Aliquie cōqueritur dn̄o pa. ꝙ poſt appellationē legittimā fuit excōmunicatus ab epi copo ſuo vel alias iniuſte excōicauit e undem. vnde mandat pa. iudicibus qd̓ ſi e̓ ita abſoluatis eunde iuxta formaꝫ eccē vel ſententiā denuncietis nullā. ep̄s paratus ē probare ſe illū excōicaſſe an te ap. eius vel ſententiā iuſtam eē que ritur vtrū liceat iudicibus illū abſolue re vel denunciare ſententiā nullā eē. nō admiſſis probationibus epiſcopi Rn̄. pa. ꝙ cū aliquis cōqueritur ſe poſt ap. legittimā excōicatum. ꝓbationes vtri uſqꝫ partis ſunt admittende anteꝙͣ ab ſoluatur per quas probationes appare bit vtrū abſolni debeat vel denunciari potius nō ligatus. ſed cū quis dicit ſe iniuſte excōmunicatū fuiſſe anteꝙͣ fu exit abſolutus vix ē eius probatio ad mittenda. niſi tunc tantū quādo dicit ī tollerabilem errorē in ſententia fui ſſe expreſſuꝫ. et ad hoc probandū debet ad mitti anteꝙͣ abſoluatur ſed ſi ſimplici ter dicat ſe excōmunicatū iniuſte. et e piſcopus dicit ꝙ iuſte excōmunicauit e unde. et ſuper hoc poſtulat probationes admitti. nō ē epiſcopus audiendus an teꝙͣ fuexit abſolutus. quia et ſi conſta
cet ipſū iuſte excommunicatum fuiſ Ie : nihilominus debet abſolni. ¶ Vnde in hoc caſu ſtatim iuxta for mam eccē debet ab̓ſolui. et poſtea pro bationes vtriuſqꝫ partis ſunt admit tende. vt ſi appereat vtrū iuſte vel in inu ſte fuerat excōicatus. Nota ꝙ ī duob̓ꝫ caſibus nō tenet excōmunicatio vt ſi poſt ap. legittimā ſniā excōicationis la ta ſit. vel ſi intollerabilis error in ſniā ſit expreſſus. in quibus caſibus an̄ ab ſolutionē dꝫ admitti ad ꝑrobandū. in a lijs dꝫ ſtatim abſolui. Itē nō debet qͥs admitti ad ꝑrobandū quo probato non pxode ſt. ¶ Venerabili. ¶ Ca. Cprdericus quondā imperator ſpoliauerat cephalu den̄. epiſcopum eccā et alijs bonis ſuis pa. rogauit eū vt dictū epiſcopū reſtitu eret. quod ide promiſit ſe factuꝝ ſed nō adimpleuit promiſſuꝫ vnde pa. mādat archiepiſcopo cuſentinen̄. quatins pre dictū epiſcopū faceret reſtitui ad epiſ cōpatū et alia quibus fuerat poliats quo reſtituto plenaxie ⁊ corporalē poſ ſeſſionē et pacificā adepto ſi epiſcops ipſe de dilapidatione ſuſpectus eēt viꝝ prouidū coadiutorē prouideret eidē fine cuius cōſilio nihil diſponeret de his q̄ pertinent ad tēporalē adminiſtrationē quouſqꝫ pa. de ipſo alit̓ duceret pronide dum veritate cōperta. et interim vtriqꝫ illoꝝ interdiceret oē genus alienatōis. Sed archiepiſcopus in firmitate corpo ris grauatus cōmiſit vices ſuas abba ti ſancti ſpiritus de pauorino. qui cū de beret epiſcopū facere reſtitui cepit in qͥ rere vtrū epiſcopus eēt de dilapidati one ſuſpectus contra formā mandati. eo nō reſtituto. poſtmēdū archiepiſco pus cū iam eēt officio ſuo ſunctus com mittendo in integrum vices ſuas idem
g iiij

negociū cōmiſit the ſaurario cuſentino tandem proceſſus illorū iudicū dn̄o pa. fuit exhibitus. quos dn̄e pa. iuſticia ex igente caſſauit .i. caſſas et irritas nun ciauit. quia abbas cōtra formā manda ti proceſſit ad inquirendū de dilapida tione nō reſtituto ep̄o. et qꝛ archiep̄e poſte a theſaurario negociū nō potuit delegare. et ideo quicqͥd fecit nullis fuit momenti. Nora ꝙ ſpoliaris reſtituē̓o eſt anteꝙͣ aliqͣuid ſibi obijciatur. Itē forma mandati ſeruanda ē alioquin ni hil agitur. Itē ſuſpectus de lapidatiōe nō ſtatiꝫ remouetur. ſed dacur ei cōad iitor. et oīs alienatio prohibetur eis ī terim. Itē cōmittens vices ſuas po te a reuocare nō poteſt nec alij cōmitte ne qͣm contra facit nil agit. Significantibus. Ca. Iuli ana vidua impetrauit lrā̄s contra m. mulierē et I. filiū eius ſub̓ hac forma Significauit vobis iuliana vidua et pauper ꝙ mn. mulier et I. filius eius ſu per terris ⁊ rebus alijs inturiantur ei dem. Iudices citauerunt dictā m. et I. filiū eius. ipſi in preſentia iudicū cōſti tuti excipiendo propoſuerunt ꝙ littere ille impetrate fuerunt iuggeſto manda tio. quia dicta iuliana. nobilis ē ⁊ diuee et ipſa mentita ē ſe pauperē quare per eaſde lrās nō poterant cōueniri. niſi re qͥſito prius dn̄o ſub̓ cuius iuriſdictione cōſiſtunt cora quo parati erant de iuſti cia reſpondere. Vnde iudices interloquē do pronunciauerunt ſe nō debere proce dere per eaſde lrās poſtea partes cōpro miſerūt in quoſdam arbitros ſub̓ hac forma. ꝙ ſi infra certū terminū in com ꝓmiſſo appoſitū cam nō determinarēt ad excimē eorūdem iudicū redirent. ar bitri infra tēpus ſtatutū cam nō deter minauerunt. Vnde iudices per formam
tōpromiſſi iuriſdictionē reſurapſerunt et cū vellent in ca procedere dictam. et I. filius eius ſentientes ſe pregrauari ſe. ap. appellauerunt. vnde mandat pa. quati. ſi ita ē. reuocetur in irrituꝫ quic qͥd per dictos iudices factū fuit. Notaqꝫ cū iudex pronunciat ſe nō haber̄ iuriſdi ctione ſiue ſe nō poſſe procedere ſtatim amittit iuriſdictionē etiā ſi iuſte ꝓnū dat. vnde in cā illa vlterius non proce det ex primo reſcripto. Itē cōpromiſſū infra certū tempus poteſt fieri. Item quicqͥd ſit poſt legittimā appellationeꝫ nō tenet. Suſpicionis. Ca. Reue co ram iudice cōſtitutus aſſignauit iuſtā cām ſuſpicionis cōtra iudicē dicēs ꝙ pa ratus erat arbitros eligere ſuper hac ſuſpicione cognoſcenda electi ſunt arbi tri a partibus. queritur vtruꝫ iudex de beat ipſis arbitris terminū aſſignare infra quē ſuſpicionis cāꝫ debeat termi nare. rn̄det. pa. ꝙ iudex qui propter hoc forſitan prouocatus obeſſet nō dꝫ ad hoc terminū̓ aſſignare. ſed arbiter po tius corā quibus probatio eſt facienda et omnia facere debent que ad hunc ar ticulū pertinere noſcuntur. Iſtud hodi ē correctū eſt. qꝛ iudex hoc facere debet per dec. inno. iiij. que incipit legittima ſuſpicionis cā. zb̓ ipſo dicitur ī. §. iſto ꝙ ſi arbitri diſcordes fuerint iudex com pellere dꝫ ipſos vt in vnā ſententiācō ueniant. vel tertiū aduocent cū quo ip ſi duo vel altex eorū in vnā ſententiā cōueniant ne hiuus occaſione principa le negociū ꝓxogetur ⁊ hoc quidē facer̄ debet iudex. quia ſicut iuriſdictio ē com miſſa eis ſic et oīa alia ſine quibus iu riſdictio explicaxi nō poteſt. Nota illa omnia pertiner̄ ad iuriſdictione̓ iudicis ſine quibus principalis queſtio nō pōt

De offi. ⁊ pot. iudi. dele.
exerceri. et ſi ſint acceſſoria ad cām prī cipalem. Itē nota ꝙ ſuſpenſa iuriſdicti one iudicis nihilominus ſuā exercet iu riſdictionē quod ē mirabile. Sed hoc ideo ē vt per hoc ſua iuxiſdictio declare tur ſed in oībus alijs nihil facere pōt ꝙͣdiu pronundiatū ſit ſuper ca ſuſpicio nis. P. et G. Ca. P. 2 G. mexca tores lrās apoſtolitas impetrauerūt ad abbatē ſancte genoueſe cōtra ep̄m lau dunen̄. mercatores iſti corā abbate iſto tōquerebantur de ep̄o laudun. ꝙ quan daꝫ ſummā peccniē quā ipſi ep̄o mutū auerunt ꝓmiſerant illis veſtituere cer te loco et termino. ſed ipſe dictā pecuni am nō perſoluit pendente iudicio coram abbate .i. laicus qui nō erat de iuri dic tione abbatis in quadā ſummā pecunie dictis mercatoribus tenebatur ī ſe vo luit prorogare iuriſdictionē d̓legatā ip ſius abbauis. et terrā ſuā ſupponeret ī terdicto quod ⁊ factum ē. qꝛ in termino pecuni ā nō ꝑſoluit. reuocatū fuit in du biū an tales ſentētie tenerēt. dicit pa. ꝙ ſententie iſte nō tenent. qꝛ ſi alias abbas iuriſdictioni pree ſſe dicatur. iu riſdictionis prorogatio nulla fuit. cū in dictū I. nullā abbas iuxiſdictionē habe bat et iuxiſdictio delegata ad aliqs per ſonas ꝙ in reſcripto nō continentur ꝓ rogari nō poteſt. Nota abbates iuxiſdi ctioni preeſſe. Itē iuriſdictio delegata ad perſonas de quibus in reſcripto non ſit mentio prorogari nō poteſt. Itē ſen tentia illius qui iuxiſdictionē nō habet nulla eſt. Tū viceſimū Ca. quidā. xx. annū habens queſiuit a pa. vtrū poſſꝫ dari delegatus in ca Rn̄. pa. ex quo vi ceſimū annū peregit bene potuit daxi d̓ le. in tali etate. Sed ſi eē̓t infra. xx. an
num nō tenet delegatio ab alio quam a principe facta. niſi partre ſcienter cō ſentiant in illū qui annū̓ xviij. trāſcen diſſet. Nota ꝙ. xx. ānus dꝫ eē cōpletus in eo qui datur iudex ab̓ alio quā a prī cipe. Vno delegato. Ca. Si plu res iudices dati ſūt ſimpliciter ſine cl̓a illa ꝙ ſi nō oēs ⁊c. vno mortue vel re cuſato aliorū officiū expirauit ⁊ A eſt in arbitris. Nota ꝙ arbitriū nō trāſit ad ſucceſſoreꝫ. Itē nota ꝙ mortus del. finitur iuri dictio. Quoniā. Ca. Tres iudices dati ſunt ſuꝑ aliqua cā. tertius datus fuit ex officio pape vel de aſſenſu parti um. queritur an ille poſſit alij cōmitte re vices ſuas. Et reſpondet ꝙ ſic cū ſit ei a iure cōceſſum. Ideqꝫ idem dicitrir ī hoc. §. ꝙ cū mandatur epiſcopo ſub̓ hac formā. tu frater ep̄e cū altero iudicū mandatū apoſtolicū exequaris ep̄s hn̄ poteſt alteri cōmittere vices ſuais ſine quo alij procedere nō poſſunt. Is autē mandat papa. ſub̓ hac forma alicui. MMandamus tibi vt perſonaliter tale negociū exequaris. queritur vtrum iu dex poſſit alij cōmittere vices ſuas. et rn̄. ꝙ bene poteſt dū̓modo partes cōſen tiant niſi in tribus caſibus in quibus cōmittere nō poteſt. etiā volentibus partibus. primus eſt cū pa. mandat ſie eri inquiſitionē vel mandat prouideri eccleſijs de prelatis vel alijs inmniſtris quia in his caſibus pa. eligit fide̓ et in duſtriam eorū quibo negocia cōmittit Ceterū. ecce cōmiſſuꝫ eſt alicui predi care crucē excōicare vel abſoluere ali quos diſpenſare cū irregularibus vel ī iungere penitentias. queritur an liceat illi cōmittere alij hoc officiū ſuū rn̄. ꝙ nulli licet hͦ cōmittere. qꝛ inriſdictio nō

eſt ei cōmiſſa. ſed potius cextū miniſte rium Nota ꝙ dn̄s pa. prouidere intēdit negocijs tractandis et terminandis nō iudicibus quibus eade cōmittuntur Itē nota ꝙ reh̓us ⁊ nō verbis lex e̓ im ponenda. Ite nota ꝙ iudex del. a pa. lꝫ cōmuniter a parcibus ſit electus nihil ominus etiā eis innitis poteſt alijs cō mittere vices ſuat. Itē ſi cā cōmittitur pluribꝰ luater quos aliquis ſit ep̄s ad recta cl̓a. ꝙ ſi nō oēs ⁊cͣ. iu frater ep̄e cū altero eorā mandatū apoſtolicū exe quaris. epiſcopus poteſt cōmittere alij vices ſuas. et alijs ſine ep̄o vel delega to ab ipſo procedere nō poſſunt. Itē ſi iniungitur aliciū vt negociū perſonali ter exequatur poreſt de cōſenſu partiū alijs delegare vices ſuas niſi in duob̓ caſibus. ſcꝫ cū perſonaliter inquiſitio mandatur aut de prelatis eccē pronide vi. Itē quando eligitur induſtria perſo ne ad aliqͥd faciendū nō poteſt illud ꝑ aliū adimplere. Itē ſi cōmittitur alici ꝙ ꝑredicet crucem excōmunicet aliqͦs vel abſoluat diſpenſet cū irregularibꝰ iniungat peritentias nō poteſt hoc of ficiū alijs demandare niſi a ſe. ap. ſue rit d̓legatus. Itē ar. ꝙ ep̄i auctoritate propria cū regularibus nō poſſit diſpē ſare. cū hoc ex cōmiſſione ſunum ponti ficis cōcedatur. ¶ De officio legati. Vm nō igno. Ca. archie piſcopus cantuar. ē del. in pro uincia ſua. quidā tamē ſuffra ganei ſui direbant ꝙ cās ſub̓ditorū ſu oruꝫ audire nō poterat nec debebat niſi eū per appellationē deferūtur ad euꝫ et ſic non permittebant clericos ire ad ar chiep̄i ſcopūper ſimplicē querimoniam Archiepiſcopus ſignificauit hoc dn̄o pa. ſuper hoc ſcribit pa. ſuffragāeis can
cuar. dicens ꝙ ipſi ignorare nō debent archiepiſcopū ſuū ſibi pree ſſe iupe me tropol̓. et iure legationis. et licet archi epiſcopus iure metropol. nō debeat au dire cas de epiſcopatibus ipſoꝝ niſi per appellationē deferantur ad ipſū tamen iure legationis vniuerſas tas que per ap. vel querimoniā ad ſuam audienti am perferuntur audire poteſt et deber ſicut qui vices pape gerit in prouincia ſua. Rota ꝙ archiepiſcopus non poteſt audire cas de epiſcopatibꝰ ſuffragane orū ſuorū niſi per appellatione. ¶ Studuiſti. ¶ Ca. Legatus do mini pa. generalis ē in aliqua prouin cia dominus pa. cōmittit ſpecialiter ali ꝙͣ cām aliciū dele. querit̉ vtrū deleg iſte poſſit impedire proceſſum hmo delegati vel cognoſcere decā illa an̄ cor nitionē ipſius del̓. vel poſtea reſpondit papa ꝙͣ cū mandatū ſpeciale derogat ge nerali legatus cōmiſſionē alij factā ſpe cialiter impedipe nō poteſt et ſi del̓. ſe cundū formaꝫ mandati ſniam tulerit legatus nō poterit eā aliquatenus ir ritare. tamē ſi rationabiliter latuerit e am poterit cōfirmare ⁊ executioni mō dare. Nota ꝙ delegatue generalis pote ſtatē nō habet de ca alij ſpeciſiliter dele gata. qꝛ ſpeciale mandatū derogat gene rali. ¶ Niſi ſpecialis. ¶ Ca. Quidam cardinalis apoſtolice fedis legatꝰ auc tori tate propria tranſtulit troianuꝫ e piſcopū ad panormitanū eccām contra canonica īſtituta. dn̄s pa. hoc ītelligē̓s ſcribit eidē dicens. ꝙ niſi eēt ſpecialis dilectio quā habet ad perſonā illius pe na docēte cognoſceret qͣntū ipſe d̓liquit cōtra cōſtitutiones canonicas ⁊ cōſue tudinē generalē ī trāſlatione troiani epiſcopi. Nota ꝙ iudex propt̓ amiciciā

De offi. le.
poteſt alicui remittere penā. IItē lega tus nō pōt tranſferre ep̄m ad aliū epiſ copatum. Quod tran lationē. Ca. xax dinalis de quo dicitur in capitulo pre cedenti. Legatus in regno ſicilie aucto ritate propria ſub̓iecit panormitanam eccām meſan̄. cōceſſo ſibi priuilegio pͥ matie credens hoc ſibi licere ex officio legationis ex eo ꝙ ex eode officio pōt abſoluere illos qui ꝑiolentas manus mittunt in clericos ꝙ de ſpeciali cōceſſi one ſepe indulgebatur legatis. Papa hͦ audiens ſcribit ei&e legato dicens. ꝙ li cet generalie legatio in regno ſicilie ſit ei cōmiſſa tamē ad ea nō debuit mans extendere que in ſignū priuilegij gene ralis ſoli ro. pon. ſunt reſeruata. licet ē nim ex officio legatiōis legati poſſint abſoluere illos qui piolentas manus mittunt in clericos nō debent proptere a eſtimare ꝙ poſſit panormitanā eccāꝫ ſubiacere maſanen̄. vel ꝙ ex eade poſſit duos ep̄atus vnire l̓ vnū diuidere ſine licentia ſpeciali. Nota ꝙ nullus legats ex generali legatione poteſt ad illa ma nus extendere que ſoli ſunt vo. pon. reſ uata excepta illorū abſolutione qͥ ma nus violentas in clericos īiecerūt. Licet tranenſes. Ca. Vacā te tranen̄. eccā canonici vnanimiteꝫ ele gerunt in archiep̄m G. fratrē caſſinē ſis abbatis. Ep̄s portuenͣ. in partihus illis legatus examinari fecit electionē pſius. et examinationē illā per nū̓cios ſuos ad ſe. ap. traſmiſit. quo facto lega tus electionē eande iterū examinari pͥ cepit propter quod aẜbas predictus cō queſtus fuit dn̄o pa. ꝙ poſtꝙͣ electionē examinauerat ⁊ eā ad pa. dixexerat. malicioſe electionē eandem examinape praſumpſit. dn̄s pa. de cōſilio fratrū ex
aminationē ſecundā tanꝙͣ a non ſuo iu dice factam poſtꝙͣ negociū ad pa. direx erat denunciauit iprita̓ et manem. Ro. ꝙ ſicut ſententia a non ſuo iudice lata nō tenet ſic nec examinatio. Itē nota ꝙ iudex amittit iuriſdictioneꝫ poſtꝙͣ re miſit negociū ad ſuū ſuperiorē. ⁊ ſi quid poſtea fecerit nihil valet. Epiſcops ¶ Dilectus filius. predeſtinus ap. ſe. legatus conceſſit ec cleſiā ſancti trudonis B. canonico me tinen̄. archidia. meten. moleſtabat ipſū ſuper dicta eccā nec permittebat ipſum pacifica poſſe ione gaudere dicēs. ꝙ eo inconſulto ad quē preſentatio illius ec cleſie pertinebat eccōm illā ei conferre nō potuit dictus R. ſignificauit hoc dn̄o pa. ſuper hoc ſcribit pa. quibuſdā dicēs ꝙ plus iuris habet in conceſſione pre latus quā in preſentatione patronus. nec preiudicatur patrono ſi quādo per legatū ap. ſe. eo incōſulto ecc̄a cōcedat vnde mandat pa. quati. dictū archid. cō pellant deſiſtere ab in quietatione dicti R. ſuper ipſa eccā. Lota regulā ꝙ plo iuris habet in cōceſſione prelatus quā in preſentatiōe patronus. Itē nota ex hac regula ꝙ ex preſentatione acquiri tur ius preſentato. Item nota ꝙ lega tus poteſt eccām conſferre raconſulto potrono ¶ Nouit ille. Ca. Dn̄s pa. mā dauit cuidā legato in francia legatōis officio exercenti quati in terraꝫ regie francie ꝓmulgaret ſententiā interdc quod legatus nō diſtulit adimplex̄. ſu ꝑ hoc ſcripſit rex francie dn̄o pa. dicēs ꝙ legatus cū eēt cexta ratione ſu pec tus eide fines regni francorū exiens ī terrā regis ſententiā interdicti protu lit. vnde dicebat ſententiā palere. Pa. ſuper hoc ſcribit eidem dicens. ꝙ et ſi

legatus fines francorū exierat quādo ſententiā promulgauit nō tamē termi nos ſue legationis egre ſus fuerat. qꝛ nō ſolum in regno francie ſed etiaꝫ in manen̄. ludun. et hi ſuntina promincijs gationis officiū exercebat. Lota ꝙ le gatus exiſtens extra terminos ſue le gationis officiū ſue legationis exerce re nō poteſt. ide intellige de alijs iudici bus. ¶ Itē legatus ad plures proiunci cicis in vna exiſtens de alia iudicare poteſt. ¶ Venientes. ¶ Ca. Dn̄s pa. of ficiū legationis cōmiſit patriaxeſe hie poſolomitano ī prouincia ſua. ita tamē ꝙ ſi legatus d̓ latere dn̄i pa. ad partes illas acceſſerit officiū legationis quā diu ibi fuerit legatus pa. oīo dimittat Nota ꝙ iuxiſdictio minoris iudicis im peditur preſente inqore. Itē nota ꝙ li cet duplicetur iuriſ. tamē inqiorē effec tum habet ſecunda ꝙͣ prima. Itē nota ꝙ vb̓i equalis ē iuriſdictio ſecunda de rogat prime. ¶ Excōmunicatis. ¶ Ca. In ca pitulo iſto ſit mentio de duplici genere legatorū. Pximo dicit ꝙ legati illi qui bus ratione perſone ad tꝑs legationis officiū iniungitur extra prouinciā ſibi cōmiſſam vel etiā exiſtentes in prouin cia ſua nō poſſit abſoluere excōicatos propter iniectione manuū̓ violentam ſed iſti iniectores manuū ad ipſū lega tum aliunde accedant. Scd̓o dicitꝙꝫ illi legati qͥ habent officiū legatiōie pͥtex tu eccleſiarū ſuarū quāuis exiſtant in prouincia ſua excōmunicatos predcōs etiā ſubditos nō poſſunt abſoluere ni ſi et iſtis et illis a ſe. ap. de ſpeciali grā amplius cōcedatur et iſti legati nō mit tuntur de latere pape. Nota ꝙ legatus ex priuilegio nō habet iuxiſdictione ex
ipſa legatione niſi in ſua prouincia/ et circa illos de prouincia ſua. ¶ Nemini ¶ Ca. primo dicit̉ꝙ legati ap. ſe. poſſunt facere ſtatuta in prouincia ſibi comiſſa. et durant perpe tuo. licet poſtmodū̓ proiunciā exeant. Secundo dicit ꝙ ſi legatus committit cām alicui inxiſdictio illius expirat n ſi anteꝙͣ exeā̓t prouinciā citatio prece ſit. Nota ꝙ licet legatorū iuxiſdictio ſit tꝑalis tamē ſtatuta ipſorū ſunt perpe tua. et ſic nota ꝙ ſublato principali nō deſtruitur acce ſoriū. Itē ex hoc nota ꝙ ca ſub̓lata nō remouetur effectus. Itē nota ꝙ iuriſdictio legati nō durat niſi eo in prouincia exiſtente aliquis ceperit ea vti. et ſic nota ꝙ non tantuꝫ morte naturali finitur mandatum ſed ciiuli. ¶ De officio iudicis ordinarij Ernicioſam. ¶ Ca. ſtatuit ioannes pa. in ſinodo iſta ꝙ e piſcopi ſingulariū ciuitatū ha beant poteſtatem inquirendi crimina punire criminoſos ſecundū ꝙ canones dicunt ſine impedimento alicuius. et ſi opus fuerit inuocent ẜrachiū ſecular̄ ita tamē ꝙ per hoc nullū preiudiciū fi at ep̄is vt hocipſo ius ſibi acquirat. Nota ꝙ vb̓i eccā per ſe nō ſufficit inuo care dꝫ aliū̓ ſcl̓are. ¶ Si ſacerdos. ¶ Ca. Sacerdos ſcit alique̓ pro cexto reu̓ alice criminis vel ipſe criminoſusei cōfe ſſus fuit. dic tur ꝙ ſi ille admouitus noluerit ſatiſ facere ſacerdos nō debet eū arguere no minatim niſi ordine iudiciario crimē fu exit ei probatū. ſed in genere admone at illū exemplo dn̄i qui dixit. vnus ve ſtrum me traditurus ē. Sed ſi ille qui damnū̓ fuſtinuit petat iuſticiā ſacerdos

De offi. or.
poteſt excōmunicare illū qui damnū de dit hͦ mō excōicō qͥcunqꝫ fecit tale fac tum ſed nomine proprio nō dꝫ eū excō municare. quāuis ei cōfeſſus fuexit. qꝛ non vt iudex ſcit. ſed vt deus. et debet il lū admonere ne ingerat ſe cōmunioni ipſius ſacerdotis. qꝛ nec xp̄s iudā vemo uit. Rota ꝙ iudex nō dꝫ iudicare ſecūdū cōſcientiam ſed ſecūdū ea que probāt̉ Itē in genere aliquis poteſt excōmuni cari. ¶ Cū ab̓ eccleſiaꝝ. Ca. Pleba nus ſancti pancracij aliqn̄ excōmuni ca bat aliquos proceſſibus ſuis ep̄s florē tinus abſoluebat eo & irrequiſito dcō plebano. ꝑuenit hͦ ad dn̄ꝫ pa. pa. ſuꝑ hͦ ſcribit ep̄o florentino dicens ꝙ prelati eccleſiarū proferunt ſententiā eccleſia ſticā in aliquos male factorecilla debꝫ firma et rata cōſiſtere ⁊ obſeruari v qꝫ ad debitā ſatiſfactionē. Vnde mādat pa. ep̄o floxentino quāti. ſi predicis ple banus ſententiā excōicationis vel īter dicti in aliquos vel laicos parrochicios ſuos ipſam fecit inniolabiliter obſerua ri. nec eā relaxet ſine conſcientiā dicti plebani. Nota ꝙ plebani habent iuri dictione excōicandi. Itē epiſcopusdebꝫ ſeruare ſententias ſubditoꝝ ſuoꝝ. ¶ Cū nos. Ca. Patroni eccle ſiarū cantuar. prouincie preſentabant ad vacantes eccas perſonas minus ido neas propter quod ordinatio eccleſiaꝝ deferebatur. vel etiā īter preſentatores et prelatos alia diſcordia emergebat. queſitū fuit a pa. quid ſuper hoc eēt iſ tis prelatis faciendū. mandat pa. quati nus ſi aliquādo in pacantib̓s eccleſijs in quibus eccleſiaſtica perſona preſen tatione nō habet vel qꝛ minus idonei pͥ ſentantur vel alia de cā nō poſſint perſo nagidoneas ordinape ponāt in eccleſijs
iconomos qui debeant percipere frcūt et eos expendere in vtilitatē eccleſiarū vel cōſeruarͣ quouſq perſone idonee fu erint inſtitute. Nota ꝙ minus idoneus nō eſt in eccā recipiendus. Itē nota ꝙ ſi queſtio ē ſuper eccā vacante ordina rius ex officio ſuo in ea preficiet icono mum. Itē nota ꝙ bona vacantis eccle ſie ſucceſſori ſūt ſexuanda. ¶ Ex parte Ca. Quidā ſub̓diti cantuarien̄. archiepiſcopi excōicati fu erunt iuſta de cā iſti excōicati acceſſe runt ad pa. ſupprimentes cāepro quib̓s fuerant excōmunicati et aliā pretende tes abſolutionis beneficiū meruerūt q̄ ritur an ſit habendi pro abſolutis. re pondet pa. ꝙ ſi cōſtiterit ita eē cōpellen di ſūt ad apoſtolicā ſedem r̄dire cū litte ris rei veritatē cōtinentibus. et ſi de hoc nō conſtiterit et ſuſpecti fuerint ꝙ dn̄o pa. veritatē confeſſi nō fuerint cōpellen di ſunt purgationē preſtare ꝙ veritatē cō feſſi fuerūt in ab̓ſolutione ſua impe tranda. Lota ꝙ excōicatus in ab̓ſoluti one obtinenda debet exprimere cam ꝓ qua fuit excōicatus. alias nō eſt habē dus ꝓ abſoluto. Significauit Ca. Duobus modis poteſt poni caſus. primo ſic. ali qui contraxerūt matrimoniū publica fama ercit ꝙ erant cōſanguinei vel affi nes ⁊ ſcandalū hoc denunciatū fuit ep̄o ſiue accuſatū matrimoniū. Vnde epiſco pus vocauit illos ipſi fuerunt cōtuma ces nō venerunt. propter quod epiſco pus illos excōicauit. ipſi appellauerūt aut et per ſimplicē querelā ſignificaue runt dn̄o pa. ꝙ ipſi nō erant conſangui nei vel affines. et ſic lrās ſuper hͦ obtmu erunt ad iudices del. iudices abſoluerūt illos ⁊c. prout ſequitur et cū iſti fuerūt abſoluti iudices delegati nō accedūt ad

locū vbi teſtes ad probandam conſan guinitatē vel affinitatē debent produci nec aliquos proreceptione teſtiū illuc tranſmittunt et ſic illic remanent ī co pula iniqua et ca vlteriusnō procedit querebatur q̄uid iuxis eēt. reſpondet pa pa ꝙ dolus ⁊ fraus nō debent illis pa trocinari. et ppo malicia et deſidia iudi cis delegati nō debet quis remanere in copula cōiunctionis inique. et ideo quo tiens ea que dicta ſunt cōtigerit eueni re. licite poteſt ordinarius taliter abſo lutos in priſtinā excōicationis ſentēti am reuocare. et tamdiu eos taliter reti nere ligatos quouſqꝫ cā in teſtiū recep tione et in alijs cāis legittimū incipicit habere progreſſuꝫ. Nota ꝙ qui illicite ſūt cōiuncti excōmunicandi ſunt vt ab inuicem diſcedant. Itē ordinarius ſuꝑ plet maliciā ſeu deſidiā̓ iudicis delegati Secūdo poniturcaſus. Iſti cōtraxerūt matrimoniū. accuſatū fuit matrimoni um ſuꝑ conſanguinitate aut affinita te. tandem lata fuit ſententia diuorcij. ſed quia abinuicem nō recedebant fu erunt excōicati. Tandeꝫ ſignificaiuerūt dn̄o pape ꝙ ſententia lata ē per falſos teſtes hoc probare volebant. Vnde pa. cam cōmiſit ſuper hoc. iudices abſolue runt illos ⁊cͣ. ꝓut ſequitur in alio caſu et iſte caſus bonus ē. quia ſententia la ta contra matrimoniū nō tranſit in xe iudicatā. quin poſſit reuocaxi veritate r̄ uelata qn̄cunqꝫ. ¶ Ca. Quidam ¶ Quanto. monachi canonici et alij regulares cū debent in clauſtro diuinis obſequijs vi gilare de redditibus eccleſiarū quaruꝫ curā geſſerunt cōgregant pecuniam. et poſtea per curias principuꝫ diſcurrere nō verētur. Factū iſtoꝝ peruenit ad no ticiā dn̄i pa. vnde mandat pa. archiep̄o
dioc. ipſorū quati. moneat prelatos pͥ dictorū regulariū vt ipſi corrigantil los ⁊ clauſtrū propriū. et ſi hoc negli genter ob̓miſexint. tūc archiepiſcopus moneat illos vt propriū ſi quod habe̓t reſignent in manibus prelatoꝝ ſuoruꝫ et vitā̓ regularē obſeruent qd̓ ſi nō fece rint cōpellat eos ad hoc per ſuſpenſioe̓ꝫ officij et beneficij apo. ſe. Nota ꝙ cor rectio regulariū primo pertinet ad ppe latos ipſoꝝ. et ſi prelati ſūt negligētes tunc epiſcopi eos corrigant ſecūdū ꝙ hic dicitur. ¶ Ad reprimendā. ¶ Ca. epiſco pus lexon̄ in quoſdā ſub̓ditos ſuos tu lexat ſententias excōicationis aut ſu penſionis. archiep̄s rothomagen̄. ⁊ alij ſuffraganei eius nō ſeruabant ſenten tias illas peruenit hoc ad pa. vnde ſcri hit archiepiſcopo et eius ſuffraganeis dicens. ꝙ propter maliciā peruerſorū pene certe ſtauuite ſut. et iō ſicut volūt ſuas ſententias latas in ſubditos ab alijs obſeruari ita debent ipſi ſeruare ſententias alioꝝ quare mandat eis q̄ tenus ſententias quas lexon̄. epiſcops canonice tulit ī ſuos ſubditos obſexuēt et faciant a ſuis ſubditis obſeruari. Tandem loquitur archiepiſcopo dicēs ꝙ ſniā excōicationis nō ſuſpenditur per appellationē et ideo ſi quis excōicatus ab epiſcopo lexon̄. eidē archiepiſcopo cōqueſtus fuerit de iniuſtā excōitatiōe remittit illū ad epiſcopū abſoluenuꝫ ſecundū formē eccē. et ſi ille eū abſolue re noluexit archiepiſcops eū abſoluat recepta prius viratoria cautiōe. ⁊ pre cipiat ei ex deb̓ito iuraimenti ꝙ ſatiſſa ciat eidē epiſcopo ſuper eo pro quo fuit excōicatus niſi cōſtiterit ꝙ in iure fu it excōicatus quod ſi nō fecerint in eā dem ſententiā reducat eundē. Rota q̄

De offi. or.
ſententiā archiepiſcopi alij epiſcopi ẜꝫ uare tenentur. Itē quod tibi vis fieri alteri facerr debes. Itē ſententia excō municationis nō ſuſpenditur per appel latione̓. Itē ſi aliquis cōquerit̉ archie piſcopo de iniuſta excōicatione nō dꝫ eū ſtatī abſoluere niſi excōicator hoc vo luerit adimplere. Ca. patriarcha Duo ſimul hieroſolomitanus cōpellebat clericos tiren̄. archiepiſcopi tiren̄. archiep̓i re pondere corā ipſo cōquerentibus de ip̄is cū ipſi parati eſſent reſpondere cora ar chiepiſcopo tiren̄. ordinario ſuo ſuper h cōqueſtus fuit tixen̄. archiepiſcops do mino pa. et ipſe reſpondet eidē dicēs ꝙ in canonibus diffinitū eſt ꝙ pximates vel patriareſe nihil iuris pre ceteris de bent habere niſi quantū canones illis permittunt ⁊ cōſuetudo illis cōtulit ab antiquo niſi ſucer hoc ap. ſe. aliquid il lorū priuilegio ſpeciali duxerit honorā de et ideo quadiu clerici tiren̄. corā ipſo voluerint ſtare iuxi coraꝫ patriarcha & ſpondere nō debent. niſi cā per appella tionē deferatur ad ipſū aut aliquid a ſe de ap. ſit indultū. Nota ꝙ patri archa vel primas id ſolū poteſt habere in ſub̓ dito archiepiſcoporū ſuoꝝ quod ē in ca nonibus diffinitū et idē intellige de ar chiep̓o in ſub̓ditos ſuffraganeoꝝ ſuoꝝ vel cōſuetudo illis cōtulit ab antiquo. Itē nota ꝙ cōſuetudo dat iuxiſdictōeꝫ Itē actor forū rei debet ſequi. ¶ Quod ſede Ca. Archiepiſco pus propter infirmitatē vel aliā̓ iuſtā cām nō poteſt cōſecrare ſuffraganeū ſu um. queſitū fuit a pa. vtrū poſſit ſuper hoc alicui cōmittere vices ſuas. reſpon dit pa. ꝙ archiepiſcopuetaliter impedi tus poteſt alicrū epiſcopo vices cōmit tere et cōſecrandus dꝫ ab illo muns cō
ſecrationis accipere dūmodo catholics habeatur et impedimentū ei ex ſubtra ctione gratie ſe. ap. nō ob̓ſiſtat. Rota ꝙ cōſecratio poteſt delegari. Itē ſuffra ganei delegatione factā a ſuo archiep̄o tenentur ſuſcipere. Itē electus tenetur ſuſcipere cōſecrationē a quo metropoli tanus voluerit. Ca xliorijs aꝝ Paſtoralis. pellauit ab̓ epiſcopo ad archiepiſcopū. queritur vtrū archiepiſcopus caꝫ iſtā ſibi delegatā per appellationē poſſit cō mittere alicui ſubdito ſui ſuffraganei iure metropolitano. et ſi nollet cam ſu cipere vtrū poſſit ipſū ad ſuſcipiendā de legationē cōpellere. reſpondet ꝙ archie piſcopus ipſū ad ſuſcipiendā delegatio nem cōpellexe nō poteſt inuitū quia eū nullā habet poteſtatē niſi in quibuſdā certis articulis. quānis epiſcopus ſus eide ſit metropolitico iure ſubiectus. Poſtea in. §. iſto ponitur talis caſus. Cauſa cōmiſſa ē alicui ꝑ ſe. ap. delega tus cirauit reū nō venit cōtumax fuit propter cōtumaciā ſuā manifeſtā fuit excōmunicatus. vel iudex actorē duxit in poſſeſſione rei petite cā rei ſeruāde Tande mortuus delegatus reus pult ab ſolui vel recuperare poſſeſſione amiſ ſam preſtita cautione ꝙ iure parebit queritur an liceat alicui ordinario ip̄ꝫ abſoluere vel poſſe ſſione ſibi reſtitue re infra annū ſufficienti cautione rece pta ſine ſpeciali mandato ap. ſe. reſpō det ꝙ cū delegatus quantū ad illā caꝫ inaior ſit ordinario ſine ſpeciali māda to dn̄i pa. excōicatus ab hmōi delegate beneficiū abſolutionis per aliū nō pote rit obtinere preter in mortis articulo niſi talis fuerit ille delegatus cui alius ſuccedat in onere et honore nec poſſeſſi onem amiſſam poterit recuperare per

aliū quam per ſe. ap. In fine dat pa. ta le cōſiliū ne actor poſt annū efficiatur verus poſſe ſſor reus corā ordinario ul̓ ſi ordinariū habere nō poteſt corā pul licis ⁊ honeſtis perſone offerat ⁊ pre ſtat cautione ꝙ iure parebit interrūpe̓ do per hoc preſcriptionē annaleꝫ. vt ſic poſt annū recuperare poſſitpoſſe ſiōeꝫ amiſſam. Nota ꝙ archiep̓s nō habet iuriſdictionē in ſub̓ditos ſuffraganeoꝝ fuorū niſi in certis articulis. Itē del. pa pe maiore ordinario quantū ad cāꝫ il lam que e̓ ei cōmiſſa. Itē ordinarius nō poteſt ſe tatromittere de his que fi unt a delegato pape. Itē ſi aliquis non poteſt habere cōpiara iudicis illud pre teſtatur corā ordinario vel corā publi tis perſonis ſi ordinarius haberi nō po teſt quod per eū nō ſtat quominus faci at quod facere intendebat e ſic poſtea nō currit ei tēpus quouſqꝫ copiā iudi cis habere poterit. Ricet in cor. ¶ Ca. ep̄s pariſi en̄. receptis mandatis a dn̄o pa. vt tā circa regulares quā ſeculares clexicos ſue iuxiſdictionis qui multa ⁊ grauia cōmittere dicebant̉ īquirat et corrigat ap. re. que viderit corrigenda et ſtami at ad reformationē eorū qued iuſiū fue rit et honeſtū Occaſione huius mēda ti dicebat epiſcopns parifien̄. ꝙ nullus ſubditus ſuus a correctione ſua ad me tropol̓. poterat appellare cū ī mandato ſuo appellationis remediū ſit inhibitū. archiep̄s ſenon̄. metropolitanus eius ſignificauit hͦ dn̄o pa. 2ipe reſcribit ei dicens ꝙ licet in corrigendis exceſſibꝫ appellationis remediū ſit inhibitū non tamē fuit intentionis pa. nec ipſe deẜu it iuriſdictionē archiepi ſcopi per māda tum hmōi derogare. Vnde ſi aliquis ca ſus emerſerit in inquiſitionibus facien
dis a dicto epiſcopo nō tanꝙͣ delegato ſed tanqͣ ordinario in quo licitū ſit ap pellare nō vult pa. derogari auctorita ai ipſius archiepiſcopi occaſionē dicti mandati quominus licitū ſit cuilibꝫ ad ipſū archiepiſcopū tanꝙͣ ad metrepo litanū libere appellare. Nota ꝙ a corre ctione nō eſt appellandū niſi modus ex cedatur. Itē nō intendit pa. alicuūi ꝑ ſu um mandatū preiudiciū generare. Irre fragabili. ¶ Ca. in princi pio ſtatuit cōcilium ꝙ prelati eccleſia rum prudenter ac diligenter intendant circa correctionē et reformationē ſubdi torū ſuorum ⁊ precipue clericorū ne ſanguis eoꝝ de prelatorū manibus reqͥ ratur. vt aūt liberius correctionis offi cium valeant exercere decernit ꝙ nul la conſuetudo vel appellatio ipſorū oſ ficiū valeat impedire. niſi modus cano nicus in talibus excedatur. tamē exce ſus canonicorū cathedralis ecce qui cō ſueuerint corrigi ꝑ capitulū adcōmoni tionē epiſcopi infra certū terminū̓ per igendū. abipſo per ipſū capitulū corri gantur in illis in quibus talis fuit cori ſuetudo. et ſi capitulū negligens fuerit epiſcopus extuncdeū habens pre eccrt ipſos corrigat appellatione remota. Ceterū in. §. iſto dicitur ꝙ ſi tanonici abſo manifeſta et rationabili cā ī cō temptu epiſcopi ceſſauerūt adminus e piſcopus nihilominus celebret in eccū cathedrali. et metropolitanus tanꝙͣ de legatus a pa. ſuper hoc ad querela ep̄i cognita peritate eos taliter corrigat ꝙ metu pene talia de cetero nō preſu mant. In fine dicit ꝙ prelati eccleſiaꝝ hoc ſtatutū ad queſtū pecue vel gra uamē aliud nō cōuertant ſed diligent̓ obſeruent ſi canonicā voluerinte fluge re vltione. Nota ꝙ prelatus tenetur

De offi. or.
corrigere ſubditos alias imputabitur ei. ¶ Itē acorrectione nō appella tur niſi modus excedatur. Itē cōſuetu do eat iuriſdictione in exceſſibus corri gendis. Itē hic ē caſus in quo metro politanus eſt iudex ſubditorū ſuffraga neorū ſed nō iurͣ metropolitico. ſed aucͣ toritate hmōi cōſtitutionis. Quoniā. Ca. In multie par tibus intra vtiā dioc. vel ciuitatē ꝑmix ti ſunt ſpiritudiuerſarum linguaruꝫ qͥ ſub̓ vna fide paxios habent ritus ⁊ mo res ſtatuit cōciliū ꝙ ep̄i hmōi ciuitatū eligant viros idoneos qui ſecundū di uerſitatē liuguaꝝ diuina illis officia ce lebrent et eccleſiaſtica ſacramenta im inſtrent. inſtruendo eos verbo et exēplo preterra prohibet cōcilium quod vna ci uitas nō habeat plures ep̄os tā̓ꝙͣ vnū corpus habens plura capita quaſi mō ſtrum. ſed ſi neceſſitas propter cās pͥ dictas poſtulauerit ep̄s loci catholicū preſulem nationibus illis cōforme̓ con ſtituat ſibi vicariū qui ſit ei per omnia obediens et ſubiectus. et ſi aliquis alit̓ ſe ingeret nouerit ſe excōicatū. et ſi nō receſſerit ab omni eccleſiaſtico miniſte rio deponatur adhibito ſi nece ſe fue rit auxilio hrachij ſecularis. Nota ꝙ v naqueqꝫ ciuitas vnū cantū debet habe re pontificē. Itē eccā īuocare poteſt ⁊ dꝫ aux ilium ſeculare ſi neceſſe fuerit. Inter cetera. Ca. inter alia que pertinēt ad ſalutē populi criſtiani predicatio verbi dei ꝙͣpluximū ē nece ſaxia quia ſicut corpus materiali cibo nutritur. ita et aīa ſpirituali cih̓o refi citur. ſed ep̄i quādoqꝫ propter ml̓tas accurationes et multas cās nō ſuffici unt miniſtrare populo verbū dei. vnum ſtatuit cōcilium ꝙ epiſcopi aſſumant viros idoneos ad officiū predicationis
qui plebes ſibi cōmiſſas eorūvice īſtru ant et edificent verbo ⁊ exēplo quibus cū nece ſſe fuerit miniſtrentur ne prop tex neceſſitatē ab̓ officio predicatiōis deſiſtent. Vnde precepit cōciliū tam in cathedralibus eccleſijs ꝙͣ in alijs cōuē tualib̓us viros idoneos debeant ordina re quos habeant co adiutores tā in offi cio predicationis ꝙͣ in audiendis cōfe ſionibus et alijs que ad ſalutē pertine̓t animaꝝ. qui aūt hoc ad implere neglex exit diſtricte ſubiciceat vltioni. Nota ꝙ epiſcopi debent habere co adiutores non ſolum in officio predicationis. ſed in audiendis confeſſionibus et peniten tijs iniungendis. Ca. procura Conquerente. tor monaſterij ſancti benedicti montis ſuaſij cōquerebatur ꝙ epiſcopus de a ſiſio dioceſanusipſius nō cōtentus iuri hus epiſcopalibus in eccleſijs et cappel lis ipſius monaſterij que debet haber̄ a quibuſdā eccleſijs exigebat ꝓturati ones que ad eas preſtandas nō ſuffici ebant. Vnde petebat procurator ipſius monaſterij ꝙ epiſcopus ſpecificaret il la que cōpetebant eidē in eiſde eccleſijs ratione iuris epiſcopalis. quibuſdā ve ro ſpecificatis lis fuit legittime cōteſta ta dn̄s pa. viſis et intellectis ꝑrobatio nihus et rationibus vtriuſqꝫ partis de creuit ꝙ epiſcopus habeat canonicaꝫ obedientiā ſubiettione et reuerentiam et alia que in lrā enumerātur in eccle Iijs ſeu capellis dioc. ipſius ad mona teriū ipſū ſpectantibus. ita ꝙ cū ad ec cleſias illas viſitandas acceſſerit. nō plus requirit ab illis eccleſijs nomine procurationis niſi quantū ei poterunt exhibere penſatis facultatibus earun dem ne amplius aggrauētur in procu rationibus quā cetere cappelle eiuſdeꝫ

dioc. et iſtis iuribus in predictis eccle ſijs ep̄s ſit cōtentus. nec cplius exigat preter moderatū auxiliū qd̓ iuxta for mā lateran̄. cōcilij duxerit poſtulandū ſi manifeſta ⁊ rationabilis cā extiterit Nota ꝙ generalitas ſpecificanda ē. Itē procurano que debetur ratione viſitati onīs ſecundū facultates eccē dꝫ dari. Itē nō amplius dꝫ exigi ab̓ vna ecca quā exigatur ab alijs in procurationi bus faciendis ⁊ eodē iure quantū ab hͦ eccecenſeri debent. Ca. Precepit hic vt uixta. pa. qͣꝫ cū prelati exercent officiū viſita tionis ſeculares ſecū nō habeant ꝑ qͦs poſſit in clauſtris diſſolutionis materi a prouelire ſed duos vel tres de canoui cis ſuis habeat ep̄s īdecenti habitu ad iunctis ſibi aliquot religioſis. Nota ꝙ in viſitatoribus quas ep̄i faciunt nō de bent intere ſ ſe ſeculares ſed potis regu lare. gº Dilectus filius. Ca. Inter abbatē monaſterij vothomagen̄. ex vna parte. et ep̄m veneten̄. ex altera q̄ſtio ſuper quib̓uſdā queſtionib̓s vertebat dicebat ab̓bas ꝙ tertia pars emēdaruꝫ quas homines. v. parrochiarū ꝓ ſuis exceſſibus ſoluer̄ cōpellūtur ad ſuū ſpe ctat monaſteriū ab̓ antiquo ⁊ ꝙ orta queſtione eccleſiaſtica inter hoīes dic tarū ꝑrochiarū citatio pertinebat ad ip ſum abbatē. Sed examinatio ⁊ deciſio queſtionis ad ep̄m venēten̄. et ad ipſuꝫ abbatē cōiter pertinebat. ſed epiſcopus ſuper his ⁊ ſuꝑ emēdis inquietabat ab batē ſuper his de cōſenſu partiū lrē fue runt impetrate a dn̄o innocen̄. ad iſtos iudices per quaemādatur eiſdē vt audi tis hinc ⁊ inde propoſitis cam ſufficiē ter inſtructā remitterent ad ap. ſe. corā quibus dictus ep̄s proceſſum iſtorā iu
dicū impediebat occaſiōe cuiuſdā ſentē tie late ſuper quibuſdā ecclelijs q̄ ad legē dioce ſanā pro ipſo ep̄o. ſed qꝛ iudi ces nō procedebant. ſupplicauit prefat. abbas dn̄o pa. ho. vt cū citatio cauſaꝝ exciminatio deciſio ⁊ emende ad legē in riſdictionis pertineant. occaſione ſentē tie ſupradicte nō permitteret impediri ꝓceſſum iudicū predictoruꝫ. ſuper his ſcribit. ho. predictis iudicibus mādaneꝫ ꝙ cū predicta de lege iuriſdictionis exi ſtant quati. nō obſtante huiuſmodi ſe tentia procedant in negocio iuxta tra ditā̓ ſibi formā. ¶ Nota ꝙ a lia eſt ſententia lata quo ad lege dio ceſanam et alia lata quo ad legeꝫ iuri dictionis cū vna alij nō obſtat. Graue. Ca. Quidaꝫ epiſco pus recipit mandatū a dn̄o pa. grego. ſuper correctione clericorū ſue dioc. et ciuitatis occaſione iſtius mādati epi cogus tulit ſententiā interdicti in eccō cē maxie de orbitello et qͣdā alias exi ſtētes ī dioc. ipſis ep̄i ꝑimences ad mo naſteriuꝫ ſc anaſtalij de vrbe et ſuſpē ſionis ſententiā in clericos carāſe ab bas conqueſtus fuit ſuper hoc dn̄o pa. cū ipſe paratus eēt corrigere cunctoe dictarū eccleſiaꝝ mandat pa. dicto epiſ copo ꝙ cū ī dictas eccleſias nuliā habe at iuxiſdictionē ordinariā vel delegataꝫ occaſione predicti mandati quāti. ſi ita ē prudenter corrigat qui minus ꝓuidi attemptamit ⁊ predictas ſentētias ſine difficultate r̄laxet. Nota ꝙ pa. per lrāe ſuas nō ītendit. preiudiciū generare. De officio iudicis. Is quibus. Ca. Dicitur in decre. iſta. ꝙ illi qui ex offi do ſuo in certis caſibus poſſūt ab ſoluer illos qui propter violētam mniectionē manuū̓ in clericos incidunt

De ingio. et obe.
in fniāꝫ excōmunicationis. abſolutōeꝫ huōi poſſunt alijs cōmittere cū iuderīt expedire. Nota ꝙ beneficiū abſolutōis poteſt delegari. Ex lr̄is. Ca. inter abbatē ⁊ couentū monaſterij cauen̄. ex vna par te. et cōuentū foſſe noue ſuꝑ quibuſdā poſſeſſionibus ex altera queſtio perte batur corā arch̓iep̄o et abbate ſancti le onardi ſalermaten̄. torā quibus propo fuit procurator monaſterij foſe noue ꝙ haber nō poterat aduocatū. Vnde ſu per hoc eoꝝ officiū implorauit. archie piſcopus dedit eide R. clexicū ſuū vt in cā illa ſuū patrociniū exhiberēt. ſed qͥ dam monachus cauenen. excipiendo ꝓ poſuit hoc ee̓ factū in preiudiciū ſui mō naſterij eo ꝙ dictus r. eius clericus et domeſticus exiſtebat. indices dubitan tes quid iurisee̓t. ſignificauerūt hoc do mino pa. et ipſe mandat ciſde quāti. nō obſtante hmōi exceptione in negocio ꝓ cedant eodem prema ratione. Nota ꝙ familiaris ep̄i pōt eē aduocatus in ca coram eo. Itē nota ꝙ aduocatus dicit̉ officio iudicis. Iudicis. Ca. Eccā vel minor leſa ē̓ in aliquo contractu in quo forma iuris ſeruata fuit vel in aliqua ſmā a qua nō fuit appellatū ⁊ ita deſtituti ſūt iupe cōi recurrerunt ad officiū iudicis per beneficiū reſtitutionis. petijt eccā f minor principaliter reſtitui cōtra ipſuꝫ cōtractū vel cōtra ſententiā. querit̉ vtꝝ in caſu iſto debeat litis cōteſtatio fieri. dicit pa. ꝙ vbicūqꝫ officiū iudicis loco actionis proponitur. puta cū petitur re ſtitutio in integrū principaliter litie cō teſtatio dꝫ fieri. Si vero incidenter ſiue ante ingreſſum litis ſiue poſt ingreſſū cauſe hmōi officiū poſtulet̉ poteſt ad hoc habere recurſum ſine litie cōteſtati
one. Nota ꝙ cū reſtitutio principaliter poſtulatur ordo iuris ſexuari dꝫ ſicut in quolibet alio iudicio ordinario niſi c̄ ta actie vel cā preponitur. De maioxitate ⁊ obedientia. Vm ceterū. Qui pris ordinatus ē maior et prior his qui poſterius ſunt ordinati debet habe ri. Rota ꝙ qͣui prior eſt tempore potior eſt iupe. Si quis venerit. Ca. dicitur in hoc capitulo ꝙ ſi quis fecerit cōtra d̓ cretum ſui ep̄i excōicandus ē. Nota ꝙe piſcopi pn̄t facere decretū. Legebatur. Ca. Quidā ele ctus fuit in prelatū alicuius eccē ⁊ con firmatus quidā frater attitus noīe ab ſens erat hoc audiens ſtatim venit et voluit ei facere ehīaꝫ. ſed prelatus vo lebat ꝙ ipſe per ſcripturā obligaretur ad obīaꝫ preſtandam et ſernandā ⁊ ſic ſcripſit et ſpopondit fratex atticus pre latus ipſe ſignificauit hoc dn̄o pa. qua liter frater atticus ſcripſerat r̄ſcribit ei pa. dicens ꝙ in litteris ilis ſignum prodebatur iniurie q nō fuit neceſſe vt obligaretur ſcripto qui ehedientiā fuā ponte exhiluit. Reta ꝙ nō eſt nece ſaxiū vt aliqͥs ſe obliqꝫ ſcripto qͥ obiaꝫ voluntarius impendit. Oēs. Ca. Dicitur ī hoc ca. ꝙ ℟atus petrus precipit ꝙ oēs princi pes terre et oēs homines obediret epiſ copis. Nota ꝙ ſacerdotiū maius eſt im perio ſcꝫ in ſpixitualibus. Illud dn̄s. Ca. Hilde ſemen̄ epiſcopus tranſtulit ſe ad herbipolen̄. eccam ſine licentia dn̄i pa. munitiones et caſtra herbipolen̄. ec retiuuit ad vti litatē illius ec. vt dicebat ne ſi ad alios deueniſſent nō eēt qui eas poſtmoduꝫ
hr

ſiberciſjet pa. ſuper hic ſcribit capl̓o her hipol̓. dicens ꝙ ſpixitualia ſūt tꝑalib̓s digniora et obedientia melior ē quā vi ctime. et potius dꝫ homo auſcultare .i. attendere quā adip̄e offerre ⁊ iō nō de bebat ep̄s hildeſemen̄. ꝓ tꝑali cōmodo inobedientie notā incurrere nec venire contra apoſtolicas iuſſiones. Nota ꝙ ſpiritualia ſūt tꝑalibus digniora. Itē obīa prefertur oībus. Soli te. Ca. Imperator con ſtantinopolis. faciebat patriarchā con ſtantinopolis. iuxta pedes ſuos in partē miſtraꝫ ſedere papa intellige̓s hoc ſcri bit ei ꝙ nō decebat eū taliter ſe habere erga patriarchā ſuū. cū alij reges ⁊ pͥn cipes ſuis prelatis ſicut debent. reueren ter q ſſurgant et eis iuxta ſe venerabi lem ſedem aſſignent. Imperator reſcri bit dn̄o pa. ꝙ multū mirabatur ꝙ prop tex hec inſus fuerat eū increpare dicēs ꝙ ſacerdotiū ſubeſt imperio auctor. ta te beati petri dicentis. ſubditi eſtotē or humane creature propter deū ſiue regē tanꝙͣ precellenti ſiue ducibus tanꝙͣ ab eo mſſis ad vindittā malorū land ve vo honoꝝ. In decretali vero preſenti ſcri bit eidē imperatori dn̄s pa. reſpondēdo auctoritati petri exponens illā dicēs ꝙ ſi perſonā loquētis et perſonā ad quos loquebatur diligenter cōſidera et non expreſſiſſꝫ taliter intellectū illius aucͣ toxitatis. ſcribebat enī ſubditis ſuis qͥs ad humilitateꝫ induceb̓at. nec per hoc voluit ſacerdotiū ſube ſe quia ſcd̓m in tellectū illius ſequeretur ꝙ quilibet e tiam ſeruus imperiu̓ in ſacerdotes ac cepiſſet ex eo ꝙ dicit̉ oī humane crea ture ſed nō negat quinimperator preſit ſuis ⁊ illis qui ab eo tꝑalia recipiunt Tad expoſita pͥmiſIa auctoritatē petri oſtēdit exēplo xp̄i ſacerdotiū p̓emine
re regibus dicentis per verbū ierimi. Ecce ego cōſtitui te ſuꝑ gentes et re na ⁊cͣ. Si enī imperator iſta cōſidera ſet nō feciſet taliter patriarchā ſuum ſedere ad pedes ſuos et licet papa ipſum nō increpaſſet poterat tamē rationabi liter increpaxe cū ipſe in perſonā petri ſuper oēs recepit poteſtatē. cui dictū fu it a dn̄o. quodcūqꝫ ligaueris ſuper ter ram ⁊cͣ. In fine dicit ꝙ imperialis celſi tudo diſcernat vtrū ad honū ⁊ vtile in uitauerit imperatoriā excellentiā cuꝫ ipſe ſolūmodo ad vtilitatē eccē et ter re hieroſolimitane ſubſidiū ipſū duxe xit inuitandū. Lota ꝙ perſona loquens cōſideranda ē et eorū ad quos aliquis loquitur vim locutionis dꝫ quis confi derare. Itē imperator preexcellit illis qͥ ab̓ eo tꝑalia recipiunt et ſacerdotes. ſꝫ in ſpūalibus pontifex anteceſſit ipſum Itē imperator ⁊ alij oēs laici inferior̄s in clericos nō habent poteſtatē qꝛ non ſunt eius iuriſdictioni cōmiſſi. Ca. Aliquis r̄cr Per tuas. pit ordinē ſubdiaconatꝰ a dn̄o pa. que ſitū eſt a dn̄o pa. vtrū per ordinē ſubdi adonatus ſub̓trahitur a debita reuerē tia ſui ep̄i. reſpondet pa. ꝙ et ſi decens ſit vt illi ſecundū ꝙ reuenit inter alios ſubditos a ſuo ep̄s deferatur qui a ſe. ap. fuexit ordinatus. propterea tamen cib̓ obedientia ep̄i nō abſoluitur. Lota ꝙ ſub̓diaconi dn̄i pa. ſubſunt ep̄is a qͥ bus habent beneficiū. Itē fallit regula ꝙ quos ordinare quis nō poteſt nec iu dicare poteſt. Itē qui honorē recipit et onus recepiſſe intelligitur. Inter quatuor. Ca. Anteꝙͣ ciuitas conſtantinopolitana caperetur a criſtianis erant quedā eccē que patri arche conſtantinopolis. nōreſpondebāt poſt recuperationē petebat patriarcha

De inaio. et obe.
a dn̄o pa. quatinus eccleſias illas ſibi ſubijceret. rn̄. pa. ꝙ duplici rōe petitio il lius nō fuit admittenda qꝛ ratio iuris poſtulat vt in preiudiciū illoꝝ quibus ille eccē ſunt ſubiecte. nihil de ipſis debe at ordinari. cū citati nō ſunt nec cō iun cti nec per cōtumaciā ſe abſentent. Su p. pretecea petebat patriarcha vt dn̄s pa. faceret ſibi impendi obedientiaꝫ ab archiep̄o et epiſcopis regni cipxi. ⁊ pa. feceid rn̄. in hac petitione ſecundū ꝙ ī alia. cū ⁊ ipſi ante promotionē patriar eſe exempti extiterant quādo cōſtanti polis eccā erat inobediens et rebellis ⁊ in eorū abſentia circa ſtatā illoꝝ nihil debeat īmutaxi. ſi vero iuſticiaꝫ de illis poſtulauerit audiet ipſū. Lotaqꝫ cōtra abſentē nō citatum nō coniunctū vel cō feſſum nō eſt ꝓcedendū. Quo ſuper. ¶ Ca. Abbates qͥ dam quando vocabantur ad ſinodū ab epiſcopo dioceſano dicebāt. ꝙ abbates nō tenētur ire ad ſinodū. queſiuit epiſ copus a pa. quid iuris eēt. reſpond ꝙ abbates et ſacerdotes ub̓i ecti ep̄o lege dioceſana qui ad ſinodum venire con temnūt per cenſurā eccleſiaſticā ad ſi nodū venir̓ cogantur obedientiā ⁊ reue rentiā ſuo epiſcopo exhibentes. du̓mo do nihil imquū ſtatuatur in ipſa. Nota ꝙ abbates ad ſinodū venire debent. ¶ Cū in eccleſijs. ¶ Ca. Signi ficatu fuit dn̄o pa. ꝙ canonici eccleſiaꝝ ſanctorū victoris ⁊ ioannis in mōte in obedientes ercint ſuo priori et in alijs quā pluximū excedebant pa. verovolēs intendere circa reformationē eorū. man dauit canonicis vniuerſis vt prioxi ſuo in his que ad deū pertine̓t obedirent. lit teris dn̄i pareceptis oēs reſponderēt ꝙ parati erāt in oībus obedire exceptis qͣ tuor qui contra priorē ſe in ſuperbiam
exexerunt. quāuis de obedientia preſtā da preſtitiſſent iuramentū ⁊ cū non po ſent ad obedientiā reuocari. dictus pri or excōicauit eoſ&. Tande petierunt ab ſolui ab̓ ipſo priore et ipſe precepit ei dem vt iurarent papere mandatis ipſis quod ipſi facere noluerūt. vnde noluit eos abſoluere. Poſtmoduꝫ dicti quatu or ad ſe. ap. acceſſerūt. et cū cōſtitiſſet pa. de ipſorū cōtumacia per lrās multo rum prelatorū recepto ab̓ ei̓s iuramen to ſcd̓m formaꝫ eccē iſtos fecit abſolui precipiens eis ſub̓ debito iuramenti vt ad clauſtrū redipēt ⁊ ſuo prioxi humili tex obedirent. ſuper negocio iſto ſcribit pa. duobus abbatibus mandans eiſde quati. cōpellant prefatos canonicos re dire ad obedientiā ſui prioris et ne de ſua maliciavaleant gloriari cēpellant eo de vt preſtent eide priori iuramen tum quod de parendo mādatis prioris pro ſua abſolutiōe ſuperbe negauerūt ſi viderint expedire. quod ſi facere nolū erint de monaſterio cōpellātur. Notaqꝫ priores et abbates poſſunt excōmuni care. Itē iuramentum de obedientia a cōtumacibus poteſt exigi. Itē litterie prelatorū creditur ī preiudiciū aliorū Itē excōmunicati debent abſoliū preſti to prius iuramento. Itē ⁊ periurio ite ruꝫ exigitur iuramentū. Itē qui priori ſuo vel abbati ſuo nō vult obedir̉ dꝫ ex pelli de monaſterio. Hiſqꝫ. ¶ Ca. Inter eccām ſā cti lauxentij in damaſco ex parte vna. et cappellas ſibi ſubiectas ex parte al tera. queſtio vertebatur ſuper ſcrutinio ⁊ alijs articulis corā pa. ipſe audite q̄ vtraqꝫ pare coram ipſo proponere vo luerit ſententiando decernit vt preſbi teri et clerici earunde cappellarum car dinali qui tunc erat in eccleſia ipſa. et
ẜ3

qui per tꝑa fuerit preſtent manualem obdientiā et reuerentiā. et ad eccaꝫ ip ſam proſcrutimo baptiſmo ec. capl̓o cō ueniant tēporibus cōſuētis correctionē ipſius cardinalis recipiant ⁊ ſentētiae excōicationis interdicti vel ſuſpenſiōi. quas in eas et eorū eccleſias cōtulexit inuiolabiliter obſerue̓t tu vero ecca illa cardinali pacabit. cappellam ⁊ clerici ſupradicti capl̓o ipſius ecce exhibeant oīa ſupradicta excepto ꝙ dictūe̓ de cor rectione excōicatione ac ſuſpenſione ip ſorū. quia dn̄s pa. ꝓ bono pacis ſue pru dentie peſeruauit. Lota hic que debent cappellani ⁊ clerici ſuis plebibus. Itē pacante ecca capitulum exercet vicem pxelati. Dilecto Ca. Abbatiſa que d̓ liburgen̄. cōqueſta fuit dn̄o pa. ꝙͣ cū ipſa canonicos ſuos ⁊ clericos ſue iu riſdictioni ſubiettos ſuſpenderet ab oſ ficio et beneficijs exigentibus ſuis cul pis ipſi cōſiſi ex eo ꝙ ipſa eos excōica re nō poſſit ſuſpenſionē ipſius nō ſerua bant. et ſic eorū exceſſus impuniti rema nebant. mādat pa. cuidā abbati quāti. dictos canonicos ⁊ clericos cōpellat ꝑ tenſurā eccleſiaſtica vt abbatiſſe pre frite obedientiā ⁊ reuerentiā impendāt et eius ſalubria mandata ob̓ſeruent. Nota ꝙ muliex excōmunicar̓ nō pote ſt ¶ Dilecti filij Ca. patri archa granden̄. occaſione cuiuſdā cōſuetudīs exigit iuramentū fidelitatis cib̓ ep̄o ca tellano preter formā canonicā quam alij ſuffraganei cōſueuerūt preſtare ſu is metropolitanis archid̓. Tcanonici ca ſtellani videntes ex hoc eccē ſue preiu diciū generari. ad ſe. ap. appellarūt ne occaſione illiusnihil exigent ab epiſco po caſtellano vltra id quod faciūt alij ep̄i ſuis metropolitanis propter aliqͣ
cōſuetudinē. Vnde mandat pa. patriar che granden̄. quati cōtentus exiſtat for ma canonica quā ipſe recipit ab̓ eis ſl̓ iectis ſibi nullo medio nec amplius exi gat a caſtellans ep̄o ob̓tētu alicuiuecō ſuetudinis pretextu iuramenti preſtiti ſciens ꝙ pa. abſoluit euꝫ ab hmōi iura muento quantū ad alios articulos īme ipſū denunciat potius nō tenere. Rotaqꝫ vbicūqꝫ videt aliquis ſibi preiudiciuꝫ generari poteſt appellar. Itē quod tibi fieri nō vis alijs nō facias. Itē iuramē tū nō extenditur ad ea que de iure p̄ tanda nō ſunt. ¶ Cū olim. Ca. Vatante me naſterio ſancti ſaluatoris me an̄. mo nachi elegerūt quendām abbatē perſo nam videlicet indignā. et ſic ipſo iutͣ fu erunt eligendi poteſtate priuati. man dat pa. priori Fratrū predicatorū ⁊ ar chidia regino quāti auctoritate ipſiue de gracia ſpeciali cocedant dictis mona chis eligendi in alia ſen poſtulandili berā facultatē. licet ipſo iure hac vice ſint eligendi poteſtate priuati. et cum eccā me an̄. vacet ad preſens electio nem ſuā preſentent capl̓o meſſamn̄. con firmandā prout de iure fuerit vel etiaꝫ infirmandā. Nota ꝙ eccā pacante ca piculū ſupplet vicē ep̄i ia cōfiriuationi bus prelatorum. ¶ Statuimus. In eccā ſancte marie inaioris de vrhe talis erat cōſue tudo ꝙ illi qui primo recipiebatur ibidē preferebatur illi qui poſterius recipie batur in ſeſſionibus et in portionibus percipiendis etiā ſi eēt in maiori ordīe cōſtitutus. qꝛ iſtud inhoneſtū erat ſta tuit pa. ꝙ preſbiteri primū locū tene ant draconi ſecundū. ſubdiaconi tertiū et ſic de reliquis ob̓tineāt ordinati etiā poſterius ſint recepti et in portione

De pactie
percipienda qui in maiori ordine fuerūt minoribus preferantur et minores cle rici faciāt ſeruitia cōſueta. Rota ꝙ ma iores ⁊ digniores reputantur in maio ribus ordinibus cōſtituti. ¶ Cū inferica. Ca. Arch̓iep̄s colocen̄. de licentia dn̄i pa. monaſteriū de thuer cōſtitutū in ſinien̄. archidia conatu dioc. colocē. exexit eccam cathe oralem. et pa. eccāꝫ illā exemit a iuxij dictione ipſius archid̓. Archid̓. predic cus in tanta̓ prorupit audaciaꝫ vt m e piſcopū ibi cōſecratū et in eccleſiā ſuaꝫ iuriſdictione exercere p̄ſumpſit ſignifi catū fuit hoc dn̄o pa. Vnde ſuper hoc ſcri bit ipſi colocen̄. dicens ꝙ inferior poti orem ſoluere nequit vel ligare. ſed poti ue maior imnore regulariter abſoluit. et luhoneſtū eſt et abſurdū vt filius po teſtatē habeat in parentē et ioro mādat ipſi colocē. vt prefatō archid̓. diſtricte precipiat ne de cetexo in dictuꝫ ep̄m ta lia attemptare preſumat. cū dn̄s pa. ab̓ ipſius iuri dictione ipſū exemexit. ita tamē vt ſi propter hoc archidiciconatꝯ iura leduntur in dioc. ſua abſqꝫ iuxis alieni praiudicio. recōpenſationē faciat cōgruentē. Nota minor in maiorē pote ſtatē habere nō debet. Itē ſine alteris ppeiudicio eccā cōſtrui dꝫ aut āpliari. Humilis Ca. inter archiep̄ꝫ bituricen̄. et archiep̄m hurdegalen̄. cō trouerſia fuit diutius agitata ſuꝑ iupe primicie quis eoꝝ deberet eē primas. dn̄s pa. greg. poſt diutinā cōcertationē quandā fecit prouiſionem. inter ipſos. quā prouiſionē miſit quibuſdam man dans eiſde quati. requirant aſſenſū pre latorū hurdegalen̄. pronincie in ea pre ſentium ⁊ conſenſum capitulorum cathedralium eccleſiarum eiuſde ꝓuin de et aſſenſū bituricen̄. capl̓i ſuper ip̄a
prouiſione. quo habito prouiſionē illā ſolemuiter publicauit ⁊ ſi aliqui cōſen ſuꝫ preſtare noluerint publicatiōi pre dicte ſuperſedeant et eiſde precipiāt vt perſonaliter ſi prelati fuerint ad preſe tiam pape accedant. vel ſi capl̓a fuerīt per procuratores idoneos cōpareant ꝓ ſecuti corā pa. ius ſi quod habent ſatiſ facturi parti alteri ſi ſuccubuerint ī ex penſis. Nota ꝙ om̄s vel aliquos tangit eorū conſenſus requipendus ē. Itē qui ſuccūbit in expenſis conſenari debet ia hoc ideo ſtatuitur in caſu iſto. qꝛ quaſt fundata erat intentio bituricen̄. per illā prouidentiā. ⁊ idro ſi ſuccūbant calūnia ri videntur. De treuga ⁊ pace. Reugas. Ca. primo di citur ꝙ treuge durare debent quarta feria poſt occaſū ſor vſqꝫ in diē lune in ortu ſolis ab aduen tu dn̄ vſqꝫ ad occauā paſcie hoc tamen nō ſexuatur. Secundo dicit ꝙ qui treu gas fregerit excōmunicet̉ poſt tertiaꝫ cōmonitionē ⁊ nullus excōicato cōicet. Tertio dicit ꝙ triplex ſunculus diffici le rumpitur. idro mandatur ꝙ epiſcepi oēs ſibi cōſilium et auxilium īpendant et qui ſecus fecerit puniatur. Lota ꝙ trina amonitio debet haberevindictaꝫ Itē ſententia ferenda ē ī ſeriptis. Itē ſuniculus triplex difficile rumpitur. Innouamus. Ca. Dicit̉ hic ꝙ preſbiteri monachi conuerſi viate tes agricole ⁊ animalia que porta̓t ad agrū ſemina vel arant potiantur ſecuri tate. Lota que perſone et q̄ aīalici gan dent trengis. ¶ De pagijs. Ca. Antigons Atigonus epiſcopus maturen̄. in concil̓.
h uij

africano grauē depoſuit queremoniā de optantio ep̄o qͣuia cū inter ſe pactū fe ciſſent ꝙ alter nō ſub̓traheret alteris populos. optantius ep̄s nō ſeruauit pa cta mita inter eos ſed alliciebat popu los antigoni. vnde petebat vt pacta im ta inter eos ſeruentur aut cōuentus ſi ſe nō correxerit. eccleſiaſticam ſentiat diſcipliam vniuerſi dixerūt pax ſerue tur. pacta cuſtodiantur. Rota ꝙ pacta ſeruari debent. ¶ Quotiens. Ca. Si aliqua ractio vel cōuentis facta ē īter aliquos ne dubitatio ſit in futurū ſuper cōuēti one illa. pa. requiſitus dꝫ illā ratā ha bere pro ſecuritate partiū. Nota ꝙ rati hab̓itio retrotrahitur. et mandato com paratur. ¶ Qualiter. Ca. dicitur ꝙ ſtu dioſe eſt agendū vt quē ore promittū tur opere cōpleantur. Nota ꝙ ea que ꝓ mittunt̉ adimplexi debent. Itē nota ꝙ verba accipienda ſūt cū affectu. ¶ Cū pride. Monachi de acꝑa et P. clericus pro ſe et fratre ſuo habe bāt cōtrouerſiā īter ſe ſuper ecca ⁊ cup pelia de lant̓. quibus ſpoliati fuerant a monachis .s. clexicus procurator mona ſterij. et predictus P. pro ſe ⁊ fratre fu o acceſſerunt ad dn̄m pa. proturator et P. clericus pro ſe et fratre ſuo cuis erat quandā fecerunt cōpoſitionē ſcꝫ ꝙ pre dicto P. pro expenſis quas fecerat. tres marce argenti ſoluerentur q monachis et ide P. liti cederet ⁊ ab infeſtatiōe mō nachorū ceſſaret quā cōpoſitione petie runt per dn̄m pa. cōfirmari. ſed ipſe nō luit cōfirmare quia illicita exat. tandem pa. monuit illū P. vt pro ſe ⁊ fratre ſu o renunciaret liti quod ⁊ fecit. et inſtru mentaque ſuper hoc habebat in mani bus dn̄i pa. reſignauit que deſtinauit
monachis mandans priori et fratrif vt eidē P. et fratri ſuo aliquod benefici um aſſignarent d̓ quo maius lucrū ha berent quā de illo illicita pactione. Sed prior ⁊ monachi acquieſcere noluerūt propter quod dictus P. clericus ad do minū̓ pa. redijt exponens ei oīa ſupra dicta. ſuper hoc mandat papa quibuſdā iudicibus quati. moneant priorē ⁊ mo nachos vt prefato. P. et fratri ſue con petens beneficiū cōferant et aſſignent. quod ſi nō fecerint ſi conſtiterit eis di ctos clericos a predicta eccā et cappel la abſqꝫ ordine iudiciaxioviolenter eie ctos faciant illas ſibi reſtitui nō obſtā tibus litteris cōfirmationis quas dic ti monaichi ſuper hoc impetra ſe dicūt̉. Nota ꝙ nulla pactio illicita in ſpiritua libus facienda e nec aliquid dandū eti am pro expenſis. Itē qui renunciat in ſtrumentis lite reninciare intelligit̉. ¶ Accepitaue Quedā eccleſie cōceſſe fuerūt quibuſdā clericis tali mo do ſiue tenore ꝙ illis defunctis. alij no minibus proprijs deſignatis ſuccedant ei de ſignificatū fuit hoc dn̄o pape. man dat pa. ebercicen̄. archiep̓o cū hoc ſit ini quū et ſacris cōſtitutionibus cōtrariū quatinus hmōi ſucceſſiones deteſtabi les et iniquas decernat omnino friue las ⁊ inanes. Nota ꝙ in beneficijs ⁊ ec cleſijs ſucceſſio locū nō habet. In cantuaxi en̄. ¶Cū clerici. prouincia decedentibus prelatis eccle ſiarū clerici qui inſtituebantur ī eis pa ctum faciebant cū alijs quibus eccās r̄ cipiebant ꝙ ipſi ſoluerent maiores pen ſiones de eccleſijs illis quas ſolui cōſu euerant vt ſic facilius poſſent eccās adipiſci. Vnde pa. man dat archiep̄o cantuar. et eius ſuffraga neis quati. prohibeant clericis ne de

De tranſac.
cetero id attemptare preſumant. et ſi contra fecerint illos eccle ijs ipſis debe ant ſpoliare ⁊t eos pro tanta preſump tione eccleſiaſtica ſeueritate punire. Nota ꝙ penſio antiquitus cōſtituta nō dꝫ augeri. et qui contra faciūt puniūt̉. Ca. Quidā clerici ¶ Pleria regulares et ſeculares cū ipſi domo ſu as locant vel cōcedūt feuda. pactū adij diūt in preiudiciū ꝑrochialiū eccleſiaꝝ vt cōductores et feudatarij decimas ſol uant eis ⁊ apud eorū eccleſias eligant ſepulturā. hoc peruenit ad noticiā dn̄i pape cū ergo id de auaricie radice proce eat pa. tale pactū penits reprobanit ſta tuens vt quicquid fuerit occaſione hu ius pacti preceptum eccleſie ꝑrochiali reddatur. Nota ꝙ pactū in preiudicium alterius factū ei nō nocet. ¶ Pactiones Dicit greg. ꝙ pa ctiones ꝓ ſpiritualibus optinēdis nul lius ſunt momenti. quia in talibus om nis pactio et omnis cōuentio ceſſane dꝫ et idem dicendū ē eſt de alijsqui ſine pe riculo anime obſeruari nō poſſunt. qꝛ vt dicūt leges pactū turpe vel pei tur pis aut impoſſibilis net de iure nec de facto obligationē inducit. Nota ꝙ ī ſpi ritualibus oīs pactio vel cōductio ceſſa re debet. Itē pactū turpe vel impoſſibile non obligat. ¶ De tranſactionibus. Icut graue. Ca. Quidā prelati eccāꝝ. habebant cōtro uerſiā inter ſe ſuper aliqn̄a q̄ſ tione et per tranſactionē illa cōtrouer ſia fuit deciſa. ſed ne aliqua dubitatio remaneret impoſterū petierunt a papa vt eā cōfirmaret. ſuper hac tranſactiōe ſtatuit pa. vt oīa īſtrumēta et quicqͥd aliud eēt quod opem alicui parti affer
re poſſet vel ex preſcriptione vel priuile gio ſint caſſa ⁊ vacua et ſola pacta ꝑ petuā ob̓tineāt firmitatē. et ſi aliquid ob̓miſſuꝫ fuexit ex auctoritate dn̄i pa. plenū ⁊ firmū vigorē⁊ robur obtineat ſola tranſactio ſiue pactū. Nota ꝙ ea q ſunt infirma vel minuevalida per cōfir matione pa recipiunt firmitatē. Ca. Aliquod Statuimus. collegiū queſtionē habet cū aliquibus ſuper decimis dubitabatur vtrū cōpoſi tio poſſet interuenire. Statuit pa. ꝙ ſi ſuper decimis inter collegiū illud ⁊ ec cleſiaſticā perſonā compoſitio facta ſue rit de aſſenſu ep̄i ſui rata et firma per manet. Nota ꝙ tranactio locū habet in decimis. quod verū eſt cum datur ſpiri tuale pro ſpirituali. Contiugit. Ca. Ibbas ſiue prior alicuius cōuentualis eccē habet cām cū aliquo clerico vel laico coraꝫ or dinario vel delegato. abbas vel priore ſu per queſtione illa tranſactione fecit cū aduerſario ſine cōſenſu capl̓i vnde er pitulū tranſactionē illā mittitur reuo care. queritur vtrū poſſit. Rn̄det pa. ꝙ ſi abbas vel prior hab̓uit mandatū ſiue lrās de rato a capitulo ſuo. tranſactio nem illā ſi aliquot annis ſeruata fuit nō poterit reuocare. ac ſi nō cōſenſerit a principio. et ſi lxās de rato nō habuit reuocare nō poterit qꝛ eā poſtea rataꝫ habuit. Nota ꝙ procurator ad agēduꝫ vel defendendū datus nō poteſt traſige re niſi dn̄s poſtea ratū habeat. Ca. Inter G. ¶ Conſtitutus clericū ex vna parte. ⁊ A. clericū ex a lia ſuper quadā cappella queſtio verti batur tande ſopita fuit per trāſactione et fide hinc et inde preſtita confirmata tamē prefatus A. eam ſeruar̄ nolebat vnde G. clericus dn̄o pa. fuit cōqueſto

dicit papa. ꝙ huiuſmodi tranſattiōes ſpeciem habent ſimonie. maudat qͥbuſ dam quati. tranſactione in irritū reuo cata audiant cam. Nota ꝙ tranſactio in ſpiritualibus interuenire nō poteſt Itē nō ſolū a malo. ſed etiā ab̓ oī ſpecie mali abſtinendū ē. ¶ De cetero. Ca. Rector ecc̄e cuiuſdā impetrauit lrās a dn̄o pa. con tra cectore alterius eccē. corā iudice cō poſuit cū aduerſario ita ꝙ per cēpoſiti onem in illa ecca ius aliquod eēt puta alique cenſū annuatim. queritur vtrū talis cōpoſitio valeat. reſpondit pa. ꝙ ſi cōpoſitio nō eſt iuri cōtraxia nō ē re probanda ab ep̄o. ſed cenſus ſub̓ hoc pͥ textu ſolutus ſine ſoluendus illi eccle ſie cui preeſt qui lr̄ās impetrauit. vita̓ illius qui ſoluerit nō excedit. Lota ꝙ cōpoſitio in ſpiritualibus ſecundū ius fieri debet. Itē cenſus intelligitur perſo nalis eē niſi exprimatur ꝙ ſit realis. Ex litteris. Ca. inter R. ⁊ A. clericos qͥſtio vertebatur ſuꝑ eccā d̓ miniſtra cora vigoren̄. ep̄o a ſe. ap. de legato. in cuius preſentia tranſactio in ter predictos clericos facta fuit media te G. qui eide A. in eade cā patrociniū preſtabat. et teſtis etiā inſcriptus fuit in illa tranſactiōe poſtmodū dicts G. mentiens ſe clericū cum nōdum fuerit conſuratus in clericū ſuper ecca illa tā cito de tranſactionē contra dictū ℟. lit teras impetrauit ad archiep̄m ehoracē. et vigor epiſcopū corā quibus propone batur lrās nō valere pro eo ꝙ cū nōdū fuerit conſuratus in clericuꝫ ipſe dixit ſe clericū. et qꝛ nō dixit in litteris ꝙ eo mediante ⁊ auctoritate ipſius tranſac tio fuerit facta vnde iudices remiſerūt caꝫ ad dn̄m pa. ipſe examinato negocio cū dictus G. cōfiteratur ſe interfuiſſe ī
illa tremſactione. et nō fuiſſe confura tum in clericū quādo lrās impetrauit. idem g. ſuper dicta eccā ſilentiū impoſu it. Rota ꝙ tacite renū̓ciat quis iuri ſue preſtando aduocatione in cā in qua ius habet. Itē qui dicit ſe clericū cū nō ſit nō valent littere impetrate cum hoc in fraude dicat vt eas citius habeat. Super eo. Ca. Aliquis corā iudice petebat beneficiū eccleſiaſticum in aliqua ecca. querebatur vtrū ſuꝑ hͦ beneficio ſic in iudiciū deducto poſſit fie ri tranſactio. Reſpondet ꝙ ſuper re ſa cra litigioſa nō poteſt fieri tranſactio. qꝛ res ſacra dato aliquo vel retento aut promiſſo vt poſſideatur ſpēm continet ſimonie. Si vero gratis et amicabiliter fiait cōpoſitio inter litigantes nō obui at ſacris canonibus. Aota ꝙ in ſpiritu alibus nō habet locū tranſactio. Veniens. Monachi quidaꝫ incuoris monaſterij excolūt terras in papochia ſancte marie d̓ marco. et colo ni ipſorū monachorū oīa ſacramenta tā voluntaria quā nece ſaxia recipiūt ab̓ eadem eccā monachi predicti talem fecerunt cōpoſitionē cū iectore ipſis ec cleſie ſancte marie predece ſore iſtius rectoris vt monachi de duaib̓us carrua tis terre quas monachi r̓tinent in dn̄io ſuo tertiā partē decimarū tantū ſoluāt eccē ſancte marie ⁊ de omībus alijeſdeci ma̓ ītegre ſoluant demū mortuus ē ſa cerdos ille cū quo talietr anſactio facta fuit ſucceſſor illius ītegraliter petebat decimā de omnibus poſſeſſionibus qͦs ipſi monachi et coloni monachorū exco lūt ī ꝑrochia ſancte marie monachi vo lebant ſe defendere pretextu tranſactis nis predicte. nec permitiebant colonos ſuos ſoluere decimas p̄dicte ecce rector iſte cōqueſtus ē a dn̄o pa. vnde madat

De tranſac.
pa. qͥbuſdā qͣtinus cōpellant monachos et agricolas ipſorū ſoluere decimas ei dem eccē integraliter de oībus rebus de quibus decime debent ſolui et de ſub̓tra ctis ſatiſfaciant cōpetenter. niſi prefati monachi docuerunt tranſactionē predi ctam ſuper duabus carruatis texre per ſe. ap. cōfirmatā fuiſſe. cū aliastrāſ actio illa ſuper duab̓s carruatis fuexit perſonalis. et pacta inter alios acta ali is ohe ſſe nō debeant. Nota ꝙ factū an tece ſoris nō preiudicat ſucce ſori ī re hus eccē. Itē tranſactio facta inter per ſonas niſi cōfirmata fuexit per ſed̓. ap. perſonalis ē. Itē res inter alios acta a lijs nō obeſt. Preterea. Ca. Ecce vacat a liqua eccā contentio eſt inter laicos et aliquos religioſos ſuꝑ preſentatiōe rec toris veniunt ad talē tranſactionē vt laici habeant preſentatione religioſi ꝑ cipiant ab ecca inaiorē penſionē quam recipere cōſueuerunt vel nouā cū nihil q̄te percipiehant quexitur an talis trā actio teneat. reſpondet pa. ꝙ talis tran actio ſimoniaca videtur. et ideo de iure nō tenet nec monachi ex ea illū debent cōmode ob̓tinere. Lota ꝙ per tranſactio nem noua penſio imponi nō poteſt nec vetus augeri partiū pactione ſine vici o ſimome Preterea. Ca. Quedā cella voluit eximi a ſub̓iectione qua teneba tur matrici eccē oblato libello et lite cō teſ fratres illius celle per ſindicū ſuuꝫ cōfeſſi fuerūt in iure ſe olim fuiſſe ſub iectos matrici eccē et queſtione de hac ſub̓iectione olim innota fuiſſe et ꝑ trāſ actione ſopitā. ita ꝙ quēdā cenſuꝫ ſol uerent ānuatim matrici eccē ⁊ eēnt a ſubi ectione illius eccleſie exempti. pri ca matricis eccē proponebat ꝓ ipſa ꝙ
de ſpirituali ſubiettione tronſigere nō licebat et ex cōfeſſione illerū factuꝫ ap paret ꝙ oliꝫ ſubiecti erant matrice ec cleſie. ergo adhuc ad ſub̓iectionē tenē tur. cū priuilegiū exemptionis nō oſtē dant. iudex dubitabat quid iuris eſſet. Reſpondet pa. ꝙ ex cōfeſſione illorum fratrū defertur ſententia contra eos cū illa tranſactio iniquitatē cōtineat licꝫ nō conſtitexit dn̄o pa. de illo ꝙ celle de terminate reddere tenebatur. Nota ꝙ de ſubiectiōe tranſactio nō poteſt fieri Itē cōfeſſus in iure pro conuicto habet̉ Itē cōfeſſio capituli preiudicatur. ⁊ ſic videtur ꝙ confeſſis prelati nō preiudi cet niſi eēt ſindicus in cā vel niſi confi teretur in animā ſuam ⁊ fratrū ſuorū ſecundū ꝙ intellexiſſet ab eis quod qͥ dem verū eſt. Ca. Quidā greci Ex parte. furtiue recipiebant ordines ſacroea nō ſuis epiſcopis. quidā etiā celehrahāt ī eccleſijs interdictis nec volebant obe dire latinis ⁊ quidā alij greci et latini epiſcopi celebrabant cōſecrationes in e piſcopatibus aliorum ⁊ decimas perci piebant ibidem in eorū preiudiciū ⁊ gra uamen. Itē quidaꝫ laici greci proprias vxores dimittebant auctoritate ſua et illis viuentibus alias accipiebant ſuꝑ his ⁊ alijs exceſſibus pl̓ibus predicti excedebant. cardinalis legatus ibidem cōſuluit dn̄m pa. qualiter in his ſe debe pet habere. reſpondet ꝙ cardinalis ſuꝑ his ad cōponendū interponat partes ſu as ⁊ potexit interdū aliquid detrahere ſeueritati. cōſideratꝭ ſtatu imperij ⁊ ex cedentiū multitudine deliberatione ha bita prout viderit expedixe excepte ca ſibus qui cōpoſitione vel diſpenſationē nō recipiunt vt ſacramentū cōiugij qd̓ apud latinos ⁊ grecos ⁊ apud fideles

et inſideles exiſtit in quo a ſeueritate canonica recedere nō licet. in his vero ī quibus ius nō inuenitur expreſſum. ꝓ cedat equitate penſata declinando in he nigniorē partē ſecunduꝫ ꝙ perſonas et cauſas loca et tꝑa viderit poſtulare. Nota ꝙ iudex primo ad cōponendum de bet laborare. Itē ſeueritati detraſendū eſt. Itē contra matrimoniū cōpoſitio ur̓ diſpenſatio locū non habet. Itē vbi ius nō inuenitur equitas ſeruanda ē. Itē in humaniorē partē ſꝑ debet iudex decli nare. Itē perſona cā loca tꝑa ⁊ ſtatus terre cōſideranda ſūt. De poſtulando. ¶ Ca. Statuit cōdi Ierici. lium lat̓. ꝙ clexici in ſacris or dmibus cōſtituti et etiā in mi noribus qui ſtipendijs eccleſiaſticis ſu ſtentantur corā ſecularibus iudicibus pro ſecularibus negocijs aduocati fie ri nō p̄ſumant niſi propriā cām ul̓ ſue eccē ꝓſequantur. aut pro miſerabili bns perſonis. Lota ꝙ clerici in maiori bus nec in minoribus cōſtituti aduoca re nō debent. quod verū eſt in foro ſecu lari. niſi in propria ca vel eccē vel miſſa vel perſone. Ex parte. ¶ Ta. Quidā cano nici regulares aduocabant in cauſis ec cleſiaſticis et forenſibus. e cū eis obij citur ꝙ aduocati eē nō debent niſi forte pro vtilitate monaſterij ⁊ abbate etiā monaſterij imperante. ad ſuā defenſio nem allegabant ꝙ capl̓m illud quō ta lia prohibentur de monachis tantū et nō de regularibus loquitur. conſultus pa reſpondet ꝙ idē iudiciū de canonicis regularibus ⁊ de monachis ē habendū licet de monachis in canone ſpecialiter ſit expreſſum. Nota ꝙ regulapes ⁊ mo
nathi q̄ ad ſecularia eo & inre vti debe̓t Tū ſacerdotis. ¶ Ca. Primo dicitur ꝙ ſacerdos aduocare nō dꝫ niſi pro ſeipſo vel eccāſua vel ſi neceſſitas īmineat ꝓ cōiunctis perſonis aut miſe rabilibus. Secūdo dicit̉ ꝙ clericus qͥ contra eccām ſuam a qua beneficiū re cipit pro extranea perſona aduocatus vel procurator extiterit tanqͣ ingratus bene ficio illius eccē poterit ſpoliari. Ro ta ꝙ ſacerdos in certis caſibus tantum poteſt aduocare. Itē ingratus poteſt priuari beneficio quod recepit vel reci pit ab eo totra que ingratus eſt. D e procurotoribus. Iia quidē. ¶ Tꝫ. Ep̄s ſalo nen̄. habebāt quādā cam cum quodā aduerſaxio ſuo in curia dn̄i pa. ꝓ ca illa quidā acceſſerunt ad papam. nō habentes mandatū ab ep̄o ⁊ cū aduerſario epiſcopi iudiciū ſunt ī greſſi ſententiā cōtrariam r̓portantes ep̄s hoc intelligens ſcripſit quibuſdaꝫ de curia ꝙ illos ad cam illā nō miſerat que cū ipſis in preiudiciū epiſcopi fac ta ercint ab̓ſiſtere non debebant et ipſe ide ep̄s dixit hoc cuidā .i. nomine qui di xit hoc pape. ꝙ ab illo audierat ꝙ illos nō miſerat. Demū̓ pro cā illa miſit qͦſ dam nuncios ad dn̄m pa. qui cū nō habe rent mandatū nō fuerūt auditi. Vnde. pa. ſcribit huic ep̄o dicens. qꝫ preſenti bus nuncijs credere noluit ſine manda to. ne idē diceret de iſtis quod dixerat de prioribus vnde ſi pult cām ſuā tracta vi mittat perſonā inſtructā cū mandato legaliter facto cū ſubſcriptionibus pͥſ biterorū ⁊ diaconorū ſuorū rohorato qͥc quid cū eo factū fuit iure ſub̓ſiſtat. No ꝙ factū falſi procuratoris dn̄o nō pre iudicat. ¶ Itē ſine cōſenſu capituli nō admittat̉ ad agendum.

De precur.
Ca. Inter ep̄ꝫ ſa Querelā. tāmen. et A. clericū ſuper quadaꝫ eccā queſtio vertebatur. ca cōmiſſa fuit epi cōpo vigoren̄. ep̄s citauit illū clexicū. ipſe in infirmitate impeditus ad termi nū venire nō potuit. quod probar̉ volu it corā ipſo epiſcopo per quendā preſbi terū ⁊ diaconū quo ad hoc deſtinauit. epiſcopus hoc nō obſtante cōdemnauit eū i reſtitutione expenſarum quas nū̓ cius ep̄i fecerat ad terminū̓ illuꝫ ſuper hc cōqueſtus fuit clexicus ille dn̄o pa Vnde mandat quibuſdā ꝙ ſi cōſtitexit ꝙ vigoren̄. ep̄s prefatū A. nō cōdemna uerit in reſtitutione expenſaꝝ pro alia rationabili cā. niſi pro eo ꝙ in termino conſtituto infirmitate detentus ad eiꝯ preſentiā nō acceſſit. et ipſe ad proban dam infirmitatē ſuā nuncios ſuos miſe rit eunde a. ab̓ eadē ſententia abſoluat qꝛ nemo poteſt cōpelli niſi velit in gra uibus cauſis cōſtituere procuratorem. Lota ꝙ qui ad texmmnū nō venit poteſt in expenſis parti alteri condemnari vaſi iuſta de cā fuerit impeditus et hoc cōſtet Itē iuſta cā probata reuocatur ſenten tia. Itē in grauibus cauſis nō cōpellit quis conſtituere procuraterē. Ex inſinuatione. Ca. Inter archid̓. ſanguinen̄. et magiſtrū G. ſuꝑ prebenda lexon̄. eccē queſtio vertebat archid̓. pro cā illa quend̓. cōſtituit pro curatorē contra illū magiſtꝝ G. ad ſe. ap. accedentē ſed cū poſt ea ide archidi. de fide illiꝯprocuratoris dubitaret pri ſentibus duobus clericis eidē procura tori expreſſe prohib̓ut ſciente aduerſa rio ſuo ne iudicium ipſius cauſe ſuſcipe ret nec litteris ſuis vteretur in iure. nec de ipſa ſe vlterius intromitteret. ip ſe nihilominus in cā ꝓcedens cōtrariā ſententiaꝫ reprobauit. et ille G. iij po
ſeſſionē illius prebende fuit inducis ar chid̓. hoc intelligens hic oībus cōtra dixit. ⁊ figmficauit predicta dn̄o pa. mā dat pa. quibuſdā ꝙ ſuper iuramentū ij lius archid̓. ⁊t clerici ſuperſtitis cū at mortuus ſit cōſtiterit de premiſſis nō obſtante ſniā contra archid̓. ita po et ſionem dicte prebende cū fructibus per ceptis reſtitui faciant eide archid̓. ſi ali ud canonicū nō obſiſtat facta reſtituti one. ſi archid̓. ſuā canonicam inſtitutio nem ꝓbauerit ipſam ratā habuit ⁊ fir mam. Nota ꝙ factū falſi procratorie dn̄o nō preiudicat. iſte procurator fal ſus fuit a quo mandatū fuit legittime reuocatū. Itē reuocatio mandati ꝓba tur per propriuꝫ iuramentū ⁊ per iura mentū vnius teſtis. Itē ſpoliatus per imquā ſentētiaꝫ debet reſtitui. Itē pro bare debet quis ſuā inſtitutionē ſi rͣuer tatur in dubiū. In noſtra. Ca. De canus iu lien̄. denunciauit epiſcopū ſuū ſuper di lapidatione excōicatione periurio ⁊ ali is quibuſdā articulis dn̄o pa. vnde pa. vocauit ipſū vt veniret vel mitteret ad ſui defenſionē. epiſcopus ad cām illam que interipſū et decanū ſuꝑ predictie vertebatur. cōſtituit B. 2 T. preſbite ros procuratores ad ſe. ap. deſtinan dos cū poſtmodū̓ de ipſoꝝ fide titubaret mandatū eis factū reuocauit ſciēte par te aduerſa. ſed ipſe licet lrās reuotato rias recepiſſent nihilominus in neg cio proceſſerunt ⁊ cū aduerſario ingre ſi iudiciū ad pariſien. archid̓. et eius col legas lrās impetrauerūt in eius preiu diciū et grauaimē. epiſcopus hͦ audiēs acceſſit ad iudices petens ab eis ter minū ad probandū ꝙ illi exant falſi ꝓ turatores ipſi exceptionē eius friuolā reputantes dilationē ad hoc concedere

noluerunt vnde ad ſe. ap. appellauit. ſꝫ nihil omnus lite nō conteſ. teſteē cōtra eū reciper̄ preſumpſerūt ipſū atulen̄. ec cleſia per ſniqꝫ remouendo. Super hic oībus ep̄s dn̄o pa. fuit cōqueſtus pa. vere licet vix fide talibus adhiberet ꝙ dicti iudices viri prouidi⁊ diſcreti tali ter proceſfiſſent cū in ſua relatiōe quā pape fecerunt nullā de hmōi exceptione fecerint mentionē qꝛ tamē ep̄s per vi ros preuidos ⁊ honeſtos & quibuc nō eſt veriſimile ꝙͣ falſum tulerūt teſtimo nium ſuper premiſſis fecit plenam fi dem. cōſiderans etiā ꝙ exceptio falſi ꝓ turatoris et ante ſmām et poſt poteſt opponi. qua probata iudiciū nullū et cō trouerſia nulla proceſſum predictori iudicū duxit irxitandū. Nota ꝙ excep tis falſi procuratoris et ante ſnicim et poſt obijci poteſt. et ſniā taliter lata do mino nō necet. Itē iudex qui r̄fert nego ciū ad pa. debet facere mentionē de ex ceptiozibus propoſitis et de toto ꝓce Iu Tue fraternitatis. Ca. Ali quis vult accuſaire vxorē ſuā de adulte rio. queritur vtrū hoc poſſet facere per procuratorē. Rn̄. ꝙ ſi vix accuſat vxo pem de adulterio corā iudice ſeculari ad penā legittimā infligendā nō per pro turatorē ſed per ſeipſū illud facere debꝫ quia tunc debet inſcribere ad penā talio nis ſe aſtringere. Si vero accuſet eā de adulterio corā eccleſiaſtico iudice ad ſe parationē ihori ſuſtineri pōt vt per ꝓ curatorē accuſet. quia et ſi accuſutio ſit de crimine. nō ē tamen criminalis ſꝫ mi xta inter criminalē et ciuilē. qꝛ ſi opor teat īpſā inſcribere vt deſignet inſcrip tis nomē adulterij locū ⁊ tꝑs ⁊ oīa que in lege ciruili cauētur ad talionē tamen ſe obligare nō dꝫ ne forte cū in probati one deficeret intentionis ſue cōſequeret̉
effectū. Nota ꝙ in cā criminali ꝓcura tor nō interuenit. Itē quinō probat qd̓ intendit dꝫ puniri ficut reus cōnictus punirtur qꝛ calunoſe accuſaiuit. Item vbi ciuiliter agit̉ de crimine poteſt pre curaitor interuenire. Itē ſi aliquis pro hibetur vna viā alia via ad id nō dꝫ admitti. Cu pro cā Ca. Inter G. et F. archid̓. gabilon̄. eccē queſtio verte bat̉ procuratores vtriuſqꝫ acceſſerūt ad pa. procurator ipſius f. propoſuit ꝙ . archid̓. impetrauit a. c. pͥ. innocen. lit teras cōfirmatōis ſuper quibuſdā īſti tutionibus eccē de cēſenſu capituli fac tis ex qͣrū ī oẜſeruātia eccā ledebat̉ pe tēs cāꝫ cōmitti ⁊ cōfirmari cōſtitōes pͥ dictas et ea ſibi riſtitui que in vtilita tem ecce ipſe expendat. mandat pa. qui buſdā qui expenſas faciunt reſtitui ar chid̓. ſi legittme probare poteritde mā dato capl̓i ſe ſuſcepiſſe predicta nege cia promouenda et ꝓpter hoc ad ſe. ap. acceſſiſſe. Rota ꝙ ſi qͥs fecit expenſas in procuranda vtilitate ecce. nec rec hab̓uit effectū niſi hoc fecerit de māda to capituli nō recurerabit eas ⁊ ſibi ī putet ꝙ ſine mandato capl̓i hoc accep tabat. ſecus ſi rec effectū habiuſ z eti am ſine mandato. Quia in cauſis. Ca. Vniuer ſitas ſcolariū parifien̄. qn̄qꝫ cas moue bat cōtra alios ⁊ alij contra ipſū quia pniuerſitas in cauſis per ſe intere ſſe nō poterat petebat a pa. vt ſuper hͦ pro curatorē ſibi inſtituere liceret reſponde tur ꝙ licet de iure cōi illud facer̄ poſſit tamē indulget eis pa. facultatē procu ratorē īſtituendi ſuper hic. Nota ꝙ vni uerſitas de iupe cōi poteſt cōſtituer pro curatorem. Itē qd̓ iure cōi cōpetit īdul get hic dn̄s papa

De ppotur.
dudins Ep̄s egitan̄. et epiſ copris colubrien̄. habebant cās inter ſe ſuper quibuſdo iuribus. cā fuit cōmiſſa diuerſis iudicibus et tā primi ꝙͣ ſecā di ꝓceſſerunt in cā tande ep̄s colubri en̄ procurauit totū negociū ad ſe. ap aduocari ſuper hoc proturatores ſuꝑ to te negocio ad curiā dn̄i po acceſſerunt ipſi vero examinatis proce ſſibus iudi cum predictoruꝙ et tande ſuper proce ſibus fuit cōcluſum Sincinde anteꝙͣpa. ferret ſniām ſuper proceſſibus predcis p̄curator epiſcopi colubrien̄. r̄cepit mā datum ab ipſo per quod mandatū ꝓcu ratoriū ſibi datū ad cam reuocabat ī to tum pa. vero auditis allegationibus ſu p̄dcis proceſſibus preceſſus ꝑſos ⁊ q̄ cunqꝫ ſecura ſūt ex eis vel ob̓ eos irxita iudicauit nō obſtante predicta reuoca tione cū anteꝙͣ procurator reuocatori as lr̄as recepiet fuerit in ca conclufū ei ep̄ꝫ colub̓rien̄. qui procurauerat ne gociū ad ſe. ap. euocari et poſtmodum mandatū procuratoriū reuocauit in cō temptū ſedis ap. et in preiudiciū aduer ſaxij cōdemnauit ep̄o egitan̄. in expenẜ quas fecit a tꝑe quo procurator ipſius recepit lrās reuocatorias et quas ſac tums ē quouſqꝫ dolubxien̄ per ſe vel ꝑ idoneū procuratoreꝫ cōſpectui dn̄i pa. fe preſentabit in principali negocio legit time procedendo. Rota ꝙ caſſatō princi pali et oīa cōſecutiua caſſatā intelligū tur. Itē qui in tōtemptū ſe. ap. et ī pre iudiciū aduerſarij reuecat mandatū pu ntur in expenſis propter hoc factis. Petitio. Ep̄s mutiū. de man dato ſe. ap. in liuoniā ꝓfectus conſtitu it in. et r. canonicos mutiū. ſuos vicari as ⁊ procuratores generales pro ipſo epiſcopatū iſti procuratores auctorita te hmōi generalis mandati agehant ē
cra detentores bonorū epiſcopi mutinē. et reſpondebant cū conueniebantur pro ipſo obijciebatur eis ꝙ ex illo marda to id facere nō volebant pro eoꝙ ī īſtru mento vicarie ſiue hmōi procuratōis nō expͥmebat̉ ꝙ ipſe cōſtituerit eos ſin dicos l̓ actor̄s ſꝫ ꝓcuratores generales iuxta tenorē hmōi īſtrum̄ti cōſiſtit dn̄o pa. euideter ꝙ ītētio fuit ipſius epiſco pi dare illis poteſtatē libera agendi et reſpondedi pro ipſo epiſcopata vnde hu iuſmodi exceptionē friuolā reputauit. Lota ꝙ nō refert an dicatur cōſtituts ab vniuerſitate vel collegio procurator vel findicus vel actor dumodo appareat ꝙ ad agendū vel r̄ pondendū datus ſit per ſequentia vel precedentia Itē nota ꝙ nō refert de verbis cum conſiat de in cutione. Accedens. Quedā nobilis mulier D. nomīe d̓ maſſa lucane dio. nomine filij ſui cōtraxit ſponſalia cum vbaldo ſiue piſano nomine filie ipſius vbaldi filijs ipſis igentibus arra for ſitan hincinde appoſita qꝛ nobilis No Forſitan nolebit perficere ꝙ cōuenera cū dicto vbaldo. Itē vbuidus detinebat ea ſub̓ poteſtate ſua ſignificatū fuit h vn̄o pape vnde mandat dicto vbaldo qͣti nus illā nobilem reſtituat priſtine li bertati et ipſaꝫ faciat deduci ſecure ad caſtrū de maſſa lacane dioc. et ibi exi ſtens libera procuratorē libere valeat ordinapē qui corā pa. ſuam iuſticiā con fequatur et ipſe eidem vbaldus ſuper ponſalibus que dicūtur contracta ini filiam ſua et filiuꝫ dicte nobilis procu ratorem idoneū ad preſentiā pa. tran mittat qui plenā habeat poteſtatē ad a tendū ⁊ defendendū. Nota ꝙ qui agere vult vel reſpondere nō dꝫ eē in poteſta alteris ſed libertatē habere dꝫ.

Dilectus filius. Iagiſter lau. rector ecce de anna volēs penipe ho non̄. cā ſtudij conſtituit quendā ſuū ꝓ curatorē generalē ad oīa ſua negocia pro curanda et ſic venit bonon̄. quidam preſbiter ℟. nomine cōtra ipſū ſuper di cta ecca lrās impetrauit quibus fecit ei tari ipſū apud eccām ipſam. precura tor ipſius generalis pro eo petijt ſibi datī terminū in fra ꝙ dictū magiſtrum cōſulere poſſet vtrū debet cedere vel con tendere ꝙ cu facere iudices denegarent ad ſe. ap. appellauit. vnde mandat pa. quatinus ſi ita ē quicqͥd factum ē poſt appellationem debeat ī irrirum reuoca ri. Nota ꝙ dilationē dandaꝫ procurato xi ad nunciandū dn̄o. Conſtitutus Quidā prior ſagm̄ H. nomine tenebatur in quadaꝫ quantitate pecunie T. laico nomine vx oris ſue eis in preſentia pa. cōſtitutis. O ſub̓diaconū ſuū ſuper cā illa conceſ ſit auditorē oblato libello dicto priori rece ſſit ſine licentia dimittens quendā procuratorē ſolu̓modo ad agendū cum eēt reus auditor tamē inſufficiens vi dſſet mandatū eius ad defendendū pri orem ipſū priorē reputans cōtuniacem cōdemnauit eūdē prefato T. ī vnā mar cham ſterlingoꝝ in expenſis prehabi ta taxationē ⁊ dn̄s pa. ſententiā illam ratā habet ⁊ firmā mandans huic epi copo quatinus partib̓us cōuocatis au diat cām. Nota ꝙ qui procuratorē ido neū nō dimittit ⁊ recedit ſine licentia cō tumax reputatur et debet alteri parti in expenſis cōdemnari. Mandato. Aliquit cōſtitu it aliquē procurcitorē in cā ꝙͣ habet co ram iudice ordinario vel etiā delegato procurator iſte cū aduerſario ingreſi eſt iudiciū dn̄s poſtmodū reuocauit mā
datū a juo procuratore. Queritur vtx ea que cū ipſo procuratore poſtmoduꝫ fiunt valeat veſpondet pa. ꝙ ſi reuoca tio iſta ad iudicē vel ad aduerſariū nō pernenit iudiciū ꝙ ipſe quaſi procura tor poſtea ē expertus ratū eē debet. n. ta ꝙ reuocatio peruenire dꝫ ad iudiceꝫ vel ad aduerſariū alias nihilomins va let ꝙ agitur per illū ꝓcuratoreꝫ ne ex dolo qͣuis cōmodū ſenſiat. Filinſfamilia Non iniuſte. fuit cōſtitutus procurator in aliqua cā et etiā ad futuras cōtrouerſias cū qui buſdā alijs ⁊ in ſolidū et ipſe preuenit alios obijcebatur ei ꝙ nō poterat eē ꝓ curator cū ſet in poteſtate alteriusꝫ ꝙ ad futuras cās cōſtitui nō poterat Iudex nihilominus admiſit. queritur quid iuris ſit ⁊ſpondet pa. ꝙ iudex iuſte fecit qui ipſū admiſit quāuis ad futa ras cōtrouerſias fuerit cōſtitutus et li cet cū alijs ſit datus procurator ipſe ta men prius procurationis officiuꝫ eecu pauit ſed talis occupatō nō habet locū in procuratoribus diuerſis tēporibus cōſtitutis qꝛ dato poſteriori prior pro curatio eēt reuocata Potuit. Contra procurato rem lata ē ſniā. Queritur vtrū teneat̉ appellare et proſequi appellatione re pondet pa. ꝙ in eo ꝙ Iniā ē lata contea ipſū poteſt ⁊ debet appellare vel ſi ex a liqua iuſta ca appl̓. nō poteſt hoc dꝫ do imno ſignificare vt ſivoluerit appellet ſed cām ap. proſequi nō tenetur iuitus Nota ꝙ plureepo ſſunt dari procurato res ſimul. Nota ꝙ filiuſfamilias poteſt dariprocurator. Nota ꝙ quiedando ẜm procura. reuecat primū. Nota ꝙ procu rator nō tenetur appellationē proſequ Nota ꝙ licitū eſt alicui alit̓ agere noīe alterius et nō ſuo.

De his q̄ vi. maete
Conſulti. Quedā cōmuni tas cōſtituit quendā procuratorē ad ī petrandū incuior de illa cōmunitate ⁊ iu rati per quos eadē cōmunitas regitur erāt excōmunicati oēs eo tꝑe quo īiun ctū fuit illi ꝓturatiōis officiū. querit vtrū talis procurator propt̓ hoc ab̓ īpe trando debeat repelli rn̄. pa. ꝙ nō e̓ ꝓtu rator hmōi repellendus niſi illi excōmū nicati expreſſi eēnt in litteris procura tionis vel niſi alias eoꝝ auctoritate ꝓ turatio facta fuiſſet vel niſi ipſa cōmu nitas ſciens eos eē tales ſimul cū eis cōſtituiſſꝫ eundē. Rota ꝙ ſi maior pare ſcienter admittit indignū nl̓ valet qd̓ a gtur ſed ſi ignoranter propter hoc nō viciātur facta maioris partis. Itē vti le viciatur per mutile. Itē expraſſa qn̄ qꝫ nocent que nō exppeſſa nō nocent. ¶ De findico. Icut. Hic dicit pa. ꝙ ſicut ad eius officiū pertinet mona chos remouere a forenſibus li tigijs eode modo ad ipſū pertinet quali ter eorū negocia debeant ordinaxi. vnd̓ mandat illi ſub̓diacōno defenſori ſilicie quati. loquatur cū quodā fauſto ⁊ ei cō ſtituat ſalariū de honis monaſterij euꝫ cōſtituens ſindicū ſiue procuraterē ge nerale̓ ad oīa negocia monaſterij in iu dicio procuranda. expedit enī vt modi cum damninū ſuſtincant et ab hmōi liti gijs cōquieſcant et diuinis intendant. Nota ꝙ monachi nō debent eē ſindici vel procuratores etiā pro cauſis mona ſierij ſꝫ illud ex honeſtate dictū ē quia contrarium ſexuatur nec repelluntur propter hoc. De his q̄ vi metus ve cā fiunt. Exlatū. Quidā nobil̓ cū haberat vxorē ſuā ſuſpectam
p̄cepit militibus ſuis vt eā ducerēt ad quandā ſiluā et eā occiderent ipſi duxe runt illā ad ſiluā et gladio euagmato vt eē occiderent tamē pietate moti peꝑ cerunt eide ſub̓ tali cōdictione ꝙ in mo naſterio monialiū ſuſciperet habitūmo nachalē et ſic ducta fuit ad monaſteriū miles maritus ipſiue miſit duos cp̄oe ad monaſteriū vt ei velu imponerent. e piſcopi vero quia iuuenis erat ⁊ filiuꝫ peruulū habebat ſuſpectā hab̓uerunt mutationē vite ſue traxerūt eā in par tem querentes ab ipſa quap hoc facie bat et illa rē per ordinē expoſuit illis di cens ꝙ timore mortis hoc faciebat et quādocūqꝫ poſſet inde rediret vel recede ret. alter illorū vt ſatiſfacere videretur crudelitati viri illius velū ſibi impone re ſimilauit poſtmodū vir de medio eſt ſublatus mulier ſtatim de monaſterie exiuit et aliū maritū duxit vel accepit propter ꝙ ep̄s dioc. adinſtantiā moni aliuꝫ illos excōmunicauit. mulier ſcm̄ iſtud dn̄o pa. inſinuauit. vnde mandat quibuſdā iudicibus quati. dictā mulie peni et virū eiuſde a ſniā excōmunica tionis abſoluant recepto iuramento ꝙ eoꝝ ſtabunt mandato. deinde mulierem illam ⁊ abbatiſſam ⁊ moniales ad pre ſentiā ſuam faciunt cōuocaxi et ſi legit time probatū fuerit mulierem illā mo naſteriū intraſſe nō timore mortis ſed ſponte vel ſi etiā timore illo intrauit et poſtmodū mortuo viro ratū hab̓uit qd̓ prius fecit per cen. ec. ad monaſteriū re dire cogatur. Nota ꝙ proteſtatio valꝫ Itē potū timore mortis emiſſum nō pa let. Itē quod ab mnicio nō tenuit confir matur ratihabitione ſequēti. Abbas ſancti. Ca Quipam clericusr. nomine habebat eccōꝫ abab bate ſancti cadmūdi. ¶ Abbas milites

et hurgenſes ſuos miſit ad clericū illū vt eū a domoꝝ viruer ſa ſubſtantia ſu a expellerent niſi eccām ſuā ī manu ab batis abiuraret. Qui tali modo ooatis eam abiurauit et abbas eccāꝫ illā alij cōceſſit vnde iſte x. cōqueſtus fuit dn̄o pa. Mandat pa. ep̄o vigoren̄ ſi e̓ ita q̄ tinus predicto r. cū integritate reſtitu at vniuerſa qꝛ que metu vel vi fiunt d̓ beant in irritū reuocari. Lota ꝙ metus amiſſionis rerū excuſat ⁊ iuſtūe̓ vt ea reuocentur que tali mētu tradita ſūt ⁊ iuramentū nō obſtat. Ad aures. Ca. Quidā elcūt fuit in plebanū cuiuſdā eccē cōcorditer vno excepto ipſe ad terrorē laice peni ci cuit electioni de ſe facte. Querebatur vtrū nō obſtante tali renunciatione p̄ fici deberet eide eccē. Rn̄. pa. ꝙ venuncia tio facta ad terrorē laicorū nō impedit quo minus ille preficiatur eidē eccē niſi forte illa renū̓ciatio cōfirmata ſit iura tuento vel fide interpoſita. Lota ꝙ renū̓ ciatio ad terrorē laicorū nō tenet tamē ſi iuramentū interueni ſet vel fides da ta fuiſſet cū tale iuramentū ſine pericu lo anime ſeruaxi poſſit nō dꝫ prefici ex illa electione. Itē iuramentum ⁊ fides hic equiparantur. Ad audientiā. Ca. Magiſt̓ v. pector eccē de eſuellis grauiſſimo metu regis coactus iurauit ꝙ eccam il lam renanciaret in manibus illorū ad quocilla eccā pertinebat qued et factū eſt. Cōqueſtus fuit dn̄s pa. e ipſe pe pondet que vi vel metu fiunt caxere de bent robore firmitatis. ideo mādat pa. quibuſdā quatinus ſi cōſtiterit magi trum illū ad reſignationē per calē me tum fuiſſe coactū qui poterit cadere in cōſtantem virū prefatā eccām faciant illi reſtitni nō obſtante iuramento pre
dicto quo ſolūmodo tenehatur ad reſi nādū ſed nō denebatur ad nō repetēdū Lota ꝙ iuramentū per metū preſtituꝫ ſeruandū ē du̓modo ſine periculo anime ſeruari poſſit vt hic paret. Itē iuramē tum nō extenditur ad illa ſuꝑ quibus preſtitum nō eſt. Sacrie. Ca. Aliquis init. participanit excōmunicatis. queritur ſi ſit excōmunicatus diſtinguit hoc papa vtrū ille qui cōmunicat excōmaunicar innitus ſit attracineper coactionē an ꝑ metum coactus. In primo caſu nō ⁊ ex cōmunicatus eū pati magitꝙͣ agere vi deatur. In ſecundo caſu e̓ excōmunica tus ſed metus illatus culpā attenuat. quia pro nullo mētu debuit peccatū ſa currere. Cū dilecti. Ca. Canonidi in ſualarū volentes obſeruare ordineꝫ ei ſtercien̄. emiſerunt votā preſtito iura mento. ꝙ regulā ciſter. ordinis obſer uarent vel ꝙ tranlationē ſue eccē ado dinē illoꝝ nullatenus impedirēt et hec facta fuerūt fratribueciſter. poſtmodū vero predicti canonici voluntate muta ta voluerūt reuecare quod fecerant. Petiuerūt reſtitutionē contra factū ſu um dicentes ꝙ per metū et dolū ciſter ad hoc fuerant inducti ⁊ ideo nō vale bat quod fecerāt. recepte fuerūt proba tiōes hinc inde. Papa examinato nego do qꝛ conſtitit ei de voto emIſo ⁊de in ramento preſtito a canonicie predictis ꝙ regulā ciſter. ob̓ſeruarent vel ꝙ nō impedirent tranſlatōꝫ ipſius eccē ad or dine̓ illoꝝ impoſuit illic filētiū ſuꝑ re ſtitutione petita cū vtrunqꝫ ſeruatuꝫ nō vergat in diſpendiū ſalutis eterne ne velit viā̓ periurijs aperire nō obſtā te violētia que proponebatur illata cū nō contineat mētū moatis vel craciatū

De in inte. reſt.
corporis ⁊ nō obſtante dolo quo ſe pro ponebant eē ſeductos cū talis dolus po tius ad fatuitatē ipſorū ꝙͣ ad circūuen tione ciſter. debeat retorqueri. Nota ꝙ iuramentū ſꝑ e̓ ſeruandū du̓modo ſine periculo anime ſeruari poſſit. Itē mets qui nō continet mētr mortis vel crucia tum corporis nō excuſat. Itē dolus quo quis iuducitur ad bonū anime nō impu tatur nec impedit propoſituꝫ melioris vite. Itē nemo dꝫ viā ꝑiuxijs aperire. Super eo. Ca. Quidā dice bat ſe ſpoliatū fuiſſe a quibuſdā adu̓er ſarijs ſuis per violentiā cōuenit illos in iudicio lite conteſt. ꝓbauit ſolūmodo per ꝓpriū iuramentū ſingula que ami ſerat ſed de violentia ſibi illata proba nit per teſtes et ſic qui condemnati fue runt cōquerebantur ꝙ iniuſte cōdemna ti fuerant dicit pa. ꝙ iniuſte cōquerun tur qꝛ poſtꝙͣ de violentia cōſtitit per te ſtes ⁊ de reb̓us amiſſis per iuramentū ipſius bene potuit iudex taxationē pre miſſa cōdemnare illos in eſtimationem xerū amiſſarū declarara per iuramentū actoris cōſiderata perſonarū ac negocij qualitate. Nota ꝙ in caſu iſto cū quis dicit ſe ſpoliatū per violentiā illata d̓ probare per teſtes de rebus amiſſis per iuramentū propriū. iudex tamē pximo cōſiderabit qualitatē perſone an ſit tal̓ ut cōtra ipſam non preſumatur ꝙ ꝓpt̓ hoc deieraret et qualitate rerum ami ſarum. De in inte. veſti. Equiſiuit. Ca. Ecclaſia quaſdā poſſeſſiones alienauit pro modica pecunia quibuſdā laicis ſeruata forma alienationis. que rebatur quid agēdū ſit huic eccē rn̄. pa. ſi ecca leſa ē ⁊ manifeſte apparet detri
mentū ipſius ſiue etiā probari poſſit qꝛ eccā fungitur iure minoris ⁊ ſꝑ debet illeſa ſexuari que taliter alienata ſunt ad proprietatē eccē debent redire cum nō licuerit ep̄o conditionē eccē facer̄ de teriorē ita tamē ꝙ ſi emptores poſſeſſi ones illas fecerint ſuis expenſis melio res nō debent defraudari ſumptibus ho na fide fattis. Nota ꝙ quadocunqꝫ ledi tur ecca enormiter debet reſtitui ſicut minor. Cū veniſſent. Ca. Vacande monaſterio rothomagen̄. monachi ele gerunt quendā in abbatē. Ep̄s venetē. oppoſuit ſe contra iſtā electionē propt̓ quod electus ipſe ⁊ quidā alij monachi rothom. et magiſter a. pro ep̄o veneten̄. ad ſe. ap. acce ſerunt datus fuit quidā cardinalis auditor corā quo ꝑredictus iagiſter a. ex parte ep̄i propoſuit ꝙ cū monaſteriū prediciū ſitum ſit in di oce. veneten̄. et ecce veneten. ſub̓iectum dictus ep̄s poſſe ſione ſubiectionis ⁊ iu re eligendi abbatē vſus e̓ hactenus qui ete ac pacifice tande occaſione cuiuſdā electionis que facta fuerat ibidē de cō muni aſſenſu partiū littere impetrate fuerunt ad ep̄m panencen̄. et collegas ipſius quorū duo ad monaſteriū acce ſerunt ītruſus eorū aduentū intelligēs renunciauit electioni hmōi et de mona terio pece ſſit. Iudices preceperunt mo nachis vt ſindicū facerēt qui in cauſis monaſterij reſponderet prohibentes eiſ dem ne alique̓ eligerēt in abbatē donec cognoſceretur de iuxe ꝙ ep̄s dicebat ſe habere ī electione abbabtis. Monachi fecerunt procuratorem ad mandatum iudicū. tamē abbatē cōtra eorū precep tum elegerūt cuius electionē ep̄s peti it infirmari et ſe reſtitui ad poſe ſione vel quaſi qua eū monachi ſpoliarant.
i2

iudices diffinitiuā ſuiām pro ep̄o ꝓm lerunt caſantes electionē predictā quā ſententiā petebat procurator epiſcopi cōfirmaxi. Ad id fuit ex aduerſe reſpō ſum ꝙ corā predictis iudicibus per pro curatorē monaſterij propoſitū fuit ꝙ monaſteriū ipſū nullo medio ad roma nam eccam pertinebat. iudices tamē cō tra monachos auimoſe nimis ceperunt procedere et ꝙ monaſteriū nō fuerat de fenſū nec priuilegia libertatis monaſte rij fuerunt exhibita corā eis qͥ priuile gia exhib̓uit coraꝫ auditore vnde pete bat procurator monaſterij ꝑ beneficiū reſtitutionis ſed admitti cōtra ꝑredictā ſententiā et priuilegia libertatis inſpi ci dn̄s pa. inſpectis priuilegijs q̄ decla rabant monaſteriū ad ius ⁊ ad propri etatē romane ecce pertinere. intelligēt inſuper ꝙ licet procurator monaſterij priuilegia corā primis iudicibus exhi bere negligenter oẜmiſit tamē ipſe fu it proteſtatus tam iuemonaſterij ꝙͣ ec cleſie romanē videlicet ꝙ monaſteriū ad romanā eccām nullo medio pertine bat. Vnde pa. reſtituit monaſteriū ro thomagen̄. ad audientiā ne procurato rie negligentia in damnū̓ ta monaſte rij ꝙ romane ec. redundaret tamē elec tione̓ ip̄am a monachis factā nec con firmandā duxit nec infirmandā pende te controuerſia ex qua pendet electio. Nota ꝙ ecca propter negligentiā ꝓcu ratoris reſtituitur. IItē pendente princi pali queſtione iuris eligendi nō debet electio confirmari. Item proteſtatio prodeſt. Nuditis. Ca. Inter epiſco 2 pum vigoren̄. ex parte vna et abbatē d̓ eueſcā. ex altera ſuper quibuſdā eccle ſijs invalle d̓ eueſcā cōſtitutis queſtio pertebatur quas dicebat epiſcopus ad
ſe ſpectare lege dio. abbas dicebat illa eē exemptas ab epiſcopali iuriſdictio ne et ſi hoc nō eēt dicebat ſe in illis ec cleſijs epiſcopale ius legittīe preſcrip ſiſſe. Recepte fuerūt probationes hinc inde corā iudicibus delegatis tandē dela ta eſt ad ſedem apoſtolicā. Videns epi copus ꝙ eccleſie predicte per priuilegi a nō erant exempte ab̓ eius iuxiſdicti one tamē abbacpreſexiptionē probaue rat contra ipſū allegauit ꝙ vigoren̄. ee cleſia vacauerat tanto tꝑe ꝙ illo d̓ me dio ſubducto preſcriptio nō eēt comple ta ⁊ ad hoc probandū per beneficiū ceſ titutiōis petijt ſe admitti abbas predi ctus hoc audiens allegauit ꝙ vallisde eueſcan. eſt ille locas. qui fuit liber tati donatus per duos reges ⁊ quē cele ſtinus libertati donauit ⁊ ad hoc ꝓban dum petijt ſe admitti per id beneficiuꝫ pa. auditis ⁊ intellectis mexitis huius cauſe licet eēt in cā concluſū quia tamē vtraqꝫ pars neceſſaxiā probationera omiſit. et vtraqꝫ pars fungitur iure mi noxis equitate penſata vtramqꝫ eccāꝫ admittit. ad probandā rationē omiſſaꝫ ne propter huiuſmodi negligentiā gra ni iactura ledatur. Lota ꝙ ecca reſtitu itur incidenter ad probandaꝫ allegatio nem omiſſam Itē poſtꝙͣ eſt in cācōclu ſum datur illud beneficiū. Ex litteris. Ca. Inter io. ne ruꝫ ⁊ l. mulierē cā matrimonij verteba tur que cōmiſſa fuit duobus archipre biteris qui cū inter epiſcopos ſentētiū diuortij ꝓtuliſſent muliex ad ſed apo tolicā appellauit. appellationis cācom miſſa fuit abbati de caluen̄. ⁊archipre bitero paduano qꝛ mulier ad terminū peremptoriū nō acceſſit. abbas cui alt̓ cōmiſerat vices ſuas ſentētiā a priori bus indicibus latā cō firmanit poſt occo

De in inte. reſt.
dies a tꝑe ſententie pater mulieris ad abbatē acceſſit ⁊ intellecto ꝙ ſenten tiam protuliſſet inrauit ꝙ quidā ad eū et filia eius acce erat ⁊ fraudulenter nomine ipſius abbatis falſas lrās pre ſentauit cōtinentes ⁊ qꝛ iudex in termi no que eis aſſignauerat nō poterat in tereſſe poſt. viij. dies a termino ipſius ſe cōſpecini preſentaret ⁊ poſtmodū ap pellauit⁊ etiā ſupplicauit ꝙ totū abbas dn̄o pape ī ſinuauit ſuper hoc ſcribit pa quibuſdā iudicibus dicens licet de frau de taliter perpetrata nō conſtet ad ple num tamē ad fauorē matrimonij de he nignitate canonica cōtra fraudem pre dictam admiſit ſupplicationē muli exis et eam reſtituit ad audientiā fauor̄ ma trimonij vnde mandat quatinus de cā appellationis cogno cant ordine iudici ario cōfirmantes aut etiā infirmantes ſicut iuſtū fuerit ſententiā a primis iu dicibus latā. Nota ꝙ fauore matrimo nij auditur qui tanꝙͣ cōtumax alias r pellitur. Itē argumentūqꝫ ſententia cō tra matrimoniū lata nō tranſit in rem iudicatā ſꝫ quidā contrariū ſumūt ar. ꝙ tranſeat ex eo ꝙ per beneficiū reſti tutionis mulier iſta audita fuit alias ſi nō tranſiret iure cōmuni deberet audi ri. Itē iudex appellationis cōfirmare dr bet ſuiam vel infirmare. Tum ex litteris Ca. Inter eccām oſten̄. ex vna parte⁊ eccām plex den̄. ex altera corā eugenio pa. ſuper qͥ huſdā eccleſijs queſtio vertebatur ipſe cognito de meritis cauſe prout ſibiviſā fuerat tulit ſniām pro eccā oſten̄. cōtra eccām ylerden̄. ſuꝑ eccleſijs deinde mor tuo eugenio ſucceſſit ei. Anaſtaſius tē pore anaſtalij celeſtinus dū̓ erat in mi nori officio cōſtitutus legatus in h: ſpa nia ex delegatione ipſius anaſtaſ et
pit cognoſcere de illa controuerſia ſed eā nō determinauit. tande mortuo ana ſtaſio ſucceſſit ei alexēdex qui eidē cele ſtino delegato denuo in hi pania cām cōmiſit e ande poſtmodū mortuo alexā dro ſucreſſit ei celeſtinus qͥ dictā cōtro uerſiā cōmiſit g. ſancti angeli diacono cardinali ſub̓ eo tenore vt inſpectis pri tulegijs ylerden̄ eccē auditis etiā allega tiōibus partiū nō obſtante ſententia eugenij diffmitiuā proferat ſententiā et illā faciāt obſeruari verūtamen per legatū illū aut etiā per alios quibs cā ſub̓ eod tenore cōmiſſa fuit licet quidā teſtes producti fuerint ex parte pler den̄. eccē mandatū apoſtolicū adimple tum nō fuit poſtmodit tꝑe innec. magi ter a. canonicus p̓lerden̄ poſtulauit a do imi nō innoc̄. per officiū ſuū diciā ſenten tiā ī melis r̄formari ⁊ cōtra eē reſtitui eccām ylerden̄. dn̄s pa. cū fratribus de liberatione habita quidā dicebant ꝙ or leſtinus videbatur eē reſtituiſſe ex eo ꝙ nō obſtante dicta ſentēria cōmiſit ne gociū illud vnde eadē ratione petitionē eiuſdē eccē admittere debebat cū ſniā ra tione ſedis debeat in melius cōmutaxi quotiencūqꝫ per ſubraptionē aliquid factū fuexit et ẜm iura ciuilia prīcipes etiā contra res his iudicatas examina ri peſtitutionē in integrū permiſerunt. prpa cōſiderās ex data ſentētia in regi ſtro eugenij reperte ꝙ pximo mēſe fui apoſtolatus culit ſniām illam quando nō videbatur plene inſtructus de cā ui tens illi ratione precipue ꝙ priuilegi um vrbami ſecundi a parte oſten̄. ecce productū ſub̓iectū fuerat falſitati cu uis tenor in regiſtro ipſius inuentus fu it incorruptus oībus iſtis cōſideratio deliberatio dn̄i pape ī hoc r̄ſedit vtytra qꝫ parte preſente connoſcatur vtram
i2

reſtitutio data ſit an danda contra pre dictam ſententiā. vnde mandat capl̓o et ep̄o oſten̄. quatinus vſqꝫ ad feſtuꝫ beate lucie legittime cōpapeant coram ipſe oſtenſuri ſi potuerūt ꝙ dicta ſentē tiai nō debeat retractari vel ſi reuocāda fuerit appapeant ſufficienter inſtructi vt in principali negocio ꝓcedatur quē terminū̓ peremptoriū aſſignauit prop ter locorū diſtantiā ꝙ ſi iniunctā cōtēp ſerint adimpler procedatur in cauſa ni hilominus quantū de iupe fuerit prece dendu̓. Nota ꝙ ſententia etiā pape quā do per ſubreptionē data fuerit debet in melius reformari. In ẜreui tꝑe nō vide tur quis plene inſtructus ſaltē ī ardua ca. Itē vtraqꝫ parte preſente cā reſti tutionis in integrū dꝫ examinari. Itē cauſe partiū aſſextione maniſeſtantur Itē in prima citatione poteſt prepeni peremptoriū edictū propter diſtantiaꝫ uiarū ⁊ euiā ex alia iuſta ca. Suſcitata. Ca. Inter ep̄ꝫ hur gen̄. et menaſteriū omen̄. vertebat̉ que ſtio ſuper quatuor articulis ⁊ ſuper qui buſdā decimis acquiſitis monaſterio ꝑ quandā tranſactionē que cōmijſa fuit qͥfuſdā iudicib̓s cerā quibus proceſſū fuit et concluſū in ca tandem cū ſuper his delata fuit queſtio ad dn̄m papam auditis quecūqꝫ partes proponere vo luerunt papa cōdemnauit monaſteriuꝫ ſuper quatuor articulis predictis lata ſententia ſuper predictis articulis dum pa. vellet ſuper decimis ferre ſententiaꝫ ſuper quibus corā iudicibus fuerat in cā concluſū proculator monaſterij peti it beneficiū reſtitutionis in integrū ad probandam preſcriptionē tā ſuper qua tuor articulis predictis ꝙ etiā ſuper de cimis ꝑ̄pedictis acquiſitis monaſterio ꝑ tranſactionē ⁊ dn̄s pa. dicto procurato
te veſtitutionis beneficiū ſupra dictis ar ticulis cōceſſit ne vero per excogitataꝫ maliciā ſicut ex quibuſdā preſumptio nibus videbatur effectū ſententie ī dā num ep̄i contingeret impediri ⁊ ne mō naſteriū per executione ſententie detri mentū incurxeret propter diuerſas pre ſumptiones dn̄s pa. equitate penſata i ta prouidit vt ꝑredicta ſententia exetu tioni mandetur qͣte aliquā probationē ita tamē ꝙ ſufficientē preſtꝫ cautione ep̄s hurgen̄. ꝙ ſi monaſteriū obtinue xit in cā omnia que percepit occaſione ipſius ſententie monaſter ioreſtituātur Nota ꝙ eccā reſtituitur ad probandam preſcriptionē poſt ſententiaꝫ ante ſen tentiā licet ſit in cā cōcluſum. Itē prop tex preſumptiones poſt ſententiā mā datur ſentētia exetutiōi que alias mā dari nō deberet et hoc de equitate et non de xigore. Corā felicio. Ca. Int̓. archi ep̄m bracharen̄. et archiep̄m tolletan̄ coram innoc. ſuper iure primagie verte batur queſtis lite inter predictos archi epiſcopos cōteſtata corā ipſo cam com miſit quibuſdā iuditibus vt ipſi cām ſufficienter inſtructam remitterent ad apoſtolice ſedis examē partibus termi num peremptoriū aſſignādo in quo cū omnibus munimentis per que cā īſtrui poſſit ſedi ap. ſe preſentent niām au dituri. termino vero elapſo poſt longā expectationē cōparuerunt ꝓturatores archiepiſcopi bracharen̄. ſed qꝛ nōpor tauerat depoſitiones teſtiū et alia mu uimēta dilationē ad hoc poſtulauerūt pa. interlocutus fuit ſuꝑ his ꝙ audien di nō erant cū ad hoc ſibi terminus per emptorius aſſignatus fuiſſet ipſi petie runt ad hoc admitti per officiū reſtitu tionis exhibentes ſuper hoc ſpeciale mā

De in inte. reft.
datum vnde papa hono. dedit illiedilati onē viqꝫ ad octauas pentecoſtes per he neficiū reſtitutionis. Nota dilationē dā dam per beneficiū reſtitutionis ad depo ſitiones teſtiū ⁊ alia munimenta por tanda que in termino cōſtituto fuerūt omiſſa ¶ Ta. Pater et Conſtitutus. mater magiſtri v. et ioquis fratris ip ſius canonici ponen̄. habebāt quaſdaꝫ poſſeſſiones cōmunes. matre eoꝝ defū tta cui ſuccedere debent g. pater ipſorū eis in minori etate cōſtitutis poſſeſſio nes predictas vt̓qꝫ cōmunes vendidit pro cexta pecunie quantitate ⁊ qꝛ ven ditio hmōi non valebat pyo ea parte qͥ ex ſuccrſſiōe materna fratres cōtinge bat predictos emācipanit eoſdem ⁊ fe cit eoē cōtractui cōſentipe preterea con ſuetudo eſt in ponen̄ municipio. ꝙ ſi qͥs vendat poſſeſſiones ſuas alicui extra neo a cōſanguinitate ſua ille qui ē ꝓxi mior ve̓ditori vſqꝫ ad annū̓ ⁊ diē a tꝑe venditōis pōt offerre p̄ciū e̓ptoribus⁊ illi tene̓tur r̄cipere p̄ciū ⁊ r̄ſtitue̓ rē por ciuꝫ offerenti magiſter v. pro ſe ac fra tre ſuo acceſſit ad dn̄m pa. et expoſuit ei predicta petens a dn̄o pa. cuꝫ adhuc eē̓t infra tempus ad obtinendū benefi cium reſtitutionis in integrū vtvendi tione predictā ꝓ ea portione que ex ſuc ceſſione materna contingehat eoſde fa ceret nunciari nullā vel per beneficium reſtitutionis in integrū cōtra ipſaꝫ ve̓ ditione ſub̓ueniret eiſde ī alia portione paterna petebant ſibi per ide beneficiuꝫ ſub̓ueniri tanꝙͣ proximioribus ad offe rendū preciū emptoribus iuxta cōſue tudine̓ municipij ponͣ. ꝙ hactenus omi ſerunt cū in hoc enormiter ledantur et ipſi parati ſūt offerre preciū emptori huc vel eoꝝ heredibus. vnde mandat
pa. quibuſdā quatinus ſi premiſſa īne nerint eē vera venditione predictā quo ad partē que ipſoscōtingit ex ſucceſſio ne materna denuncient eē nullā ſi ī ea iuris ſolēnitaee omiſſa vel ſi fuit ſerua ta ⁊ eos cōſtiterit eē leſos tam ſuꝑ il la ꝙͣ ſuper alia portione paterna ī tnte grum eos reſtituant dum tamen quod offerūt duxerint faciendū. Nota ꝙ fra ter pro fratre ſine mādato admittitur ad impetrandū. Itē ſi iuris ſolēnitas in cōtractu minoris nō ſeruatur nullugē tōtracis in preiudiciū minoris idem in cōtractū ecce Si vero iuris ſolemnitus interuenit et leſus ſit minor vel eccā ſb̓ uenitur eis per beneficiū reſtitutōnis ī integrum. Tauſa. Ca. Quia beneficiū reſtitationis extraordinariū ē nō dat niſi deficiente iure cōmuni dubitaxi po terat quiē po ſſet dare beneficiū reſtitu tionis et ideo pa. oſtendit in ca. iſto qui iudices hoc facere po ſſint hoc modo. Quidā ſūt iudicec ordinarij adminiſtra tione habentes iſti poſſunt cām reſti tutionis in integrū examinar̄ ac finire Itē delegati ab eis hoc ideꝫ facere pn̄t ſiue hoc ipſis delegatis comiſſum fue rit ſpeci aliter ſiue in ipſo negocio inci dat qō reſtitutionis. Itē quidā ſūt alij ordinarij nō habentes adminiſtrationē delegati abiſtis nō habentibus admi niſtrationē et arbitri de hac cā cogno cere nō poſſunt niſi corā eis mora fue rit incidenter. in fine dicit ꝙ in cā matri moniali liberali criminali. arbiter a ſumi nō poteſt cū hniuſmodi cauſe ma iores iudices exigant. Noca ꝙ arbitri incidenter cognoſcunt de cā reſtitutiōis Itē in tribus caſibus hic ſignatꝭ arbi ter aſſumi nō poteſt ¶ Dene figio. Ca. Lata fuit
ī vij

ſentētia contra eccleſiam a qua ſenten tia nō fuit appellatū eccā contra ſentē tiam illā petn̄t beneficiū reſtitutionis in inte grū negata fuit reſtitutio petijt ite rum in alio iudicio inſtitutionē. querit vtrū debeat audiri. reſpondetur ꝙ dene gepi dꝫ eccē heneficiū reſtitutionis pre terꝙ ad appellandū niſi nomis defenſio nihus ad hmōi beneficiū ſit admitten da ſed reſtitui dꝫ ad appellandū. ¶ De cilienatione iudicij mutandi cau ſa facta. X quorū. Ca. Aliqui īpe trant lrās contra aduerſarios ſuos aduerſarij illi anteꝙͣ lxē ad iudices perueniāt vel etiā poſtea vt mandatū apoſtolicū eludant anteqͣ ci tentur appellant aut cōmutationē faci unt de poſſe nionibus ſuper quibus cō trouerſia verti ſperatur Significatuꝫ fuit hoc dn̄o pa. mandat pa. quibuſdaꝫ quatinus ſi aduerſaxij taliter appella uerint aut de poſſeſſionibus de quibus cōtrouerſiā ſperat cōmutatione fecerīt l̓ etiā ſi malicioſe ſe ab̓ſentauerīt illos qui in poſſeſſionibus ſe ingerūt cōpel lant ſub̓ eoꝝ excimine reſpondere ap. xͣ mota. Nota ꝙ reſcriptū extenditur ad eos de quibus in ipſe mentio factā nō ſit vel fuit et cōueniū̓tur per illud ſed hoc propter dolū ⁊ fraude ipſorū ⁊ bene ficio hmōi dec. Ex parte. Ca. Apud m. lo cum aliquādo emergunt queſtiones in tex laicos eiuſde loci que diximi debent per iudiciū ſeculare quidā clexici faciūt ſib̓i cedi actiones ab̓ aliquibus laicis dono vel ppecio vt aduerſarios trahāt ad eccleſiaſticū forū et ſic predam ex tali cōmercio aſſecantur. Scabini. i. oſ ficiales eiuſſꝫ loci ſigmficauerūt hoc do
mino pa. vnde ſuper hoc ſcribit quibuſ dam dicens ꝙ hmōi ceſſiones et empti ones litiū prohibentur per leges ita ꝙ iactura cauſe afficiant illos qui aduo cant ſibi patrociniū potentiorū ⁊ odio ſe ſunt hmōi ce ſſiones quia ex cupidi tate procedunt vnde mandat quibuſdā quatinus predictos clericos cōpeſcant ab̓ hmōi preſumptione per cenſurā ec cleſiaſtica. Nota hic ꝙ clerici cōuenire po ſſunt laicos corā eccleſiaſtico iudice ſi hoc ē de cōſuetudine illius loci. ¶ De arbitris. Ane. Ca. Statuitcōciliū africanū ꝙ ſi inter ep̄os cāper titur ⁊ ipſi ſuper hoc voluent eligere arbitros aut vnū̓ eligāt a̓ tres quorum trium ſequantur ſententiaꝫ a̓ duorum. Ca. Alanus pre Non ſine. Riter inſtitutus fuit cappellanus in ec cā ſancti alfrēdi per archidi acōnum de valle eodē archidiacono mortuo m. ne pos ipſis qui archidiacono in ipſa eccā ſucce ſſit eum preſbiterū cappellanum iterū inſtituit ibidē ⁊ illū fecit poſtio dū predicta eccā ſpoliari tande per frau dem et dolū ipſiuem. exortū fuit ab ipſo a. iuramētū vt arbitriū duorūclericoꝝ ſuſciper̄t ⁊ ẜuarte illi arbitrati fuerūt ꝙ ipſe m. p̓dicto preſbitero v. maxras perſolueret ⁊ toti cederet queſtioni vn de preſbiter iſte ſignificauit dn̄o pa. et ipſe ſcribit ſuper hoc archiep̄o ehora. dicens ꝙ nō decet aliquatinus ſuſtiner̉ vt quod ꝑperaꝫ arbitrati ſunt relinqui debeat in correctū mandans quatinueſi prefati cōfeſſi fuerint ſe tam nequiter arbitratōs fuiſſe vel alias de hoc cōſti terit dictū preſbiterū ab illo iuramēte abſoluat ⁊ ipſu reſtituat ad eccāꝫ ſuā

De arbitrie.
vel ſi arbitriū ipſum fuerit equitate ſb̓ lixum vtramqꝫ partē ad ipſius obſer uantiā cōpellat. Notaqꝫ arbitriū inique ſatū nō valet. Itē ſuper re ſpirituali cō promitti poteſt. in clericū. Deruenit. Ca. V. clexicꝰ qͣn dam ſoxorem ſuā tradidit in vxorē. g. de cal. promittens eidē. g. ꝙ annuatim daret eidē. v. ſolidos ſtexlingorū ſupere iſdem. v. ſolidis orta fuit diſcordia int̓ ipſos vnde ſuper hoc promiſerunt ī qua tuor perſonas que taliter arbitrate fu erunt ꝙ ide. g. perciperet annuatim deci mas quas. .v. habebat ī ꝑrochia de cal. ꝓ. v. ſolidis predictis. ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. qꝛ hmōi arbitriū in poſteꝝ eccē poſſet eſſe damnoſum mandat pa. cuidam quatinus ſi eſt ita prenomina tum g. moneat et cōpellat vt ꝑredictas decimas omnino liberas dimittat ne hu iuſmodi occaſione vlterius aliqͥd ſibi propter hoc vendicare preſumat et cle ricū illū moneat vt cū eodē. g. amicabi liter cōueniant. Rota ꝙ factū prelati in damnū eccē valepen̄ debet nec delictum perſone in damnum eccleſie debet pedū̓ daxe. Dilecti filij. Ca. Inter ah̓ batem et cōuentū diſtardien̄. ciſtercien̄ ordinis ex parte vna ⁊ hoſpitalarios ex altera. vertehatur queſtio ſupervſu rario cuiuſdā nemoris in reginā fran corū fuit cōpromiſſuꝫ vtrīqꝫ ſub certo pena. ipſa auditis cauſe mexitis per diſ finitiuā ſententiā arbitriuꝫ promulga uit de cōſilio quorūdam epiſcoporū ho pitalarij hoc intelligentes ꝙ femine ſe cundū regulam iuris ciuilis a publicis officijs ſint remote. etiā ſi ſūme opinio nis exiſtant ſi patrone īter libertos ſu os audientiā ſuſceperint ex illarū ſentē tia nec pena cōmittitur nec pacti excep
tis datur ipſius arbitriū obſeruare cō temnebant propter quod monachi cō queſti ſūt dn̄o. pa. vnde ſuper hoc papa ſcribit quibuſdā dicens licet femine vt dictū eſt a publicis officijs ſint remote quia tamē iuxta cōſuetudinē approba tam que pro lege ſeruatur in partih̓s gallicanis hmōi femine precellētesha bent ordinaxiā iuriſdictionē in ſub̓ditōs ſuos mādat pa. iſtis iudicibus quatin. cōpellant iſtos hoſpitalarios per penā ī cōpromiſſo appoſitā ap. pe. vt arbitri um ipſū ſicut pronide latū ē et ab̓ vtra qꝫ parte ſponte receptn oẜſeruent pre cipue cā ep̄orum preſentia ⁊ cōſilio ſue xit roboratū. Notaqꝫ cōſuetudo dat iuri dictione̓ perſone que al inhabilis ē ad iudicandū. Itē eccā ⁊ vixi religioſi po ſunt petere penam. Cū tꝑe. Ca. Xbbas de piga ma priuilegia et alias indulgentias a ſe. ap. tꝑe. c. meruit obtinere propt̓ qd̓ ep̄s mex ſburgen̄. dioceſanus eius con tra ipſū grauiter eſt cōmotus vnde ab bas ſuper cōtrouerſijs que inter ipfuꝫ ex parte vna ⁊ ep̄m ⁊ quoſdā mona chos ipſius abbatis ex parte altera ver tebantur promiſit ſe arbitriuꝫ archie piſcopi iagdeburgen̄. fide hinc inde da ta ſeruaturū d archiepͥs arbitriū ſuf cexta forma ſuper cotrouerſijs illis ꝓ mulgauit pronuncians ꝙ abbas renū̓ ciaret priuilegijs ⁊ indulgentijs liber tatis demū orta eſt diſcordia inter ip̄os occaſione hmōi arbitrij propter qd̓ ip ſe abbas ⁊ procuratores ep̄i ad ſe. ap. acce ſerunt pa. examinato cōpromiſſe et arbitrio qꝛ conſtitit ei legittime qd̓ fide hinc inde data cōpromiſſum fuit ī archiep̄m predictū arbitriū ipſū decre uitoh̓ſeruandū. exceptis capitulis illic que contralibertatē ipſius monaſterij

et duarū cappellarū eiuſ& in arbitrio ſunt expreſſa qꝛ et ſi ſponte vellet ab bas illic penunciare de iuee tame nō poſ ſet renunciare priuilegijs vel indulgen tijs libertatis ſine licentia vomani pon tificis que indicat monaſteriū ad iue proprietatē vomane eccē pertinere. No ta ꝙ inramentū quod tagit ius alteri us nō tenet. Itē arlitriū pro parre te net et pro parte nō tenet. Itē exempta nō poteſt venunciare priuilegio liberta tis ſine licentia illius cui fubeſt. ¶ Tū dilectus. ¶ Ca. Reue con uentus corā iudice poteſt reconuenire actorē ſuum. querebatur vtrū coram ar Bitris locū haberet reconuentio ſicut ī iudicio cū arbitrio ad inſtar iudicioruꝫ ſunt redacta. Rn̄. pa. ꝙ licet in iudicio cōuentus recōuenire valeat cōuenien tem tamē corā arbitrierecōuentio locū nō habet quia arbitri iudicare nō pn̄t niſi de his cantū ſuper quibus in eos ex titit cōpromiſſum. Nota ꝙ recōuentio corā arbitris fieri nō poteſt. Tū olima. ¶ Ca. Inter priore ſancti hartholomei lucan̄. ex vna parte et rectorē et fratres hoſpitalis ſancti bartholomei ex altera ſuper eligendie rectores ⁊ fratribus in ipſe hoſpitali q̄ ſtio vertebatur ſuper hoc cā cōmiſſa fu it quibuſdā iudicibus tande vtraqꝫ ꝑe in ipſos iudices cōpromiſit et ipſi ꝓtu lerunt arbitriū ſuper quo vtrīqꝫ dubi tatio ē exorta quā petierunt per ſe. ap. declarmi. dn̄s pa. in ſecūdo inſtrumento arbitriū cōtinente ac diligenter in ſpec to inuenit ꝙ prior ſancti bartholomei ſecandū formā arbitrij tenetur habri cōſiliū cū familia hoſpiralis et tractare cū ea de inueniendo rectore propter qd̓ dicit pa. niſi prior tractauerit cū famili a hoſpitalis ⁊ ipſius cōcilium requiſirit ſuper inueniendo rector̄ nō habet pe teſtatē eligendixeriorē ⁊ ſi elegerite lectio irrita erit ſed habito concilio e tractatuſuper hoc cū familia prior pote rit eligere rectoreꝫ ſiue concordet ſiue diſcordet familia cū ipſo rectore. Nota ꝙ foama arbitrij ſernanda eſt. Itē ali quis tenetur r̄qͥmtere cōſiliū alterius ſed nō tenetur illud ſequi. Contingit ¶ Ca. Per ſe pater Per tuas. Ta. Inter hoſpi talarios ſancti ioannis et plebanuꝫ de piſcina ſuper hoppitale ſancti. allucij q̄ ſtio vertebatur ca ſuper hoc fuit cōmiſ ſa ianuen̄. archiep̄o candeꝫ produrato plebam cū parte altera auttoritate ia nuen̄ archiep̄i iudicis delegati cōprom ſerunt de queſtione illa in vnū cleritu et duos laicos iuramento a procurate re plebani interpoſito illi protulerumt arbitriū hoſpiralarij impetrauerūt lit teras ad archiep̄m piſainū ſuper execa tione arbitrij cū plebanus nollet arbi triū obſexuare. plebanus cerā archie piſcopo propoſuit ꝙ ad cāꝫ tractandaꝫ procuratori dedit generale mandatun nō tamē ei mādamt vt ſine ſpeciali mā dato cōpromittere po ſet vel tranſigere et procurator ille de mandato capitali ſui nō fuerat cōſtitutus ⁊ ideo diceba arbitriū nō valere eū ꝓcurator fine mandati exceſſit. ⁊ preterea illud arbi exiū erat per vnū clericū et duos lalcōs ꝓmulgatū et ideo etiā nō valebat ar chiepiſcopus ſuper his confuluit dn̄s pa. Rn̄. papa ꝙ ſi ex parte plebam arbi triū receptū fuerit et indiſtincte ratuꝫ debet haberi ⁊ executioni mandari ẜr formam mandati epoſtolici ſi vere non fuit receptū diſtinguit vtrū fuit de ob ſeruādo ipſo pena ſtatura emn nō ſi pena fuit ſtatuta poteſꝫ agi ad penā ſi nulla

De arbitris.
fuit ſtatuta ſed ſimpliciter cōpromiſſū fuit ꝙ ſtapetur ſententie arbitrorū pro curator ad intereſſe potexit cōueniri qꝛ iuramento ſuo ſeip̄m perſonaliter obli gauit et nō eccām. ꝙ aūt a duebus lai cis ⁊ ab̓ vno clerico dicitur eē latū nō nocet cū auttoritate dicti archiep̄i fac tum ſit cui cauſa de qua cōpxomiſſum eſt fuerat delegata. Nota ꝙ procurator generaliter datus ad agendū vel defen dendū poteſt cōpromittere vel trāſigere ſine ſpeciali mandato. Itē precurator d̓ cōſenſu capituli cōſtitui dꝫ. Itē procu rator finē mandati nō dꝫ excedere qd̓ ſi fecerit etiā eccā vel dn̄s nō tenetur nec ei nocet vt hic patet. Itē iuramentuꝫ perſonale ē ⁊ ideo nō obligat aliū ꝙͣ iu rantē. Itē in laicū et clericū de re ſpiri tuali auctoritate ſuperioxis pōt cōpro mitti vt hic dicit̉. Ex paxte. Ca. Vacante pre poſiturā ſantti cunberti ī colonia. cano uici illius eccē vota ſua diuiſerunt ī du oc. Quidā elegerūt. h. de iuliato et qui dam alij elegerunt. c. de lumhardia poſt modū cū partes eſſent in preſentia colo nien̄. archiep̄i et tractarent ſuꝑ hmōi electionibus in ipſū ſuper hoc fide p̄pe cita cōpromiſerunt qui cauſe meritiedi ligenter auditis ⁊ intellectis diē ad fe rendā diffinitiuā ſententiā partibus a ſignauit pendente dilatione electus. h. de iuliato d̓ medio ē ſublatus archiep̄e hoc audito canonicis ꝓhibuit ne pende te ſua fniā ad aliā electionē ꝓcederent ſed quidā eoꝝ nihilominus. h. colonie̓. canonicū in prepoſitū elegerūt die que ferri dꝫ ſniā ꝑtibus corā ep̄o cōſtitutis dictus. ſ. allegauit ꝙ archiepͥs vlteris proordere nō debebat cū per mortē alte rius cōpromittentis videatur cōpromiſ ſum finitū. archiepiſcopus cōſuluit ſu
per hoc dn̄m papam. Rn̄. pa. ꝙ licet cō promiſſum per mortē ipſius. h. ſit fini tum tamē prius de mexitis pxioris cog noſcerr debuit ꝙͣ proceſſus fieret ad ſe cundā quia ſi dictus. C. ſuperſtes ius habet ſecunda nō tenet. Nota ꝙ finitur cōpromiſſum per mortē alterius cēpro mittentis ſecus in iudicio. Expoſita. Ca. Inter epiſco pū feltiren̄. et hellimen̄. ex vna parte⁊ ciues texiuſinos ex altera ſuper diſtric tu ſeu iuriſdictionibus ⁊ rebus alijs ſtio vertebatur que per ſmām hoſtien̄. epiſcopi apoſtolice ſedielegati fuit ter minata tandem occaſione ipſius ſniē qͥ dam diſcordie orte fuerunt int̓ eos ſuꝑ quibus diſcordijs partes cōpromiſerū̓t in ducē venetorū et vt eius arbitriū ſer napetur obſides ſuꝑ hoc ab̓ vtraqꝫ par te recepit pa. inſuper illud duci manda uit vt ad cōponendū interponeret par tes ſuas idem dux cōtra ſuicm legati ī iquum protulit arbitriū. epiſcopus feſ tiren̄. cōqueſtus fuit dn̄o pa. et ipſe ſcri bit quibuſdā iudicibus ſuper hoc dicens ꝙ licet eide duci lrās ſuas miſſet vt ad cōponendū interponeret partes ſuas nō tamē fuit ſue lntētionis ī mutare ſē tētiam legati vel ſuſcitare queſtiones per eē ſopitas. vnde mandat quatraue nō obſtantibus lr̄is illis quicqͥd per di ctū ducem factum inuenerint cōtra dic tam ſentētiam debeant in irrituꝫ reuo care diſtrictius inhibentes ei&ē nevlte rius in cōpromiſſo procedat ⁊ cōpellen tes eundem per cenſurā eccleſiaſticam ad reſtitutionem obſidum in totū et vt ipſis legati arbitrium obſeruar̄t̉ No. ꝙ recurrendū eſſe ad itentione ſcribe̓ tis. Itē arbiter de alio iudicare nonde bet niſi de quo cōpromiſſum eſt quod ſi fecerit nō valet et ita forma cōpromiſſi

ſeruanda eſt. Ca. Quidā laicꝫ ¶ Innotuit. .C. nomine impetrauit lrāt contra. v. laicū ſuꝑ quadā ſūma pecunie ad quo dam iudices delegatos corā quibus dic ctꝰ. v. tracto fuit ī cām tāde fuit a parti bꝫ ī duos arbitros cōpromiſſu̓ ita ꝙ fi illi duo adiuicē diſcordarēt. t̓tiūadderēt iudices noīati retēta penes ſe poteſtate cōpellendi partes obſeruandū arbitriū per dictos arbitrios ꝓmulgandū ſꝫ cuꝫ dicti arbitri nō poſſent eē cōcordes dic ti iudices tertiū adiunx erunt qui cū al tero illorū dictū v. cōdempnauit. idē. v. a dictis iudicibus cōpellebatur ſniqͣꝫ ob ſeruare inde ſentiens ſe grauari ad fede ap. appellauit. ſed ipſi eius appellatiōe cōtempta tulerunt excōmunicationis ſmiam in eundr vnde mandat pa. quati nus ſi eſt ita dictā Iniām denuncient eē nulla cum iupe ſit ciuili ktatutū vt com promiſſum de incerta perſona in arbi triū qſſumenda nō teneat. Nota ꝙ cō promi ſuꝫ dr incerta perſona aſſumen da in arbitriū nō tenet. Itē ſmā excōi cationis poſt legittimā appellationē la ta nulla eſt. ¶ Cū̓ a nobis. Ca. Inter ab̓ hatiſſam ⁊ conuentū iotren̄. monaſcerij et archiep̄m ſenon̄. vertebatur queſtio ſuper eo ꝙ ide archiepiſcopus dicebit monaſteriū ipſū metropolitano iure ſi bi ſubeſſe petens ab ipſo monaſterio ꝓ curationes ⁊ res alias. tande concordit̓ a partibus cōpromiſſum fuit in. x. ſant ti angeli diciconū cardiuale̓ ap. ſe. lega tum ⁊ cōpromiſſuꝫ fuit ſub̓ certa pena ꝙ preciſe parerent apbitrio ſeu ordina tioni eiuſdē vel duorū mediatorū quos iAe cardinalis ſuper hoc deputaret. lega tus ſuper hoc deputauit magiſtrū. p. cappellanū dn̄i. pa. et. I. archid̓. ſenon̄
mediatores ⁊ ipſi ordinando ⁊ dffiniē do cām hmōi terminauerūt poſtmoduꝫ petiuerunt partes a domino pa. vt ordi nationem et diffinitionem predictaꝫ cō firmaret et ipſe ꝙ per dictos mediate res ſuper hoc factū fuit cōfirmauit. Cōpromiſſum. Arā de iſto capitulo per ſe patet. Finit feliciter liber primus.

Incipit ſcd̓s liber decre.
De iudicijs.
ſgguſbrica De pdicijs. E quonulideo. Ca. Quidā impetebat quouultdeū ep̄ꝫ centu rien̄. petijt illū ītrodu dī cōcilio africano. In t̓rogats fuit an cū adu̓ ſario ſuo vellet in iudicio experiri. prio id promiſit. altera die reſpondit. hoc ſi hi nō placerr atqꝫ receſſit. petebat adu̓ ſarius vt remoueretur ab̓ ep̄atu. et cō ailiuꝫ excōicauit ipſū. ſtatutū fuit in cō tilio ꝙ nullus eide quouulideo cōminni cet donec ſatiſfactione preſtita fuexit abſolutus. et ſic fuit excōicatus. epiſco patus tamen ante cauſe exitū adimi ſi bi nō debet. Rota ꝙ propter cōtumāciā aliquis eſt excōmunicandus. nec debet abſolui niſi ſatiſfecerit. ſed in principa li cauſa procēdi nō debet. Itē ſine cauſe cognitione nullus deponi dꝫ. Decernimus. Ca. Statutū fuit ī ſinodo eugenij pa. ꝙ laici negocia eccleſiaſtica tractare nō preſumant. Itē prelati eccārum de negocijs eccleſi aſticis nō diſponant iudicio laicorū. ⁊p̄ cipue de ſpiritualibus. et propter eorū prohibitione nō dimittant eccleſiaſticā iuſticiā exercere. Lota ꝙ laici eccleſia ſtica negocia trattare nō debent maxi me ſpiritualia. Itē eēs prelati ſunt iu dices ordinarij. Itē abbas ē nomē dig uitatis. Itē propter prohibitione laico rū nō debet iudex eccleſiaſticus omitter̄ exercere iuſticiā eccleſiaſticā Quanto. Ca. Dicit̉ hic ꝙ cauſa iuris patronatus ita eſt annexa ſpiritualibus cauſis ꝙ nullo niſi iudex eccleſiaſticus de ea iudicare debeat. Ro ta ꝙ cā mixta inter ſpiritualē ⁊ ciuile
magis ſequitur naturā ſpiritualis qͣꝫ cinilis. Itē idem iuris ē in cōnexis quo ad iuxiſdictionē ſicut in mere ſpirituali bus. Itē ratione rei potiusdicitur ſpiri tualis ꝙͣ ratione perſone. et ſic quod eſt minus dignū in ſui ſubſtantiamaioris ē efficacie quo ad iuriſdictionē. At ſi clerici. Ca. Quidā cle rici nuerunt inuiti corā iudice ſeculaxi conuicti vel confeſſi fuerunt ibidē crimi ne. querebatur an propter talē cōfeſſi onē ſint a ſuo ep̄o cōdemnandi. qꝛ ſicut ſuiā a nō ſuo iudice lata nō tenet ita ⁊ cōfeſſio facta corā eodē. Si vero coram ep̄o ſuo de criminibus in iudicio cōnitti fuerint vel cōſeſſidūmodo ſint talia cri mina ꝑropter que ſuſpendi deheant vel deponi ſuſpendendi ſūt a ſuis ordinibus vel ab̓ altaris miniſterio perpetuo r̄mo uendi. Secundo querebatur vtrū epi copi diſpenſare po ſſint cū cleritis qͥ ad ulteria cōmiſerant. Rn̄. pa. ꝙ epiſcop. diſpenſare poteſt cū clericis poſt ꝑactā penitentiā de adulterijs ⁊ alijs cximini bus que ſūt minora. Tertio queritur vtrū clericus erpoſitus iudici tradedus ſit ſeculari. Rn̄. ꝙ clericum pro ſuis ex ceſſibus depoſitū epiſcopus nō debet in dici tradere ſeculari. quia cū ſuo ſit fun ctus officio duplici afflictionē nō debet ipſū affligere. Nota ꝙ cōfeſſio facta co ram nō ſuo iudior nō premudicat cōfitē ti nec ſententia a nō ſuo iudior lata Itē epiſcopus poteſt diſpenſare in adul rerio. Itē nō eſt quis dupliciter preni endus. Itē depoſitus ſeculari iudici tra di non dehet. ¶ Ceterū̓ quia x Ca. Quidam habebant poſſeſſiones in feudū ab̓ ec cleſia bonon̄. iſti vaſalli ecc̄e trahebā in cām ſuper poſſeſſionibus illis coraꝫ delegatis a quibuſdā alijsqui dicebant

ſe potioregin feudo illo iſti excipiebant ꝙ parati erant reſpondere corā dn̄o fru di. iudices hoc nō obſtante niām excō municationis ſeu etiā interdicti ꝓmul gabant in ipſos. ep̄s dn̄s feudi ſignifi cauit hoc dn̄o pa. vnde diſtrictius id fi eri prohibet quādiu illi parati fuerint ſuper poſſeſ ſionibus illis in preſentia epiſcopi dn̄i feudi iuſticiā exhibere. No ta cū vertitur queſtio feudi inter vaſal los corā dn̄o feudi cauſa illa tractari debet. Dilecti filij. Ca. Prior ⁊ cle riti de giſeburna habebant queſtionē cōtra ehoracen̄. archiep̄ꝫ. cōqueſti ſunt dn̄o pa. et ipſe cam illā cōmiſit quihuſ dam mandans eiſ&e vt attentius ꝓui deant ne inquirant cuiuſmodi actio intē tetur ſicut a multis fieri ſolet ſed ſim pliciter factū ⁊ cam facti diligenter in quirant. et ẜm formā canonica caꝫ ter minare ꝓcurent. Nota ꝙ ẜm canones actione nullus tenetur proponere ſꝫ cāꝫ ſufficit dicere. Intelleximne Ca. quereba tur vtrū excōicatus in iudicio ſicire poſ ſit. xn̄. ꝙ cōueniri poteſt et per aliuꝫ re pondere ne de malicia ſua videcitur com modū reportare. Rota ꝙ excōicatus cō ueniri pōt ⁊ per aliū dꝫ reſpendere. Itē quis poteſt facere per aliū quod per ſe nō poteſt. Itē nemo debet d̓ ſua malicia cōmodum reportare. Cleriti. Ca. In archiepiſco patu ſtrigomen̄. de cōſuetudine cōueni ebantur clerici coraꝫ iudice ſeculari de cximinibus. queſiuit ſtrigomen̄. archie piſcopus a dic pa. qͥd ſuꝑ hoc eēt ſeruā dum et ipſe rn̄. cū dicat imperator ꝙ le ges nō dedignātur ſacros canones imi tari in quibus genepaliter traditur vt clericus de omni cximine coram eccleſi
aſtico iudice debeat conuerari. mandat pa. eidē ꝙ in hac parte nō permittat ca nonibus ex aliqua conſuetudine ꝑpeiu diciū generari. Nota ꝙ leges nō dedig nantur ſacros canones iuntari. Itē cle ricus de omni crimine corā iudice eccle ſiaſtico debet cōueniri. Itē cōſuetudo in hac parte nō preiudicat canonibus. Cauſam Ca. Fratpes dimel menſis monaſterij habebant cām cum monachis ſancti alham pa. cōmiſit cau ſaꝫ illam cuidam iudici delegato man dans eidem vt inter cetera ꝓuideat vt fratres dimelmenſis monaſterij ingre diantur cām cū aſſenſu ⁊ voluntate e piſcopi ſui. qꝛ ſi forte monachi ſancti al bani ob̓tineant epiſcopus dimelmenſis dicens ſe abbatem illorū litē ſopita̓pa leat ſuſcitrpe. Notaqꝫ capitulū ſine con ſenſu prelati ad agendū vel defendendū admitti nōdꝫ. Itē. iudex prouidere debet an perſona que agit vel deſendit ſit le gittima. Cū nō ab̓ hoīe. Ca. clerici a liquando depreſendunt̉ in furto homi cidis vel periurio vel alijs quibuſcunqꝫ criminibus. queritur vtrū liceat regi vel cuilibet iudici ſeculari eos iudicare Rn̄. ꝙ ſi clexicus in quocūqꝫ ordine fu exit cōſtitutus in furto vel alio quecun qꝫ crimine deprehenſus fuexit. et conui ctus ab̓ eccleſiaſtico iudice deponi debet Et ſi depoſitus incorrigibilis fuerit ſu pendi debet. Deinde creſcēte cōtumacia excōmunicari debet. et ſi poſtmodū in ꝓ fundum maloꝝ veniens cōtempſerit cū eccā nō habeat qd̓ vltra faciat tradedꝫ eſt curie ſeculaxi. ita ꝙ ei exiliū vel ali a pena legittima inferatur. Nota ꝙ cle rici in quotūqꝫ crimine et quocunqꝫ or dine depreſenſi fuerint a ſuo iudice ſūt cōdemnandi. Itē creſcente contumadia

De iudicijs.
creſcere debet pena. Itē clericus incor rigibilis tradi debet curie ſeculari Quia vnil. Ca. Quidā no mine vnil. per violentiā occupanit eccle ſiam. ℟. clerici ipſe. R. clexicus īpetra uit lrās contra dictū vnil. ſuper eccā il la. tande ille. v. mortuus ē. A. clexitu eandē eccās poſtmodū̓ eſt ingre ſus. du bitabatur. vtrū ille R. per lxās impetra tas contra dictū vnil. ſuper eadē eccl̓a poſſet cōueniri. cōſultus pa. p̄pecipit vt ẜm forma prioꝝ lrārum interdictus .x. .p. coram eiſdem iudicibus ꝓcedatur ſicut inter eunde. p. et dictū viul. ſi viue ret procederetur. Nota ꝙ per reſcriptuꝫ cōuenitur ſucce ſſor qui ſuccedit in vici um nec poteſt hic allegare honā fidem cū eccā ſine iuſto titulo poſſideri de iure nō poſſit. Cū veniſſent. Ca. Dicitur hic ꝙ quādo oxitur queſtio d̓ priuilegi is romane ecce. nō dꝫ de ipſis iudicare niſi ſolus pa. Nota ꝙ eius ē interpreta ri cuius ē concedere. Itē cā priuilegioꝝ ſe. ap. generali mandato nō delegatur. Rouit ille. CA. Rex francie et rex āglie ſuper quadā diſcordia quā inter ſe habebant occaſione feudi ſuper comitatu pictauie cōpoſuerūt ad inuicē et illa cōpoſitio iuramento interpoſito hinc et inde fuit cōfirmata. tandem rex francie iuramento ille nō obſtante ve nit contra illā cōpoſitionē occupando co mitatū predictū rex anglie ſepe monu it ipſū vt cōpoſitionē illā ſeruaret et pa cta imita inter eos. ſed cū ille d̓ſiſter̄ no let rex anglie denunciauit hoc eccē Vnd̓ dn̄s pa. intellecta denunciatione illa qꝛ ille veniebat contra patē etpacis federa iuramēto firmata cū ad ipſū pertine at corrigere quēlibet xp̄ianum de peccato ſcribit dn̄s pa. prelatis qͣglie. et primo
inducit cōtra regē illā auctoritatē euā gelij ſi peccauerit in te frater tuuenec tamē propter hoc vult deregar̉ iuriſdi ctioni ipſius in aliquo nec intendit iudi oare de feudo ſed decernere de peccato cu ius cenſura ad ipſū ſpectat. niſi per priui legiū vel cōtraxiā cōſuetudinē iuxi cōi aliquid ſit detractū. tamē oſtēdit ꝙ rex debet ſibi ad iniuriā reputare exēplo valentiani ⁊ aliorū iraperatoruꝫ eſten dendo ꝙ ad ipſū pertinet corripere quēli bet de peccato ⁊ pacis federare formare In fine precipit cuidā legato vt in ne gocio ipſo procedat ẜm traditā ſibi for mam niſi dictus rex vel ſolidā pacē r̄ for met vel treugas ineat cōpetētes vel ſal tem patiatur humiliter vt quidaꝫ ab bas ⁊ archiepiſcopus bituricen̄. quibs negociū hoc cōmittit d̓ plano cognoſcāt vtrū iuſta ſit querimonia quā contra eū proponit rex anglie vel eius excep tio ſit legittima qua proponit cōtra ip ſum. Rora ꝙ papa nō debet aliorū iura perturhare. nec econtra. cum iuriſdittio ſit diſtincta. Itē admonitio euangelica debet precedere cāꝫ et denū̓ciationē. Itē queſtio feudi ad dn̄ꝫ feudi pertinet niſi cōſuetudo preiudicet vel priuilegiū. et ita cōſuetudo derogat iuri. Itē ad pa. pertinet corrigere quēlib̓et de peccato. Itē in iudicio nō eſt per ſonaruꝫ diſtinc tio attedenda ſed ita magnū iudicabis vt paruū. Itē ad eccāꝫ ſpectat pacē ſer uare Itē contra denunciationē admtti tur exceptio. Paſtoralis. Ka. Prīcipales perſone ipſū factū per ſeipſas propone re debent niſi fuerint ita indiſtincte vt earū defectus per aliquos ſuppleatur. Rota ꝙ in iudicio principalis perſona debet per ſeipſū factū proponere. Item iudex poteſt ſupplere defectū partis.

Examinata. Ca. Inter no bilem virū. M. de riuaria. et quoſdam milites de capanici vertebatur queſtio ſuper iure patronatus eccē ſancti ange li de cōi concordia. ſequeſtrata fuit eccā illa apud vicednm. ſabinen̄. tande idem ni. intentauit actionē ſuā contra mili tes illos vendicando ab eisius patrona tus ipſius eccē. lite cōteſtata teſtes in duxit ad probandū ꝙ ipſe ius patrona tus ipſius eccē poſſidebat quoniaꝫ vice dn̄s ſabin̄. eande tanꝙͣ ſequeſtratā ac cepit. cā iſta delata fuit ad dn̄m pa. 21p ſe diligenter examinata cā predicta ac tionē quā intentauit cōtra milites pre dictos ſuper iure patronatus ipſius ec cleſie in cōgruentem et ineptā inuenit. quia cū teſtes induxerit ad probanduꝫ ꝙ ipſe ius patronatus ipſius eccē poſ fidebat quando dictus vicedn̄s eandem tanꝙͣ ſequeſtratā accepit. apparet ꝙ nec rei vendicationē intentare nec ipſi us reſtitutionē poterit poſtulare. Vnde pa. pronunciauit intentionē ipſius nobi lis nō tenere abſoluendo milites ab ea dem tamen ſi cōgruentē et aptā polue rit proponere actionem reſpondere ſibi nihilominus teneant̓. Nota ꝙ cā iuris patronatus corā iudice eccleſiaſtico de het tractari. Itē ei qui poſſidet nō cōpe tit rei vendicatio nec reſtitutio. et idro quia iſte poſſidebat ius patronatus qn̄ ſe queſtrata fuit eccā nō cōpetebat ei rei vendicatio. Itē cū libellus inepte conci pitur reue ab inſtantia iudicij abſolui tur ⁊ ſi poſtea cōgrue reformetur nihil ominus reus tenetur reſpondere. Item ex hac dec. videt̉ ꝙ actio ẜm canones ſit proponenda. Cū deputati Ca. Magiſter et fratres militie templi in italia cōſti tuti habent quoſdā in domihus ſuis qͦs
appellant preceptores. Iudices tā cle rici ꝙͣ ſeculares nō admittebant eos in cauſis ꝓ ſua iuſticia ꝓſequenda illud allegantes in pepulſionē ipſorū. ꝙ eis eoꝝ generatio nō eſt nota. ſignificatu fuit hoc dn̄o pa. Vnde prohibet auctori tate apo. ne aliquis huiuſmodi precep tores in proſecutione cauſarū hac occa ſione ab agendo ⁊ reſpondendo repellat Lota ꝙ quilibet preſumitur idoneueni ſi probetur indignus. Qualiter ⁊ qn̄. Ca. Preci pit pa. prelatis eccleſiarū vt laicis con querentibus de clericis plenā iuſticiaꝫ faciant nō obſtantibus appellationibꝰ Fruſtratorijs quasclexici contra laicos Frequenter epponunt ne pro defectu iuſ ticie clerici trehantur alaicis ad iudi cium ſeculare quod oīo prohibet fieri Nota ꝙ nemini ē iuſticia deneganda. Itē appellationibus fruſtratorijs non eſt deferendū. Itē ar. ꝙ in defectū iuſti cie clerici ad iudiciū ſeculare trahi pn̄t ſic econtra propter defectū iuſticie iudi cis ſecularis ecca poteſt ſe intromittet̉ infra de foro cōpeten. licet. et. c. ex tenotͣ Tamqꝫ. Ca. Inter abbateꝫ et cōuentū vnidonen̄. et archi. cartone̓. ſuper quibuſdā procuratorib̓s queſtio vertebatur. cauſa ſuꝑ hoc cōmiſſa fuit archid̓. paxiſien̄. et quibuſdā alijs. Sꝫ quia archid̓. pariſien̄. ſimile fere cām habebat parti alteri nimis fauorabilis videbat̉. loco ipſius archid̓. ſurrogauit quendā decanū mandans vt nō obſtan tibus lr̄is procedat in cā preuia rōe. Nota ꝙ cū iudex hab̓et ſimilē cām cau ſe ſibi cōmiſſe poteſt ⁊debet remoueri alter ſurrogari cū propter cam ſuam ſimilem nimis fauorabilis videtur alte ri parti. Ca. ho Exhibita nobis.

De iudicijs.
cante eccleſia virdunen̄. electus eſt qͥ dam. R. nomine contra iſtū̓ electū. h. archidia. et quidam alij canonici virdu nen̄. ſe opponentes impetrauerunt lrās contra ipſū ad ep̄m paxiſien̄. et coniudi ces ſuos ſub̓ hac forma. vt vocatis qui forent vocandi veritatē inquixerent ſu per his que propoſita fuerant ⁊ alijs negociū cōtingentibus partibus coraꝫ iudicibus cōſtitutis predictus electus quibuſdā ex illis qui contra ipſuꝫ age bant in modu̓ exceptionis obiecit con ſpirationē et quibuſdam excōicatione ſe illa offerens probaturū. Iudices int̓ locuti fuerunt ꝙ de hmōi exceptionibꝰ ⁊ negocio prīcipali ſimul inquixerent volentes admittere ꝓbationes ſuper pͥ dictis exceptionibus quaſi nō eēnt iu dices ſed inquiſitores ⁊ iuris ordine ꝑ uertendo ſimul ceperunt inquipere de ex ceptionibus ⁊ negocio principali et te ſtes ſuper eede receperunt lite nō cōteſ vnde dictus eltūs ad ſe. ap. appellauit. omnia iſta dictus electus dn̄o pa. ſigni ficauit vnde mādat quibuſdā iudicibo ꝙ cū nō in modū̓ inquiſitionis ſed com miſſionis negociū extitit delegatū/ qua tinus ſi ex dictis grauaminibus vel ali quo ipſorū conſtiterit appellatū reuo cato in irritū quicqͥd poſt appellationē huius inuenerint eē factū in cā ipſa iu xta cōtinentiā priorū lxārum ꝓcedant preuia ratione. Nota ꝙ in cā electionis oēs vocandi ſunt quos ipſū negocium tangit. et de oībus negocium cōtingēti bus inquirendū eſt. Itē cōſpiratores nō admittūtur cōtra electum tanqͣꝫ ini mici vel excōicati quia ab agendo ſunt excluſi. Itē exceptio peremptoria vt cō ſpiratio ante litis cōteſtationē non d admitti. qꝛ ē preiudicialis. Itē de excep tionibus et negocio principali cōtra iu
ris ordinē ſimul cognoſci nō debet ſed de illis primo cognoſcendum ē que ſui natura precedunt. Ca. Inter ar Venerabilis. chicp̄m rauennaten̄. ex vna parte ⁊ cō munitatē cremen̄. ex altera ſuper iuriſ dictione ciuitatis ipſius ⁊ quibuſdam alijs articulis queſtio vertebatur. que cōmiſſa fuit magiſtro tancredo bon̄. ca nonico ſed per cauillationes cremēſiuꝫ et ſub̓ter fugia deciſio huius cauſe per trienniū fuit prorogata et tande poſt litis cōteſta. ⁊ cōmiſſones varias dicti cremen̄. aſſerebant inſtantias iudicij ꝑ decurſū tꝑis perijſſe. et ita nolebant vl̓ terius ſub̓ examine iudicis veſpondere. Archieṗs ſiguificauit hoc dn̄o pa. vnde ipſe mandat eidem iudici ꝙ exceptiōe hmōi nō obſtante in negocio ipſo pro cedat iuxta traditā ſibi formā. Rota ꝙ inſtantia iudicij ẜm canones per lap ſum triennij nō perit. qꝛ iuxiſdictio iu dicis eſt perpetua et reſcripta perpetus ſunt. La. Irit Significauerum abbatē et cōuētū monaſterij ſancte ma rie de florentia ex vna parte in cōmuni tatē caſtri de ſigno flexen. dioc. ex alte ra ſuper poſſeſſione vel quaſi iuris eli gendi ibide rectoreꝫ corā poteſtate flo ren. queſtio vertebatur dicta poteſtas pro monaſterio ſuper poſſe ſſione vel qͣi iuris eligendi rectorē in caſtro predit to diffinitiuā ſententiā ꝓmulgauit. la ta predicta ſniā monachi elegerunt ibi rectorē ſed illi caſtellam nō recipiehāt illum rectorē. et inſuper ptās floxen. cōpellebat abbatē ⁊ conuentū ſuper ꝓ prietate vel quaſi predicti iuris in ſecu lari iudicio cōmunitati predicte reſpō dere Significatū fuit hoc dn̄o pa. vnd̓ mandat ep̄o honon̄. ⁊ coniudicibus ſuis
k

quati. ſi eſt ita cōpellant cōmunitatem p̄cedictā electū ab eiſdem monachis ad mitter in rectorē caſtri predicti. auditu vi poſtmodū ſuper proprietate vel qua ſi dicti iuris quicqͥd partes dixerint ꝓ ponendū partibus in preſentia iudicuꝫ cōſtitutis ex parte cōitatis predicte fu it excipiendo propoſitū ꝙ tunc corā eīe reſpondere nō tenebatur de iure cū tem pus vindemicirū tunc exiſteret fexiatū ex parte monaſterij fuit reſponſum hͦ malicioſe proponi vt videlicꝫ cā protra cta tempus electi predicti inutiliter la beretur. Cōſultuepa. mandat ſuper hoc eiſdem iudicibus quati. hoc nō obſtante procedant in negocio prema ratione. Nota ꝙ hic diuiditur cōtinentiā cauſe ſed hoc ſit propter diuerſum forū. Itē ex ca proceditur tꝑe feriato vindemaꝝ altera parte inuita. De foro cōpetenti. I quis clericus Ca. Sta tuit cōcilium calcedonen̄. ꝙ ſi clericus caꝫ habeat aduerſus aliū clericū vel laicus aduerſus clericū nō deſerat ep̄m clericicōuenti. vel de cō ſilio illius aliū̓ iudicem eligant eccleſia ſticū. Nota ꝙ actor forum reī debet ſeqͥ Itē ſine licentia ep̄i clerici aliū iudiceꝫ eligere nō poſſunt. ENullus. Ca. Statuit cōcili um pariſien̄. ꝙ nullus iudex ſecularis eccleſiaſtica perſonam preſumat diſtri gere. vel cōdemnare. quod ſi fecerit ab ecca cui fecit iniuriā tamndiu maneat ſe queſtratus quouſqꝫ ſatiſfaciat. Reta ꝙ ſeculares iudices eccleſiaſticas per ſonas iudicare vel cōdemnare nō debent Itē qui iniuriā facit ecce cōione ipſis pͥ naxi debet. ¶ Sone Ca. Si duo ep̄i diuer
ſarum ppouinciarū ſuper aliqua po e ſione vel loco ad inuicē cōtēdant ille pri mae vel patriarcha vel archiep̄s in cū ius iuriſdictione e̓ locus de quo conten ditur cognoſcat vel det iudices qui cām diximant. Nota ꝙ ratione rei ſortitur quis forum. E Si quis contra. C4. Dicit̉ hic ꝙ ſi aliquis cām habuit contra cle ricū corā epijcopo ſuo eum conueniat. et ſi epiſcops tanꝙͣ ſuſpectus fuerit ve cuſatus comnitat alij cam ipſam. ſed ſi attor r̄ cuſauerit illū cui epiſcopus cāmi cōmiſit. epiſcopus det aliquē qͥ partes cōpellat vt cōcorditer iudices eligant ne poſſint poſtea recuſari. ⁊ ide eēt ſi re uerecuſaret illū executorꝭ. et quicqͥd ꝑ illos fuerit diffantā ꝑ epiſcopū exēcu tioni mandatur lege ſeruata. Nota ꝙ ordinarius poteſt recuſari. Itē delega tus epiſcopi ſuā niām nō poteſt execū tioni maandare vt hic colligitur. contra rium notaui in gloſa in hoc capitulo ſignata. Si clericus. Ca. Si cleric cōueniat laicū de rebus ſuie vel eccleſie et laicus dicat res illas ſuas. tūc actor forū rei ſequatur. licet de cōſuetudine a licubi aliter obſeruetur. Nota regulam generalē. Actorē forum rei ſequi debere in quibuſdam partibus alit̓ de cōſuetu dine ſeruatur ¶ Ex tranſmiſſa Ca. Quidā nomine. ℟. de caſiuille corā trecen̄. epi ſcopo traxit in cam M. G. ⁊ Huil. mili tes cuiuſdā epiſcopi ſuꝑ quadā poſſe ſione quidā nobilis vir de campis eorū dn̄s ſub debito fidelitatis eis ī hibuit ne de ſeculari feudo in eccleſiaſtico iudicio re ponderēt cū paratus eēt eidem. R. iu ſticiam exhibere. epiſcopustrecen. eos reputans cōtumaces tulit excōicatoie

De ſoro cōpetenti.
niām in eoſdem. propter quod milite. conqueſti ſunt dn̄o pa ¶ Vnde mandat epiſcopo iſtorū militū ꝙ ipſe cām illaꝫ iubeat per dn̄m feudi terminari. et ſi ip ſe malicioſe diſtulexit epiſcopuci R cāꝫ ipſam terminare procuret. Nota cauſā feudi per dn̄m ipſius fendi terminari Itē propter negligentiā ſeu maliciaꝫ amittit quis iuriſdictionē. verū. Ea. Vacante quadā ecca mora fuit queſtio a quodā ſuper qͥ huſdam feudis aduerſus prepoſitū per tinentibus ad propxietatē vacantis ec cleſie. dubitabatur quid fieri deberet de hmōi queſtione. Conſultus pa. ſtatuit ꝙ ad pn̄s ſuperſedeatur huic queſtioni quouſqꝫ ep̄s fuerit ihbi electus et cōfix matus. et ſi fendū illud ad eccām perti neat/ epiſcopi beneplacito relinquatur ſicut iuſtū fuerit. ꝙ ſi ad eccām nō per tineat. imperiali beneplacito relinquat Nota ex hac deche. honū̓ ar. ꝙ vacante eccā iuriſdictio epiſcopi ad capitulum nō pertineat. Itē cā feudi per ipſius do minū dꝫ exprdixi. Tū ſit. Ca. Primopremittit pupa regulā generalē ſcilꝫ ꝙ accuſator forū rei ſequatur. quia iudices ſecula res remiſſi ſunt et negligentes in vedde da iuſticia ꝑſonis eccleſiaſticis ſtatutū fuit fauore eccleſie vt rectores eccleſia rū male factores ſuos qui ſacrilegi ſūt cenſendi. po ſint conuenir̉ ſub̓ quo iudi &e voluerint eccleſiaſtico vel ſeculari. Nota regulā. actor forū pei dehet ſequi. Itē propter negligentiā iudicis ſecula ris deuoluitur iuriſdictio ad eccleſiaſti cum. Itē ſacrilegi corā eccā ſunt cōne uiendi. et in electione eſt prelatoꝝ ſub quo iudice eos vellut cōuenitei. Quod clericis. ¶ Ca. Madat papa ꝙ ſi clerici poriſiuns cōmorantes
cās pecuniarias hab̓uerit cōtra alios ⁊ alij contra eos iure canonico decidant̓. Nota quod dicitur in iſta decre. ſpeciale eſt pariſius et fauore vniuerſitatis in troductum. Licet ex ſuſcepto. ¶ Caſus Quidam laici vercellen. ſuper queſtionibus que forū eccleſiaſticū nō contingunt lrās impetrabant cōtra ali os laicos fatigantes eos laboribus et expenſis ⁊ iuriſdittionē conſulū vercel len. eneruantes cū ipſi parati eē̓nt con querentibus iuſticiā exhiberr. Vnde cō ſules vercellen̄. ſigni ficauerunt hoc dn̄o pa. et ipſe ſuper hoc mandat ep̄o vercel len. quati. ſi aliquādo a laicis vercellē. ſuper vebus que forū ſeculare cōtingūt lrās contigerit a ſede ap. īpetrari illae decernat irritus ⁊ inanes du̓modo con ſules et cauſe vercellen̄. de ſe cōquerēti bus iuſticiā exhibeant et ſi aliqui corā cōſulibus fuerint aggrauati ad ipſuꝫ ep̄m ſicut hactenus ſeruatū eſt. vel ad ſe. ap. poterunt appellare hoc preſertiꝫ tempore quo imperio pacante ad ſupe riorē ſecularē nō poſſunt habere recut ſum. ſi vero conſules iuſticie tanꝙͣ fu pecti fuerint recuſati corā arbitris a ꝑ tibus electis de cā ſuſpicionis agatur. que ſi probate fuerit ad ip̄m epiſcopū vel ad papam pro iuſticia recurratur. Nota ꝙ littere apoſtolice impitrate ſuꝑ his que ad forū eccē non pertinet ſunt inpendenti. nec procedit per eas quoui qꝫ ſeculaxis iudex negligēs apparuerit in iuſticia exhibenda. et ſic propt̓ negli gentiā iudicis ſecularis eccā ſe de hic ītromittē pōt. Itē vacante īperio eccā ſupplet vicē imperij. ⁊ ad eā appellatur vacante imperio. Itē iudex oro mnarius poteſt recuſari. quia iſti conſules ordi narij ſunt. licꝫ cōtra opinione legiſtaꝝ
k2

vt. C. de iuriſ. o. indi. l. nemo. ¶ Ex tenoxe. Ca. Inter nobi lem mulierē. F. viduci. et. I. de medua no ſuper hereditate ipſius mulieris que ſtio vertebatur. ca ſuper hoc fuit cōmiſ ſa archiep̄o et theſaurario turon̄. Co mesbritanīe ſub̓ cuius iuxiſdictione ꝑe vtraqꝫ cōſiſtit. mulieri predicte māda rit vt cam deferret ad ipſū promittēs eidem quod faceret ei iuſticie plenitudi nem exhiberi. et quia iudices nihilomi nus procedebant in cā Comes hoc ſigni ficauit dn̄o pa. ipſe vero cōſiderans ꝙ vi duarū taliter debet iuſticiā defenſare ꝙ alijs nōdebeat iniuſticiā facere. mandat eiſdem iudicibus ꝙ niſi talis cauſa que ad eccleſiaſticū forum pertinet ei deb ant ſuperſedere. du̓modo per iudicē ſecu laxem ſuā poſſit iuſticiā ob̓tinere. alio quin nō obſtante cōtradictione ipſis co mitis crim ipſam prema ratione termi nare ꝓcurent. Nota ꝙ propter neglige̓ tiam iudicis ſecularis tranſfertur iuriſ dictio ad eccleſiaſticū iudicē. Itē cauſa viduarū principaliter ad forū ſeculare pertinet. Itē littere que ab inicio effec tum nō habent. tractu tꝑis īcipiunt ha bere effectū. Si diligenti. Ca. quidā cle xicus piſanus cōtraxit cū aliquo pro mittens eidē ad cextū terminū ſoluere certa̓ pecunie quantitatē. alioquin poſ ſit eum cōuenire coram iudice ſeculari et clericus promiſit ei reſpondere ſub il lo iuramento interpoſito. dubitatū fuit an poſſet ſic renunciare iuri ſuo ſalteꝫ in temporalibus. et iudicē laicū ſibi cō ſtituere et an iuramentū deneret. Suꝑ hoc cōſultus fuit archiepͥs piſanuequi fuerat doctor leg. Et ipſe rn̄dit ꝙ vſqꝫ ad tꝑa illa tenuerat ꝙ licitū ſit clerico penundare iuri ſuo ſaltē ī temporalibs
et ſibi laicū iudiceꝫ conſtituere. et iura mentū ſuper hoc preſtitū ſeruandum e rat reſponſio ⁊ opinio archiepiſcopi ꝑ uenit ad papam. vnde ſcribit eidē archi epiſcopo referendo ſibi opmnione ſuam qualiter aſſeruit ꝙ licitū erat clerico renunciare ſaltē in temporalibus iuri ſuo ⁊ laicū ſibi iudicē conſtituere et ꝙ iuramentū ſuper hoc preſtitū erat ſer uandum oblitus cōſtitutionis illius qͥ dicit ꝙ pacto priuatorum iuri publici nō derogatur. et ꝙ nō potuerit renunci are nec laicū iudicē ſibi cōſtituere oſtē dit per cōcilia milenitanen̄. et cartagm̄ In cōcilio milenitan̄. cōtinetur ꝙ cleri ci nō protrahāt clericos ad iudicia pub lica relicto pontifice ſuo. quod ſi fecerꝭt cam perdant ⁊ a coi̓one habeantur ex tranei. Et in cōcilio cartagin̄. dicitur ꝙ taꝫ epiſcopi ꝙͣ diaconi ⁊ quilibet cle rici in cximinali ſeu ciuilinegocio ſi dere licto iudicio eccleſiaſtico voluerꝭt ſe pur gare publicis iudicijs etiā ſi pro eis la ta fuerit ſentētia locum ſuū amittant. hoc in criminali vero perdant quod eni cerint ſi locū ſuum optinere voluerint. Ex quibus cōcilijs manifeſte appare ꝙ clerici nec inuiti nec volentes poſſi it paciſci vt ſecularia iudicia ſubeant. qꝛ hoc nō e̓ beneficiū perſonale cui renun ciari poſſit ſed potiustoti collegio et cle ſiaſtico publice e̓ cōceſſum. cui pacum priuatoꝝ deregari nō poteſt. et iuramē tum ſuper hoc preſtitū licite ſeruari nō poteſt quod contra ſtatuta canonica il licitie pactionibus informatur. Ro a ꝙ tus publicum pacto p̓uatorum non tel litur. Itē clerici neqꝫ ī criminali neqꝫ in ciuili poſſunt lacum iudicem eliger̄ ſuo derelicto. quod ſi feceriat puniūtur vt hic dicitur. Itē iue iſtud publicum eſt et ideo nullus ei renunciare poteſt.

De foro cōpetenti.
Itē ſi principale nō tenet nec acceſſo riū. Itē iuramentū contra canones pͥſ titum nō tenet. Cū contingat. Ca. Aliqui clexici deputati ſūt ſeruicio capituli he luacen̄. aut ſexuicio alioꝝ clericoruꝫ he luacen̄. dioc. clerici iſti ſic ad ſeruiciuꝫ deputati cōmittunt exceſſue aliquot queſiuit ep̄s beluacen̄. vtrū clerici iſti cū imperantur ſuper exceſſibus ſuis cō ueniendi ſint corā ipſo vel potius corā illis quibus ſeruiunt cū quibus ſeruiūt hmōi iuriſdictionē vendicare cōtendat quāuis eos nō po ſſint excōicare vel ali as cōſercere. Ad hoc rn̄. pa. ꝙ coram ip ſo heluatē. tanꝙͣ ordinario cōueniendi ſunt maxime ſuper hicque in ſua dioc. cōmiſiſſe dicūtur. niſi forte illi quibus ipſi delinquentesdeſeruiunt ex īdulgen tia ſpeciali vel cōſuetudinē vendicent ſi bi hmōi iuriſdictionē. Rota ꝙ priuil̓. ⁊ cōſuetudo derogant iuxi cōi etiqꝫ in cri minibus. Itē ſolus ep̄s cognoſcit de cri minibus in dioc. ſua cōmiſſis de iupe cō muni niſi conſuetudo vel priuilegiū ſit in contrariū. Itē ep̄s ſolus ē ordinaris in dioc. ſua. Poſtulaſti. Ca. Ecce aliqͥs ſacerdos habet eccām in dioc. bon̄. in qͥ reſidet domiciliū vero rationē patrimo nij ſui habet in dioc. mutiū. et ibi del in quit. queritur a quo ep̄o pro delicto ih̓i cōmiſſo debeat iudicari precipue in cau ſis que officij vel beneficij priuationeꝫ inducunt Rn̄. ꝙ per ep̄m in cuius dioc. deliquit. Iniq in eundem clericū debet ꝓ mulgari. ſed per illū epiſcopū in cuius dioc. habet eccām ſnici debet executioni mandaxi. Lota ꝙ ratione delitti efficit quis de foro alterius. Itē per aliuꝫ fer tur ſniā et ꝑ alium executioni mandat ¶ Ex parte. Ca. B. regina qͦn
dam anglie impetrauit lrās ad iudices delegatos cōtra nobilem virū vuil. qui contra iuſticiā ſpoliauerat eā caſtro ſe greÿ pertinente ad eā ratione dotalicij coram quibus dictus nobilis excipien do propoſuit ꝙ lrē non valebant pro eo ꝙ caſtrū garchie vbi ē eius domiciliuꝫ principale cōſiſtit in dioc rodon̄ que di ſtat a tuxon̄. vltra duas dietas. Con tra hoc ex parte regine fuit replicatum ꝙ nobilis ille turonen̄. bene poterat cō uenixi quia et rodon̄. et andegauen̄. dio. exiſtit. et caſtrū de quo queſtio vertit̉ in dioc. andegauen̄. exiſtit que nō diſtat a turo. vltra duas leutas. preterra ide adiecit ꝙ ipſe corā dn̄o feudi debuit cō ueniri. et idro littere apoſtolice nō vale bant. cū nō faciant mentionem ꝙ dn̄s feudi fuerat requiſitus. et ī exhibendo iuſticiā fuerat negligens vel remiſſus. Inſuper dicebat ꝙ lr expreſſa falſita te fuerant impetrate ex eoꝙ fuggeſtū fuerat caſtrū illud ad reginam illā rati one dotalicij pertinere. cū nec ab̓ inicio nec duxante matrimonio ſibi aniro in donationem propter nuptias fuexit a ſignatum. Contra iſta ex parte rrgmne fuit peſponſuꝫ ꝙ uidua ſpoliata irrequi ſito domīo feudi ſpoliatorē ſeu detēto pem pei corā eccleſiaſtico iudice cmius ī tereſt niduas defendere. bene poterat cōuenixe Iudices ſuper prepoſitis dubi tarunt. vnde regina dn̄o pa. predicta fit nificauit. vnde mandat iudicibuep̄dce quatin. ſi cōſtiterit dcm̄ nobilem terrā ⁊ manſionem habere in andegauen. di oce. in qua interduꝫ habitare cōſueuit et ipſa dioc. a turon̄. nō diſtat vltra du as dietas et in eadem dioc. res litigio ſa exiſtit inde ipſo negocio ruxta tenor priorum lrātuꝫ prema rōne procedant non obſtantibus alijs exceptionibus
k 3

que in patitorio potiueqͣꝫ in poſſe Iorio ꝙ regina contra dictūno hilem intenta uit locū habuit. Nota ꝙ cā viduaꝝ q̄ ad poſſe oriū pertinet ad eccām. Itē nota. ꝙ diete cōputa̓tur a dioc. in qua res litigioſa exiſtit. Itē cā feudi qͦ ad petitorium iudiciū coram dn̄o fendi tra ctari deb̓et et ita tria requiruntur coraꝫ delegato. ꝙ habeat domiciliū īfra ducis dieras a iudice delegato. ⁊ ꝙ rec licigi oſa ſit infra eandē dioc. Tonqueſtus. Cō ꝓtōs vt cōe bon̄. per iuolentiā vſurparunt iuriſ dictione in quibuſdā caſtris et nullis tēporalē. que pertinet pleno iure ad ho non̄. eccām. et in cuius quaſi poſſeſſiōe eccā ipſa erat. propter quod hon̄. ep̄s cōqueſtus fuit dn̄o pa. Vnde cām cōmi ſit cuidā iudici mandans eidē ꝙ cū ini quum ſit ea que pro remedis peccatoꝝ venerabilibus eccleſijs ſunt relicia vel aliter iuſte acquiſita humanis vſibus applicaxi. innaſores ipſarū perum tanꝙͣ ſacrilegi ſunt excōicandi vſqꝫ ad debi tam ſatiſfactionē. Vnde ſi cōſtiterit ei d̓ premiſſis mouitōe premiſſa per cenſu ram eccleſiaſticā cōpellat inuaſores pͥ dictos ab hmōi ceſſare. et de pretexitis damnis et iniurijs ſatiſfacere cōpetent̓. Nota ꝙ eccā poteſt cōuenire malefacto res ſuos corā iudice eccleſiaſtico. cū ſint ſacrilegi. quod crimē eccleſiaſticū eſt. Itē quod ſemel deo dedicatū eſt amplis ad humanos vſus applicari nō debet. Item mouitio debet precedere vindictā Dilecti filij. Ca. Quidaꝫ ci ues romani. I. et. A. quandam quanti tatē pecunie mutuauerant epiſcopo du nelien̄. qui promiſit eiſ&e dictā pecuniā ſoluere certo loco nidelꝫ citra mare. Sꝫ quia dictus epiſcopus pecuniā vt pro miſit nō perſoluit. impetrauerunt lrās
contra dcm̄ epiſcopū ad abbatē ſancie genoueſe parifien̄. abbas citauit ſuce ſorru dc̄ epiſcopi dunelien̄. qui mutuū contraxit. corā que ex parte ipſius epi ſcopi fuit excipiendo propoſitū ꝙ omni hus anglicis a ſe. ap. eſt indultū vt ſu percauſis pecuniarijs citra mare cōue nixi nō poſſunt. propter quod abbusnō proceſſit. Vnde illi mercatores ſignifi cauerunt hoc dn̄o pape. et ipſe ſcribite piſcopo dunelien̄. dicens ꝙ ⁊ ſi fuiſſer tale priuilegiū cōceſſum nō tamē pro deſet illis qͥ aduerſarijs certo loco ſe uere ꝓmiſerunt. qꝛ ⁊ ibi vb̓i domiciliū habent poſſunt cōueniri. et ideo mādat eidem quati. dictis mercatoribus ſati faciat de dicta pecunia cū iuſtis ⁊ mode ratis expenſis et cōgrua ſatiſfactione damnorū ceſſantibus vſuris/ alioquin mandat dicto abbati ut in negocio ſibi cōmiſſo procedat nō obſtante dictā iu dulgentiā iuxta traditā ſibi formā. No ta ꝙ ſucce ſſor poteſt cōueniri per lrās ī petratas cōtra predece Iorē. lꝫ antece ſor citatus nō fuerit. Itē licitū eſt cuili bet renunciare iuri quod per ſe introdu ctum ē. et ita iſta indulgentia nō conti net ius publicū. Significaſti. Ca. Quidam clericus tenebatur. C. mercatori ī qua dam pecunie quātitate. clericus iſte ſb̓ iecit ſe iuriſdictioni trecē. abbatis ſi in termino dato ſibi a mercatore nō ſati feciſet eidem terminus ille elapſus fuit nec ſatiſfec. querebatur vtrū abbac poſ ſet exercere iuxiſdictionē in illū clericu et vtrū potuerit ſe ſubijcere iuriſdictōi abbatis. Re pondit pa. lꝫ priuatus cō ſenſus eum qui preeſt iuri poſſit ſuum iudicē conſtituere. tamē clerici in nō ſu um iudicē cōſentire nō po ſſunt. niſi for te ſit perſona eccleſiaſtica et voluntas

De libel. obla.
dioc. epiſcopi acceſſerit. Nota ꝙ clerici nō poſſunt conſentire in iudicē nō ſuuꝫ niſi in aliū̓ clericū et de voluntate epiſ copi. alias nō poſſunt. ¶ Propoſuiſti. Ca. Quidā ſub ditus honon̄. ep̄i legittime citatus fuit ad cauſam ad petitionē aduerſarij fui poſtmodū factus fuit alterius iuriſdic tionis propter quod intendebat eius iu diciū deciinare. queritur an poſſit. Rn̄. ꝙ ille in cauſa predicta ius reuocandi forū nō habet. quaſi ab alio iā preuen tue. Nota ꝙ per ſolā citationē perpetua tur iuxiſdictio quantū ad cām illam ꝓ qua quis citatus eſt. Licet ratione. Ca. Quidam ep̄s apud ſe. ap. cōſtitutus. cōuentus fu it ab aduerſario ſuo. ipſe dicebat ꝙ nō tenebatur reſponder̉. cū propter hoc vo catus nō fuerit nec ihi cōtraxerit vel do iniciliū hab̓uerit. nec poſeſſio de qua ipſe conueniebatur erat ib̓i. ex quibus cauſis ſortitur quis forū. ſuper hoc ſcri bit p. capl̓o ipſius epiſcopi dicent. ꝙ li tet ex ca aliqua de predictis ex quibus quis ſortitur forū. ep̄us illorū apud ſe. ap. cōuentus nō fuerit. quia tamen xo mana et. oīm eccārum mater eſt ⁊ ma giſtra. ep̄s predictus recte poiuit cōue miri vt ibi aduerſarius reſponderet. niſi pro alia iuſta et neceſſaria cauſa veni ſet. quā ſi tunc allegaſet ius reuocādi domū ſaluum fuiſſet eidem. Nota ꝙ ex quatuor cauſis hic peſitis poteſt quis in foro alio cōuenixi. Itē dn̄s pa. ordina rius iudex eſt oīm eccleſiarū et clerico rum. Itē ſi quis ad romanā curiā ꝓ cā iuſta et neceſſaria ſit vocatus nō tene tur tunc ibi reſpondere niſi voluerit ſed habet ius reuocandi domū. ¶ De libelli oblatione.
Gnarue Ca. Quidā fra tres in concilio cōquerebantur de quibuſdā aduerſarijs ſie Ignarus epͥs dixit. habetis vos libel lum reclinationis vel poſtulationis ve ſtre. Fratres illi veſponderūt ſe nulluꝫ habere libellū. Ignarus ep̄s dixit. opor tet xos habere reclamatione veſtra in ſerie libelli. et ſinodo porrigere vi vobie poſſit canonice reſpondexi. et tunc fr̄es illi cōſcripſerunt. et ſinodo porrexerunt Nota ꝙ libellus ſemꝑ dandus eſt adu̓ ſaxio. et ſic libellus videtur eē principi um ordinis iudiciarij. vt ſine eo nulluꝫ ſit iudiciū. ¶ Significantibus. Ca. Duo fratres. I. et. R corā iudicibus delega tis ⁊ quodā. V. nomine tracti fuerunt in cām. oblatus fuit eis libellus in que petebatur ab̓ eis quedā terra. ipſi cum plures terras haberent petierunt a iu dicibus vt terrā illā ſuper qua cōuenie bantur facerent deſignari. quod ipſi fa cere denegarant. propter quod ad ſcde apoſtolica appellauerūt. mandat pa. ti. ſi eſt ita. quicqͥd factum e poſt appel lationē debeat irritū reuocari. Lora ꝙ cū agitur rei vendicatione. ſemꝑ deſi nanda ē res que petitur cexto loco ⁊ eti am finibus certis. Ca. Prior ⁊ cō ¶ Dilecti filij. uentus ſancte maxie ad carceres pete bant quandam quantitatema pecunte a fratribus ſancte marie de yſpida corā priore ſancte trinitatis veron̄. auctori tate apoſtolica fratres ſancte marie d yſpida petiuerunt a iudice vt cām face ret exprimi in libello ex quo dictā pecu niā ſoluere tenebantur. alias re ſpond̓ re non tenebantur. et quia dictus iudex hanc exceptionē admittere denegabat ſe. ap. appellauerunt. Vnde mandat pa.
k yij

quatinus ſi eſt ita reuocetrix in ſtatum priſtinū quicqͥd poſt ap. hmōi fuerit at temptatū. Nota ꝙ qui agit perſonali a ctione ſꝑ tenetur cam exprimere in li bello ex qua cōpetat ſibi quod petat. De mutuis petitionibus. X litteris. Ca. Plebanue clerici maturen̄. corā ep̄o vulte rano ⁊ abbate de ſpongia a fede ap. de legatis abbatē ⁊ cōuentū maturen̄ me naſterij traxerunt in cam ſuper quibuſ dam queſtionibus. abbas ⁊ cōuentus predicti corā ei dē iudicibus recōuenire volebant plebanū ⁊ clerices predictes ſuper ſuis queſtionib̓s quas cōtra cee habebant. dubitanerunt iudices. vtruꝫ ſuper his haberent cognoſcere cū de ne gocijs monachorū nihil eis cōmiſſum fuiſſet expreſſe. P. cōſultus rn̄. ꝙ ordo iuris exigit vt plebanus ⁊ clexici alba ti et cōuentiū predictis debeant re ſpon dere d̓ iuſticiā corā eis. cū ipſi petant ex ipſis de ſuis queſtionibus ſibi iuſticiaꝫ exhiberi. madans quatinus actione ple bani ⁊ clericorū propoſita ⁊ reſponſiōe facta cōpellant eoſ& abbati e fratribꝰ incōtinenti de ſuis queſtionibus reſpon dere. et viciſſim rationes partiū audien tes concordia vel iudicio vtriuſqꝫ nego ciuꝫ debeant terminare. Lota qui petit iuſticiam ab alie tenetur eidē iuſticiaꝫ reddere. Itē reconuentio corā delegato poteſt fieri. Itē cōuentio et recōuentio ſimul procedere debent. tē iudex prīo ad concordia ſi poteſt intendat. Itē iu riſdictio delegata extenditur ad res de quibus in reſcripto nō ſit mentio aſta parte inuita. Prudentia Ca. Quidā impi trauit lrās contra aduerſariū ſuuꝫ re. ap. reus recōuenit actorē coram eodeiudice. actor appellat ſuper recōuentione qͦr. an tali appellationi ſit deferendū cō ſultus pa. xij. ꝙ cū actoris et rei eadem ſit cōdicio. et in vno et eodem iure circa appellationē cenſeri dꝫ vterqꝫ ſicut ac tor vult ꝙ iuſticia ſibi fiat. ap. re. eo& modo debet reconuenienti reſpondere d̓ ſuamſticia. Reta ꝙ acior ⁊ ieus eodeꝫ iure cenſentur et eade eſt condicio vtri uſqꝫ. Itē eedera modo quo quis vult ſi bi iuſticiā fieri ſub̓ eadē forrma alij re pondere tenetur. De litis conteſtatione. Lim inter Ca. Inter ep̄ꝫ nemuomen̄. ex porte vna et ca pitulū eccē ſancti quintini ex altera vertebatur queſtio ſuper quibu oata iniurijs. ſentētijs excōicationū et quibuſdā alijs articulis ſuper quibus ca cōmiſſa fuit quibuſdā iudicibus. iu dices factis ſolūmodo quibuſdā poſitiōi bus et reſponſionibus ad eaſ&e et audi tis que partes preponet̉ voluerūt. cāꝫ remiſerunt ad ap. ſe. Proturatoribus vtriuſqꝫ part̉ in preſentia pa. conſtitu tis et examinato prociſſu iudicū dn̄s pa. quia nō inuenit lit. cōteſtat. factam fuiſſe. proceſſum ipſerū iudicū irritur nunciauit. qꝛ lꝫ poſitiones et reſponſie nes hincinde facte fuiſent. ſuꝑ articu lis predictis. ſuper hoc tamē nō fuit con teſtatio litis facta ſed per petitioneꝫ in iure propoſitā et re ponſione ſecutam ſit cōteſtatiolitis. Nota ꝙ vbi cōteſta tio litis omiſIa fuit nullus e proce ſſue Itē conteſtatio ſit per petitione̓ appoſi tam ⁊ reſponſionē ſecutā. et hͦ in ſcrip tis dꝫ appaxere. Vt lite nō conteſtata non procedat ad diffinitiuā ſmām vel ad teſtium receptionem.

vt lite nō cōteſt.
D hoc. Ca. Quedam cā matrimonialis vertebatur int̓ K. 2. B. vxorem eius. cā cōmiſſa fuit abbati ſancti ꝓculi et eius cōiudici co ram quibus dicta B. accuſabat virum ſuū de adulterio ad thori ſeparationem ⁊ vt dotē ſuā reciperet ab eode. oblato libello procurator viri noluit reſpondere pretextu aduocati quē nō habebat in ducias poſtulando tandeꝫ dixit ſe para tum reſponder̉ libello. Sed die ſt atuta dū̓ credebatur ꝙ reſponderet libello peti it reſtitutione vxoris primo faciendaꝫ muarito. et ne ſecuo fieret appellauit mu lier dicebat ſe virū habere ſuſpectū. ſed procurator noluit cauerͣ de impunitate perſone nec vix poſtea voluit cōparer̉ iudices nō obſtante appellatione illius teſtes mulieris receperunt. Atteſtatiōi bus publicatis dubitabatur de ferenda niā quidam dicebant deferendū eē ap pollim. alij deferendū nō eē. cōſultꝰ pa. quid iuris eēt. Rn̄. ꝙ lꝫ ordo iudiciari us in alijs cōtrouerſijs ſit ſeruandue in matrimonialibꝰ cauſis nō vſqꝫ qua qꝫ. Ged quia in preſenti negocio nonē actum de fedeor matrimonij ſed de cximi ne adulterij ad thori ſeparationem te tes lite nō cōteſta. recipi nō debuerunt vnde ſiue deferendū ſiue nō deferendum appellationi fuiſſet nō ē ad diffinitiuā niām procedendū ramē prefatus. E. ſi cōtumiax fuit potuit excōicari vel ꝓp ter cōtumaciā procuratoris ſi ſciens nō purgauerit eandē. Nota ꝙ in cauſa criminali cū ciniliter agitur poteſt int̓ uenire procurator. Itē ar. ꝙ pretextu aduocati dande ſunt inducie. Itē in cā criminali cū agitur de fedepe matrimo nij ordo iudiciarius per oīa nō ſeruatur Itē lite nō conteſt. nō ſunt teſtes reci piendi nec ſententia diffinitina ferēda
Itē propter cōtumaciā procuratoris nō eſt dn̄s puniendus. ſed cū ſciuerit et nō purgauerit eāqꝫ ſuccrdit innitū. po teſt excōicari. Accedens. Ca. Inter archie piſcopū ticen̄. ex vna parte et plebanū ſancti marci in tiro ex altera ſuper iure parcochiali ipſius eccē queſtio verteba tur. Cauſa ſuper hoccōmiſſa fuit trib̓ꝫ epiſcopis in quorū preſentia archiep̄s tiren̄. petijt reſtitutione eiuris parochi alis in eccā ſancti marci quo dicebat ſe ſpoliatū. plebanus allegansqꝫ cū noto riū eēt duos de predictis ep̄is ſuffraga neos eē archiep̄i tiren̄. et propter hoc eēnt ſibi ſuſpecti nihil ad obiecta reſpō dens ſedem ap. appellauit. Ipſi vero iu dices cū plehanus ſepe monitus vt iuri paxeret miſua cōtumacia perduraret. re ceperunt teſtes ex parte archiepiſcopi prodūctos. mādantes poſtmodū pleba no vt ad eos accederet contra teſtes ob iecturus. qui cū ad eorū preſentiā non accederet excōicauerunt eūdem adiudi cantes poſſe ſionem iuris parrochiat archiepiſcopo. et eū reſtituentes in in tegrum prohibuerunt ne aliquisdictā po ſſeſſione perturbaret. Regociū iſtud delatū fuit ad ſe. ap. ſuꝑ hoc ſcribit pa. patriarehe hieroſolimitanoꝝ archiep̄o caſan̄. dicens ꝙ lis corā prefatis iudici buccōteſt nō fuit. et maniſeſte patebat lrās impetratas fuiſſe per iuris ſuppre ſione. quia notoriū erat duos iuditum predictorū ſuffraganeos eē archiepiſ copi tiren̄. et idem plebanus legittime appellauit. et ſi etiā appellatio legictla nō fuiſſet iudices forte propter cōtuma ciam potuerūt plebanuꝫ extōicare. ſed nō debuerunt lite nō conteſ. ſuper nego cio principali diffinitiuaproferre Imo Vnde dn̄s pa. ſententias predictorum

iudicū caſſauit. īmo caſſas zirritas nū ciauit dans in mandatis archiep̄o tirē. vt eccē ſancti marci reſtituat inſtrumē ta et alia vniuerſa que occaſione pre dicte ſententie per ſe vel per alios occu pauit. Quidam intelligunt hanc decre. loqui ꝙ archiepiſcopus agebat per he ne ficiū reſtitutionis in integrū iure mi noxis. Nota ꝙ uidex ſub̓ditus actoris poteſt legittime recuſari. Itē cū noto ria ē ſuſpicio littere per iuris ſuppreſſi onem ob̓tente dicuntur ex quo in eis de illa nō ſit inentio. Itē lite. nō cōteſt. te ſtes recipiendi nō ſunt nec diffinitiua ſententia proferenda qd̓ ſi fiat. ſmā nul la. Itē cū ſuiā nulla e nō debet caſſari ſed caſſa et irrita nunciari. quia quod nihil eſt caſſari nō poteſt. et oīa reſti tuenda ſunt in priſtinai cauſam per ra lem ſmam habita. Itē ſniā lata ſuper po ſſeſſione diffinitiua dicitur. ¶ Tue fraternitati. Ca. Xli quis citatus ē ad cam legittime lite nō conteſt. et ita cōtumax ē. quexitur qua liter contra eum ſit procedendū. Rn̄. ſi reus lite nō cōteſtata cōtumax inuenit̓ ſi talis ē ca ꝙͣ actor poſſit in poſſeſſio nem rei petite iudici cā rei ſeruande īdu cendus ē in eandem. ꝙ ſi nō ſit talis cā ꝙ poſſit mitti in poſſeſſionē debet excō municari. Nota ꝙ in actione reali pena cōtumacis ordinaria eſt mſſio ī poſſe ſionem peī petite. Itē vbi nō poteſt fie ri miſſio. reus dꝫ excōicari. ¶ Accedens Ca. Vir puil. vice comes cū vxore ſua cām matrimonialē habebat que ad petitionē vxoris cōmiſ ſa fuit ep̄o coriſpiten̄. et archidiacōno ciudam. et magiſtro petro. Iudices cita uerunt dictū nobilem. ipſe coram eis fe cit proponi ꝙ erant ſibi certa ratione ſuſpecti. epiſcopus erat proxima lmnea
cōſanguinitatie cōiunctus comiti ẜrita nie. qui erat eius aduerſarius manife tus qui vxorē ſuam publice detinebat et archid̓. erat cōmenſalis eiuſdeꝫ comi tis ẜritanie. inegiſter. p. erat oriundus de terra vxoris ipſius nimis fauengei dem et oēc exiſtunt ſub̓ diſtrictu ipſius comitis nec poterat ipe ad eos niſi pert̓ ram ipſius cōmitis. nec volebant eidē nobili terminū aſſignare niſi in terra inimicorū ſuorum ⁊ quia non admitte bant hmōi accuſatiōes ad ſe. ap. appel lauit. Iudices nihilominus lite nō con teſt. receperunt teſtes ſuper cōſanguini tate inter dictū nobilem et vxorem ipſi us. dictus nobilis dn̄o pa. e̓ cēqieſts pe tens etiā vxorē ſuam et terrā eius ſib reſtitmū. Vnde mandat pa. quibuſdā iu dicibus quāti. ſuper predcīs veritatē in quirant et ſi cōſtitexit ꝙ ante lit. cōteſ ta. vel etiā poſt appel. ex cauſis premiſ ſis interpoſitā teſtes ſuper cōſanguin tate contra matrimonium abſqꝫ culpa cōtumacie recepti fuiſſent atteſtatōes illas decernant irritas ⁊ manes. ⁊ mu li erem illā cōpellant ad virū ſuū redir̉ Facta reſtitutōe plenaria tam terreꝙͣ vxoris cam audiant fine canonico ter minātes eādē. Nota tres cāe recuſatio nis ꝙ iudex cō ſanguines illius qui mo ricitur cū aduerſario meo et eipreſtat cōcilium et auxilium poteſt recuſari. Itē iudex qui ortus ē de terram qua ad uerſarius meus habet iuriſdictionem Itē nulluc debet cita poteſt recuſari. ri ad locū non tutū. Itē nō tenetur nec debet quiepropt̓ cautione cōmittere ſe ſuis inimicis. Itē teſtes recepti lite nō conteſta. vel poſt legittimā appellacōeꝫ nō valent. Itē in cam matrimonij ꝓpt̓ cōtumaciam etiā lite conteſt. teſtes re cipi poſſunt. Itē reſtitutio prio faciēda

eſt ante ingreſſum cauſe prīcipalis. Quoniā frequenter. Ca. qꝛ dubitabatur frequenter vtrū lite non cōteſt. teſtes recipi valeant vt patet ꝑ precedentia iura. ſtatuit pa. regulariter verum eē quod lite nō conteſtata. non eſt ad receptione teſtiū procedendū. ab iſta generalitate excipiuntur quidā ca us in quibus lite nō conteſt teſtes re cipi poſſunt vt ſi de morte teſtiū timea tur vel abſentia diuturna. tūc ſi cā ſit ciuilis ne veritas occultetur et copia ꝓ bationis aliquibus caſibus fortuitt ſub trahatur. Genes ⁊ valitudinarij et a lij teſtes de quibus ex aliqua rationa bili ca timetur recipiendi ſūt lite nō cō teſta. ſiue pare cōuenta ſit cōtumax ſi ue ſit abſensabſqꝫ malicia ut cōueniri nō poſſit. Sed ſi actor nō cōuenerit ad uerſariū infra annū exquo poterit cōue uiri vel ſaltē nō renunciauerit illi exce ptioni hmōi teſtiū atteſtatiōes ille nō valent. ne forte hoc procurꝫ in fraude vt proci ſu tēporis legittime defenſio nes locū habere nō po ſſint. Porro. ¶ In iſto. §. excipiuntur adhuc duo caſus apredcā regula in quibus teſtes recipi poſſunt lite nō cōteſtata. Pximo eſt. ſi ſuꝑelectione alicuius queſtio mo ueatur. Secundus ſi ſuper matrimonio ſiue copula maritali queſtio oriatur. In his duobus caſibus ne propt̓ longā moram in ſpūalibus ⁊ tēpocalibus pa tiatur ecca leſionem. et ne xiro vel mu lieri fornicationis occaſio prebeatur. ſi cōtumax fuerit ille contra que accio fu erit proponenda. teſtes lite nō cōteſt. ſunt admittendi. et ſi liquet de cā ad dif finitiuā eſt procedendū. Si vero alit̓. ¶ In iſto. §. dicitur ꝙ ſi ille cōtra que proceditur ſit abſens et nō per cōtuma ciam. et agatur de ſpirituali cōiugio la
ter prelatā et eccām iaꝫ cōtracto. illud ob̓ſeruetur quod ſuper expectationē ta lium ē in ſacris ordinibus cōſtitutū. Sed ſi agat̉ de ſpūali cōiugio. cōtrahe do electus per ſpacium ſex menſiū expe ctetur niſi ſuperior plus vel minus uide rit expectandum penſatis negocij cirtū ſtancis. Si vero de carnali coniugio ſit agendū tamdiu alterutrū cōiugium do nec de ipſius obitu veriſimilit̓ preſuma tur. quia cū ſine culpa ſit abſens vt iu ſto forſan impedimento detineat vel ve luntate propria. ſed malicioſe in peme tis partibus morā faciat ita ꝙ in brem citari nō poſſit. et ideo contra eū prece di nō debet cū ſi prrſens eſſet forſitā le gittimas defenſiones haberet. es nō. ob ſtante ꝙ de lapiu carnis poſſet opponi quia in matrimonio multi caſus occur runt in quibus toniuges cōtinere cogū tux ſine culpa. cā tamen ſubeſt. Sūt et alij In. §. iſto adhuc excipiuntur duo alij caſus in quibus teſtes recipiū tur lite nō cōteſt. puta cū prelatus ex officio ſuo ꝓcedit per inquiſitionē circa Iub̓ditorū exceſſus. ¶ Itē quādo teſtes ad perpetuā rei memoriā publicantur. ¶ In alijs vero Dicit̉ in. §. iſto ꝙ in 4 lijs caſibus a predcīs ſex hoc modo eſt ꝓcedendum. Videndū ē vtrum agat̉ ac tione reali an perſonali ſi agat̉ reali ac tione et reuecōtumax fuerit/ mittendꝫ eſt actor in poſſe ſſionē reī petite vt te dio effectus reue veniet veſponſutus. ⁊ ſi infra annū venerit preſtita cautione iudicio ſiſti. et ſatiſdationē accepta de reſtituendis expenſis poſſeſſionem ſu am recuperet. ꝙ ſi cautōeꝫ offerre neg lexerit infraannū. poſt annum actor ve rus exit poſſe ſor reſeruata defenſione legittima ſuper proprietate abſenti. ¶ Quod ſi. In. §. proximo dictū eſt

qn̄ quis conuenitur nomine ſuo. in iſto .§. dicitur ꝙ ſi aliquis cōuenitur ſuper rebus īmobilibus quas poſſidet nomi ne alieno debet ille ſtatim nominare do minū in iudicio et iudex dꝫ ei terminuꝫ aſſignare vt hoc denūciet dn̄o vt ipſe cō ram eē veniat vel idoneū dixigat reſpō ſalem vt actioni reſ pondeat. Sivero do minus ad tēpus ſtatutū nō venerit tā ꝙͣ lite cōteſt. quantū ad interrumpendā preſcriptionē longi tēporis ex eo die qͦ poſſe ſor ad iudiciū vocatus fuit iudex vocabit dn̄m legittimis edictis. et ſi nō venerit iudex ſūmatim examinabit ne gociū et in poſſeſſionē rerū petitarū ac torem mittere nō tardabit oī allegatio ne abſenti ſuper principali queſtione ẜꝫ Sin qt ſuꝑ perſonali In. §. uata. ¶ iſto proſequitur aliud memẜrū diſtinc tionis. dicit̉ hic ꝙ ſi aliquis cōueniatur ſuper actione perſonali et cōtumax fue rit vel mittendus ē actor in poſſeſſionē mobiliū honorū ipſius vel īmobiliū ſi forſan nō habeat mobilia ꝓ medo de biti in libello declarati. vel ipſe contu max excōicetur ita ſcꝫ ꝙ iudex a princi pio alterutra pena ſit cōtentus quā ma gis viderit expedire ad alterā nihilomi nus proceſurus ſi hoc inuenexit ꝓter uitas cōtumacis. et ſi venerit infra an nū vel etiam poſt annū audietur ſcd̓m ꝙ auditur ille qui cōuenitur actione re ali qui infra annuꝫ recuperat poſſeſſio nem vrdictū eſt ſupra. §. In alijs. Eo dem mō auditur iſte ante annū et poſt ſicut ille auditur ante annū. Lota ꝙ ad iudicē pertinet habere curam ⁊ diligen tiā vt ſalua ſit rerū probatio. Itē nota regulā ꝙ lite nō conteſ. teſtes nō ſunt recipiendi niſi de morte eoꝝ timeat̓ vel abſentia diuturna. Itē ꝑropt̓ defectuꝫ ꝓbationis recipiunt̉ teſtes lite nō con
teſtata. Itē nota annalera preſcriptio nem que currit contra illū qui producit ſenes et valitudinarios et alios de que rum abſentia timetur. Itē nō eſt alicui artanda probandi facultas. Itē in ma trimonio carnali et ſpūali recipiuntur teſtes lite nō conteſtata. quādo altera pars ē cōtumax. Itē nota hic ꝙ tribus modis dicitur quis cōtuniax .ſ. quando quis venire cōtemnit. vel quando mali cioſe ſeipſum occultat. vel quando impe dit ne poſſit ad eū citatio peruenir̓. Itē qui impedit ne citatio ad eū perueniat habetur pro citato. Itē mulier debet u rum ſuū expectare donec de ipſiue morte ſit certa ⁊ econuerſo. ¶ Itē quandoqꝫ priuatur quis iure ſuo ſine culpa nō ta me̓ ſine cā. Itē nota qualit̓ agit̓ cōtra contumacem. Itē reus poſſeſſionē con tra ſe datam poteſt infra annū̓ recupe rare. Itē mſſus in po ſſe ionem cauſa rei ſeruande ẜm canones veras poſſe ſor eſt. Itē qui conuenit̓ nomine alteri us debet dn̄m in iudicio nominare. itē illa pena reo eſt infligenda que magis continet̉. itē diuerſis penis poteſt iudex re um punire. Itē creſcente cōtumacia creſcere debet et pena. De iuramento calūnie. Aherentes. Ca. in legibꝫ inuenit̉ vt nullus clericus iura re preſumat. Alibi reperiturī lege ꝙͣ eēs prīcipale sꝑſone ī pͥmo litio exordio ſub̓eāt calūnie iuramētū Prop t̓ hāc diuerſitatē pleriqꝫ dubitunt vtꝝ clericus iuramentū hoc preſtare debeat an alij offciū illud cōmittere. quia con ſtitutio diui marci vbi clerici iurare ꝓ hibentur. de clericis cōſtantinopol̓. loqͥ videt̉ ⁊ ideo ad alios nō credit̉ pertine̓

vt lite nō cōteſt.
Queſitū fuit ab imperatore henrico qͥ liter iſta cōtraxi etas eēt intelligenda et ipſe henricus vt ipſa dubietas aufe ratur conſtitutōꝫ diui marci ita interpͥ tatur vt ad oēs clericos eccleſiaꝝ gene caliter pertinere iudicetur. Et honori eius interpretationē cōfirmat. et illaꝫ tōſtitutionē diui marci ita interpreta ri decreuit vt ad oēs clericos generali ter pertinere dicatur. Et imperator iuſ timianus decreuit vt canones vim legū optineant et in canonibus patrū reperi tur vt clerici iutare nō audeant. et ideo clericalis ordo a preſtando iuramento talūnie ſit īmunis. Vnde ſtatuit impe rator henricus. nō ep̄s nō phr̄ nō cuiuſ tunqꝫ ordinis clericus. nō abbas. nō a liqͥs manacho ⁊ moniat̓ ī qͦcūqꝫ cā cri minali vel ciuili iuſiurādū calūnie ſub ire cogatur. ſed alijs defenſoribus hoc officiū cōmittatur. In fine dicit pa. ꝙ ſi iurare voluerint nullus ep̄s inconſul to romano pon. vel aliquis clericus in tōſulto ſuo ep̄o iurape audeat. et quicū qꝫ in hoc edictū cōmiſexit. veniā ſibi no uerit denegandā. Nota ꝙ quelibet eccā luū habere debet defenſoreꝫ et ad agen dum ⁊ defendendū qui iuret de calūnia. Itē nota ꝙ grauiores queſtiones per romanū pon. debent terminari. Itē ca nones vim legū obtinent. Itē nullus clericus taliter iurare debet ſine licētia ſui prelati. Iitteris. Ca. Quedā cā deci marū. cōmiſſa fuit quibuſdā iudicibus cōtentio erat inter partes de iuramēto calūnie. queſiuerunt iudices a papa. v trum iuramentū illud deberet in hac cā preſtari. Rn̄. ꝙ ro. ⁊c. in his caſibus in quibus de eccē decimis et rebus ſpūali hus tantū agitur iuramentūd̓ calunia nec dare nec recipe& cōſueuit. qꝛ hmōi
cauſe ſpūales trattaxi debent ex cano num equitate et nō ex legū diſtrictiōe cū canones ī cauſis hmōi nulli iudicāt calūnie iuramētū. vnde dimiſſa cōtenti one de iuramento calumnie in cā proce dant. Nota ꝙ in cauſis ſpiritualibus iuramentum calūnie nō eſt preſtandū nec rigor iuris ciuilis ſeruandus. ſed e quitas canonica. ¶ In pertractandis. Ca. Que rebatur vtrū in cauſis trattandis inra mentū calumnie indifferenter ſit pre tandū et ea quacunqꝫ perſona. Rn̄. ꝙ nō paſſim preſtandum eſt tale iuramē tum ſed cōſiderari debet qualitas cauſe et principalium perſonarū̓. quādoqꝫ pͥi tatur per pr incipales perſonas quando qꝫ per ſindicos qui ia animā ſuam iura re deſeent. Nota ꝙ principalis dn̄s cau ſe et nō procurator de calumnia iurati findicus vero in aīam ſuam. Ca. Quidā iudi Imperator. ces exigebant calūnie iuxamentum ab abbate et fratribus clareuallis. Sed quia ipſi iuxare nolebant petebatur a pa. ut ad hoc eos cōpelleret. Rn̄. pa. ꝙ e os ad hoc cōpelle̓ nō debet. verūtamē ne hac occaſione aliena iura illicite detine ant. et ipſi etiam a cā ſua deadant ſi ex parte ipſorū hmōi nō fuerit preſtitum iuxamentū. precipit eis pa. quati. in fu monaſterio iconomū ſtatuant qui ꝓ eis agat et reſpondeat. et de calūnia iu ret. et ſi hoc nō fecerit ep̄s neumaſen̄. dioc. illorum iconomū idoneum ſtatuat in ipſo monaſterio. Nota ꝙ qui de calū nia iuxare nō vult cadit a cauſa. Iteꝫ monachi nō cōpelluntur iurcimentura de calu̓nia preſtare du̓modoper aliū pre ſtetur. Ca. Dicitur hic Ceterum. ꝙ in cauſis ciuilibus iuramentum calū

nie preſtari debet ad hoc vt veritus eli ciatur nō obſtante contraria cōſuetudi ne. Nota ꝙ que de dono emergunt no uis auxilijs indigent. Itē in cauſis ciui libus clerici iuramentū calumnie ppe tare debent. Item cōſuetudo iuri non pͥ iudieat Tū eūm. Ca. Inter archie piſcopū rauen̄. ex parte vna. ⁊cōe faue̓ tie ex altera / queſtio vertebatur ſuper villa luci et quibuſdā alijs. que cōmi ſa fuit quibuſdā iudicibus. et qͣma ipſi in negocio nō procedebant pa. dedit par tibus in mandatis vt pro cauſa ipſa ad ſedem apo. procuratores idoneos deſtīa rent. Procuratoribus in preſentia pa. cōſtitutis petitionē archiep̄i fecit exhi beri. et ad eā partem alterā reſpondere factis quibuſdā interrogationibus et re ſponſionibus redactis in ſcxiptis ⁊ li te legittime conteſtata. iuramentū ca lumnie fecit a predictis procuratorib̓s vtrinqꝫ preſtari. Mota ꝙ promurator debet haber lrās de rato. Itē per petiti onem in iure propoſitā et reſponſioneꝫ ad eā factā ſit litis cōteſtatio. Itē lite conteſtata. iuramentū calumnie ppeſta xi debet. Itē procurator vniuerſitatis iutat de calūnia. ¶ Ca. Inter epiſco Cū in cā. pu bellunen̄. et quendā. I. nomine qͥ dam cauſa pecuniaria vertebatur. que fiuit epiſcopus vtrū in cā ipſa deberet ipſe de calūnia iurare. Rn̄. ꝙ ſi per ſin dicū vel actorem elegexit litigare per ip ſum preſtandū erit iuxamentū. ſi vero per ſeipſū litigare voluerit ipſe ide epi copus preſtare debet hmōi iuramentū propoſitis ante ipſū euangelijs ſed nō tactis. ſicut inferendo teſtimonio fieri cōſueuit. In fine dicit/ pena illius qui hͨ iuramentū preſtare nō vult ē vt actor
cadat ab inſtituta attione. reue vero ꝓ confeIo habeatur. Nota ꝙ ep̓s in pre pria perſona ſixult poteſt tractape caꝫ uama. e tunc mrat de calūnia. ſed nō tā git euangelia propter reuerentiā epi cōꝑalem. Itē qui nō vult inrare de calū nia amittit cām. De dilationibus. Ilecti filij. Fa. Inter ab batem et monachos de ſen. ex vna parte. et moniales deleſen ex alt̓a ſuper eccai de alt̓. coraꝫ decano et arch. linconenſi a ſe. ap. delegaris queſtiover tebatur. Iudices predicti ad petitionem monialiū cicauerunt monachos et per p̄torie. et nimis breue̓ terminū ſtatue runt. Xbbas et monachi timentes ſe a iudicibus aggrauari. eo ꝙ prima vice terminū peremptoriū ⁊ nimis ẜreuem ſtatuerunt ad ſe. ap. appellauerunt. re ſcribit pa. iudicibus dicens quia nō ſpe ctat ad iuris ordinē diem pereratorium taliter mutare. et precipue cū agitur de rebus eccleſiaſticis niſi neceſſitas ī mineret. Vnde mandat pa. quāti. ſi eſt ita quicqͥd factū eſt poſt illā appellatio nem totum debeat in irritum reuocari et iuxta priorū cōtiuentiā litteraruꝫ in cauſam procedi. Nota ꝙ prima vice ꝑ emptoriū proponi nō debet niſi ex mag na cauſa et appellatio prept̓ hoc facta valet. vt hic patet. Preterea ¶ Ca. Aliqua cauſa cōmiſſa ē̓ alicui iudici delegato. ipſe ci tat reum et in lr̄is citationis inferit te noxem reſcxipti. vt reus eo viſo delibe rare valeat ſuꝑ eo de qͦ cōuenitur res in termino conſtitute e libello ſibi ob late petit inducias ad deliberandum. ac tor dicit ꝙ nō eſt audiendus. quia hn̄ potuit deliberare ſi voluit in ſpacio di

De dilationibus.
lationis queritur quid iuris ſit. Rn̄. ꝙ ſi reus ad iudiciū vocatus potuit īſtrui ſuper eo de que cōuenitur ex reſcripto ſibi cōmiſſe inducie oliberatorie nō ſūt ei vlterius īdulgende. ſed proceder̉ deẜꝫ iudex in negocio ſibi cōmiſſo. Nota ꝙiu dex delegatus tenorē reſcripti debet in ſe rere in litteris cirationis. et ille inducie tunc erunt deliberatorie ita ꝙ ero ad t̓ minū veniente recepto libello ſtatim de be reſpondere. nec habebit inducias ad deliberandū ſi ex reſcripto inſtrui plene potuit. qꝛ nō debet certiorari qui certus ee̓ potuit et noluit. Littere tue Ca. Inter archi preſbiterū ſanctarū priſce et aquile de vrhe. et quoſdā nobiles A. e. G. coraꝫ tp̄o ferentio ſuper poſſeſſione quarū dam poſſeſſionū queſtio vertebatur ar chipreſb̓iter nomine eccē ſue ob̓tulit li bellum predictis nobilibus cōtinenteꝫ ꝙ penſio de poſeſſionibus quibuſdā ꝑ tinentibus ad eccām ſuā ipſi ecce ſolu ta nō fuerit iā tribus ānis et vltra. ip ſi nobiles petiuerunt explicari ſpaciuꝫ quod per hanc dictionē et vltra ſignifi care volebat. et archipreſb̓iter expreſ ſit ꝙ ſeptem ānis elapſis fuerat in ſo lntione predicte penſionis caſſatuꝫ. ijd nobiles dicentes libellū eē per huiuſ modi expreſſionē mutatū vnde petebāt inducias ad deliberandū. et qꝛ iudex hoc denegauit appellauerūt. pa. vero appel lationē hmōi friuolā reputans mādat ep̄o quati. ea nō obſtante procedat in negocio ipſo iuxta priorū cōtiuentiaꝫ litterarū. Rota ꝙ propter leuē expre ſione in libello factā nō debet quis ha bere nonas inducias. cū in prima dila tione deliberare potuit. Itē nota ꝙ omē verbū dubiū in libello declarari dꝫ. ¶ Expofuit nobis. Ca. Inter
bituricen̄. et hurde galen̄. archiep̄os ver tebatur queſtio ſuper iure ꝑ ri ce pa. citanit hurdegalen̄. archiepͥm vt ad mi cium quadrageſime per ſe vel idoneum veſponſalem ad preſentiā ſuā accederet que̓ terminū ſibi peremptoriū aſſigna uit hituricen. archiepͥo ſuperiur̓ prima cie reſponſurus. poſtmodū vero dictus burdegalen̄. pro ſubſidioro. ec. vocatus ad preſentiā dn̄i pa. perſonaliter acceſ ſit. dictus bituricen̄. in curia cōſtitutus poſtulauit inſtanter vt pa. in negocio primacie procederet. hurdegalen. ad ꝓ pria rediens quendā cōſtituit procura torē qui ſaluis exceptionibus ſibi cōpe tentibus in reſpondendo et defendendo oīa faceret que ipſemet burdegalen̄. fa cere poſſet. bituricen̄. archiepiſcopus petijt vt dictus procurator reſponderet eide. ille excipiendo propoſuit ſe ad hoc nō teneri. quia pro alia cā ſcilꝫ ꝓ pul lica vtilitate dictus hurdegalen̄. voca tus fuerat qualiter pro abſente debu it reputari. et priuilegiū reuocandi do mū habere et adhuc nō deliberauerat cū ſuffraganeis ſuis et alijs quorū con ſiliū cauſa iſta requirit. nec habuerat tēpus in quo ad vtrūqꝫ negociū potue rit eſſe paratus ex aduerſo fuit reſpō ſum. ꝙ cū ipſe prius vocatus fui et ſu per queſtione premiſſa nō fuit intenti onis pape primū mandacū per poſteris reuocare. et tantū tēpus habuit ꝙ be ne potuit deliberare ſuper vtroqꝫ nego cio dn̄s pa. de cōſilio fratrū ſuorū dilati onem adhuc ſibi cōceſſit vſqꝫ ad feſtū natiuitatis dn̄i. Lora ꝙ qui ad curiam ro. vocatus eſt propter publicam vtili tatem ec ro. nō tenetur tūc ſuis aduer ſarijs reſpondere. licet papa ſit ordinari us omnium ſed habet ius reuocandi do

¶ De ferije.
Mines diee. Ca. Dicit hic ꝙ oēs dies dominici ſāt a veſpera in veſperā feriandi. et ab omni opere ſeruili obſeruandi necī eis mercatū vel placitū fieri debet nec aliquis ad mortē vel ad penā ſanguiniē iudicari nec ſacramenta preſtari dn̄t. uiſi pro pace vel magna neceſſitate. No ta ꝙ oēs dies dominici ſūt feriandi. itē iudiciū mortis vel ſanguinis die dn̄ico exerceri nō debet. Itē multa in neceſſi tade licēt que alias nō licerent. Quoniā Ca. Primo dicit̉ ꝙ in feſtis celeẜrandis dierū magnitudo et regionis cōſuetudo attendi debet. Se cundo dicitur ꝙ dn̄icis diebus et alijs precipius feſtiuitatibꝰ ⁊ ⁊ paſca vſqꝫ penthecoſten nullus debet flectere ge nu̓a niſi ex deuotione velit in ſecreto. Tertio dicitur ꝙ in cōſecrationibus e piſcopoꝝ et ordinationibus clericorum cōſecrans et cōſecratus tantū genua fle ctere debent. Quarto dicitur ꝙ feſtuꝫ ſancte trinitatioẜm diuerſarū regionū cōſuetudines diuerſis tꝑibus anni ce lebratur. ecca ſiquidē romana feſtum ſancte trinitatis aliquo tꝑe ſpecialiter nō celebrat cū ſingulis dieẜs gloria pa tri ⁊cͣ. et ſimilia dicantur ad lauſe tri nitatis. Nota ꝙ cōſuetudo rgionū in fe ſtis celebrandis dꝫ attendi. Itē cōſue tudo ro. ec. non eſt ſemper in omnibus ſeruando Iicet. C4. Dicitur hic ꝙ lꝫ tam inveteri ꝙ in nouo teſtamento ſep tima dies data fuit ad requie̓. et ecca fe ſta ſanctorū martirū decreuit obſeruan da indulgei tamē dn̄s pa. quibuſdā piſ catoribus ꝙ diebus dominicis ⁊ alijs feſtis minoribus igmente neceſſitatꝭ
po ſſint capture piſciū intendere. ita ꝙ de captura illa eccleſijs circūpoſitis et pauperibus cōgruam faciant portioneꝫ Nota ꝙ dies dn̄icus deputatus ē ad re quiem. Itē neceſſitas facit licitū quod alias ē illicitū. Tappellanus. Ca. In cano nibus dicitur ꝙ nuptie celebrari nōde bent in tribus ebdomadis ante feſtū he ati ioannis baptiſte. Quidā dicebant ſeptimas illas ſine aliqua in terpellati one cōtinuandas ipſi feſto. Alij volunt facere interuallū inter ipiū feſtū et il las eh̓domadas. et ob̓ reuerentiā feſtiui tatis penthecoſtes fui ſſe ſtatutū que fe ſtiuitas penthecoſtes ſolet in ſeptima nis ipſis interuenire quandoqꝫ. ⁊ ſic a tribus diebus rogationū ante aſcēſis nem dn̄i vſqꝫ ad octauū diē poſt pentſxe coſtes cōputatis illis ſeptimanis illo tanto tꝑis ſpacio nuptias celebrari nō permittūt. poſtea vero nullatenus nup tias impediunt celebrari. queſiuit qͥdaꝫ ep̄s per cappellanū ſuū que iſtaꝝ opini onum melior eēt. Rn̄. pa. ꝙ cōſuetūdo ē ro. ec. vt quocanqꝫ tꝑe matrimonina cōtrabatur per cōſenſū legittimū de pͥ ſenti. tame a ſeptuageſimanſqꝫ ad ſep timū die̓ poſt penthcoſten nuptie cele brari nō ſinuntur. et poſtea ſine diffenē tia celeẜratur ſiue ſint tres ſeptimane vel plures ante feſtū beati ioānis. et iō poſterior ſniā meliori et ſubtiliori rati on iuuatur. et fiue ẜm canones a ſep tucigeſima vſqꝫ ad octauam paſce ſiue poſt vij. diē feſti peniſxcoſies nūptie ſuſpendantur in onica que ſequitur ⁊ d̓ inceps licite celeẜrantur. Nota ꝙ illa ſniā ſemꝑ dꝫ ob̓ſexuari que meliori ra tione et ſub̓tiliori muuatur. Itē conſue tudo po. ec. dꝫ obſeruaxi. ¶ Conqueſtus. Ca. Queſitū

De ordi. cogni.
fuit qui eēnt illi dies quibus ob reuerē tiam dei iudiciorū ſtrepitus cōquieſcere deẜet. et vtrū partes renunciare valeāt fecijs illorū dierū. Rn̄. pa. ꝙ licet nō ꝓ rogari ſed expediri debeant queſtionee tamē diebus illis qui ob̓ reuerentiam dei ſtatuti ſunt iudiciorū ſtrepitus con quieſcere deb̓et. et enumerātur hic dies illi et illis vtiqꝫ diebus ſolemnibꝰ vl qꝫ adeo ab huiuſmodi cōuenit abſtine vt etiā partib̓s cōſentientilus nec pro ceſſus tūc habitus nec ſentētia dieb̓s illis ꝓmulgata valeat. niſi nece Itas vegeat vel pietas ſuadeat. illis aūt fe rijs que gratia meſſiuꝫ vel vindemiarū introducte ſunt poſſunt partes renunci are vt tunc iudicialis proceſſus et ſen tentia valeat. Rota ꝙ ferijs introduc tis ob reuerentiā dei nullus poteſt renū̓ ciare niſi neceſſitas vel pietas aliud in ducat. Itē neceſſitas vel pieras nō eſt ſub lege. Itē alijs ferijs pōt penūciari De ordine cognitionū. Antelleximus. Ca. Que dam muli ex petebat quendam in virū. induxit teſtes ad pro bendū ſua intentionē. Vir timens ſiſ i fieri preiudiciū per tiſtes illos excepti onem cōſanguinitatis ob̓. ecit propter quā petitionē mulieris repellere intēde bat. querebatur an primo eēt de impedi mento conſanguinitatꝭ agendū ꝙͣ ſuꝑ cā matrimonij ſniā ꝓferatur. Rn. pa. ꝙ exceptione cōſanguinitate probata. principalis queſtio ē perempta. et ideo de ipſa e̓ antea cognoſcendū ꝙͣ ad d. ffi nntionis articulū procedatur quo cogni to et probato vir ad impetitionem mu lieris dꝫ abſolui. Lota ꝙ exceptio per emptoria ante ſuiām oppoſita debet ex
aminari. et cognoſci de ea anteꝙͣ ſuiā ſuper principali queſtione feratur. qͥa ex illa apparebit qualiter debeat forma ri ſniā. Itē ſuper exceptione perempto ria ſiue incidenti nō pronunciatur ſed ſuper principali queſtione. Cū dilectus. Ca. Abbas de ferentillo accedens ad pn̄tiam dn̄i pa. et cōqueſtus fuit nomine monaſterij ſui de quibuſdā nobilibus dn̄sde arone ꝙ ipſi manu armata ⁊ cū exercitu ad caſtrū monaſterij venientes monaſte rium ipſū damnificauerunt in predijs aīalibus rebus alijs de quibus iuſticiā ſibi fieri poſtulauit. ex paxte dictorum nobiliū in modū exceptionis citra litis conteſ. fuit re ponſum ꝙ milites ipſi ꝑ dolū ⁊ violentiā ipſius abbatis amiſe rant caſtrū ſuū quod ipſi ⁊ progenito res ipſoꝝ tenuerant et poſſiderant in qͥ ete petētes illud ſibi reſtitui priuſꝙͣ pe titionibus cbbare reſponderent. cū te tes haberent prrſentes per quos incon tinenti intentionē ſuā probarͣ voleb̓āt ex parte abbate fuit taliter replicatuꝫ ꝙ ab̓ ipſo reſtitutio peti nō poterat qui nō fuerat ſpoliaior preſertim cū caſtꝝ illud ad proprietatē monaſterij pertine ret quod nō diffitebatur pars aduerſa. vnde cū ad ipſū monaſteriū pes ſua re diexit ab̓ alio poſſeſſa dꝫ retētionis cō modū̓ optinere etiā poſt tēpora longio ra et iudiciū reſtitutoriū cōtra ſpoliato rem tantū cōpetit. Dn̄s pa. his et alijs intellectis diſtinguit hoc modo. vtrum ſpoliationis queſtio ab illis nobilibus obiecta ſit in modū actionis ad reſtitu tione petendā. an in forma exceptionis ad intentionē aduerſarij repellendam. Si vero ſit propoſita in medū actionis tūc intelliguntur mutue petitiones ſe tanꝙͣ diuerſe ramime contingentes. et

ẜm regulā illam qui prior appellat pri or agat. illa queſtio que primo proponi tur prima debet retractari. et viciſſim tractarͣ eade niā debent terminari. Sꝫ quia illa queſtio fuit ita predictis nobi libus in modū exceptionis propoſita. in terloquendo ꝓnunciat vt probationes eorū ſuper ipſa exceptione primitus au diantur. et ea probata abbati reſponde re nō compellantur donec reſtituantur ab̓ ipſo. qꝛ ſpoliatuꝫ ante teſtitutionē ſuo ſpoliatori re pondere nō cogitur ſed ſpoliatione in modū exceptionis tantū probe ta nō eſt propter hoc reſtitutio facienda. ſicut ſi modū exceptionis cri men teſti opponitur vt a teſtimonio re pellatur. et ſi crimē contra teſtē proba tam fuerit ciuiliter nō id o ſibi pena or dineria debent infligi ſed teſtimonio e9 credi nō debet. et hoc cōtingit. qꝛ in ipſū accuſatio nō procedit. et inter infames quaſi ex faſo teſtimonio habetur quo rum teſtimoniū reprobatur. Nota ꝙ q̄ tio ſpoliationie duobus modis poceſt opponi contra ſuū ſpoliatorē in modū a ctionis et ſic ſunt due petitiones ⁊ ſil̓ tractande et in hoc nō eſt priu. legiata quando ambe ſūt reſtitutorie. Itē in modū exceptionis et ẜm hoc nō tenet aduerſario veſ pondere ſpoliatione pro bata quocūqꝫ modo agat ſpoliator. Itē nota regulā qui prīor appellat pri or agat. Itē ſpoliatus ſuo ſpoliatori ante reſtitutionē nō cogitur reſpondere Itē cuꝫ crimen ciuiliter probatur teſte nō punit̉ pena ordinaria ſed ſolūmodo a teſtimonio r̄pellitur. Itē ex modo agē di formari dꝫ niā. ¶ Tud nō credimus. Ca. mor tuo comite campanie ſine prole. regina cipri dicebatꝙ d̓beat illi ſuccede̓ ī cōmi tatu. tanꝙͣ proximior/ quidā alius hoc
intelligens acceſſit ad dn̄m pa. propo nens ꝙ cū ipſa regina nō fuiſet de le gittimo matrimonio nata dicto cōmiti ſuccedere nō debeat ſed ipſe quod para tus erat probar in preſentia dn̄i pa. pe tens ab ipſo vt mandaret regi francie. vt ſi forſan dicta regina ſuper ſucceſſi one cōmitatus predicti corā ipſo propo neret queſtionē nō audiret eandē donec cā natalin ex qua illa depe̓debat fuerit terminata quod pa. nō diſtulit adīplex̄ mortuo ipſo regē cui pa. predicta man dauerat ſucceſſit ei lodouitus filius e ius. vnde pa. ſcribit eidē ſuper eode nego cio credens prudent a ipſius nō latere cūm natalium dictē regine que ad forū eccleſiaīticū pertinet ad examen ipſius cē delatā licꝫ pa. dictā reginā in ſuo iur̄ velit fouere. tamē quia anteꝙͣ cā nata lium terminata eēt incipere cauſaꝫ ſuc ceſſionis dependentē ex illa nihil aliud eēt ꝙͣ negocium ipſū diuerſis proceſſi bus intricare et ordinem iurie perturba re. et ideo ſi ab ipſa regina fuerit requi ſitus ſuper hoc padent̓ expecet donec cauſa naturalium per ſe ap. fuerit ter minata. Nota ꝙ ca natalium ad foruꝫ eccleſiaſti cum ſpectat. Itē ca natiuita tis preiudicialis eſt ad cām ſucceſſiōis et ideo primo debet terminari ſi contra rium fieret ordo iuris peruerteret̉ qd̓ eſſe nō debet nec valent proceſſus ſuc ceſſionis ſi legittima nen pponunciare tur. Itē negocium diuerſis proceſſibꝫ nō eſt intricandum. Ca. Ili Super ſpoliatione. quis fuit̉ ſpoliatus ab aduerſario ſuo poliatus ſuum ſpoliatorē traxit in cau ſum petenereſtitui ſibi reꝫ illā qua eū ſpoliauerat ſpoliator volebat eum recō uenire. queritur quid iuris ſit. Reſpon det pa. ꝙ ſpoliator iſte nō ē audiendus

De cā poſſ. ⁊ propri.
volens reconuenire d̓ alia ppoliatione quia petitio ſpoliationis in hoc priuile giara e̓ vt qui illā intentat nō cogitur reſpondere ſuo ſpoliatori anteꝙ fuerit r̄ ſtitutus. ſed ſi ſpoliator in modū excep tionis opponatde alia ſpoliatione cōtra ipſū ſpoliatū repellitur ab agendo. No. ꝙ queſtio ſpoliationis priuilegiata ē vt ſpoliator nō poſſitre cōuenire ſpelia tum iudicio petitorio. Itē ſpoliaior nō poteſt opponere de alia ſpoliatōe ta mō dum exceptionis. ¶ De plus petitionibus. Onſiliū. Ca. Aliquiemū tuauit pecuniā alicui amico re ſtituendam ſibi certo termino iſte antē terminū repetebat pecuniā. vel pondebatur ei ꝙ nō poterat eā repetere ante terminū īmo d̓ hͦ punuiri debeat. cō Iuluit pa. ſuper hoc reſpondet ei pa. non fuit cōſiliuꝫ ꝓuidentie ꝙ ante terminū pecuniā tibi debitaꝫ repeuſti vnde puni tur importunitas plus perentiū ſi ī iu dicio pe. ſiſtent in ſu ī petitione hoc mō do vt qui pluc petit re ſiue ca in expen ſis aduerſario cōdemnatur qui plus pe tit loco ad intere ſſe tenetur pro eo ꝙ vtilitas adimitur debitori quā habiſ et ſi loco ſtatuto ſoluiet. et ei qui ple petit tꝭ por̄ duplicantur inducie. nec re pondere tenet̉ niſi ei ſoluant̓ expenſe. TTe quoqꝫ. In. §. iſto expo nit quatuca modis predictos plus petē di. ille petit plus ca quicunqꝫ aliquid petit ſibi in genera vel ſub̓ alteratione rē in ſpecie vel vnū preciſe petit. Re ve ro plus petit ſi. x. ſint debita et ipſe pe tit. xx. loco plus petit cū quis alibi con uenitur ꝙͣ ſoluere cōuenit. tēpore plus petitur cū ante terminū vel conditionē
petitur quod Sbetur. Nota hic quatuor modos plus petendi et penā qui cōtra facit. Itē qui plus petit re ſiue cā cōdem natur aduerſario in expenſis. Itē qui plus petit tēpore loco ad intereē tenet̉ ¶ De cā poſſeſſio. et proprietati. vſcepte Ca. Quidā felix nomine de ſicilia habebat cām cū aduerſaxio ſuo. petebat a pa pa vt cam poſſeſſionie cōmitter et vni iudici. et cam proprietatꝭ alij. Ad hoc reſpondet pa. ꝙ legali preuiſione decre tum ē cām poſſe ſionis et proprietatis ſub̓ vno et eodem iudice debere cognoſci vnde nō admittit petitōnē ipſius. Iteꝫ petebat. a pa. vt contra aduerſariū ſuū abſentē diſtiniiuā ꝓferet ſentētiam et ipſe rn̄. ꝙ contra inauditā partem et abſentē nihil poteſt difimire. Lota ꝙ ca poſſe ſſionis et preprietate apud eū deꝫ iudicē debent cognoſci ⁊ fmiri. et ſic cōtinentia cauſe diuidi nō dꝫ. Iteꝫ con tra abſentem non centumacem nō eſt ꝓcedendum. Ad vltimū Ca. Cā cōmiſſa fuit quibuſdā iud cibus quo ad poſſe Io rium et petitoriū. iudices volentes par cere lab̓oribus partiū et expenſis de v traqꝫ queſtione cōmixtim audiūt alle gationes et teſtes recipiunt poſtmodi audiunt allegatōes et teſtes ſuꝑ poſſe ſione et pronunciant ẜm tenere illarū queritur xtrū hoc licite fieri poſſit rn̄. pa. ꝙ illud licite fieri poteſt cū etiā ſit ī ture ciuili expreſſū. Notaꝙꝫ cā poſſeſſi onis et proprietate ſimul tractari pn̄t alias cā poſſe ſionis precedere dꝫ. ¶ Tū ecca. Ca. Eccā ſutrina pacante canonici cōueniētes in vnuꝫ et inuocata ſpirituſſancti grā paſtorē
li

cōmuniter elegerunt petentes poſtmo dum electione ipſius ꝑ ſe. ap. cōfirma ri clerici cōuentualiū eccātuꝫ ciuitatis eiuſde oppoſuerunt ſe huic electioni in auditorū preſentia proponentes ꝙ cū ī electionibus epiſcoporū ipſi ac eoꝝ pre deceſIores cōſueuerint intere ſe canoni ci ſutrinen̄. eis cōtemptis et excluſis ad electione procedere preſumpſerūt. vnd̓ nō cōfirmari ſed potius infirmari pere bant eande petitoriuꝫ et po ſſe oriū in tentantes lit. conteſ. teſtes recepti fue runt vtrinqꝫ atteſtationibus publica tis. pars canonicorū dicebat intentionē ſuā eē probatā ſufficienter ꝙ ad eos tā tum ſpectaret electio pare clericorū a ſerebat ꝙ perdicta ſuorū teſtiū plene probauerat ꝙ electioni pontificis inter ee debeant. et ꝙ in triū epiſcoporū ele ctionibus qui vltimo et īmediate eccē ſutrine profuerant votē hab̓uerant cū canonicis eligendis. Dn̄s pa. examina tis atteſtationibus. antedictis deprehē dit teſtes canonicorū in perhibendis te ſtimonijs varios extitiſſe. et pacilla ſſe cōtra fidem ſuā. et ꝙ negatiuā probare nitebantur vt ad ipſos et non aduerſa rios pertineret ius eligendi. pare vero clericorū ſufficienter oſtendit ꝙ in tri huc electionibus ep̄orum de quibus pͥ miſſum eſt fuerunt preſentes ⁊ habu erunt vocem eligendi. Vnde pa. electio nem premiſſam factā contētis et exclu ſis clericis antedictis ea ſauit. veducēs clericos ipſos in eā quaſi poſſeſſionem quā ante motā cōtrouerſiaꝫ habuerūt verū̓ quia vtraqꝫ pare quicqͥd iuris ha h̓uerat in queſtiōe predicta deduxerat in iudiciū. et in iupe ciuili ſit cautūmō ſo lū illud venire in iudiciū de quo dictū eſt vt veniat. ſed ita illud venit in iudiciuꝫ quod nominatim nō eſt prohibitū. et ſe
candū ſtatuta canouica electione cepi coporū ad canonicos cathedraliū eccle ſiarū nō eſt dubiū pertinere niſi ſecus a libi obtineat de cōſuetudine ſpeciali. et licet clerici predicti ꝓbauiſſent tertio ſe inter fui ſe in electionibus epiſcopoꝝ de quibus premiſſum ē. ius tamē eligē di propter hreuitatē tēporis nō perdux erunt vſqꝫ ad legittimā preſcriptione vnde ius aliquod ſibi acquirere nō potu erunt. et actore nō probante reus debe abſolui. Hic oībus rationibus cōſidera tis pa. ah̓ſoluit canonicos predictos ab impeticōe ſua predictorū clericorū ſuꝑ faciendis electionibus epiſcoporū ſibi ſuper hoc ſilentiū perpetuū imponētes. ¶ulta notabilia hic notātur. Pximo ꝙ teſtis qui varius ē in dicto ſue non valet. Itē qui vacillat repellitur. Itē qui negatiuā dixecte ꝑrobare nititur nō valet. Itē poſoriū cū petitorio ſimul poſſunt intentari. Itē qui ꝓbat ſpoliationē reſtituitur. et ſi defic̉ in pro prietate ſtatim deſtituit̉. Itē cū ſimul agitur poſſe ſorio et petitorio primo ꝓ nunciatur ſuper poſſe Iorio. Itē de iupe cōi electio ep̄orum ꝑtinet ad canonicos niſi cōſuetudo preſcripta aliud inducu Itē ius eligendi poteſt preſcribi. ſꝫ hic nō preſcripſerunt. et ideo ſuccubuerunt Itē actore nō probante reue debet ab ſolui. ¶ Cū ſuper Ca. Vacante bethe lemitana eccleſia duo electi fuerūt ad eam . ſub̓diaconus dn̄i pa. et. P. ca nonicus ſancti ſepuleri. K. ſub̓diccons fuit cōfirmatus per patriarcha hieroſo limitanā et poſſeſſionē adeptus ſed po ſtea per ſecularē potentiā ſpoliatus. Poſtmodu̓pterqꝫ electus ad ſe. ap. ac ceſſit predictus ℟. ſub̓diaconue propo ſuit ꝙ cū eēt canonice electa cōfirmatꝰ

De cā poſſ. ⁊ propri.
etiara per patriarchaꝫ et ſpolicitus per potentiam ſecularē. petebat electionem ſuam cōfirmaxi et reſtitui ad poſſeſſio nem qua fuerat ſpoliatus. predictus p. petebat ſuā electionē cōfirmari lite con teſtata ſuper predictis petitionibus et probationibus hinc inde receptis et ex aminatis. quia dictus ſub̓diaconus ꝓ bauit ſe per potentiā ſecularē ſpoliatū. papa iuſticia mediante ipſū reſtituit verū qꝛ tam poſſe ſoriū ꝙ peritoriū de ductū fuit in iudiciū. et tā reſtitutionis qͣꝫ electionis queſtio plenius excimina ta et cōſtitit dn̄o pa. electionē vtriuſqꝫ canonicā non fuiſſe. et iudex de qua re cognouit pronunciare debeat electione vtranqꝫ caſſauit. Nota ꝙ poſſe Ioriū et petitoriū ſimul poſſūt intētaxi. et ide intellige hic quantū ad hoc quod nota tur. s. c. ꝓxi. Paſtoralis. Ca. Aliquis fu it ſpoliatus ab aduerſario ſuo. ſpolia tus traxit ſuū ſpoliatorē in cām. requi ſitus a iudice quo iudicio velit experiri ipſe ſtatiꝫ obtulit libellū ſuper proprie tate de illata violentia nullā faciēs mē tionem. poſtꝙͣ fuit in cā ꝓceſſum vult pedire ad poſſe ſſoriū et agere de violē tia ſibi illata nouū iudiciū ſuper poſſe ſorio ītentando. queritur quid iuris ſit Rn̄. ꝙ ille qui cepit rem vendicare bn̄ poteſt agere poſſe ſorio iudicio qd̓ pro ponitur pro recuperanda poſſeſſiōe ſeu etiā adipiſcenda anteꝙͣ ſit renunciatū aut concluſū in iudicio proprietatꝭ pͥ mitus inſtituto. et hoc probatur per le gem qua dicit̉ ꝙ ille qui funduꝫ cepit ab illo vendicare cū qūo interdicto vn de vi poterat experiri pendente iudicio propxietatis poteſt nihilominus ager̄ interdicto vnde vi alijs poſſe ſorijs iu dicijs ſcilics interdicto vti poſſidetis. et
vtrohi in ſuo robore duraturus que de ui ntuara precedunt venditionem dn̄i nec ſimul tractari poſſunt cū proprie ra de di vero renunciatū ſit aut conclu ſum in iudicio proprietatis vt iā poſſit per diffinitiuā ſniqꝫ terminari ne lites ex litibus oriūtur et via poſſit fraudi hus aperiri. cā non deciſa poſſe ſorio nō exit vtendū niſi iudex qui de ca cognoſ cit ex iuſta cā viderit hoc expedir̉ puta ſi ex apertis iudicijs facile arguitur ī iquitas muaiſoris vel ſuper malicia ul̓ caſu ſpoliato ſubtraxit facultatē ꝓban di dn̄m. His et alijs cauſis inſpectis q̄ continent equitatē aut iuſte mouerit a nimū iudicantis poterit agi iudicis poſ ſe ſſorio poſtꝙͣ etiā fuerit cōciuſū in iu dicio proprietatis. Nota ꝙ iudiuio pro prietatisanti ꝙͣ ſit in ec cōcluſū. poteſt quis redire ad iudiciū poſſe IIoriū et eti am poſtꝙͣ cōcluſuꝫ fuerit ex iuſta cāvt dicit̉ hic in fi. Cū dilectus Ca. Aliquis poſ ſe ſſoxio ⁊ petitorio ſimul egit cōtra ad uerſariū ſuū. queſiuit iudex qualiter de beret ferre ſuicm Rn̄. pa. ꝙͣ cū ſimul ē actū poſſe ſorio et petitorio virunqꝫ de bet ſniā terminari. ſed in pronunciatio ne premittenda poſſeſſio. et in executi one debet propxietas preualere ẜm qd̓ factum fuit. e. c. cū ecca ⁊c. cū ſuper. Nota ꝙ petitorio et poſſe ſorio ſimulpo teſt agi et vtrūqꝫ vna ſniā terminaxi debet. Itē in executione ſniē queſtio ꝓ prietatꝭ prefert̉ queſtiōi poſſeſſiōis. Tū olim. Ca. Inter archi. vincent̓. ex vna parte et archiphr̄m et canonicos eiuſ&e eccē ex altera orta fu it queſtio ſuper iurͣ eligendi archid̓. di cebant enī canonici ꝙ ad eos ꝑtinebat electio archid̓. quare volebant eum remoueri cū non fuiſſet electus ab eis
3

archid̓. dicebat ꝙ electus fuerat canoīce ab̓ ep̄s vincent̓. qui erat inquēta poſ ſeſſione eligendi archidiacōnū ⁊ duos anteceſores ipſius elegerāt epiſcopi vincent̓. ſine cōditione canonicorū. ſuꝑ hoc proturatores vtriuſqꝫ partis ad fe dem apoſt. acce ſerunt. corā papa. Pete bat procurator canonicorū electionem archid̓. caſſari. procurator archid̓ pete bat eā cōfirmari ex cā predicta. et lit cōteſtati fuerunt ſuꝑ queſtione premiſ ſa ⁊ quia ih̓i de premiſſis cōſtare non poterat de cōmuni cōſenſu ꝓcuratorie partis ca fuit iudicibus dele vtriuſq gatis cōmiſſa. iudicesreceptis lr̄is cita uerunt partes. canonici petebant indu cias deliberatorias vt poſſent iudices recuſare iudicee nō obſtantibus allega tionibus canonicorū peceperunt teſtee archid̓. et cam ipſam cū atteſtationibꝰ ad ſe. ap. remiſerunt. Dn̄s papa exami nato negocio quia cōſtitit ei per atteſ tatiōes ꝙ archidiaconatus ectē vincēt̓. ab̓ ep̄o vincent̓. collatus fuit duobus archid̓. cōtinue qui ante ipſā extiterāt ſine cōtradictione aliqua canonicorum Et quia canonici ꝑredicti nō potuerūt iudices recuſare. nec inducias deliberato rias petere cū de aſſenſu procuratoris vtriuſqꝫ partis dati fuiſſent. archidia conatū p̄dictū dicto archid̓. per diffiniti uam ſmām adiudicarūt canonicis vin cent̓. perpetuū ſilentiū imponē tes ſalua queſtione proprietatꝭ ſuper collatione archidiaconatus ipſius ſi contra ep̄m vincent̓. cōcedere voluerint. cū res inter alios acta alijs obeſſe nō debeat. Nota ꝙ ille qui e̓ electus et inſtitutus ab eo qui eſt in pacifica poſſeſſione eligendi ob̓tiuꝫ ex ſola poſſe Iione lꝫ poſtra ap pareat ius ad alios pertinere. Itē iudex datus de aſſenſu procuratoris dn̄i recu
ſari ab ipſo nō poteſt. Itē res inter ali os acta nō nocet alijs. Itē ſuiā lata ꝓp ter poſſe ione̓ nō preiudicat ꝓprietati In cā. Ca. patriarcha gra den̄. petebat ſub̓iectionē in monaſterio ſancti georgij ⁊t. l. ſol doc venetorū ad iudiciū ſub̓iectionis intētans ſuper duo b9 predictis articulis lite cōteſt. pare vtraqꝫ ſuas ꝑrobationes induxit. et quia patriarcha probauit ſe poſſedi ſe ac percepiſſe predicta ſcilꝫ poſſe oriū et petitoriū cū diceret ſe ſpoliatū predic tis ⁊ ideo facit ad titulū propter partē deciſam. ſed per ea que in lrā ponū̓tur nō pertinēt ad titulū iſtū cōpetētius po nentur infra de pe. iudi. dn̄s pa. ipſū reſ tituir verū̓ qꝛ vtraqꝫ pars deduxerat in iudiciū quicqͥd iuris habuerat in predi ctis. p. viſis priuilegijs predece ſoruꝫ ſuorū ex parte monaſterij productorū ꝓnuncianit monaſteriū liberū ad ro manā ec. nullo medis pertiner̉ abſolue̓ do monaſteriū in premiſſis ⁊ alijs que iuriſdctionē et ſub̓iectione reſpiciunt ab impetitione patriareſꝫ nō obſtante poſſe ſione ab ipſo patriarcha proba ta quia nō ꝓbauit tante tꝑe ſe percepi ſe predicta ꝙ per hoc renunciatū fuerit priuilegijs libertate ſed cū de predictis l. ſolidis quo patriarcha petebat ad in diciū ſubi ectionis ſit actū ab̓ ipſo per ſē tētiam qua ſuper hoc cōtrariā reputa uit. pa. ſibi nō adimit poteſtatē ſi alio iure de premiſſis. l. ſolidis voluerit ex periri. Nota ꝙ nō obſtat res iudicata ſi ex alia cā eadem res petatur ſuꝑ qͦ fue rat aduerſarius abſolutus. ¶ De reſtitutōe ſpoliatorum. Ca. Quidā ce Icet multū cus cōqueſtus fuit dn̄o pa. ꝙ

De reſti. ſpoli.
hemines ecce campū ipſius ceci ocrupa uerunt ircationabiliter. Quidā dicico. ipſius ec. euentius noīe aduerſario veſ pondit ꝙ campus erat ipſius ec. et ho obtulit ſe probaturū. et cecus reſpondit Si hoc probare poſſet q eēt cōtentus. vnde ſuper hoc ſcribit pa. cōſtātine epi copo dicens. Quauis anteq queſtio ꝓ prietatis tractari debeat poſſeſſio vro lenter ablata ipſi cecō deberet reſtitui tamē quia diaconus predictus cōſenti ente ipſo ceco ob̓tulit ſe probaturū dic tum campu̓ ad ſua eccām pertinere in qͥ rat de hxc veritatē. et ſi hoc probatū fue rit ipſi cecō ſilentiū īponat alioqui ree ei ablata reddatur. Nota ꝙ cā poſſeſſio nis prius e̓ tractanda et reſtitutio fcici enda ꝙ queſtio proprietatꝭ. ſed cecus iſte in hoc iuri ſuo renū̓ciauit. ¶. Sollicite. Ca. Quida cleri cus. h. nomine dicebat ſe ſpoliatū eccā ua. Vude petebat veſtitui ſibi eccam. reſpondebatur ecōtra. ꝙ nō fuerat ſpoli atus ſed ſponte ipſam renunciauerat et abiurauerat dū eam poſſidebat. Vno nō erat audiendus et hec probare vo lebat. Re ſpondetur ꝙ et ſi verū eēt ꝙ r̄ nū̓ciauerat ſpoliatus tamen ernuncia uit et inuitus et hoc ꝑrobare volebat. Conſultus pa. quid ſuꝑ hoc eēt agendū mandat pa. vigorni en̄. ep̄o ut diligen ter inquirat quo tempore. h̓. renunci auit ecce. et ſi conſtiterit illū ſpoliatuꝫ cū eide eccē renunciauit. cōtra ipſū te tes alterius partis de ſpontanea renun ciatōe et iuramēto p̄ſtito nō admittat anteꝙͣ fuerit reſtitutus. qꝛ nō eſt veri ſimile ꝙ ponte iuri ſuo renunciauerit qui ſpoliatus renunciat. ſed teſtes ipſi us. h. recipiantur qͥbus probare inten dit ꝙͣ piolenter predicta eccā fuerit ſpō liatus. Nota ꝙ ei qui petit reſtitui non
poteſt r̄ferri queſtio preprietatꝭ ꝙ iue nō habeat. ⁊ ſi queſtio proprietar nō preiudicat queſtioni poſſe ſionis. quia queſtio ſpoliationis priuilegiata ē vt ei nihil poſſit opponi qd̓ tangat queſti onem proprietatis niſi primo fuexit re ſtitutus. Accepta C. Quidā clricus p. nomine cōqueſtus fuit dn̄o pa. ꝙ eccā ſua violenter fuerat ſpoliatus. manda rut pa. quibuſdā iudialus vt ſi de hoc cōſtaxet. eccam facerent ſibi reſtitui. partibus corā iudicibus cōſtitutꝭ reſpō ſum fuit ab aduerſario ꝙ ipſe non ſue rat ſpoliatus ſed corā ehoracen̄. archie piſcopo dū eccōm poſſidebat ſpontanea voluntate abiurauit eandē. et hoc oſ ferebat ſe ꝓbatuꝝ. iudices cōſuluerūt ſuper hoc dn̄m pa. et ipſe mandat eiſdē quati. ſi cōſtitexit eis ꝙ predictus. p. nullo metu vel vi coactꝰ. ſed ſponte dn̄ eccām poſſidebat abiurauit eand ei ſu per hoc perpetuū ſilentiū iraponant tu per hoc appareat ꝙ nō fuerit ſpoliatus Lota ꝙ petenti reſtitutionē pōt opponi ꝙ nō fuexit ſpoliatus ⁊ audit̉ volēs hoc probare. LIudita. Ca. Quidā clericꝫ t. nomine acceſſit ad dn̄m pa. et cōque tus ē ei ꝙ. h. rector eccē de ſand̓. ipſum t. ſuper eccā depolereū. indebite moleſta bat cū eſſet rector alterius ecce et iureꝭ ſetq ipſi. t. ſuper eade ecca nō moneret queſtiōꝫ papa mandauit ep̄o lundon. et archid̓. elien̄. vt ſi cōſtaret eid dictuꝫ h. alterius ecce perſonata h̓abere vel ꝙ iuramento pontanea volutate preſti to ſuper eadē eccā dicto. t. queſtionē de cetero nō moueret ipſū. h̓. ad̓ ipſius mo leſtia prohiberēt. tande cōſtitit eiſde ꝙ nō ſolū habebat perſonatū alterius ecce ſed voluntate ſpontanea abiuraue
lvi

rat eccām depoleren̄. vnde iudices pre ceperunt eidē. h̓. ne dictū. t. ſuper ecca ip ſa decetero meleſtaret. Sed dictus. h. nunciū ſuum ad curiā deſimauit. lrās impetrans formā aliami cōtinentes .ſ. ꝙ nō obſtantibus litteris a parte alte ra impetratis reuocapetur in ipxitum ſi quid eſꝫ immutatū ī cā poſtꝙͣ nunci us ipſius. h. iter arripuit ad ſe. ap. ve niendi. Audito ꝙ dictus. h. tales ſrās ī pe traſſet dictus. t. ad curiā acce ſſit ex ponens dn̄o pa. omnia predicta. ſuꝑ hoc reſcribit pa. vigornien̄. ep̄o et ide archi. elien̄. dicens ꝙ nō intellexit nec inteli gi debuit vt reuocaretur quod per eos fa etā eēt auctoritate lrārum ipſius ſed ſi aliquid iudebite immutatū. ⁊. vnde mandat quati. ſniām quā tuierunt an te receptionē poſteriorū lrārum occaſi one ipſacū nullatenus debeant reuocat̉ et ſi cōtra ſmām ipſam aliquid ſtatue runt illud deleant reuocape. Si vero po receptionē ſequentiū lrārum ſmā lata fuit ea nō obſtante iuxta earū tenorē in cā procedant. Lota ꝙ aliquis duas eccās quo ad rectoriā ſimul habere nō poteſt. Itē ꝙ per renunciationeꝫ ſponti factā amittit quis ius ſuū. Idē ad intē tionem pape ſꝑ recurrendū eſt. Itē qd̓ legittime factū eſt va. nō intendit reuo cade. Itē ſuiā recta lata per reſcriptum pa. nō reuocatur. Itē ſmā lata poſt r̄uo cationē lrārum nō tenet. In litteris. Ca. Aliquis di cit ſe de poſſe ſione etcē ſuo violēter e iectū vnde petit reſtitui. aduerſarius di cit eū nō fuiſſe canonice inſtitutū. que xitur quid iuris ſit. Rn̄. ꝙ primo cog noſcendū ē de violenta eiectiōne ꝙͣ de canonica inſtitutione. qꝛ predo de iurie rigore debet reſtitui. Nota ꝙ queſtio ſpoliationis precedere debet queſtioneꝫ
pyprietatis. Itē petēti reſtitutōera nō poteſt referri queſtio proprietar ruſt primo fuexit reſtitutio facta. ¶ Itē cū quis. ¶ Ca. Aliquiedi cit ſe de poſſeſſione ſuaviolenter eiectū vel dicit aduerſariū ſuū clam poſeſſio nem illā intraſſe vnde petit reſtitm ad uerſaris opponit ei crimē vt ſic prete xtu criminis repellat eum a ſua intenti one. querit̉ quidiuris ſit. Rn̄. ꝙ obiec tio tal̓ nō dꝫ admitti nec exerutio prīci palis cauſe propt̓ hoc debet diffexri. qꝛ nullū crimen poteſt ei opponere antiꝙͣ fuerit reſtitutus cū preſumat̉ eius ini micus exiſtere. Lota ꝙ petēti reſtituti onē aduerſarius crime̓ opponere nō po teſt ante reſtitutōem quia preſumitur inimitus. Cōquerente. ¶ Ca. Quidam clericus. x. nomine cōqueſtus fuit dn̄o pape ꝙ archi ep̄s cantuar. ipſū ſine in ris ordine ſpoliauit eccā ſua. pa. ſcribit archiepiſcopo dicēs. ꝙ nō decet honeſta tem ſua taliter clerices ſuos ſpoliare bene ficijs ſine ratiōabili cā. quibus po tius pat̓na debet prouiſione conſulere. Vnde mandat quatinus ſi ē ita predic to clerico eccām reſtituat cū fractibus inde perceptis et ī pace ipſum dimittat eidem. facta vero reſtitutōe ſi aliquid ſu per ecca predicta cōtra ipſū proponere voluerit corā oxonien̄. epiſcepo ad hoc delegato cū eodē. r. potexit ordine iudici ario experiri. Rota ꝙ nullo debet deſti tui vel ſpoliari etiā a ſuo prelato iuris ordine nō ſeruatō. Itē r̄ſtitui debet ree cū fructibus percepti. Itē ſpoliatus nō tenet̉ reſpondere de proprie tāte donec fuerit reſtitutus. Ex tranmiſſa. ¶ Ca. Quidā miles petebat reſtitutione vxoris ſue que ab̓ ipſo ſua temeritate diuerterat

De reſti. ſpoli.
que contra matrimoniū cōſanguinita tem opponebat. Reſpondebatur ꝙ non debebat ei reſtitui cū nondū ipſius poſ ſeſſione hab̓uerit et etiā qꝛ timet ſibi ꝑſone ꝑiculū īmine̓. mādat pa. qͥbuſdā quatinus ſi cōſtiterit. ꝙ predicto militi preſata mulier fuerit legittime de pon lata et ab eo cognita ipſam faciāt ei re titu recepta cautione ſufficienti ab̓ ip ſo ꝙ ei nō debeat malū inferre. ſi vero ita crudelis ⁊ ſeuerus fuexit ꝙ merito de vire diffidat cōmittatur alicui hone ſte mulieri vſqꝫ ad finē cauſe cuſtodiē da in loco vb̓i vix vel parentes ipſiue nullam poſſmt mulieri violentia face re. Nota quoddā ſpeciale in iſta reſtitu tione videlicet ꝙ debet ꝑrobari propri etas .j. matrimoniū cōtractū eē legit time et ꝙ eē cognouerit ⁊ ꝙ ſpoliatus fuerit. Itē cū timetur ſeuicia viri defꝫ caueri vxoxi de impunitate perſone. Itē quando capitali odio vir odit vxo rem nō eſt ei reſtituendā etiā ſi vellet auere ¶ Cū veniſa. Ca. Archiep̄s choracen̄. eccāꝫ d̓. R. cōceſſit canonicis ſancte trinitate et per ſcripturā propri am cōfirmauit. ita videlicet ꝙ poſt deceſ ſum G. clerici qui eccām tunc tenebat in vſue cederet canonicorū. et interim clericus ille auctoritate archiep̄i cano nicis predictis annua̓ ſolueret penſionē quam archiep̓o ſoluere cōſueuit quaꝫ cōceſſionē dn̄s pa. inſpectō inſtrumēto cōceſſionis archiep̄i cōfirmauit. Mor tuo clerico predicto canonici predicti cō ſiſi de cōceſſione ⁊ cōfixmatione predi ctis ſine aucteritate archiepiſcopi poſ ſeſſionē ipſius eccē ſūt ingreſſi. Archi ep̄s qꝛ auctoritate propria e eo nō re quiſito poſſeſſione ipſius fuerūt ingreſ ſi fecit ſpoliari predictam eccam oīẜs
que clericus de ſuntius ibi dimiſerat ip ſis canonicis. Vnde canonici predicti de mino pa. de archiepiſcopo ſūt cōqueſti rn̄. pa. ſuper hoc ꝙ ſi canonici predicti a prefata eccā viuente clerico ſupradi cto auctoritate archiepiſcepi percept tunt annuā penſionē eo mortus quam uis nō habuerunt auctoritatē archie p̄i vicioſe tamē nō ſunt ingreſſi poſſeſſi onē cū ſit cautū in iure vt is poſideat cuius nomine poſſidetur. et ideo orchie piſcopus tenet̉ ad reſtitutionē eorum que inde fecit aſportari. Nota ꝙ qui per aliū poſſidet poſidere intelligit̉. et ita viuente clerico intelligehātur poſſidere per ipſum. Ca. Quidā ¶ Ex cōqueſtione miles E. nomine. B. mulierē in vxerē accepit ⁊ eam maxitali affectione per tractans filiā ſuſcepit ex ea. tande ſine iudicio eccē a ſe penieuit eandē et lrās ad iudices impetrauit vt matrimoniū accuſaret de cōſanguinitate. Sed ante qͣ a iudicibus citaretur corā dioc. epiſ copo virū ſib̓i reſitui poſtulauit. ⁊ ob hoc ad ſe. ap. nunciū deſtinauit. demū co rara prefatis iudicibus conſtituta ali quando per ſe aliquādo per procurato tem ante cauſe ingreſſum et poſt virū ſibi reſtitui poſtulabat. iudices reſtitu tione denegata in principali procedere voluerunt. vnde ipſa ad ſe. ap. appella uit. mulier conqueſta fuit hoc dn̄o pa. vnde mandat iudicibus quatſus ſi eſt ita mulieri virum reſtitui faciant. ⁊ qͥt quid poſt appellatōeꝫ factū eſt debeani in irritū reuocurͣ audientes poſtmedū cauſam ſuper ſanguinitate et dibito fi ne terminantes eande. Rota ꝙ reſtitu tio ſemꝑ facienda ē anteꝙͣ tractetur q̄ ſtio principalis. Itē quicqͥd fit poſt ap pellationē legittimā debeꝫ reuotari.

Gpauis nos Ca. Archiepi coꝑs iſte de quo ſit hic mētio ſpoliauit monachos iſtos dolenſis monaſterij et damina alia ⁊ iniurias irrogauit eiſ& Vnde monachi dn̄o pa. grauiter ſūt cō queſti. incidat pa. quibuſdā quāti. ſi cō ſtiterit eis de premiſſis cōpellāt predic ti archiep̄m reſtituere omnia qͥ aihſtu lit ꝑpedectis monachicet damna plena xie reſartire. et de iniurijs ſatiſfacere cō petenter. prouideat inſuper vt fruttue perceptos ab archiepiſcopo a tēpore vi olentie et quos percipere monathi potū ient ſi non fuiſſent ſpoliati. eiſde reſti tui faciant vnriuerſos. Nota ꝙ ſpoliati plenarie ſūt reſtituendi ad oīa q̄ ami ſerunt. et cū fructibus percepte et qui ꝑ cipi potuerunt. ¶ Cū olim. Ca. Quidā humi liati olim impetrauerūt ab ep̄o tridon̄. vt hoſpitale et oratoriū cōſtruerent in loco caluentie et eis quaſdā poſſe ſiō eē cōce ſſit ſub̓ ea cōdicione ꝙ nomine epiſ copi tridon̄. oratoriū ibidē et hoſpitale cōſtruerent. et tres ſolidos noīe cenſus eide epiſcopo ſoluerent annuatim. et il le qui eidē loco preficeret̉ inueſtituraꝫ ab eodē epiſcopo peteret et pro ſe et fra tribus juuis eiſde et ſucce ſoribus ſuis obedientiā facerꝫ manuale epiſcopo re tinente nihilominus dn̄ium loci. et ſic fuit multi tēporibus obſeruatū. Poſt modū̓ magiſter militie tēpli ad eandeꝫ domū aſpirans ipſos fratres adeo circū uenit ꝙ preter cōſcientiā epiſcopi ſe et ſua in eius manibus tradiderunt ea ta men cōditione appoſita ſi epiſcopoꝝ ca pittulo tridon̄. cōplaceret ſine quoꝝ aſ ſenſu ſe nihil poſſe facere aſſerebant. ⁊ magiſter cōditionē acceptauit appoſitā Magiſter ſtatim acceſſit ad locū et ō
pus hoc intelligens ad domū illam ac de ſit. et quos inuenit ibi ad cuſtodiam domus a magiſtro dimiſſos eiecit ab ea cū liceat repellere vim vi. ẜm quod in ra permittunt quofrcto ad petitōeꝫ ma giſtri cā ſuper hoc fuit quibuſdā abba tibus cōmiſſa corā quibus perebat dic tus inagiſter prefatā domuꝫ ſibi reſti tui qua ipſū epiſcopus ſpoliarat lite cō teſt. et teſtibus hinc fade receptis. iudi ces cām inſtructam ad ſe. ap. vemiſerūt Dn̄s pa. diligent̓ examinato negocior intelligens predictā domū eidē magr̄o tradita fub̓ conditione fuiſſe. et ꝙ nul luꝫ ꝑpeiudiciū iuri epiſcopi et canonico rum fuerat irrogatū ex eo ꝙ dictuenia giſter ignorantib̓ꝰ epiſcopis ⁊ canoni cis poſſ¶ ione accepit ſciens domū illā pertinere ad ipſos precipue. quia quā cito illud ſciuerunt expulerūt vim vi. et quia ide magiſter pret̓ cōſciētiā epiſ copi et capituli poſſeſſioneꝫ accepit qͦs ſuſpicari debuerat ſibi queſtionē motu vos. ꝓturatorē epiſcopi et capituli ipſo rum nomine ab īpetitōe ipſiue magiſtri nomine domus militie templi quo ad r̄ ſtitutōem quam petebat abſoluit tamē ſi epūs et capitulum incurrerunt oſſe ſam ipſius magr̄i defendendo ius ſuum modum excedendo ſatiſfactōem debitaꝫ eidem exhibere ꝓcurent. ¶ Nota ꝙ qui poſſidei ſub̓ condicionē nō dicitur poſſi dere. et ideo nō competit ei reſtitutio ſi de ijciatur de illa poſſeſſione. ¶ Itē vim vi in cōtiuenti vel ꝙͣcito intelligit vim illatā repellere licꝫ. Itē ſit prem diciū dn̄o ſi eo ignorante alius poſſeſ ſi onem illius accepit quo minus illū ex pellere poſſit cū hoc ſciuerit. Itē vim vi repeſlere lꝫ. cū moderamine inculpate tutele ⁊ qui modū exordit tenet̉. Trās tuas Ca. In preſētia

De reſti. ſpoli.
bituricen̄. archid. inter. V. mulierem ⁊ B. virū eius quedā cā matrimonialis vertebat̉. corā quo mulier illa petebat ſeparari a viro cui ſe quarto gradū cō ſanguinitate proponeb̓at eē cōiunctam et hoc in cōtinenti. probare volebat. vir aūt petehat priucillā ſibi r̄ſtitui qͣ ab eo ſua temeritate diuertit. pars mulie ris econtra viri ſeuiciā allegabat. prop ter quod nō erat peſtituenda maxito pͥ mo petijt archid̓. a dn̄o pa. vtrū reſtitu tio īdulgenda ſit an negāda qn̄ aliqͥs gradus cō ſanguinitatꝭ opponit̉ in qͦ ſe des apoſtolica diſpenſare nō poteſt. nec etiā cōſueuit. et probatōes ſint in conti nenti parate. queſiuit etiā an idem eēt ſi gradus diſpenſabilis vel īpedimentū diſpenſabile allegetur. et probationes ſimiliter ſint parate. Rn̄. pa. dicens ꝙ circa ſolutione propoſite queſtionis di uerſe ſunt ſniē diuerſorū. Quidā dicūt reſtitutionē faciendam. alij contraxiuꝫ aſſeuerant. alij mediā viā eligunt di centes quandoqꝫ faciendā quandoqꝫ d̓ ne gandam. primi iuuari videtur ꝑ dec. lucij pa. s. e. ex cōqueſtione cuius ſniā et verba hic ponū̓tur. ſed cōtra iſtos ni detur obſtare periculū inceſtus. ſed ipſi reppondent timorē illum vanum eē. qͥa et ſi reſtitutō ſit obtenta qui cōſangui nitatehabet noticiā. nec debet exigere debitū nec contra cōſcientiā reddere ali oquin peccat mortaliter ſicut ille ſuper cuius copula nulla queſtio mouet̉ nec reddere nec exigere ſi habet cōſanguini tatꝭ noticiā. Secundi iuuari videntur per dec. clemente. cuius verba et ſnic hic ponitur que ē. s. de ordine cognicio num intelleximus. cū in multꝭ caſibus differatur r̄ſtitutō. vltima opinio ſate videtur cogrue adaptari vt in gradib̓ diuina lege prohibitt reſtitutō denege
tur. ſed in gradibus humana cōſtitutōe prohibite ſit cū effectu reſtitutio indi genda in quibꝰ poteſt diſpenſari. ſicut beats greg. et multi alij diſpenſauerūt vnd nō peccat qui ad mandatū eccleſie debitū reddit in talibus gradibus. ſed ī alijs gradibus diuina lege prohibite nō poteſt diſpenſari. Dn̄s papa nullā de premiſſis opmnionibus ad preſens re probare intendit. tamē dec. lucij pape re fextur ad poſſe Ioriuꝫ. dec. clemente ad petitoriū Verūtamē cū mulier hab̓ꝫ no ticiā cōſanguinitate preſertim in gradi bus diuina lege prohibite nō poteſt ſine mortali peccato viro carnaliter cōmiſce ri. fruſtra adiudicaretur in tali caſu re ſtitutō ſpoliato. cū illa contra deū et cō tra cōſcientiā nō debeat iudici obedire ſꝫ potius excōmunicatōeꝫ humiliter ſuſti nere etſi eēt quaſi perplexa. qꝛ propi nicm eccē debet reddere debitū ⁊ propt̓ cōſcientiā reddere nō deberet. et ſic vtxi z laqueus paretur cū inter ſe carnali ter cōiungi nō poſſunt. nec alteri licite copulari. propterea melius uidetur di cendū dn̄o innocen. ꝙ cū opponitur con ſanguinitas et maxime in gradibus di uina lege probibite et probatōes offe runtur in cōtinenti parate in oībus ad iudicāda ē xeſtitutō preterꝙͣ ad carna lem copulā et ad inaiorē cantelaꝫ iura mentū recipi deb̓et ab̓ ipſa ꝙ tal̓ obie ctio malicioſe nō ficit precipue ſi fama cōſentit quouſqꝫ audite probationib cā terminetur. Si vero nō habeat pro bationes incontinenti paratus ſed dila tiōes petat. quic preſumptō eſt contra eam que ſua temeritate receſſit aviro ad reſtitutōeꝫ plenariā eſt cōgenda ec cleſiaſtica cenſura quā debet humiliter ſuſtinere donec ꝓbatōes efferat para tas. et tūc ahſolutione petitas preſtita

procedatur ſcd̓m ꝙ eſt premiſſuꝫ nullo mandato interim ſibi facto. ſi vero tan ta ſit vixi ſeuicia vt ei nō poſſit de iure caueri nō ſolū nō dꝫ ei reſtitui ſꝫ ab eo potius āmoueri. alioqͥn ſufficienti eau tione ꝓuiſa ſi fieri poteſt cōiunx ante cauſe cognitionē eſt r̄ſtituenda marito Nota ꝙ potius debet quis ſequi cōſcien tiam ꝙ ſnic̓m eccē Itē cū probatōes incōtinenti ſunt parate. nō eſt reſtitutō quo ad carnalē copulam facienda. Itē cū preſumptio ē contra aliquē ꝙ mali cioſe proponat exceptionē. iuramentuꝫ deb̓et preſtare ꝙ malicioſe eā non oppo nat. Itē propter ſeuiciā viri cū vxori caueri nō poteſt nō ē reſtitutio faciēda ¶ Ex parte. Ca. M. quidā ci uis ſenen̄. habebat quandā neptē ſuaꝫ infra pubertatē cōſtitutam. m. noīe vo lebat ea cōpulape matrimonio filio. B. cius ſenen̄. nondū ſeptē annorū et tra ducta fuit in domū eiuſde. ſed ipſa ante ꝙͣ puer cōpleret. vij. annū r̄ce ſſit ab ip ſo. et poſtꝙͣ ad nubiles annos peruenit noluit ratū habere quod a patruo ſuo fuerat inchoatū et de domo illius rece ſit poſtulans a ſenen̄. ep̄o cū alio licen tiami cōtraſendi ep̄s citauit partes ad preſentiā ſuā. Itulier per procuratorē ſuum petebat poſſe iones et res alias ſibi reſtitu dataepro ipſo nomine dote dari ſibi licentiā cōtraſendi. pars alt̓a petebat veſtitutionē mulieris aſſerene illā per procuratorē cām agere nō poſſe ſed debebat perſonaliter intere ſſe ep̄s ſuper hoc dubitauit cōſuluit dn̄m pa. pa pa xn̄. ꝙ nō eſt dubiūquin ipſa mulier ꝙuis ſit minor poſſit cam matrimonij per procuratorē tractare. et pare altera reſtitutionē mulieris poſtulare nō pōt cū nullo cōmodo iuris ſeu poſſeſſionis fuerit deſtituta. quia per talē traducti
onem quā nō preceſſerant ſponſaliat cōſenſus legittimus nec etiā ſubſecata fuerunt. nullū obligatoriū vinculū cō tractum fuit inter eos vnde mādat qua tinus ſi ē ita nō obſtantibus exceptie nibus ſupradictis andiat que partes hinciude duxerīt proponē̓da et quod ca nonicū fuerit ap. re. decernat. Nota ꝙ minor xxv. annis. maior. xij. vel. xiiij. m ā matrimoniali cenſetur maior et per ſe et per procuratorē cām tractare pōt Itē in tali reſtitutōe perenda nece ee̓ probare ius matrimonij et poſſeſſionem corporalē ſcꝫ per carnalē copulā ad hoc vt detur r̄ſtitutio. It iſta poſſeſſio nō procedit ſine iure. Itē qui intēdit cōtra here matrimoniū nec poſſit etate pro hibente nec etiā ſponſalia cōtrahit. Tu̓ ad ſede. Ca. inter hoſpitulari os hieroſol. ex parte vna et ep̄ꝫ cuma num ex altera. vertebatur queſtio ſuꝑ eccā et hoſpitali de mōte citano que cō miſſa fuit abbati de accone̓. vt audixet oīa tam ad poſſe Ioriū ꝙͣ ad petitoriuꝫ iudiciū pertinētia que pare vtraqꝫ du ceret proponenda. et cam ipſam fine de hito terminaret. corā quo petijt procu rator hoſpitalis eccām et hoſpitale pre dictum cū poſſeſſionibus et pertinētijs ius que tenebat ep̄s ſibi r̄ſtitui dicēs illa ad hoſpitalarios hieroſor̓. de iure ſpectare. e ꝙ ipſa diutius poſſediſſent poſſe Ioxiū ſolūmodo intētando. ad que reſpondet ꝓcurator ep̄i ſe nec ſcire nec credere ſupradicta ab̓ hoſpitalarijs poſ ſe ſa vel ad alios aliquatenus pertine re. ſed epiſcopus tenebat et poſſidebat predicta tanꝙͣ in ſua dioc. cōſtituta li te cōteſt. ad probandū intētionem ſuā pars vtraqꝫ teſtes produxit. Xbbas examinato negocio cōdemnauit procu ratorē epiſcopi ad reſtitutionē omniuꝫ

De reſti. ſpoli.
predictorū. Pars ep̄i ad ſe. ap. appella uit a mā illa. ꝓcuratores vtriuſqꝫ par tis cōparuerunt in preſentia pa. qui cāꝫ examinauit eandē. et videbatur per te tes probatū ꝙ nū̓cius ep̄i cumani ab ſtulerit cruces hoſpitalarijs iuhibendo eiſdera ne ad ſupradictā eccām vel ho pitale rediret. et ꝙ epiſcopus predicta oīa poſſidebat vnde ꝓturator hoſpitala riorū petebat dictā reſtitutōis Imiqꝫ cō firmaxi. reſpondebatur ex parte epiſco pi ꝙ et ſi forſitan ſit oſtenſū ꝙ nū̓cius epiſcopi predcā fec i ſet nō tamen fuit probatū de mnandato epiſcopi illud fac tum fuiſſet. papa cōſiderans acta prio ris iudicij quia cōſtare nō potuit per di cta teſtiū vel cōfeſſiones partiū vel eti am per inſtrumenta vel per euidentiam facti ꝙ cumanus epu̓s ſpeliauerit ho pitalarios. vel mandauerit ſpoliari vel ratam hab̓uit ſpollatōeꝫ pronunciauit in queſtione predicta interdictū vndevi locū nullatenus habuiſſe caſſando ſen tentiā reſtitutionis latā a predicto ab bate lꝫ pars aduerſa diceret quod pro ſmā iudicis eēt preſumendū qui ex ali is cauſis animū ſuū potuit informare. Nota ꝙ acta in vno iudicio fideꝫ faciūt in alio. Itē non preſumitur de iudice ex quo nō cōſtatd̓ factō. Itē nota hic qua tuor modos probandi. per teſtes cōfeſſi ones inſtrumenta et per euidentiā facti Itē interdictū vnde vi nō datur niſi cō tra illū qui ſpoliauit vel mandauit vel ratā habuit ſpoliatōeꝫ quāuis familia ſpoliauerit. et ideo incpte fuit propoſi tum iſtud poſſe Ioriū contra epiſcopuꝫ Itē a ſuiā ſuper poſſe ſoxio appellatur licet in legibus cōtrariū caueatur. qua liter leges ille intelligantur dicitur in glo. ſuper iſta dec. ſignata q̄ incipit ſicut patet in fine.
Dium nobit Ca. Epūcone ten̄. Ipoliauit epiſcopū zamorin. qua dam parte dioc. ſue. mandauit pa. qͥbuſ dam iudi cibus vt ipſi cōpellerent epiſco puꝫ oneten̄. ad reſtitutōeꝫ partꝭ dioc. damoren̄. quā tenebat cū fructidus inde perceptꝭ. epūs oneten̄. corā iudicib̓s ꝓ ponebat ꝙ cū ipſe ſpoliatus eēt a rege epiſcopatu ſuo nō deſeebat nec poterat ad hoc cōpelli cū nihil haberet quod re ſtituere pō ſſet niſi prime ad epatuꝫ ſu um fuerit reſtitutus taliter ut reſtitu ere po ſſit quod percepit de fructibus ali enis. Iudices ſuꝑ hoc dubita̓tes cōſu luerunt dn̄m papam ⁊ ipſe reſcribt eiſ dem dicens ꝙ inanis ē actio quā exclu dit inopia debitoris. mandans eiſde vt nō prius cōpeliāt epiſcopū oneten̄. ad reſtitutōeꝫ fructuū ꝙͣ ipſe taliter fue̓it reſtitutus vt reſtituere poſſit quod per cepit de fructibus alienis. Rota ꝙ con tra eū q nō hab̓et vnde reſtituat nō competit beneficiū reſtitutōis cum eſ ſe ctri quādiu ad pigniorē fortunā perue nerit. rō reddit̉ in littera quia incinis ē̓ actio. Glim inter. Ca. Inter epi copri pariſien̄. ex vna parte et quendā abbatē ſue dioc. ex altera queſtio ver tebatur ſuper poſſe ſiōe iuris parrochi alis vel quaſi in parrochia de monte quo iure dicebat epiſcopus ſe ſpolia tum vnde petebat reſtitui ad ius parro chiale in predicta parrochia cōtra pre dictum abbatē ad probandū ſuam intē tionem inducebat quandā ſnām quam tulerat in populū dicte parrochie prop tex quā aliquot diebus populus abſti nuit a diuinis per hoc volens prob̓are ſe fuiſſe in poſſe ſione iuris parrochia lis ipſius parrochie. Dn̄s pa. examina te negocio conſiderant ꝙ ex eo ſolo ꝙ

populus dicte parrochie timore ſnie̓ di cti ep̄i per aliquot dies abſtinuit a diui nis nullā poſſeſſionem iuris parrochia lis fuerit aſſecutus nec aliquo proba uit ꝙ eo tꝑe quo ꝓtulit ſentētiaꝫ ipſā poſſeſſionem iuris parrochialis habe ret in populo dicte parrochie vel priue etiam hab̓ui ſet vnde reſtitutione deō epiſcopo adiudicar̄ nō potuit cū nō pro bauerit ſe po ſſediſſe nec ſpoliatū fuiſ ſe. Lota ꝙ licet quis ob̓ſeruet Iniām ti more ipſius a nō ſue iudice latā ex eo ſolo nullā poſſeſſionē acquirit ꝓlator ipſius. Itē qui petit r̄ſtitui debet proba & ſe poſſediſſe et ſpoliatā fuiſſe. ¶ Sepe cōtingit. Ca. In iupe dinili cauetur ꝙ beneficiū ceſtitutionis cōtra ſpoliatorē tantū datur. Vnde con tīgit aliquādo ꝙ ſpoliator tranſfert ī a lium rem illā qua aliū ſpoliauit ⁊ ſic poliatus nō poteſt petere reſtitutionē contra poſſe orem qui nō ſpoliauit. vnde oportet ipſū intentare contra poſ f. Iorem iudiciū proprietati. ſed prop ter difficultatē probationuꝫ amiſſo cō modo poſſeſſionis ſpoliatus amittit ꝓ prietatē propt̓ quod ſtatuit cōcilium vt nō obſtante iuris ciuilis rigore ſi a liquis decetero ſcienter rem talē vecepe rit cū ſpoliatori ſuccedat inviciū. cōtra huius poſſe ſorē ſuccurratur ſpoliato per beneficiū reſtitutōis. quia nō multū inter eſt quo ad periculū anime iniuſte detinere ac inuadere alienū. Nota ꝙ iu ris rigorē nō eē ſeruanduꝫ in caſu iſto propter viciū ſucceſſionis. ¶ Viſanus Ca. Piſani occupa uerunt quedaꝫ caſtra ep̄i lucani ꝑropt̓ quod orta fuit diſcordia inter lucanos et piſanos. et quia piſani nō r̄ſtituebāt caſtra illa ep̄s lncāno de mandato dn̄i pa. excōicati fuerum Demū cū diu ſte
tiſſent ī excōicatione petiuerāt abſolu a dn̄o pa. parati ſtare mandatꝭ eccē. vn̄ de pa. quendā fub̓diaconū ſuū p. noīe miſit ad eos dans eidē in mādati vt ec cleſie lucane reſtitueret plene ac libere poſſe ſione quā in quibuſdam caſtris cōſtabat ipſam eccām habuiſ ſe ſicut tē pone mote diſcordie hab̓uerat. et ſuper ea de qua dubietas oriretur ſufficienti cautione recepta ꝙ predicti piſani co ram dn̄o pa. iuxi paperet excōicationie ſniās in eos prolatas pro occupatione caſtyoꝝ relaxaret. poſt cōtentiones mul tiplices dicebant piſani ꝙ per ep̄m lu canū ſtabat quo minus reſtitutō fieret iuxta mandatū dn̄i pape. vnde petebant quatinus ſubdiaconus predictus ſenti ticis predittas relaxaret. ipſe receptis cautionibus ꝙ iuri parerent corā dn̄s pa. Iniās īelaxauit eaſſe epiſcopus ꝓpt̓ hoc reputano ſe grauatū ad ap. ſe. ac ceſſit impugnaturus proceſſum predi cti ſubdiacōni. Audite allegatōib̓s par tiū dicit dn̄s pa. ꝙ in mandato ſuo duo cōtinebant̉ vt iudelicet poſſe ſio quaꝫ cōſtabat lucanā eccām habu ſe tēpore mote diſcordie prius reſtitueret̉ eidem et vt eiuſde poſſe ſionis reſtitutō fier̄t plene ac libere ſicut eā habuerat tēpo re mote diſcordie. quorū primū refert ad factum alterum refextur ad modu vnde licet in facto formam mandati ſb̓ di. ipſe ad implere nequiuerit vt piſani dicebant. quia nō poterat facer̄ reſtitui epiſcopo poſſeſſionem caſtrorū de qua nō conſtabat eide. nec etiā poſſeſſio af fictuū et penſionū poterat ep̄o reſtitui vt ipſe dicebat. quia ea nō fuerat ſpoli atus tamē peccatū fuit in modo. qꝛ ſub̓ diaconus defuit facere vt piſani poſſe ſionē penſionū et affictuū dimitterent epiſcopo plene ac libere ſicut ipſe ha

huerat tꝑe mote diſcoꝝie. quā poſſe ſi onem cōfitebantur piſani ep̄m habere in caſtrie predictis. et hoc eē nō poterat niſi piſani caſtra illa oīo dimitterent. q illis tenentibus caſtra predicta in qͥ bus hab̓ et affictus et penſiones ea ple ne ac libere habere nō poterat ſicut ha bebat quando piſani caſtra eade non te nebant. qꝛ in poteſtate piſanoruꝫ erat epiſcopū admittere vel repellere. Higex go cōſideratis dn̄s pa. proceſſum ſub̓di aconi antedicti iudicauit irritū ⁊ inanē Nota ꝙ forma mandati diligenter ẜuē da eſt. et qui cōtra facit irritus ē ꝓce Ius. Itē qui reſtituitur plene ac liberi dꝫ reſtitui et in priſtinū ſtatū rrponi. De dolo et cōtumacia. G Ac. Ca. Reus voca tus ad iudiciū nō venit contu max ē. iudex propter contuma ciam rei ꝓnunciat actorē mittendū eē in poſione rei petite cā rei ſeruande ſed propter potētiam rei ſiue dolū non poteſt nanciſci poſſeſſionē. tande imini nente fine anni reuene poſſe ione̓ poſt annū amittat offert cautionē ſtādi iu ri queritur hic cuiuſmodi pena iſte ſit puniēdus qui nō paruit iuſſioni iudicis Rn̄. pa. ꝙ in eccleſiaſticis perſonis et negocijs rigor iuris nō requixitur ſed cū iuſticia ꝑcopter hocꝙ iudici nō paru it nō periclitetur admitti debet reuecū per cautionē ſtandi in iudicio ſe aſtrin git. Nota ꝙ rigor iuris nō eſt ſeruands ẜm canōes et precipue ph̓i ius actoris nō eſt factū deterius. Ex lr̄is. Ca. Inter mona chos de erollis ex vna parte. et canoni dos linconien̄. ex altera queſtio verteba tur ſuper quibuſdā ecclelijs de v. et. m.
cā ad petitōeꝫ monachoꝝ cōmiſſa fuit iu dicibus canonici legittime citati ſe con tumaciter abſentarunt. iudices ſꝫ mo nachi propter cōtumaciā canouicoraꝫ mittendi eēnt in poſſe ſionē rerū petita rum. poſſeſſionē dictarū eccleſiaruꝫ ſe queſtrari fecerūt vt ſaltē affecti tedio veniret ad iudicium. Tande dum mona chi peterent eccās ſibi reſtitu reſpon derunt canonici auctoritatē iudicū expi raſſe pro eo ꝙ cā illa iudicibus alijs e rat cōmiſſa ſed ī lr̄is poſterioribus nō fiebat mentio d̓ prioribus. nec nomina eccleſiarū que cōtinebantur ī priorib̓s litteris exprimebantur ſed indefinite dicebatur ſuper quibuſdā eccleſijs. Iu dices ſuper hoc dubitātes cōſuluerunt dominū pa. et Rn̄. ꝙ cū dolus et frauea licii patroginari nō debeant mandat qͥ ti. ī cā precedant ẜm tenere priorū lit terarū nō obſtantibus poſteriorib̓s cō demnantes canonicos in expenſis ipſis monachis quaepropt̓ hec feciſſe noſcū tur. Nota ꝙ qui malicioſe trahit aliuꝫ ad iudiciū in expenſis debet cōdemnari aduerſario. Itē dolus ⁊ fraus nō debe alicrū prodeſſe ſed potius obeſſe. Item generales lr̄e nō reuocāt ſpeciales. ¶ Cauſamaqꝫ C4. Int̓. f. et. x. filiū agate vertebatur queſtio de natiui tate ipſius agatſe occaſione ſucce ſſio nis. cā natiuitate cōmiſſa fuit ad peti tionem ipſius k tande .ſ. acceſſit ad do minū̓ pa. et fecit vnū de iudicibus r̄mo ueri quia dn̄s erat ipſius .r. et alterū ſurrogari loco ipſius adijciens ꝙ iſte t. de anglia receſſerat malicioſe. vnde mandat pa. iudicibus ꝙ dictū. r. debeāt legittime citare ad preſentiā ſuam. et ſi cōtempſexit accedere vel iudicio illoꝝ paxere ſi abſentauerit ſe citēt procura torem ſuū ſi aliquem dimiſexit. et ſiue

denexit ſiue nō venerit recipiāt teſtes et ſniāꝫ proferant ẜm formā ſibi tradi tam. Si vero nullū procuratorē dimiſe rit fiait denunciatio legittima ad domū ipſius. .r. quo facto procedatur ad teſti um receptionē et ad ſuic̄m vt dictū eſt Nota ꝙ quilibet tenetur dimittere pro curatorē qui ſe abſentat. Itē citatio fa cienda eſt ad domū abſentis. ⁊ ſi nō de fendatur ꝓceditur contra ipſū. Itē cō tra actorem abſentē cōtumaciter recipi untur teſtes lite nō cōteſta. et fert̉ ſen tētia et in iſto caſu loquitur hec dec. cū actor ē ab̓ſens ⁊ reue preſens. ¶ Pro vt nobis. Ca. Quidam vocatus fuit ad iudiciū dato ſibi libel lo. et cōtumaciter receſſit a preſentia iudicū tande redienerecepto libello iura rit ꝙ corā eis iuri pareret. die ſibi pͥfix a preſentauit ſe corā indicibus. et dum crederetur reſponder̉ libello pretextu ad uocati quē non habebat. reſpondere ſoli ta malicia recuſciuit. tande dum actorī ſtaret vt reſponderet interrogatus fuit quot annis decimas de quibus cōtentio erat percepiſſet rn̄dit. .xl. appellans et cōtumaciter muramento contepto receſ ſit dubitauerūt iudices vtrū per taleꝫ interrogationē ⁊ reſponſione̓ cōteſtatio litt facta eēt. et qualiter eēt proceden dum contra ipſū Conſultus pa. rn̄. qua ti. ad conuincendā maliciā eius ſemel vocent eū ad preſentiā ſuā et ſivenerit phocedant in cā. ꝙ ſi venire noluerit cū lis ſit cōteſtata ſi liquet de cā vel lique re poſſit diffinitiuā ferant ſmām. Si vero nō liquet nec liquere poſſit poſſe ſianem adiudicent actori. ſeruata dun taxat queſtione propxietatis abſenti. Nota dilationē dandam ad cōuincendā maliciā Itē lite conteſtata. reo abſen te pōt ferri ſniā
Finem litibus. Ca. Quidā malicioſe fundata intētione actoris vt negociū differretur epponebāt excepti ones peremptorias pa. volene obuiat̉ malicijs iſtoꝝ preſertiꝫ cū de beneficijs eccleſiaſticis litigatur ſtatuit vt poſtꝙͣ aliquis intētionem ſuā probauerit. ſi altera pare legittimā exceptione oppo nat quā noluit aut nō poſſit in contine̓ ti probare. Si defecerit in probando cō demnetur alteri parti in expenſis prop ter hoc factis ab̓ eo tꝑe quo recipit in ducias ad exceptionem ꝓbandam. et ſi ſoluendo nō fuerit alias ad arbitrium iudicis puniatur. vt hoc timore perter ritus in grauaimē alterius falſas exce ptiones opponere nō preſumat. Notaqꝫ qui deficit in exceptione peremptoria ꝓ banda fundata intētione actoris debet in expenſis cōdemnari. Itē ad arbitriū iudicis puniri debet qui expenſas ſolue re nō poteſt. Itē exceptio peremptoria pōt opponi publicate atteſtatōibus. Ca. Quidā ele Cū dilectus ctus fuit in ep̄m leodien̄. archidiacons et quidam alij canonici eiuſ&e eccē oppo nebant ſe huic electo propt̓ quod nūcij ipſius electi et archid̓. ꝓ ſe et alijs acceſ ſerunt ad pa. Archid̓. et. h. canonicus ꝓ ſe et alijsopponebant quedā criminacō tra electū per que intēdebant eū repelle re tanꝙͣ indignū ſuper hiemandat pa inquixi tand quia pare archid̓. quedā grauamina inferebat electo appellauit ad ſe. ap. ſed appellatōeꝫ ſuam nō fuit proſecutus per idoneoe procuratores al tera parte eā proſequentē. propter qd̓ orta fuit ſuſpicio contra ipſū electum. vn̄ pa. mandauit eide vt ad certū termi num per ſe. vel ſufficientē procuratoreꝫ ad preſentiā ſuam accederet ſuper p̄dic tis reſponjurus quem terminū̓ peremp

terium aſſign ūt. alioquin quantum de iure poſſet procederet contra ipſum. aduerſarij ipſius expectauerūt ipſū in curia vſqꝫ ad terminū̓ ipſū et vltra. ſꝫ ipſe quendā ſimplicē nunciū tantū cuꝫ ſuis litteris excuſatorijs deſtincuit. di cebat enī ꝙ tarde nunciū receperat vnd̓ nō poterat. tū ꝑropter breuitatē termi ui tum propter viaꝝ diſcrimina ſe ad pͥ ſentiā pa. preſentare. Sed cōtra iſta ſic veſponde. ꝙ ſicut miſerat excuſatorē ita dixigere poterat reſponſalē cū ei nō fuiſſet iniunctus vt ad cām in propria perſona veniret. preterra cū mandatur alicui vt ad certū terminū ſe iudici re preſentet. duo intelliguntur mandari vt ad iudicē veniat ⁊ ad diē ſib̓i ſtatutū accedat. vn̄ ſi nō poteſt venir̄ ad die̓ ſta tutū nihilominus poſt terminū venire tenetur adiudicem. ſicut cū mandatur alicui ut ad certā diē re certa̓ ꝑſoluat non ides exit liberatus a debito ſi non ſoluat die data pͥmo poſt terminum ad ſoluendū debet cōpelli clapſo iam die. vnde dn̄s pa. quia dictus electus nec ve nexat nec ſufficientē nuncium miſerat ad die̓ ſtatutū nec poſt diutins expecta tus qui excuſauerat morā ſuam et calo res eſtiuos et infidias formidabat r̄pu tauit illū contumacē. vnde cōdemnauit illū ad expenſas alteri parti quas fece rat ab̓ eo tempore quo ipſum expectar incepit. Nota ꝙ cū aliquis citat̉ vt ad cam veniat vel mittat ꝓcuratorem non ſufficit mitter executorē ſicut mittit ex cuſatorē. Itē contumax in expenſis con demnatur a tēpore contumacie. Itē cuꝫ crimen in moduꝫ exceptionis obijcitur pōt procurator interuenire. Cū olim. Ca. Quidā cleric D. nomine acceſſit ad ſe. ap. cū multꝭ litteris prelatorū ybernie quas preſen
tauit dn̄o. C. continentes ꝙ idē D. ele ctus erat in ep̄m roſen̄. et cū nullus ap paxeret qui aliquid proponeret contra ipſū dn̄s pa. fecit illū in ep̄m cōſecraxi. Poſtmodū. F. et. G. monachi ad dictū .c. accedentes propoſuerunt ſe a canoni cis eccē roſen̄. electos. et ꝙ dictus. D. per falſas lrās ſe fecerat cōſecrari. Vnd̓ .c. cauſam cōmiſit quibuſdam vt de for ma electionis illius. c. veritatē inquire rent et ſi canonice electus fuit faciant illū pacifica poſſeſſiōe gaudere. alioqͥn cognoſcant de electione dictorum mona chorū cōfirmantes quā canonicā inue nexint altera infirmata. Iudices cita uerunt illū. D. tertio ſed noluit cōpare re. vndr ipſi ceperunt cognoſcere de ele ctionibus dictorū monachorū et electio nem .ſ. cōfirmauerunt. Interim dictus d. ad ſe. ap. acceſſit. et ſuper quibuſdā grauaminibus et iniurijs contra dictū .et quodā alios lrās impetrauit. po modū̓ dictus .f. ad dn̄m inno. accedens lrās predictorū iudicū preſentauit ei dem cōtinentes qualiter in electione ip ſius fuerat proceſſum dn̄s pa. volene adhuc miſericorditer agere cū illo. D. vt eius malicia cōuincatur remiſit iſtū . ad ipſos iudices mandans eiſdem ꝙ nō obſtante ꝙ electio ipſius .f. fuit cō firmata. adhuc inquirant de electione ipſius. d. ẜmꝙ in lrā cōtinetur. In fine dicit ꝙ ſi ille. d. nō venit anno elapſo di ctum .f. faciant in ep̄m cōſecraxi. Nota ꝙ propter maliciā alicuius cōnincendā citari dꝫ ex habundanti. ¶ Veritate. Ca. Quidā cano nici curienſes denunciauerūt ep̄m fuuꝫ de dilapidatione. homicidio. inteſtu et a lijs criminibus de quibus erat publice infamatus. vnde papa. cām ſuper hic cōmiſit primo epiſcopo tridentino et ab
m

bati ſancte marie ⁊t cuidā prepoſito in hibendo eidem ne de rebus eccē aliquid alienare preſumat. Secūdo cōmiſſa fu it ep̓o brixen. eade in cā ⁊ abbati et pͥ poſito predictis ſed dcūs epūs corā pri mis iudicibus vocatus per cōtumāciō venire cōtempſit. vnde ipſi ab officio beneficio ſuſpenderunt eunde poſtmodū citatus a ſecudis iudicibus cōparuit co ram eis et friuolā excuſationē pretēdee ſolita malicia noluit ſtare iuri cū cano nicis predictis. propter quod pa. cōfix inauit ſuſpenſione a primis iudicibus factaꝫ. Teruo loco cōmiſſa fuit cā ep̄o cumano et cuidā abbati ad ſuperandaꝫ maliciā ipſius epiſcopi. qui citato ipſo epiſcopo. nec venit nec per ſe miſit ali queꝫ veſponſalē. vnde ipſi culerūt ſunāꝫ excōicationis in eunde pecipientes teſ tes ẜm quod a dn̄o pa. receperant ī ma datis ꝑͤ quos quodlibet crimē predicto rum fuit probatū. Iudices cam et ꝓceſ ſum ipſius cauſe remiſerunt ad pa. vn̄ ipſe cōſideratꝭ predictis uidens ordineꝫ iudiciariū in hoc facto fuiſſe ſeruatū. cō ſiderans etiā ꝙ poſt ſniqs inde datas ce leẜrare preſumpſit in noīe dn̄i cū apl̓o volens inobedientiā omnē vlciſci tulit ſententiaꝫ perpetue depoſitionis in ipſū epiſcopū lꝫ abſentē priuanseū oī ponti ficali et ſacerdotali officio ſine ſpereſti tutionis reuocando in ixritū quicqͥd de t̄ bus eccē alienare preſumpſit poſt iuhi bitione ſib̓i factā per ap. ſede et poſt ſu penſionē et excōicationem latā in ipſuꝫ Rota ꝙ in cā denunciationis lite nō con teſtata cōtra cōtumacē poſſunt recipi teſtes. Itē qu celebrat ſuſpenſus lex cōmunicatus debet deponi. Itē in abſen tem cōtumacem fertur ſuiā depoſitōis. Itē per denunciationē aliquis deponit̉ ſed hoc fuit propter magnitudinē crimi
nis homicidij qui celebrauit excōicat. ¶ Contingit. Ca. Aliqmie ci tatus ad cām cōturaaciter ſe abſentat iudex per contumaciā abbatis adiudicā uit poſſe ionē actori cā rei ſeruande. ſꝫ propter potentiā vri ſiue doluꝫ actor in fra annū rem cuſtodiendā nanciſci nō poteſt vel acquiſitā amittit. et ſic ſecan dū quoſdam poſt annū n̄ efficitur ve rus poſſe or. et reue de malicia ſua cō modū veportat ne igitur cōtumax me lioris cōditōis ꝙͣobediēs exiſtat ſtatuit cōciliūde canoīca eqͥtate ut ī caſu prem ſo actor in āno elapſo verus efficiatur poſſe or. Nota ꝙ ille qui non poſſidet fictione iuris et propt̓dolum alterius poſſidere intelligitur. ita ꝙ anne elap ſo verus eſt poſſe Ica. Item contumax puniri dꝫ. ¶ Venerabilis. Ca. Inter ar chiepiſcopū̓ bituricē. et archiepiſcopū burdegalen̄. queſtio vertebatur de iure primacie ad petitionē hituricē. manda uit pa. hurdegalen. vt ad inicium proxi me quadrageſime peremptorie ad pre ſentiā ſuam per ſe vel procuratoreꝫ ido neum accederet rn̄ſuras dicto archiepi ſcopobituricē. ſuper iur̄ primacie quod ſe proponit habere in prouincia burde galen. ad lit. cōteſt. ⁊ ad alia oīa que ipſi cauſe fuerint nece ſaria. et in ſuper mandat quibuſdā vt ad eundt terminū ſub̓ forma p̄mi ſa ⁊ peremptorie citēt eunde. et ſi nō poterit inueniri ad eccle ſiam ſuā trine citatōicedictū publice ꝓ ponant vel proponi faiciant. Nota ꝓcu ratorem talē mittendum qui poſſit litē conteſtari. et aliaōnia neceIaria cau ſe expedire. Itē ſi aliquis inuenitur nō ad locū ph̓i habitale cōſueuit trine ci tationis edictū debet proponi et vltimū peremptorium.

De eo qͥ unt.
De eo qui mittit in poſſe ſonem cā pei ſeruande. Onſtitutis. Ca. Prior ⁊ canonici d̓ giſebuma habebant queſtionē cū prepoſito de hel ſuper ecca de lamento ad peticionē prioris. cā com miſſa fuit quibuſdā iudicibus. ſed qui a prepoſitus fuit cōtumax miſſi fuerūt prior et fratres in poſſeſſione̓ eccē pre dicte ca rei ſeruande. Infra annū prepo ſitus nō recuperauit poſſeſſione̓. vnde ā ne elapſo partes propter hoc acce ſ ſe tunt ad pa. in cuius preſentia ſuper poſ ſeſſione predicte eccēfuit aliquādiu diſ penſatū tande per cōſe ſione̓ vtriuſqꝫ tis conſtitit pa. ꝙ licet in poſionem cā pri ſeruande dicti prior et fraters fui ſent inducti. altera pars infra annum nō preſtitit cautionē ſtandi iuxi lꝫ vo luntatē habuit. et ipſi eam parati fue rant recipere. vnde pa. adiudicauit poſ ſe ionem drē eccē predictis fratrihus ſaluo iure proprietare ipſi prepoſito. Rota ꝙ nō ſufficit volūtas in caſu iſto ſine factō. Itē qui nō recuperat poſſe ſionem propter cōtumaciam omiſſam infra annū poſt annū nō recuperat ip ſam tamē de proprietate auditur. Tū ſicut. Ca. Inter abba tiſſam et cōuentum ſce trinitate ex vna parte et. p. ſubdecanū ex altera coraꝫ ab̓batibus tauxinē. et de coruē. et archi di. chime̓. iudicibus delegate ſuper eccā de capuhi. queſtio vertebatur propter cōtumaciā. p. ſub̓deca. iudices miſerunt momales in poſſe ionē reīpetite cauſa rei ſeruande. Sed cū hoc ad ſubdecani noticiā perueniſſet ad archid̓. predictā acce ſſit offerens ei ſtandi iudicio cauti onem cūqꝫ abbas de corinth̓. profectus in angliā̓ ⁊ abbas taurinen̄. viā fuerat
vniuerſe carnis ingreſſus poſſe ſionē infra annū nō potuit obtinere. vnde dic tuis. p. poſt annū acce ſit ad pa. petēs ſi h̓i ſuper hoc prouidexi cū per ipſā nō ſtc tit quomins poſſe ſionē recuperaret in fra annū mandat pa. cuidā quāti. ſi eſt ita r̄cipiant a reo cautionē ſtandi iuri et ei reſtituant poſſe ſionē nō obſtāte eo ꝙ annus ē elapſus ſi per eū nō ſtetit quominus infra annū̓ ⁊ poſſe ſionem reciperet et dederit cautione. Nota ꝙ ſi per me nō ſtetit quo minus faciā qued debeo nō e̓ mihi imputandū. Itē ſi non poſſum habere copiā iudicis nō currit mihi tēpus annale. Tū veniſſent. Ca. Xb̓bus ſā cti angeli cāꝫ habebat ſuper quadā poſ ſe ſione cōtra. P. galen̄. legatus illis ꝓuincie cām illam cōmiſit quibuſdā iu dicibus ſecundū ius et bonā cōſuetudi nem illius terre terminandā ſed cū iu dices vellent procedere iuri ſecundū ius prefatus P. ſe. ap. appellauit ſed nihil omnus iudices partem aduerſaꝫ ī poſ ſe iouem rerum petitarum cā rei ſex. mitti decreuerunt itaiꝙꝫ ſuiſqꝫ ad annū et diē preſtaret cautionē iudicio ſiſti et parti alteri. xxx. litras reſtitueret ꝓ expenſis reciperet poſſe ſionem eandeꝫ poſtmodū legatus ille rece ſſit et alter legatus infra annū terram illam ē in gre ſuecorā quo dictus P. ob̓tulit cau tionem ſtandi iuri et poſſeſionem ſibi reſtitui poſtulauit paratus reſtituere expenſas vſqꝫ ad vi. libras ſed abbas volebat tantū. xxx. et ſic ānus elapſus eſt vnde queſtio iſta ad dominū pa. eſt delata corā quo hec et alia propoſita fu erunt. Dn̄s pa. decreuit illū. P. ī poſſe ſionem reducendū prefatā cautionem ſtatuens vt ſi cōſuetudo quā allegabat laudabilis fuerit ad expenſas refrituē̓
mn 2

Laudabilē
das non compellaturquia ex hoc appa ret ꝙ bene appellauit ſi vero cōſuetudo laudabilis nō fuerit appellatio non te nuit. vnde ad moderatas expenſas reſti tuendas abbati quas cōſtiterit ipſum propter hoc feciſſe cōdemnatur. Nota ꝙ nō obſtat lapſus caū ad recuperādā po ſ¶eionem. ſed infra annū nō ſtat qͥ amiſit eā. Itē appellatio legittima īpe dit traditōiem poſſe ſionū et ſi nō eſt legittima nō impedit quo mino detur. ¶ Si aduerſarius. Ca. Aliq̓s ci tatus fuit ad cām poſt citationem ab ſentauit ſe nullū dimittens ꝓcuratorē queritur qualit̓ contra ipſū ſit procede dum. Rn̄. ꝙ denunciatio ad domū ipſio fieri et ſi nō apparet qui legittima d defendat eū actor in poſſeſſionē vei peti te cā rei ſer. poteſt induci. Rotaqꝫ quili bet tenetur dimittere procuratorem qͥ eū defendat al̓ procedatur contra ipſuꝫ vt. hic dicitur. ¶ Vt ſite pendēte nihil innouetur. Emoria. Ca. Archiep̄s eboraden̄. ex priuilegio ap ſe. faciebat crucē per totā angliaꝫ ante ſe deferr̄ pa. ad petitionē cantuari en̄. archiep̄i prohibuit per lrās ſuas cir chiep̄s eboracen̄. ne crucē deferret vel d̓ ferri faceret ante ipſū donec cognoſcer̉ tur an de iur̓ hoc facere poſet. vnde eho racen. conqueſtus eſt dn̄o pa. qualiter pſū priuauerat ſine cauſe cognitione vnde ipſe ſcribit eiſē ehoracen. ſtatuēe vt nō obſtantibus litteris ꝓhibitōis ſibi facte ad petitionē cantuariē. faciat crucem ante ſe deferre ſicut ē ei cōce ſſū per priuilegiū quouſqꝫ per ſuiām decer natur ande iure hoc facer̄ debeat. Lo. ꝙ lite pen. nō ē alicui auferēda poſſeſſio.
Aliquis accuſat matrimoniū propter cōſanguinitatem vel aliud perpetuū impedimentū. Que ritur an ſtatim carnale cōmercium ſit Iuſpendendū et reſpondetur ꝙ alteruter coniugū priuari nō debet iure qd̓ habet in altero ante fine cauſe. Nota ꝙ lite penden. vxor debito iure priuari nodꝫ. Itē nota ꝙ ille qui ad mandatū eccleſi ē ſoluit debitum vxoris ſibi preiudiciū nō facit. Eccā ſancte marie. Sic po ne caſum ad vtrāqꝫ dec. eccā ſancte ma rie in via alta mouit queſtione contra Ioannē de artheia ſuper quibuſdā poſ ſe ſionibus corā. I. iudice lite cōteſta ta. Id io. poſſeſſiones illas tranſtulit in monaſteriū ſancti ſilueſtri demuꝫ ſe nator romanus occaſione cuiuſdā ſta tuti in que continetur quod ſi quis reꝫ litigioſam tranſfert lite pen. poſſe ſio auferatur poſſe ſori⁊ detur petitori ſpō liauit monaſteriū poſſeſionibus illis et eas reſtituit eccē ſancte marie poſte Iniā ſenatoris fuit reuocata et ſpolia ta fuit eccā ſancte M. et monaſteriū veſtitutū lite illa pen. celeſtinus reuoca uit cām ad preſentiā ſuā nō obſtante illa reuocatione diuerſe ſentētie late fu erunt per ſenatores quādoqꝫ pro ecca quandoqꝫ pro monaſterio. ¶vltimo co ram innoc. petebat ecca ſancte ul. reſti tutōeꝫ illarum po ſeſſionum quibus in iuſte fuerat ſpoliata per quendā conſi liariū capitolij. dn̄s pa. reuocauit in ir ritū quicqͥd factū fuit ab alijs poſtꝙͣce leſtinus reuocauit negociū ad cariā ſu am et reſtituit eccām ſancte m. et quia po ſſe ſiones ille fuerant alij titulo loca tionis obligate poſt reſtitutōeꝫ a ioan ne de atheia nec monaſteriū poterat re cuperare illas vt eccām reſtitueret.

De ſequeſ. polſ.
precipit papa ꝙ monachi poſſe ſiones alias equiualētes prioxiẜus ſubſtitue rent loco priorū quod ⁊ factū frat arbi trio honorū virorū et ille ſubſtitute e rant pignori obligate. pa. fecit illas li berari a̓ creditoribus qui dn̄o pa. inſtru menta pignoris reddiderūt. Demū pe tijt monaſteriū reſtitutionē illaruꝫ poſ ſeſſionū contra ſententiam ſenatoris⁊ in noc̄. ipſū reſtituit circa ſnicim illam pͥ cipiens vt poſſeſſiones ille ſub̓ſtitute nō debeant alienari vt ſi eccā illa nolu exit agere de proprietate ⁊ de vicio litigi oſi cōtractus ſic ꝙ euincere valeat et habere. Loca ex primo capitulo ꝙ rec que ſuccedit in locū alterius eodem iu re cenſetur cū illa. Itē lite pen. res fit litigioſa in aliū tranſferri nō debet. Itē in ſequenti nota ꝙ poſtqͣꝫ ſuperior riuocat ad ſe negociū quicqͥd ſit poſt. a ab inferiori nō tenet vnde reuocari dꝫ ſaltem de facto. Itē cū res reſtitui non poteſt in alio equiualēti fieri debet re titutio et iſte duc dec. ſic diuiſe oliꝫ erāt vna dec. Dilectus filius. Ca. Inter magiſtꝝ a. cectorem eccē de baſeuilla et antēce ſi. ipſius ex parte rnaer priorē et monachosd̓ baſeuilla ex altera/ que ſtio vertebatur ſuper decimis noualium. parrochie ipſius rectoris lite pen. corā iudicibus delegatis abbas ⁊ cōuentus raaioris monaſteriꝫ turonen̄. quibus pͥ or et menachi predicti ſubſunt pro ſe membris ſuis obtinuerunt a ſe. ap. in dulgentiam ſuper hmōi decimarū perce ptione nulla mentione frcta in ipſa de hmōi queſtione: occaſione ẜmōi indul gentie prior ⁊ mōachi prefati decimas ipſas ſibi vendicare cōtendunt cū iudi ces ſuper hoc dubitarent dictus rector hoc ſignificauit dn̄o pa. vnde mandat qͥ
huſdā quati. ei A iniungant. vt indi l gentia nō obſtante predicta in negoci o ipſo procedant iuxta traditā ſib̓i for mam. Nota ꝙ lite pen. priuil. vel indul gentia ſuper re litigioſa īpetrata mētio ne nō habita de queſtione nō valet. ¶ De ſaqueſtratōe poſſeſſionum et fructuum. D hoc. Ta. Inter ep̄m medoilan̄. ⁊ abbutē d̓ ſtregl̓a I ſuper quibi. dā poſſeſſionibus queſtio vertebatur que ad petitōeꝫ ar chiep̄i ſimplicit̓ cōmiſſa fuit epiſcopo veronen̄. corāquo intētauit archiepi cō pus iudiciū poſe Ioriū et ipſe partiꝫ ꝓ monaſterio partim ꝓ archiepiſcopo ſꝫ tētiam promulgauit quo facto precu rator monaſterij iudiciū proprietatis voluit intētare ſuper illis po ioni hus de quibus archiepiſcopus ebtinue rat in iudicio poſſe Iorio. ſed archieṗs rn̄. iuriſdictionē ep̄i exſpiraſſe aſſerēs cām poſſe ſionis tantū ⁊ nō proprieta tis fuiſſe cōmiſſaꝫ et ipſe ſemel officio ſuo functꝰ fuerat ſuper proprietate vl̓ terius cognoſcere nō valebat. Sed cū archiep̄s nollet procuratori monaſte tij reſpondere epiſcopus propt̓ cōtuma ciam archiepiſcopi miſit monaſteriuꝫ in poſſe ſonē que fuerat ꝓ archiepi copo adiudicata cā vei ſer. ſed archiepi ſcopus monaſteriū ab illo violent̓ eie cit cā iſta poſtmodum delata e̓ ad dn̄m pa cū ſuper hoc aliꝙͣdiu fuiſſet diſputa tū ſit fuit impetratū reſcriptū ꝙ taꝫ cā poſſeſſionis ꝙͣ proprietatis iudici fue rat delegata cū abſolute ⁊ indiſtincte cōmiſſa fuiſſet et cōtinentia cauſe diui di non deberet predictā poſſe ſionem ꝓ arbitrio ſuo ſequeſirari precepit apud
in 3

ve̓cellen̄. et neuari. epiſcopos dans in mandatis ep̄o Regino et mutinen̄. vt de cā poſſeſſionis et proprietate ple ne cegnoſcerent et decidant eandē ⁊po ſeſſionem illi parti aſſignarent que ob tinehit in proprietatē. Tande partibs cō parentibus corā epiſcopis regino et mutinen̄. Infra annū a tēpore date po ſeſſionis per ep̄m veronen̄. archiepiſco pus mediolanen̄. cautionē obtulit ſtan di iuri. Tande cum ipſi ep̄i nō proceſſiſ ſent in cam partes ad dn̄m innocen. ha h̓uerunt recurſum corā quo predicta ⁊ alia multa allegata fuerunt reducens cam in eum ſtatum in qua fuerat cū. c. cām proprietatis ⁊ poſſe ſionis cōmi ſit regmo et mutiū. epiſcopis mandato ſe queſtratōis penitus reuocato. et ne do minus pa. monaſterio in ſuo iure deeē̓t ſtatuit ꝙ archiepiſcopus reſtituat mō naſterio expenſas moderatas ab eo tē pore quo epiſcopus veronen̄. ipſū mona ſteriū in poſſeſſionē imtti decreuit vſqꝫ ad tempus ſatiſfactionis oblate coram regin̄. et mutinen̄. epiſcopis ꝓpter hoc factas et ꝙ archiepu̓s preſtet cautionē ſufficientem iudicio ſtandi. Nota ꝙ qn̄ cā ſimpliciter et indeterminate cōmitti tur iudicibus poſſe ſoriū et petitorium cōmiſſum intelligitur et ſi actor intē tauit poſſe Iorium ⁊ optinuit reus etiā poteſt intētare petitoriū ſuper poſſeſſi onibus in quibus ſuccub̓uit corā eodē iudice quia cōtinētia cauſe diuidi non debet. Itē ſe queſtratio fieri nō debet. Itē expenſe reſtituende ſūt facte a tꝑe date poſſeſſionis vſas ad tꝑe oblate cantionis qͥ fcē ſūt ꝓter doc. Dilectus. Ca. Abbus ⁊ con uentus de coleceſtria impetrarunt lrās ad quoſdā iudices delegatos circa recto rem ecce de hereneia ſuper ipſa ecca. iu
dices ipſi quia rector predittus contu max fuit monachos induxerūt ī poſſe ſionē eccē ipſius cā cuſtodie et quia mo nachi fructus predicte eccē medio tꝑe perceptos diſtrahebant dictus rector ſi gnificant hoc dn̄o pa. vnde incdat qua tinus ſi eſt ita fructus predictos faciāt ſequeſtrari. et ſi quid de ipſis diſtrac cum eſt faciāt in priſtinū ſtatū reuoca ri. Nota caſum in quo ſit ſequeſtratio. et hoc ideo quia fructus debent reſtitui ſi reus infra annū̓ recuperauerit poſſe ſionem. Ca. Aliquis ap zib̓ eo qui pellauit a ſentētia contra ipſū lata ipſe cepit diſſipare fructus poſſe ſionis. di citur ꝙ fructus ſunt ab̓ ipſo ſequeſtrā di quouſqꝫ appellatōis ca fuerit termi nata. Nota caſum in quo fit ſeque ſtratio. Ruhrica. De confeſſis. Om monaſteriū Cer. Qui dam preſbiter cōfeſus fuit ſe cōmiſiſſe homicidiū̓ ad fuggeſ tionem quorūdam. querebatur vtrum illi ad cōfeſſionē ſacerdotꝭ ſint punien di de illo homicidio. Reſpondetur ꝙ nō niſi aliter hoc verū̓ eē cōſtiterit quiavt dicunt iura canonica ⁊ ciuilia nulli de ſe confeſo credendum ē contra alios ex cepto crimine inqieſtate cōfe ſſio conſi tentis d̓ ſe nō eſt aduerſus alios admit tenda. Si tamē ili de hoc infamati ſūt cū tribus ſocijs ſui ordinis quibꝰ ſe pur gare d̓bent purgent. Nota ꝙ nulli de ſe conſe ſIo credi debet in preiudiciū alioꝝ Itē confeſſio criminoſi nō eſt contra a lium admittenda. infamatus debet ſe purgare. ¶ Cū ſuper. Ca. Duo electi

De ꝓbationi.
fuerunt in eccā bethlemitana in exami natione illarū electionū. Guil. bethle mitanus canonicus fuit ī iupe cōfe ſue ꝙ preſtando cōſenſum electioni alteri us recepit obligationē quingentorum ſarracenorū et mediator fuit ſimoniace prauitate vnde dn̄s pa. depoſuit ipſū ꝑ diffinitiua̓ ſuiām cb̓ omni officio et be neficio eccleſiaſtico. Nota ꝙ ſimoniacꝫ deponi debet vt hic dicit̉. Ex parte et. I. Ca. Inter abbate et cōuentū ſancti. i. ex parte v na et. g. noīe vxoris ſue corā iudice vi terbien. queſtio vertebat̉ ſindicus mo naſterij confeſſus fuit quedā in iure ꝑ errorē ex quibus monachi timēt ſibi ꝑ iudiciū generari abbas ⁊ conuentus ſi gni ficauerunt hoc dn̄o pa. petentes ſibi contra hmōi cōfeſſioneꝫ prouideri. ſcri bit pa. illi iudici viterbien̄. dicens ꝙ ne gocio nonduꝫ finito error focti nemini nocet vnde mandat eidē ꝙ ſi de hmōi er rore poterunt edocere nullū ſib̓i ſuper hͦ preiudiciū generetur. Lota ꝙ error fa cti nō nocet du̓modo ante ſnic̄m exxor pxebepr. De probationibus. Ex epl̓e verbis. Ca. Inter iuſtimanū principē et antece ſores tā tredi regis quēdā pacta facta fuerūt in quibus continebatur ꝙ antece ſoregip ſius tancredi et ipſe quedā obſequia d̓ bebant imperatori in quoꝝ poſſe ſione erat imperator. Iſte rex tancreds igno rabat illa pacta vnde petijt a dn̄o papa greg. vt ſcriberet imperatori vt ipſe in quireret pacta illa in caxto filatio ſuo ⁊ faceret inde copiā ſib̓i vt per hoc collige ret quod deberet facere imperatori ⁊ qd̓ imperator ei ſeruare deberet. Super hoc rn̄. pa. regi tancredo dicens ꝙ illud fa cere nō poteſt quia nulli dicendū eſt ea
que contra ſe ſunt apud teipſū debes re quipere documenta et in mediū proferr̄ Nota ꝙ reus nō tenetur dare actori in ſtrumenta ſua contra ſe ſed actor deẜꝫ habere ſuas probationes nec econtra actor tenetur dare reo inſtrumēta defe ſionis cōmunia tamē inſtrumēta alter alteri dare tenetur. Ca. Cōſu Sicut cōſuetudo. etudo in quadā terra ꝙ cū aliquisintē tionem ſuā fundauerit teſtibus vel in ſtrumentis nihi lominus deferebatur ei ſacramentum quod ſi preſtare nollet fi des probationibꝫ ſuis nō adhibebatur. Dicit pa. ꝙ ad hmōi iuramentū recur rendū eſt tunc demū cuꝫ alie legittime ꝓbationes deeē noſcūtur vnde talē cō ſuetudinem reprobat. Nota iuramentū in defectū probationū preſtandū: Iteꝫ cōſuetudo hic nō preiudicat iuri. Ex litteris tuis. Ca. Ep̄s honomen. et archidiacons eius cōfines habebant prebendas in villis ſiue ter ris quas ipſi habebant pretextu termi norū ſiue finium inter eos orta ē cōtpo uerſia dicebat ep̄s archidiacōnum fi nes antiquos egreſſum et occupaſſe ꝑ tem fundi ſui/ archid̓. in contrariū aſſe reb̓at ſe partē eandē ſpacio xl. annoruꝫ inconcuſſe po ſſediſſe et epiſcopus eodē modo dicebat ſe eandem partē per idem cēpus poſſedi ſſe queritur cui incūbat probatio vtrū poſſe ſori an petitori rn̄. pa. ꝙ iudiciū finium regundorū tale eſt vt ī eo vtraqꝫ ꝑſona vices habeat du arum actoris videlicet et pei vnde hinc inde teſtes pr ci poſſunt ad fidem fa ciendam iudici illos admittat qui me lius probauerint et ſi teſtes vtriuſqꝫ partis equales fuerint teſtes poſſe ſſo ris preualehunt quia promptiora ſūt iura ad abſoluendū ꝙͣ ad cōdemnandū
in vij

preterꝙͣ in cā liberali in qua ſi teſtes equales fuerint pro libertate ſentētia bitur. In fine. Rn̄. quaſi tacite queſti oni. diceret aliquis quare debet probar̉ poſſe or. et ipſe rn̄. iure cautum ē pro bationem aliquādo dari poſſeſſori qꝛ et qui obijcit preſcriptionē et eā proba uerit obtinebit ſed nemo ea obijcit niſi qui poſſidet. Nota ꝙ in iudicio de finib̓o vterqꝫ dicit̉ actor et reue vndepterqꝫ probare debet ac defendere. Itē promp tiora ſūt iura ad abſoluendū ꝙ ad con demnandū. Itē cu probationes equa les ſunt abſolūtur reus niſi in liberta te. Itē qui obijcit preſcriptione eam probare debet. Propoſuiſti. Ca. Inter. O. virum et. S. mulierē ceram delegatis iudicibus matrimonij queſtio verteba tur corā quibus muller proponebat ſe nec a viro cognita nec potuiſſe cognoſ ci quod tā proprio iuraimēto ꝙ iuramē to ſeptem mulierum ꝓbauit q̄ per aſpe ctū corꝑis eē virgine aſſeuerāt viro ꝑ ſuum iuramentū in contrariū aſſerente queritur cui ſit fides potius adhibenda Rn̄. ꝙ iuramēto puelle et teſtimonijs illaꝝ ſeptem mulierū potiuee̓ credendū Nota probationē per aſpectū corporie preualer iuramento viri carnalē cōpu lam aſſerentis. Tertio loco ⁊. Ca. Qui dam canonicus regularis ſub̓ nomine capituli ſui fecit quandā alienationem quarundā rerum eccē immobiliū cuidā amico ſuo ⁊ inſtrumentū alienatōis ſi gnauit ſigillo capituli per quod inſtru mentū ille amicus dicebat in iudicio in centione ſuam fundatā procurator mo naſterij aſſerehat inſtrumentū illud de cōſenſu capituli nō fuiſſe confectum et adulteriū l̓ furtiuū eē ſigillū. Et ad hͦ
prob̓andū induxit fratres illius vntū fitatꝭ in teſtes qui iurati dixerunt ꝙ q̄ tiens de hoc inter fratres mentio erat cōſilium totius conuentus et vox fuit vnanimis ꝙ nolebant alienationē illa rum rerū̓ ſed illas integras ſeruare vo lch̓ant ſed contra hoc pars aduerſa ni hil probauit queritur cuiprobationi ſit ſtandum. Rn̄. ꝙ ſecundū aſſertionē te ſtium eſt iudicandū. Nota ꝙ teſtes pͥ nalent inſtrumento. Itē negatiā hic ī dipecte prob̓atur. Itē monachi et cleri ci ꝓ eccā poſſunt teſtificari. C Iurauit Ca. Quidā iurauit ꝙ quandā acciperet in vxorē ſed dū vel let ea̓ traducere quidam iuramētis ſecū dum morē exhibitis legittime in iudi cio ꝓbaueruūt illos quinto cōſanguini tatis gradū ad inuicem attinere teſtiū partibus publicatꝭ quidam alius vole bat probare ꝙ nullo cōſanguinitatis gradū ſe attingunt. queritur qͥd in hoc caſu ſit agendū. Rn̄. ꝙ ſtandū eſt pro bationi priori. Nota ꝙ teſtibus pub licatꝭ etiā ī cā matrimoniali ſuper eode articulo nō ſunt alij teſtes recipiēdi. Poſt ceſſionem. Ca. Aliqͥs dum erat excōicatus fuit cōſtitutus ꝓ curator in quadā cā ille cōparuit in iu dicio obiectū fuit ei ꝙ nō erat admittē dus cū eo tꝑe quo datus fuit procura tor excōicatus exat et hec probatū fuit per lrās ordinarij ſui quia litteris ordi narij ſtandū eſt donec probetur cōtrari ū dn̄s pa. ip̄ꝫ tāꝙͣ ꝓcuratorem nō adim ſit. Rota ꝙ eo tēpore que quis ē excōi catus nō poteſt cōſtitui procurator ⁊ ſi cōſtituatur nō valet etiā ſi poſtea fue rit abſolutus. In preſentia Ca. Inter. g. et. b. fratres exvna parte etmonaſteri um raſemari ex altera vertehatur qō

De ꝓhationi.
ſuper bonis quōdā. Afratris dictorum g. e. b. datus fuiſſet eis quidam cardi nalis auditor corā quo fratres prepone bant ꝙ cū. a. frater ipſoꝝ cōdei et teſta mentum. m. filiū ſuū ſibi herede inſtitu it et ei precepit vt ſi abſqꝫ liberis morͣ retur. ad ipſos bona deuoluerentur ip ſius. vnde poſtulabat oīa illa ſibi reſti tui que ad monaſteriū de homs illis d̓ tinebat et cō ſtituebat monaſteriū com pelli ne decetero ipſos ſuper honis mole ſtaret. Sindicus vero monaſterij. pro poſuit ex aduerſo ꝙ predictus. m. ſe et ſua ob̓tulerat monaſterio vnde perebat omnia que de bonis ipſis. m. inuciſerāt tͣ ſtitui mō aſterio et ſuꝑ alijs eis ſilent um imponi. Ad hoc pars dictorū fratri replicabat ꝙ dictus .m. oblationis ſue tēpore fuerat minor annis et illud fece rat feruore infirmitatꝭ et poſt cōualelcē tiam quod fecerat reuocauit. vnde cū fi ne liberis dece ſſiſſet ad ipſos bona ipſi us erant deuoluta. Ad hoc rn̄. ſindicus monaſterij quod lꝫ dictus. m. de mona ſterio receſſiſſet eidē ob̓tulit poſtmodū ſe et ſua firmans proprio iuramentoq vlterius circa oblationē ſuam veniret. Vnde cū idem. m. bic obtulerit ſe et ſua monaſterio nec ex aduerſo probet̉ ꝙ tēpore vtriuſqꝫ probatōis fuerit minor annis talis probatio monacherū ꝓba tionem nō elidit. quia ⁊ ſi fuit minor ā nie tēpore prime oblatōis tēpore ſecun de maior potuit extitiſſe/ preterra verbū illud annis duob̓us modis poteſt intel ligi vnde verbū dulium intentioni mo naſterij nō nocebat cū infra. xxv. ānos teneret donatio maxime iuramento fix mata nec intelligendus erat dictus. m. ſine ẜerede decedere qui monaſteriū ſibi inſtituerat herede. His ⁊ alijs cōſidera tis. ſ. ſancti euſtachij diaconus cardi
nalis videns ꝙ ſindicus monaſterij ple ne fundauerat intentionē ſuam et ex ad uerſo nihil probatū fuerat de mandato dn̄i pa. ſmam ꝓmulgauit predictis. g. ⁊ b̓. ſilentiū imponens ſuꝑ his que a mo naſterio poſtulabant et cōdemnauit eo dem ad reſtitutionē illoꝝ qui de homs predcī. in. occuparant ⁊ dn̄s pa. hāc ſen tentiā cōfirmauit. Nota ꝙ nō dicit̉ de cedere ſine hered̓ qui monaſteriū ſibi ℟ vedem inſtituit. Itē verbū illud iminor ānis duob̓s mōis ītelligit̉ et iōdubia4 batio. nō dicit̉ ꝓbatō qꝛ qͣu ſic ꝓbat nō conſtat de qua etate ſit probatū et ideo clara et certa debet eē probatio et non dubia. C Licet cām. Ca. Inter archi ep̄m rauenaten̄. ex vna parte et cōe fa uentie ex altera queſtio vertebatur ſu per iuriſdictione honorē ac diſtrictū in villa ſancti petri. ac quibuſdā caſtris ⁊ texris alijs que de iure ad rauenaten̄. eccām ꝑtinebāt procuratores vtriuſqꝫ ꝑtis propter hoc ad ſe. ap. acceſſerūt li te conteſt. ſuper predcis per procurato res predictos et iuramento calumniē pͥ ſtito. quia vtriqꝫ parti erat plurimuꝫ oneroſum teſtes producere corā pa. ma dauit pa. ep̄o placentine vt infra tres mēſes teſtes reciperet quos vtraqꝫ ꝑe tam ſuper prīcipali negocio ꝙ in perſo nas teſtium duceret producēdos ſtatu endo partibus teximnū̓ in quo cum at teſtationibus apud ſe. ap. ſe preſentēt Tande partes cū atteſtationibus cōpa ruerunt corā dn̄o pa. atteſtatōib̓s pub licatis. Sindicus fauentmorū propoſu it ſe velle in perſonas teſtium ex parte altera productorū quedam ob̓ijcere ac probare Sindicus archiep̄i ecōtra ve pondit id fieri non debere. papa interlo quendo decreuit ipſū nō eſſe audienduꝫ

cū infra tres menſes pro vt in litterio domini pa. mandabatur id facere nō ea rauit. Poſt hoc ſindicus predictus obie cit in teſtes predictos ꝙ corcupti falſa dixiſſent pa. dicit ꝙ talis exceptio non ſolū ante niq̄m ſed etiā poſt poteſt op poni ꝙͣuis crederetur ꝙ talis exceptio ꝑ excogitatā maliciā ad differendū nego cium proponētur eam admiſit. mādae quibuſdā iudicibus vt teſtes quos ſuꝑ hac exceptione procurator fauenter. duceret producendos reciperēt infra mē ſem indulto extunc altero menſe pro curatori eccē rauenaren̄. infra quē ad ceprobationē illorū teſtes producerꝫ ee ram eis Iudices predicti rrceptis teſti hus predictis atteſtationes ad dn̄s pa pam remiſerant pro ut receperant ī mā datis. Poſt hoc dn̄s pa. examnauit teſ tes hinc et inde productos ⁊t ꝙͣms paro fau entinorā multos teſtes produxerit ſuper negocio principali vix tamē ex il lis ſex tantū modo remanſerunt. qꝛ qui dam ſibimet vōtradicunt in ſerie ſui di cti et quidā alij ſunt in ſuis reſtimoni is ſingulares. ⁊ alij qui inducti fuerant ad reprobanduꝫ teſtes eccē rauenaten̄ plures reprobantur quia ſibiinuicē cō tradicunt et alij lꝫ pauci numero male fameſunt ⁊ opinio nis. ex alia cā etiaꝫ repelluntur. quia nō probant id ad, qd̓ eorum ſindicus ſe aſtriaxerit videlicet quod corrupti falſa dixiſſent. qꝛ et ſi de corruptione aliqua videātur dixi ſe de falſitate nihil dicunt. Ex premiſſis ap paret euidenter ꝙ eccā per teſtes plures quibus potius lux veritati aſſiſtit fu ficient̓ probauit ꝙ a. xl. annis et citra ſupradicta loca poſſedit per quod patꝫ ꝙ ſi fauenter. a. l. annis citra vt te ſtes ſui uidentur deponere aliqua perci pin̓t in locis predigtis illa inceperant ꝑ
cipere ſine iuſto titule ⁊ duo inſimul et eo V modo inſoliduꝫ eandrem poſſide & nō poſſunt ⁊t fau catmi ti. nō oſtēdāt ſed ex priuilegijs imperatorū et voma notara pon. cōceſſis eecē rauenateū. dol ligitur manifeſte poſſiōm eccē ia predi ctis inſtam fuiſſe. ⁊ ita per cōſequent appor etꝙ fauentini minne iuſte et ſine titulo aliqua ia locis predictis occup runt. quia vero findicas ecce petit cōmu ne fauentie a vi curbatiua ſeu inquie tiua ſuper premiis prohiberi. pa. vi dene in hoc caſu nō ſic eē locum in terdie to vti poſidetis ita poſſideatis cū ꝓba tiones eccērauenatē. longe ſint potio res. e ideo ſic interdicto ſuperior cōdem nauit tōe fauentie ipſi eccē ſuper inriſ dictione hōre atqꝫ diſtrictū et alijs ge nexaliter pertinentibus ad hoc in locie predictis que ad po ſe Ioriū iudiciuꝫ qͦ cantūmodo actū eſt ſibi perperuū ſilenti um imponētes et prohibentes eidem vt neqꝫ per ſe neqꝫ per alios ſupra predic tis preſumant aliquatenus eccam mō leſtare. Nora ꝙ exceptio falſi ante ſen tētiam et poſt poteſt opponi. Itē teſtis qui contradicit ſibi nō valet. Itē teſ tis ſingularis nō valet. Itē teſtiboma le fume nō eſt credenduꝫ vel ſaltem mo dica fides eſt adh̓ibenda. Itē qui aſtrix it ſe ad plura probanda nō ſufficit ſi al terum probat. Itē duo inſimul candem cem et eodē modo in ſoliduꝫ poſſidet̉ nō po ſſunt. Itē in interdicto vti poſſiden vincit qui poſſe ſionem et titulum on̄t. Ver tuas. Ca. Quidā ciuio tiburimus. T. nomine quandā cōdubi nam tenuit per ſeptenniū nec interiꝫ ꝓ lem ſuſcepit ex ea. poſtmodū̓ vero ab ip ſo recedens ad ipſū nō poſt multū tem pus eſt reuerſa. et in domo ipſius filiuꝫ peperit dicens ſe illura ſuſcepiſſe ex eo.

De ꝓbationi.
pſe tamē dicebat ꝙ filius eius nō fuiſ ſet cū per ſeptenniū ſtetiſſet cū eo nec cōcepiſſet ex illo. tandem deuittus inſtā ria mulieris ſuū filiū recognouit. Cuꝫ aūt dictus filius.x. nomine ad etatē vi rilem peruen et ſubarreuit ſophiam neptē ipſius. T. et carnaliter cognouit eande. Poſtmodū mater ipſis. .x. cepit corā multis publice cōfiteri iurans ꝙ .r. filius eius dictā ſophiā nullā cōſan gumitatꝭ lineam attinebat affirmās ꝑ idem iuramentū ſe illū de alio qͣ de pre dicto. t. ſuſcepi ſſe querebat̉ an dicto mu lieris eēt ſtandum vt ſic idem .x. ſophi am habere valeat in vxorem. Rn̄. pa. quia mulier illa primo aſſeruit ſe dcm̄ .r. de prefato. t. ſuſcepiſſe et ide. t. ad iu ſtantiā illius ſuū filiū recognouit. et fi lius illius nominatus cōiter fuit et ha bitus ab vtroqꝫ iuramento illius poſt modū in contrariū preſtito nō eſt ſtan dum. quia nimis indignū vt quod quiſ qꝫ voce dilucide ꝓteſtatus eſt in eunde calum primo valeat teſtimonio infit mare. Vnde per cōſequens apparet ꝙ predictus .x. ſophiam neptē dicti t. cu ius prima facie preſumitur cōſobrinus habere nō poteſt aliquatenus in vxorē Lota ꝙ primo dicto alicuius ſtanduꝫ eſt etiā ſi poſtea in contrariū velit iura re. et valet ad teſtes ſi ex interuallo vel lent mutare dictum ſuum. Itē ꝙ quiſ qꝫ propria voce cō fitetur in eundē ca ſum infirmare nō poteſt. Quoniā contra et infra. C. Quidā iudices aliquando in preiudiciū alterius partis aliqua aſſerebant inqͥ et litigator verā negatiua cōtra aſſerti onem iudicis ꝑrobare nō poterat. ne er go falſitas preiudicet veritati. et imqui tas equitati ſtatuit cōcilium vt taꝫ or dmnario iudicio ꝙͣ extraordinaxio iudex
ſꝑ aut publicā perſonā ſi poteſt aut du os idoneos viros qui fideliter vniuerſa iudicij acta conſcribant viꝫ citationes. dilationes. et oīa que in lrā per ordinē explicatur deſignando loca et tēpora et perſonas et omnia ſic ſcripta partibus tribuantur. ita ꝙ originalia penes ſcri ptorre vel iudices remaneant. vt ſi ſuꝑ proce ſſu iudicij orta fuerit dubitatioꝑ acta poſſit veritas declarari. ita videli cet vt ſic honeſtis et diſcretis iudicibus deferatur. ꝙ per iniquos innocentiū iuſ ticia nō ledatur. Iudex vero qui cōſtitu tionem iſtā neglexerit obſeruare ſi ꝓp ter ipſius negligentiā aliquid difficul tatis emerſexit per ſuperiorē pena debi ta caſtigetur nec ꝓ ipſiue preſumatur proce ſſun niſi quatenus in cā legittimis cōſtiterit documentis. Rota quicqͥd hic dicitur notabiliter eſt notandū. Ca. In ragno da ¶ Ad noſtrā tie lex talis ſiue cōſuetudo ſeruabatur ꝙ ſi aliqui de criminibus accuſabantur q̄ per legittimos teſte probari nō pote rant contra ipſos reputabant̉ īmunee du̓modo valeant ſe purgare quomodo ſacerdotes et clerici datie huic legi īni tebantur. peruenit hoc ad noticiā domi ni pa. ipſe volene vt hec mala cōſuetu do que ē̓ contraria omni iuri extirpet ⁊ clero. Mandat quatinus in probati one hmōi negatiue nullus audiat̉. duꝫ tamē ex aduerſo poſſit affirmatiua ꝓ bari. Nota cōſuetudinē nō valere con tra iurisordinē. Itē affirmatiua pͥua leꝫ negatiue. ¶ Cū cām. Ca. Inter colub̓ri en̄. et egitan̄. ep̄os vertebatur queſtio ſuper limitatione ſuarum dioceſiuꝫ pa. cōmiſit cām illam quibuſdam iudicib mandans eiſdem quati. in negocio ipſo ꝓcedant ẜm diuiſiones que per lib̓ros

a̓tiquos vel alio modo melius probabū tur et per teſtes et famā et per alia q̄ cunqꝫ adminicula. Nota qualiter fi nes probantur. Itē que nō proſunt ſī gula cllecta ꝓſunt. Cauſa matrimonij C. Que dam puella contraxit matrimoniū cū qͦ dam iuuene et traducta ab̓ ipſo. tande receſſit ab̓ eo et intrauit monaſteriū ſe virginē et monach̓aꝫ aſſeuerans. iuue nis predictus repetebat eandē dicēs ꝙ eam carnaliter cognoniet. illa ecōtra virginē ſe eē ac monacham qſſerebat muliex ꝓpter hoc educta fuit de mona ſterio et induxit quaſdā mulieres ad ꝓ bandum per aſpectū corporis virginita tem tande vir volebat reprobare mulie res illas que inducte fuerant contra ip ſum. mulier vero dicebat ꝙ timebat vio lentiā ſibi fiexi ab illo. cōfultus pa. In per hoc negocio rn̄. mandat quibuſdam iudicibus quati. puellā illam ponāt īte rim in illo monaſterio quod intrauit vt ibi vſqꝫ ad finem cauſe valeat ſecure morari. r̄cepturi poſtmodū nō ſolū pro bationes viri quas inducere veluerit cō tra mulieres illas quas induxit puel la ad probandā virginitatē verū̓ etiaꝫ alias probationes hoc negociuꝫ contin gentes quas vtraqꝫ pars duxexit pro ducendas. et quia dicit canon ꝙ manue et oculus obſtetricuꝫ ſepe fallitur man dat vt adhuc honeſtas matronas et ī hoc prudentes deputare procurent ad ī quirendū vtrum dicta puella virginita tis priuilegio ſit munita. Nota ꝙ iudex debet locū ſecurū prouidere partibus. Ipe omnes probationes que tangunt negociū ſunt admittende. Itē mulier ī ſpecta iteꝝ inſpicitur. ſed iſtud ſit prop tex periculū animarū ne decipiatur ⁊ qꝛ oculus ⁊ manus ſepe fallitur.
Cū bone. Ca. Inter epiſco pū merſburgen̄. ex vna parte et abba teꝫ et dōuentū higamen̄. monaſterij ſu per ſtatu ipſius monaſterij ⁊ quibuſdā ſpoliatoribus contra abbatē factis a pͥ dicto ep̄o queſtio vextebatur. ſuper his cā cōmiſſa fuit quibuſdam iudicibus co ram quibus litis cōteſt. facta fuit pro ut partes cōfitebantur et proceſſum in cauſa ſed nō texminarunt eande aliqui bus cauſis impedientibꝰ vel ipſam cāꝫ remiſerunt qd̓ dn̄ꝫ pa. Poſtea papa cā eandem cōmiſit iudicibus iſtis mandās eiſde quāti. acta oxiginalia que apud pͥ ores iudices r̄manſerunt debeant inqui pere diligenter. et ipſa ſi poterunt inue nixi et ſi qua alia partes duxerīt legit time proponenda in ſcriptis redacta ad preſentiā pa. remittant ſi vero acta in ueliri nō poterunt cū non reuocetur in dubiū de conteſtatione litis ſuꝑ ſtatu monaſterij et ſpoliationibus predictie vecipiant probationes partiū de nouo audiant ſi partes voluertat tractape de cōpoſitionē. et ꝙ ſuper hoc inuenerint et cauſam ſufficienter inſtructā ad do minū̓ remittant. Lota ꝙ acta prioris iudicij danda ſūt iudicibus alijs ad qͦs ca peruenerit et poſſunt ad hoc compel li. Itē per cōfeſſiones partiū cōſtatd̓ cōteſtatōe litis lꝫ nō reperiatur in acti exquo partes cōfitētur. De teſtibus ⁊ atteſtationibꝰ. Lacuit. Ca. Tria dicun tur in hoc capitulo. Primū ꝙ teſtis nō ferat teſtimoniū pro precio. Secundū ꝙ talis debet eē teſtis cui nulla poſſit opponi exceptio. Tertiū ꝙ ieiunus debet ferre teſtimoniū: Lo. ꝙ teſtis cōductionis repellitur. Item

De teſtib̓us.
idoneus debet eē teſtis cui nulla poſſit opponi exceptio. ¶ In nomine dn̄i Ca. capitulū iſtud loquitur de materia illius decreti .ij. q. i. in primis Ep̄s quidā dicebat ꝙ eo abſende viliſſimi teſtes ercepti fue rint contra ipſū vnde nō debebant ſibi preiudicare. Vnde conqueſtus fuit dn̄o pa. et ipſe rn̄. ꝙ ſi ita e̓ nullius momen ti ſunt hmōi teſtes. et ꝙ ita ſit probat per legem vbi dicitur ne poſtea obijcia tur teſtibus ꝙ per vnā partē geſta ſūt oportet vt teſtimonia dentur aduerſa rio a iudice monito vt beniet et audiat teſtes. Si vero venire noluerit iuſto im pedimento ce ante palebunt ac ſivtra qꝫ pars preſens fuiſſet ex qua lege ar gumentatur pa. Ecce admonēdus eſt ꝑ aduerſarius vt veniat ad audiēdos teſtes. et quia hoc hic omiſſum e̓ firmi tatē non ob̓tinet. MNota ꝙ lege̓ poſſus allegare pro nob̓is. IItē teſtes recepti altera parte ab̓ſente et non citata non valent. ¶ Quoniā aliqua Ca. Quidc̄ ſacerdos erat infamatus de quibuſdā mulieribus nunciatū fuit hoc dn̄o pa. mandat pa. defenſori ſardinie vt cuncta diligenter inquirant. et mulieres illas cū quibus dicitur deliquiſſe ſeu alios qͥ de hac cā aliquid ſcire dicuntur ad dn̄ꝫ pa. adducat vt de predictis exceſſibus veritas inquiratur. Nota ꝙ in cā denun ciationis oēs admittunt̉ nō tamen ini mici vel criminoſi. et mulieres cū quib delinquitur ſed ad preſumptionē tantū inducuntur. ¶ In omni negocio. Ca. In hͦ capitulo tradit̉ forma ẜm quā debet a liquis denunciare crimen alterius qui aliū̓ vult denunciape. primo admone at illū intex ſe et ipſū ſolū. et habebitur ꝓ
yno teſte quātū ad probandū admoni tionem. et ſi nō corrigitur adhibeat vnū ſecū ⁊ ſic erunt duo teſtes. ꝙ ſi adhuc ſe nō corrigit adhibeat duos et erūt te ſtes. et hoc probatur aucteritate dn̄idi centis. Si peccauerit in te frater tuue corripe eum inter te ⁊ ipſū ſolū. ⁊cͣ. vt in ore duorū vel trium ſtet oē verbū. et alibi dicit. Ego ſū qui teſtimoniuꝫ per hibes de meipſo et teſtimoniū perhil de me pater. quia duoꝝ hominū teſtimo nium veꝝ eſt. Nota capitulū iſtud ītel ligendū in denū̓ciatione. ¶ Quotiens. Ca. Quēdo aliqͥ volunt ſeparari propt̓ cōſanguinitatē cō ſanguinitas illa debet probari per du os vel per tres teſtes de illa cōſanguini tate. vl ſi cōſanguinci nō ſuperſunt d probari per meliores et antiqͥores eiuſ deꝫ loci. et debent iurare ꝙ nō odio vel a more vel aliquo cōmodo qd̓ habeāt vel habituri ſunt ad hoc iuramentum acce dunt. et ſicut dicunt rei veritatē a ſuit maioribus acceperunt et credunt ita eē ¶ Inſuper Ca. prior et fratres ſancte trinitate petiuerunt. vtrū produ cere poſſunt de fratribus ſuis inteſti moniuꝫ in cauſis eccē ſue. ſtatuit pa. ꝙ lice at eis hoc facere du̓modo vnus aut duo inſtituantur ad eigendum et reſpō dendū̓. et tūc eorum teſtimoniū in cauſ in quibus inſtituti ſūt nō debet admitti MMota ꝙ clerici poſſunt ferre teſtimo nium in cauſis eccarum fuarū. Itē nō poteſt quis in eade cā eſſe procuratora teſtis. ¶ Ex parte Ca. Quid ā prel bit er nomine a. quandā eccām canoni ce adeptus eſt vt dicebat. et eā. xxx. an nis et amplius poſſedit in pace. Tand quidā miles tacito ꝙ eēt laicus contra ipſū lrās īpetrauit ad quoſdam iudices

vt ſi cōſtaret ꝙ dictus preſbit̓ filis fu iſet illius qͣui proximo in eade eccā mi inſtrauit vel ꝙ publice haberet fecariā ip̄m ⁊ predicta eccā remouerent corā. bus dictus preſbiter per procuratore militis tractus fuit in cam per quoſdaꝫ teſtes in fames ⁊ notabiles ad teſtimo nium produxit. ſacerdos aſſerebat illos nō eē recipiendos pro eo ꝙ quidā eorū erāt latrones ⁊ raptores manifeſti di cens ſe hoc probaturū. Iudices nihilo minus teſtibus talibus receptis ꝑs ap pellationē ⁊ dicto preſbitero interpoſi tam priuauerūt ipſum preſcripta eccā quā quidā dapifex filius ipſius militie detinꝫ occupata quo facto preſbit̓cōque ſtus fuit dn̄o pa. Vnde mandat quibuſ dam quāti. ſi cōſtiterit eiſſe ꝙ dictus preſbit̓ nō fuexit per teſtes idoneos di cta eccā ſpoliatus caſata ſniā predicto rum iudicū nō obſtātibus etiā litteris cōfirmationis ſi que ſuꝑ ecca impetrate fuerunt reſtituant eccam preſbitero pͥ fato. nec eū permittāt exinde moleſtari Si vero nō ſūt vera q̄ ſac̓dos narrauit .ſ. ꝙ iudices nō ꝓceſſerūt taliter cētra ip ſum cam audiant et fine debito decidāt et teſtes quogille. a. nominauerit ad te ſtimoniū producēdos moneant vt coraꝫ eis teſtimoniū perhibeant veritati. Ro ꝙ viles teſtes ⁊ notabiles ī fameecōtra clexicos nō ſūt recipiendi. Itē ſentētia lata poſt appellationem legittimā caſ ſanda ē nō obſtante cōfirmationē. Itē in fine eſt argumentū ꝙ teſtes nō ſūt cōpellendi ſuꝑ crimmihus obiectis in modū exceptionis cōtra teſtes. Si quis teſtiū Ca. Littera ſatis patet. iudex mitter debet ad teſtes in caſibus huius capituli nec debent cō pelli venire ad iudicē. Motā hic caſum ſpecialē in qͦ iudex mādat teſtes recipi.
Sicut nobis. Ca. Quidā ꝓ pecunid falſum culerunt teſtimoniū in cā matrimoniali. propt̓ illorū teſtimo nium ſnic diuorcij lata fuit. Poſtea ve ro priuatim accedunt ad iudicē aſſeren tes nullam cō ſanguinitatē eē inter eos et dicunt ſe corruptos perhibuiſſe teſti monium falſitati. queritur vtrū ad di ctum iſtorū debet niā reuocari. Rn̄. ꝙ ſi vix aut vxor aūt alter eorū ad ſecun da vota tranſiuit penitentia debet īponi teſtibus de periurio et adulterio vne l pluribus quibus cām dederunt et dilige̓ tex inquipendū eſt corā quibus talis cor ruptio interceſſit. et ſi tales exhibeant̓ per quos vexitas predicte corruptionis poſſit probari recipiendū eſt eorū teſti moniū ⁊ ſniā eſt reuocāda. ad dictū vero predictoꝝ teſtium cū periuri ſint nō eſt aliquatenus admittendū. Nota ꝙ per iuro nō eſt credendū. Itē primo dicto a liciuius ſtandū ē. Itē qui eccaſionem damni dat damnū dediſſe videtur. Veniens. Ca. Ohiectū fuit ciudam preſbitero. I. nomine ꝙ ī ecca de onenſi. canonice nō fuiſet ingreſſus quia promiſit vnicuiqꝫ parrochianorū ſuorū remittere duos baxillos vim qͣui pro beneficio dari cōſueuerunt ſacerdo ti in ipſa eccā deſeruienti ad hoc probā dum duo fuerunt teſtes inducti qui iu rati depoſuerunt preſbiterū predictum talem feciſſe promiſſionem quorū alt̓ cū predicto preſbitero fecit dictā ꝓmi ſionem. iudex qui de cā cognoſcebat dic tum preſbiterū abſoluit quo facto pre biter ad dn̄m pa. accedens predicta oīa ei expoſuit cū ipſa Inicipa. reſcribens ei dem iudici cōfirmans ſentētiā ipſius ex eo ꝙ ille qui eode erat infectus crimine eode contra illū teſtificari nō potuit et nulli de ſe cōfeſſo aduerſus alium ē cre

De teſtibus.
dendum. et dictum vnius teſtis nō ſuffi cit ad cōdemnationem alicuius. Nota ꝙ nulli de ſe cōfeſſe cōtra alium eſt cre dendum. Itē ad dictū vnis nō eſt aliq̓s puniendus. Itē idem ē remittere et dar̄ quia vtrūqꝫ ſimoniā inducit. Cauſamqꝫ. ¶ Ca. Atteſtatio nes recepte corā primis iudicibus dan de ſunt iudicibus alijs quibꝫ cā poſtinc dum cōmittitur. Nota ꝙ atteſtationes vnius iudicij in alio iudicio locū habe̓t ¶ Cū nuncius. ¶ Ca. clexici non debent repelli a ferendo teſtimonio ī ca eccē ſue. eo ꝙ clerici ſunt niſi aliud im pediat. Nota ꝙ illi qui ſūt de vniuerſi tate pe ſunt ferre teſtimoniuꝫ in cauſa eccleſie. Super eo. ¶ Ca. Teſteerecer ti ſunt in aliqua cā criminali ſiue ciui li epponuntur eis crimina vt a teſtimo nis repellatur queritur quid iuris ſit. Rn̄. ꝙ ſi de criminibus illis antea non ſint cōuicti vel confeſſi ſi modo inde con uincātur nō ſūt in teſtimoniū admittē di. quod dicitur hic intellige ꝓut tradi tur infra. e. teſtimoniū. Lota ꝙ ob̓ten tu criminis repellitur teſtis a teſtimo nio etiā in criminali. quod verū eſt ſi ī crimine ꝑſeueret ¶ In cauſis. Ga. Incauſis ec cleſiaſticis nō debent teſtes produci vl̓ tra tertiā productione niſi adhibita ſo lemnitatꝭ legali vt tradit̉ infra. e. vl tra. Lota ꝙ quarta productio nō debꝫ dari niſi cū iuris ſolemnitate. De cetexo. ¶ Ea. Querebat vtrū luici recipiendi ſint in accuſationē vel teſtimoniū contra clericos. ¶ An̄. ꝙ ſecundum canones nō ſunt aliqua tenus admittendi niſi ſuam vel fuoruꝫ iniuriā ꝓſequantur. et tunc ad teſtimo nium nō ſunt admittēdi ſed ad actionē
poſſunt admitti. Nota ꝙ nulluerepelli tur a proſecutione iniurie ſue vel fuerū etiam contra clericū niſi eēt excōicats Cu̓ tu. Ca. Quidam prepoſi tus et canonici ſui ex vna parte et ar chiepͥs ipſorū ex altera ſuper quadam ſententia excōicationis cām habebant ad inuicem ex vtraqꝫ parte teſtes ꝓdu cti fuerunt. tandē ea delata eſt ad dn̄m pa. vnde ipſe teſtibus examinatis dicit ꝙ ieſtes capituli iurati dixerūt ꝙ Iniā excōicationis lata fuit poſt appellatōeꝫ et teſtes archiep̄i ſimiliter iurati dixe runt ꝙ Iniā lata fuit ante appellatione pa. vero dictā teſtiū volēs īterpritari benigne ne de ꝑiurij r̓atu notētur decre uit ſentētiā illā non tenere. quia vtrū qꝫ eē potuit ſcꝫ ꝙ et ante ſniāꝫ fuit ap pellatum. et ſuper illa deponunt teſtes capituli et poſt eande iterū fuit appella tum et ſuper illa deponunt teſtes archi epiſcopi. et ſic diuerſum tēpus impedit cōtradictionē teſtiū. Nota ꝙ in henigni orem partē ſemꝑ facienda ē̓ interpreta tio. Itē teſtes ſꝑ debeent ſi pn̄t cōcorda ri propt̓ periurium. Fraternitatꝭ. ¶ Ca. jniā lata eſt in aliqua cā in qua renunciatū fuit teſtibus vtrimqꝫ et concluſū in ca ap pellatum fuit ab illa Iniā queritur vtꝝ in cauſa appellatōis noui teſtes po ſſūt recipi ſuꝑ queſtione iudicata et vtrū te ſtibus in prima cā receptꝭ lice at aliqͥd de nouo proponer̄ ſuper ipſa queſtione rn̄. pa. ꝙ ſi in cauſa appellationis noua capittula oriuntur ſuper quib̓s partes voluerint teſtes inducere vel per iā re ceptas aliquid probare bene ſunt reci piendi ſolūmodo ſuper nouis capitulis receptis primo iuramenti. ſecundū for mam nouorū teſtium. Nota ꝙ poſt a perturam teſtium ſiue in cā principali

ſiue in cā appellationis nō ſunt recipiē di teſtes ſuper eode capitulo ſuper quo teſtes publicati ſunt ſed ſuper nouo be ne recipiuntur ¶ Intimauit. Ca. Quidā. ℟. nomine habebat cām cum Vuil. clerico Idem. V. quendā ſuū cappellanū et ali os quā plures iuramēto aſtrinxit ꝙ cō tra ipſū. V. pro dicto. x. nō ferrent teſti moniū nec cōſilium vel auxiliū preberēt eidem. Vnde cōqueſtus fuit dn̄o pa. mā oat pa. ꝙ ſi teſtimoniū alierū teſtium productorū nō eſt publicatū nec abre nunciatū teſtibus iudex recipere nō poſt ponat illos qui ſūt iuramēto aſtricti et alios ſi nece ſſe fuexit ī teſtimoniū. Ro. ꝙ iuramentū illicitū nō repellit a teſti monio. Itē atteſtationibus publican ſuper eodē capitulo nō ſūt alij teſtes re cipiendi. Itē poſtꝙͣ renunciatū ē ꝓduc tioni teſtium non ſunt vlterius adinit tendi. Ta. Iter mona Cauſamqꝫ. chos de maxtura ex vna parte et pleba nū̓ et clericos eiuſde loci ex altera que ſtio vertebatur que fuit cōmiſſa quibuſ dam iudicibus corā quibus teſtes fue runt hinc et inde recepti et re nunciatū productioni teſtiū et citteſtationes etiā publicate. Tande monachi quoddā pͥ uilegiū impetratū lite pendente produx erunt in mediū̓ per quod iuxi alterius partis generari preiudiciū videbatur. Iudices ſuper hoc dubitantes cōſulue runt dn̄m pa. ſuper hoc ſcribit pa. ipſis monachis dicens ꝙ ipſe mandauit iudi cibus vt recipiāt teſtes idoneos qui ꝓ ducti fuerunt ſuper alijs capitulis ſi qͥ fuerunt et alij ab̓his ſuper quibus teſ tes recepti fuerunt et eorū atteſtatōes publicate nō obſtantibus aliquibꝫ ca pitulis nouiter impetratis per nuncios
monachorū que cōtineantur in priuile gio vel alijs litteris ſibi cōceſſis. Poſt ꝙͣ cā ipſa eiſdem iudicibus cōmiſſa fu it que videantur preſtare impedimentū alteri parti et cām ipſam cōcordia vel iuſticiā mediante decidant. In fine mō dat monachis ꝙ priuilegiū illud ꝑ nun cium ſuū ad preſentiā ſuam trāſmittāt quia florentinus ep̄s ſignificauit dom no pa. ꝙ quedā capitula cōtra rationeꝫ erant ibi inſexta. Notaꝙͣ atteſtatōib̓s publicatis nō ſūt vlterius teſtes alij vecipiendi ſuꝑ eiſdem capitulis vel eti am renūciatū. Iteꝫ lite pen. priuilegiū in p̄iudiciū alteri nepartis impetratu nullam de lite faciens mētionē non va let et eo non obſtante iudices procede re debent. Sic pone caſum Perſonas. ſecūdum ꝙ loquitur hec dec. Vacat ali qua eccleſia filius prelati decedetis vl̓ vicarius vel etiā alius cū prelatus ad quem ſpectat inſtitutio eccleſie dicit ſe ius habere ī eccleſia appellat ne prela tus ordinet eccām. Dexit pa. ꝙ ſi corā iſto ep̄o vel etiā alio hmōi negociā ve̓ tilentur non vult vt aliq̓ morbo cōſimi li laborātes ſi hoc certū ſit aut probari po ſſit in teſtimoniū admittantur ſi aſ alterutra parte adducti fuerint. Per il lud verbū huiuſmodi qued erat in an tiqua dec. videbatur hec cc. locuꝫ habe re in ſimilibus caſibus. Sꝫ in iſta dec. non eſt illud verbum hmōi ſed ſimplici ter dixit negocia. Vnde videtur intelli genda dec. ī omnibus cauſis vt quitūꝫ habet ſimile regociuꝫ non admittatur ī teſtimoniū ſimilis cauſe. Rota ꝙ qui conſimilem cauſam hab̓et in cauſa cōſi mili teſtis eſſe non debet. Caſus dicit̉ ꝙ teſti Iudeiꝰ moniū criſtianorū aduerſus indeos re

De teſtibus.
cipiendū eſt ia qualibet cā cum ipſi iu dei aduerſus criſtiaōs ſuis teſtibs vti preſumant et qͥ iudeos volūt criſtianē ī hac parte preferre ſunt excōicandi qꝛ iudei debent ſubiacere criſtianis. Nota ꝙ iudei ſubiaceant criſtianis ſꝫ non ecō tra. Nota hanc dec. canonem late ſniē Super eo. Ca. Aliqua muli ex petit aliqueꝫ in virū̓ vir negat ꝙ cō traxerit cum ea. muliex vult probare intentionem ſuam per matreꝫ et ꝑ alte ram mulierem. queritur vtrū mater ſit admittenda in teſtimoniū pro filia. rn̄. pa. mater videtur diligere incrementū filie ac honorem et ideo vbi vix ſuꝑior eſt diuitijs nobilitate potētia vl̓ hono re ſuſpectū eſt teſtimonium eius et iō non eſt aliquatenus admittendū. Se cūdo ponitur alia queſtio. Aliqua muli ex vult cōtrahere cū aliquo. mater al terutrius dicit ꝙ ſunt conſanguinei. querit̉ an ſint cōiungendi vl̓ non ꝓpt̓ ſolum dictum matris. Rn̄. pa. ꝙ ſi ma trimoniū non eſt contractum inter eos matre aſſerente illos eē cōſangiunces non dehent cōiungi. Si vero iam cōtra ctum eſt matrimoniū non debent ſeꝑari ſine iuramento plurium perſonarū. Nō ta ꝙ pater vl̓ mater pōt admitti ī hoc caſu vel repelli ſecundum diſtinctioneꝫ hic poſitam. Iteꝫ ad dictū vnius īpedi tur matrimoniū contraſendū ſed non diximitur iam contractum. Licet vniuerſis. Ca. Dicit̉ in hac decre. ꝙ nulli criſtiano et multo minus iudeo licitum eſt cām ſuam pro bare per vnū teſtem vnde ſi q̄ſtio aliqͥe merſerit inter aliquos criſtianos et iu deos non minus ꝙ duorū vel triū teſti um teſtimoniū admittatur qui ſint ꝓ ha te vite et fidelis cōuerſationis qꝛ vt dominus dixit in orē duorū vel triū teſti
um ſtatōne verbum tn̄ quedam cauſe ſūt que plures ꝙ duos requirūt ſꝫ nul la eſt qͥ vuius teſtimonio quantūcāꝫ legittimo terminetur. Rota ꝙ vb̓i nu merꝫ teſtiū non exigitur duo vel tres ſufficiunt. Iteꝫ vni in p̄iudicium alte rius non eſt credendum In litteris. Ca. quidam no bilis cōtraxit matrimoniū cū quadam muliere cui fere per ſeptēnium cohabi tans cōſobrinam patris ipſius mulie ris anteꝙͣ eam duceret ſe qſſeruit cōt nouiſſe vnde petebat ſeꝑari ab ipſa ad quod probandū induxit tres teſtes de familia ſua. q̄rit̉ an tales teſtes ſint admittēdi. Rn̄. pa. ſi res ita ſe hab̓ꝫ ꝓ illorū teſtimoīo ab̓ vxore ſeꝑaxi nō de bet nec aliqui admittantur niſi ſint ꝓ bate vite ⁊ opionis ⁊ quibus nō ſit pe riſimile ꝙ debeant pro aliquo deterare. Nota ꝙ contra matrimoniū familiar̄s non admittūtur. quia prefūptio e̓ cōtra eos et propter periculum anime Ca. inter abba ¶ Cu veniſſꝫ. tem de cicolans ex vna parte et magiſ trū martinū ex altera controuerſia ſu per pluribus articulis vertebatur quā lutius pa. cōmiſit quibuſdam iudicib̓s fine debito termi anda Iudices tulerūt ſentētiaꝫ ſuper quibuſdaꝫ articulis pro magiſtro. A. dicebatur ꝙ ſentētia nō valebat cū eſſet lata poſt appellatiōeꝫ interpoſitam occaſione mortis delegā tis. Rn̄debat̉ ex parte mngr̄i. A. ꝙ ap pellatio illa nō īpedit quomiuus debeat ſentētia confirmari cū poſt illam appel latiōeꝫ egerit et teſtes ꝓduxerit ⁊ ſic appellationi renu̓ciciuit ⁊ citatio iudicū mortem delegatis preuenexit. Mādat pa. quati. ſi ſentētia illa fuit cancice ꝓ mulgata iudices illam cōfirment nō ob̓ ſtantē appellatiōe predicta cū poſt ap
n

pellacioneꝫ illam egterit et rn̄dexit ⁊ te ſtes ꝓduxerit citatiōe facta ante mor tem delegantis. Alias vero q̄ſtiones ſu per qͥbus teſt es producti fuerūt etpub̓ licate atteſtatiōes vel etiā ſi renū̓ciatū ſit hinc inde teſtibus nullis alijs recep tis ſuper eodeꝫ capitulo ab̓ alterutra ꝑ te ſecundū tenorē illarū atteſtationum debeant terminare et ſi alie queſtiones fuerint ſuper quibus teſtes nō fuerūt recepti vel renū̓ciatuꝫ eiſdeꝫ audiant q̄ hinc inde partes ꝓponere voluerint fi nem deb itum imponētes eiſdeꝫ. Nota ꝙ qui poſt appellationeꝫ producit teſtes pl̓ ſt at iuxi tacite renū̓ciat appellatōi. Iteꝫ poſt publicatas atteſtatōes licꝫ altera pars nullos produxerit nō ſunt alijteſtes inducendi ideꝫ ſi renūciatum eſt hinc ⁊ iude alias bene pn̄t admtti. Deries tui. Ca. Filij quoꝝ dam nobiliū contraxerūt ad inuiceꝫ ma trimoniū Tandem pars vna matrimo niuꝫ accuſauit et teſtes produxit legit timos qui conſanguinitatē iuter predi ctos fixmiter aſſerebant ponē̓tes duae per ſoncis in primo gradū B. videlicꝫ et I. dicentes illos eſſe fratreꝫ et ſororē. Pars aduerſa dicebat id falſum eē M. eſſe ſororem. I. et ad hoc probandū īdu cebat teſtes et publicū inſtrumentuꝫ pars illa que matrimoniū accuſabat di cebat teſtes illos non eſſe recipiēdos ⁊ iudex etiam dicebat ꝙ non erat conſue tudo eccē ſue vt poſt teſtes receptos et publicatos qui conſanguinitateꝫ cōpu tat alij ex oppoſito admittant̉. Iudex queſiuit quid ſibi eēt agendū. Rn̄. pa. ꝙ ſi non eſt. aliud quod impediat nō ob ſtante illa conſuetudine iuxi cōtraria teſtes illos admittat. Nota ꝙ teſtibus publicatis contra matrimoniuꝫ alij te ſtes admittuntur ad probandū ꝙ pri
ti falſum tulerūt teſtimoniū qꝛ ⁊ poſt ſentētiā etiā admitterētur cū per illos eccā decepta fuiſſet et itaſentētia con tra matrimoniū lata non trāſit in pe iudicatā quin ſemper audiatur volene probare contrarium. Ca aliqͦt Preterra cū qͥs. accuſatur ꝙ ipſe cognouit aliquā mu lierē queritur an teſtes qui ad hoc pro bandum inducūtur ſint interrogādi de viſu l̓ ſi etiā ſufficiat ſola vicine fama vel vtruꝫ ſit credendū teſtibus qui car nalis copule dicūt ſe eſſe conſcios ſꝫ de viſu nihil dicūt. Conſultus. pa. rn̄. ꝙ ſi teſtimoniū cōueniēs peddatur de viſur etiā de auditu et fama violentaꝫ pͥſūp tionem ſubmiſtret et alia admīcula ad ſint ſtandū eſt teſtimonio iuratorū qui bus ōnibus conſideratis iudex cōfirma bit motuꝫ animi ſui ex argumētis ⁊ te ſtimonijs q̄ negocio aptiora cōperexit ⁊ ſic formabit ſentētiam. Nota ꝙ ex mul tis preſumptioībus et ex fama ſit pro batō ſufficiēs et que nō proſunt ſingu la multa ſimul collecta valēt et proba tōnem faciunt. Cuꝫ a nobis. Ca. Quereba tur vtrū dicto ſeu verbo iudicis credat̉ in cauſis. conſultus. pa. rn̄. ꝙ et ſecūdū iura cauonica et ciuilia verbo vnius iu dicis nō eſt credēdū in cā ſiue quibuſli bet alijs contractibus q̄o agitetur nec ſcriptū illorū eam obtinet firmitatē ꝙͣ uis teſtiū admiculo fulciatur quin po ſit reprobaxi per teſtimonia duorū vel triū teſtiū honoꝝ ſalua ī ōnih̓s auctori tate. ap. ſe. Nota ꝙ vni iudici nō credi tur in cā in preiudiciū alterius Item ſcriptura iudicis pōt reꝓbari ꝑ teſtes. Ca. Aliqͥs tra De teſtibus. hit aduerſariū ſuum ī cām petis obicit exceptiōeꝫ dilatoriaꝫ īduxit teſtes ad

De teſtidus.
cam probandā iuramēto preſtito pare altera petit eos cōpelli vt deponāt ſuꝑ negocio principali. q̄ritur vtrū ſint ad hoc cōgendi. Rn̄. pa. ꝙ ſi teſtes īducti ſint ſolūmodo ad exceptiōeꝫ dilatoriaꝫ probandam cum ſuꝑ illa tantū iurane runt dicere veritatem ſuꝑ negotō prin cipali nō debent audiri nec compelli ad teſtimoniū perhibendū qꝛ deponerēt nō turati Si vero inducūtur ad exceptiōꝫ peremptoriam probandam et altera pe petat vt ſuꝑ negō principali deponant et vt iurent ſuꝑ illo dicere veritatē ſūt ſine dubitatōe ad hoc coge̓di niſi forte ſufficies productio ſuꝑ principali iam ſit facta vel uiſi ſit renūciatū productōi teſtiū̓ vl̓ niſi depoſitōes teſtiū ſint pub licate Nota ꝙ non valet dictū teſtis ſi deponat ſuꝑ que nō iurauit. Itē teſtis iurare debet ſuper toto negō dicere veri tatem qui inducitur ad peremptoriam exceptōeꝫ probandam ſi hoc fuerit peti tum niſi in tribus caſibus hic cōtētis. Item peremptoria exceptō poteſt oppo ui et probari poſtꝙͣ renū̓ciatum eſt pro ductōi teſtiū ſuꝑ negō principali. Iteꝫ poteſt opponi poſt teſtiū publicatōem. ¶ Conſtitutus. Ca. pacante archidiaconatu richimūdie. Archiep̄s ehoracen̄. ad quē pertinet coll̓o eiuſdem tunc abſens contulit archidiacoc̓tū il lum mgr̓o. ho. De canus ⁊ capitulū eho racen̄. credentes poteſtatem conferendi deuolutam ad eos auctoritate latera. concilij tum etiā auctoritate pritles ſui archidia. ipſuꝫ contulerūt mgr̄o vo gerio et ipſum induxerūt in poſſeſſiōꝫ ipſius Sꝫ magiſter honoxius poſt ap pellatōem ſpoliauit eundem. Propter quod magiſter. R. ad dn̄m pa. accedes ſuꝑ reſtitutōe ſua ad iudices litteras ī petrauit. Sed magiſter. ho. acceſſit ad
curi ara ⁊impetranit lras reuocatorias vnde preturator ro. ad dn̄ꝫ pa. accedee predicta ex parie. r. ꝓpoſuit poſt predi cta poſtulauit hono. vt dominus pa. q dam atteſtaciōes faceret aperiri que ī cā eade fuerāt eecepte. Procurator. E. reſpondet illas nō eē aꝑiendas cumteſ tes non fuiſſent inducti in hac ca ſed ī cā illa que inter archiep̄m ehorcicen̄. et eundem R. vertebatur dn̄s pa. noluit e as aꝑiri ſed cām cōmiſit quibuſdam iu dicibus ita ſcilicꝫ ꝙ ſi cōſtiterit eis di ctum. ho. teſt es pro ſe coram alijs iudi cibus delegaris produxiſſe ſit contētꝫ atteſtatōibus illis depoſitis apud ip̄m alioquin ſi nullos ꝑroduxit eo non ob ſtante ꝙ teſtes illi quorū dicta. ho. pe tijt aꝑiri. producti fuerūt oerā iudicibs illis ſi predicto. ho. producti fuerint ad teſtimoniū admittantur. Nota ꝙ eadē ca inter plures perſonas et coraꝫ diuer ſis iudicibus pōt tractari. et atteſtati ones recepte in vno iudicio non valent in alio niſi partes cōſentirent vt hic pa tet. Item alter qui cām agit poſſet ſe opponere corā alijs iudicibus pro iue ſuo et pes intex alios atta alijs nō pro deſt nec nocet. ¶ Preſentium. Ca. Quia poſt publicatas atteſtatōes frequēter obi ciebatur in perſonas teſtium malicioſe cū differēdi negociū ſtatuit pa. vt ſi ali qͥs poh̓ publicatas atteſtatōes in perſo nas teſtin obicere voluerit tūc demuꝫ idei liceat ſi iurameto firmauerit ꝙ ad hoc ex mulicia nō procedant niſi ante publicatiōem illud fuerit ꝓteſtats vl̓ niſi oſtendere potuerit ꝙ poſt publica tōnem didicerit quod obicit in ꝑſonas Sed ſi aliqͥs fuexit proteſtatus ſe vel le repellere perſonas teſtium poſt pub licatōes ipſorū ſi quid ꝓ ipſo dixerini
n 2

de facili nō credatur. Nota ꝙ nō crrdit̉ iuramento alicuius ꝙ malicioſe nō pro cedat. Itē ex eo ꝙ quis impugnat non debet cōmodum conſequi. In noſtra Ca. Quidā archi diaconus habebat cōtxouerſiā cū quiẜs dam monathis que cōmiſſa fuit qͥbuſ dam iudicibus lite conteſtata. plures te nes hinc et inde recepti fuerunt quib examinatis iudices dubitauerunt que liter deberent ferre ſentētiā cōſuluerūt on̄m pa. remittēdo ſibi atteſtationes. do minus papa diligenter reſtibus exami natis reſcribit iudicilus illis cū pluret teſtes ex paxte apchidiaconi quā ex ꝑ te monachorū ſint producti quos non ſolum diuerſa ſed aduerſa penitus con ſtat teſtimonia raddidiſſe nō tamē ad multitudineꝫ teſtium reſpicere eportet ſed potius ad qualitatē teſtiū et ad dic ra ipſorū quibus potius lux vexitate aſ ſiſtit ex quibus iudex motum animi fui dꝫ īforinare mādat papa iudicibus qua ti. ſi teſtes vtrimo producti ſint eiuſ dem honeſtatis e extimationis pro ar chid̓. nām proferant cū plures teſtes ꝓduxexit quā monachi Si vero teſtes monacherū tante precimnentie fuerint ꝙ actiones eorū aliorū ſit multitudini merito preferēda abſoluant monachos ab impetitōe archidiacōni. Nota ꝙ non ꝑ deẜet iudex ad multitudine teſtiū ſe tͣ ferre. ſed potius ad honeſtatē et opimio nem teſtiū qui vexiſimiliora negocio di cant et ita nō ſemꝑ ſtat̉ maiori parti. Itē cū teſtes ſunt eiuſde extimationis tūc ſtandum ē numero teſtium. Tā litteris. Ca. Eccā luca na pacante quidā fuit electus in epiſco pum Contra iſtā electionē archidiaco nus lucanus et G. ſacr. ſta et quidā alij ſe opponebant vnde denundauerūt que
daꝫ impedimenta dn̄o pa contra electū et ꝙ cōtraxerat matrimoniū cū vidua dn̄s pa. ſuper his cōmiſit inquiſitionem Itē archidiacōnus ⁊ G. ſacriſta pre dicti lrās ſub̓ nomine maioris partieca pituli contra electū miſerunt dn̄o pa. ca pitulū hoc intelligens ſignificauerunt pa. lxās illas de cōſcientia capituli nō emanaſſe ſꝫ falſe erāt ⁊de hac falſitate pa. mādauit īqͥri. Iudices ſuꝑhis r̄cepe rūt teſtes ⁊ dū̓ vellēt r̄cipe̓ teſtes ſuꝑ eo ꝙ elects mat̓moniū dicebat̉ cōtraxiſſe cū vidua. appellatū fuit ad ſe. ap. ne lai cit̓ femine reciperentur contra ip̄ꝫ in ta li articulo vnde iudices atteſtatōes ſu per alijs articulis receptas remiſerunt ad dn̄m pa. cū litteris ſuis papa exami natis atteſtatōibus illicreſcribit iudici bus dicens ꝙ tam per lrās ipſorū quā per depoſitiones teſtium intellexit nihil eē probatum cōtra electum predictū ni ſi de auditu ⁊ famā et ſi ſuper alijs ali qua videātur eē probata teſtes vel ſūt ſoli vel tales qui nō potuerunt illa pro bare ſed quia ſuper matrimonio propt̓ appellationē predictā teſtes nō fuerunt producti mandat quāti. teſtes ſiue lai cos ſiue feminas idoneas qui ad hunc articulum probandū inducti fuerīt reci piant ⁊ examinent diligent̓ excōmuni cuntes illos qui eos impedire preſum pſerīt quominus teſtimoniū perhibeāt veritati quibus publicatis ſi forte irre gularitas probata nō fuerit indicant e lecto purgationē ſuꝑ obiectiēper ſeptē canonicos maiores ecce̓ vel prioxes et preſbiteros ciuitatꝭ lucane qua recepta pre figant ei terminū quō cōſecrandus ad dominum pa. accedat. Si vero irregū laxitas probata fuexit vel ſi nō fuerit ꝓ bata et ſi infra terminum conſtitutum purgationē nō preſtiterit illū remoue

De teſtilus.
aut a prelatione lucane eccē mādantes capitulo vt de alio ſibt prouideant ī pa torem. In fine dicit ꝙ archidiacōnus ſacriſta qui ſub nomiue maioris partie cupituli domino pa. contra electuꝫ lrās deſtinauerunt ab̓ officio et beneficis de nuncient eē ſuſpenſos donet merrantrer dn̄i pa. indulgentiā obtinere cū per at teſtationes ꝓxedictas conſtet maioreꝫ partem capituli huiuſmodi lrārum con ſaam nō fuiſſe. Nota ꝙ ſingulares te ſtes nō probant. Itē vilibus teſtibus nō creditur. Itē cū opponitur irregula ritas in modu̓ exceptionis laici ⁊ femi ne vel idonei admittuntur. Itē qui te ſtes impediunt ſūt excōicandi. Itē in famatus debet ſe purgare ſuper his de quibus ē in famatus quod ſi nō fecerit repillitur. Itē qui lrās capituli falſat ab officio ⁊ beneficio debet ſuſpendi. Itē hic negatiua probatur ut colligit̉. Cū olim et. I. Ca. Ecca me nen. olim fuit archiep̄alis quam archi ep̄s cantuarien̄. tenebat pro ſua ſuffra ganea Archid̓. ipſius eccē mouit que nionem ſuꝑ ſtatu ſeu libertate ipſius cō tra cantuarien̄. archiep̄m in preſentia dn̄i pape. vnde ipſe cām cōmiſit quibuſ dam iudicibus mandans eiſde quati. ni ſi archiep̄s archid̓. predictū poſſit r̄pel lere ab agendo per aliquā exceptionem tōuotatis partibus vel eoꝝ procuratori hus ad locū idoneū et ſecurū et lite le pittime cōteſteſtes vtriui. I partis re cipiant diligenter quos duxexit prodū cendos. ſed ſi arch̓. ep̄s legittime citato nō cōparuerit per ſe vel per procuratorē doneū aut litē noleuerit conteſnihilo minus recipiant teſtes maxime ſenes ⁊t palitudinarios quos archid̓. duxerit producendos nō obſtante appellatione ⁊ depoſit ioneteoꝝ ſtudeant ad ſe. ap. de
ſtinare ſtatuentes partibus terminū ꝑ emptoriū quo per ſe vel idoneoē procu tores coram dn̄o pa. ſe preſentāt ſmāꝫ recepture. Rota ꝙ in cā liberali reo ab ſente per cōtumaciā teſtes recipiuntur lite nō conteſ. et Iniā fertur ⁊ eſt ſpeci alis caſus fauore libertatis. ¶ Ex tenore. Ca. inter R. mi litē et M. mulierē cā matrimonij coraꝫ quibuſdam iudicibus delegatis verteba tur. coram quibus muliex proponebat dictus miles corporalit̓ preſtitit iura mentū ꝙ ipſam duceret in vxorē ⁊ poſt modū̓ carnalit̓ cognouit eande ⁊ tradu xit in domū. miles vero illud inficieba tur omnino adijciens ꝙ ⁊ ſi hec vera ē ſent eam tamē de iure habere non pote rat in vxorē ex eo ꝙ aliami tūc viuentē prius duxerat in vxorē. ad probandam intētionem ſuam pars vtraqꝫ teſtes ꝓ duxit teſtibus publicate per teſtes im litis videbatur eē probatū ꝙ ipſe ante feſtum purificatōis beate marie virgi nis. B. mulierē accepit in vxorem et te ſtes. m. mulieris dixerūt ꝙ in ſeptima na paſcali ſequenti feſtum predictum de ea ducenda corporaliter preſtitit iu ramentū. Dictus miles petebat ab im petitione ipſius mulieris abſolui. Ex parte mulieris fuit replicatum ꝙ eo tempore quo et etiam ante quo te tes militi dixerant eū cum alia cōtrax iſſe fuerat ſemꝑ in ehoracen̄. proiuncia comoratus cū teſtes ipſis milite dixi ſent hoc longe extra dicta prouinciā ac cum eē determinantes tēpus ⁊ locū ei hoc erat parata probare per teſtes. Sed contra fuit ex aduerſo re ponſum ꝙ cū atteſtationes a eſſent publicate hinc inde locus predictorū teſtium iam nō erat dubitauerunt iudices vtrū teſ tes mulieris eēnt ſuper hoc articulo ad
n3

mittendi. cōſultus pa. rn̄. ꝙ teſtes muli eris ſunt ad probandū illū articulum admittendi. Nota ꝙ negatiua que hꝫ determinationē loci vel tēporis indiree te poteſt probari. Itē ſuper nouo arti culo publicatis atteſtatonibꝰ poſſunt teſtes recipi. C Signi ficauerūt. Ca. inter monachos ſancti dioniſij ex parte vna ⁊ abbatiſam et moniales deforcell̓. ex altera tā ſuper poſ. ione ꝙͣ ſuper pro prietate prioratus de argentolio coraꝫ iudicibus delegatis queſtio vertebatur Nō males ſuper cā proprietate primi tus ſunt iudiciū ingreſſe ⁊ teſtes ꝓdux erunt in illā. Poſtmodū iudicio petitori o ſuſpenſo poſſeſſionis iudiciū ſūt īgpe ſe ſuper quo teſtes ab vtraqꝫ parte fu erunt producti. ita ꝙ publicatio teſtiū fieri iā debebat. ſed monachi quartā ꝓ ductione teſtiū cū iuris ſolēnitate peti erunt ſuper iudicio poſſe forio. ꝙͣ cū in dices denega ſſent ipſi ſe. ap. appellaue runt ab ipſoꝝ inetrlocutoria quibus ꝑ actis iudices ꝓceſſum ſuū dn̄o pa. ſigni ficauerunt mandat pa. quibuſdā iudici bus quāti. ſi cōſtiterit eis abbatē ⁊ mo nachos quartā productionē teſtiū cū in xis ſolēnitate ſuꝑ poſſe orio petiuiſſe et propter hoc infra. x. dies appella e poſt interlocutoriā iudicū ad quartā ꝓ ductionē teſtiū cū ſolemuitate iuris ad mittant eo de niſi forte iudices quartā productionē negauerint vt effrenato multitudinē teſtium re frenarent et ſi ī ꝓbatione appellationis defecerint in ex penſis legittimis parti alteri cōdemne̓ tur et cām poſſeſſionis ad quaꝫ monia les hab̓uerunt recurſum/ primitus de beant tex minare niſi eēt impetitorio ꝓ ceſſum in tantū quod poſſit de proprie tate liquere et tunc queſtioneꝫ determi
nēt ſimul vtramqꝫ qued ſi de preprie tate ad plenū adhuc non conſtet proce dant in ipſa iudicio poſſeſſionis finto. Nota ꝙ qui primo cepit agere de pro prietate poteſt redire ad iudiciū poſſe ſionis ſuſpenſe peritorio. Itē quarta productio dari debet cū ſolemnitate le gali alioquin appellatio propt̓ hec īter poſita valet niſi denegetur ex cāvt hic dicitur. Itē interlocutoria tranſit in rem iudicatam niſi appelletur ab ipſa infra. x. dies. Itē qui deficit in probati one appellationis a grauamine interpo ſite condemnari debet alteri parti in ex penſis. Cū cām Ca. inter archiep̄ꝫ rauenat en̄. et cōe fauentie vertebatur queſtio ſuper iuriſdictione quotundam lecorū de qua habetur ſupra de probati onihuelꝫ cā illa delata fuit ad dn̄m pa. lite cōteſt. et preſtito iuramento ab v traqꝫ parte de calumnia quia difficile fuerat vtriqꝫ pacti teſtes producere co ram pa. mandauit ep̄o placentino qua ti. recipiat teſtes quos vtras pars tā uper principali ꝙͣ in perſonas teſtium duxerit producēdos et eos examinet et de ſingulis circūſtancijs prudent̓ īqͥrat de cāis loco ⁊ tꝑe auditu viſu ſciā⁊ de ō nibus ad negocium pertinētibus qued ſi forte fauentini vel alij teſtes quosar chiepiſcopus duxerit producendos pre ſumpſerīt īpedice ipſos ab huiuſmodi preſumptiōe cōpellat. vt autē effrena ta multitudo teſtium refrenet̉ precipit vt hinc et iude quadragenariū numeꝝ excedere nō permittat ita vt ſi fauent̓o poſitōes teſtiū voluerint ratas habet̉ que ab ep̄o ferariū. et abbate pōpoſia ne recepti fuerint teſtes illi computēt in numero prelibate alioquin cū atteſ tacōes ille ſint clauſe ide teſtes ſi nccē

De te ſtiẜue.
ſuerit iterū producant̉ Nota qualit̓ iudex debet examinare teſteē. Itē qͣui teſtes impedit quominus poſſint perhi bere teſtimoniū veritati puniendus eſt Itē vltra .xl. teſtes pars inducere nō debet. Itē vltra .xl. dr̄ effrenata multi tudo teſtium. Veniens Ca. Vatate decanatu claromonten̄ archid. eiuſdē eccē elect extitit in decani̓ quidam oppoſuerunt ſe illi electo cā cōmiſſa fuit quibuſdaiudi cibus qui tulerunt ſaqm ſuper decanū pro archid̓. et ī partē mandauerūt illā executioni. ſed quia ex parte capituli ad illa ſniā fuit appellatū nō fuit in to cum executōi mandata propt̓ quod cr chid. et procuratores capituli ad ſe. ap. acce ſſerunt arc. ī preſentia pa. petehat māꝫ pro eo latā in totū exēcutioni mā dari ꝓcuratores capituli dicebāt Iniq̄ꝫ illam cōtra iuſticiā et poſt appellatōem ee̓ latā vnde debebat caſſari archid̓. di cebat illos nō eē audiendos cū ee̓nt ex cōmunicati dū hec proponerent̉. p. ſub dia. dn̄i pa. ſe oppoſuit ex aduerſo aſſe pens ſe canonice in decanū̓ claremōtn̄. electū. vnde dictus archi. in ſua petitōe non erat audiendus qꝛ decanatus ipſe nō ad illū ſed ad ſe potius pertinebat. tande int̓locutus fuit pa. vt dictus. p. ſi po ſſet nacōtinenti ſuā intētioneꝫ proba re ipſe vero ſuper hoc teſtes et inſtrumē ta produxit et dn̄s pa. int̓locutus fuit ꝙ ſua int̓erat vt ſe po ſſet opponer̉ arch. predicto lite conteſt. int̓ illos tam ſuꝑ electionē ꝙͣ ſuꝑ ſniā queſitū fuit ab ar chid̓. vtrū vellet admittere ī hoc iudicio atteſtatōes primo receptas in articulo ſupradicto qui rn̄. ꝙ vellet dūmodo poſ et abijcere tam in ꝑſonas teſtiū ꝙͣ ī di cta qͦ audito pars aduerſa tn̄. ꝙ atteſta tionibus illis vti nolebat cū nō ſuꝑ pri
cipalinegocio ſed ſuper incidēti articulo fuiſſent lite nō cōteſt. recepte vnde ſuꝑ toto negocio et illos ⁊ alios voluit pro ducere teſtes ſed archid̓. rn̄. ꝙ cū teſtes illi tā ſuper ſniā ꝙͣ ſuꝑ electione dixiſ ſent et eoꝝ dicta publicata fuiſſent ī iu dicio nō licebat illi poſtꝙͣ teſtificata di dicerat ſuper eiſd̓ articulis teſtes ꝓdu cerr. dn̄s pa. pronū̓ciauit ꝙ teſtes eēnt ſuper toto negocio recipiendi quos vtra qꝫ pars duceret producendos vnde mā dat quibuſdā iudicibus quāti. receptis teſtibus et rationibus partiū intellec tis cūm ip̄am tā ſuper prīcipali qͣ etiā incidenti fine canonico debeant t̓minar̄ In fine dicit illa que in capl̓o agūtur nō poſſunt defacili probari niſi per cano nicos vnde mandat vt ad cautelā abſol uant eo de vt vocati ad teſtimoniū libe re poſſint pro vtraqꝫ parie teſtificari. Nota ꝙ quilibꝫ ad que̓ negociū ꝑtin ſiue cuius int̓eſt poteſt ſe opponere et dedet admitti primo probato ꝙ ſua int̓ ſit. ¶ Itē cū diuerſus e̓ modus agendi publicate atteſtatōibus ſuper eodeꝫ ar ticulo po ſſunt iterū teſtes produci cum alius ē modus agēdi ꝙͣ prius. Itē cum quis dicit ſe debere admitti dicens ꝙ ſu a int̓ eſt plene debet probare ꝙ ſua int̓ eſt lꝫ hoc ſciat al̓s nō admitteretur. Itē ea que in capl̓o fiunt ꝑ canonicos probātur. Itē excōicati teſtificari non po ſſunt. Tuis queſtionibus. Ca. lꝫ in cā monaſterij monachi et cōuerſi lici te producātur ad teſtimoniū nō tamē ſine iuramento ad teſtificandū recipi untur niſi iuramentū eis a parte alt̓a vemittatur. Nota ꝙ iuramentū teſtis poteſt remitti a partibus expreſſe ſed nō iuramentū calumnie introductū eſt propt̓ iudicis religionem et in fauorem
niij

partiū iuramentū teſtis propt̓ iura li tigantiū prīcipaliter declaranda et ideo illud remitti expreſſe a partibonō pōt ſed iſtud bene poteſt. Dilecto. Ca. Inter prepoſi tum aurien̄. et comitiſſam flandren̄. qͥ ſtio vertebatur ſuꝑ donatione ſex pͥben darū ſacerdotaliū ca ſuper hoc cōmiſſa fuit ep̄o et abbati dedun. et decano atpe baten̄. IU prepoſitus in preſentia iudi cum cōſtitutus citra lite conteſt. propo ſuitꝙꝫ teſtimoniū decan nece axiū ſibi erat in cā predcā cū de iure ſuo nō niſi per ipſū ⁊ quendā aliuꝫ teſtem tātū fi dem facere poſſet vnde petebat ab̓ eis vt in cā ipſa procederent decano excluſo q ſuperſederent negocio quouſqꝫ dn̄s pa. aliū ſubſtitueret loco ſui ſed iudices po ſtulationē ſuā admittere noluerūt īmo poſt appellatōem a collatione p̄bendaꝝ ipſarū ſuſpenderūt eundē prepoſitū p̄po ſit ꝯſē oīa dn̄o pa. ſignificauit. ne igit propt̓ teſtis defectum iuſticia ꝑrepoſiti valeat deperire loco ipſius decam ſub̓ſti tuit dn̄s pa. abbatē vrſicampi mandās eiſdem quati. ſi eſt ita relaxata ſuſpenſi one prepoſiti procedant in ca iuxta pri oris mandati tenorē. ¶ Nota ꝙ propter defectum teſtis iudex remoueri debet vt poſſit teſtificari in cā in qua datus e rat iudex. ¶ Itē ius collatōis prehenda rum cadit in laicū. Significauit. Ca. Quidam nobiles fundauerūt eccām ſancti nicō lai ſab̓inen̄. dioc. et liberam eā eē volē tes tꝑe fundatōis dixerunt ſe nihil iu ris retinere in ea ſacerdos illius eccē cū ſuper tali libertate nulla inſtrumenta facta fuiſſent timens ne proce ſſu tꝑie pro bonis copia deperixet. petijt a dn̄o pa. ſuper hoc ſibi prouideri. vnde mādat iudici ſabin̄. quati. teſtes idoneos quos
idem pẜr̄ ſuꝑ hoc duxerit preſentādes excimnet diligent̓. et eerū dicta īpub̓li ca munimenta redigi faciat denunciati one premiſſa fundatoribus antedictis vel eorū heredibus. vt receptōe teſtiuꝫ interſint ſi velint. et ſuper tali denuncia tione. fiait publicū inſtrumentū. Nota cantelā bonaꝫ et vtilē propt̓ ea que tō tingere poſſent. Itē futuris caſibus occurrendum eſt. ¶ Cu̓ cām. Ca. Abbes ⁊ frēe monaſterij ſancti maxtini vend derunt quaſdā poſſeſſiones quibuſdam laicis. in qua venditione decepti fuerunt vltra dimidiū iuſti precij. teſtes induxerūt qͥ bene probabant ꝙ decepti erāt vltra di midiū iuſti precij. ſed nō determinabāt quantū vltra modo volebant probare monachi quantitatē deceptōis. mandat pa. iudicibus quāti. recipiant teſtes qͦs alterutra pars ſuper hoc duxerit ꝓdu cendos. ſi vero pars monaſterij ad hūc articulū probandū eoſdē teſteeprodux erit quos ad aliā apticulū ꝓbandum in duxit nihilominus cosrecipiant. quom am aliud ē proba ſe deceptōis exceſſuꝫ et aliud probare quantitatē valoris Nota ꝙ diuerſus modus agendi eſt pro bare ꝙ quis ſit deceptus vltra dimidiū iuſti precij. et probare quantū decepto eſt vltra dimidiū. vnde teſtes recepti in vno articulo publicatꝭ atteſtatōibuse orum poſſunt recipi in alio nec dicūtur recipi ſuper eodem capl̓o. Ca. Int̓ al ¶ Xlbxicus miles. bricū militē et. C. mulierē vxorem ipſi us corā capitulo rauenat̉. matrimonia lis queſtio vertebatur. tandēe ſniā diuor tij lata fuit int̓ eos. ſed ſniā nō fuit re dacta in ſcriptis. poſtmodū vero cōtra xit cū alia de qua filios ſuſcepit. ipſe ve ro timens ſibi et filijs prriudicium ge

De teſtiẜus.
nerari quia ſuiā nō fuit lata in ſcriptis petijt a dn̄o pa. vt teſtes qui int̓fuerūt ſentētie recipi faceret vnde mandat qui huſdam quāti. teſtes qui interfuerunt ſentētie recipiant. ⁊ depoſitiones ipſoꝝ in ſcripturā publicā r̄digi faciant. Ro ta ꝙ ſuiā̓ ſuper matrimonio lata tenet licet inſcriptis redacta non fuerit ſi hoc probetur per teſtes. Itē ad cautelā fu turorū recipiuntur teſtes licet queſtio nō moueatur et intellige ꝙ denunciatio facienda ſit perſonis illis quorū int̓eſt reſtes nō recipi. Cū in tua. Ca. Quidā vir mulier volebant contrahere matrimo nium dicebatur ꝙ erāt cō ſanguinei. ad hoc vt omnis ſuſpicio tolleretur. xij. ſi ue xi. de antiquioribus et melioribus d̓ cō ſanguinitate vtriuſqꝫ iurauerunt il los nō eē cōſanguineos diſtinguendo ꝑ ſonas et gradus illorū a quibus deſce̓ decunt et ſic matrimoniū cōtraxerunt poſt cōrractum matrimoniū quidaꝫ ec cuſauit illud et induxit tres vel quatuor teſtes per quos parentela probata fuit queritur utrū predicta triū vel quatuor poſteriorū derogetur fidei illorū. xi. vel xij. qui prius in cōtrarium iurauerūt ſ primi potis p̄ferāt̉ poſteīorib̓s Rn̄. pa. ꝙ lꝫ ad aliud ⁊ ob̓ aliud iurauerūt taꝫ primi quā ſecundi tamē ſi in ſecūdo iu dicio priores perſone inducte fuiſſent ⁊ iurate deponerent illa eadē que primo dixerunt ſine dubio preualerēt diciail lorū et ſic matrimoniū nō ſeparetur per quod datur ītelligi ꝙ ſi ille perſone nō fuerunt inducte in ſecūdo iudicio per qd̓ preualent dicta iſtorū trium vel quatu or et ſic ſeparant̉ nec poſſunt repelli eo pretextuqꝫ partes teſtificata didicerūt quia talis obiectio locū nō habet in hͦ caſu. Lota ꝙ ad diuerſos modes age̓
di ſuper eede articulo teſtes iterū pn̄t induci. Itē in cā matrimoniali nō ha bet locumiſta exceptio qꝛ partes teſti ficata didicerunt. ¶ Conſtitute. Ca Aii canori cus ſurrentinus in preſentia dn̄i pa. ac cuſabat de crimine ſimonie archicps ſu um et proteſtatus fuit ab inicio ꝙ con ſanguinei ipſius archiep̄i multa impe dimenta preſtiterūt per ſuaꝫ potētiam dicto. m. quominus copiā probationū ſe cum haberet inducēdo quoſdam ad iurā dum ne aduerſus archiep̄m aliquid di cerent ⁊ alios minis ⁊ terroribus a te ſtimonis arcere nitātur dn̄s pa. ex offi cio ſuo volens ſuper hoc prouidere mā dat cuidam iudici vt generalē proferāt mām excōicatōis in omnes illos qui a liquod impedimentū ipſius m. preſtare pre ſumpſerint in teſtibus producēds ⁊ illos qui iurauerint nō ferr̄ teſtimo nium cōtra archicpͥꝫ denuntiet iuramē to huiuſmodi nō teneri et ſi aliquis de cōſanguineis archiep̄i aliqueꝫ de teſti bus ipſius. m. pre ſumpſerit impedir̄ eū dem archiepiſcopū̓ ab officio pont fica li ſuſpendat et frciat manere ſuſpenſum donec a tali preſumptōe deſiſtat qꝛ non eſt veriſimile ꝙ eē mnuito talia fiant qͥ ſi noluerit potuit ꝓhibere vnde debꝫ ex periri iudicis auctoritatē eluſam qui d̓ fenſionis cepiaꝫ ſub̓trahit aduerſario ſus. Nota ꝙ nō tenet iuramentū quo quis aſtringitur nō ferre teſtimoniuꝫ et eo nō obſtante admittitur eius teſti monium. tē oēs impedientes iuriſdi ctioni iudicis excōicari debent. ¶ Itē qͥ ſubtrahit aduerſario copiā probatōis oſtendit ſe malara cauſam habere vnd̓ puniri debet. Conſtitutis. Ca. Int̓ printi pem hoqſemorū et vxoxem eius fororem

nobilis viri marchionis miſenen̄. ma tximonialis queſtio vertebatur ad petiti onem ipſius prīcipis epiſcopus prage nē. citauit vxorem ipſius pro cā illa⁊ dū vellet ad ipſū accedere et ſuas propo nere defenſiones ipſa fuit prohibita his vel tex a ſeruientibus ipſius ep̄i qui ꝓ hibuerunt ei ingreſſum ad ipſū propt̓ quod ad ſe. ap. appellauit ſed nō obſtā te cippellatione ep̄s tulit ſniqꝫ diuortij inter eos a qua ſmā appellauit cā appel latōis cōmiſſa fuit iudicibus qui proceſ ſerunt in cā appellatōis tande cā iſta d̓ lata fuit iterū ad ſede ap. vnde pa. com mittit cām iſtaꝫ archicpͥo madefurgē. et eius cōiudici mandans eiſ &e quati. ꝑ tibus ad locū idoneū cōuocatis pecipiāt teſtes quos ipſa nobilis pro ſe induxe rit vel princepepro ſua parte cū nondū teſtificata didicerint ſuꝑ proci ſſu pra gen̄. epiſcopi vel ꝓce ſſu poſterioꝝ iudi cum duxeruit producēdos et ipſa nobit̉ inducat ſi voluerit teſtes quos ꝑrius induxit vel alios cū nōdum r̄nunciaue rit teſtibus producēdis. ¶ Nota ꝙ iu dex locū idoneum dꝫ partibus aſſignar̉ Itē ſi teſtes in vno iudicio recepti nō ſunt publicati ī alio iudicio poſſunt ad huc ide et alij recipi cū nondū teſtifica ta didicerint nec renu̓dauerint partes teſtibus producēdis. Itē cū dubitat ſuper proce ſſu iudicis an ſit legittims ſuꝑ hoc inquirendū eſt. Licet ex quadā. C 4. Olim cōſtitutā fuit ex quadā neceſſitate vt ī cōputandis gradibus cōſanginitatꝭ et affmitatis palepe teſtimoniū de auditu cū propter breuem heminuꝫ vitā̓ teſti moniū de auditu deponere nō valebant vſqꝫ ad. vij. gradū qꝛ ex hoc contra le gitima cōiuigia multa pericula ꝓuenie bant ſtatuit cōciliuꝫ ne ſuper hoc recipi
antur teſtes de cetero de auditu cū pre hibitio cōiugalis quartū gradū nō exce dat niſi forte perſone tales fuerint qui bus ſit fides merito adhibenda et ante litē motā teſtificata didicerīt ab̓ antiqͥ oribus ſuis nō vno cū ille ſi viueret nō ſufficeret ſed a duobus adminus nec ab in famibus et ſuſpectis ſed fidedignieqꝛ abſurdum eēt illos admitti quoruꝫ re pellerētur actores et ſi vns audiuiſſꝫ a pluribus nō debet admitti vel ſi infā̓eo ab hoībus hone oꝑimonis illud audiue rint nō debent admitti qꝛ infamilus ac tus legittum ſūt interdicti et teſtes in ſuo adijciant iuramento ꝙ odio vel a more timore vel cōmodo ad ferendū hoc teſtimoniū nō pro ædunt deſignando ꝑ ſonas expreſſis nominibus vel circūlo cutione ſufficienti et ab vtroqꝫ latere ſingulos gradus diſtinguant et in iura mento ſuo adijciant ſe intellexiſſe a ſu is maioribus ꝙ deponūt et credant ita eē ſed nec tales ſufficiūt niſi iurati depo nant ſe vidiſſe perſonas vel ſaliē ī gra duum predictorū cōſtitutas pro cōſan gnineis ſe habere tollerabilius enī eſt cōtra ſtatuta hoīm relinquere copula tos quā cōiunctos legittīe cōtra ſtatuta dn̄i ſeparare. Notaꝙꝫ teſtimoniū de au ditu in cauſis matrimonij hodie ſimpli cit̉ nō valere. Itē teſtimonium vnius nō probat. Itē infames a teſtimonio re pelluntur. ¶ Itē nō debet admntti ad teſ timoniū cuius auctor repellitur. Ite remoto odio amore timope ⁊ cōmodo te ſtisdebet ferre teſtimoniū. Itē tollera bilius eſt ⁊cͣ. Vex tuas. Ca. Int̓ canoni cos ſancti petri ex vna parte et. g. ſimo nis ex altera corā iudice delegato ſuper quibuſdā poſſe ionibus queſtis verte batur dictus. G. tribus menſibus poſt

De teſtihus.
teſtium publicationē elapſis petijt ite cum interrogaxi tiſtes ſuos queſiuit iudex quid ſibi ſuper hoc eſſet agenduꝫ Rn̄. pa. illum nō eē decetero audi endum niſi forte ſuper certis articulis a principis petij et illos interrogari ⁊ iudex id negligenter vel malicioſe pret̓ miſiſſet. ¶ Nota negligentiā vel maliciā iudicis parti nō debere obe ſe quomin poſt aperturam teſtium iterum interro gentur. ¶ Licet dilectus. Ca. Int̓ hur genſem ep̄m ex vna parte et clexicoe ſancte marie de caſtro ſorit ex altera cō ram cardinali trecen̄. ſancte crucis que ſtio vertebatur procurator ep̄i propo ſuit ſe adhuc velle dicer̉ cōtra perſonas teſtiū productorū in negocio principali mandat pa. quibuſdā iudicibus. quati. r̄ cipiant teſtes quos partes producere voluerint cōtra perſonas teſtium ꝓdu ctorum ſuꝑ negocio prīcipali et ſi curſ illos pars altera vel vtraqꝫ voluerit r̄ probare contra illos probatōes admit tant ita ꝙ vltra nō liceat partibus ad reprobationē teſtiū aſpirare ne diueis negociū ꝓrogetur ſi producendi quar tos contra t̓tios et ſic deinceps partih̓s licentia trib̓uatur. Lota duas reproba tiones teſtium fieri poſſe ⁊ nō vltra ne in infinitū negociū ꝓrogetur. Preſentata. Ca. int̓ archid̓. ſueſſion. ex parte vna et capitulū ſanc ti petri ſueſſion̄. ex altera ſuper iuriſdi ctione quā idem archid̓. ſe habere in di cta eccā rōe archidiaconatus dicebat qͥ ſtio vertebatur tandē vt ad concordiaꝫ peruenirent cancellariū pariſien̄. et ma giſtrū. x. pemen̄. et. b̓. hrion̄. clericos ſuꝑ queſtiōe illa arbitros elegerūt qui fuſ cepto arbitrio vſqꝫ ad ſniām proceſſe runt et cū ſnia̓m preferre deberent vnus
illorū deceſſit et alius in archiep̄m edu nē. eſt aſumptus qui diſtat per. xij. di etas ab ipſis et ſic arbitriū expirauit cū alt̓ ſolus in ipſe proceder̄ nō valeret vnde petijt archid̓. ſibi ſuper hoc proui deri mandat pa. quibuſdā quāti. cauſā ipſam ſecūduꝫ acta corā arbitris habi ta debeant t̓minare reſeruata capl̓i op tione vt recipiant depoſitiones eorū te ſtium productorū qui ſuperſunt contra eos vel ſi eas admittere noluerint con ſentiāt vt ide teſtes iterū admittātur ſaluo iure ꝙ in vtroqꝫ caſu cōpetit ipſi capitulo tam in ꝑſonis teſtiū ꝙͣ in dcā No. ꝙ ꝑ mortē arbitroꝝ arbitriūe̓ finitū Itē in optōe eſt illius cōtra quē teſtes inducti ſūt coram arbitris ſi teſtes vi uunt admittere illorū atteſtatōes vel vt iterū inducātur corā iudice et ſic ī ca ſu iſto teſtibus publicate iterū ideꝫ te ſtes raducūtur. ¶ Itē contra perſonas teſtium corā arbitris productoꝝ poteſt opponi. Nuper nobis. Ca. Quidā pͥſ bit̓ a. nomine ordinē fratrū minoruꝫ in trauit cā probatōis et poſtmoduꝫ nulla facta profeſſione ex inde infra annū̓ ex muit ſed fratres ipſū ſuper hoc moleſta hant vnde petijt a pa. ſibi ſuper hoc mi ſericordit̓ prouideri mandat pa. pariſie̓. ep̄o vt ſi res talit̓ ſe haberet denū̓ciaret illum ad obſeruationē illius ordinis nō tenexi corā epiſcopo cuſtos fratꝝ ad ꝓ bandum ꝙ idē preſb̓it̓ ꝓfeſſionem feciſ ſet quoſdam teſtes de ordinē ſuo indux it qui depoſuerūt ſuꝑ hoc non iurati cō tradicente ſupradicto preſbitero. vnde preſbit̓ illud ſignificauit dn̄o pa. et ip ſe rn̄. ep̄o ꝙ non eſt credendum teſtimo nis alicuius quantūcunqꝫ religioſus exiſtat in preiudiciuꝫ alterius niſi iura tus deponat. Lota ꝙ nulli credendum

eſt in preiudiciū altexius niſi ſit iurato Venerabili. Ca. Multi ē piſcopi ⁊ abbates et alij iuri religioſi a pud ciſterciū in generali capl̓o cōgrega ti domino pape ſignificauerūt ꝙ meritis bone memoxie. m. quonda in ab̓bate ſan cti martim ordinis ciſtertien̄. coxip̄. di oce. a domino multa miracula apparue runt vnde ſupplicarūt eidem vt ipſuꝫ ca thalago ſanctoꝝ faceret annumeraxi. vnde mandauit quibuſdā vt diligenter veritatē inquirerēt ſuper vitā ⁊ imra culis dicti abbatꝭ et eam ſibi ſignifica rent ipſe receperunt multos teſtes et e os domino pa. remiſerūt dominus pa. in uenit ex pelatōe ipſorū inquiſitorum ꝙ teſtes illi nō erāt recepti ſecreto ⁊ ſigil latim cū ea diligentia que ſolet in teſti bus adhiberi vnde nō adhibuit fide eo rum dictis ⁊ ideo mandat ep̄is preſenti bus quati. teſtes quos abbas et mona chi ſancti martim ciſterci en̄ ſuper vita ⁊ miraculis pie me. m. monaſterij ſupͣ dicti duxerint producendos ſigillatim ⁊ ſecreto examinare procurent cū ea dili gentia que ſolet ⁊ debet in receptione te tium adhiberi. Rota ꝙ tefies figilla tim et ſecreto ſunt examinandi alias non valet. Cū clamor Ca. Irchiep̄s acherōtins ſuꝑ ſimoīa et alijs crimībo erat apud dn̄m pa. multiplicit̓ in fama tus vnde ſequentibus clamoxibus exci tatus dedit duobus epiſcopis in māda tis vt ſuper his diligent̓ inquirerēt veri tatē et ſibi quod inuenirent reſcriberent diligent̓ ipſi ſuper ſimonia ⁊ alijs exce ſibus teſtes receperunt et eorū atteſta tiones remiſerunt domino pa. aperte at teſtationibus I. et B. ſuꝑ ſimonia ita cōfuſe depoſuerunt ꝙ ex dictis eorūveri tas nō poterat declarari vnde iterū mā
dat pa. quati. teſtes illos examinēt dili gent̓ et alios qui ſuper hoc ciuerint ve ritatē et dicta illorū et alierum quos re cepernt ſub figillis ſuis domine pa. re mittant. Nota ꝙ iudex qui ex officioi quirit iterū poteſt examinare teſtes. obſcure dixerunt poſt ipſorum publica tionē ſecus credo in ordinaris iudicio. Teſtimoniū Ca. teſtis ludu ctus eſt in aliqua cā ciuili vel criminali ab aduerſa parte opponitur crimen ipſi teſti vt a teſtimonio repellatur ꝓbatuꝫ eſt cximen cōtra ipſum querit̉ an vale at reſtimoniū eius. Dicit pa. ſi teſtis adhuc in crimine perſeuerat ſiue cā ciui lis ſit ſiue criminalis teſtimoniuꝫ eius nō valet. Si vero ſit emendatus de cri mine ⁊ eū nō committetur infamia nō debet repelli a teſtimonis ī ca ciuili nec in criminali cū guilit̓ de crimine agitur preterꝙͣ pro reatu periurij quia periu rus nullo caſu ad teſtimoniū admittit In criminali vero cā ſi conuictus fuit d̓ crimine in alio iudicio inſtituto contra ipſū accuſatione vel medo etiā per exce ptione exinde cōiuincatur vel ſi grauata ſit opinio eius per quod quandoqꝫ fuit in tali modo repulſus potiſt remoueri a teſtimonio lꝫ egerit penitītiam. Sed in hoc caſu vltimo cū ſit grauata eius opinio nō repellitur in cā ciuili. Nota ꝙ teſtis qui crimine detinetur ſecundū canones nō admittitur ad teſtimoniuꝫ in aliqua cā ſi eſt emendatus admittit cū diſtinctione predcā. Vltra tertiā. Ca. Aliquio tertiā habuit productioneꝫ teſtium ad huc petit quartā. quexitur vtrū debeat audixi. Rn̄. pa. ꝙ nō niſi preſtito iura mento ꝙ neqꝫ per ſe neqꝫ per alium te ſtificata didicerit nec per dolū aliquem aut aliquā machinationem quartam

De teſti. regen.
petit ſed quia illos haber̄ nō potuit qͦs nunc ꝓducere intendit. Nota ꝙ preter iuramentum calu̓me aliud iuramentū preſtatur lide conteſt. NNon debet. Ca. Aliquis e̓ ac cuſatus de eximine pendente accuſatōe contra ipſū petitur in teſtimoniū in illa cā criminali queritur vtrum debeat ad mitti. Rn̄. ꝙ pendente accuſatōe cōtra ipſum nō debet admitti niſi forſitan in excepti quia etiā accuſati ab accuſatōe et ordinū ſuſceptōe r̄pellūtur niſi prius ſe probauerint innocētes. Nota ꝙ ac cuſatus de crimine pendente accuſatiōe ſua nō poteſt teſtis eē in criminali nec accuſare aliū̓ nec ordinari. ¶ De teſtibus coge̓dis vel nō. Luſam matrimonij. Fa. Quedā cā matrimonialis ver tebatur inter mulierē ⁊ virum ſuum comiſſa fuit iudicibus mādat pa. pap. en̄. electo quati. moneat teſtes ad fecendū teſtimoniū quos vtraqꝫ pare ſib̓i duxerit nominādos. Si vero odio amore vel timore ſe ſub̓traxerīt quo ad ferendū teſtimoniū corā ꝑredictis iudi cibus vel nuncio quem ad hoc miſerint cōpellat eos per eccleſiaſticā cenſuram Nota teſtes compellendos ſed priꝯmo nendos. Cū ſuper. Ca. Mandat pa. qubuſdā preſbiteris quāti. ad preſen tiā ſuam accedant ꝑhibituri teſtimoni um veritati ſuper ca que vertitur inter ep̄m preneſtinū et abbatē ſublacen̄. ſi vero nō venerīt ſciant ſe ab officio ⁊ he neficio ſuſpenſos et ſi nec ſic venerint ſe tētiam excōicatōis poternit formidare. MNota ꝙ creſcente cōtumacia creſcer̄ debet pena.
Super eo. Ca. Aliquis con uenitur de aliquo facto coram iudice ille factū negat. queritur an illi qui int̓ſue runt negocio cogēdi ſint ferre teſtimo uium veritati. rn̄. pa. ſi factū notorium eſt nō ſunt neceIarij teſtes cū talia ꝓ bationē vel ordine iudiciariū nō reqͥrat Si vero nō eſt notoriū et is qui cōueni tur factū negauerit teſtes qui interſue runt monendi ſūt non cogendi niſi for te timore aduerſe partꝭ qui a fependo te ſtimonio reuocētur de iuris rigore tamē indiſtincte ſunt cogendi. Nota ꝙ factū notorium nō requirit ꝓbationem. Itē nota ꝙ teſtes ſunt cōpellendi dicepe ve ritatem. Peruenit. Ca. Quidā nomi ne Ioan. de ſancto laurētio accu ſatus coram iudice ſuo de ſimoniā et adulte rio aſtrinxit per iuramentū quendam qui contra eū ducēdo erat ī teſtimoniū ꝙ contra ipſū nō d̓poneret. Dubitauit iudex qualit̓ aduerſus eū ſit procedendū et an teſtis ille ſit cogēdus ad teſtimo nium ꝓferenduꝫ queſiuit a pa. quid iu ris ſit pa. cōſiderans ꝙ nemo dꝫ aduer ſario ſuo inſtrumenta ſub̓traſtere quo rum appellatōe teſteecōtinētur et qd̓ il le qui hoc facit et qui parem copiā adu̓o catōis ſubtrahit aduerſario ſuo inquā oſtendit a ſe litē foueri rn̄det ipſū teſtē cōpellendum ad detegenduꝫ cōmentum tante calliditatꝭ et fraudis Nota ꝙnl̓ lus debet ſub̓traſre aduerſario ſuo in ſtrumenta vrl teſtes vel parē copiā ad uocatōis. al̓. poteſt punixi a iudite. Itē nomine inſtrumentorū cōtinētur ⁊ teſtes. Peruenit. Ca. Laici fre quē ter enormem et intollerabilē iniuriam inferunt clericis multꝭ preſentibus et videntibus iniuriantes in cauſā tracti

negant ſe tale facinus cōmiſiſſe cleriti per illos qui preſentes erant deſiderant intentionē ſuaꝫ probare ſed illi nolunt teſtimoniū perhibere queſitū fuit a pa. quid iuris eēt et ipſe reſpondet indixecte ꝙ hi qui de rebus eccleſiaſticis teſtifi ccire r̄cuſant ſi aliter veritas haberi nō poteſt ad illud ſunt per cenſurā eccleſia ſticam cōpellendi. Nota ꝙ qui de rebus eccleſiaſticis nolūt teſtificari ſunt indi ſtincte cogendi. ¶ Ceterū. Ci. Querebatur ſi teſtes ſūt cogendi in cā matrimonij di cere teſtimoniū ſuper caꝫ et rn̄det ꝙ ſic tā de iure ꝙͣ de conſuetudinē cōprobata ix. q. ij. quamꝙ. Nota q in cā matri moniali teſtes ſūt cōpellendi ad ferēdū. teſtimonium et eſt notabile in cauſisd̓ facto. ¶ Preterra. Ca. Cū ep̄s viſi tat ꝑrochiam ſuā cōuotato populo fa cit aliquos honeſtiores de plebe iurore ꝙ ipſi diligent̓ inquirāt ſi aliqui cōſan guinei matrimonialit̓ ſūt coniuncti vel ſi aliqui tales cōiungi velint ꝙ denunci abūt ep̄o vel eiuemi Io teſtes iſti dicū tur ſinodales de quibus legit̉ .xxxv 4. vi. ep̄s in ſinodo/ et ẜm cōſuetudinē ali cuius loci vt hic dicit quos ciuitas tua nuncupat ſinodales ſecundū hoc ſic po ne caſū. Teſtes iſti corā ep̄o vel coraꝫ capl̓o ſemel tulerunt teſtimoniū in ali qua cā ſi cā illa poſtmodū ꝑueniat ad aliquē delegatū ſuper ea& cā nō debe̓t cōpelli iterato iurarͣ dūmodo delegatus veritatē alit̓ intelligere poſſit niſi forte articulus noue queſtionis emergat. Secūdo dicitur ꝙ ſi teſtes iſti poſtꝙͣ in cōi iurauerūt infamiā cōtraxerūt debēt a ꝑhibendo teſtimonium remoueri ⁊ ſi teſtes iſti in ſuo teſtimonio errauerūt ſed nō ſtudioſe et incōtinenti ſe correxe
rant reprobari nō debent ſecus erit autī ſi ſue correctioni interpoſuerūt ī terual lum. Nota ꝙ teſtis ſemel tantū in cā iurare dꝫ. Itē teſtis propt̓ infamiam a teſtimonio remouētur. Itē teſtis ī cō tinenti pōt corrigere dictū ſuū nō ex in terualo. ¶ Super his. Ca. Quidā elec tus fuit in ep̄m lucanū. quidam canoni ci ſe oppoſuerūt dicētes ꝙ erat male fa me et ꝙ matrimoniū cōtraxerat cū vi dua et lrās contra ipſū nomine capitu li ad dn̄m pa. miſerunt ſuꝑ his articul̓ cōmiſit pa. inquiſitōem dubitahatur an teſtes ad hec probanda debebant cōpelli Rn̄. pa. ꝙ teſtes qui ad hec ꝓbanda no minati fuerīt cōpellantur. Ca. Magiſter ¶ Cū contra. radolphus impetrauit lrās a ſe ap. duꝫ ipſe tā per ſe ꝙͣ per procuratorem illis litteris vterēt̉ ob̓iectum fuit eī ꝙ eēnt falſe quod cū ipſe negaret pars aduer ſa voluit hoc probare petene vt teſtet quos ad hoc probandū nominarēt cōpel lerētur quefiuit archiep̄s tui lrās dixex erat ſupradcas vtrum teſtes ſuꝑ arti culo falſitatꝭ huius eēnt cōpellendi. vn̄. pa. ꝙ ſi grāodio vel timore ſubtraxerīt cōpellat eoeveritati teſtimoniū perfibe re Nota teſtes in crimmibus con pellendos. ¶ Dilectoꝝ. Ci. Inter capitu lum pulteranū ex parte vna et ep̄m e orunde ex altera ſuper diuerſis articu lis per cōuentionis et recōuentionis mo dum queſtio vertebat̉ procuratoribus vtriuſqꝫ partis in preſentia pa. cōſtitu tis lite conteſt. Mandat pa. quibuſdā quati. teſtes qui fuerint nominati ſi ſe odio grā vel timore ſubtraxerint per ce ſuram ec. cōpellant veritati teſtimoniū̓ ꝑhibere. ¶ Aota teſteē ſuꝑ criminibus

De fide inſiru.
nō cōpellendos. Venercibilis. Ca. dues cerui en̄. cū duobus. m. et I. quondā clericis eccē rauennaten̄. quandā fecerunt oēiu rationē contra archiep̄m rauennaten̄. dantes eiſdē clericis quandam pecunie quantitatē et ad hec celanda ſe iuramē ti vinculo aſtrinxerūt. Archiepiſcopus ſuper his ⁊ quibuſdā alijs articuliscō tra ciues ⁊ clericos predictos ad bono men̄ epiſcopū et eius cōiudicem lrās im petrauit vnde cū intentione̓ ſuā probat̉ nō poſſet niſi teſtimonio quiū predicto rum ſupplicauit dn̄o pa. vt ſibi prouider̄ ſuper hoc dignaretur ne ergo ex d̓fectu teſtium ſua iuſticia deperiret mādat pa pa e ſde iudicibus quati. monitionē pre miſſa per cenſurā ec. cōpellant illos qͥs viderint cōpellendos vt ab hmōi iuramē te abſoluant illos quos archiepiſcops ad teſtimoniū duxerit producēdos⁊ ni hilominus ſi illi ſe grā odio vel timore ſubtraxerint ſimili cēſurri cōpellant eo dem ad perhibendū teſtimoniū veritati. Nota teſtes cōpellendos ad cōiuratio nem probandā. Itē iuramentū teme rariuꝫ nō repellit a teſtimonio. Itē im pedientes iuriſdictionē iudicis poſſunt cōpelli vt eū uon impediant. ¶ De fide inſtrumentorū Iſcripturā. Ca. Dicitur hic ꝙ ſi nō apparꝫ autētica ſcri ptura nō poteſt fieri exempla tibus fides niſi ſuple eſſet tranſcriptū per iudicē et eius auctoritate publicatū Nota ꝙ. exemplari nō credit̉ niſi oſtē datur originale. Scripta vero. Ca. Ecce ali quis exhibet in iudicio aliquā ſcripturā factam per manū aduexſaxij vel ab alio
ita tamē ꝙ nō per publicā perſonā cum ſubſcriptione teſtiū ſed teſtes inſcripti in illo inſtrumento mortui ſunt. Que ritur vtrū ſcriptura illa valeat et ſd faciat ſi negetur ab̓ aduerſario ſuo rn̄. pa. ꝙ ſi teſtes inſcripti mortui ſūt ſcrip tura illa nō obtinet firmitatē niſi per manū publica facta fuerit vt appareat publica aut hab̓uerit ſigillū autētituꝫ per quod poſſit probari. Nora ꝙ īſtru menta publica ⁊ ſigilla autentica fid faciunt. Ex litterie. Ca. Inter. a. et r. vertebatur queſtio ſuper capella de qͣ bitoria que fuit cōmiſſa quibuſdam iu dicibus partibus coram iudicibus cen ſtitutis dictus .r. poſtulauit ſibi fieri copiam lxārum qui cū eas ſuſpiceret ce pit illas arguere falſitōte pro eo ꝙ in narratōe facti hie ſcriptū ē iura parro chialia erant abraſe. Iudices ſuper hoc dubitantes queſiuerūt an prept̓ hoc de beant dici falſe. Rn̄. pa. ꝙ propt̓ abraſi onem illā nō poſſunt iudicari falſe nec ſuſpecte qꝛ etiā priuilegia in nominibꝰ poſſeſſionū abradunt̉ et littere ſi ī nar ratione facti erratū eſt poſſun obradi Nota ꝙ litterarū copia facier da ē ad uerſario ad inſpiciendū. ¶ Itē vbi ius nō conſtituitur nō nocet ralura qꝛ nar ratio facti nō facit ius. Accepimus Ca inter archi epiſcopū cantua. e monaſteriū ſancti Auguſimi orta fuit cōtrouerſia ſuꝑ ſta tu ⁊ libertate ipſius monaſterij ex pie monaſterij exhibita fuerunt priuilegi a quoꝝ obtēta lata fuit ſinā pro mona ſterio poſtmodū archiepiſcopus dicens illa priuilegia eē falſa ſmqm illam ſer uare nolebat Ab̓bas timens aggraua ri ab̓ ipſo appellauit ad ſedem apoſtoli cam et archiepiſcopus tulit ſentētiam

int̓dicti in eccōs monaſterij propt̓ qd̓ ab̓bas domino pape fuit cōqueſtus. ſuꝑ hoc ſcribit archiep̄o eboracen̄. et eiue cō iudicibus dicēs ꝙ priuilegia nō in ſpec ta nō poſſunt argui falſitateꝭ et qꝛ diffi cile eſſet ⁊ periculoſū ea apud ſe. ap. ex hiberi precipit vt exhibeantur predcō archiep̄o cantuarien̄. in clauſtro ipſoꝝ fratrum vel in alio loco congruo et ſecu ro vſqꝫ ad natiuitatē ſancti iocnis bap tiſ. ſi vero nō venerit nec miſexit impo nant ei perpetuū ſilentiū eavlterius ar quendi. interim vero nō pult pa. illa pri uilegia vacillare precipiens ſaiāꝫ que eorū auctoritate lata eſt inuiolabilit̓ obſeruari et archiep̄ꝫ in inſpectiōe pri ui legiorū .xij. hominū numero faciant eē contentū. Nota ꝙ qui dicit priuile gium ſiue inſtrumentū eē falſum deẜꝫ ſibi trādi ad inſpiciendū. Itē ad certū tempus hoc fieri debet interim vero pri uuilegia et ſententia ſuam obtineant fix mitatem. ¶Contingit. Ca. Lbbas ⁊ cō uentus ſancti facundi quandoqꝫ litem habentee parti aduerſe cōpellebant̓ pri uilegiū ſuuꝫ qͦ iudicio vtebatur integra liter exhibere vnde occaſione vnius ca pituli ſuper quo cōuenitur plurima liti gia ſuſcitantur. vnde petebatur a domi nō pa. ſibi ſuper hoc prouideri. Reſpon dit eis pa. vt quandocūqꝫ ſuꝑ exhiben do priuilegio vel indulgentia ſen inſtru mento fuerint requiſiti preſente iudice aut aliquib̓s iuris a iudice ad hoc depu tatꝭ tantūmodo recitetur audiente par te aduerſa et ſi ſuper vne capitulo tan tum queſtio fuerit illud ſolū exſcribat̉ et parti aduerſe inde copia fiat. Nota ꝙ inſtrumentū quo quis vlurus eſt vel priuilegiū ſi plura capitula ibi cōtine̓ tur illud ſolū alteri parui tradendū eſt
quo vſurus eſt. Inter dilettoe. Ca. Int̓ ab batem ſancti donati de ſcecula ex vna parte e archiepiſcopū mediolanen̄. ex altera vertebatur queſtis ſuper pluribo articulis petebat abbas nomine mona terij ſui habens a capitulo ſuo manda tum ⁊ procuratorē archiepiſcopi nomi ne mediolan̄. eccē reſtitui monaſterio ſuo portū cocule cū honorē diſtrictu et iuriſdictione ipſius loci dicēe hec omnia ad monoſterium pertinere et hoc ide di cehat de hominibus qui habitant in cur te himen̄. et tenēt res monaſterij de qui bus monaſteriuꝫ ob̓tinuerat in iudicio po ſorio corā ep̄o veron̄. hec omnia petehat cū omnibus fructibus inde per ceptis ad oīa iſta probanda inducebat primo priuilegiū lutardi comnitis quon dam ep̄i lucin. qui monaſteriū ipſā fun dauerat et premiſſa oīa donauerat mo naſterio. Secundo inducebat inſtrumē tum ſentētie archiepͥi mediolan̄. quam olim talit ex delegatione lodo ci impera toris ſupradicti contra nepotē luitardi predicti qui ſuper his monaſterium mo leſtabat. Tertio per priuilegia romano rum imperatorū et preſertim henxici. qͥ omnia predicta monaſterio cōfirmabat vel etiā cōferebat. Quardo per inſtrume̓ ta locacionū teſtes etiā ſuꝑ hoc indux it per que omnia intēdebat probare pre dicta ad ſuū monaſterium pertinere. cō tra predca fuit ex aduerſo reſponſuꝫ⁊ primo priuilegio luitardi contra quod multa proponebantur primo ꝙ cōſum ptum erat in annotatōe indictionis. Secundo carta vetuſtiſſima nidebatur ſcriptura r̄cētior apparebat. Tertia qꝛ falſum ſigillum uidebat appoſitū et hoc apparebat per imaginem ipſius figiſti ⁊ per lrās ipſius que proprium nomē

De fide infita.
luitardi nō videbātur exprimer ſed po tius hoc nomen lotharius. Itē cera fi gilli ab interiori parte vetuſtiſſiā erat cera que videbatur appoſita ab exterio ri parte quaſi ad cōſeruationē ſigilli re cens erat et mollis quod cū diligenter inueſtigatū fui et r̄pertū fuit quod car ta lub̓ vetuſto ſigillo fuerat perforata et per glutinū noue cere que poſita erat exterius quaſi ad cōſeruationē ſigilli vicioſe fuit ipſi carte ſubiunctum et ea U ſpecie falſitatis cetera fere priuilegia ro. īperatoꝝ p̄t̓ priuilegiū hērici l̓ falſa reperta ſunt l̓ falſata. Sꝫ priuilegiū henrici ad fide faciendaꝫ nō ſufficiebat qꝛ nō erat publica manu cōfectuꝫ nec ſigillum habebat autenticuꝫ ex eo ꝙ e rat de media parte cōſumptū nec plus de proprio noīe apparebat nſi hec vox tus cū hac additione dei gratia itaqꝫ ex litteris illis nō poterat magis probari ꝙ eſet henrici ꝙͣ lodoici inſtrumentuꝫ ſententie multis modis videbatur ſuſpe ctum tū quia quedā littere apparebant in ipſo tum quia ſubſcriptio notarij vi debatur alteriusmanus fuiſſe quā ſub ſcriptio inſtrumenti et tamen notaxis cōfiteh̓atur ſe propria manu inſtrumē tum ſcripſiſſe et lrā recentior videbatur ꝙͣ carta et atꝑamentum aqua videb̓at infectum vt antiquius apparer̄t in om nibus priuilegijs que poſtexiora erant nulla de ipſa Iniqͣ mentio habebatur et ſi inſtrumentum ſuiē legittimum eſet tamen qꝛ inter alios lata fuit et res in ter alios acta nō nocet alijs nec atteſ tationes nocebant cū inter alias perſo nas recepte fuiſſent. Sed priuilegiuꝫ henrici videbatur cōfirmatorium et do natorium extitiſſe vnde videbat̉ ꝙ hē ricus dominiū̓ rerū donataruꝫ monaſte rio contuliſſet ꝙͣuis ex formā petitōis q̓
in ipſo priuilegio cōtinetur cōfirmato rium videatur vt ergo intelligatur eo modo qͦ magis valere poſſet diſtingue̓ dum videbatur vt henxicus alia dona uexit ⁊ aliacōfirmauerit quia eadeꝫ nō po ſſunt cōfirmari⁊ donari/ cōfirmatur prius habita ⁊ poſſe Ia donantur que adhuc habita nō ſunt. Vnde illa nō po terant intelligi per priuilegiū illud do nata ſed cōfirmata quia quod meū eſt ex alia cā meum fieri nō poteſt niſi de fiexit eſſe meum cū ergo priuilegiū hē rici cōfirmatoriuꝫ tantū fuerit quo ad illa que d̓ducta fuerant in iudiciū ſi pri cipale non tenuit nec acci ſorium per ī ſtrumenta vero locationū non ē proba ta propxietas nec poſſeſſio cū ad proba tionem pei ſue ſeu defenſionem nō ſuffi cit locatio facta poſtꝙͣ vero ſuper his fu exit diutiuelitigatū quia legittime pro bata nō fuerant que petehātur ad mo naſterium pertinexe ab impetitēe ipſi us procuratorē archiep̄i dominus papa abſoluit nomine mediolan̄. eccē quoni am cū obſcura ſunt iura partium cōſue uit contra eum qui petitor eſt iuditaxi. Nota ꝙ libellus poteſt cōcipi in perſo na proturatoris nomine tantū eccleſie ¶ Itē in libello poteſt apponi ſaluo iure addendi vel diminuendi. Itē nota hāc dec. ad cognoſcēdam falſitatē priuilegi orum et inſtrumentorū primo in annis domini et indictione. Itē ex qualitate carte. Itē ex ſigillo priuilegij. ¶ Itē ex ſcriptura notaxij. Itē res tuter ali os acta alijs nō ob̓eſt. ¶ Itē res intelli gi debet vt potius valeat ꝙͣ perrat. Itē aliud eſt qd̓ confirmat̉ et aliud qd̓ donatur. ¶ Itē quod meum eſt ex alio cā meum fieri nō poteſt. ¶ Itē ſi princi pale nō tenet nec acce orium. ¶ Item facta locatio nō probat dominum nec

poſſeſſionem. Itē ſentētia formatur in perſonam procuratoris. Itē cū ob ſtura ſunt iura partium iudicanduꝫ eſt yro poſſe Iope. Ca. In archi Quod ſuper. epiſcopatu cantuarien̄. erant quidā cru ceſignati mandauit pa. cantuar archi epiſcopovt eos ad uoti executionē com pelleret et dū ipſe eos compellere velle ad votū ſoluendum ipſi ſuper abſoluti one poti redeuntes ab ap. ſe. oſtendebāt cardinalium ſigilla ignota cū ſuper īpe dimentis que exponebant nō eſſet eis d̓ leui credendum queſiuit archi ep̄s qͥd agere d̓beat ſuper his. Et reſpondꝫ pa pa ꝙ ſi aliquando lrās talibus cōcedit reſcribit illis qui ſciunt perſonas et fa cultates eorū hoc modo vt diligenter ī quirant peritatē ſuper impedimē̓tis ex poſite ſtatuentes ſuper hoc ꝙ aīaruꝫ ſa luti et ſuccurſu terre ſancte magis noue rint expediri et prouidentes ne in frau dem voti aliquid fiat vnde ſi tales lrās impetrauerint tacita veritate vel expͥſ ſa falſitate ſiue ſint cardinaliū ſiue ē tiaꝫ pape et nō ſolū dubie ſed eciā certe littere ille nō valent et eis nō obſtanti bus debent ad voti executionē cōpelli. Nota. ꝙ illi quipotū emittunt cōpellen di ſunt ad executionē ipſius niſi iuſta de cā per ſedem apoſtolica fiunt ab̓ſolū ti. Itē littere īpetrate per veri ſuppreſ ſionem vel falſi ſuggeſtionē nō valēt. Itē nota ꝙ ſigillo ignoto credi nō d Paſtoralis. Ca. Aliquand allegant dec. in iudicijsde quibus dubi tatur an ſint decretales de quibus non conſtat per bullam queſituꝫ fuit a pa. quid iuris eēt. Super hoc ſtatuit pa. vt ſi aliqua dec. allegatur de qua iudex dubitet ſi illa cōſonat iuri cōmuni ſecū dum illam nō dubitet iudicare cū ſecū
dum ius cōmune potius iudicare videat̉ Sed ſi iuri cōmuni ſit diſſona nō iudicꝫ ſecundū ipſam ſed cōſulat ſuperiorē de illa. Nota diſtinctionē huiusdec. circa decpetales de quibus dubitat̉ an ſint d̓ cretales vel non. ¶ Cū dilectus Ca. Quia īſtra mentorū appellatione cōtinentur et te tes ⁊ poſt publicationē teſtium alij te ſtes nō po ſſunt ꝑroduci dubitatū fuit vtrū poſt publicatione atteſtationū in ſtrumenta produci poſſunt vſqꝫ ad ſē tentiā anteꝙͣ ſit concluſum in ca. Super tertio. Cōſuetudo erat in partibus ſcotie ꝙ aliqͥs ꝑ īſtru menta regis probabat intentione ſuaꝫ in iure dubitauerunt iudices iſti vtrū īſtrumēta illiꝯregis admitte̓ debeāt in cuis Rn̄. pa. cōſulto ꝙ ſi cōſuetudo illis pr̄ie obtinꝫ approbata vt fides adhibea tur īſtrumēte illis r̄gicet ipſi poterunt ea in cauſis admittere preſextī cuꝫ rex ipſe tante fuerit honeſtatꝭ ꝙ inſtrumē ta maxime habeantur auctoritatꝭ in ꝑ tibus ſcocianis. Lota ꝙ inſtrumenta po ſſunt produci vſqꝫ quo cōcluſum ſit in ca vel vſqꝫ ad terminū ad hoc prefi xum. Itē inſtrumentis regis credit̉ ſi conſuetudo hoc ob̓tineat Itē ex qua litate perſone approbatur vel reprobat̉ inſtrumentum. Ga. Io. ℟ Cū ioannes pemita coram iudicibus ciuitatis viter bij petebat a petro conciue ipſius. C. xxx. lib̓. ſenen̄. ex cā mutui. Ex aduer ſo propoſuit idem. P. ꝙ idem io. tenebat̉ eidem ī. C. lxxx. lib̓. pro precio cuiuſdā domus quā ipſe io. vendiderat vnde pete bat vt c. xxx. ſibi deberet cōpenſare et r̄ fiduum ſibi debere perſolui petijt inſuper poſſeſſione ipſius domus ſib̓i tradi va cuam et liberā lite conteſ. Super hoc ⁊

De fide inſtra.
alijs articulis cuꝫ fuiſſet hinc inde ali quamdiu diſputatū iudices audite atte ſtationibus et allegationibus cōdemna uerunt iſtum. p. vt ei &e io. poſſeſſionem predicte domus patuā et liberā tradent Ab hac ſuiā dictꝰ. p. ſe. ap. appellauit pa. dedit. t. cappellanū ſuuꝫ partibus au ditorē coram quo ex parte ipſius. p. fu it propoſitū venditione ipſius domus nō puram ſed cōditionale fuiſſe et iō ipſum nō teneri ad traditōem ipſine. Ad hoc probandū quatuor teſtes indu xit cū eēt nouum capitulū pendens exve teri. Qui iurati dixerunt ſe inter fuiſſe contractui inter ipſū. p. et io. ſuper eade domo celeẜrato pro certo precio hac ad iecta cōditione vt idē. p. domū ipſam in habitaret in vita ſua et poſt eius obi tum domus illa remaneret. m. et. x. fili is ipſius. p. nepotibus ipſius io. de āno menſe ac die quo facta fuit venditō dixe runt ſe nō recordaxi dictus io. venditio neꝫ nō cōdicionalē ſed purā fuiſſe dice bat. Ad hoc probandū īduxit inſtrumē tum venditōis et tabellionē qui fecit in ſtrumentū et vnū de teſtibus ſcriptis ī inſtrumento dubitatuꝫ fuit que proba tio valere debet proponebatur ex parte ipſius. p. ꝙ licet teſtes et inſtrumenta eandem vim obtineāt in cauſis non ta men inſtrumentū tanti dꝫ eē paloris vt preferatur depoſitionibus triuꝫ vel plurium teſtiū. Econtra ex aduerſo fu it reſponſum ꝙ cū ipſe io. intentione̓ ſu am per inſtrumentū probaſſet et. p. ve̓ ditioneꝫ nō puram ſed cōditionalē fuiſ ſe ꝓponeret nec ꝑ teſtes. p. decreto tꝑe. fuerat facta fides. vnde nō apparebat ꝙ ſuper illa venditione dopoſuiſent et in īſtrumēto certū tempus adijceretur ꝓ batio ipſius. p. inefficax erat ad intēti onem cōtrariaꝫ elidendam. Sed diceba
tur ꝙ reſponſio iſta īualida erat quō vtraqꝫ pars interrogata fuit in iure ꝙ vnica venditō ipſius domus facta fuit in iure ſed per teſtes probatur venditi onem conditionalē fuiſſe et ſic per con feſſionem vtriuſqꝫ colligit̉ venditōem domus cōdcionalē fuiſſe nō obſtanteqꝫ ipſa interrogatō facta fuit poſtquā fu it in cā concluſum quia iudexvſqꝫ ad ꝓ bationē ſentētie poteſt īterrogare de fa cto quotiens dubitat iſtis oībus cōſide ratis dn̄s pa. de cōſilio fratrū pronūcia uit venditōem predittā cōdicionaleꝫ fu iſſe et dictum. p. nō teneri ad ipſiusdo mus poſſeſſionis traditionē ipſi ioāni ſuper hoc ſilentium imponendo ſniam pͥ dictorū iudicū quo ad hunc articulum infirmando quāuis alias iuſte pronūci auerīt qꝛ hec exceptio nō fuit ꝓpoſita cō rā ipſis qͣtū ad al̓os articulos confirma uit eandem. Nota ꝙ cōpenſatō admitti tur in iupe. Itē ſuper nouo articulo pub licatꝭ atteſtatōibus teſtes recipiūtur. ¶ Itē teſtes preferūtur inſtrumento. Itē exceptō peremptoria poteſt propo n in cā appellatōis. Itē iudex ex offcō ſuo interrogare poteſt partes vbicūqꝫ dubitat de facto vſqꝫ ad ſniām. Iteꝫ ſnā lata ex noua allegatōe caſſet̉ nō preiudicatur iudicibus qͥ ipſam pro tulerunt. Itē ſniā ꝓ parte tenet et ꝓ te non tenet. C Ex parte. Ca. Quedā regina impetrauit lrās qͣ ſdāſuꝑ reſtitutōe ſpo liatōis cuiuſdam caſtri in quibus defici ebat hec lrā o. in hac dictione ſpoliarūt queritur vtrū propt̓ hoc reſcriptū vici etur et reſpondet ꝙ nō. Nota ꝙ propt̓ modicū defectū nō vicictur reſcriptum cū ex precedentibus et ſubſequētibus poſſit cognoſci mādatoris intētio. ¶ Perpetuus. Ca prior. et
o 2

tōuentus de ledes coram iudicibus dele gatis traxerunt in cam. gͦ perpetuū vi cariū eccē de rethaꝫ ſuper quibuſdā deci mis. Dictus vicarius reconuenit eo & ſuper cōſimilibus queſtionibus petens a iudicibus vt compellerent partem ad uerſam vt faceret ei copiam quorūdaꝫ inſtrumentorū cōmunium per que inte tionem ſuam ſuper principali negocio probare volebat et quia hoc fieri nō fa ciebant eideꝫ ſe. ap. appellauit manda uit pa. quari. ſi ita eſt reuocato in ſta tum debitum quicqͥd poſt ap. ⁊cͣ. Nota ꝙ inſtrumenta cōmunia parti pars ex hibere tenetur. Itē recōuentio in ſpū alibus facienda. Ca. Ali quis qpe ¶ Imputari. bat contra aduerſarium ſuum puta pe tens ab eo aliquā pecuniā ad ſuā intē tioneꝫ ꝑrobandā induxit duo inſtrumē ta cōtraria querebatur cui illorū l̓ neu tri ſtandum eēt rn̄. pa. ꝙ iſte ſcripture contrarie fide ſibi ad inuicem derogant et ſic nō valent ⁊ imputet ſibi qꝛ eas in iudicio pertulit qꝛ in poteſtate ſua fu it quā voluerat nō proferre deẜuit enī eas preuidiſſe et alterā protuliſſe. Ro ta qui cōtraria allegat nō debet audixi et imputet ſibi qui cauſam ſuam male txeptat. Ca. Rliquis ape Si caucio. bat contra aliquē aduerſariū ſuū petēs ab̓ eo certam pecunie quantitatē ad h probandā iuducebat quoddā inſtrumē tum in que reus ſimplicit̓ cōfitebatur ſe debere quantitatē petitā nullā caꝫ ex pximendo ex qua deberetur querit̉ an ex tali cautione reus ſit cōdemnandus rn̄. ꝙ actor tenetur oſtendere debitū ꝙ in cautione illa cōtinetur. Si vero caꝫ reus expreſſerit in ſcriptura illa prop ter quaꝫ ſcriptura illa facta fuit ſue cō
e ioni ſtabitur niſi prob̓et ſe id inde bitepromiſſie. Nota ꝙ cā ſꝑ eſt ex primenda ad hoc vt ex confe ſione ſua quis obligetur alias nō tenetur. Tuma. P. Ca. Tabellio pre uentus morte quedā inſtrumenta non perfecit que redacta erant in nota per eundem querebatur quid debeeret fiexi d̓ huiuſmodi inſtrumente in notā vedaci reſpondet pa I. tabellioni ꝙ ad petitio nem illorū ad quos pertinēt auctorita te iudicis ordinarij poterit illa īſtrume̓ ta in publica formam redigere per hͦ ꝑ petus valitura ac ſi a dicto p. completa fuiſſent. ¶ Si inſtrā. ca. aliqua inſtra menta propter veruſtatē vel aliā iuſtā cam quaſi cōſumpta ſunt petunt̉ exem plari querit̉ quid fieridebeat Rn̄. pa. quod preſentētur coram ordinario vel coram delegato ſpecialiter ad hoc ille poſtmoduꝫ inſpiciat diligent̓ illa īſtru mēta et ſi in nulla parte ſui viciata fint p̄cipiat illa exēplari ꝑ publicaꝫ ꝑſonā et habebunt eande auctoritatem cū ori gmalibus. Nota iſta duo capitula qꝛ frequent̓ locū h̓abe̓t. De preſumptionibus. Icut noxius Ca. Ille qui mittit lācras et ſagittas vt ali quem interficiat noxius eſt et malus ita ille qui fraudulent̓ nocet a mico ſuo et poſtea dicit ludēs feci. Affert. Cuꝫ due mulieres ent ſimul in quadaꝫ domo et vtraqꝫ haberet filiū paruulū infantē contingit ꝙ alt̓ infans mortuns eſt illa cuius fi lius mortuus erat accepit filiū alteris viuū et filium ſuum mortuum latenter

De p̄ſumpti.
poſuit ad latus illius cuius filius erat viuus poſtmodi̓ ille due mulieres cepe runt contendere inter ſe illa cuius filio erat viuus petebat filiuꝫ ſuum ab alia illa reſpon. filius tuus mortuus e̓ me autē viuit illa reſpon. econtra acceſſe runt ad regem ſalomonē et ceperunt cō tendere coram rege cū illa cuius filius erat vius nō poſſet ꝓbace ꝙ filis ſugeſ ſet voluit rex per pͥſumptioneꝫ īuenire cuius filius eſſet dixit rex afferte mihi gladiuꝫ allato gladis ait diuidite infā tem viuum et date dimidiā parteꝫ vni et dimidiam partē alteri illa cuius fili us erat viuus dixit regi domine date il li infantē viuum et nō occidatur ecōtra illa dicebat nec mihi nec tib̓i ſit ſed di uidatur. tunc ait rex date huic .ſ. que no lebat illum infantē diuidi viuū̓ hec eſt enī mater eius ⁊ ita rex ad hanc pͥſūp tione rectā tulit niam. Ex ſtudijs. Ca. puer aliqn̄ preſumitur ꝙ bonusdebeat eē ex actih̓s ſuis quando videmus alique puerū ho na opera facere puta libent̓ audit ſapiē tes ſtudꝫ virtutibus audit mādata dei per iſta ſigna exteriora p̄ſumitur ꝙ ho nus juturus ſit. Nullus dubitat. Reus quiē in aliquo delicto de quo cōuenitur ſemꝑ fugit nunꝙͣ vellet venire ad iudicium⁊ hoc ipſo preſumitur cōtra ipſū et ille qͥ eſt innocens libenter querit vt abſol uatur nec aufugit⁊ ex hoc preſumitur ꝙ ſit innoces. Nonne benedicimus Ca. Dū iudeidiſputabant cū Iſeſu ſiue con tendebant dixerūt ieſu nonne bene dici mus qꝛ ſamaritanus es ⁊ demoniū ha bes. Rn̄. Ieſus ego demoniū nō habeo dicit greg. duo ſibi illata fuerūt per hoc ꝙ vnū negauit de alio intelligitur cōfi
teri tacendo. Aota ꝙ qui de vno negat de alio tacendo cōfitet̉. nandata. Ca. Dn̄s pa. cō miſit officiū legatōis ſuper oēs eccās ſi cilie marino ep̄o nō loco ſed perſone illi us ep̄i confidens de eo ex eo ꝙ ex tranſ acta vita illiusdidicit quid de ſubſequē ti cōuerſatōe ipſius preſumere poſſit pͥ mittens ꝙ du̓ onera ſua cū fratribus partitur mandata celeſtia agere cōpxo batur. Nota ex preterite preſumi d̓ fu turis. Hec capitula⁊ Quoſdam. duo ſequentia ꝑ ſe patent. Quia veriſimile. k. cappel lanus dicebat ꝙ H. cōceſſerat ei perſo natum eccē ſue et ab̓ eo vicaxiā ipſius eccē idem G. receperat et hoc dicebat ſe probaturū et ita: R. meleſtabat eunde H. Significatū fuit hoc dn̄o pa. ſuper hoc ſcribit pa. decano caſſion̄. dices ꝙ nō eſt veriſimile ꝙ H. perſonatū eccē cō ceſſexit dicto. R. et vicariā ipſius eccē receperit ab eode. Vnde mādat d̓cano ne ſuper hoc probatione recipiat uiſi cōmu nis fama loci hoc habeat vel niſi tales perſone appareant de quibus nō ſit ve riſimile ꝙ d̓beant deierare qꝛ ſepe cōtin git ꝙ teſtes corrupti inducatur ad fal ſum teſtimoniū ꝓferēdū. ¶ Lota ꝙ con tra veriſimilē preſumptione inducūtur teſtes. Ilſud quoq Quedā libera muli ex ꝑ. x. ānos ⁊ vltra ſciiēter cohabita uit cuidā ẜuo tāꝙͣ legittimo vipo ⁊ ab cofuit carnalit̓ cognita. poſtea dicel illum ſuū nō eē maritū ſed maritus di cebat ea ſuā eē vxorem oſtendes publi cum inſtrumentū in quo ſe cōiuges no minabant per quod etiā ſibi donationē ꝓpt̓ nuptias faciebat eide. mulier aſſe rebat inſtrumentū illud factum eſſe in

fraude vt dn̄s ſeruo ſuo fraudaret̉ In ſuper produxit teſtesq ille rogatus e rat pluries ab̓ amicis mulieris ꝙ eaꝫ deſponſaret ſed ipſe dicebat ꝙ eē nō de ponſaxet. Vir predictū inſtrumentū pro ducebat et quoſdā teſtes qui viderant eam anulos deferentē ad hoc veſponde bat mulier ꝙ hoc faciebat ſecundū cōſu etudinem illaꝝ que panes vendunt. in dex ſuper hoc cōſuluit pa. et ipſe reſpon. ꝙ ī huiuſmodi dubierate fama vicinie debet attēdi et ſi famā loci hab̓et ꝙ uir ipſam in lecto et in menſa ſicut vxorē tenuerit cogenda ē mulier vt eidem vi ro affectu adhereat cōiugali precipue ſi predictū inſtrumētum ab eo ſit factuꝫ qui officiū ſuum fideliter adimpleuit. Nota ꝙ circa matrimoniū recurrēdum eſt ad famā loci et ſic ꝑ exteriora ꝓba tur nictrimoniuꝫ ſaltem preſūptū con tra quod nō eſt probatio admittēda. Iteꝫ preſumitur pro inſtrumēto facto ratione officij. Eitteris tue. Quidā petrus noīe contraxit matrimoniū cū. A. muli ere petens poſtmodū ſeꝑari ab ea quo ad mutuam ſeruitutē pro eo ꝙ poſtꝙͣ muli ex cū predicto viro cōtraxerat ma trimoniū conſanguineus ipſius viri eē cognouit Ad hoc probandū teſtes indu cti fuerūt qui dicebant ꝙ viderant con ſanguineum illius vixi ſolū cū ſola nu dū cū nuda ea intētione vt credebant vt eam cognoſceret carnaliter et hoc vide rūt in multis locis et hoxis electis. que rebatur an propter has preſumptōes debent ſeꝑari. Reſpōdet pa. ꝙ propter huiuſmodi violentam fuſpitiōeꝫ forni ratiōis poſſunt quo ad ſeruitutē mutu aꝫ ſeꝑari ita tn̄ vt vir illa mortua cuꝫ alia contrahat ſi voluerit muliexvero ſine ſpe cōiugij permanebit. Aota ꝙ vi
olēta preſūptio ſufficit ad cōdenatōe Tertio loco. Quidaꝫ iuueīe contraxit cū quadam ꝑ verba de preſen ti. Alia mulier neptis p̄redicte ſpōſe ꝓ poſuit ſe prius cognitā ab̓ illo iuuene ꝙͣ cū illa contraxiſſet. Ad quod probā eum teſtes ꝓduxit qͥ dixerūt ſe pro cer to credere ꝙ illa dicti iuueīs extitit cō cubina adiciētesꝙ eos videxat ī ſimul plana nemora piās et invia cōuagā teēpluries et fama vicinie ſuꝑ hoc erat Iudex ad iaiorem certitudinē iuramē cum vtriuſqꝫ recepit qui cōfeſſi fuerūt ꝙ carnaliter ſe adiuicē precognouerāt licꝫ iuuenis ab ea recedere noliet quaꝫ iurauerat in vxorē hr̄e queſituꝫ fuit a pa. quid iuris eſ3. Et ipſe reſpōdet ꝙ cū hoc nō dicat̉ ſꝫ predicetur a pluībus mamfeſtum ſolutis ſponſalibus ſepen tur. Aota ꝙ ex multis preſūptōibus in ducitur probatō ſufficiēs. Item fama cum alijs preſūptionibus probat. Litteras veſtras. Ep̄s alti ſiodoren̄. impetrauit litteras contra qͦ dam burgenſes de caxitate quos impe tebꝫ de hereſi qͦꝝ vnus extiterat. Viul. de quo hic agit̉ vt ca poſſit facilius ex pedixi vtraqꝫ ꝑs cōpromiſit in duos de iudicibus ſub̓ cexta pena reẜuata ſibi nihiloīnus delegata poteſtate corā ar bitris iſtis Contra. N. proponebat epiſ copus ꝙ erat hereticus et ꝑiurus ꝓ eo ꝙ cū ipſe. V. haberetur ſuſpectus de ℟e reſi ⁊ cōfeſſus fuit hereſiꝫ ſuā apd̓ ca ritatē reden̓do ad catholica vnitatē ⁊ i dem cōfeſſus fuit de quedā fratre ſuo ꝙ eodem laborabꝫ errore et cū frater ille coram bituricen̄. archiepiſcopo de here ſi cōueīretur purgatio ſibi fuit indicta ꝑ. N. fratrem ſuū qͥ vete catholicus cre debatur. Ipſe. V. cōpurgauit fpatre̓ ſu um que primo hereticū aſſeruerat et iō

De p̄ſumpti.
epiſcopus proponebat ipſuꝫ. v. duo con traxia dixiſſe vnde ⁊ pernirus et hercti cus dicebatur ab̓ ipſo ep̄o et in hereſim pelapſus. ipſe vero hoc negabat quia lꝫ de ſe cōfeſſus fuiſſet de fratre tamē ni hil dixerat ſed epiſcopus ipſū conuicit per teſtes propt̓ huius cōtrarietateem dices habuerunt. v. de hereſi ſuſpectuꝫ vnde miſeruntillū cū litteris ſuis ad do minum pa. His oībus diligent̓ cōſidera tis dn̄s pa. habuit iſtū. v. de hereſi veſte menter ſuſpectum tū quia ꝙ ante dixe rat poſtea negauit ſe dixiſſe tū quia mendaciū prius dixit in fratrem aſſerē do illum heceticū vel poſtea periurium cōmiſit indeū purgando illū de hereſi qͦ rum vtrunqꝫ reddit eum valde ſuſpectū veriſimilius tamē videtur ꝙ eo tēpore quo reuertebatur ad fide tā graue me̓ dacium nō dixiſet in fratrē niſi fuiſ accenſus zelo catholice fidei vnde preſu unt̉ ꝙ cū poſtea purgauit illū turpiter deierauit vnde mandat pa. iudicibus pͥ ſentibus quāti. cū propter ſolā ſuſpici onem quāuis vehementē noluit illum de tam gram crimine cōdemnari talem et tanta ſecuritatē ab̓ ipſo recipiant pre ter iuratoriam cautionē ꝙ timore pene tēporalis debeat coſerceri diſcretā peni tentiā iningētes eide exqua appareat an ſit vere penitens an ficte tōuerſus. et ſi taliter euꝫ verum catholicū cogno uernt nō permittant eū vlternus inde bite moleſtari alioquī tanꝙͣ ſereticū eum cōdemnet. Rota ꝙ qui cōtraxia di cit tanꝙͣ ſuſpectus repellitur. Itē hic v na preſumptō preponderat alteri quid illa magis accedit ad vexitatē. Itē ꝓp ter veſementē ſuſpicione̓ nō debet quis cōdemnari de here ſi. Itē a periuro nō ī amplius iuramentū requixi. Itē timo re pene tꝑalis aliqͥs cohercetur.
Tū in iuuentute. Ca. Ep̄s quinqꝫ eccarum de vngari a diFamāt. erat apud regē ꝙ cum quadā nepte ſu a perpetrabat inceſtuꝫ propt̓ quod rex vngarie lrās ſuas miſit domino pa. de nunciando ſibi crimen ipſius poſtulās vt malū hoc pernicioſum exemplo d̓ vn garia remoueret. Sed quia hmōi ſuꝑ geſtio nō procedebat hono zelo noluit pa. fidem adhibere dictis eius ſed volu it ſcire vtrū hoc ex caritate procederet ſcripſit ep̄o lauxien̄. vt prudent̓ et cau te a coepiſcopis alijs inquireret dilige̓ ter vtrū crederēt illū tali peccato reſper ſum et ipſi epiſcopi poſtmodū reſcripſe runt dn̄o pa. ꝙ ipſi credebant eū viruꝫ honeſte cōuerſatōis perſonā ipſius ml̓ tiplicit̓ cōmendantes vnde ſuper hͦ ſcri bit pa. iſtis ep̓̄o et abbati dicēs ꝙ epiſ copus ipſe adeo ſe maturū honeſtū et ꝓ uiduꝫ exhib̓rtꝙ ab eccaro. pallio me ruit decorari. quar̄ nō e̓ de leui credēdū ꝙ poſtꝙͣ ad ſenilem peruenit etutē tur piter abiecexit iugū dn̄i. qꝛ hmōi labee que aliquādo in iuuentute cōtrahit̉ in ſenectute frequent̓ purgatur preterea nō eſt credendū ꝙ vir talis ad hoc ſe cō uerteret. vt cū propria neptē ahhomi nabile perpetraret inceſtum qꝛ etiā ẜm leges naturale fedus nihil permittit in ter tales perſonais ſem crimmnis ſuſpica ri. Rota ꝙ ex preterita vita pͥſume̓ d̓ preſenti. Itē propter meritū perſone cōceditur priuilegiū. Itē inter cōiunc tas perſonas naturale fedus non ꝑmit tit turpe aliquid ſuſpicari. Itē denun ciatō ex caritate fieri dꝫ Itē ſuperior nō ſtatim dꝫ creder̉ de ſubdite que refe runtur eidem ſed prins debet ab alijs ī quirer̄. Itē ꝑropt̓ in faimiara a maliuo lis ortam nō ē inquiſitō facienda. ¶ Dudum ta. Quidam ſcola
o ijij

ric. C. noīe impetrauit lrās ad mediola nen̄. archi. vt ipſū faceret recipi in cle ricum et in fratrē ſi perſona eēt idonea a phr̄o eccē ſancti victoris in qua cōſu euerunt eē clericus et ſacerdos. Sed phr̄ ille coram archid̓. cōſtitutus propo fuit ꝙ facultates eccē duobus clericis nō ſufficiebāt adijciens ꝙ idem. C. non erat idoneus ad beneficiū illius eccē ob tinendū dubitatū fuit ⁊ contentio erat ſuper hac idoneitate an deberet iſte ſe ꝓ bare idoneū. ¶ Vnde propt̓ hoc partes pedierūt ad pa. mandat pa. iſtis iudici bus vt ex illa clauſula ſed ſi perſona fuerit idonea que in rͣſcripto erat inſex ta eidem ſcolaxi probandi ſe idoneū nul la neceſſitas imponatur cū prima facie preſumatur idoneus niſi probet̉ indig nus. Lota ꝙ quilibet preſumtur ido neue nſi ꝓhetur contrarium. Ex adminiſtratōis per ſe patꝫ. De iureiurando. Ca. Comes ar Exuenit. nulſus. ſpoliauit ep̄m laudicē. .ſ. rehus ecce ſue ⁊ compulit ip ſum iurareꝙ nō repeteret ſic ablata per ueīt hoc ad dominū pa. Ipſe hoc audito valde doluit dicēs ꝙ per illud iuramētū nullo modo fuit obligatus vel aſtricis tamē ad cautelā ipſū abſoluit quia ta liter coactus iurauit. Aota ꝙ iuramē tum preſtitū per mētū de rebus eccē nō pepetendis nō obligat. ¶ Itē a tali iura mento abſoluitur ad cautela. Peruenit. Fa. Rex francie promiſit regi anglie vel alicui alij pre tare cōſilium ⁊ auxiliū cōtra aduerſari
aduerſus ſuos ſimili modo preſtatet iu ramento interpoſito vel interpoſitione fidei ſuper hoc preſtita. Rex anglie nō ſeruauit regi francie quod promiſit du bitauit rex francie an teneret̉ ſibi ẜua re promiſſum. Reſpondet pa. quod non dicitur mutare propoſitū aut promiſſū qui in melius illud cōmutat nec tenetur illi regi ad promiſſuꝫ ſeruandū̓. ſicō ſtat eū nō paruiſſe condicioni etiāſi iu ramentū interueni et nulla ꝓmiſſiōe vel fides hinc inde data fuexit. Nora ꝙ nō frangit promiſſum vel propoſitū fu um qui cōmutat illud in melius. ¶ Itē fidem nō ſeruāti fides nō eſt ſeruanda. Itē iuramentū vel fides data ſub̓ cōdi tione nō obligat niſi cōditio ſeruet̉. Ego enī. Ca. hic traditur forma qualiter epiſcopi iurant fidelita tem dn̄o pa. et ſucce ſoribus ſuis. ¶ Io. ex iſto. c. ꝙ epiſcopus iurat fidelitatem ſancto petro et romane ecce et pape tunc exiſtenti ſuiſqꝫ ſucte ſoribus. ¶ Nota ſubditus nō tenetur obedire prelato ca nonice nō intrāti in eccām etiā ſi iura et obedire ſucceſſori fa. c. alienationes xij. q. ij. Nota ꝙ nōtenetur ſubditus ad iuuare prelatū ſuum etiā papam cōtra ordine ſuum. quod intellige vt ī gloſa huius decretalis volligitur. Nullus lrā per ſe patꝫ. Exitoree Ca. Aliquis ꝓ miſit ſoluere vſuras cū vſure inhibite ſint in iure canonico et diuino. querebatur vtrū ille ſit cōpel lendus ad eas ſoluendas. Et reſpondꝫ ꝙ nō debet cōpelli ad hoc. Si vero iura uit ſoluere. tūc ꝑropt̓ iuramentū debet cōpelli. et cū vſure ſolute fuerint credi tores ſunt cōpellendi per cenſurā eccl̓e

De iure iurā.
vt eas reſtituant. ¶ Rorta ꝙ ſecundum canones obligatō vſurarum nō tenet iuramentū ſuper hoc factū tenet et deẜꝫ ſeruari. Itē vſure reſtitui debent. Ad noſtrā Ca. Quidā. p. no mine quādā ſummā pecunie mutuauit quibuſdam hominibus recipiendo ab e is quaſdam poſſeſſiones et redditus in pignore preſtito iuramento ab eis ꝙ ipſi petro ſuper illis nullū grauamen ī ferrent donec ſibi pecuniā ſoluerent an teꝙͣ de poſſeſſionibus et redditibus ilt ſortē ſuam deduxiſſet ceperunt illū corā archiep̄o moleſtaxͣ ita ꝙ per archiep̄ dicto. p. fuit excōicatus. Vnde ſuper hic cōqueſtus fuit dn̄o pa. et ipſe mādat ei deꝫ archiep̄o et eius cōiudicibus quāti. recepta ſufficiente cautione ab̓ ipſo p. ꝙ eorum deheat ſtare mandato ipſū ab ſoluant poſtmodū cōpellant crrditores ſi e̓ ita vt poſſeſſiōes et reddits p̄dcōs cide. p. r̄ſtituant. qꝛ contra iuramentū ſuum venerunt nec ſibi moleſtiam infe rant vel grauamē donec pecunia fuerit reſtituta ſicut iurauerūt cōpellant dcm̄ .p. vt quicqͥd recepit vltra ſortē deduc tis expenſis reſtituat eis quod ſi non fecerit excōicent illū. Nota ꝙ ſuffici ens cautio peti debet ab eo qui vult pa rere mandato eccē. ¶ Itē iuramentū ſꝑ ſeruandū eſt etiam factū ſuper vſurie ſoluendis lꝫ promiſſio vſurarū nō va leat. Itē creditor nihil vltra ſortē pe tere poteſt expenſas tamen quas fecit circa pignora poteſt deducere. Si vero aliquis. Ca. Aliqͥs per metum grauiſſimū cōpulſue fuit re nunciare bene ficiū ſuum iuramento in terpoſito de eodē vlterius nō repetendo et ſic ille cōpulſor retinuit ſib̓i beneficiū illud. Queritur quis illorū debeat bene ficium illud habere an neuter. Rn̄. pa.
ꝙ nō ē tutū alicui veniē contra iuramē tūſum niſi illud tale ſit quod ſeruari nō poſſit ſine periculo anime pa. nō vult a liciū dar̄ materiā cōtra iuraimentuꝫ ſu um veniendi ne auctor periurij videat tamē in ro. ec. a pluribus vo. pon. factū eſt ꝙ clexici qui doacti beneficiū ſuū ab iurarunt d̓ iurcimento bene ficiū abſolu tionis meruerūt et ad cōſercendā iniqͥ tatem illorum qui illos iurare cōpule rant permiſſi ſunt eadem beneficia ob̓ti nere. Nota ꝙ iuramentū ſemꝑ eſt ſer nandum du̓modo in obſexuatione ipſis periculū anime nō vergat. Itē pa. nec etiā aliquis debet eē auctor periurij nec dare alicui materiā prierandi. Item a tali iuramento per mētum preſtito qͥs abſoluitur ſi petat et cōſtiterit ꝙ talit̓ iurauexit al̓s nō abſolueretur. Ca. Quida m Ex reſcripto. abbas treueren. monaſterij recepit qͥn dam ſūmam pecunie. viij. imlium ſolido rum a petro creditore qui cū abbate et Fratribus quandaꝫ cōuentionē fecit ad hoc vt illa cōuentio ſeruaretur/ abbas quoſdam de monachis ſuis obſides dedit qui iurauerunt cōuentionē illā ſexuar̉ ita ꝙ ſi illi ob̓ſides deficerēt alij mōachi in obſtagio loco illorū ponerentur et ſi monaichi hoc nō ſexuarent abbas dedit fideiſſores vuil. et eius vxorē qͥ ſimilit̓ fide preſtitiſſe dicūtur abbas ⁊ mona chi venire volebant contra promiſſio neꝫ ⁊ cōuentionem ſua ſignificatuꝫ fu it hoc dn̄o pa. Vnde ipſe mēdat quibu dam quāti. abbatē ⁊ monachos ⁊ vuil. et eius vxorem moneant vt conuentio nem illam faciant obſeruare ſicut pra uerant alioquin abbati et monachisin greſſum ecce interdicant et in terra p fati. v. et eius vxoris diuina officia ꝓ hibeq̄t celebrari vſqꝫ ad ſatiſfactione

condignam. Rotri monaichos obſides dari poſe. Itē iuramentū ſemꝑ ſeruā dū̓ eſt du̓modo ſine periculo anime poſ ſit ſeruari. Itē propter debitū alituis poteſt terra interdici. Ca. Guil cleri Querelam. cus promiſit iuramento interpoſito. x. clerico linconien̄. ſe ſoluturum annuatē ipſi. x. duos bi ſantinos nominē eccē de ſcatam ſed per hienniū in ſolutione pe̓ ſionis ceſſauit ꝑropt̓ quod dictus. .x. cō queſtus fuit domino pape ſuper hoc ſcribit papa iudicibus dicens ꝙ nō merentur eccās regere qui ſunt crimine periurij irretiti vnde mandat pa. quati. ſi cōſtiterit dictū. g. cōtra iuramentū ſu um ceſſaſſe in ſolutione penſionis non neceſſitate ſed volūtate ab ipſa eccā ip ſum remoueant et eā prefato. x. reſtitu ant. Nota ꝙ periuri eccas regere nō debent. Itē cū aliquis ceſſat in ſolutio ne cenſus. per h̓ enmū amittit pei deten tionē. et res domino reſtituit̉. Itē ne ceſſitas excuſat a periurio. Ga. Conachi ſeu Tua nos viri religioſi habent aliqn̄ p̄ſentatōeꝫ in eccleſijs a quibus certam ꝑcipiunt penſionem cū ipſi eligunt clericos ad e aſdezeccās cōſtringūt eos iuramēto ad maiorem penſionē ſolito perſoluendam vel preſtandū aliquid preter ſolitā pen ſionem. cū vero ep̄i eos inſtituūt. iurāt ꝙ penſionem annuaꝫ nō augebūt. que ritur hic quod iuramentū ſit ſeruandū Rn̄dit pa. ꝙ poſterius iuramentuꝫ rati one et auctoritate lateran̄. conci. iurat et ideo primo preiudicat ꝙ d̓ cupiditate ꝓceſſit. verūtamen iuſtum ē vt clerici illi pro perturio quod vitare nō poſſūt ab eccleſijs perpetuo vemoueant̉. Lo. ꝙ pruſio annua augeri nō debet. Iteꝫ ſi quisduo fecit iuramentaqꝫ mnaiori iu
uatur ratione ē obſeruandū. Itē teme rarium iuramentum repellitur ab ec cleſia. Cū quidam. Ca. Quidā ep̄i de fardima peceperunt ⁊ quibuſdā credi toribus quandā pecunie quantitatē. ⁊ iurauerunt illā ad certum terminū per ſoluere quod facere cōtempſerunt. que ritur q̄uid ſit iſtis epiſcopis facienduꝫ pro eo ꝙ contra iuramentū venerunt. Rn̄ pa ꝙ in ipſis tanto grauius eſt iu dicandū̓. quanto maiori dignitate pre cellum. ⁊ quia eorū exemplo alij ad ſi milia ꝓuocantur. Quidā iurauerūt Illi vero. nō Ioqui patri vel matri. ſorori vel fta tri nec aliquod ſub̓ſidiū imꝑtiri eiſdeꝫ dicitur ꝙ iſti ab iſto illicito iuramento unt abſoluendi iniuncta eis penitētia pro eo ꝙ male iurarunt. Nota ꝙ pluc debent punixi ingiores ꝙͣ minores. Itē factum maiorū trahitur a minori bus in exemplū. Itē iuramentū illici tum nō obligat ⁊ ad cautelā a tali iura mento quis abſoluitur. Sicut ex litteris. Ca. Prior cuiuſdam monaſterij iracundie calore cōmotus iurauit ꝙ in clauſtro eiuſdem monaſterij in quo proſeſſionē fecit / dece tero cū. G. monacho nō moxaretur. Xb bas ſuus dubitauit ſuper hoc conſuluit pa. Et ipſe reſpondet ꝙ nō licuit illi me nach̓o temeraxiū facere iuramentū cen tra fide ſue profeſſionis et ſue ſtabilita tis propoſitū. Vnde mādat eidem abba ti vt talem penitētiam ſibi iniungat ꝙ alij illius exemplo deterriti ſimilia per time ſcant et in clauſtro quod abiurare nō potuit ſtabilitate perpetua ſuā peni tentiam agat. Nota ꝙ temexarium iu ramentū nō eſt ſeruandum. Itē iura mentū contra profeſſionē et ſtabilitatē

De iure iurā.
promiſſam nō tenet. Itē pena vniue debet eē metus maultorū. Veritatis. Ca. Clemēs pa. certius indulſit Guil. regi ficilie vt ip ſe nō teneretur ſibi preſtar̓ iuramentū fidelitatis pro cegno ſicilie ita tamē ꝙ per hoc nō fieret ſibi vel ſucce Iorib̓ꝰ ſu is preiudiciū quominus fibi ⁊ ſucceſſo ribus ſuis heredes ſui fidelitatē facere. tenerent̉. Super iſta indulgentia que ſtis mota fuit in preſentia regis vtruꝫ ſinguli ℟eprdes regis ſucce ſoribus cle muentis deberent preſtare fidelitatē/ du cardinales legati apoſtolice ſedis in dulgentiam illā ſic interpretati fuerūt ꝙ hecedes regis tenebant̉ preſtare fide licatē dn̄o pa. clementi et ſucce ſoribus ſuis per iuramentū. quo preſtito alijs turare poſtmodū minime cōpellantur. Cōſultus fuit pa. ſuper illa lnterpreta tione. et ipſe rn̄. vt heredes regis poſtꝙͣ ſic iurauerunt fucce ſoribus ſuis iura re nō cōpellantur tame̓ ita tene̓tur eis ſeruare fidelitateꝫ ac ſi iuraſſent hanc formā hab uſti. s. e. ego .n. hec colligū tur ex antiqua decre. Lotaꝙꝫ iuramen tum fidelitatꝭ tranſit ad ſucce ſores qꝛ hoc actū fuit expre ſe. Itē licetvaſallo nō iuret fidelitatē ſucce ſſoribus dn̄i te netur tamē eis eē fidelis ac ſi iura et. Verū in ea. Ca. quidam iu rauerunt inuiti ⁊ cōpulſi pro vita ⁊ re bus ſuis ſeruandis querebatur an iſti indigeant abſolutōe an ipſo iure ſint abſoluti. En̄. pa. ꝙ nihil dicit hic aliud ꝙͣ antece ſores ſui dixerunt qui tali ter iurantes ab̓ſoluerunt. veru̓tamen vt auferatur materia peierandi non eſt eis dicendū vt iuramenta non ſeruent ſed ſi ea nō ſeruauerint nō ſūt propter hoc tanꝙͣ per mortale crimen puniendi tanꝙͣ pro directo periurio. Rota ꝙ iu
ramentū mētu extortum eſt obligatori um ex quo aliqui a tali abſoluunt̓. Itē ſi quis tale iuramentū nō ſeruet debet punixi nō tanꝙͣ pro directō periuris et voluntario. Itē tranſgreſſio hiis iu ramenti nō dicitur ſimpliciter mortale peccatū. Itē metus iuſtus penam atte muat. Pe rfieno Quidam venetus neī̓e alanus hab̓uit verba cū. m. mauri en̄. et cōuicia intex ſe inferendo propter quod ille. A. graues inimicicias dicitur incurriſſe quidā amici vtriuſqꝫ partis volētes eos reducere ad cōcordiaꝫ ſug geſſerunt illi. a. vt in ſatiſfactionē miu riarum iuxaret ſtare mandatis. H. L. et. A. cōſanguineis ipſius. Ille nō credens ſe tale quid feciſſe propter qd̓ aliquod graue deberet ſibi imponi iura uit ſtare mandatis illoꝝ ipſi preceperūt ei ſub̓ debito iuramenti ꝙ nunꝙͣ cariqꝫ ducis intraret niſi quando oēs genera liter vocarētur iſte recepto tam innquo mādato acceſſit ad pa. exponēs ſibi pre dicta adijciens ꝙ exat cōſiliarius ducis et pluribus eccleſijs quarū exat adus catus iuxamento tenebatur in ture ſuo ad eſſe et nl̓o modo talit̓ iura ſſet ſi ma datum contrarium ſibi preſciuiſet. vn̄ ſuper hoc ſcribit pa. illis tribus ciuibus venetis dicens ꝙ ipſe ſuper hoc ſcribit patriareſe granden̄. vt ſi mandatum il lud priori iuramento licite facto repu gnet ipſū auctoritate pa. denunciet non ſexuandum. Lota ꝙ cū aliquis alicui ſimpliciter aliquid iuxat mandatum de bet eē idoneum nō imquū vt hic patet. al̓e relaxat̉ mandatum. itē iuramen tum cōtrarium alij iuramēto licite frō ſeruandū nō eſt. Ca. Aliquis iurami Bpem defendere ac ſeruare pro ē ſuo iuxa

alicuius eccē. eccleſia requirit ipſuꝫ ne ceſſitate īminente ſub̓ debito iuramenti ipſe appellat. queritur vtrū incurrat ꝑ iurium ſi eccōꝫ nō defendat. an pretex tu appellatōis a periurio excuſatur. rn̄. pa. ꝙ in hoc articulo appellatō nō excu ſat illū a periurio immo periurij reatuꝫ incurrit niſi difficultas ſiue neceſſitas ipſū excuſet propt̓ quā nō poſſit eccleſi ē ſub̓uenire. Nota ꝙ appellatō fruſtra toria nō excuſat alique̓ ab̓ eoqd̓ facere tenetur. Itē neceſſitas ſiue īpoſſibili tas excuſat a periurio. Quanto. Ca. Quidā cōſilia rij regis aragonū immo potius decepto res induxerunt ipſū vt iuraret irrequi ſito aſſenſu populi. vſqꝫ ad certū tēp patris ſui cōſeruare monetā que circa mortē eius legittimo pondere fuerat di minuta ita ꝙ graue ſcandalū ī populo ortum exat. Hoc intellectō rex quod in diſcrete fecerat. reuocare volebat. et fa tiſfacere populo. vnde petijt abſolui ab hmōi iuramento. pa. ſcribit eidem dicēs ꝙ in caſu iſto nō tam ē abſolutio neceſ ſaria. ꝙͣ interpretatō adhibenda. cū eī uramentū illud fecit. aut credebat mo netam illā falſam eē aut legittimaꝫ ſi falſaꝫ. iuramentū fuit illicitū. et ideo nō ſexuandum. et pro eo debet illi penitētia indici. ſi vero credebat legittimam. iura mentū licitū fuit. et ideo ſeruandū. ⁊ pa. cōſuluit illi vt moneta illa reprobata q̄ diminuta fuerat a legittimo pondere a lici moneta cudat̉ nomine patris ſui. et illam reducat ad legittimū ſtatuꝫ quē hcbuit tꝑe patris ſui melioreꝫ et ſic iu ramentū ſeruabit verūtamē ſi credebat monetā diminutā quando iuramentuꝫ illud preſtitit et ſua eū cōſcientia remor det cōfiteatur peccatū ſuum ⁊ pro illici to iuramento penitētiam agat. Nora
ꝙ iuramentū aliquando recipit interi tatōem vt hic patet ꝙ aliquādo requi rit abſolutōem. ¶ Itē iuramentum non ē vinculum iniquitate ⁊ ad licita et ho neſta ſemꝑ debet referri. Itē iuramē tum illicitum nō eſt ſecuandū. Venientes. Ca. Quidam ci nis tudertinus S. nomine cōuentus fu it ab̓ aduerſaxio ſuo coraꝫ iudice ciuita tis ſuper quibuſdam poſſeſſionibus. iu dex auditiemeritis cauſe. cōdenauit ip̄ ad reſtitutōem xerum petitatuꝫ ab illa Iniā appellauit ad dn̄m papam cōſules ciuitatis nō obſtante appellatōe ſenten ticim illā exetutioni mādarunt inducen tes actorē in poſſeſſione peruꝫ de quibs queſtio vertebatur. ſuper hoc appellans cōqueſtus fuit dn̄o pacui ſubeſt ciuitas illa quo ad temporale iuriſdictionem. Vnde ipſe cōſulibus ⁊ populo tudertino mandauit vt poſſe ſionē ipſam reſtitu ant appellanti alioquin nouerintqꝫ ipſe mandauit micerio ep̄o vt eos ad id ec cl̓i. cen. cōpellat. Cuius negocij occaſio ne premittit pa. que precedūt dicens ꝙ ipſi tenētur humiliter ⁊ deuote appella tōibus ad ſe. ap. interpoſitis deferre qꝛ etiam leges ſeculares poſt Iniām bene ficiū appellatōis nō denegant aggraua tis ſed ipſi finās appel. ſuſpe̓ſas exequū tur cōſuleetudertim ſe ſuper hoc excuſa bant in preſentia pa. dicētes. ꝙ cū aliqͥ vocantur ad officiū cōſulatō iurant ꝙ ſuper mutuis ⁊ ꝑlegiarijs iudicabunt ſecundū cōſuetudine ciuitatis. et infra xxxiij. dies ſetētias exequet̉. Vnde ſal uo huiuſmodi iuramento nō poterantd̓ ferre appellatōibus. Sed contra iſtā ex cuſcitōem dicit pa. ꝙ iudices iurant in dicare ſcd̓m leges. ſicut cōſules iſti iu rant iudicare ſecundū cōſuetudinem ci nitatis ſue et ideo ſicut iudices poſſunt

De iure iurā.
atauare ſubditos contra leges ſic ⁊ cō ſules iſti po ſſunt contra cōſuetudinem mos ſubditos aggrauare. Vnde p̄cepit eis quatinus appellatōibus ad ſede ap. interpoſitis deferant humilit̓ ⁊ deuote cū iuramentū illud ros excuſare nō poſ ſit in quo ius ſuperioris intelligitur ex ceptum. Cota dec. iſtā ad plura argu mēta. Primo ad illud. Iniā diffinitiua a qua ē appellata non debet executioni mandari quod ſi fiat executis debet te uocari vt hic patet et ideo deferre debet iudex appellatōi ⁊ nihil manouare ea pe̓ dente. Item in iuramento ſemꝑ ius ſu perioris intelligitur exceptū ⁊ cuiuſcū qꝫ alterius qꝛ iuramentū factum in pͥ iudiciū alterius nō valet cū illud obſer uare nō poſſit. Itē iuramētum perſo nale eſt ad noſtrā noueris. Ca. qui dam ciues piſam. I. 2. G. cuidam vſu rario. p. nomine inultas perſoluerunt vſuras iuramento interpoſito ꝙ nec ꝑ ſe nec per alios predictas vſuras repe terent vel apud eccleſiaſticū iudicē vel e tiam ſecularem ſuꝑ hic deponerent que ſtionem. Creditor poſtmodū condidit te ſtamentū in quo precepit hecedibus ſu is vt omnibus qͥ probarent ſe dediſſe vluras eide ipſas eis reſtituerent. E dicti. I. et. G. nō audebant repetere vſu ras propter huiuſmodi iuramentū: Ꝙe vedes nō ſatiſfaciebant eiſ&e. Peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa vnide mandat pi ſano archiep̄o quatinus ſub̓ pena excōi catōis publice in eccā proponat vt qui ſuper hoc veritatē nouerīt procedant ad teſtimoniū ꝓſerendum et ſi cōſtiterit de premiſſis cōpellat heredes illius ꝑ cen ec. vt vſuras quas pater illorū a p̓dic tis r̄cepit reſtituant vniuerſas. Nota ꝙ hic recipiuntur teſtes lite nō conteſ.
quia procedebatue in modū̓ inquiſitōis ſiue denūciatōie et ex officio iudicis. Itꝭ qͥ nō poteſt agere ꝑropt̓ iuramentū pōt denunciare. Itē aliqͥd cōceditur vna via. et alia denegatur. Itē vltime vo luntare executio ſpectat ad eccām ſi he pedes exequi noluerint. Archiepi ſcopus Ad noſtrā. 1 necipolicanus quaſi per extortionem p̄ ſtitit iuramentum ꝙ in omni cā ſerua ret ordinem iudiciariū dubitauit archi epiſcopus vtrū in notorijs ordinē iudi ciariuꝫ ſeruare deberet pretextu illius iuramenti. Rn̄. pa. archiepiſco po ꝙ ſe cundū canones manifeſta nō indigēt ac cuſatione nec ī eis ordo iudiciarius ẜuā dus e̓ qui debet in cauſis alijs obſerua ri. nec archiepiſcopus habebat in men te quando iurauit modo preccō vt ꝑrop terea veniret cōtra canonitas cōſtituti ones alioq in nō iuxamentum ſed per iurium extitiſſet nec aliquo modo eſſet ſeruanduꝫ. Vnde pa benignus interpre tacur illud iuramentum ita ꝙ ſit conſo num iuri dicit enī ꝙ in manifeſtis ⁊ ne torijs ratione predicti iuxamenti nō te netur ſernare ſubtilitatē ordinis iudici arij quia in his per oīa ſeruare nō deſ vn̄ ſi quis ſubtilit̓ ītelligat de ordine iu ris vt in premiſſis nō per oīa iudiciari um ordinē ſeruare tamē bene poſſet in telligi ꝙ iurauit ſecundū rectum intel lectum vt in oībus cauſis ordo iudicia rius obſeruetur in illis videlicet in qui bus ē ordo iuris ſeruandus ſi archiepi ſcopus ſic fecexit et iuramentum ſerua bit et iura canonica nō offendet Nota ꝙ iuxamentum cōtra canones preſtitū nō tenet. Itē iuxare cōtra ius nō iura mentum ſed potius periuriū eſt Iteꝫ iuramentū dixecie ſeruari poteſt vel ꝑ interpretatōem ſeruandū eſt. Itē in

dubijs benigna d̓bet fieri interpretatē ¶ Itē in notorijs per omnia ordo iudicia rius nō eſt ſeruādus. Itē ar. qd̓ verbū penerale nō eſt generalit̓ intelligēduꝫ Ea te credimus Dn̄s pa. mandauit archiep̄o turitano quāti. iu ramentū fidelitatis exigeret et recipera a iudice kalaritano nomine vomane ec cle. pro ipſo iudicatu. iudexiſle noluit iu ramentū illud exhibere aſſerens ꝙ iud̓ preſtiterat piſano archiepi copo ſalue eccē vo. honore. Pa. hoc intelligens ſtri bit ſuper hoc iudici ſupradicto dicēs ꝙ nō remittitur debitū ſed augetur cū ali tuui ſoluitur quod alij eſt preſtandū ſed cū iuramentū illud eccē ro. dictus iudex preſtare teneatur ſi iuramentū iam pͥſ titum contrariū reputet illi qd̓ dn̄o pa. preſtare tenetur primū illicitū eſt et il lo nō obſtante illud preſtar̄ debet quod ab̓ eo petitur ſi vero primū iuramentū nō eſt cōtrarium preſtando turamento illud ſine mora preſtare debet. Notaqꝫ nō releuatur a debito qui alij ſoluit qd̓ alij debet. ¶ Itē cum duo iuramenta cō traria ſunt videndū eſt quod iaagis ſit licitū altero reiecto illud ſeruetur. Quintauallis Filie quinta uallis venerūt ad verba cū quibuſdam mulieribus alijs ⁊ eis multas īiurias irrogarunt propt̓ quod dictus quinta uallis iurauit ſtare mandatis illarū. qͥ tale fecerunt illi mandatum ſub̓ debito iuramenti ꝙ ſi aliquando filij aut filie aut vxor illius aliquod factū vel verbi cōtumelioſū mulierib̓s illis obijcerent idem quintauallis filios ⁊ filias exhter daret et vxorē a ſe remoueret. Quinta uallis recepto tā impio mandato ſigni ficauit hoc dn̄o pa. vnde mandat ep̄o al latrino quāti. predictis mulieribus in iungat vt mandatum illud reuocēt cū
licitum fuerit iuramentum et mandatū illi citū alioquin denunciet illum non te ueri ad obſeruandū hiuuſmodi manda tum. Nota ꝙ cū aliquis ſimpliciter iu rat ſtare mandatis alicuius licitum de ber eē mandatū alioquin mandatū non ligat. Tua nos Quidam. B. nomi ne et. A. vxor eius ad inuicē iurauerunt ſe nunꝙͣ mutusᵐ petiti ros queſuit cadinarius quid ſibi ſuper hec ē ſet agendū mandat pa. eidem quati. virū qꝫ inducat ad cōtinentiā obſeruandam qd̓ ſi facere voluerīt et eā ſeruare mane ant ſeparati alioquincōpellatur mulier ad virū redire cū iuramentum illud te merariū fuerit et vterqꝫ illerū adulte rium cōmiſit. Nota ꝙ iuramentū non preiudicat matrimōio ſed ecōuerſo ma trimoniū preiudicat iuramēto infra de ſponſalibus. c. pen. Quemadmodū Quidā iura uit ſe ducturū aliquā in vxorē que an te iſta ſponſalia ſic cōtracta fuit forni cata queritur an teneatur ea ducere in vxorē pretextu huius iuramēti. Rn̄. pa. per ſimile et quaſi a maiori ſi vir iu raſſet mulieri quēdo cōtraxit cuꝫ illa ꝙ eam ſꝑ pro legittima teneret vxore eam nō poſſet dimittere ꝓ fornicatione ꝙ ante cōtractum matrimonij cemiſiſ ſet ſed ſi poſt cōtractum matrimoniū et preſtitū iuramentū fornicat̉ dimittere eam poſſet nō obſtante hmōi iuramen to quia in illo talis cōdicio ſubntellige batur ſi illa contra legē matrimonij nō peccaret. Eodem modo ſi aliqͥs iurauit ſe dicturum aliquā in vxorē non poteſt ei fornicationē opponere precedentē ſed ſub̓ſequentē vt eā ducere nō teneatur quia in illo iuacimento talis debet cōdi tio ſubintelligi ſi illa contra lege̓ deſpō

De iure iura.
ſatōis nō venerit. Mlioquin ſi poſt tale iuramentū fieret publica meretrix eaꝫ ducere teneretur quod eēt prorſus ab ſurdū. Et hoc ꝓbat ꝑ locū a maiori. fi vir poſt cōtractū matrimoniū ꝓpt̓ for nicationē dimittere poteſt vxorē mul te fortius ante cōiugiuꝫ celebratū ꝓpt̓ fornicationē poteſt non admittere ſpon ſan qꝛ turpius eijcitur ꝙͣ nō admittit hoſpes. Rec obſtat iuramentā in aliquo iſtorum caſuum qꝛ iuramentū illud ta le eſt propter cōditionem ſubintelligen dam quod poteſt ſeruari et non ſeruari ſine tranſgreſſione iuramenti precerra ſi poſt hmōi iuramentū huiuſmodi mu lier fieret leproſa vel paralitica vel na ſum ammitter et vel quicꝙͣ turpius ei cō tingeret teneretur eā ducere in vxorē Rn̄. ſi eſet vxor de preſenti eam di mittere nō poſſet ſi ſponſa de futupo eā ducere nō teneretur qꝛ multa impediūt matrimonium cōtrahendura q̓ nō dixi munt iam contractū. Illud aūt. In. §. iſto alia qͣ ſtio ponitur que talis eſt. Aliquis iura uit ꝙ ſuper nullo cximine accuſaret vx orem. queritur an iſtud iuramentum eſ ſet ſeruandū. Rn̄. pa. ꝙ iuramentū tale temerariū eſt qꝛ ſi mulier fieret infide lis ⁊ nollet cohabitare vipo ſine contu melia creatoris vel illū traẜerꝫ ad mor tale peccatum dꝫ ſtatim illā accuſare a pud iudicē ſuum et niſi ſe corrigat illā dimittere debet ſecundū canones. Sed ſi iurauit expreſſe ꝙ eam ſuꝑ adulteri o nō accuſaret nūqud d̓bet ſeruari hoc iuramentuꝫ et videt̉ ꝙ non qꝛ dicit ſcri ptura patronus ē turpitudinis qui cri men celat vxoris. et ra euangelio dicit̉ ſi primo et ſecundo correcta ſe nō emen det dicendū eſt eccē vt tanqͣꝫ ethnica et publicana poſtmodū euitetur. Sed cō
txariur videt̉ ꝙ ſit ſeruandū quia non ſolū ſepties ſed ſeptuagies ſepties di mittendū eſt vxori peccanti. Rn̄. pa. ꝙ in hoc caſu tutius ē propter iuxamentū vt ea̓ nō accuſet ad diuortiū celebrēdi ſed denunciare debet illā ad penitentiaꝫ peragendū. Nota ꝙ in iuramēto hone ſte condiciones ſubintelligunt̉ quāuis nō apponant̉. Itē nō poteſt quis reppo bare vxorē quā approbauit ex cā prece denti matrimoniū vel ſponſalia. Item multa impediunt matrimoniū cōtrahē dum que nō diximūt iam contractum. Itē matrimoniū de preſenti nullo ca ſu ſuperueniente diſſoluit̓ niſi ante car nalem copulā profiteatur alt̓. Ites fi quis iurat ſimpliciter nō accuſare vxo rem temerarium ē iuramentū. Iteꝫ ſi quis iuxat nō accuſare vxorē de adulti rio ſeruandum ē iuxamentū tamē deb eam denūciare vt peniteat qd̓ ſi nō fece xit potexit eā dimitter̄ et ita alia via cō ſe quatur intētioneꝫ ſuā et alia denega tur. Itē qͥ nō p̄t accuſare p̄t denūciare. Ad fine capitu Et ſi criſtus li collige caſū et cam cōſtitutōis huius dec̄. Abbas ⁊ monachi cuſtilionis habe bant cās ꝓ monaſterio ſuo dubitabāt vtrū liceret eis ferre teſtimoniuꝫ et in rare pro cauſis monaſterij ſui. Et vide batur eis ꝙ nō deberēt iurare primo au ctoritate euangelij dicentis ſit ſermo veſter eſt eſt nō nō quod amplius eſt a malo eſt. Itē iacoh̓us apoſtolus vide tur prohibere iuramentū dum dicit an te omnia fratres mei nolite iurar̄. De minus pa. cōſultus rn̄. primo anctorita te euāgelij et eā exponit dicens. ſit ſex mō veſter eſt eſt nō nō vt affirmatō vel negatō ſicut ꝓcedat ex ore ita ꝓcedꝫ ex corde tamē qꝛ malicia hominū friciente nō credit̉ de facili ſimplici affirmatōi

vel negatōi ideo adiunxit quod amplis eſt a malo eſt illud amplius .ſ. iuramē tum nō eſt malum ſed a malo illius. nō vult credere niſi iurecur et eſt pena illius nō culpa. et licet dominus videat̉ ꝓhihui ſe iuramentū nō tamen prohi huit iurare per cpratorē ſed per creatu ram. Vnde cū premiſit nolite iurare om uino ſtatim ſubiunxit neqꝫ per celū ne qꝫ per ieroſolimā tamē ſi iuratur ꝑ cre aturam ſeruandū eſt iuramentū du̓mo do licitū eſt qd̓ iurat̉. Scd̓o rn̄. auctori cate iacoh̓i apl̓i dicens ꝙ iacobus non ſimpliciter prohibuit iuramentū ſꝫ vo luntatē iurandi dū dixit ate omnia fra tres nolite iurare omnino qꝛ nullus de bet iurare ſpontanea voluntatē niſi ne ceſſitate inſtante et tūc licite iurat̉ dū modo iuramentū habeat tres comites .j. veritatē iudiciū et iuſticiā ſed proẜi ẜuit iurare per creaturā. Vnde dixit apo ſtolus homines per inaiorē ſuū iurant. oſtendens per que ſit iurandū .i. per deū et ꝙ iurandū ſit in neceſſitate oſtendit exemplo angeli qui iurauit per viuen tera in ſecula ſeculoꝝ et exemplo domi ni qui legitur plus dixiſſe ꝙͣ eſt eſt nō non dum dixit. In veritate dico vobis Si enī iuramentū malū eēt dominonō iuraſet. Tertio dicitur ꝙ quedā prohi bentur quia per ſe mala ſunt quedā ve ro ꝓhibentur ex cā non qꝛ mala ſit ſꝫ qꝛ ſi fiant frequent̓ inde mala ſequūtur ſi cut vinū̓ per ſe malū non eſt ſed ex fre quenti ⁊ incauta potatōe luxuria gene ratur. Vnde dixit apoſtolus nolite iebri ari vino in quo ē luxuria. Sic et iuram̄ tum per ſe quidē malū non ē cū ſit cōfir matō veritatis ſed tamē prohibetur ex cā quia ex frequenti incauta iuratōe ꝑ iurium ſepe cōtingit. Vnde legitur vir multū iuxans replebitur iniqͥtate. ſicut
pauls cōceſſit diſcipulo ſuo thimotheo vt vtatur modico vī̓o propt̓ ſtomachū ſic certe cū exigit neceſſitas ꝓ revera li cita ⁊ honeſta poteſt iurari qꝛ ceſſante cāce ſſat effectus. vltimo rn̄. pa. queſti oni propoſite licet enī ſint vixi perfecti vt quantūcunqꝫ poſſunt inxamentum vitare debeant tamē cōcedit eis ne ꝓpt̓ defectū teſtiū monaſteriū ſuū ſui iuris ſuſtīe at leſionē vt deficiētibo alijs teſti hopoſſint ī cāis monaſterij ſui veritati teſtiōniū ꝑhibere. Ro. ꝙ ꝑ creatorē et nō ꝑ creaturā iurādū eſt. tamē ſiꝑ cre aturā iuretur ſeruandū eſt iuramentū ſi licitum ē quod iuxat̉. tē in neceſſi tate iurandū eſt duꝫ tamē iuxamentū habeat veritatē iudiciū et iuſticiam Itē per iuramentum delatū decidit̉ que ſtio. Itē quedam ſūt ſimplicit̓ mala ⁊ ideo prohibita quedā pero ſunt ſimpli cit er bona ſed prohibentur ex ca. Htē ceſſante ca ceſſat effectus. ¶ Itē mona chi et clerici deficiētibus alijs teſtibus po ſſunt ferre teſtimoniuꝫ pro eccleſijs uis. Ca. Vacāte Sicut noſtris. ecca tudertīa canonici anteꝙͣ tractatus aliquis haberetur de paſtoris electione quedā iuramenta in damnū̓ ep̄alis iu vis fecerunt/ poſtmodū vnus ex illis ē lectus exiſtit in epiſcopū et cōſecratus epiſcopus ipſevidens ꝙ ex hoc reddits epiſcopales diminuebantur queſiuit a pa. vtrū iuramenta illa eēnt ſeruanda papa cōſiderās ꝙ iuxamentum nō fuit inſtitutū vt imquitatis vinculū eſſer iuramenta que cōtra vtilitutē eccleſia ſticam attendant̓ nō iuramenta ſed per iuria dicūtur periuxatōe īcauta fecit ei penitētiam imponi mandans ep̄o amē lien̄. quati. de canonicis illis ſuper pͥmiſ ſis veritatē īquirat et ſi ita eē īuenerit

in ſtatura priſtinū redutat quicqͥd in damnuꝫ epiſcopalis iuris datū eē reꝑe rit. Aota ꝙ iuramentū in damnuꝫ eccē datū nō ē ſeruandū nec obligat ſed po tius periuriū dicit̉ ⁊ de hoc dꝫ peniten tia imponi. ¶ Ca. Aliquis Cyt. ſ contingat. alienauit res dotales ⁊ alias quas do nauerat vxori propter nuptias preſē te vxore et cōſentiente alienatōi. et ne vxor vlterius cōtra alienationem ve niat firmauerat propxio iuramento qd̓ contra alienationē nō veniret poſtmo dum matrimonio ſolutō nitūt̉ venire in cōtrarium Cōſultus pa. n̄t ꝙ licet con ſenſus mulierū nō videatur in talibus obligatorius. ſcd̓m leges tamē dicitur mulier ſeruare hmōi turamentū. ne ta li pretextu viā cōtingat periurijs aperi ri. et hoc ē verū ſi iuramentum tale ſine vi ⁊ dolo ſponte preſtitum fuit cum in preiudiciū alterius nō redundet nec ob̓ ſeruatū vergat ī diſpendiū ſalutis eter ne. Lota ꝙ iuramentū preualet legi. Itē iuramentum ſꝑ ſeruandū ē ex quo ſine periculo aīe ſeruari poteſt. Itē iu ramentū factum in preiudiciū alterius nō tenet a cōtrario ſenſu Sicut in terra et I. i Quidā H. nomine ⁊ I. iurauerunt ad inuice pa cem ſiue treugā inter ſe ſeruare tande dictus O. mouit bellū contra predictuꝫ I. ſpoliando ipſū quibuſdā bonis ſuis vnde prefatus I. conqueſtus fuit dn̄o pa. qualiter H. ipſū cōtra iuramentum veniens ſpoliauit petēs ab̓ ipſo iuramē to ꝙ illi H. preſtiterat abſolmi Pa. mā dat quibuſdā quāti. ſi cōſtiterit predic tum H. iniuſte mouere bellū cōtra ipſū I. inducat ipſū. H. vt reſtituat vniuer ſa qͥ ꝑ hmōi violentiā occupauit et a p̄ fato turamento ab̓ſoluant eunde̓ ꝙ ſi
facere noluexit excōicent ipſū et terraꝫ eius ſubijciant īterdicto/ ſi premiſſa ve ritate nitū̓tur iuramentū ꝙ I ſe aſſeru it preſtitiſſe ipſū nō ligat qui preſtitit ſi de cōſenſu factū ē vtriuſqꝫ dū̓ ille cui preſtitū̓ fuerat ſeruare negligit quod ꝓmiſit. N. ꝙ ea q̄ auferūt̉ ī bello īiuſto ſunt reſtituenda ergo a cōtrario ſen ſu ſi bellū ſit iuſtū poteſt licite r̄teneri. Itē fides nō eſt illi ſeruanda qui fidem nō ſeruat quod illud ſubintelligitur iu ramento ¶ Nimis. ¶ Ca. clerici iuxamētū fidelitatis laicis preſtare nō debent cū nihil tꝑale teneant ab̓ eis qꝛ ſerus ſu o dn̄o ſtat aut cadit. ¶ Petitio. 1 Ca. Anthiocena ec cleſia vacante princeps anthiocheus timens cōſpirationes fieri contra ipſū iuraimentū extorſit a canonicis anthi ochenis ꝙ nō eē̓nt de cetero contra ipſū canonici habebant cās poſtmodū con tra ipſū ꝓ eccleſia anthiocena etiā ⁊ ꝓ prias queſiuerūt a dn̄o pa. qualiter ſu per hoc ſibi ⁊ eccē prouiderent propter iuxamentū ꝑdictum Pa. interpretato fuit per ꝑredictū iuxamentum canoni cos illos nō teneri hmōi iuramento qͦ minus libere ſtar̄ poſſint cōtra ipſū prī cipem et ꝓ defendendis iuxib̓us ⁊ hono ribus eccē ſue ⁊ proprijs ſuos coſercē dos a machinatione ſolūmodo per quā ipſe princeps deberet inturrere leſionē perſone vel amiſſionē ſui principatus. Notaꝙ l.cꝫ iuret l̓ ꝓmittat aliquis ali cui ꝙ non exit cōtra ipſū tamē nō tenet̉ ei cōtra ſe vel contra eccām ſuam vel cō tra cōmunitatē ſuam quia iurcimentū nō extenditur ad hunc caſum quia con tra ſe nemo tenetur vel contra eccām ſuam. Itē ad cōſpiratione̓ principis a tringuntur.

Ex lrīs Ca. Quidam G. no mine impetrauit per lr̄as reſtitutōem vſurarū contra O. archidiacōnū ⁊ma giſtrū canonitu tullen iudices lite con ce ſ. recrperūt teſtes productos ab̓ ip̄o G. per quos n̄ potuit cōſtare de quanti tate ſortis ſed de obligatione pignoris bene cōſtitit ⁊ per famā quaſi notoriū habebaturꝙ ex quadā terra que ipſi ē obligata ſortē ſuam ⁊ amplius dedux ¶et vnde videbatur iudicibus vt iura mentū de veritate dicenda exigatur a ꝑ tibus vt ꝑ iuramentū conſtaret de ſorte ſignificauerūt hoc dn̄o pa. mandat pa. ne ex d̓fectu huiuſmodi iuramēti ſuccū bet iuſticia ſic ſi veritas occultetur mā dat pa quati compellant partes ꝑ cen. ec. ad p̄ceſtandū hmōi iuramētum. Ro ta in ca vfurarū iuramētum de veritate dicenda preſtandum eē ſicut in ſpiritu alibus cauſis ⁊ ad hoc partes cōpelli d̓ bent. ¶ Intellecto. ca. Rex vngari e fecit quaſdam alienatōes in premudi cium regni ſui ⁊ cōtra honorem regis ī terpoſito iuxamento de ipſis nō reuotā dis ſignificatum fuit hoc dn̄o pa. Vnde ſcribit archiep̄o colocen̄. et eius ſuffra ganeis ⁊ eidem regi ſuꝑ hoc vt aliena tiones predictas ſtudeat reuocare non obſtcte iuramēto illo qꝛ in cōronatione ſua iurauit iura regni ſui ⁊ honorē illiba ta ſeruare vnde illicitū fuit iuramentū ſi quod preſtitit de non reuocandis hu iuſmodi alienationibus ⁊ ideo nō ſeruā dum ⁊ priori iuramento licite preſtito obediendum. ¶ Mulieri ga. Mulier que dam petebat quendā in virū ſuū et per iuramentum aſſeruit in iureꝙ ille in e am matrimonialiter cōſenſerit per ver ba de preſenti/ vix hoc negabat/ cū muli
ex nō haberet alias probatōes vir fuit ab eius impetitōe abſolutus/ queritur vtrū iudex debeat eī dare licentiā cū ali is contraſendi Rn̄. pa. ꝙ nō ne auctor periurij videatur/ nec debet hoc ei ꝑrohi bere ne ſi forte falſū iurauit matrimo nium impediret ſed e ſue cōſcientie veli quendū. Lota ꝙ actore nō probante re us dꝫ abſolui. Itē nullus per dictū ſuū debet dare materiā peierandi qꝛ impu taretur ei. Item relinqui debet ſue con ſdentie. cleritus. oa. aliquis cleri cus iurauit ſe ſeruaturū ſtatuta edita in eccā iuramento taliter preſtito pro miſit per iuramentū ſe ſeruaturū ſtatu tum quoddā quod poſt preſtitum iura mentū factum fuit in eccā. Querebat̉ vtrū tenetur ab obſeruatione illius ſtatuti per iuramentum prius factū Rn̄. ꝙ ex promiſſione ſua tenet̉ ſerua re quod promiſit ſed nō ex debito pre titi iuramenti. Nota ꝙ iuxramentū nō extēditur ad alia ſuper quibus iuratuꝫ ē. Item ex promiſſione aliquis obli gatur. Iuramentum. Ca. Aliqui lititant corā iudice iudex d̓fert iuramē tuꝫ alteri parti in iudicio illud iuramē tum loco probatōis defert/ querit̉ an iſ tud iuxamētū ſit de nece ſitate preſtā dum An̄ pa. ꝙ iuramentū hoc recuſari nō poteſt niſi iuſta de cā qua allegata et oſtenſa iſtud preſtare non cogitur ſed ſi vna pars deferet iuramentum al teri parti in iudicio illud iuramentū li cite poteſt recuſari vel r̄ferri. Ponams ſi aliquis cōueniatur actione famoſa tunc enī ē licitū referre hmōi iuramen tum ſane dicit̉ hic ꝙ ſi actor omnino de fecit in probatione reus debei abſolui quānis nihil probat ſed ſi preſumptio

De Exceptio.
ſit pro accore reo poteſt deferri iuramē tum ad tollendam illam preſumptiōe ⁊ ſuam innocētiam oſtendendam ⁊ hoc verū̓ eſt niſi iudex cōſideratis circūſtan cijs perſonarū et cae videat iuramētum illud deferendū actori. ¶ Nota in prima ꝑte delatione ſuper tribus iuramētis. In ſecūda nota ꝙ reus debet abſolui ſi actor oīo defecit ī ꝓbatiōe. Item iura mētuꝫ defertur habito reſpectū ad hone ſtatim ꝑſone et quātitatem cauſe. De exceptionibus. Eniqꝫ ¶ Caſus. Queſituꝫ fuit a pa. vtrū ī ꝑſona teſti um crimī a obici poſſunt vt a teſtimonio repellātur qͥbs ante iuramētū vel depoſitiones nihil fu erat obiectū Rn̄. papa ꝙ poſſunt oppo ui diſtinguēdo in huc medum ſi crimīa obiciātur teſtibus de quibus nondū fu erāt accuſati ſed tantū opponūtur ī mo du̓ exceptiōis crimina illa ꝓbari debe̓t anteꝙͣ caꝑ ſentēciam terminetur que ſi probata fuerint teſtes a teſtimonio repellentur qꝛ dicūt canones teſtes ab qꝫ vlla in fanna vel ſuſpiciōe vl̓ matu la manifeſta in ferēdo teſtionio requirū tur ꝙ ſi ſola crimīa de quibus alio tem pore cōuicti vel cōfeſſi fuerint in iudicio teſtes obiciātur a teſtimoīo repellūtur quia eorū cōfeſſioni nō eſt credendū cō tra alios niſi prius ſe prohauerint īno tētes. Ceterū quereret aliqͥs ecce crimi na probata ſunt contra teſtes in modū exceptioīs nunqͥd debent teſtes puniri pena ordinaria Rn̄. pa. ꝙ propt̓ hoc nō debēt puniri pena ordinariā quia ī eos accuſatio iuxis ordīne nō procedit ſꝫ ſuficit vt a teſtimoīo repellantur vbi cri men quod eis obicit̉ nō cōtingit cam de qua. ¶ Nota ꝙ teſtes ſine omni infami a debent eſſe. Iteꝫ teſtes cōuittivt̓ cō feſſi de crimine in iudicio a teſtimoīo re pellūtur. ¶ Item nullus debet puniri ſi ne accuſatore. Item ſecūdū modū a gendi punitur aliqͥs Hec dec. intellige̓ da eſt et notāda ſecūdū illam. s. de teſti. teſtimonium. A nobis. Caſus Aliqͥs ē ex cōicatus maiori excōicatōe puta titius martinus ꝑticipauit titio ſciēter ī locu tōe vel oratōe et ſic martinus ē excōica tus minori excōicatōe. ecce titius actu ſat martinū/ martinus excipit cōtrati tium dicens ipſū eſſe excōicatū maiori excōicatōe. titius replicat cōtra marti nū̓ dicēs tu non potes excipere cōtra me quia tu ſcienter participaſti mihi ī ora tōe vel in locutōe. q̄ritur vtrū martins po ſſit repellere titium a ſua accuſatōe nō obſtante replicatōe titij. xn̄. pa. ꝙ ti tius bene poteſt repelli a ſua accuſatōe nō obſtante replicatōe quia titius r̄mo tus eſt a cōione fideliū martinus vero ſo lūmodo a participatōe ſacramētorū Ro ta ꝙ excōicatus maiori excōicatione re pellitur ab agē̓do ſed mīori excōicatōne ligatus nō repellitur quia nō eſt reme tus a cōione fidelium Cum eccleſiaſtice. Ca. Qui dam iacobus noīe fuit inueſtitus ꝑ do minū pa. de quadam p̄henda pacāte in nouarien̄. eccā et de mādato ipſius ī cor ꝑalem poſſe iōem ipſius prehende īdu ctus quā nō permittebant eū nouari en̄ canonici poſſidere hoc propoſuit iacoh̓o predictus in preſentia domini papeEcō tra pare capituli exceptōem quādam ꝓ poſuit tonera ipſu videlicet ꝙ ī alia ecca beneficiū obtinebat. Ille replicauit cō
p

tra eos ꝙ ipſi plura heneficia in pluri hus eccle ijs obtinebant Innot. cogni ta veritate mandat laudunen̄. epiſcopo quati. dictū iadobū faciat prebende illi us pacifica poſſeſſione gaudere de qua fuit per C. inueſtitus nō obſtāte excep tione predicta quā nō poſſunt ei obice re cū et ipſi varia beneficia in diuerſie ecc̄īs habere noſcātur. Nota ꝙ qͥ ſil̓i īpe dimēto laborat nō p̄t illd̓ alij oppone̓itē exceptio exceptōe ſiue r̄plicatiōe tollit̓ Paſtoralis. Ca. Quidaꝫ ma licioſe dilatorias exceptōes ꝓponehāt vt cārum terminatō differatur ad iſto rum maliciā cōpeſcendam ſtatuit pa. vt infra certū tempus aſſignādū a iudice oēs dilatorie exceptōes proponantur i ta ꝙ ſi partes poſt terminū aliquas vo luerint proponere quas in termino nō fuerūt proteſtate nullatens audicitur niſi de nouo poſt terminū exorra fuerit. vel niſi ille qͥ eaui opponere voluerit fi dem faciat iuramēto ſe poſt terminū ad illius noticiā perueniſſe. Nota ꝙ iudex poteſt ſtatuere terminuꝫ ad dilatorias proponēdas nec poſtmodū po ſſunt ppo poni niſi in tribus caſibus hic cōtentie .j. ſi fuero proteſtatus ſi de nouo mihi cōpetat l̓ ſi iurem poſtmodū eaꝫ ad me am noticiam perueniſſe. teꝫ q̄ de nouo emengūt nouo auxlio indige̓t. Itē ꝑ iu ramētū probat̉ cōſcientia alicuius. Itē nota hic caſū vbi iuramēto vnius cpedi tur in preiudicium alterius. Cum inter. Ca. Inter prio rem et cōuentū de argetolio ex ꝑte vna et. s. nobilem virū pictauen̄. dioce. ex al tera cōtrouerſia ſuꝑ qͥbuſdam damnis ⁊ rebus alijs vertebatur. partibus corā delegatis iudicib̓s propt̓ hoc cōſtitutis procurator ipſius nobilis excipiēdo ꝓ poſuit ꝙ duosde iudicibus habebat cer
ta ratiōe ſu pectos procurcitor monaſie cij allegat ꝙ cū nobilis excōitatōis vinculo teneretur aſtrictus exceptionē huius preponere nōyalebat. Iudicescō ſuluerunt dn̄m pa. et ipſe rn̄t ꝙ ipſi no kili quelibet legittima defenſio reſerua tur in iudicio et precipue iudicis recuſa tio cū pericaloſuꝫ ſit ſub̓ iudice litigare ſuſpecto. et apl̓i. ſe. iudicibus ſuſpectis cam ex certa ſciētia nō cōmittit unde nō cōſideratur fauor excōicati ſed equitas iudicantis et abſurdū eēt vt reo contra actorē defenſionis copia denegetur quia ſic condenciretur qͥ deberꝫ abſolui aliqn̄ nec excōitato deneganda ē abſolutōis Iniā quando ē in cā abſolutōis et ſi con demnetur poteſt appellare ſi contra iuſ ticiā fuerit cōdemnatus et eadem ratiōe alia ſuffragia in vno et eode iudicio nō denegātur eidem. Sed excōicatus recō uenire actorem nō poteſt nedū in defen ſionē ſuſtinetur ad impugnandū exten dat̉. Nota ꝙ periculoſū ē litigare ſub̓in dice ſuſpecto. Itē in iudicijs equitas ſꝫ uanda ē et nō fauor Itē iudiciū claudi care nō dꝫ Itē excōicatus poteſt appel lare et oīs legittima d̓fenſio ē illi ſalua in iudicio ſed agere vel reconuenire nō poteſt. Itē fauorabiliores ſunt rei ꝙͣ ac toxes. ¶ Cū venerabilis. ga. Epiſco pus ſabinen̄. habebat cām cū monaſte rio farſen̄. ſuper eccā ſancti viti coram auditoribus vtriqꝫ parti conceſſis pete bat ſabinen̄ epiſcops ipſaꝫ eccam a mo naſterio farſen̄. cū poſſe ſionibus ⁊ per tinentijs ſuis dicens/ ean& tam in tē poxalibus quā in ſpiritualibus pertine re ad eccōꝫ ſcibinen̄ procurator mōaſte rij nōdum epiſcopi intētiōe fundata pͥ propere ſic reſpondit ꝙ et ſi eccā predi cta olī fuerit eccē ſabmnen̄. ſubiecta: eā

De Exceptio.
tamen epiſcopus nō poteſt petere cū ex cauſa permutatōis monaſteriū eam ob tineat. Ad hoc probandum quoddā ex hibuit inſtrumentū in quo prima facie contineri videbatur ꝙ theodoſius ep̄s cum aſſenſu canonicorū ſuorum predic tam eccam ſancti viti cōceſſit monaſte rio farſen̄/ in cōcaubium ꝓ quibuſdaꝫ eccleſijs ⁊ rebus alijs. Ad hoc epiſco pus reſpondet intētionem ſuam eē fun data per huiuſmodi re ponſionē qꝛ cuꝫ procurator monaſterij reſpondexit ſe di ctam eccam ex permutatione facta per ſabinen̄ epiſcopū obtinere per cōſeq̄ne cōfitebatur ſe credere ꝙ dictā eccā tꝑe permuratōis pertinuit ad eccām ſabine̓. qꝛ cōtractus permutatōis celeh̓rari non poteſt niſi cū vero dn̄o vel cū eo qui loco domini habetur. et ad probandū ꝙ dicta eccā pertineret in tꝑalibus ad epiſcopū quoſdam teſtes induxit per quos oſtē dere nitebaturꝙ ipſe diſponebat pro vel le ſuo de bonis ipſius eccē. His ⁊ alijs examinatis dominus pa. intellexit di ctuꝫ ep̄m intentionē ſuā nō prohauiſſe per teſtes vel per re ſponſione̓ ſupradicti procuratoris qꝛ qui opponit exceptionē nō videtur cōfiteri de intētione aduerſa rij vel per inſtrumentū ad hoc exhibitū ex aduerſo quia in eo theodoſius epiſto pus a quo permutatio facta proponeba tur nō dicitur ep̄s ſab̓inen̄ quāuis ī trā ſumpto qui procurator vtebatur appo ſitū fuerit ſabinen̄. per viciū falſitatis licet nimis exceſſexit qui tranſcriptuꝫ illd̓ falſauit et delictū ꝑſone nō dꝫ ī dā nū monaſterij redū̓dare ⁊ falſitatꝭ exce ptio et ante ſniām et poſt obijc poſſit vſqꝫ ad xx. annos veritate cōperta non pult papa ꝙ per hoc monaſterio preiudi cium generetur Herū̓tamen quia cōſti tit pape. dictā eccām ſitam eē in dioc. ſa
binen̄ adiudicauit ei ius epiſcepale in ōnibus in eadē exceptis illis que ꝑ au tentica ſcripta eide̓ ep̄o ſunt ſub̓tracta cū exempta nō probetur quo ad tempo ralia eiuſdem eccē abſoluit monaſteriū ab impetitōe epiſcopi cū ſuper hoc non probauerit ſe legittima preſcriptione munitū. Nota ꝙ qui excipit nō confitet de iure aduerſarij. Itē qui aliud vel ali quid addit vel minuit de inſtrumēto in preiudiciū partis alterius falſarius e̓. Itē delictū perſone nō dꝫ nocere eccē. Itē exceptio falſi ſꝑ poteſt proponi vſ qꝫ ad xx. annos. Itē eo ipſo ꝙ eccā ſita eſt in dioc. epiſcopi ei ſub̓eſt in omnib. ad ius epiſcopale pertinentibus ſed ꝓp tepea nō ſub̓eſt ei intꝑalibus niſi illud pxobetur. Olim et infra. Ca. Lobilis vir v. cōueniebatur per lrās apoſtoli caecorā archiepiſcopo treueren̄. ex par te ipſius nobilis fuit propoſitū coram ipſo ꝙ auctoritate illaꝝ lrāruꝫ reſpon dexe nō tenebatur pro eo ꝙ vltra duas dietas extra ſuam dioc. trahebatur in cām et quia dictus archiepiſcopus hāc exceptione̓ nō admiſit ſe. ap. appellauit ꝓpter quod tā procurator ipſius quaꝫ partis aduerſe ad ſe. ap. acceſſerunt co ram qua ꝓturator dicti nobilis predcā propoſuit et procurator partis adue ſe reſpondet ꝙ dictus nobilis vltradu as dietas extra ſuam dio. nō traheba tur quia archiepiſcopus in tali loco ſi hi terminū ſtatuit qꝛ nō exat remotus ab̓ illo vltra quā per conciliū ſit ꝓuiſū Vnde pa. mandat quibuſdam iudi cibus quatenus ſi procurator dicti v. poterit probare exceptionem predictam videli cet ſe trahi in cām vltra duas dietas contra cōcilium generale appellatione ipſius legittimā fuiſſe pronuncient et
p ꝯͣ

negocio ſuperſedeant. Rota ꝙ qui appel lat a grauamine ante ſniciꝫ in cā appel lationis dꝫ prohare cām appellationis verā fuiſſe et hoc verū̓ eſt quando non obtulit illam ſe probaturū. Itē nota ꝙ iudex poteſt remouere grauaimen de du abus dietis. Dilecti filij. Ca. Quidaꝫ ca nonitus graciacen̄. M. nomine electus fuit ī prioxē eiuſdem eccē s. p. et g. ſe op ponebāt electioni ipſius vnde contra il los lxās impetrauit ipſi corā iudicibus conſtituti propoſuerunt ꝙ dictus. m. non debebat audiri ꝓ eo ꝙ ercit excōica tus ⁊ periurus Sed dictus in. contra g et p. in modū replicatōis obiecit periuri um ⁊ excōicationē contra g .ſ. vt eoruꝫ exceptionē eliderēt: ſed procurator iloꝝ rn̄t ꝙ probatio illius electi ſuper hoc re cipi nō debebat quia et ſi illa eriā proba retur nō eēnt propterea a defenſiōe ſue eccleſie repellēdi/ etſi excōicatio contra dictum electum probaretur in modum exceptionis repelleretur ab̓ agendo Sꝫ ceplitatio excōicationis probota nō re pelleret a defendendo Iudices interlocū ti fuerunt ꝙ prius reciperent probatio nes ſuper replicatione pcemiſſa ꝓpter quod ad ſe. ap. appellarunt mandat pa. quatinus. ſi ē ita reuocetur in irritum quicqͥd fuit factum poſt appellationem. Lota ꝙ excōicati et periuri nō repellū tur a defendendo Itē nōdꝫ admitti ad probandū qūo ꝓbato nō ꝑrodeſt. Apoſtolice ſe. Ca. Duo cano nici pragn̉ I. et Macceſſerunt ad ſe. ap. propter ordinationē pragen̄ ecce qͥ dam volentes impedire propoſitum illo cum obijciebant eis quaſdam ſententi as ſuſpenſionis et remotionis ⁊ benefici is in modū exceptionis et ipſi reſponde bant ſententias illas nullas eē et hoc
probare volebant per teſtes ⁊ inſirume ta. Dominuepa. ne propter hoc impedi retur ordinatio pragen̄ ecce propt̓ quā venerant ſnics relaxauit ad cautelam Lota ꝙ ſuſpenſus ab officio et benefi cio nō admittitur ad agendum pro ectē ordinatiōe cū hmōi ſpiritualia tūc tem poris poſſidere nō poſſunt nec ager̄ pro eis poſſunt. Dilecte ī xp̄o. Ca. Int̓ prio rem et cōuentū de hucellia ex parte vna ⁊ prioriſſam ⁊ cōuentum de cāpoſeia ex altera ſuper quibuſdam decimis que ſtio vertebatur Ad petitione prioxis et cōuentus predictorū cōmiſſa fuit cā il la abbati ſantti benedicti et eius cōiudi cibus ſed moniales ex grauaimine ſui ficienti ab̓ eis ſe. ap. appellarunt ⁊ nū cium ſuum ad appellationē proſequen dam tranſmiſerunt. iudices appellatiōe non obſtante tulerunt ſuiq̄ꝫ excōmuni catōis in eaſde̓ Pa. appellationis cām commiſit priori de angle et cōiudicibus ſuis nulla mentione habita de ipſa ex cōmunicatione corā quib̓s pars aduer ſa propoſuit ꝙ cū eſſent excōicate et in lr̄is appellatōis nō fieret mentio de ſen tentia excōicatōis lata cōtra ipſas lr̄e non palehāt et quia iudices hāc excep tioneꝫ nō admittehant / dictus prior ſe ap. appellauit/ et cām fecit cōmitti prīo xi de gernemue. ⁊ cōiudicibus ſuis corā quibus ex parte monialium fuit excipi endo propoſitū ꝙ excōicatiōis in eas la ta fuit poſt appellatōeꝫ legitimā et cui libet etiam excōicato defenſionis auxili um in iudicio reſeruatur quare iudices monialiū exceptōeꝫ partis aduerſe ad mittere nō debebāt ſicut ipſi eam admi ſerūt ⁊ ideo appellatio propter hoc īter poſita non valuit Sꝫ quia prior de ger nemue. et eius cōiudices exceptionem

De Exceptio.
huiuſmōi admittere denegabāt ip̄e mo niales ſe. ap. appellarūt. Vnde mnqͣdat papa decano linconien̄. quati. ſi ē ita qͥt quid factū fuerit poſt appellatōeꝫ ipſa ruꝫ ī ixritū reuocetur ⁊ ī cā procedatur iuxta mādatū directū ad priorē de ger nem. et cōiudices ſuos. Notaq excōica tus poteſt appellare et appellationem ꝓ ſequi. Significarunt Ca canorio de tornato elegerunt in ſuū archiphr̄m p. clericū et electionem ſuam preſenta uerunt archiepiſcopo mediolanen̄. ipſe vero eam rennuit cōfirmape n. clericuꝫ inſtituens in archipreſbiteꝝ eccē ſupra dicte/ propter quod clexici ad ſe. ap. ap pellarunt. et cām appellatōis fecerūt cō mitti prepoſito ſancti ſtephani qui ele ctionem ipſoruꝫ confirmauit pronunti ans ius eligendi pertinere ad capl̓m de tornaco et abſoluens partē aduerſam ab̓ impetitione ipſorū clericorū. I qua ſniā partes ad ſe. ap. appellarūt. ⁊ cā obtinuerunt cōmitti abbati ſancti ſalua toris papien̄. et prepoſito vercellen̄. co ram quibus ex parte archiepiſcopi et dicti n. clexici exceptio excōis fuit propo ſita contra capl̓m de tornato iudices non conſiderantes ꝙ a proſecutione appella tionis pretextu excōis non debeat quis excludi cū omnis defenſio legittima ex cōmunicato in iudicio reſeruetur pronū ciauerūt partem archiepiſcopi nō e ſe cogendam ad reſpondendū clericis Iu pradictis. propter quod clerici ſe. ap. ap pellarunt et ſignificauerunt factū domi no pape. Vnde mandat eiſdem iudicibus quati. ſi eſt ita procedant in cā exceptio ne huiuſmodi nō obſtante. Nota ꝙ ex communicatus poteſt appellare et pro ſequi appellationem ⁊ omnis legittima defenſio ſibi in iudicio reſeruatur.
Exceptionem. Exceptio ex cōmunitationis inter dilatorias nume ratur tamen ſi geus illa ſcienter ob̓mit tat nihilominus eam in qualib̓et parti litis opponere poteſt quod ē ſpeciale in hac exceptione cum alie dilatorie ante litis ingreſſum ſint proponende et hoc ſtatutum ē ne aliquis in periculum aīe ſue excōicato cōmunicare cogatur ſed ſi eam ob̓miſerit vt actor futigetur labo ribus ⁊ expenſis cōdemnandus ē in ex penſis actori. In fine dicit ꝙ ſi aliquis eſt publice excōicatus iudex ex officio ſuo ab̓ agendo illū repellat quāuis hu ius exceptio nō opponatur. Nota ꝙ ex ceptio excōicatōis quāuis dilatoria ſit quandocūqꝫ poteſt opponi Itē excōmu nicatus publice nō eſt audiendus licet ⁊ reo de hoc ſibi nihil opponatur: quia oſ ficio iudicie eſt repellendus. Aduerſario. Aliquis cōue nit aduerſariū ſuū ſuper aliqua re quā poſſidebat tꝑe litis conteſ. ſed quia poſ te a ſine dolo deſijt pem illam poſſider̓ fu it ab̓ſolutus poſtea eandem rē cepit poſ fidere actor petit eandem pem. q̄r an res iudicata ei obſtet. et rn̄. pa. ꝙͣ nō obſi exceptio pei iudicate. Lota ad hoc vt a liquis cōdemnetur neceſſe e̓ vt poſſide at tꝑe litis cōteſ. et tꝑe quō ſuiā fextur Item ſi aliquis poſideat tꝑe litis cōte. et poſtea ſine dolo de ſijt poſſidere cib̓ſol ni debet. Venerabilē. Archiep̄s nar bonen̄. appellauit a iudicib̓s propter gra uamen ſibi illatū et ſuper appellatione ſua lrās impetrauit corā iudicibus ap pellationis obijciebatur lrās nō valere pro eo ꝙ tempore impetrati reſcripti eqͥt ex cauſis alijs excōmunicatus Iudices cōſuluerunt pa. et ipſe rn̄. ꝙ licet ex ali is cauſis tꝑe impetrati reſcripti excōis
ꝑ nij

vinculo teneretur de quibus ī lr̄is ſuis mentio nō haberetur nihilomnꝰ ad ꝓ ſequēdam appellatōeꝫ ſuā debꝫ admitti quis nihil prodeſt excōicato appellape ſi nō poſſet appellatōeꝫ ſuara proſequi et lx̄as impetrare. Lota ꝙ excōicatus p̄t appellare et proſequi appellationem et litteras impetrare. ¶ De preſcriptionibus. Lacuit. ga. Epiſcopi ſi ue prelati negligebant par rochianos ſuos reuocape ad catholicaꝫ vnitatꝭ vnde ſta tuit cōcilium iſtud vt ſi aliqͥs aliquem locū ad catholicā vnitatē cōuerterit ſi ꝑ trienniū tenuerit locū illā nemine ip̄m repetēte de cetero nō repetatur ab̓ eo. et hoc verū eſt ſi ꝑ ipſū trienniū fuit epiſ copus qui poſſit illū repetere et racuit. Si vero nullus fuerit epiſcopus nō pre iudicetur eccē ſed cū eccā epijcopū habu exit liceat ex ea die intra trienniū locū ipſū repetere Itē ſi epiſcopus ꝑ trie̓ni um illud catholicus nō fuerit nō currat tūc preſcriptio ſed ſi ad catholicā vnita tem cōuerſus fuerit ex ea die quō cōue ſus fuexit ꝑ trienniū habet poteſtatem repetēdi locū illū qui ꝑtinebat ad eccle ſiam fucim Rota ꝙ pacāte eccā nō cur rit preſcriptio Itē nō currit preſcriptō eo temꝑe quō epijcopus catholicus nō ē. tūc enī cōꝑatur vatanti eccleſie. Lihil eſt. Quedaꝫ dn̄a patri ciai occupauerat partē patrimonij beciti petri pa. gregorius ſcripſit ei ꝙ ipſa di mitteret patrioniū illd̓ et ipſa ei r̄ſcrip ſit ꝙ ipſa parata erat faitere rationem et pa. ſecundo mandauit eidem ꝙ nihil
cū ſcandalo nihil cū ſtrepitu iudicū vo lebat de cauſis pauperū diffinite. Vltīo cū ipſa nō dimitteret bona pauperū re ducit eide dn̄e ad memoric qualiter olī ſcripſerat ſibi dicens ꝙ taciturnitas ⁊ patī a ſua nō faciet preiudiciū ſucce ſori hus ſuis in rehus pauperū. No. ar. nihil cū ſc andalo faciendum. Itē bona eccleſi arum paupeꝝ ſunt. Itē iuxe inuaſa nō currit preſcriptio. Ca. olim Sanctorū patrū. habebat locū preſeriptio .xxx. annorūi rehus eccē hodie nō vn̄ tenet qd̓ hic dici tur vel ſic pone caſū ad hoc vt teneat il ta dec. rector cuiuſdam eccē poſſedit per xxx. annos quiete quaſdā poſeſſiones cuiuſdam militis. qͦt ſi ſcripſiſſet et rn̄. ꝙ ſic vt ſequitur in lrā et ſic nō tollitur t. iſtud per. c. ſequensnā ibi loquitur qn̄ vna eccā preſcribit contra aliā hic qn̄ ecca preſcribit contra prinaitum et iſte caſqͣ probatur per. §. xvi. q. iij. §. poteſt Nota ꝙ proc lamatio ſinodalis int̓rum pit preſcriptionem. Quidam clerico De quarta preſcripſerat quartā decimarū et obla tionū que ad epiſcopū pertinebant quer̄ batur an poſſet ſe tueri contra ep̄m. rn̄. pa. ꝙ clericus illepoteſt ſe tuerī ab̓ im petitione ep̄i ſuper quarta predicta pre ſcriptione. xl. annorū niſi interim eccā paſtore pacaret qui iura ipſius exige re dehui et. In fine rn̄. racite queſtioni que poſſet fiexi per canones antiquos ī c. precedenti nōne ſufficit preſcriptio xx. annorū vt dicunt canoneern̄. vo. ec. t̓cennalē preſcriptione contra ec. nō ad mittit Nota ꝙ pacante eccā nō cuerit preſcriptio. Itē ſola preſcriptio xl. āno rum locum hꝫ. ¶ Digilanti. Ca. Secundū le ges male fidei poſſe or preſcribit rem

alterius. Vnde dubitauit quidam epiſco pus an idem eēt ſecundū canones. Suꝑ hoc ſcribit pa. dicens ꝙ palde cauendū eſt ne male fidei poſſe Iores ſimus in predijs alienis quia nulla antiqua die rum poſſe ſio iuuat male fidei poſſe ſſo rem niſi rem reſtituerit poſtqua eaꝫ no uerit alienā cuꝫ poſtea bone fidei pō ſ e ſor dici nō poſſit oſtendens qualiter ali ter ſit ſecundum leges. Epheſinus enī legiſlator hanc legem inuenit vt locuꝫ haberet preſcriptio. xxx. vel xl. annorū in male fidei poſſe ſori ſolū modo propt̓ vitandam negligentiā imferorū et lon i tꝑis erxorem ⁊ cōfuſionem ſed pa. h non placuit ſiue verus dominus ſciat rē ſuaꝫ preſcribi ſiue ignoret. Nota ꝙ di uturnitas tꝑis peccatū nō minuit ſꝫ au get. Itē male fidei poſſe ſor nō ꝑreſcri bit. Itē introducta fuit preſcriptio con tra deſides ⁊ ſui iuris cōtēptores. Ad aures. Ca. Quedā eccā preſcripſit decimas in parrochia alteri rius .xl. annis. quexitur an tuta ſit eccā preſcriptiōe Rn̄. cī pa. ꝙ d̓ iur̄ meliorē condicio poſſidentis: quia preſcriptio xl. annorū excludit omnē actionē. Nota ꝙ melior eſt cōdicio poſſidentis. Itē pre ſcriptio xl. annorū excludit oēꝫ actionē Cauſamqꝫ. Ca. Inter archi diciconūr eginum ⁊ nobile̓ virū g. que ſtio ſuper decimis vertebatur. Pa. cōmi ſit cam illā mandans iudici quāti. cām ipſam debito fine decidat nō ob̓ſtante preſcriptione tꝑis vel cōce ſſione alicuis perſone eccleſiaſtice vel ſecularis ſi idē g. eam oppo ier̄ voluerit quia cū laici nō poſſunt poſſidere decimas eas preſcriber̄ non valet. Lota ꝙ laici nō poſſunt poſ fidere decimas aut etiā alia mere ſpiri malia Itē quod poſſideri nō poteſt nō poteſt preſcribi.
¶ Illud aūt. Ca. In canonib̓ꝰ ceperitur ꝙ qui rem alterius preſcribit xxx. annis tutus eſt preſcriptione. que ſitum fuit a pa. vtrū hodie locū habeat talis preſcxiptio rn̄. ꝙ ro. et. nō dimittis vel non admittit minorem preſcxiptōeꝫ quā. xl. annorum licet quidā canones admittant tricenalē. Et ſi ecca per xl. annos xem aliquā inconcuſſe poſſedit aduerſus aliā eccāꝫ poteſt ſe tueri qua dragenaria preſcriptiōe ſi vero dep̄ſcrip tione ⁊ interruptione queſtio fuerit int̓ partes ab̓ vtraqꝫ parte teſtes recipi d̓ bent Et ſi probata fuerit in terrūptio pͥ ſcxiptio nō palebit. Rota ꝙ quadrage naria preſcriptio ſecūdum canones bodi ē locū habet. Itē preſcriptio debet eē cōtinua et nō interrupta. ¶ Quia iudicante Ca. Inter duos abbates orta fuit queſtio de fini bus papa mandat illaꝫ queſtionē diffi mendam per agri me ſores qui ad loca de quibus cōtentio eſt accedāt ⁊ in pre ſentia illorum queſtionē faciant termi nari preſcriptione xl. annorū tantum vixiqꝫ parti ſeruata. Nota queſtionē de finibus in preſentia iudicū tepimna ri. Itē preſcxiptio xl. annorū hodie lo cum hab̓et. Ca. Eccleſi Ex tranſmmſſa. a de camēmone pertinet ad monaſteriuꝫ de habendon̄. et homines de ſibi et vinto nen̄. eccleſiarū ſunt parrochiami matri cis eccē de camemone. clexici de ſibi ⁊ vin ton̄. minutatim eē ius parrochiale pret̓ ius firmandi ſub̓traxerunt illi matrici eccē ſcilꝫ decimas ⁊ oblationes. vnor ab̓bas ⁊ monachi de habendon̄. pro eccā ſua matrice de camemone cōqueſti ſunt domino pa. Vnde mandat iudicib̓us qua ti. faciant reſtitui decimas ⁊ oblationes cū alijs cōuentionibus predicte matrici

eccē de camemon̄/ non obſtante preſcri ptione tꝑe hoſtilitatis a clericis predic tarum eccleſiaꝝ. Rota ꝙ monachi poſ ſunt habere eccleſias parrochiales et ſic per conſequens populum. Itē ma ior eccā vel monaſteriū poteſt agere pro eccleſia ſibi ſubi ectā. Itē ius parro chiale generale nomē eſt vt hic paret. Itē tempore hoſtilitatis nō currit pre ſcriptio. Itē decime debentur matrici eccē et nō cappelle. Accedentes. Ca. Prepoſitus ſancti nazaxij. et a. canonicus ſancti ſte pham procuratoris cleri ad ſe. ap. acce dentes cōqueſti ſunt de ordinarÿemaio ris eccē ꝙ cū ipſi precurent legatos et nuncios ap. ſe. dicti ordinarij nō velint ilos procurare nec aliquid cōferre ad ꝓturationes preſtandas volens pa. ut quod omnibus imminet ab̓ oīlusrepor tetur mandat abbati decendo quati. niſi dicti ordinarij per ſpeciale priuilegium ap. ſe. a praſtandis procurationibus oſ tenderūt ſe ī munes decernant ip ſos or dinarios teneri ad procurationes ordīe debito faciendas etiā ſi longiſſimo tꝑe non impenderint ꝓturationē cū in tali bus non habeat locū preſcriptio. Lota quod oēs tangit ab̓ omnibus apꝑ robā dum eſt. Itē res eccē tenentur ꝑ rota rape nuncios et legatos vo. ec. niſi ſpecia le priuilegium oſtendant. Item in ꝓ curationibus non habet locum preſcrip tio. Cum non liceat. Ca. Archie piſcopus ẜracaren̄. cōqueſtus eſt dn̄o pa. ꝙ priores de cōſtaꝝ de ſancto torna to denegabant ſibi obedientiam ⁊ reue rentiam exhibere licet eccē ſue in ipſis archiepi ſcopatū e ſſent cōſtitute dicētes ꝙ e am ſibi exhibere nō cōſueuerūt mā dat pa. dictis prioribus quatinus pxedi
cto archiep̄o exhibeant obedientiā ⁊ ra uerentiam debitā ſicut alij clerici ſue dioceſis preſcriptione tꝑis non obſtan re. Nota ꝙ contra obedientiam nō cur rit preſcriptio. Ad audiām. Ca. Inter no bilem virā mata felonem ex vna parte et caſtellanos de caſtpo palocoli ex alia queſtio vertebatur ſuper quibuſdam iu ribus que nobilis predictus dicebat ſe debere percipere in dicto caſtro pro eccā po. partib̓ꝫ propter hoc in preſentia pa conſtitutis. Ex parte ipſius nobilis ꝓ poneh̓atur ꝙ alex. papa cōceſſerat indi cto caſtro ſibi xl. ſox. papien̄. quos vo. ec. ibi cōſueuit percipere annuatim. In ſuper cōmeſtiones placita honna foris facta ⁊ omnia iura que ibi vo. ec. habe bat. caſtellanus econtra dicebat ſe ad ea nulla ratione teneri. ad quod ꝓban dum predictus nobilis inducebat priui legium alex. et librum cenſualeꝫ et hoc id nitehatur probare per ieſtes qui dice bant ſe vidiſſe predictum cenſum nunci is apoſtolice ſedis a l. annis et infra fu iſſe ſolutū Sed ex aduerſo fuit reſpon ſum ꝙ nec priuilegiū nec liber cenſual̓ aliquid cōferehant cū ipſe priuilegio v ſus non fuerit ſpacio xxx. annorū nec li bex cenſualis quia ſuſpectus erait ex eo ꝙ nō fuerat iuuentus in camera pa. et notarius aliter ſccipſerat dicta teſtiuꝫ quam dixiſſent. Dominus papa cōſide rans potius auctoritate priuilegij quā dicta teſtium nec librum cenſualem ha bet ſuſpectum licet in camera pape non fuiſſet inuentus nec credat notarium aliter ſcripſiſſe dicta teſtium quā dixiſ ſent. Conſiderans inſuper ꝙ eſt longe palidis negocium ipſum tangere prin cipaliter xo. ec. contra quam nō niſi cen tenaria currit preſcriptio condēnauit

De p̄ſcriptio.
dictum caſtellanū in ſolutione omnium petitorum iniungendo eidem vt dicto nō hili non tanquā ſibi ſed tanquā ro. ec. cuius auctoritate dꝫ percipere predictaꝫ cuius etiā vaſallus propter predicta exiſtit perſoluat. Nota caſum vbi ma gis creditur priuilegio qua teſtibus. Itē liber cenſualis fidem facit. Itē pre ſumntur pro illo qͥ officium ſuū iurauit fideliter adimplere. Itē contra ro. ec. non currit preſcriptio niſi centum an noxum. Cum nobis. Ca. Hildeſemē. epiſcopus mouit queſtionē ſubiectionis contra monaſteriū degundeſen̄. ⁊ eccaꝫ romanā dicens ꝙ preſcripſerat liberta tem contra monaſterium pa. cōmiſit qͥ huſdam abbatibus vt reciperent teſtes ep̄i ad probandam preſcriptione cōtra libertatē monaſterij ſꝫ poſtꝙͣ inchoata fuit preſcriptio contra monaſteriū ſci ſura triū ſciſmatū fuit in ecca ro. vnde pa. iterū ſcribit eiſdem abbatibus dicēs ꝙ tam iuee canonico qua ciuili ro. eccl. gaudet priuilegio ſpeciali vt contra eā nō currat preſcriptio niſi centū annerū tamē non vult pa. tēporatrium faſma tum cōputare in preſcriptione ſed de me dio preſcriptionis deduci. Nota ꝙ ro. ec. gaudet priuilegio ſpeciali centū annorū nō ſolum in rebus proprijs ſed etiā in eccleſijs ſibi immediate ſpecialiter ſub̓ iectis. Itē tempore ſciſmatis non cur rit preſcriptio. Iuditis. 6a. Inter ep̄m vi go. et abbatem de eueſham vertebatur controuerſia ſuper quibuſdam eccleſijs in valle de eneſham conſtitutis quas ē piſcopus dicebat ad ſe ſpectare quo ad legem dioceſanam. ca ſuper his cōmiſſa fuit iudicibus corā qͥb̓s petijt ep̄s eccas illas ſibi debere ſubeſſe quo ad legem di
oceſainaꝫ et omnia iura epiſcopalia ſibi debere adiudicari in illis eccleſijs. Ab bus vero dicebat eccas illas cb̓ eius iu riſdictione p̄rorſus exemptas per priui legia vel ſi priuil̓. nō ſufficerent dicebāt ſe eccas illas legittime preſcripſiſſe ſu per his vtrēqꝫ pars ſuas probationes induxit abbas induxit tam priuilegia quam teſtes ad probandā intentionem ſuper et epiſcopus ad probandam inter ruptione̓. Tāde ca ſic inſtructa reimſſa fuit ad ſe ap. Poſt allegationes multi plices intellexit epiſcopus licet ꝙ ab hac per priuilegiā nō probaſſet ſuā intē tionem tamē probauerat preſcriptionē vnde contra preſcriptionem petijt ep̄s ſe admitti per beneficiū reſtitutōis ad probandam ꝙ vigor. ecca tanto tꝑe va cauerat ꝙ tꝑe vacationis ſubducto pre ſcripto nō fuit cōpleta. Ibbas videns ꝙ iſta probatio preiudicabat ſib̓i ī totū petijt ſe admitti per idē beneficiū ad pro bandū ꝙ vallis de eueſhaꝫ eſt ille locus qui fuit per duos reges libertate donato que celeſtins pa. libertati donauit pa. vi dens ꝙ vtraqꝫ ecca neceſſariam prob̓a tionē ob̓miſit vtranqꝫ reſtituit contra alteram in predittis articulis ſed quia prob̓atio abbatis preiudicial̓ exat mā dat pa. iudicibusquati. inſpiciāt priuile gia Re. & of. regū que abbas ſuper li bertate premiſſa aſſerit ſe habere et ſi per illa cōſtiterit ꝙ vallis de eue ſham ſit ille locus que̓ celeſti. libertati dona uit abſoluant abbatē qb̓ impetitione e piſcopi ſuper eccleſijs predictis ep̄o ſuꝑ illis ſilentiū imponentes. Si vero ab bas in hac probatione defecerit audiāt probationes ep̄i ſuper tꝑe quo infraxl. annos ſedes epiſcopalis vacauit ei ſi ꝑ tantum tēpus pacaſſe conſtiterit ꝙ illo ſubducio preſcriptio non ſit cōple

ta adiudicēt epiſcopo ius epiſcopale ī il lis eccleſijs abbati ſilenciū imponendo Si aut epiſcopus hanc exceptione̓ non probauerit tn̄ quia ip̄e ꝓbauit interrup tionem in quibuſdā articulis adiudicēt eidem ius epiſcopale in illis dū̓mō infra .xl. anos interruptio facta fuit ī ceteris in quibus abbas preſcriptionē ꝓbauit epiſcopo ſilenciū imponētes. Lora ꝙ ius epiſcopale generale nomen eſt et habet multas ſpecies ſub̓ ſe. vt hic patet. Itē de vna defenſione p̄t qͥs tranſire ad con trariā quia preſcriptio et priuilegiū cō ttaria ſunt. et in̄ abbus hic admiſſo fu it ad vtrūqꝫ ſed ſubalternatōe illud fi eri debet. Iteꝫ priuilegiū regale decla rat priuilegiū pape ⁊ ſic priuilegiuꝫ ob ſcurū nō ꝑrobat. Item tempus vacan tis eccleſie debet deduci de preſcriptōe. Item licet quis preſcribat in vno arti culo non tamen in alio. Ca. Archie Cum ex officij. piſcopus ſenon̄. dum viſitaret prouinci am ſuam tranſitū fecit ꝑ dioc. paxiſien̄. deſcendit ad eccās abbatis ſancti maglo rij et prioris de caſtres a quibus petijt procuratione ſed ip̄i ſibi eam denegaue rūt allegantes ī ſuam defenſione ꝙ nū̓ ꝙͣ huiomodi procuratōem preſtiterunt predece ſoribus ipſis archiepiſcopi nec petita fuit ab eisqꝫ ipſi meminerint ꝓp ter quod archiep̄s tulit ī eos ſentētiaꝫ ſuſpenſionis ſigni ficādes hoc dn̄o pape Sꝫ ipſe hanc allegatōeꝫ friuolā repu tauit cū contra ꝓcurationem que ratio ne viſitationis debetur preſexibi non poſſit ſicut nec contra ipſamviſitationē poteſt aliquo modo preſcribi quāuis ali us contra ipſum preſcribere poſſit vtrā qꝫ vnde mandat pariſien̄ ep̄o quatinus ſententiā quam tulit prefatus archie piſcopus in huiuſmodi cōtemptores de
antiqua metrepoli cōſuetudine vſqꝫ ad debitam ſatiſfactione faciat obſeruari quia vt dicit apoſtolus qui ſpiritualia ſeminat nō eſt magnum ſi carnalia me tat cū nemo ſuis ſtipendijs militare co gatur ſi aliquid aliud voluerint allega pe contra intentionē archiepiſcopi ac ꝓ bare pa. facit eis iuſticiam exhiberi. Ro ta ꝙ contra viſitationē et procuratōem que debetur propter viſitatōem nō cur rit preſcriptio. Itē archiep̓s iure metro politicō poteſt prouinciam ſuā viſitare Item nemo ſuis ſumptibus cogitur ſer uice. Si diligenti. ca. Archiepiſ copus piſanus fecit ſibi preſtari iuxa mentum fidelitatis nomiē ſue et eccē pi ſane a marchione maſſe iudice kalari tano pr̄s ipſo iudicatu. cū tamen iudica tus ille pertineat ad ro. ec. pa. hoc intel ligens mandauit archiep̄o piſano vt il lum abſolueret ab illo iuramento. vt il lud poſtea exhiberet ec. ro. eo non obſtā te archiepiſcopus receptis lr̄is pa. mi ſit nuncios ſuos ad eū vt ſuper hoc ſe ex cuſaret/ ſcribens eidem ꝙ poſtꝙͣ fuit in archiepiſcopū aſſumptus iuramentuꝫ illud recepit ab̓ eodē iudice pro ec. ro. et hoc idem fecit antece ſor ipſius pape audita re ponſione archiepiſcopi et ali is que nuncij ſui proponere voluerunt reſcripſit eidem archiepiſcopo in hunc modum dicens ꝙ iudicatuskalaritans ad ius et proprietatem ro. ec. pertinet ſi cut tota ſardini a nulla mediante. Vnde non licuit ei pro ſe vel eccā predictū exi gere iuramentū. Et intellectis que nun cius ipſius propoſuit corara pa. non in tellexit ipſum vel eccām ſuam alio iupe iuuari cū auctoritatē ap. ſe. ſuꝑ hoc nō oſtendat per quāiuramentū illud aliqn̄ ſit exattum/ nec preſcriptione aliqua

muniatur immo ſecundū cōſe ſione ar chiepiſcopi nō eccā piſana vel ipſe ar chiepiſcopus fuit in quaſi poſſeſſionē exigēdi hmōi iuramentū. qd̓ pro ipſisiu dicibus pro ſe. ap. cōfitetur fuiſſe rece ptum per quod coſtat ꝙ eccā romana ſemper fuit ī quaſi poſſe iorie/ quia mi niſterio illius et antece orū ſuocuꝫ pro romana eccā exactum fuit et ꝑreſtitus huiuſmodi iuramentū. ille enī poſidet cuius nomine poſſidetur Si vero arthie piſcopusdicat ꝙ nomine ſuo et nō nomi ne ro. ec. iuramentū fuit exactuꝫ/ po ſ ti inferri ꝙ ipſe ꝑiolauit iuramentum preſtitum pro conſeruando iure. et hono re ro. ec. vnde licite retineri non poſſet quod contra hmōi iuramentū ſcienter fuit obtentum cū ſecundum hoc preſcri puo locū habere nō poſſet. cū in priſcri ptione cerum eccleſiaſticarū bona fides et iuſtus titulus exigantur et ſi preſcri ptio lecū poſſet habere/ nō tamē poſſet centenariam preſcriptionē prohare q̄ ſola currit contra romanā eccām. Nota ꝙ cōfeſſio preiudicat extra ius facta. Itē ille poſſidet cuius nomine po ſſidet̉ Itē bona fides ⁊ iuſtus titulus requirū tur quandoqꝫ in preſcriptione rerū̓ ec cleſiaſticarū. Itē ſola centenaria pre ſcriptio currit contra ro. ec. Tum olim. Ca. epiſcopus lu canus in preſentia domini pa. litigabat cum abbade et monachis ſancti ſaluaitō ris de ficheto ſuper plehe ſalamazone ⁊ cappellis pertinentibus ad dictā plehē petens in eis inſtitutionē et alia ad ius epiſcopale pertinentia. Ad probandam intentione ſuā primo allegabat ius cō mune cuius auctoritate dicebat omnia piritualia in predictis locis in eius dio ce. conſtitutis ad ipſum tanqͣ ad dioc. piſcopum pertiner̉. Inſuper allegabat
quoddā arbitrium ab epiſcopo archi preſbitero et primicerio lucanus ſuper hoc promulgatū. Ex parte abbatis ex hibitū fuit quoddā priuilegiū greg. vij. quod videbatur prece ſſe dictum arbi trium per quod monaſteriū plehes ⁊ ca pelle videbantur libertati donate et ali a priuilegia ro. pon. poſt diciū arbi. xiū obtenta qui libertatē ſibi cōcedere vide bantur. Induxit inſuper teſies ad pro bandum preſexiptionē. dominus pa. exc minato negocio quia conſtitit ei ꝙ ah̓ bas ſufficienter oſtendit monaſterium ſuum ſuper inſtitutionibus et quibuſdā alijs articulis tā in plehe ꝙͣ in capperlis legittima preſcriptione munituꝫ al ſol uit abbatem ab̓ impetitione epiſcopi ſu per iam dictis articulis et ſuper alijs ō nib̓us que ad ius epiſcapale pertinere noſcuntur ſecundū tenerē arbitrij eun dem abbatē quo ad plebē et cappellas cōdemnauit MMota ꝙ ius epiſcopale in inultis articulis cōſiſtit/ et licet preſcri batur in vno nō tamen in alio iItē per partem nō retinetur totū. Itē per arbi trium receditur a priuilegio. Itē con tra arbitriū preſcribitur. Veniens. Ca. Inter ab̓batē ſancti martini de panonia ex vna par te ⁊ epiſcopū veſprimen̄. ex altera con trouerſia vertebatur ſuper quibuſdam decimis et ſuper quibuſdā iuxibus ſpiri tualib̓s clericorū et eccleſiarum ipſius monaſterij. Abbas in preſentia pape pe tijt vt epiſcopus predictus nō impedi at vel faciat impediri quominus omnes qͥ conſiſtunc in ſimagen̄. parrochia vel co mitatu decimas ſibi ſoluant de omnibus que ibi hab̓ent. Petijt in ſuper vt clerici eccārum monaſterij libere percipere po ſint criſma oleum cōſecratiōes altariū et eccleſiarū ⁊ ordines a quo maluerīt

epiſcopo ad hec probanda laduxit priui legiū paſcalis et ſancti ſtephani regio et priui legia alexan. et clementis. Alle gauit inſuper preſcripcionē in predictis ſacramentis percipi endie/ ex aduerſo petijt epiſcopus vt decimas ſimagen̄. cō mitatus cōſtitutus in dioc. ſua quas de tinet idem abbas ſib̓i reſtitui faceret ni ſi aliquo ſpeciali iure ſe defendere poſſet et ꝙ clerici cappellanū monaſterij ſacra menta reciperent ab̓ ea. Pa. auditis et ī tellectis meritis cauſe decreuit ꝙ cleri ci eccleſiarū ipſius monaſterij quod eſt in ipſius dioc. conſtitutū reciperent pre dicta ſacramenta ab̓ ep̄o veſpximen̄. ſi catholicus fuexit et ea gratis voluerit exhibere. alioquin a quo maluerint epiſ copo catholico r̄cipiendi predicta liberā habeant facultatē ſicut in priuilegijs paſcalis et alex. cōtinebatur nō obſtan te priuil̓. clementieper quod priuil̓. pre dece orum ſuorū non extitit derogatuꝫ cū de ipſis nullam fecerint mentione̓ cū ibi contineatur ſalnis cōſtitutionibus eccē romane et legatorū ipſius. Prete ora preſexiptio quā abbas opponebat in eius ſubſidium obſtari nō poteſt quia ſi preſcriptio cōfirmata erat quando ab alexan. priuilegiū impetrauit iuri pre ſcriptionis renunci a ſe videtur cū ab bas priuilegio alex. ſit vſus coram pa. in hac cā quod tamē cōtrudicebat inten tioni abbatis quantū ad hunc articulū Si vero nondū erat cōſumata preſcxip tio ſed erat in preſcribendo quando pri uit obtinuit poſt impetratum priuilegi um honā fidem non habuit et ideo nō pͥ ſcribit. Nota ꝙ eoipſo quo clerici et eccē ſunt in dioc. epiſcopi omnia ſacramēta tenentur acipere ab̓ eodem niſi cōtrariū etendatur. Itē gratis ſacramenta ſunt conferenda/ Itē ab eo ep̄o qui catholi
cus non ē nō debent recipi ſacramenta predicta. Itē ſecundū priuilegiū nō de rogat primo niſi de ipſo faciat me̓tionē ſicut in veſcriptis. ¶ Itē preſcriptio et priuilegius ſūt contraria. Itē ex diuer ſis cauſis titulis ſiue dominium haberi nō poteſt vt hic patet qꝛ quod meū ē ex alia cauſa meū fieri nō poteſt qui hab̓ꝫ priuilegiū preſcriptio quo ad hoc nihil addit. Itē qui non habet honā fide nō preſcribit. Quoniā omne. Ca. Quicun qꝫ facit contra cōſcientiā edificat ad ge hennam ⁊ ideo ſtatuit cōcilium ꝙ nulla valeat preſcxiptio abſqꝫ bona fide tā ca nonica qua ciuili quia omni conſtituti oni et cōſuetudini derogandum ē qͥ ſine mortali peccuto ſeruari nō poteſt et ideo oportet vt qui rem alterius preſcribit in nulla parte preſcriptiōis habeat ma lam fidem. Nota ꝙ qui facit contra cō ſcientiā peccat mortaliter. Itē preſcri ptio ſine bona fide non valet. Itē per hanc cōſtitutione derogatur omni cōſti tutioni iuris ciuilie et canonici que ſine mortuli peccato ſeruari nō poteſt. Itē in preſcxiptione exigitur bona fides cō tinua. De ſniā et ve iudicata. Ententia conra leges. Ca. Dicitur ī capitulo iſto ꝙ ſentētia lata cōtra leges vel canones nulla eſt ipſo iu re licet nō ſit ſuſpenſa per appellatōem ¶ Nota ꝙ ſententia contra ius lata nul la eſt lꝫ nō appelletur ab ea. Ca. dicitur in Iurgātium. capitulo iſto ꝙ centpouerſie litigantiū celeri debent ſuiā terminari. ¶ Nota ꝙ

lites ꝓrogari nō debent. Non poteſt. Ca. Dicitur hic ꝙ ſententia epiſcoporuꝫ nō poteſt cleri cum deponere niſi concors ⁊ iuſta fuerit Nota ꝙ iudices inſentētijs ferendis cōcordes eē debent. Ea que. Ca. Dicitur in ca pitulo iſto ꝙ ea que ſecundū canonesiu ſte et rationabiliter ſūt diffinita per cō firmatione̓ pape debent approbari. Lo ta ꝙ ſententie iuſte late per papā dn̄t cōfirmari quod verū e̓ ſi poſtulatuꝫ fu exit eas cōfirmaxi. De cetero Ca. Ecce papa pͥ ſentibus partibus tulit ſmām diffiniti uam mandat pa. alicui quatinus ſniqꝫ illam debeat executioni mandare exēcū tor lris executōis receptis citat partes reus contra quē debet executio fieri di cit ꝙ ſniā non ē executione mandanda quia per fraude et dolū lata eſt dubitat executor qͥd face̓ d̓beat vtꝝ d̓beat cog no cerd̓ fraude allegata. An̄t pa. ꝙ exe cutor de fraude illa vel dolo cognoſcere nō debet ſed hoc referatad ſede ap. Lota ꝙ merus exetutor vltra executionē nul lam habet tognitionē et ideo referre de bet ſuperiori queſtione̓ fraudis que op ponitur contra ſmiam. cū aliquibus. Ca. Dicitur hic ꝙ cū alicm adiudicata eſt poſſeſſio non ſufficit ꝙ aduerſarius det pignus ſed mittendus eſt in poſſe ſionē et gau dere debet plena et pacifica poſſe ſione. Nota ꝙ cū alicui adiudicatur poſſeſſio non pignora ſed poſſe ſionem debet ha bere. ¶ Lator pxeſentiū Ca. Quidā p. nomine quandā duxit in vxorē carna li copula ſubſecuta. Tand ſcandalū in tet eos eſt exortū conſanguinei multe ris mouerunt queſtionē contra virum
ꝙ illa eius nō poterat eēpxor. et ſit ſtu dio vtriuſqꝫ interueniente fuerunt ſe parati minus iuſte. Vir predictus ad cō ſcientiā redigens acceſſit ad dominum papam exponens ſib̓i predicta. vnde mō dat iudicibus quatinus ſi cōſtiterit eos nō fuiſſe legittime ſeparatos et eccām decepta fuiſſe ipſos faciant inſimul per manere. Rota ꝙ hic auditur turpitu dinem ſuā allegans ſed hoc eſt propter periculū amne. Itē ſententia contra matrimoniū lata non tranſit in rem iu dicata. Cum cām. F4. Archipreſbr̄ cuiuſdam plehis vendidit quandam do mum ſine cōſenſu capituli. g. ⁊ a. laicis qui occaſione huiuſmōi venditōis coraꝫ legato apoſtolice ſedis perierunt domū iNam ſibi adiudicari. Quidaꝫ canonicō Miusplebis I. nomine apparuit pro ca pitulo ad defenſionē domus du̓ cauſa illa tractaretur ille T. appellauit ad ſe dem ap. legatus ſtatuit terminū̓ appellā ti ad iter arxipiendum ad ap. ſe. ſed qͥa ille infra terminū ſibi prefixuꝫ iter nō arxipuit predictus legatus tulit Iniām contra dictūt. Adiudicans domū illam aicis predictis ſecundū conſuetudinem veron̄. ciuitatis a qua ſniā fuit appella tum et appellatōis ca cōmiſſa fuit epiſ copi h̓rixien̄. qui legati ercore ſecutus contra formā canonū legati ſniām con firmauit et iterū fuit appellatū pa. dili genter examinato negocio licet ꝑſus l cōſuetudinis non minima ſit auctoritas nunquā tamen legi aut veritati preiudi cat. et oro papa predicta Imām caſſa uit plebem predictam abſoluēs ab im petitione illorum laicorū ⁊ domū̓ illam eidem eccē adiudicane Nota ꝙ ſi quis infra terminū ſibi ſtatutū appellatōeꝫ non proſequitur iudex poſt terimnum ī

cā procedere debet. Itē ſententia lata cō tra canonum formā non valet. IItē cō ſuetudo licet magne ſit auctoritatis nō tamen legibus aut canonihus preiudi cat. Inter ceteras. Ea. Aliqua cā cōmiſſa eſt appellatione re. iudex tu lit ſniqm iniquam contra ius ſcriptum vel exprimendo errorem in ſniā/ talis niā non tenet cū iniquitatē contineat manifeſtam. ¶ Nota ſniam contra ius ſcriptū latā nullam eē. Tenor lxārum n Ca. Inter r. et in. mulierē queſtio matrimonij vexor batur/ q̄ cōmiſſa fuit epiſcopo tſeathi no. Iudex abſente muliere dictū K. ab impetitione ipſius abſoluit. Mulier h̓ audito cām impetrauit cōmitti iudici pͥ ſenti vt de cā illa cognoſceret et ſine canonics terminaret. Iudex vocauit di ctum ℟. ille infirmitate pretentus non venit ſed nocte ſequenti cū alia cōtrax it propter quod iudex ipſū excōicauit. Ille poſtmodū cōparuit ⁊ fuit abſoluto oſtendens ſniām ꝑredicti epiſcopi quali ter a muliere preditta fuerat abſolutus nihil ominus mulier offerebat teſtes ꝑ quos probare volebat ꝙ dictus R. eqꝫ de ſponſauerat Iudex dubitauit quid fa cerͣ debeat cōſultus papa reſpondit ꝙ nō obſtante illicita abſolutionē quā fecit epiſcopus in cauſa procedat precipiēs dicto R. ſub̓ pena excōicationis ne ad e am quam ſuꝑduxerit accedat donec cā iſta fuerit terminata. MNota ꝙ Iniā la ta contra abſentem non cōtumacē non tenet et citra appellationē reſcindit. Itē niā que nulla eſt ob̓ſtat agenti. Iteꝫ ax. ꝙ aliquis priuatur iure ſuo ſine cul pa ſua. ¶ Conſanguinei. ¶ Ca. Quedā mulier cōtraxit matrimoniū cū quodaꝫ
viro. Tande̓ conſanguinci eiuſdem mu lieris accuſauerunt matrimoniū dicētes ꝙ ipſa nō poterat eē eius vxor cum eēt cōmater ipſius quo probato ſentētia di uortij lata fuit poſt ſniām latā mulier cōfeſſa eſt epiſcopo loci ꝙ in veritate a te ſniām eius cōmater nō fuerat ſed pꝫ ſeparatione cōpaternitatē cū eo contra xit. Et poſtmodū cum alio contraxit q̄ ſitum fuit a pa. quid iuris eēt. Et ipſe deſpondet ꝙ per ſolam mulieris cōfe ſio nem nō eſt a ſentētia r̄cedendū per iudi cium eccē ꝓmulgata niſi legittime ī cō trariū probaretur. Noca ꝙ per cōfe io nem alterius cōiugum a iudicio eccē non receditur. Itē quantūcunqꝫ cōſtite rit eccam deceptā fuiſſe in cā matrimo nij ſniā contra matrimoniū lata reuo cabitur. ¶ Tum olim. ¶ Ca. Vacante ar chidiaconatu magalon̄. ep̄s magalon̄ nominauit p. de caſtro nouo ad ipſū ar chidiaconatū prepoſitus eiuſdem eccē in hibuit ne aliquis inſtitueretur ibidē ni ſi priue duplici voce ſib̓i cōce ſſa et ne cō tra fieret appellauit ſed ep̄s dictū P. anulum de archidiaconatū inueſtiuit ⁊ prepoſitus aliū nominauit propter qd̓ ppocuratores vtriuſqꝫ partis ad ſedeꝫ ap. acceſſerunt celeſtinus intellecto ne gocio caſſauit quicqͥd factū fuit ab vtra qꝫ parte pronuncians quod ſcriberet a liquibus vt tam ep̄m quā prepoſitum et alios moneret ad ordinandū archidi aconatū cōcordit ex ꝙ ſinō facerent ipſi exerutores archidiaconatū ordinarent poſt hoc idem celeſtinus contra pronun cationē ſuam archidiaconatum ipſū cō tulit g. qui nondū promotus erat ad di aconatus officium circūuentes vt dice batur procuratore epiſcopi ignorante in curia exiſtenti. Tandem negocium

De ſen. et re iud.
iſtud delatum fuit ad innocentiū ipſe ve ro volens predece ſorū ſuorum veſtigijs inhecere dicentiū ſnicm ro. ſe. cū aliquid ſubreptum eſt poſſe in melius cōmura ri quod d̓ predicto g. factū fuit in irxitū reuocauit ⁊ ei licet ab̓ſens exiſteret ſilē tium imponendo cū de ſubreptione liqui do cōſtitiſſet non obſtante donatione quā adicto ep̄o in eluſione ſe. ap. idem g. dicitur recepiſſe mandans capitulo magalon̄. quati. predictū archidiacōna tum in concordia eoꝝ qui preſentes in eccā fuerint ordinare procurent MNota ꝙ Iniā ro. ſedis propter ſubreptionem reuocatur. Itē ea que per ſubreptionē fiunt debent in irritū reuocari. Itē cō tra abſentem proceditur in his qͥ ꝑ fub ceptione cōmiſit. ¶ Cū inter vos. Ca. Inter ab batem ⁊ cōuentā ſancti zenōis verone̓. ex parte vna et archipreſbiterū et clexi tos ſancti ꝓculi ex altera ſuper ſubiecti one ipſius eccē queſtio vertebatur/ par tibus in preſentia domini pa. cōſtitutis proponebatur ex parte monaſterij quod ecca predicta monaſteris debet pleno uu re ſube ſe inſtitutione videlicet deſtitu tione inueſtiturā archipreſbiteri et eis fidelitate et alijs per q̄ plena ſub̓iectio declaratur. Ad hec probanda pare mōa ſterij inducebat inſtrumentū publicum cōceſſionis B. quōdā veron̄. ep̄i quam cōce ſionem I. ſucce ſſor illius confirma uit induxit etiā priuilegia ro. pontificū et patriarchatū aquilegen̄/ quorū vns de ſubiectione plenariam priuilegio ſuo euidenter expreſſit. Allegauit in ſuper ꝙ olim inter abbatē ſancti zenonis et archipreſbiterū ſancti proculi ⁊ frēeip ſius orta fuit queſtio de obedientia ma nuali ⁊ fidelitate ſed illi ad hoc duo ſe teneri negabant ⁊ ſuper his teſtes indu
cti fuerunt. Tande prefatus I. veronē. epiſcopus ſententialiter diffimuitꝙꝫ ar chipreſbiter vel dimitteret eccām aut faceret eidem abbati obedientiā ⁊ fide litatē ſecundū ꝙ quidam cardinalis olī iudicauerat cuius ſniam epiſcopus fuit ſecutus et a ſentētia epiſcopi appellatuꝫ nō fuit et ſic in remtranſijt iudicataꝫ ¶ Ex parte aduerſa proponebatur ꝙ predicta donatio nō valebat et ita ꝑ cōſequens nec priuilegia cōfirmacōis ipſius cōceſſionis. Dominus pa. his et alijs auditis et intellettis dicit quāuis nō ſit multū inſiſtendū inſtrumento do nationis nec cōfirmationis vel priuile gijs que ab ipſa donatione cam ⁊ origi nem hab̓uerunt tamē cōſiderauit ꝙ ꝙn tum ad ipſos litigātes ius ex ſententia factum fuit ex que tranſijt in rem iudi catum etiā ſi contra ius litigatoris lata fuiſſet cū laca non fuerit cōtra ius con ſtitutionis expreſſe veritate geſtorum ſermonihus preualente .i. ſententia pre dicti epiſcopi lata pro abbate prefertur alijs que inducebat abbaepro ſe que pa rum faciebant cū donatio illa nōpalue rit que ſententia preſumtur rite lata diffinauit pa. ꝙ archipre ſbiter ſanctiꝓ culi qui pro tempore fuerit preſtet ob dientiam ⁊ fidelitatē abbati ſancti zeno nis. Nota ꝙ ſmā a qua non eſt appella tum tranſit in rem iudicatā et facit ius inter partes .i. declarat. Itē ſi principa le non tenet nec alia omnia ab̓ ipſo ca et originem acceperunt. ¶ Itē licet ſuiā lata ſit contra ms litigatoris a qua nō eſt appellatum tenet ſi lata eſt contra ius cōſtitutionis expreſſe nulla eſt nec eſt neceſſe appellare ab ipſa. Itē veritas geſtoꝝ ſermonibus preua let et poteſt hic ſumi illud generale pls valet ꝙ invexitatē agitur quā quod

ſimulate concipitur. itē ſemper preſu mitur pro ſniā donec in contraxium oſtē datur. Cauſam que inter Ca. Int̓ canonicos nouarien̄. ex parte vna et a. clexicū ex altera queſtio vertebatur ſu per prehenda nouarien̄. eccē que de con ſeſu parcium cōmiſſa fuit ep̄o laudunē. qui cognito de meritis cāe tulit Inicm pro canonicis nouarien̄. a qua dictus clericus ſe. ap. appellauit partes pro cā illa coram dn̄o pa. cōparuerunt In cuio preſentia propoſitū fuit ex parte ipſis cleriti ꝙ dictus ep̄s contra formaꝫ mā dati ſniām ꝓmulgauit ſicut per atteſta tiones nitebatur ꝑrobare pa. auditis ra tionibus partium cōſideransqꝫ iudex nō ſꝑ ad vnam ſpeciem probationis animi ſui motū informat et ipſa ſuiā nibil con tinebat iniquū ⁊ de cōſenſu partium cā fuerat cōmiſſa ſniam a predicto epiſco po latam cōfirmauit. Nota ꝙ qui appel lat a ſniā probape deẜet ſententiā eē in iuſtam. Itē iudex non debet ſemꝑ aīm ſuum allegare ad vnā ſpeciem probatio nis tantū ſed omnia que coram es acta ſunt debet diligenter conſiderare ⁊ ex his omnibus animū ſuum informare. ⁊ ſecundū hoc ferre ſuiām. Irem ſenten tia nihil iniquū cōtinere debet. Quod ad cōſultationē. Ca. Cum quidā clericus infamatus eēt ſuꝑ quibuſdam criminibus indicta fuit ei purgatio vſqꝫ ad xx. dies et ab ipſo re cepta adueniente xx. die appellauit nul la cauſa appellationis expoſita. querit̉ vtrū appellationi illius ſit deferendum ⁊ reſpondeturqꝫ nō appellauerit/ quia ꝑ hoc acquieuit ſententie iuris intexprr ratione / maxime cū cūm nō reddiderit appellandi. Itē idem clericus cōdemna cus fuit in cauſa pecuniaria et ꝙ ad eū
dem terminū ſoluereꝫ qui terminuꝫ ad hoc ſponte ſuſcepit ipſe tame ſoluer̄ no lebat infra quadrimeſtre tempus quod datur cōdemnatiepropter quod appella uit actor petehat ſententiā exerutioni mandaxi. Queritur vtrū tali appellati oni ſit deferendū rn̄. ꝙ propter tale̓ ap pellatione non eſt deferenda executio ꝙ illud tempus poteſt artari et elongari iuſta de cā et ſponte recipiendo talē ter minum quadrime ſtri tꝑi r̄nunciaſſe ui detur vnde ſib̓i eſt imputandū et ideo nō auditur appellans. niſi forte modus ex ecutionis canonicus extendatur. ¶ Nota ꝙ niſi cōdemnatus appellauerit infra x. dies ſniā tranſit in rem iudicatam. Itē qui non appellat iuris interpretati onem ſententie paruiſſe videtur. Itē quadrime ſtre tempus quod datur con deminatis a iure in cā pecuniaria poteſt abbreuiari et elongari a iudice ex cā. Item ſi quis terminum illum recipiat ponte etiam ſine cā ampliori tempori renunciare videtur vnde poſtea non po teſt appellare propter hoc. ¶ Itē tacite renunciat quis iuri ſuo. ¶ Item ab exe cutore nō eſt appellandū niſi modum exce dat. Sicut nobis ca. Int̓ H. ſub diatōnū et H. preſbiterum vertebatur queſtio ſuper v. modijs frumenti quos dictus preſbiter annuatim eidem ſubdi adono vt dicebat ſoluere tenebarur cō miſſa fuit cā ſuper hoc quibuſdam iudi cibus coram quibus H. ſub̓diatonus pe tebat a dicto H. preſbitero v. modios frumenti ſibi per annos ſingulos ꝑſo uendos. Sacerdos ſe non teneri rn. cū alia vice ſuper hoc cōuentus fuerit ⁊ ſe tentialiter abſolutus/ ad ꝙ ꝓbandū du os teſtes induxit per quos conſtitit ꝙ magiſter A. auctoritate epiſcopi laudū

De ſen. et re iud.
nen̄. ipſum abſoluit ab impetitione ſub diaconi ſupradicti. Sed quia teſtimoni um ipſorū quaſi nude prolatū fuerat cū nihil dixerint & cauſis que iudicē mo uere ſolent ad ſententiā ꝓferendam cō ſuluerunt pa. quid ſuper hoc ſit ſeruan dum cū in pleriſqꝫ locis in quibus cō pia prudentum habetur obſeruetur de conſuetudine ꝙ omnia que raouent iu dicem ad ſententiā proferendā non ex primantur in ſma rn̄. pa. ꝙͣ cū ita ſit qd̓ ex dictis ipſorū teſtiuꝫ conſtet ſententi am a iudice ſuo prolatā preſumi dꝫ om nia ſolemniter proce ¶ iſe propter iudi dariam poteſtatē. Nota ꝙ licet teſtis non reddat cām ſui dicti nihilomins pa let dictum eius vb̓i nō fuit interrogats de cā. Itē omnia que mouent iudicem nece ſſe nō ē exprimere in ſniā Itē fniā lata ꝓbat̉ ꝑ teſtes. Itē p̄ſumendū ē pro iudiciaria poteſtate ꝙ omnia legiti me fecerit in cauſis. ¶ Cu̓ſuper controuerſia. 419 Cum inter ep̄m aurien̄ ex vna parte. ⁊ monaſteriū nouecelle ex altera. ſuper ſtatu ipſius diuerſe ſentēcie pro epiſco po late fuiſſent tam ex parte monaſte rij quā ex parte ouecen̄. epiſcopi fuit ad ſe. ap. appellatū. Vnde epiſcopus ouerē. per nunciū ſuuꝫ cōquerebatur per ſnicie illas eccāmoueren̄. enormiter eē leſam ad quam dicebat dictū monaſteriū per tinere/ quare dicta ſniā pro epiſcopo nō debet executioni mandari. ſuper hoc ne gocio multa fuerunt allegata in preſen tia domini pa. vnde cū ex parte monaſte rij nihil rationabile oſtenſum fuerit qͥ liter dicta Iniā pro epiſcopo lata debue rit irritari ⁊ ideo quantū ad monaſteri um ipſam cōfirmauit mandat pa. iudici b̓us quati. ſi cōſtiterit appellationem ꝓ ecca quecen̄. rationabiliter interpoſitā
et ad eam proſequendā nunciū ſuum ī fra tempus legittimū deſtinaſe excu tio ſnie̓ differatur ne circa poſſeſſionē onecen̄. eccā detrimentū incurrat alio quin ſicut iuſtuꝫ fuerit executioni man decur ſine preiudicio eccē eueren̄. cū hoc ſibi nō preiudicet. quominus ſuā poſſit conſequi rationem cū res inter alios ac ta nō noceat alijs iuxta cōſtitut oneeca nonicas ⁊ ciuiles. ¶ Nore ꝙ quilibet ca ius inter eſt poteſt appellare a ſniā inter alios lata ne mnandetur executioni. Itē infra tempus legitimū .i. infra an num dꝫ quis proſequi appellationē. itē ⁊ſi nō appellet̉a Iniā inter alios lata tn̄ remanet ei ciuus intereſt ius ſaluū̓ cū res inter alios acta non neceat alijs. Tum hertholdus. Ca. Ber tholdus miles habebat villā ſuam in qͣ erat ecca vnde ipſe erat pacronus villā illam obligauit. p. militi dicto p. ccedito re ſub̓lato de medio a. nepos eius et ℟ res pacante ipſa ecca D. clexitū eiuſ dem loci preſentauit ad dictam eccam dicens ꝙ ius patronatus cū vniuerſita te tranſi ſet in eū archidiaconus de con ſenſu epiſcopi ipſū inſtituit in eandem et in corporalem poſſe ione induci fecit eundem dictus hertholdus dominus fun di hoc audiens I. preſbiterū ep̄o preſe tauit ſed epiſcopus ipſū nō admiſiti ꝓpt̓ quod dictus. Ipreſbiter coram remen̄. archiep̄o ap. ſe. legato contra prefatuꝫ D. depoſuit queſtione archiep̄s cam ſu per hoc iudicibus delegauit ſub̓ hac for ma vt cam inſtructam adipſuꝫ remitte rent prefigendo partibus terminū per emptoriū in quo eius ſe cōſpectui p̄ſen tarent ſententiam recepture ad quem terminum dictus D. cū ſuis atteſtatio nihus acce ſſit I. preſbiter nec iuit nec tunc miſit aliqueꝫ reſponſale̓ legatus
qꝛ

inſpectis atteſtationibus D. cleri ipſū ab impetitiōe I. preſbiteri. abſoluit ꝑs modum vero idem i. preſbiter infra bre ue tempus ad legatū accedens iuſtama cām abſentie allegauit. quo audito ar chiepiſcopus mandauit quibuſdam iu dicibus vt ſi iuſtam cām abſentie oſtē deret corā eis predictā ſniām nullius de cernerent eē valoris et cām terminarēt eandē alioquin ſententiā ipſam facerēt obſeruari Dicti iudices cōmiſerūt alijs vices ſuas qui teſtes ſuper predicto ar ticulo receperunt a quibus dictus. D. clericus ad ſe. ap. appellauit pa. audite probationibus illius preſbiteri ſuꝑ ab ſentie ſue cā licet eā minus ſufficienter proba et ne tamē preiudicaret opinio veritati cōmiſit pa. cam illaꝫ cuidaꝫ car dinali ipſe vero intellectis meritis cāe omnia retulit dn̄o pa. quia archiepiſco pum inuenit circūuentum fuiſſe ex te nore ſententie tamē quia cōtinebatur in illa ꝙ per atteſtationes illius vel ipſius clerici fuerat ſufficienter probatūqꝫ pre fatus A. in poſſeſſione iuris patroncitꝰ extiterat cū ipſum ad eandē eccām pre ſentauit cū tamen per atteſtationes il las nihil aliud oſtenſum fuit niſi ꝙ pre dicti P. et A. annnatim perceperunt .x. ſol̓. qui patronis illius eccē dari cōſue uerunt tn̄ quia dicebatur in ſniā illa ꝙ dictus i. in probatione defecerat cū per atteſtationes illius apparet manifeſte ipſum i. ſuam intentione̓ ſufficienter ꝓ ba ſe tum etici quiacām non recepit ſuf ficienter inſtructam cū vnius partis at teſtationes receperat que paꝝ faciebāt ad cām vnde papa ſententiā predictam caſſauit et p̄fato i. adiudicauit eccāꝫ memoratā cum A. vero patrono ipſum conſtitit fuiſſe preſentatū. Lota quod non valet ſententia lata contra ahſen
cem ſi conſtiteric eum iuſta d̓ cā impedi tum fuiſſe. Item licet minus ſufficiē ter prohetur abſentie cā nihilominus debet de cā iterum cognoſci. Itē veritas preualet opinioni. Itē cū iudex circun uentus eſt iterum dꝫ de cauſa cognoſci. Itē non dicitur cā remiſſa ſufficienter inſtructa niſi aliegationes viriuſqꝫ tis pemittantur. Item euidenter hic pa tet ꝙ ex preſentatione patroni acquiri tur ius preſentato ſi patronus in ſua preſentatione perſiſtat. In cauſis. n Ca. dicitur hic qd̓ ſecundū ꝙ papa iudicat et alij debent iu dicare et ideo pa. iuris ordinē et equita tis xigorem in cāis diligenteꝝ obſeruat̉ debet cū in ſimilibus alij ſimiliter debe ant iudicare niſi cum ipſe aliquid diſpe ſatiue duxerit ordinandū. ¶ Lota ꝙ or do iuris et equitatis rigor in iudicijs ob ſeruanda ſūt. Itē ſuiā pa. ius facit quo ad omnes. ¶tē ſecundū ꝙ ipſe iudicat et alij iuidicare dehent et ſic in ſimilibus idem iudicium eſt habendum. Itē in diſ penſationibus cā neceſſitatis et vtilita tis attendenda eſt. ¶ Itē diſpenſationes non debent trahi ad ius cōmune. ¶ Inter monaſteriū. ¶ Ca. Va cante monaſterio ſancti leufredi mona chi elegerunt quendam de gremio ipſi us monaſterij in abbatem et dū ipſi pe terent cōfirmationem electiōis ſue mo nachi ſancti andoeni ſe oppoſuerunt dicē tes electionem illā infirmandā ex eo ꝙ de monaſterio ſancti audoeni fieri debe bat quape epiſcopus dioc. eam diſtulit confirmare. Vnde per hoc ad petitionem monachorū ſancti leufre di cā cōmiſſa fuit quibuſdam iudicibus coram quibꝫ lis fuit conteſtata et proceſſum in cau ſa et teſtes recepti. Demum monachi ſancti audoem ad aliociudices litteras

impetracunt continentes ꝙ primi iudi ces erant eis certa ratione ſuſpecti. vnd̓ propoſuerunt quaſdam fxiuolas excep tiones contra eos quas cū iudices ad mittere nollent illi appellauerunt. iudi ces uidentes ꝙ prime lxē nō reuocabā tur per ſecundas proceſſerunt in cā nō obſtande illoꝝ appellatione cōfirmāte. electionē monacborū ſancti leufredi ꝓp ter quod delata fuit ca ad papam corā quo obijciebatur contra ſma̓m ꝙ lata ē rat a ſuſpectis iudicibus ⁊ ꝙ ca fuerat alijs iudicibus delegatā et poſt appella tionem allegabant etiā Iniām priuela tam pro eis ſuper queſtionē ipſa. Domi nus pa. auditis hinc inde propoſitis qͥa conſtitit ei ꝙ ſecunde lxc nō reuocabāt primas tamen quia cāe ſuſpicionis fri uole fuerunt que ante ingreſſum litisd̓ huerunt proponi et ideo eisrenuncia ſſe videtur et quia de proceſſu iudicū et de priuilegijs ap. ſe. nullam fecerant men tionem que ſi fuiſſent expreſſalrās nl̓ latenus hab̓uiſſent ſniām priorum iu dicum cōfirmauit non obſtante ſniā q̄ allegabatur a parte aduerſa que nō fu it oſtenſa dn̄o pa. nec primis iudicibus que etiaꝫ fuiſſent. ſed quē etiā ſi eis fu et oſtenſa nihilominus contrarium ſtatuiſſent ea poſtpoſita quia nō pale hat. Si aūt tene bat et eā non oppoſuerunt eis imputet cū lites pretextu nouorū inſtrumentoꝝ non debeant inſtaurari. et electo muns benedictionis exhibuit ſalus iuti dioc. epiſcopi. Nota ꝙ dilatorie exceptiōes ante litis īgreſſum debent proponi. Itē ipſo fatto renunciat quis iuri ſuo. Itē ſecunde lxē ad hoc vt reuocent primas debent facere me̓tionem de proce ſſu iu dicij et de priuilegijs ap. ſe. I ꝑte te xta nouorū inſtrumentorū lites inſtau
rari non debent. ¶ Itē ſentētia contra res prius iudicatas tenet. Itē per ſcm̄ ſuperioris non preiudicatur īfertori. Sub̓orta inter Ca. intex ep̄ melden̄. ⁊ monaſteriū rematen̄. ſuꝑ ſub iectione ipſius monaſterij cōtrouerſia verrebatur propter hoc partibus in pr ſentia domini pa. cōſtitutis petijt procu rator ep̄i reſtitui ad quaſi poſſeſſioneꝫ obedientie in eodem monaſterio qua ip̄ꝫ monachi ſpoliarant. quia per confeſſio nem procuratoris monaſteriꝫ cōſtitite piſcopū quaſi poſſe ſionem obedientie in eodem monaſterio habmſſe pa. ipſum xeſtituit ad eande. Veruntamē quia ex parte monaſterij quoddā priuilegium innnoc. pa. exhibitū fuit ī iudicio ꝙ ple nam libertatē monaſteri exprimebat mādat pa. quibuſdam vt ep̄m reſtituāt in quaſi poſſe ionem obedientie quore ſtituto niſi epiſcopus contra priuilegiū aliquid rationabile oſtenderit. ſuper ſub iectione monaſtern ſilentiū imponant e idem. iudices predicti reſtituerant epiſ copum ⁊ poſtmodū ceperunt cognoſcere ſuper ſtatu ipſius monaſterij cōtra pri uilegium innoc. pa. exhibuit epiſcopus quandam ſentētiam alex. pape. ſuꝑ ſub iectione ipſius monaſterij. iudicee recep tis probationibus vtriuſqꝫ partis cāra inſtructaꝫ remiſerūt ad dominum papā Papa auditis ⁊ intellectis rationibus partium qͣuia intellexit rationes epiſco pi efficaciores ſub̓iectione in eomo naſterio adiudicauit eidem. vt ibidem habeat tanꝙͣ dioc. epiſcopus poteſtatē ita tamen ꝙ per hanc ſniām nullum pͥ iudicium ſedi. ap. generetux quominus cū voluerit ſuam iuſticiā proſequātur In fine rn̄t quaſi tacite queſtioni. dice ret aliquis. Nonne priuilegiū innot. de huit tueri monaſteriū contra ſentētiaꝫ
4 I

alex. Reſpondet pa. ſi priuilegiū inno. Alexandro fuit in iudicio preſentatum et ipſe tulit nicm in cōtrarium illud in telligitur r̄proba ſe. Si vero nō fuit ex hibitum pretextu priuilegij d̓ nouo reꝑ ti ſniā alex. non dꝫ reuocaxi. ¶ Nota ꝙ confeſſio procuratoris dn̄o preiudicat. Itē in corporalia non poſſidentur ſed q̄ ſi. Item reſtitutio ad ſubiectionem ⁊ te ingreſſum principalis cauſe facienda eſt. Item licet cā liberalis ſit prriudici alis tamen queſtio poſſe ſiōis ei preiu dicat. ¶ Itē contra priuilegiū admittit̓ probatio ſiue defenſio. ¶Itē non ſufficit obijcere niſi probetur ob̓iectū Itē pro te ſtatio premittenda ē ne fiat alicui pͥ iudicium circa ius ſuū vt hic fecit pa. Itē priuilegio libertatis nullus renun ciaire poteſt in preiudiciū pa. ¶ Itē īſtru mentū incelligitur reprobatum eo ipſo ꝙ iudicatur contra ipſū. Itē pretextu priuilegij de nouo reperti non dꝫ ſniā re uocari. Et ſic negligentia nocet ſed ꝑ hoc non ſit preiudiciū pape quo minus ſi voluerit ius libertatis ſit. ſaluum mo naſterio. ¶ Cum i. et a. Ca. I. et a. cano nici ſantti dioniſij pro ſe et quibuſdam alijs canonicis ſuis denunciauerunt do mino pa. ab̓batem ſuū ſuper dilapidatio ne. periurio. ſimonia. et quibuſdā alijs crimmibus ſuper quibus erat multipli citer infamatus. Vnde papa mandauit quibuſdam iudicibus quatins ad eccāꝫ iNam perſonaliter accedant et tam ī ca pite quā in memẜxis corrigant corrige̓ da et ſtatuant que ſecundum deum viderint ſtatuenda. iudices vero recepte iuramētis abbatis et canonicorū abba tem ipſuꝫ ab̓ adminiſtratione ipſius ec cleſie per ſnīām remouerunt dilata cor rectioe̓ mēẜrorū A quā ſentētia pretu
rator abbatis appellauit. Vnde poſtmo dum inpreſentia pape propoſuit dictaꝫ ſententiā reprobari deber̄. Pximo quia iudices lite non cōteſtata in negocio ꝓ ceſſerunt tum quia iuramenta conſpi ratorum contra ipſū receperunt depoſiti onibus teſtium corā partibus publica tis nec oſtenſi eiſdem ad Inicm ꝓceder̉ p̄ſumpſerūt. Papa. vero his et alijs in tellectis quia de articulo cōſpirationis ſibi non potuit fieri plena fidee mandat iudicibus quatinus ſi cōſtiterit ꝙ illi cō ſpiratores fuerunt quorum iuramen ta iudices receperunt. Et quod abbas probare voluerit corā eis et iudices dicta illorū ſolummodo ſecuti ſunt cū ꝑ alios ea prohata nō eēnt. ſen tentiam protulerunt proceſſum illoruꝫ debeant ixritare. In principali negocio iuxta formā cōpreſenſam in prioxibus lris poſtmodum procedentes. Si vero ab̓bas non potexit probare illos conſpi ratores fuiſſe vel ſi eciam hoc probaue xit appareat tamen ꝙ nihil depoſuemt ſuper his pro quibus fuit abbas amēts vel etiam ſi aliqua depoſuerunt contra ab̓batem ea tamē per alios fuerant̉ ſui ficienter probata proceſſum illorū iudi cum debeant cōfirmape. quia quāuis ad uerſus abbatem nō debuerunt cōſpira tores admitti iuramentū tamē ipſorū de veritate dicenda ſuper ſtatu ipſius ec cleſie recipi. potuit vt per dicta illorū ſu per alijs fides poſſit haberi que ipſum abbatē nō tangebant precipne cū tunc probatū non eſet ipſos cōſpixatores fu iſe. ¶ Nota ꝙ aliquis poteſt per alium denunciare. Itē conſpirctores nō ad mittuntur ad teſtimoniū. Itē exceptio propoſita ante ſmīam a grauaimine ī ca appellatōis debet vera eē. ¶ Item non ſufficit probare cōſpiratores fuiſſe. niſi

De ſen. et re ind.
probetur ꝙ iudex fecatus fuerit dicta il loruꝫ Itē cōſpiratores po ſſūt admitti contra a nos quara cōtra illum contra quem cōſpiraſſe dicantur. Cum te Ca. H. de caſtropar tini et B. hab̓uerunt inter ſe verba iniu tioſa ita ꝙ G. dixit ipſi B. ꝙ equuis fu us non erat minoris valoris quā capil li ipſius B. quare ipſe ẜ. cōuenit h. ac tione iniuriarū. Iudices qui de hoc cog noſcebant damnarunt dictiꝫ h. in x. ſoli dos. vnde ipſe timens ne per dictam ſen tentiā nocaretur infcura petijt a domīo pa. beneficiū reſtitutionis ad famā pa pa vero cōſiderans ꝙ nulla vel modica facta ſibi fuerit iniuria vult ipſū h. per dictam ſuiām in famia non notari. Ro ta ꝙ condemnatus de iniuxia notrtur ī famia. niſi iniuria ſit minima vt hic pꝫ ad probandū. Ca. Vacante monaſterio herielen̄. quedaꝫ moniales eiuſdem monaſterij elegerunt cuſtodem ipſius monaſterij. alij vero elegerunt quandam monialē aliā in abbatiſſam ipſius monaſterij ſuper iſtis elictionibꝫ eā fuit cōmiſſa quibuſdam iudicibus qͥ examinatis electionibus predictis con firmauerunt electionē cuſtodis poſt cō firmationem dicebatur ꝙ vnus de iudi cibus delegatis erat tꝑe late ſuie̓ pub lice excōicatus vnde iteruꝫ cā ſuper hoc delata e̓ ad dominū pa. vnde ipſe mādat quibuſdam iudicibus ꝙ ipſi cognoſcant de electione cuſtodis vt ear ſicut de iurͣ fuexit cōfirmare vel infirmare procurēt ita vt ſi pro eo ꝙ vnus ex iudicibus de legatis qui eandē ſententiā protulerūt eēt tꝑe ſententie publice excōmunicius ficat per metropolitani lrās dicebatur aͥ etiam alia iuſta cā conſtiterit eandem ſuiam infirmandam caſſata ipſa ſniā .i. caſa et irxita aunciara de eadem elec
tione iterato cogno cant. Rota ꝙ ſiiā publice excōicati nulla e̓. Itē litterisor dinarij ſtatur. Item utile viciatur per inutile. Itē licet tꝑe late ſuie̓ iudex ſit excōmunicatus et ideo ſniā nulla ea ta men que fecit ante excōmunicationem valebunt. ¶ Quānis regulariter. Lo. xx gulariter traditur ꝙ res inter alios iu dicata nō nocet alijs fallit tamen in ca ſibus hic cōtentis .ſ. ſi aliquis cui prīo competit attio vel defenſio de te aliqua ſuſtinuit ſequentē agere ei eſt preiudici um generatum. Et in alio caſu eſt etiā ei preiudiciū generatū qui paſſus ē eū experiri a quo cām habuit verbi grā. Epiſcopus hononien̄ contulit mihi ar chidiaconatū obiectum fuit mid̓i ꝙ exā filius ſacerdotis et probatū fuit in iudi cio. Queritur vtrū ſec ſniā debeat pre iudicare epiſcopo ꝙ amittat poteſtateꝫ conferendi illaꝫ dignitatē illa vice quā nis res ſit acta inter alios. Dicitur ꝙ ſic quia imputet ſibiqꝫ dimiſit aliū age re cū ſib̓i cōpetehat actio ⁊ defenſio illi us archidiaconatus. Secundo ponitur ꝙ actum fuit contra epiſcopū qui contu lerat mihi archidiaconatū et probatum ꝙ erā filius ſacerdotis. queritur an iud̓ mihi preiudicet cū ſit inter alios actum Et dicitur ꝙ ſic. Exempla iſtorū caſu um et aliorumi plurium in quibus faltt regula predicta notantur in gloſa hius capituli. Lota hic regula generalem ℟es inter alios acta alijs nō nocet. fal lit tamen in caſibus hic cōtentis .j. cum aliquis cui competit actiovel defenſio ſu ſtinet ſequentem agere. Itē cū quis paſſus eſt eū experiri a quo cauſam ha ẜnit. Duobus iudicibus. Ca. Et & duo ſūt iudices in aliqua cā diuerſas
q̄ v

proferūt ſententias. Queritur que illa rum teneat diſtinguitur ſi ſunt ordina rij tenet ſniā pro reo et nō pro actore ni ſi in cauſa fauorabili puta matrimonio libertate dote ſeu teſtamento pro ipſo actore ſniā lata fuerit. Si vero ſint de legati vtraqꝫ pendet ſniā ex apbitrio de legantis ſi vero ſunt arbitri neutra ſen tentia valet. Nota ꝙ fauorabiliora ſūt iura ad abſoluendū ꝙ ad cōdemnanduꝫ niſi in quatuor caſibus hic contentis .j. matrimonio libertate/ dote et teſta mento. De appellationibus recuſationibus et relationibus. glecti filij. Ca. Pxior ⁊ clerici de giſeburna. habent ordinationē quarundā eccle ſiarū archiep̄s eboracen̄. ap. ſe. legatus volens eccas illas vacātes ordinar̄. prior et canonici p̄dicti hoc in tellige̓tes appellauerunt ab ipſo ad ap. ſe. eundē priorem poſt appellationē fuſ pendit et eccas illas interdixit et cano nicos excōicatos denunciauit ſi prioxi o bedirent et eccas nihilomins ordinauit propter quod prior⁊ clerici domino pa. grauiter ſunt conquēſti. Vnde mandat quiduſdam quatinus ſuper his verita tem īquirant et ſi per legittimos teſtes et famā loci inuenerint eccleſiarū con ceſſiones taliter factas in irritum reuo cent eas niſi prior et canonici malicioſe diſtulerint eas quantū ad ipſos perti nent ordinapē. Nota ꝙ quicqͥd ſit poſt legittimā appellationē dꝫ in irritum re uocari. Itē per negligentiā amittit qͥs tus ſuū et illud tranſfertur ad ſuperiorē
Itē legatus qui nō eſt de later̓ domini pa. miſſus non poteſt cōferre eccās vacā tes quorum ordinatio pertinet ad inferi oxes preſatos. Inter ceterai Ca. Xbbas ſan tti apollinaris appellauit ab̓ archiep̄o remen̄. ſuper omni ca que contra ipſum poſſet moueri qͦr. quid iuris. et rn̄. ꝙ nō valet talis appellatio. Nota ꝙ general̓ appellatio non dꝫ admitti. Ad noſtram. Ca. Abbas ſā cti petri queſiuit ⁊ pa. an deberet deferre appellationibus monathomū ſuorum a correctione interpoſitis rn̄. pa. ꝙ appel latio non eſt inuenta vt alicui preſtar patrocimum in ſua nequicia exiſtendi quare mandat eidem quāti. non obſtan te appellatione ſubditorū ſuorū corigat eos ſetundū regulā et inſtitucionē ordi nis ſui. Rora ꝙ appellatio non defendit aliquem in delicto. Itē a correctione nō admittitur appellatio. Ali quis appella Perſonas. uit appellationi ſue nimis prolixum ter minum ſtatuit. Iudex debet ei aſſignar̉ terminū infra que ſe. ap. cōuenient̓ po ſit adire. et ſi ad terminū illum appella tionem ſuā non fuexit proſecutus ex tunc cōpellit appellantē ſtare iudicio ſuo ſuper his que in queſtione vertūtur. et ſi cōpetentem terminū ſibi prefixit. et appellationē ad illuꝫ non fuerit ꝓſecu tus ſit i modo cōpellat eundem. Nora ꝙ aliquis poteſt ſibi prefigere terminum ad appellationem proſequen dam et ſi nimis prolixum prefigerit iu dex debet terminum cōpetente̓ prefiger̄ Itē ſi appellans non proſequitur appel lationem ſuam in termino ſibi prefixo ei renunciare intelligitur et ſic eſt ar. ꝙ tacite renunciet quis appellationi ſue Cum ſit romana. Ca. Aliqͥs

De ſen. et re iud̓.
appellauit ante ſuiām vel poſt queritur quantum tempus dandū ſit ei ad appel latione̓ proſequendam. rn̄. pa. ꝙ ſi ante Inicm vel poſt fuit appellatū huiuſmo di appellationibus indulgetur annue et ſi iuſta cā interuenexit indulgetur bienniā niſi iudex a quo appellatur bre uius terapus duxerit ſtatuenduꝫ ſecun dum locorū diſtantiā et perſonarū et ne gocij qualitatē. Et ſi infra illud tempo appellationem nō fuerit proſecatus te nebit ſnic̄i. ſi poſt ſniāꝫ diffinitiuā fuit appellatū nec amplius ſuper eodē nego cio audietur. appellans. Si vero a gra uamine ⁊ ante īgreſſum litis fuerit ap pellatū talis auditur appellans. quia cā nones paſſim appellare permittunt et tales non ſolent proprie dici appellati ones ſed ꝓuocationes ad cām ſibero an te ſuiām et poſt li. cont. appellauerit cō pelli debet illius ſtare iudicio ad quē ap pellauit alternatiue .ſ. vt appellatione ꝓſequatur. aut iudicio ſuo ſtet. ſi vero ille qui appellat fuerit raptor vel aliene rei violentus detentor tales admittant̓ appellantes niſi fuerit notoriusraptor vel fornicator exiſtat ſicut ille quem a poſtolus abſentē et irrequiſituꝫ excōmu nicamit. ¶ Rota appellanti datur annue ad proſequendā appellationē ſuam ex iuſta cā hiennium. Itē index annū illū poteſt abbreuicire. Itē qui non ꝑyoſeq̄ tur appellationē infra debitū rempusra ta manet ſniā. Itē in notorio crimine non auditur appellans. Ad hec. 6a. Aliquis appella uit ſuper aliqua cā pendente appellatio ne cōuenitur vel accuſatur ſuper alio ꝙͣ ſuper eo ſuper quo appellauit q̄rit. an te neatur ſtare ſub illo a quo appellauit appellatione pendente. Rn̄. pa. ꝙ ſi vo luerit poteſt eū tanꝙͣ ſuſpectum recuſar̄
alioquin ſtare debet iudicio eius ⁊ preci pue ſi iudex ordinarius ſuus exiſtat. Lota ꝙ pendente appellatione ceraordi nario poteſt ipſe ordinarius recuſari. Si ſuꝑ alia cā cōueniatur appellans cō ram eo. ¶ Si duob̓us Ca. Duo litiga bant coram iudice ſuo puta cerā archi diacono vnus appellauit ad ep̄m. alter ad pa. vel coram ep̄o. vnus appellamit ad pa. alter ad archiepiſcopū/ ine qͥ ap pellauit ad epiſcopū l̓ qͥ appellauit ad archiep̄m ad diē appellationis acceſſit ad ipſū ꝓpone̓s ſe ad eius audiē̓tiā ap pellaſſe tacito de appellatōe aduerſarij ad ſedem ap. interpoſitā qui appellane rat ad pa. citatus fuit ab̓ epiſcopox l̓ ar chiep̓o ille cōfides de appellatōe ſua ad pa. interpoſita nec iuit nec miſit aliquē rn̄ſalem et quia non venit fuit extōicatꝰ Querit̉ an teneat excōicatō Et rn̄. ꝙ tenet ſentētia in eū pro cōtumatīa lata niſi iudex ille cognouerit eum ad ſe. ap. appellciſſe. ¶ Secūdo poītur alia q̄ſtio Aliqͥs appellauit a ciuili iudice ante iu diciū l̓ poſt ad dominū pa. Queritur an calis appellatō valeat. Reſpondet pa. ꝙ tenet appellatō ī illis qui ſub̓ſunt pa pe in tꝑali iuriſdictiōe ī alijs vero ꝙuis de cōſuetudine alicuius loci teneat de iu ris tn̄ rigore nō tenet. ¶ Nota prīo ꝙ quilibet vocatus ad iudicē debet ire ⁊ al legare priuilegiū ſuū alias tenet ſentē cia pro cōtumacia lata in ipſū. Iteꝫ de vno foro nō eſt appellandū ad aliud ni ſi cōſueuido aliud inducat Quidam clerici Ex ratione. appellauerāt a ſentētia cōtra eos lata quā ex iuſta cā infra hienniū nō fuerāt proſecuti petebant a papa ꝙ adhuc ad mitterētur adproſequedam appellatio nem cū infra hienniū̓ ea nō poruerunt

proſequi mādat pa. iudicibus quati. ſi conſtiterit eospropter īpotētiaꝫ proſecu tionē appellatōis omiſiſſe nō vult pa. ꝙ ꝓpter hoc eis debeat preiudiciuꝫ gene rari. ¶ Lota ꝙ impotētia excuſat ita ꝙ etiā poſt bienniū admittitur qͥs ad pro ſequedaꝫ appellatōeꝫ. et ſic nota ꝙ ſi ꝑ me nō ſtat mihi nō imputatur. Neminimo. Ca. Aliqua cā cōmiſſa eſt alicui iudex citat reū̓ ille ſta tim mittit nūciū ad pa. pro ca illa ille ve nit allegans ꝙ nū̓ciū ſuū propter caꝫ il la miſit ad pa. qͣr. an debeat ī cā procede re vel nō rn̄. pa. ꝙ ꝓpterea nō dimittat qͦ minus procedat in cā ſecūdū formaꝫ iu ris. Si vero qͣte citatione iter arripuit tūc iudex procedere nō debet hoc vltimū nō tenet. I. e. vt debits. Nora ꝙ ꝑ cita tōem ꝑpetuatur iuriſdictio. Itē facto quis dicitur appellare. Ca. Ca cōnriſ Suꝑ eo quod. ſa ē aliciū reus aliquā exceptōeꝫ obicit in cā illa ꝓpter quā exceptōera appella tur. qͥr vtrū iudex ea nō obſtante poſſit in principali procedere. rn̄. ꝙ ſi cā princi palis ſine illa terminari nō poſſit ſuꝑſe dere debet iudex in principali qͥſtiōe In fine ponitur alia dubitatio ecce lite con teſtata opponit reus ꝙ ꝑ falſi ſuggeſtio nem littere ſint impetrate. q̄r. an hec ex ceptio ſit admittēda. rn̄. pa. ꝙ ꝓpter hoc nō eſt differēda ſniā. Lota ꝙ lꝫ ap. ſit re. in principali appellatur ſuꝑ incide ti queſtione. Item ſi principalis. queſtio ſit talis ꝙ nō poſſit decidi ſine incidenti. iudex ſuꝑſedebit vtriqꝫ. Iteꝫ exceptio de falſi ſuggeſtiōe. poſt. li. cōt. nō val ¶ De anlatōibus. Ca. In qͣ libet ca maiorcrel minori poteſt qͥs ap pellare ſi grauetur. Nota ꝙ idem ius ſeruari debet in minori ſicut in maiori. ⁊ eſt ar. in modicis dandus ē libellus
Puꝑ eo. Ca. Secandū cano nes et ante ſentētiam et poſt p̄t appello ri. Secūdū leges nō poteſt appellari a te ſeutēticimi niſi in caſibus. Iteꝫ vbicū qꝫ appellctō tollitur et recuſatio nō ad mittitur. Iteꝫ ſi cā cōmittitur īſra cer tū tempus termināda. tempus illud īci pit currre qn̄ iudices lrās r̄opiūt. Neta ꝙ ſecūdū canones ē̄te ſentētiā et poſt li cet cippellare. ſecūdū leges ā̄te ſentētiā non appellcitur niſi in caſibus. Iteꝫ ſi cut appellacō ex ca cōceditur et ex cā in hibetur ſic et recuſatio. Item temps nō currit non ab̓ eo tempore qͦ potuit iudeꝫ pxocedere Veruenit. ca. Clerici cōque rūtur ſe cb̓ aliquib̓s vulneratos vl̓ le ſos cōqͥrūtur clericide illis irale factori bus ſuis ipſi ſtatim cip. ſe. appellāt. di cit pa. ſi eorū exceſſus non ſit notorius cōpellendi ſunt vt īfra cōueniēs tꝑs cip pellatōem intexpoſita proſeqnātur ſi ve co exceſſus illorū notorius fuexit nō ob ſtantē appellatōe illorū denūciādi ſūt ex cōicati vſqꝫ ad debitā ſatiſfactionē ⁊ cū litteris ſui iudicis apoſtolito conſpeciui ſe preſentēt. Lota ꝙ in uotorio crimi ne nō admittitur appellctio. Conſuluit. C4. Dicitur ī hoc capitulo ꝙ ſi manifeſtū ē cilique̓ vxore alterius detinere vel inieciſe mncinus vi olentas ī clexicū ſi ſuꝑ hoc cōuenicitur appellatōi ſue nō eſt aliquatenus defe rendū. Sꝫ cū multa dicātur notoric q̄ nō ſunt cauēdum eſt ne quod dubiū eſt pro notorio habecitur. In fine dicit ꝙ qͥ appellant rogendi ſunt vt īfra cōueni ens tēpus appellatōem ſuam proſeqͣn tur aut pareāt iudicio iudicie ⁊ quo ap pellant. Nota ꝙ in crimine notorio ce ſat cippellotio. Item cippellantes cogē di ſunt appellationē proſequi ciūit iudici

De appella.
o iudicis parere. ¶ Suggeſtum eſt. Ca. Xliqui opprimūtur qb aduerſarijs ſuis propt̓ quod appellant et cū ipſi oppreſſi ap. fa cta et grauati iter arripiunt ad appella tionem proſequendā aduerſarij illi cor noſcente ē appellationem interpoſitam nec vadunt nec mittunt ad preſentiam pa. ſed cū intelligunt illos litteras r̄por caſſe appellant et īter axripiunt ad pa. vt ſic aduerſarios eludant. Suggeſtuꝫ fuit domino pa. vnde mandat quāti. ſi quis deprehenſus fuerit hoc ex fraude vel malicia facere appellatione ſue nul latenus deferatur. et iudex in ca proce dat quia dec. illa qua iſti. hec facere pre ſumunt nō ad deprimendā cumiſcūqꝫ iu ſticiam facta eſt ſed ad remouendum īi quum grauamen. Nota ꝙ nemo de fuci malicia cōmodum reportare dꝫ. Itē oc caſio iuris ad imqnuuꝫ cōpendium trahi non dꝫ. ¶ Ad preſentiā. Ca. inter ar chiep̄m ehoracen̄. et r. preſbiterū cōtro uerſia fuit ahorta occaſione cuiuſdam excōicationis in ipſū preſbiterū late ab archiepiſcopo pa. cōmiſit cam ipſā epiſ copo tuſculano⁊ cardinali ſancte ſuſan ne coram quibus proponebatur ex par te archiepi ſcopi ꝙ ipſe poſt ſententiaꝫ in ſe latā diuina officia celeẜrauit vnd̓ punixi debebat ſecundū ꝙ iura requirūt Ex parte preſbiteri reſpondebaturꝙ ex cōmunicatio nō tenebat cū eē̓t lata poſt appellationē legittime īterpoſitam. vn de non debebat puniri et ideo ominia que facta fuerant contra ipſum reuocari in priſtinū ſtatum. Cardinales iatellecto negocio licet preſbiter nōeēt excōicats de iure ramen de facto et ad cautelā ip̄ fecerunt abſolm et ideo mandat pa. ar chiepiſcopo quati predictū preſbiteruꝫ
de cetero non moleſtet pro eo ꝙ poſt ex cōmunicationē celeẜrauit diuina cū ex cōmunicatio illa facta fuerit poſt appel la. legittimā ſed omnia reducat ad euꝫ ſtatum in quo erant tꝑe appellationis emiſſe ¶ Lota ꝙ abſoluitur quis ad cau telam licet nō ſit excōicatus. Idē Iniā excōicationis poſt appellationē legitti mam lata nulla ē vnde qui poſtea cele brat non punitur Item que poſt taleꝫ appellationem fiunt reuocanda ſunt in priſtinum ſtatum. Ca. Aliquis ¶ Cū teneamur. litigabat coraꝫ ordinario ſuo archiep̄o cantuar. cppellciuit ad pa. ſuper ca illa de qua litigabat pendentē appellatione illa aliquis turbauit poſſe ſione ipſius appellantis/ que ſiuit archiep̄s vtrum liceat ei reformare poſſe ſionem turba tam eo pretermIo ſuper quo ē appel latum rn̄. pa. ſi ad ipſū querela exinde peruenerit ordine iudiciario id ſibi lice bit nec ꝓpterea ītelligit̉ ap. penunciat̉ Nota ꝙ licet appellane redecit ad iudicē ſuum ⁊ quo cippellauit pro cilia ca pro qͥ non appellauit non intelligitur appella tioni ſue renunciare cū ſit eius ordinari us in alijs cauſis. Quod dicit̉ hic ¶ Conſuluit. non tenet ⁊ ītellige hanc decrera. ſecun dum illam infra eodē vt debitus. ¶ Cum parati. Ca. Ep̄s za moren̄. quaſdam petitiones per nunciū ſuum fecit torā dn̄o pa. proponi. quas cum paratus eēt admittere I. diaconus cardinalis olim in hiſpania legatus ꝓ poſuit contra ipſū ꝙ cū ipſū ad ſynodū ſuū vocaſet. ad eius vocationē tōtemp ſit acceder. yropter quod pſū excōicaut et ſic excōicatus ſe fecit in epiſcopū cōſe cxari Quidam cononicus ſanccti iccod̓i pro ipſo epiſcopo firmiter cſſeruit ꝙ

erat tunc in legatione regis. et ideo ad ipſum venire nō potuit. cardinalis alle gauit econtra ꝙ nuncius ſuus inuenit e um in ſalaimantina eccā et non in legati one regis. Iterūʸ nuncius epiſcopi alle gauit ꝙ ab ipſo cardinali appellauerat ande ſniām latam pa. vero his ītellectis conſiderans ꝙ pretextu appellatōis non debuit cōtemnere adnocatione legati ve nire precepit eidem epiſcopo quati. vel in perſona propria vel per nunciosidoneos apoſtolico cōſpectui ſe preſentet ſuam ſi poterit innocentiā oſtenſurus. ¶ Nota ꝙ quilibet vocatus a iudice ſuo venire tenetur allegaturus priuilegiū ſuum. ¶ Itē ar. ꝙ nuncio ſit credendū. Itē ar. aucto. regis excuſaſſet ipſū ſi in legati one regis inuentus fuiſet. ¶ Itē ar. ꝙ nemo prohibetur pluribus defenſioni bus vti. Itē creditur iudici in preiudi cium alterius. Itē aliquis dicitur pre ſens per nuncium. Ad hoc et infra Ca. Aliqͥ iu rant ꝙ ſtihunt in iudicio eccē et poſtea appellant queſitū fuit quid agendū ſit de iſtis. Rn̄. pa. ꝙ iudex dꝫ eos compel lere vt obſeruent iuramentū ſuū vel ꝙ infra. xl. dies poſt appellationē ſuā iter arxipiant ad eam proſequendā. Rota ꝙ pretextu appellationis nō poteſt quis venire cōtra iurcimentū ſuum. ¶ Queſtioni. Ca. Aliquis ex cōmunicatus preſtitit iuramentū ꝙ ſta bit mandato eccē et ſic fuit cib̓ſolutus ⁊ anteqͣ mandatū fiat ei appellat cā ſubt̓ fugn̄. vel mandato recepto. querit̓ vtrū deferendū ſit appellatōi illius. Rn̄. ꝙ non eſt differendū appellationi que iu ramento illius debecit ob̓mare ſed ſtctī reducendus eſt in ecindem ſniām donec mādatū ſuſceꝑit et ad impleuerit ꝓ poſ ſe. ¶ Lota ꝙ contra iuramentū nō ad
mitticur appellatio. ¶ Itē qui nō adita plet mandatū debet reduci in eaindeꝫ ſen tentia a qua fuit abſolutus. ¶ Pretereci Ca. Aliqui appel lant ſuper ciliqua cā appellatione pende te aliqua grauia omittunt. et dū̓ cōue niuntur ſuper exceſſibus illis volunt ſe tueri per appellationē. queritur. quid iu ris ſit. Rn̄. pa. ꝙ appellotio illa non dꝫ eos defendere quo minus eorū exceſſus puniantur cenſura canonica. ¶ Lotaꝙꝫ appellatio nō extenditur ad ea que poſt appellationem fiunt. Itē appllotio non tuetur aliquē in delictis. ¶ Conſtitutis Vacante eccā torcelen̄. canonici d̓ electione tractantes archidiaconus nominciuit quendā c. no mine obiectum fuit a parte altera ꝙ e rat excōicatus ⁊ ideo appellatum fuit ne ad ipſius electione procederetur. Ar chidi. non obſtante appellatione ⁊ denū ciatione excōicatiōis ipſū c. nominauit in epiſcopū et elegit et appellauit ne cō tra hoc ali quid fieret/ quo facto primice vis cū canonicis ⁊ plebanus cū a ſſenfu cleri epiſcopatꝰ l̓ maiorie ꝑtis elegit I in epiſcopum. cauſa iſtaruꝫ e lectionuꝫ delata ē ad pa. vnde ipſe examincitis hu iuſmodi electionibus. mandat patriar che granden̄. et cuidam cardinali quati. ſi archidici. poſt appellationem et denun ciatione excōmunicatōis proce ſit ad nominationē et electioneꝫ predicti c. et primicerius cū canonicis et alijs proceſ ſerunt ad electionē prefati I. electionē confirmet ipſius non obſtante cppellati one prefati archidiā. ſi ipſi appellatiōi prius facte non detulexit ¶ Lota ꝙ ele ctio facta de excōmunicato nulla ē et iō non impedit ſecandam. ¶ Itē qui nō de fext appellationi appellationem cōtra a lium obijcere non poteſt. et ſit nota ꝙ

fruſtra legis implerat auxilium qui cō mittit in legem. Ppopoſuit. Aliquis corā or dinaris ſuo cppellat in aliqua cā cōueni tur poſtea ſuper alijs cauſis ſuper quil nō eſt appellatum ille propter appella tionem nō vult ſuper alijs reſpondere qͥ ritur quid ſit ſeruandum reſpondet pa. ꝙ propter appellationem illā nō mins tenetur in alijs cauſis ſuper quibusnō eſt appellatum reſpondere. verū̓tamen index ⁊ quo appellatur non dꝫ eū cōpel lere ad reſpondendū ſuper alijs quia ei ſuſpectus eſt niſi pro crimine cideo gra ui ⁊ racinifeſto propter quod ipſo actu merito ſit damnandus. ¶ Rota ꝙ licet aliquis appellet cib̓ ordinario tamē ſuꝑ alijs cauſis remanet eius iudex ſed non debet eū cōpellere ad reſpondenduꝫ niſi cximen ſit notoriū. Qua fponte. Archiepiſcops cantua. ſuper quibuſdā dubijs ſuis con ſuluit dominū pa. ante quā ad queſtiōes reſpondeat dicit ꝙ nō videt quei fronte ipſū conſulat cū dicatur iuris ordinem peruertere cū ipſe nō in eccā nō in palci tio non in camera ſua ſed in camera re gis contra ius ⁊ contra pontificalē di uitatē electiōnes epiſcoporū cōfirmet. Poſtea deſcendit ad queſtiones. Prima eſt talis. Aliquis fuit excōmunicatusl interdictus ꝓ contumacia vel alici iuſta ca. ille offert ſe ad iuſticiā de his quibo ſniām recepit. pars aduerſa appellat ne cib̓ſolucitur/ queritur an iudex ipſū ab ſoluere debeat re pondit pa. ꝙ iudex ip̄s abſoluere poteſt ne in excōicationē dece dat. etiam ſi appellouerat pars aduerſa recepta primo cautione ſufficienti ab ip ſo ꝙ iuri parebit corā po. ad que appel lanit vel de legato ipſius. Secunda que ſtio fuit. Aliquis conqueritur ſe irrati
onabiliter excōicatum vel interdictum nihilominus offex. ſe ad iuſticiā et petit abſolmi pars aduerſa appellat ad hanc queſtionem idem rn̄dit ꝙ in prima ſcꝫ ꝙ poteſt illum abſoluere etiam ſi ꝑe aduerſa duxerit appellandum ne ab̓ſol uatur. ¶ Nota qui circa officiū ſuū ma le ſe habet coram ſuperiorē temere pōt cōpaxere vel aliquid petere ab eodem. Itē abſolui dꝫ quis ne ī excōicatione o cedat preſtita prius cautione ſufficien ti non obſtante ap. partꝭ aduerſe. quic appellatio non tenet in hisque dilatōeꝫ non capiunt. Repreſenſibilis. 11 Ca. Quia prelati nis ꝓmpti erant et fuciles ad ex cōmunicandū ⁊ ſubditi promptiores ad appellandū volens latera. con. pronide re ſuper his ta̓ ſubditis quā prelatieſta tuit ꝙ prelati ſuſpenſionis vel excōicati onis Iniām nullatenus proferant ī ſub ieccoeniſi canonica cōmonitione pͥmiſa niſi forte ralis ſit culpa que ab̓ ipſo fa cto ſuſpenſione̓ vel excōicatione inducat nec fub̓iecti contra diſciplinam eccleſia ſtiram appellare preſumant. Sed ſi ali quis pro ſuci neceſſitute appellauerit cō petens ſibi terminus prefigatur ad ꝓ ſequendam appellationē ꝙ ſi infra ter minum nō fuexit. proſecutus extunc e piſcopus auctoritate ſua pt̄atur. Si autem aliquis appellauerit ⁊ ille cōtra quem fuerit appellatū venerit ille vero qui appellquit venire neglexerit ſi pro prium hab̓uerit in expenſis parti alte ri cōdemnetur vt hic ſaltem timore per terxitus non facile quis appellet. In fi ne dicit ꝙ religioſi cū pro ſuis exceſſi bus fuerint corrigendi contra regularē diſciplinā non appellent. Mota ꝙ cano nica monicio precedere debet excōmuni cationem. ¶Itē ſi quis infra terminū

ſibi ſtatutuma appellationem nō proſe quitur iudex poſtea officio ſuo vtatur. ¶ Item qui nō proſequitur appellatio nem ſuā cōdemnari dꝫ aduerſario eam proſequenti in expenſis Itē ⁊ correcii onē nō appellatur Ad hoc. Ca. Iudex cōpeller̄ dꝫ appellantē vt appellationē ſuam pro ſequātur infra terminū ſibi prefixum vel ſtet iuri coram ipſo. in fine dicit ſi a liqua paruum iudicē habet ſuſpectum iudicē eligant qui cām dirimat. Nota ꝙ iudex poteſt cōpellere appellantē vt ap pellationē proſequatur. Itē iudex or dinaxiue poteſt recuſari ſed poteſt ꝑtes cōpellere vt aliū eligant corā quo que ſtio terminetur. Perneuit ad nos Ca. Epiſcopus ſaileb̓rien̄. monuit. Vnil. canonicū ſuum vt in eccā ſua reſidentiā faceret. ille ap pellouit. que ſiuit epiſcopus a pa. quid ſuper hoc faceret mandat pa. eidem ep̄o quati. illum moneat/ vt in ecca ſua reſi dentiam faciat vel infra terminū cōpetē teꝫ iter arxipicit eā proſequendi interī vero iuces eius in p̄redicta ecca cōmit tat aliciū honeſte perſone et de benefici o illius ei prouideatur quod ſi alterum iſtorum non fecerit prehenda ipſa priu eundem et alij eam conferat qui ibidem deſernicit. ¶ Nota ꝙ clerici in ecclelijs reſidentiā facere tenentur ad mandatū ſui prelati qd̓ ſi nō fecerint poſſunt eis prinuari. ¶ Confuluit. Ca. Queritur qn appellcitioni regis francorū ſit deferen dum pro iudeis vt liceat eis habere mā cipia criſtiana ⁊ ſincigogas edificupe. An̄. pa. ꝙ non tr ſit contra conciliū ge uerale. ¶ Nota ꝙ appellationi facte cō tra leges et canones non ē defſerendum ¶ Itē nota cōtra iudeos ꝙ nō poſſunt
habere criſtiana mancipic. ¶ Ad hoc ſicut. Ca. Aliqua cā cōmiſſa eſt alicui ap. re. ille contra quē cōmiſſio facta e appellat dicēs ſe pro ea dem ca nunciū ſuum ad ſe. ap. deſtinaſſe queritur an tali appellctioni ſit deferē dum. Rn̄. pa. ꝙ ſi conſtiterit iudici ap pellantē deſtina e nunciū ad ſe. ap. āte quam partes eēnt citate vel antequaꝫ delegatio cauſe perueniſſet ad ipſū debꝫ appellationi deferre. Si vero poſt citati onem fuit nuncius deſtincitus nō tenet̉ appellationi deferre hoc intellige ſecūdū ilcimi infra e. vt debitus. ¶ Nota ꝙ miſ ſio nuncij excuſat appellantē ne reſpon deat corā iudice cui cā eſt cōmiſſa ⁊ hoc intellige ſi nuncius mittatur anteꝙͣpar tes fuerint citate. Si vero poſt non ex cuſat ¶ Itē licet cā nō admittatur ap. re. poteſt tamen appellciri. De priore. C4. Quidam ca nonitus regularis appellcuit ⁊ ſuo pri ore qui modu̓ excedebat in correctione quem fecit veſtibus vſqꝫ ad camiſiam ſpoliciri prior non obſtante appellatiōe proce ſſit enormiter contra illū canoni cum. ¶ Vnde conqueſtus fuit domino pa. vnde m andat cuidam iudici vt ſi pre fatus canouitus appellcuit propter enor mitates ipſius prioris manifeſtas que reddunt ipſū notabilem et ipſe non d̓tu lit appellatiōi cōpellat ipſū ad ſe. ap. cū litteris veritatē cōtinentibus venire ſa tiſfacturū de tanto exce ſſu. ¶ Nora ꝙ pͥ latus non dꝫ excedere modū̓ in corrigē do alioquin tenet appellatio que alicis non teneret Itē qui nō defert appella tioni legittime dꝫ puniri. Quia nos. Statuit pa. ī ca pitulo iſto ꝙ abbates qui publica in fa mia ſunt reſperſi aut tōuicti ſi cōmoniti in cōmuni capitulo renunciare voluerīt

vocem nō habeant appellandi. ¶ Nota ꝙ in notorijs delictis non habet locū ap pellatio. nec contra correctionē admittit appellatio. Quia nos. Statuit pa. ī ca piculo iſto ꝙ abbates qui publica in fa miai ſuntreſperſi aut cōuicti ſit cōmoniti in cōmuni capitulo renunciare noluerīt votē non habeāt appellandi. ¶ Nota ꝙ in notorijs delictis nō habet locū appel latio nec contra correctionē admttitur appellatio. Dicitur in capi Ad aures. tulo iſto ꝙ iudex dꝫ cippellanti cōpecren tem terminum prefigere ad appellatio nem ſuā proſequenda infra quem ſi nō fuerit proſecutus appellacionē extunc dꝫ iudex ipſū cōpellere ſtare iuxi coram eo. ¶ Lota ꝙ tempus poteſt prefigi a iudice appellationi proſequendē. ¶ Itē qui non proſequitur appellatione īcidit in iuriſdictionē iudicis a quo appellauit Ad audientiā. Ca. Ecca ſan cti iacohi zamoren̄. ſubeſt eccē cōpoſtel lane. Epiſcopus zamoren̄. multiplicit̓ moleſtabat. G. preſb̓iterū predicte eccē ſancti iacobi zamoren̄. propter quod ide preſbiter ſe et eccām ſuam ſub̓ protecti one domini pa. ſuꝑpoſuit ſꝫ prefate ep̄s nihilominus poſt inuocatū ſe. ap. patro emium quia forte verbū appellati onis non expreſſit dictū preſbiterū excōmū uicauit propter quod idē preſbiter dn̄o pa. fuit conqueſtus Rn̄. pa. licet predic tus preſbiter ex ſimplicitare verbū ap pellationis nō expreſſexit. tamē ſe⁊ ſu a ſub̓ protectione apoſtolica ſubiecerat ſine cauſe cognitione non d̓huit aliqua ſniā cōdemnciri. vnde mnandat quati. ſi conſtiterit ita eē ſniām quā predittus epiſcopus tulit in eunde̓ preſbiterum denunciet nullam eē ¶ Lora ꝙ ſimplici
tati parcendū eſt. ¶ Itē idem ē ſuppo nere ſe ſub̓ protectioneē pa. ſicut appella re ad ipſū vt hic patet. ſed hoc intelligo extra iudiciū Itē non refert an aliquid de equiualentibus fiat. Itē ſine cauſe cognitione non dꝫ aliquis cōdemnari in ſi in notorijs vbi ordo iuris non ſeru ⁊t Itē nemo ius ſibi dicere dꝫ. ¶ Item niā excōicationis poſt appellationem lata n̄. tenet. ¶ Accepta. Dicitur in capitu lo iſto ꝙ ſi cōtigerit ab̓ audientia ali cuius iudicis appellaxi non dꝫ cā ad ip ſum pemitti niſi partes in hoc conſenti ant. ¶ Lota ꝙ ca non dꝫ ad eū remitti a quo eſt appellatū niſi in cāibus. ¶ Poſtremo. Dicitur hic. ꝙ ſi iudex delegatus ſitcō ſanguineus impe trantis vel fuerit aduocatus in ecidē ca vel ex alia iuſta cā ſuſpectus poteſt legi time recuſari licet ſit ei cā remota ap pellatione cōmiſſa. ¶ Nota ꝙ ſi iudex fuerit conſanguineus impetrātis vel qd̓ uocatus in eade cā recuſari poteſt lꝫ ap pellatio in litteris ſit remota. ¶ Item ex qualibet iuſta cauſa poteſt iudex re cuſari. Ad hec queſtionē. Aliqͥ cle rici ſunt interdicti ⁊ appellant de cippella tione conſiſi nō ſeruant interdictum. q̄ xitur qͣuid iuris rn̄. ſicut poſt appellatio nem legittimā nemo poteſt excōmuni cari ſic clerici non poſſunt declinare int̓ dictum cui ante appellationē ſuppoſiti fuerant. ¶ Rota ꝙ poſt appellationem nemo poteſt excōmunicaxi. Itē ſi excō municatio vel interdictū precedat nō re leuatur per appellationē. ¶ Cum in eccā. Quidā clerici de guallia linconen̄. epiſcopi volentes ipſius iudiciū declinare vt ſub̓ archiep̄o litigarent ſine rationcibili cā euitabāt

epiſcopū ſuum appellando ad archiep̄ꝫ Significatū fuit hoc domino pa. vnde mandat ipſe archiepiſcopo quāti. ſi ali quando cōtigerit aliquē de clericis ⁊ pͥ dicto epiſcopo appellare ad ipſū nō priꝯ eorum appellationē admittāt quā ei cō ſtiterit appellatione interpoſitaꝫ fuiſſe vel qb̓ iniuſto grauaimine vel cib̓ iniuſta cōdemnatione alioquin remittat illos ad epiſcopū ſuum. ¶ Nota ꝙ archiepiſco pus nō eſt iudex ordinarius ſubditoraꝫ ſuffragancorū niſi in certis caſibus. Itē nullus debet appellare uiſi grauet alioquin remittendus ē ad eū ⁊ quo cip pellaiuit. ¶ Directe nob̓is ¶ Quedā cā ma trimonialis tractabatur cora ordinario coram quo vir impedimentū cōſangui nitatis oppoſuit muliex ſe. ap. cippella uit iudex ſtatuit terminū appellanti mu liex illa non fuit proſecuta appellatōeꝫ in termino cōſtituto et ideo renū̓ciāt ap pellationi iudex in cā procedens recepit ceſtesde cōſanguinitate. Tande mulier iterū cippellauit petijt iudex verū debeat ad ſniām procedere re pondet pa. ꝙ ī cō cilio latx. ſit ſtatutum. vt ſi aliquis ap pellcuit ⁊ infra terminū ſibi prefixum appellationē ſuam nō fuerit proſecuts iudex auctoritate ſua libere poſſit vti tamen quia iterum appellauit ꝙ ſibi li cuit in eadem cā a iuriſdictione illius fu it exempta preſertim cū hic ageret̉ ad ſe parationē matrimonij qd̓ ē res fauo rabilis. Nota ꝙ ſi appellas appellationē ſuā ī termino prefixo nō proſequitur iudex poſtea in cā procedet. ¶ Itē in ea dem cā poteſt his appellari et ſuper vno articulo. ¶ Itē matrimoniū res fauo rabilis eſt. Pręterea. ¶ Iudex ita protu lit Imiami niſi infra. xx. dies ſanſfeceris
ticio cognoſcas te ſuſpenſum vel interdi ctum vel excōicatum. ille contra quem niā lata eſt medio tempore appellauit nec ad diē prefixum ſatiſfecit. Querit̓ vtrum ille ſit excōicatus aut nō propt̓ appellatione ante terminū interpoſitā rn̄. pa. ꝙ appellatō huiuſmodi Iniā̓m impedit et ſuſpendit. ¶ Notaꝙ Iniā excō municationis lata ſub̓ cōditione vel in diē non ligat niſi adueniente die vel cō dictionē et ideo ſi medio tꝑe appelletur ſuſpenditur eius effectus vt hic pꝫ. ¶ Secundo requiris. ¶ In vna cōmiſſione plures articuli cōtinentur ī vno tantū articulo appellatio inhibetur appellatur ſuꝑ alijs articulis. Querit̓ cin tenecit appellatio Rn̄. pa. ꝙ ſecūduꝫ gregoriū verba deſeruiunt intentioni et hec ē intentio pa. vt de omnibus articu lis qui in cōmiſſione ponunt̓ iuſticia fi at et ideo appellatio in omnibꝫ articul̓ ī telligitur interdicta nō reſert vtrū ap pellatio inhibeatur in principio medio ⁊ in fine quia vt dicūt iuris argumenta ea que ponuntur in principio ad mediu̓ et finem et que in medio ad finem atqꝫ principiū ſepe referuntur. Tande ponit ciliam queſtionem aliquis proponit ſe habere iudicē ſuſpectū. Querit̉ an cām ſuſpicionis allegare teneatur et probat̉ Rn̄. pa. ꝙ cām ſuſpicionis allegare te netur et partes eligere debent cirbitros nō mul tū remotos qui de ſuſpiciōe cog noſcant. quod ſi non fecerint iudex par tes ad hoc cōpelleit et ſi infra terminuꝫ cōpetentē a iudice aſſignatum ſuſpicio reprobara nō fuerit iudex ex tunc in cā procedat. ſed ſi ſuſpicio fuerit probata iudex vlterius in ca non procedat. quia ſuſpecti et inimici iudices eē nō debent. Nota ꝙ verba intentioni deſeruiunt. et ſecundū intentionē proferentis ver

De appella.
hum prolatum intelligendū eſt. ¶ Itꝭ appallatis r̄ fert̉ ad omnia queā̓ cōmu ſione ponuntur. ¶ Itē d̓terminationes que in principio ponuntur omnia ſeq̄n tia determinant et ecōuerſo. ¶ Itē cā ſuſpicionis ſpecificanda ē coram iudice. ¶ Itē ca ſuſpicionis non corā iudice ſui pecto ſed corā arbitris a partibus elcīs probari dꝫ. ¶ Itē iudex dꝫ cōpeller̄ par tes vt arbitros eligant qui de cā ſuſpi cionis cognoſcant ¶ Itē ſi ca ſuſpiciōie infra terminū prefixū probata nō fue rit iudex in cā procedere dꝫ. ¶ Itē ſuſpe cti et nūīci iudices eē nō debent. An ſit diffendendū. Aliquis paratus erat ſpolicite aliquē re ſuai ille appellauit ne aliquā laturiā ſibi face̓t vel grauamen nō obſtante illa appella tione ſpoliciuit illū. Spoliatus traxit ſu um ſpoliatorem in cāꝫ paratus probape in cōtinenti ſuam ſpolicitionem ille ſpō liator appellauit. Queritur an eius ap pellationi fuit deferendū Rn̄. pa. ꝙ cū ī eo ſit puniendus in quo peccauit appel lationi illius nō ē deferendū qui appella tioni deferre negelexit. ¶ Nota ꝙ puni tur quis in quo peccauit. ¶ Itē qui ap pellationi qb alio interpoſite non defert nec ei appellanti eſt deferendū quia fru ſtra legis auxilium implorat qui cōmit tit in legem. Dominus pa. mā Anuit ille danit cuidam legato in francia vt terrā regis francie ſupponeret interdicto qd̓ ⁊ fecit. Rex francie conquerebatur de le gato ꝙ perperā proceſſerat contra ip̄m quia cū eēt ei ſuſpectus appellauit ab ipſo et poſt appellationem in terrā ſuciꝫ tulit niām interdicti rn̄. pa. regi dicēs ꝙ cardinalis ſnicim illam nō edidit ſed potius publicauit nec fuit dictator ipſi us ſed potius executor ſed ab executo
re appellari nō poteſt niſi modūercedat Et pa. in litteris cardinali dixectis ap pellationem inhib̓uit de ſuſpicione dicit ꝙ nō cxedat eū ſuſpcm̄ et ſi tn̄ fuiſꝫap cer illam appellcitōem defiſter non debu et quid non ſuo motū ſed de mandato pa. proce ſſit ¶ Noca ꝙ cib executore ap pellari non dꝫ niſi modū̓ excedat. ¶ Itē licet executor ſit ſuſpecius ab eo tamē propter hoc appellari non dꝫ quod ſi fi cit nihilominus dꝫ exequi quod inainda tur cū nulla habecit cognitionē. ¶ Sepe contingit. Eci. Aliqui appellant ad ſe. cp. ſed propter defectuꝫ alterius partis non ꝓſequentis appel lationem interpoſitā nec per ſe nec per alium vel forſitan ex malicia procurato vis mandatū occultantis lites quede fa cili poterant terminciri remanent indeci ſe quia ſi ſit queſtio iuris illa poſſet ci tius expediri. cū probatōes non ſint ibi nece ſſarie et ſi eēt queſtio factide leui poſſet partibus preſentibus cōprobari. Super hoc olim ſicitutū frat in cōcilio lait. vt ſi quis in quocunqꝫ negocio ap pellauerit et ille qui appellatus fuit ve nexit appellante niinime cōparente ap pellans debet appellato cōdemncxi ī ex penſis. Sed quia propter hoc lite enihil omnnus ꝓrogabantur. ſtatuit mno. ter tius vt ſi hmōi appellatio ⁊ iudice rece pta vel a parte fuerit approbata iudex ſtatuat terminū appellanti. ita vt ſi in fra terminuꝫ appellationem non fuerit proſecutus eo elapſo. peremptorij edi cti vires ob̓tineat terminus aſſignats vt extunc in cb̓ſentē pinde procedatur ac ſi peremptorie vocatus fuiſſet ad iu dicium. ꝙ ſi appellatio interpoſita mali cioſe recepta vel approbata nō fuerit. nihilominus vigorem ſuū obtineat cuꝫ apparuerit legittime ꝓuocatum ſaluis

conſtitutōībus promulgatisde appellā tib̓ꝫ poſt ſniām/ quia tunc illieno proſe quentibus appellationes ſuas poſt ter minū appellatōem prefixum rata man uiā que fuerat appellatione ſuſpenſa. verū tamen quicqͥd poſſet proponi circa citationē peremptoriam ab abſente ad ſui defenſione̓. et illud idem proponi poſ ſit aduerſus hmōi appellatione̓. in fine dicit ſi quieperuenexit terminū appella tiōis et veritate tacita rās impetrauit capeat impetratis. et in expenſis alteri parti cōdemnabitur. Nota ar. qꝫ cōtu macia ſiue dolus ꝓturatoris noceat do mino. ¶ Itē queſtio iuris probatōem non requixit. Itē qui nō proſequitur appellatōem ſuā infra terminū ſibi ſta tutū. iudex eo elapſo procedat tanꝙͣcita tus peremptorie nō veniſſet. ¶ Itē cita tus peremptorie audit̓ iuſtam cām af ſentie allegans. ¶ Itē ſi quis impetrat lrās ante terminū a iudice vel ab appel lante ſtatutū racito de illo termino lxē non valent et tanꝙͣ cōtumax punitur in expenſie. Conſtitutus. Vacante deca natu claromonten̄. quidam canonici cō tulerunt pote ſtatem eligendi in ep̄m⁊ quidam nō. hoc acto in illo tranſlaitione vel collatione ꝙ ep̄s non procederet ad electionē ſine cilijsdū eent in tractatu electionis .xij. canouici appellauerūt ne aliquis eligeretur in decanū̓ ſine aſſen ſu omniū requiſito. Epiſcopus cū qͥb̓u dam alijs cōtulit decancitum archidicico nō illius eccē et pars alia aliū elegit. Quidam cardinalis legatus ſe. ap. exa minatione electionis illius cōmiſit duo hus abbatibusūt cam īſtructā a ſe. ap. remitteret nō vt appellationi interpoſi te derogaret facta examinatione cardici lis tranſmiſit illam ad ſe. ap. partibus
poſtmodū in preſentia pa. cōſtitutis ar chidiciconus predictus preditta oīa alle gauit petens electione de ſe faciam con firmaxi. Ex parte aduerſa reſponſū fu it ꝙ nō erat cōfirmanda ſed infirmāda quia facta fuit poſt appellatōem. et con tra formā ep̄s traditam et ꝙ archidia conus ſponte renunciauit facto epiſcopi ad hoc fuit pro archidiacōno allegatā ꝙ ille nō erant vlterius audiendi cum appellatōem ſuā infra terminū nō fue rant proſecati. Dn̄s pa. his ⁊ alijs au ditis intellexit per ciſſertione̓ cardincilis predicti ꝙ ſub̓ ea forma fuerat appella tum ne ſine aſſenſu oīm precederet̉ in electione decani. et ꝙ appellatōem infra annū non fuerant proſecuti/ nec allego uerunt cām propter quā eēt eiehienniū cōcedendum quia ſicut infra annū miſe runt his nunciū ita potuerunt mittere procuratorē verū̓tamen ne uideatur do minus pa. peremptoricis exceptōes pro poſitas ſub̓ ſilentio preterire mandat iu dicibus quāti ſi cōſtitexit archidiaconū ponte renunciaſſe facto epiſcopi ex qͦ facio nititur. vel ſi cōſtiterit ipſū ep̄m proceſſiſſe ad electione̓ ipſius archidi adōni cōtemptis ꝑredictis canonicis ſi ne quibus ad electionē procedere nō pa lebat ſecundū ſib̓i traditā̓ poteſtatē ei de in archidicioono ſuꝑ decanatū ſilenti um imponāt. alioquin nominatōem ſeu electionē de alio factā et quicqͥd fuerit ſe cutū ex ipſa denuncient irritu et incine Roraꝙ ius eligendi poteſt tranſfer ri in vnū. Itē qui nō proſequitur ap pellatōeꝫ iufra cinnū poſtea nō adinitti tur ad eā proſequendā niſi iuſtam cām oſtenderet propter quādaretur ei hien nium. ¶ Itē qui repellitur vna pia ad mittitur per aliā viam. Itē licitū eſt cuilibet renunciare turi ſuo. Itē for

ma mandati ſeruanda eſt. Tonſtitutis. Ca. Vacante pͥ poſitura ſancti ſaluatoris meten̄. Die ſtatuta ad celeẜrandā electionē epiſco pus mēten̄. adiurauit canonicos illos per patrem ⁊ filiū ⁊ ſpiritum ſanctū vt ſecundū deū vnum eligerent de duobus ia quos partes videbantur conueniſſe quem magis vtilē et idoneū eccē repu tarent poſt hoc detanus cū quibuſdā nō minciuit in prepoſitū cantorem meten̄. cantor ſancti ſaluatoris cū quibuſdam alijs concorditer cancellarium meten̄. e legerunt in prepoſitū cuius electionem tanꝙͣ ⁊ incuori ⁊ ſaniori parte capituli meten̄. ep̄s confirmauit et cū vellet ei dare inueſtiturā decanus appellciuit ad ſe. cp. contra ipſū impotentiā allegādo dicens illū cantellariū impotentē in par tibus illis in quibus hona prepoſiture cōſiſtunt. addens ꝙ alia ſibi opponeret in preſentia pa. que in preſentia iudicis ſuſpecti noluit explicare demum cā iſta ad ſe. ap. eſt delata decanus pro parte ſua in preſentia pa. hec ⁊ alia propoſuit dominus pa. excimnato negocio ei cōſti tit euidenter appellcitōis cam coram e piſcopo expreſſam rationabilem nō fu iſſe et aliā nō expreſſit quāuisdixexit ꝙ exprimeret corā pa. vnde ipſe ſtatuit vt per ea que dicta fuerāt cōfirmatōis effectus non debeat impediri. poſtꝙͣ vero pacificā poſſeſſionē ipſius prepoſiture habuerit. Si quis contra ipſū aliqͥd ꝓ ponere voluexit non in modū exceptio nis ſed in modū denunciatōis vel accu ſationis licentia habecit proponendi. ¶ Nota ꝙ qui aippellat etiā extra iudi dum cām iuſte appellatōis debet expri mere. ¶ Itē coram iudice appellcitōis poteſt quis exprimerealicini cām quaꝫ illam quā in appellando expreſſit ꝙ lo
cuꝫ hab̓et in huiuſmodi cippellationibs electionū. Itē qui nō poteſt excipere poteſt accuſare vel denuncicire. Ex parte. Si iudex citat a liquem ad locū ad quē nō poſſit ire ſecu re propoſita exceptione de leco ſuſpecto libere poterit oppellare licet appellatio in litterie ſit inhibita niſi iudex locū ſe curū eī duxexit aſſignandū. Nota ex ceptionē de loco ſuſpecto admittendam. Itē quēuis in lris cipoſtolicis appel latio ſit nhibita poteſt tamē iuſta de cā cppellari. Itē iudices ſecurū locū par tibus aſſignare debent. Itē no. ar. ꝙ iudex poteſt reuocare grauamē vt cippel lans cogcitur recedere cib̓ appellatione. ¶ Significauit. De functo mo giſtro hoſpitalis eboracen̄. fratres ipſi us hoſpitalis elegerūt B. preſbiteruꝫ in rectore ſiue magiſtrū ipſius hoſpirat archiepiſcopus eboracen̄. ad quē vt di cebat ordincitio ipſius hoſpitalis perti nebat dictū B. electū preficit ibide poſt modū vero decanus et capitulū eboracē. dicentes ꝙ ad ipſos hoſpitalis ordina tio pertinebat impetrauerunt lrās ſuper hoc ad quoſdam iudices. Iudices cita hant tā archiep̄m quā dictum mnagr̄m in quorū preſentia cōparuit procurator capituli cū litteris procurcitōis figilla tis ſigillo capituli in quo cōtinetur vel continebatur ſigillum capituli ad cita tiones tm̄ cū capitulū aliud ſigillū ha bere noſcatur. magiſter hoſpitalis exci piendo propoſuit ꝙ occuſione illarū lit terarū procurator taliter conſtituto nō debeat ad cām admitti. ⁊ inſuper cidiunx it ꝙ auctoritate quarundā lxārum qd alios iudices obtentarum prius cōuen tus fuerat ſuper codenegocio. de quibus in poſtexioribus litteris nō fiebat men tio quare corā eis non debebat nec pote
xj

rat per illas lrās cōuenixi. iudices huiuſ modi exceptōes admittere noluerunt qͣ re ſe. ap. appellauit vnde mandat pa. qͥti nus ſi conſtitexit propter predictas ex ceptiones vel alterā earum fuiſſe ad ſe. ap. appellatū quicqͥd factum fuerit poſt appellationem hmōi debeat in irritū re uocari et poſtmodū iudices in cā proce dant. ¶ Nota ꝙ procurator dꝫ eē legit time cōſtitutus alicie repelletur. vnde primo debes hoc videre vtrū ſit recte cō ſtitutus. ¶ Itē non dꝫ quis pro eaidem ca ad̓ diuerſos iudices trahi. Itē ſecūde lrē non palent niſi exprriſe de prioribo fecerint mentione. Itē aliquis propo nit plures exceptiones quarū quelibet per ſe ſufficit ſi alteram probet. Itē quicqͥd ſit poſt appellatōem legittimaꝫ dꝫ in irritū reuocari. Significantibus. De creta lem iſtam ⁊ eius caſū habes. s. de libel li oblatione c. ij. de verboad verbū. Ex in ſinucitione Ca. Inter priorem ⁊ canonicos ſancte barbare ex vna paxte et v. camerariū ex altera ſu per quodam manerio coram ordinario queſtio vertebatur dictus v. ad ſe. ap. appellciuit. iudex qui cām eius videbatur fauere pro eo ꝙ quidā clexicus cōmen ſalis ſuus dicti camerarij fuerat aduo catus talē terminū ſibi ſtatuit vt vſqꝫ ad feſtū purificatōis beate marie vtra qꝫ pars ch̓ appellatōis proſecutione eſ ſet reuerſa. interim vero clericus dicti tamerarij preueniens nuntiū prioxie nec expectauit vſqꝫ ad legittimū termi num impetrauit lrās ⁊ receſſit. prior hͦ intelligens. ſignificauit hoc dn̄o pa. ſu per hoc reſcribit pa. dicens ꝙ ilie iudex non potuit eī lege̓ imponere vt caꝫ tene retur infra predictū tempus expedire mo abſqꝫ damno moxe intacta permo
neat quonſqꝫ eam faciat expediri. quia Fraus ⁊ dolus alicni patrocincire nō de bent mandat pa. quauinusſi eſt ira par tibus conuocatis audiant cam. Nota ꝙ minor lege̓ ſuo ſuperiori imponere nō poteſt. Itē ſi per principem. Et ſic no ca ꝙ impedimentū iudicisnon nocet cāe nec partibus preiudicat. ¶ Itē qui lrā impetrauit ante terminū lrē nonualet. Itē fraus ⁊ dolus alicui nō debent patro cinium impartiri. Ca. mortuo Bone memorie. . de camera rectore eccē deſan̄. abbas ſancti auguſtini cantucir. primo ꝑ quo dam monachos poſtmodū per ſeipſum poſſeſſionem ipſius eccē fuit ingre ſue appellans ne ciliquis eū ſuper poſſe ſio ne ipſius eccē moleſtaret. et cū poſtmo dū predictā eccāꝫ pacifice poſſediſſet. qͥ dam laici ipſū ab̓batē ⁊ monachosd̓ po ſeſſione ipſius eccē per violentiā eiece runt. ꝙͣ eccām archidiciconus cantuari en̄. cepit poſtmodū poſſide̓. vnde abbas et moncichi dictā eccaꝫ petierunt ſibi re ſtitui cū fructibus inde perceptis. Lite conteſtata inter monaichos ⁊ archidia conum. teſtes fuerunt hinc iude produc ti. demū ca delata eſt ad dominū pa. torā quo predicta ex parte abbctis fuerunt propoſita. Procurator archidiacom pro poſuit ex aduerſo ꝙ defunciā perſonail lius eccē archidiacono tantū datur eius cuſtodiā/ ÿmo archidi aconi tā de iuxi cō muni ꝙ de cōſuetudine generali tā in il la eccā ꝙͣ in cilijs eiuſdē dioc. illo iure ſꝑ pſi fuerunt et ille O. nomine ipſius cir chidiacōni eand eccām poſſidebat qui ei vnam ꝓcurationem et v. ſol̓. anuis ſingulis exhibebat. his ⁊ alijs diligen ter auditis dominus pa. p̄dictos abba teꝫ et monachos in eum ſtatū reducen dos decreuit in quo erāt tꝑe appellatōis

facie ex veriſimilibus et probabilibus cauſis. ſaluo iure proprietatis vtriqꝫ parti cū fructibus medij tꝑis a ſignan dis eijdem. ¶ Rota ꝙ extra iudiciū pōt appellari et a futuro grauamine. Itē ex veris et prohabilibꝫ cauſis dꝫ appel latio interponi. Itē in cā po ſiōis fertur ſuiā ſaluo iure proprietatis. Itē ſpoliati reſtitui debent cū omni ſua cau ſa et fructibus in priſtinū ſtatum. Dilecti filij. Ca. inter circhi ep̄m cantuarien̄. et priore ⁊ mōaches cā tuerien̄. eccēe ſuper capella de lamech̓ cō trouerſia vertebatur. monachi pro cau ſa illa miſerunt ad ſe. ap. duos mona chos I et V. quos duos dictus archie piſcopus poſt iter arceptū excōmunica uit. Illi cōqueſti fuerunt domino pa. cū autem plus ſit facto quā verbo ad ſede ap. appellare ⁊ illi ad ſe. ap. propter cāꝫ illam venientes intelligantur ꝓuocaſ ſe ad eē. mandat pa. quibuſdā quauns ſi eſt ita dictos I. et H. denuncient excō municatōis vniculo nō teneri. Nota ꝙ plus ē facte ꝙͣ verbo appellape. ¶ Itē qui iter arxipit ad ſe. ap. veniendi ap pellaſſe intelligitur Itē ſniā excōmū uicationis lata poſt appellatōem factaꝫ facto vel verbo nō tenet. Itē in cā ſua quis iudex eē non dꝫ. Paſtoralis. Ca. dominus pa. mandat alicui vt procedat in cā appellci tione pemota. Querebatur vtrū appella tio fruſtratoria tantū intelligatur inhi bita. Pa. conſiderans ꝙ per appellatōe3 fruſtratoriam negociū impedixi nō debe at etiā ſi non fuiſſet inhibita. rn̄tꝙ que libet prouocatio intelligitur remoueri que expreſſe non ſadulgetur aiure. ſed ſi appellans fuerit grauctus iniuſte gra namen per ſuperiorē potexit emendari. Verum quia. in iſto. §. ſic pone caſſ ali
quis appellauit a iudice ſuo in aliquo cexto articulo et ſic ad tēpuse̓ exemptꝰ a iudice ſuo per cippellationē quantū ad cām illaꝫ ſecundū hoc ponitur talis que ſtio. iudex excōmunicauit aliquē ille ap pellanit ab ea tanquā iniuſta et in eo caſu cippellauit in quoyaluiſet appella tio ſi ante excōmunicatōem facta fuiſſꝫ queritur vtrū iudex poſſit ipſū denunti are excōmunicatum non obſtante illa appellatione et uidetur ꝙ non poſſit eo ꝙ per appellatōem interpoſita̓ videatur excōmunicantis iuriſdictio dormita ſe et ſic exemptris eſt cib eo quantum ad cām illam. Itē queritur vtꝝ excō̓ica to poſſint ad tempus ſub̓trahi eccleſia tica beneficia. Ad primā queſtionē tn̄. pa. ꝙ excōmunicatō trahit ſecū ſuā exe cutioneꝫ et excōmunicatus cimplius nō ligatur per denuncictōem. et ideo iudex poteſt ipſū excōmunicatū denuncior̄ vt ab alijs euitetur. Ad ſecundā queſtionē re ſpondetur ꝙ prouentus eccleſiaſtici illi merito ſubtrahuntur cui cōmunio eccē denegatur. Nota ꝙ omnis appel latio intelligitur remota que in iure ſcri pta non eſt per remotōem appellatōis. et ſic eſt ar. ꝙ omniai intelliguntur pro hibita que nō ſunt cōceſſa expreſſe. Itō per appellatōeꝫ legittimā eximitur quis diudice ſuo ad tempus quantum ad cām illam Itē excōmunicatō ſecū trahit exerutōem. itē per denunciatio nem āplius non ligatur quis. itē cip pellatio non impedit denunciatōem. itē excōmunicati priuandi ſunt beneficio eccēdum in excōmunicatione perſiſtunt Et ſic nota ꝙ qui extra eccāꝫ eſt nihil nomine eccē poteſt poſidere. Sollicitudinē. Ca. Dus liti gabant coram ep̄o ſuo. alter eorum ap pellauit ad ſe. ap. ep̄s illum reputans
2g

cōtumiatem excōmunicauit eunde. ille corā archiep̄o ſus petijt ſib̓i iuſticiā fie ri de ipſo qͥ poſt appellatōem legittimaꝫ excōmunicauit eūdem. et petijt ſe reſti tui in priſtinū ſtatum in quo fuerat tē pore appellatōis denunciari videlicet ab ſolutū ꝓteſtans ꝙ appellationi non re nuncicibat. ſed proſequi volebat eandē primo queritur vtrū mnetropolitanus cognoſcrre valeat de huiuſmodi queſti one et ſi airchiep̄s illum legittime appel laſe inuenerit iterū queritur vtrū ip ſum denunciare palecit ah̓ſolutā tertio queſitū fuit vtꝝ ſi ep̄s appellauexit ab archiep̄o ne illū cih̓ſoluat appellationi ſit hmōi deferendū. Ad hoc rn̄. pa. ꝙ ſi cut metropolitanus nō valet cognoſcer̉ de appellatione facta ad pa. ita non pōt cognoſcere de his que poſt appellatōera fuerunt innoucita. dūmodo nō poſſit cor noſci de illis niſi de appellatione cogno catur vel his que cām ipſam cōtiugūt⁊ tunc ſi metropolitanus velet de his qͥ cām ipſam contingūt cognoſcere epiſco pus poſſet appellare et ſic ſoluitur terti a queſtio. quia ad officiū illius qui de ap pellatione cognoſcit pertinet corrigere q̄ poſt appellatōem fuerunt innoucita. Soluit poſtmodū ſecūdū articulū. ſi ve vo notoriū eēt ꝙ mandatū epiſcopi fuit iniuſtum cui nō tenebatur ſubditus obe dire et ita per cōſequentiā cipparecit il lum iuſte appellaſſe poteſt archiepiſco pus declarare ſubditum irrationabilit̓ fuiſſe excōmunicatum. Vltimo veram dat ſolutōem ad primam queſtione̓ di cens cū excōmunicatus qui aippellaue rat iuxta preſcripta formā corā archie piſcopo contra epiſcopū deponit queſtio nem metropolitanus poteſt cognoſcere de huiuſmodi queſtionē cū ipſe per hoc renu̓dcire appellatōi tacite videat. ſed
ſi verbo vel facto proteſtatur ſe velle ꝓ ſequi appellatōeꝫ tanꝙͣ aduerſa petens et ſibi cōtrarius non ē audiendus. Nota ꝙ ad quē pertiet cognoſcere de appellati one ad eunde̓ pertiuet cognoſcere de his que cām appellatōis cōtingunt. Itē ad que pertinet principale et acce ſoriū Itē ille poteſt appellare cuius inter eſt. Vnde appellat epiſcopus ne circhie piſcopus de hoc cognoſcat. Itē iniuſto mandato nō eſt obediendū. ¶Itē taci ve renunciat quis appellationi. Item qui cōtraxia proponit non ē audiēdus. Dilectis filijs. Ca. Epiſco pus altiſiodoren̄. quendā preſbiterū do mus dei faciebat in vinculis detineri ꝓ eo ꝙ hona quedā ipſius eccē que furti ue ſubtraxerat reſtituer̄ denegabat ꝓp ter quod fuerat excōmunicatus in qua ecca epiſcopus vt dicebat iuriſdictionē plenaxia obtinebat. Decanus altiſiodo ren̄. dicens eccam ipſam dictū preſbite rum ad ſuā iuriſdictione ſpectare monu it epiſcopū vt ei dcm̄ preſbiteꝝ r̄ſtitue ret epiſcopus timens ne decanus aliqͥd in ſuū preiudiciū attemptarꝫ ad metro politanā ſedem appellauit ſed decanus appellationi non deferens ꝑ̄potulit inter dictum vt epiſcopo in ciuitate preſente cidminus in ecca altiſiodoren̄. ce ſſaretur poſt hec in termino appellationi prefix o partes cōparuerunt in preſentia effici alis archiepi copi ſenon̄/ decanus allega uit ꝙ appellatōi epiſcopi ideo non duxe rat deferendū quia preſbiter adhuc in vinculis tenebatur ad ſedem ap. appella uit officialis non obſtante appellatiōe irritum nunciauit interdictū poſt appel lationem epiſcopi ⁊ decano promulgatū poſt hec quia decans impediebat diuinū officium in eccā celehrari epiſcopus ip ſum extōicauit et per archiepiſcopum

ſuum fecit excōmunicatuꝫ nunciari ſed canonici ſenon̄. decanū̓ non vitabant ſu per his orta queſtione inter ep̄ꝫ et deca num procuratores vtriuſqꝫ partis ad ſe. ap. acce ſerunt hec ⁊ alia corā dn̄o pa. propoſita fuerūt. Pa. examinato ne gocio intellexit ꝙ ep̄s diuerſos modos expꝑre ſſit ſecundū quos paratus fuit in ſticiā exhibere decano ſuper captione p̄ſ biteri appellans ad metropolitanū deca nus poſtea non potuit ferre niqꝫ inter dicti et ideo pa. Iniām illam deceruit irri tam ⁊ incinē poſt appellatōeꝫ legittimā promulgata eo nō obſtante ꝙ decanus quaſi variando propoſuit ꝙ anteꝙͣ epi ſcopus appelciſſet tulit ſniām interdi cti cuius effectū ad tēpus duxerat ſuſ pendendū cū et ſi hoc verū fuiſſet appel latione interpoſita procedere non debu it ad ſentētiam exequendā ⁊ proce ſuꝫ officialis pronunciauit temerariuꝫ po appellatōem a decāno interpoſitā decre uit ſententiani interditti irritā ⁊ incinē quia appellatōe qd ſe. ap. interpoſita ni hil debuit innouari preterea ſentētiaē piſcopi promulgata in decanū̓ prima fa cie uidebcitur recte lata cū per officialē prohibitū eēt ne ſeruaretur in eccā īter dictum ⁊ decanus diuinū officiū impedi eb̓at tamen quic per appellatōem a de cano interpoſitā ad pa. cui officialis du xerat deferendū apoſtoloscōcedendo non ſolū principale negociū ſed etiā acceſſo rici deferebantur ad ſe. cip. ſentētiā epicopilataꝫ poſt cippellatōeꝫ decreuit pa. ritum ⁊ incinē. In fine dicit licet archie piſcopus decānū denunciauerit euitādū tamen canonicos ſenonen̄. qui ſaniori ducti cōſilio cōmunicauerunt eidem īcul pabilem ſiue inculpabiles iudicauit qui potius voluerunt deferr appellationi fa cte ad̓ pa. ꝙͣ denū̓cicitioni facte cib̓ archi
epiſcopo. Rota ꝙ ſententia lata poſt appellationem legittimā non teneti Itē varia proponens nō ē audiendus/ Itē poſt appellatōeꝫ non ē ſentētia mā danda executioni. Itē appellotione pe̓ dente nihil e̓ innouandū. Itē eoipſo ꝙ quis concedit apoſtoloedefert appello tioni. ¶ Itē per appellatōem legittimā et principale et acceſſoriū ad ſuperiorem deferuntur. Et ſic nota. ꝙ qui connoſcit de principali et de acceſſorio cognoſcere poteſt. ¶ Itē appellationi deferendū ē potius ꝙ denunciationi excōis. ¶ Item excōmunicatus poſt legittimam appel latōem non ē vitandus. vt noſtrum. Ca. Vel caſum iſtius decretalis habes infra vt eccleſia ſtica beneficia ſine di. conſe. vt noſtrum ibi legitur iſta cū illa. Oblate Inter eccc̄m de ſam bro ex vna parte et eccc̄m dexinocorna dario ex alia corā delegatis iudicibus q̄ ſtio vertebatur lata fuit ſentēti a pro ec cleſia de ſambro a qua ſentētia fuit ad ſe. ap. appellatū ex parte eccē deriuocorē. nec ad proſecutōem appellationis fuit terminus aſſignatus. Plebanus de ſam bro ſuꝑ obſeruanda Iniā ſicut rationa biliter lata erat lrās impetrauit pare altera poſtmodū ſuper ſentētia infirmā da ad alios iudices lrās impetrauit nl̓ lade prioribus in poſterioribus litteris habita mentione. Dubitabatur. vtruꝫ priores iudices vel poſteriores de queſti one illa cognoſcere deheant Conſultus pa. rn̄. ꝙͣius appellanti legittime a ſente̓ tia indulgeatur annus a legeꝫ ex iuſta cā bienniū̓. tamen huiuſmodi terminus poteſt reſtringi non ſolū a iudice a quo appellatur. verum etiam cib̓ appellante cum ideo cōſtitutum ſit nō vt terminus ipſe preueniri non poſſit. ſed ne xcileat
xijij

prorogari. Diſtinguit pa. in quo cafu littere impetrentur ſi terminus prefigi tur ab appellante vel iudice appellationi proſequende ſi appellatus tacito de illo termino lrās impetrauerat huiuſmodi lrē tanꝙͣ veritate tacita impetrate non valent. ſi vero non ſit aliquis termins ab appellaate vel iudior prefixus pare appellata infra terminū cōſtitutū a le ge poterit cōmiſſionie lrās impetrarͣ dū modo nimium non feſtinet vt appellan tem in cōmiſſione ſubplantet et ecirum auctoritate potexit iudex in appellatōis cā procedere ita vt ſi cippellans volue xit in cā procedere oportebit eum cigere ſub̓ iudice ſic ohtento niſi poſſit eū legi time recuſare quod ſi cippellans agere noluerit. appellatus nihilominus pote rit proſequi cām ipſam. et ſi iudex appel lationis videxit ex dilatione periculum īminere potexit de ea cognoſcere neutro etiā ꝓſequente appellatōem vt pericu lum euitetur pura ſi appelletur a ſentē tia ſuper cōfirmatione alicuius electio nis et vtraqꝫ pare velit etiā ad annuꝫ differre ꝓſecutionem appellatōis. debꝫ enī iudex tunc terminū moderari ne gre gi dominico diu deſit cura paſtoris. hic ergo cōſideratis r̄ſponſū ē queſtioni iſto rum iudicū videlicet ꝙ per poſteriores non derogatur prioribus lrīe legittime impetratis per quas poterunt primi iu dices procedere ad infirmandā vel cōfir manda ſententiā preuia rationē. ¶ No. ꝙ appellcns habet annū ad appellatio nem proſequendā. et ex iuſta cā hienni um. Itē terminus talis .ſ. ānus pōt abbreniari a iudice vel cb̓ appellante ſꝫ proregari non poteſt ¶ Itē nemo debꝫ preuenire in litteris cōmiſſionis impe trandis appellantē nimmium feſtinanter Itē terminū ſtatutū a iudice vel qh̓
appellante neutra ꝑepoteſt preuenire Itē iudex appellatōis poteſt proſeq cām appellatōis ſi periculū immineat neutra parte ipſam proſequi volente. ¶ Per tuas. Ca. Appellctum eſt a ſententia diffinitiua vel ſaltem po publicatōem teſtiū. Queritur vtrū illi qui de appellatione cognoſcunt po ſſint ſib̓i cām cōmiſſam termincire ſi altera partiū eorum ſe cōſpectui voluerit p̄ſen tare. Reſpondet pa. ꝙ cū lis fuerit corā primis iudicibus conte ſtata potuerunt iudices delegati cū meritis cae negociū termincipe ſi altera pars citata per cōtu maciam ſe abſentet. Lota ꝙ nec ī cā principali nec in cā appellationis proce dendū c̓ cōtra cih̓ſente̓ niſi cōtumaciter ſe abſentet. Vt debitus honor. Ca. Quia frequenter malicioſe appellabatur et ī grauaimen alterius partis et in deroga tionem iudicis voluit cō cil̓. vt iudicib̓ꝫ honor debitus deferatur ⁊ cōſulatur liti gatoribus ſuper laboribus ⁊ expenſis ſtatuit vt ſi quis coraꝫ idoneo iudice cō uenerit aduerſariū ſuū ille ad ſuperiorē ante ſniām non appellet cib̓ſqꝫ ca roitio nabili allegata coram iudice a quo cip pellare intendit. Sed coram illo ſuā iu ſticiam proſequatur nō obſtante ſi dix exit ꝙ ad ſuperiorē pro cauſa illa nunci um deſtinciuerit aut lrās impetrauerit ab eodē que nondū fuerint iudici delega to aſſignate. ſi vero putauerit appellen dū ex cā rationabili coram iudice illam exponat talē videlicet que ſi foret ꝓba ta legittima putaretur. poſtmodū ſupe rior de appellatione cognoſcat ⁊ ſi cōſti terit minus rationcibiliter appellatum illū remittcit ad illūc quo appellauit⁊ in ſuper in expenſis alteri parti condem net eundē ſi vero appellatio legittima

fuerit in cā procedat ſaluis cōſtitutioni bus de maioribus cauſis ad ſe. ap. profe rendis. ¶ Nota ꝙ ante ſuiam nullus de bet appellare niſi grauetur et cā graua ramis exponi debet coram iudice a quo appellatur. ¶ Itē non volet nunciū im ſiſſe vel lrās habere que nondū ſint dele gato aſſignate ¶ Itē qui minus legit time cippellat remittitur ad illuꝫ a quo ppellanit et in expenſis alteri parti cō demncitur. Ca. Si iudex ¶ Cum ceſſante delegatus aut etiā ordinarius aliquid cōminando vel etiā inderloquendo protu lit quo exerutioni mandato altera pare litigantiū grauetur ſi c tali cōminatiōe vel inter locutione fuerit appellatū ⁊ iu dex ſano vſus cōcilio cōminationē vel in terlocutione illam reuocauerit libere ī cā procedat non odſtante appellatione dū̓modo non ſit ex alia legittima cā ſui pectus ne friuolis occaſionibus negoci um retardetur quia ce ſſante cā ce ſſcipe dꝫ effectus. ¶ Rota ꝙ iudex poteſt mu tare interlocutoriā ſuiam. quo facto ap pellatio propter hoc interpoſita locum non hꝫ. Itē proceſſus negocij friuor occaſionibus retardari non dꝫ. Iteꝫ ce ante cā ceſſat effectus. Tum ſpeciali. Ca. per illam cōſtitutōem ſacro approbante concilio infra de ſuiā excōmunicatōis ꝓuiſuꝫ fu it ne prelati aliquē excōmunitarent ni ſi cōpetenti cōmonitiōe premiſſa ꝑ quā prouidit cōcilium ſub̓ditis. per iſtam cō ſtitutōem vult prouidere prelatis ne b̓ ditus cōmonitus fruſtratorie recuſatio nis vel appellatōis ob̓rentu declinar̄ po ſit examen monētis ſtatuens vt ſi quis allegauerit ſe iudicē habere ſuſpectum coram illo cāꝫ iuſte recuſatōis aſſignet et ipſe cū aduerſario vel ſi aduerſarium
non habeat cū iudite arbitros cōmunit̉ eligat aut ſi non potuerint cōcordape fu um arbitrū vteeqꝫ eligat qui de ſuſpic one cognoſcant ⁊ ſi concordare nequiue rint aduocent tertiū vt quod decreuerīt obtinecit firmitatē et cuctoritate huiu modi decreti ſciant ſe ad hoc teneri in virtute obedientie ſub̓ obteſtatione di uini iudicij cā Iuſpitōis infra terminuꝫ a iudice prefigendū non probata iudex in cā procedat ſed ſi cā fuſpicionis pro betur iudex recuſatus negociū cōmittat perſone idonee de a ſſenſu recuſatoriene illum valeat poſtea retuſare. vel ſi ma gis viderit expedire ad ſuperiorē nego cium remittat. Si vero ſubdituedom Gorpo monitus a prelato appellauerit ſi eius exce ſſus euidentia rei ipſius vellcōfeſſi one aut alio modo legittimo fuerit ma nifeſtus appellationi non deferat cū ap pellationis remediū nō fuexit reſtitutū ad defenſione iniquitatis ſed ad preſidi um innocentie. ſi vero dubius ſit excelſ appellans cām probabilem appellatio nis coram iudice proponat que ſi eēt ꝓ bata legittima foret. et tunc ſi appellās hab̓uerit aduerſaxiū infra terminuꝫ a iudice moderandū ſecundū locorū diſtā tiam et tꝑis qualitatē appellatōis cāꝫ proſequatur. ꝙͣ ſi non fuerit proſecuts extunc non obſtante appellatione iudex in cā procedat ſi vero nullū hab̓uerit ad uerſariū cū iudex ex officio ſuo ad famā et claimorē proce ſexit ſuperior appella tionis cā probata ſuū officiū exequit ſed fi. ī probatiōe appellationis d̓ fecerit ad eū a quo appellauit remittatur. hāc cōſtitutōem et illam ſacro approbante cō. non vult cōcilium ad regulares extē di contra ſuas obſeruanticis ſpeciales Lota ꝙ monitio debet precedere vin

dictam. Itē appellatio fruſtratoria non valet. Itē ca recuſatōis vel ſuſpi cionis corā iudice recuſato aſſignanda eſt. Itē conſtitutio iſta intelligenda ē in ordinario. Itē ordinarius poteſt recuſari iuſta cā aſſignata. Itē ca ſuſ picionis probata cam cōmittit ordinairi us ꝙ non facit delegatus. Itē cā cōmit ti dꝫ de a ſſenſu recuſatoris. Itē in no torijs exceſſibusnō admittitur appella tio. Itē appellatio nō eſt inuenta ad d̓ fenſione iniquitatis ſed ad preſidiūno centie. ¶ Itē qui appellat iuſicni caꝫ de bet allegare. itē iudex poteſt terminū appellatōis moderare. itē qui non pro bat cam cippellatōis remitti debet ad eū̓ a quo appellauit. item regulaires cōtra ſuas obſeruantias appellcire nō debe̓t Tum cam. Inter abbatem⁊ cōuentū de valle ſancti ioonnis ex par te vna et priorē et cōuentum de nouo lo co ex altera ſuper quadā ecca queſtio vertebatur que cōmiſſa fuit iudicibus delegatis. iudices vices ſuas quibuſdā iudicibus cōmiſerunt ſed non totaliter coram iſtis ſub̓delegatis petijt procura tor canonicorū inducias ad proponēdū exceptōeedilatorias dū iſta proponerē tur aduocatus ipſius dūctus errore īter rogatus. reſpondet ꝙ ecca de nouo loco eccam de qua queſtio erat. .xl. annis po ſederat pacifice et amplius. Sed procu rator cōfeſſionē aduocati reuocanit ea dem die cū ipſius cōfeſſione vel confeſſi o ſue petitioni contraria videbatur. ne per illam cōfeſſionem p̄iudiciū ſibi poſ ſet generari. pro eo ꝙ exceptiones dila torie ante litis conteſtatōem ſunt pro ponende. Iudices delegati credentes per hanc cōfeſſionem litē conteſtatā fuiſſe teſtes partis alterius r̄ceperunt quibꝫ receptis examinatōem quorundā teſti
um alijs cōmiſerunt qui receperūt quo dam teſtes monachorū. Iudices delega ti talem exciminatōem approbauerunt cū de iupe non voleret propter que gra uamina procurator canonicorū qd ſede ap. appellauit cā delata fuit ad dominū papam. datus fuat partibus auditor co ram quo procurator canonicorū predic ta omnia propoſuit petens proceſſuꝫ pͥ dictorum iudicū irxirum nunciari. pare altera inſtanter petebat proceſſum pre dictorum iudicū approbari. et cam ipſaꝫ que multo tꝑe durauerat terminari. Papa his ⁊ alijs intellectis quia ſibi nō cōſtitit de predictis mandat quibuſdam quati. ſi ꝑpedicti prior et canonid ꝓba uerint ꝙ per procuratorē ipſoꝝ aduoca ti reſponſio eadēdie extitit reuocata. qꝛ ſic percōſequens apparet ꝙ lis non fue rit cōteſtata vel ſi cōſtiterit ꝙ iudicesd legati approbauerint teſtes receptos a ſubdelegatis ſub̓delegatorū ſuorū cū de legatus ab̓ alio quā a principe cām alij delegar̓ non poſſit quicqͥd factū eſt poſt appellatōem predictā denuncient irxitū et mane du̓modo hec ī appellationis cau ſa fuerint expreſſa. Nota ꝙ confeſſio aduocati preiudicat parti ſue. niſi ea dem die reuocetur. Itē perindirectā ra ponſione videtur lis cōteſtata. Item ſub̓delegatus alij cām ſubdelegare non poteſt. Sed ſolus delegatus a principe poteſt alij cam ſubdelegare. itē ꝓce ſus habitus lite non cōteſtata nullus eſt. uem cauſe propter quas appella tur ſunt exprimende in ipſa appellatiōe et propter illas appellandū eſt. Dilecto filio. Fa. D. preſbi ter ob̓tinuit lrāe q domino pa. ſuꝑ recep tione ſua in ſalaimantina eccā ad quo dam executores corā quibue fuit ex par te capituli ſalamantim propoſitum ꝙ

tū in ſalamantina eccā certus eēt cano nonicorū numerus iuramento firmato de quo in lr̄īs dipectis ad eos mentio nō fiebat nō debebant per ecis procedere cō tra capitulū ſalamantinū et ne ſecus fa cerent ſe. ap. appellauit. ſed executores huiuſmodi appellctione cōtempta tule runt excōmunicatōis ſniaim in epiſcopū ⁊ capitulū ſalamantinū. vnde tam ꝓtu rator capituli quam dictus ſacerdos co ram auditore cōfeſſus fuit ꝙ in eccā ſa lamantina certus erat canonicoruꝫ nu merus inſtitutus. Sed quia lꝫ per con feſſionem preſbiteri cōſtiterit ſalaman tinam eccām certū canenicorum nume rum habuiſſe iuramento firmatū et hu iuſmodi exceptōem coram executoribs fuiſſe propoſitam et ꝙ appellatum exti tit ab̓ eiſde tamē non cōſtitit pa. ꝙ ꝑ hu iuſmodi exceptōem nō admſſam vel a liam legittimā fuerit appellcitum. nā dat pa. qͥbuſdā iudicih̓ꝫ qͣtis ſi cōſtiterit exceptōem prefatā de certo numero ta nonicoruꝫ iuramento firmato vel cilicis exceptōes legittimas fuiſſe propoſitas coram executoribꝰ predittis nec admiſ ſas et ideo partē capituli cippellaſſe pro ceſſum ipſorū executorū denuncient irri tum ⁊ inanē. Nota exceptōem de cer to canouicoꝝ numero iuramento firma to legittimā eē. Itē non ſufficit pro ponere exceptōem legittimā niſi propt̓ eā nō admiſſam fuerit appellcitū. Nicolao. Ca. Abbas ⁊ cōuē tus monaſterij ſancte marie litigabāt cū nicolao milite ſuper quibuſdaꝫ que ſtionibus Monathi appellauerunt ad ſe. cip. et appellationi ſue terminū prefi xerunt ꝓpter quod tā miles ꝙͣ ꝓcurator monachorū ad curiaꝫ acceſſerunt datus fuit eis auditor in cuius preſentia pro poſuit ide miles quod cū procurator mo
nachorum nō niſi ad impetrandum ⁊ cō tradicendū fuerit inſtitutus ſufficient̓ ad cām tractandā nō miſerant eo ipſaꝫ perſonaliter proſequente. vnde petebat eos ſibi cōdemnari in expenſis tanꝙͣ cō tumcces vnde mandat pa quatinueſi cō ſtiterit abbatem ⁊ monachos appellati oni ſue terminū prefixiſſe qꝛ ſufficien tem ꝑvocuratorem ad proſequendam ē andeꝫ cām non miſerunt ipſo milite cāꝫ perſonaliter proſequente monachos cō demnet ad reſtituendas expenſas ⁊ tꝑe cippelcuionis factas militi memorcito. Nota ꝙ ille qui appellat ſi terminū prefigit ſue appellationi et a iudice vel aduerſario appellatio fuerit approbata penetur mittere procuratoꝝē ſufficien tem ad tota̓ cām alics in expenſis cōde nabitur. altera parce eam ꝓſequente vt hic dicit̉. Ca. Inter r. tu Suai nobis. torem filiorū B. cinis tuſcen̄. ex vna parte et F. pro ſe ⁊ filij b. ex altera ſuꝑ quedā ſūma pecunie corā iudice teſce̓. queſtio vertebatur idem iudex pro eodē x. diffinitiuā tulit ſniām a qua ſuiā fuit appellatū que his per iudices delegatos fuit cōfirmata. ¶ Et iterū textio fnt appellatum ⁊ cōmiſſio fucta tandem ad pa. delata ē queſtio auditor ſuper hoc ī terlocutus fuit partē alterā non potu iſſe textio appellare mandat pa. tertio iudici appellationis ꝙ in cā illa vlteri us non procedat. Rota ꝙ tertio nō eſt appellandū a difImitiua niā. Dilecti filij. Ca. Inter prio rem ⁊ cōuentum de lacu rubeo ⁊ F. mili tem corā magiſtro A. ex delegatōe ordi narij queſtio vertebatur idē milesad hi turicen̄. archiep̄m appellauit. tande par tes cōparuerunt in preſentia officialis archi epiſcopi hituricen̄. corāquo ex ꝑte

prioris fuit excipiendo propoſitū ꝙ cū cōmiſſodioce ſano epiſcopo fuiſſet ad ar chiep̄m appellatū ad que̓ gradatiꝫ debe at appellari ī cā ipſa ꝓceder nō debebat ſed qui hanc excepti onē admittere dene gauit prior ad ſede̓ apoſtolica appella uit ſed officialis non obſtante appella tione tulit ſnicim ſuſpenſionis et interdi cti in priorē et cōuentū predictos. Mā dat pa. quibuſdā quatinus ſnic̄is illas poſt huiuſmodi appellatōem promulga tas denū̓cient nullas eē. ¶ Cotaꝙ gra datim eſt cippellandū nullo medio omi ſo niſi quis ad papaꝫ voluerit appellare Itē ſniā lata poſt appellationem non venet. Ex parte. ¶n. Ea. Quedaꝫ muli ex nomine filiorū ſuorū impetrauit lrās contra quanda aliā mulierē m. nō mine ſuper quibuſdā terris ad quoſdā iudices delegatos coram quibus dicta m. excipiendo propoſuit ꝙ cū res de qui bus in iudicio qigebatur et ꝑpedicti filij ſui ſub̓ poteſtate ac tutela ipſius nō eſ ſent cū iam ad ſecunda pota tranſiſſet ſuper his reſpondere nullatenus teneba tur eidē nomine filiorū ſuorū quorum d̓ ſierat eē tutrix ⁊ quia iudices hanc ex ceptionē non admittebant ſed reſponder̄ cōpellebant eandem ipſa ſe. ap. appella uit. vnde mandat pa. quatinus ſi e̓ ita r̄ uocato in ixritum quicqͥd poſt appella tionem iudices inuenerunt attemptatū audiant poſtmodū hincinde propoſita. Notaqꝫ quā cito mater tutrix filiorum fuorū ad ſecunda vota tranſit finitur tutela. nec poteſt poſtea pro filijs con ueniri. ¶Itē quicqͥd fit poſt legittimā appellatōem in irritum dꝫ reuocari. Intimaſti. C. Dominus pa. incindauit inquiſitionem fieri contra quoſdē hoſpitalarios factā inquiſitione
inquiſitores ignorcntibꝫ hoſpitalarijs tranſmiſerunt relationem ad dominum pa nulla eis topia facta de inquiſitionis proceſſu. dicit pa. ꝙ nō recte ꝓceſſerunt cū ſecundū leges quotiens iudex dicit ſe velle ferre negociū ad ſuperiorē. ſtatim tenetur dare litigatoribus exemplū con fultationis. ¶ Noraꝙꝫ relatio non dꝫ fi eri ad ſuperiorē partibus ignorantibus ſed debet eis dare exemplū cōfultatōis ¶ Significantibus Ca. Deca nus ⁊ capit. magdun. impetrauerunt lit teras contra ep̄m aurelian̄. ad quoſdā iudices ſuper eo ꝙ dicebat capitulū car nifices non debere vendere carnes alibi ꝙ in ſtallis decani et capituli magdun. ſuper quo iure ep̄s moleſtabat capitulū predictū partibus in preſentia iudicum cōſtitutis datus fuit terminus de cōſen ſu partiū ad litigandū ſuper ipſo nego do pendente dilatione petebant decans ⁊ capitulū implorando iudicis officium vt cū iorm epiſcopus poſt citatōem car nes vendi feciſet in ſtallis alijs ꝙ per ipſum ep̄m factum erat in ſtatum priſti num reuocaxent. Ex parte epiſcopi fuit propoſuū ꝙ cū lis non fuerit cōteſtata ſuper negocio principali locū iudicū īplo ratio non habeat. adijciebat in ſuper ꝙ cum de conſenſu partium ad litigandum terminus cextus datus eēt et quantuꝫ ad diem illā ſolutū fuiſſet iudiciū eorū dem iudices diē datum nō potercint pre uenire niſi id fieret de cōſenſu partium. nec audipe partem aduerſam in tali im ploratiōne. et quia ſuper his non audie bant ep̄ma ſedem ap. appellauit. dictus ē pi ſcopus infra annū nunciū procurato rem ſuum ad appellatōem ꝓſequendē deſtinciuit et contra nihibitōem ipſius ē piſcopi dictus procurator ſuper hoc ad quoſdaꝫ iudices ſibi certa rōe ſuſpettos

lrās impetrauit. ſed noluit vti lrīs ſic oſ tentis. et ſic annus elaplus. fuit. vnde ep̄s aurelian̄. hec omnia ſignificauit do mino pa. petenēcib̓ ipſo nō obſtante lap ſu anni ſe ad proſecutōem appellcitōnis admitti. vnde mandat pa. iudicibus qua tnus ſi de huiuſmodi ꝓhibitionē ⁊ de appellatione ex cauſis premiſſis vel ea rum altera cōſtiterit reuocato in ſtatū priſtinū quicqͥd poſt appellatōem hui modi fuerit attemptatū procedant ī ne gocio iuxta priorum cōtinentiā lrārum. Nota ꝙ pendente dilatione lite nō cō teſtata officiū iudicis delegati locū non hcbet. Itē pendente dilatione iudicie officiū cōquieſcit vt interim nihil face v poſſit ſine cōſenſu partium. Item procurator qui excedit fines mandati non preiudicat dn̄o et ideo non ob̓ſtat la ꝯſus anni. Interpoſita. Ca. Aliquis co rā iudice conſtitutus cā ꝑrobabili aſſig nata propeer quā non tenebatur reſpō dere quia iudex eā non admiſit appella uit. Queritur vtrū coraꝫ iudice appella tionis ſufficit hoc probare ſcilꝫ ꝙ cām probabile̓ alleganit corā iudice a qͦ aiꝑ pellauit nec fuit adinIs. reſpondet pa. ꝙ hoc non fuficit uiſi cāꝫ illā doceat eē veram niſi corā inferiorē obtulerit ſe ꝓ baturū et nō fuiſſet admiſſus tunc non habet nece ſſe probare cām verā fuiſſe. ſed ſufficit prob̓are ꝙ cām probabilem allegauit quā ob̓tulit ſe probaturū nec fuit adimſſus ⁊ propter hoc appellauit Eidem quoqꝫ. Dicitur hic ꝙ ſi appellatio nō recipiat̉ a iudice nec cih̓ aduerſario approbatur licitū eſt ap pellanti proſequi cām per procuratores vōſtitutū ad impetrandū et cōtradicen dum tantum lꝫ pars aduerſa per ſe vel per procuratorē idoneū apud ſe. ap. iu
diciū recipere ſit parats. Ille deuiqꝫ. X liquis appellauit ad ſuperiorē corā illo ad quem appellouit petijt remitti ad e um a quo appellciuit pars altera cōtra dicit. Queritur an dehecit remitti et dici tur ꝙ ſic non obſtante contradictione alterius partis ſed debet cōdemnari in expenſis legittimis aduerſario quas eū propter hoc feciſſe cōſtiterit. Sane. Aliqͥs appellanit a grauamīe coram iudice appellatōis paratus eſt baxe grauamen propter quod duxerat appellandū pare aduerſa citata cōtumd citer ſe abſentat. queritur quid ſit iudi ci faciendū. Rn̄. pa. ꝙ iudex poteſt ſuper hoc procedere lite non conteſ. licet litie conteſtatio nōdū factā fuerit in articu lo appellatōis vel in ipſo negocio princi pali. quic cum in caſu illo iniquitas prio ris iudicis arguatur principaliter non eſt xigor iuxis requixendus ex quo cāe perplexitaspo et ſequi. ¶ Lota in prīo veſponſo ꝙ qui appellcit ⁊ grauaimine ꝑ adijciait in aſſignatione cāe ꝙ offe rat ſe cām illam ꝑrobaturū et ſic deveri tate cāe quam expoſuit nō habebit ne ceſſe probare quod ſi non fecerit cām ve ram probare debebit. Itē in ſecundo reſponſo nota ꝙ qui appellat et eius ap pellatō a iudice vel cib aduerſario qppro betur ſufficienter ad totā cām procura torem mittere debet alioquin alteri par ti eam proſequenti perſonaliter cōdem nabitur in expenſis. ¶ Itē in tertio re ponſo no. ꝙ poteſt quis remitti ad eum a quo appellauit cōtradicente parte ad uerſa. ſed illi aduerſario cōdemnabitur in expenſis. ¶ Itē in quarto re ponſo nota ꝙ altera parte cibſente per contu maciam iudex appellatōis poteſt cogno ſcerr de grauaimine. Itē vtraqꝫ par te preſente cōteſtatio litis fieri dꝫ in hu

iuſmodi exceptionibus. Inquiſitioni Ca cum pluxa negocia in vna cōmiſſone ponū̓tur mini me ſe contingentia et clauſula illa r̄mo ta appellatione ponitur in medio lrārū reſpicit tantum precrdentia niſi in fine cōmiſſionis clauſula illa reiteretur. No. hic argumentū ꝙ determinatōes tantū reſpidiunt precedentia et nō ſequentia. Vna ſniā. Ca. Plures ſuper aliqua catōi conuenti ſunt. condemnciti ſunt omnes. vnus illorū appellauit et obtinuit. Queritur an victoria ipſius ceteris proſit Rn̄. pa. ꝙ victoria vnius iure cōmuni ceteris ꝑrodeſt. ſi cōmuni iure iuuetur. et idem ſit negociū et eqde ſit cā defenſionis. ¶ Nota ꝙ recinter a lios acta alijs prodeſt et Iniā vnius pro deſt alij. Si iuſtus metus Ca. Aliqͥs cōdemnatus per ſententiam diffinitiuā vel eciam interlocutoria contra eū lata eſt ante ſententiam. ille nō audet appel lape. Querit̓ qͥd ſit ei faciendū. reſponcet pa. ſi iuſtns metus excuſat illū ita ꝙ appellace non poſſit hoc ipſo ad appella tionis bene ficiū cōuolaiſe reputatur dū modo infra x. dies exprimat cas appel latōis corā iudice a quo aippellare vole bat. vel ſi eius copiā habere non poteſt in preſentia bonorū virorū idem faciat ſuper hoc proteſtatiōe premm ſſa ꝙ iuſto metu appellar̓non audet ⁊ ſic nō currūt tempora infra que debuit appellare. nō ta ꝙ iuſtus merus excuſat ne tempus currat infra quod quiliſet appellare te netur proteſtatione ſuper hoc facta ali as ſine proteſtatione non ſufficeret me tus. ¶ Item ar. ſi per me non ſtat quo minus faciam quod debeo mihi non im putatur pre miſſa proteſtationē Itē per proteſtationem interrumpitur pre
ſcriptiox. di erum in hoc caſu. ¶ De peregrinantibus. Onquerente. C1. Qui dam preſbiter. I. nomine dū̄ vellet ir ad curiam domini pa. cā peregrmatōie res ſuat et eccē ſue non poſuit ſub̓ protectione do uimi pa. Poſt iter arreptuꝫ quidam ad uerſarij ſui res ſuas ſibi et eccē abſtu lerunt. Vnde ille cōqueſtus fuit dn̄o pa dicit pa. licet preſbiter ille non poſuerit res ſuas et eccē ſub̓ protectione ipſius tamen hi qui ad ipſū accedunt cū rebus ſuis ſub̓ apoſtolica protettionē debent eē ſecuri vnde mandat quibuſdā quāti nus quicq̓d eidem preſbitero poſt iter arreptum ad pa. ſub̓tractum ē vel abla cum faciant ſibi reſtitui. Nota ꝙ plo eſt facto exprimere quā verbo. Itē qͥ ad papam accedunt cāperegrinatōie ſt eius protectione cōſiſtunt. ¶ Itē ar. ꝙ poſſeſſio abſentis turbata reſtitui dꝫ De cōfirmatione vtili vel inutili. I quis. Ca. Aliqͥs mo uit queſtionē contra alique̓ ſuper re ciliqua. reus lite pen dente impetrauit a ſe cp. con firmatōem rei litigioſe. queſitū fuit an ſuper hoc iudex ſuperſedere debeat cauſe cognitioni. Et reſpondet ꝙ ea nō obſtā te de ca cognoſcere dꝫ et eaꝫ fine debito terminare ſed ſirem pacifice poſſidebat qnando cōfirmatōem obtinuit non licet iudici poſtea de queſtione ſuborta cog

de cōfir. vti. l̓ inu
noſcere vel diffinire ſine incindato apo ſtolicr ſedis. ¶ Nota ꝙ lite pendente nō palet confirmatio vel priuilegiū ob̓ten tum ſuꝑ re litigioſa tacito ꝙ res fuerit in iudiciū deducici. De confixmationibus Ca. Dicitur in hoc capitulo ꝙ de cōfirmatio nibus ſedis ap. non licet a lcui iudicare niſi ad hoc habedit inandatū aūt certuꝫ ſit ꝙ per falſi fuggeſtione ſint. elicite. Nota ꝙ de confirmationibus pape ſi ne eius inaindato nullus dꝫ iudicate in ſi per falſi ſuggeſtionē fuerint obtente Bone memorie Ca. Iata fu it Inia diffinitiua pro eccleſia contra ad uerſaxiū eccleſie ille infrax. dies qppri lauit. iudices nihil ominus manoauemū̄t ſententiam executioni appellans lit teras impetreuit de reuocandā ſentē tia eccleſia pro qua lata erat ſententia caude preueniens appellantem litteras confirmationis ſententie in formā com muni impetrauit nulla de aippellatione hcibita mentione. queſitum fuit quē ſit tere preualerent. Reſpondet pa. ꝙ litte re poſteriores debent prioxibus preiudi cium generare et iudices debent cogno cere de appellatione non obſtante cōfit matione obtenta veritate racita ſuper re litigioſa. ſed ſi diceretur in litteris appellationis ſecundo impetratis null̓ litteris veritati et iuſticie preiudicanti bus vel etiam ſub alic forma verborū dummodo de littexis confirmationis ni hil expreſſe diceretur. re pondet pa. ꝙ tunc tamdin littere confirmationis ſu um debent habere virorem donec de ini qua ſententia plenius cognoſcatur per ſecundas litteras et in ſuſpenſo confir matio remanebit. ¶ Nota ꝙ lite pende te de pe litigioſa confirmatio impetrari
non valet ſiue ſit obtenta in principali cauſa ſiue in cauſa appellationis. Item confirmatio eſt in pendenti do nec confirmetur vel infirmetur ſenten tici. Itē littere generales nō reuocāt ſpecicles. Cum dilecte. Ca. Xbbatiſſa et moniales cuiuſdam monaſterij vole bant priuilegia ſuai innouare. vnde cuꝫ propter viarum diſcrimina non poſſet illa preſentare dominopa. ſupplicauerūt eidem quatiuus aliquibus perſonis di cretis mandaret vt eorum tenexem in ſpiceret diligenter et ipſum ſub̓ ſigillis ſuis ad ſedem apoſtolicam deſtinarent. vnde pa. ſcripſit quibuſdam epiſcopis et abbatibus ut illa priuilegia inſpice rent diligenter ⁊ tenorem ipſoruꝫ ſub ſigillis ſuis ſibi fideliter deſtinarēt. quod et factum fuit. Pa. viſo priuilegiorum tenore dum vellet illa priniegia ſacere innouari quidam canonici propoſuerunt id fieri non debere cum hildeſemen̄ eccle ſia in poſſe ſione ſubiectionis ipſius mo naſterij ꝑ. C. annos ⁊ amplius extitiſ ſet. vnde ipſe tunc priuilegia noluit in noucire ſed mandauit qͥbuſdā vt ad lo cū idoneū accedentes pocatis qui fuerint euocandi inquixerent veritatem a qui bus parchildeſemen̄. eccleſie ſedem ap. appellauit. vnde poſtmodum ad̓batiſſa predicta petijt iterato dicta priuilegia innouari. Ex aduerſo fuit petitum vt cauſam ipſam dominus papa cōmitteret aliquib̓us qui teſtes reciperent ques ꝓ ducere intendebant contra priulegiaꝫ ad probandam preſcriptionem legitti mam. dominus papa conſiderans ꝙ rure ciuili cautum eſt vt quando periculum teſtium timetur etiā lite non cōteſtara

teſtes valitudinarij et alij de quibus ex aliqua rationabili cauſa timerur recipi antur eadeꝫ equitate prouocatus pxiui legia illa qͣi uimia vetuſtate cōſumpta fecit innouari. ita tamen ꝙ per talē in nouatōem nullū ius de nouo monciſte xio acquiratur ſed antiquū conſeruetur Sed quia predictum monaſterium ad iut ⁊ proprietatē eccē ro. per priuilegi um predece Iorum fuoruꝫ noſcitur perti nere abbatiſſam predictam nomine xo. ec. conſtituit procuratricem vt cū aduer Ius iura vo. ec. non niſi centenaria cur rit preſcriptio. ſuper his ⁊ alijs procu ret que in iudicio fuerint procuranda ne ergo de ſtatu monaſterij diutius dubi tetur mandat iudici quatinus recipiat teſtes quos hildeſemen̄. eccā iuduxexit ad ꝑrobandā interruptionem et ſi pre ſcriptio legittima probata fuerit adiudi cet ſub̓iectionē ipſius monaſterij epiſco po predicto cū conſtet ipſum in ſua dioc. cōſtitutuꝫ corrumpendo priuilegiū inno uatum niſi ex aduerſo probata fuerit ī terrūptio que ſi probata fuerit epiſcopo ſuper hoc ſilentiū imponatur et pronun ciet monaſteriū perpetua libertate gau dere priuilegio innouatō eidem ¶ Nota ꝙ priuilegium et inſtrumenta quando ſunt vetrſtate quaſi cōſumpta debent ī nouari. C Itē ſicut teſtes ex cā lite nō conteſtata. xecipiuntur ſic ⁊ priuilegia et inſtrumenta ex eadem cauſa innouan tur. Itē ph̓i e̓ eade ratio et idem ius debet eē. ¶ Itē per innouatōem nullum ius acquiritur ſed antiquū cōſeruatur Itē mulier poteſt eſſe procuratrix. ¶ Item contra romanam eccam non currit preſcriptio niſi ⁊. annorū. Itē ad officiū iudicis pertinet tutum locum partibus aſſignare. Item eoipſo quo ecqn̄ ſita eſt in dioc. ali cuius preſumitur
ſibi ſubeſe. ¶ Itē priuilegium innoua tum impendenti eſt in hoc caſu ſicut con firmatio vt. s. e. bone. Ad noſtram. Ca. Quidam canonici regulares impetrabent lrās cō firmationis ſuper adminiſtrationibus ſuis tacito ꝙ eſſent regulares ſignifica tum fuit hoc domino pa. ex parte prepo ſiti illorum regulariū dicit pa. ꝙ regu laribus perſonis apoſtolica ſedes aliqua non cōſueuit confirmare vnde inaindat pa. quibuſdam quāti confirmatōes a p̄ dictis regularibus taliter impetratas d̓ nuncient irritus ⁊ ingnes. ¶ Nota ꝙr̄ gulcixibus ſua beneficia ſiue adminiſtra tiones non cōfirmantur perſonaliter. ¶Itē cōfirmatio tacita veritate īpetra ta non valet. Porpecta. Ca. Quidam regu ſaxes qui prioratibus ſuis preſunt im petrebant lrās cōfirmatōis ſuper priora tibus ſuis quo aduuxerit poſſidendas. ꝑ uenit hoc ad papam dicit papa ꝙ nō cre dit huiuſmodi litteras ⁊ cancellaria ſu ⁊ emanaſſe. vnde mandat illos qui hu mſmodi litteras oſtenderunt in quibus cidminiſtratōes prioratum cōſirmant puniri tanꝙͣ falſarios. Si vero non fi at mentio de religione ipſorū illas denū ciet non valere tanꝙͣ veritate tacita im petratas. ¶ Nota ꝙ monachiepriorats et adminiſtratōes non confirmantur. Itē reſcriptum vel cōfirmatio verita te tacita impetretta non valet. Inter nobilem Exqui nota virum matheum de riuciria et quoſdam alios milites &e cam paniā vertebatur queſtio ſuper rure patronatus eccleſie ſancti angeli de qua ſub̓ certa forma cō

De cōfit. vti. x iu
promiſſum fuit in vicedominuꝫ ſabien. qui tulit arbitrium ſuper queſtione pre dicta. quod ab̓ vtraqꝫ parte fuit appro batum et confirmatio obtenta fuit ī for macōi 4 C. pa. candeꝫ orta queſtione ſu per ipſo arbitrio delata eſt cauſa ad do minum pa. innocen. ipſe diligenter exci minato negocio inuenit arbitrium pro mulgatum fuiſſe contra formam iuris et compromiſſi vnde ipſe arbitrium de cernit irxicum et mane non obſtante cō firmatione C. pape qui confirmauerat illud ſicut prouide latum erat et ab vtra qꝫ parte receptum. ¶ Nota ꝙ non tenet ſententia arbitri lata contra formemm iuris. Itē nec contra formaꝫ manda ti. ¶ Itē fines mandati diligenter ſer uandi ſunt. ¶ Itē ſententia que non te net confirmari non poteſt per cōfirmati onem in forma cōmuni ob̓rentam. nj itē quod non eſt vel nō tenet ratū non pōt haberi per conſenſū partiuꝫ. Venerabiles ¶ Ca. inter archi ep̄m nichoſien̄. et ſuffraganeos eius ex vna paxte. et regeꝫ bapones ⁊ alios nō biles regni cipri ſuper quibuſdaꝫ deci mis queſtio exorta fuit ſed mediante alban̄. epiſcopo tunc legato inter eos ⁊ micabilis cōpoſitio interuenit. hoc adie cto in cōpoſitione q ꝙͣcito per ſedem ap. fuerit confirmata ſtatim debeat executi oni mandaxi. Poſtmodū pa. illam cōfir inauit et ad maiorem ſecuritatem tenor compoſitionis inſertus fuit in ipſa con firmatione. ipſi tamen nobiles ipſam compoſitionem ſeruare nolebant ſumen tes occaſionem ex eo videlicet ꝙ verbū confirmationis ſecundum ſtilum eccle ſie ro. precedit tenorem cōpoſitionis .i. in litteris confirmationie premiſit papa verba illa compoſitionem per legatum factā confirmamus ſicutſine prauitate
facta eſt et exeo videlicet eam ſeruade nolebant. quia claiuſula illa conſueta ſi cut ſine prauitate facta eſt in litteris cōfixmationis continetur cum per hoc non videbatur ſimpliciter confirmata ſed ſub̓ conditione videlicet ſi iuſte e ſer lata propter quod archiepiſcopus et ſuffraganei eius ſignificauerunt hoc domino pa. vnde ipſe mandat predictie nobilibus quatinus ſi predictā vera ſāt cōpoſitionem illam adimplere procurēt. ¶ Nota ꝙ compoſitio amicabilis pōt fiexi inter eccleſiam et laicos ſuper deci mis dum tamen auctoritas pape inter ueniat vt hic patet alias nō credo ꝙ ꝑa leat citra confirmationeꝫ pape. inter ec cleſiam et laicos ſed hoc actum fuit in ter partes alias non valeret niſi papa confirmaret cōpoſitionem. ¶ Item ne ta ꝙ ex quo papa ex cexta ſcientia com poſitionem vel tranſactionem cōfirmaat tenet et valet etiam ſi alias non xale ret. ¶Suai nobis. Calus. Quidaꝫ cardinalis legatus apoſtolice ſedis in partibus conſtantinopolitanis contulit quedam monaſteria quibuſdam alijs eccleſijs in temporalibus et ſpixituali bus ſuper illis collationibus confirma tio apoſtolice ſedis obtenta fuit in for ma cōmuni. Iſti prelati quoram eccle ſie alijs collate fuerant ſumentes occa ſionem ex collationibus predicti legoti ⁊ confirmationibus patricireſe cōſtan tinopolitano obedire recuſant et ei de in ribus parrochicilibus reſpondere. vnde patriarcha cōſtantinopolitanus cōque ſtus fuit domino pape. ſuper hoc ſcribit papa vniuerſis prelatis dioce. conſtā tinopol̓. dicensq ipſe non pult iura que dioceſanis debentur per huiuſmodi col lationes ſeu etiā confirmationes minui

ſiue ledi vnde mandat predictis prela tis quatinus huiuſmodi friuola occaſio ne ipſi patriareſe obedientiaꝫ ⁊ reuerē tiam exhibere procurent. et ei de ſuis iu ſticijs ſemper reſpondere. Nota ꝙ lega tus non poteſt ſubijcere vnam eccāꝫ al teri ī preiudicium dioceſani ep̄i nec pa. per huiuſmodi confirmationes ſuper hͦ obtentas intelligitur iuribus epiſcopa libus preiudicium generare. ¶ Item ꝑ confirmationem ius alterius non colli tur. ¶ Fmnit feliciter liber ſecundus. ¶ Incipit tertius. C Rubrica.

De cōfix. vti. l̓ inu
☞ ¶ De vita ⁊ honeſtate clericorum. C T laici Dicitur ī hoc capituloqꝫ laici nō dehent ſedere in choro inter clericos quando cantantur diuina offi cia. ſed in ſancta ſanc torum. Nota ꝙ laici inter clericos ſeder̄ non debent. Itē eccā dꝫ hcibere duois ꝑ tes ſcilꝫ choram qui per. cācellos diuidi tur cib̓ altari. et ſancta ſanctorū .i. partē inferiorē eccē que vulgaxiter dicit̉ na nis eccē. Cclexici c. Ca. patet. Nota ꝙ clerici arma portare nō debent. nec v ſuꝑarij eē nō debent. vt quiſqꝫ ca. Statutū fuit incōcilis maticen̄. ꝙ quilibet rector eccē habeat clericū qui ſecū cantet ⁊ epiſto lam ⁊ lectione legat ⁊ qͥ poſſit docerͣ pu eros ⁊ prochianos ſuos monere vt mit tunt filios ſuos ad diſcendā fide catholi cam. id ē credo in deū quos ipſe doceat diligenter. Nota ex hac dec. ꝙ duo ad minus debent eē in eccā Itē nota ꝙ ſo lus preſbiter non dꝫ diuina officia cele brare Itē nota ꝙ ſacerdotis intereſt do cere prochianos ſuos ſimholū. et eos in uitare ad fidē̓. Si quis. Ca. Dicitur in hoc rapitulo ꝙ ſi aliquis ex clericis coma relaxaue̓it. ſcꝫ in contēptum eccē anci thema ſit. Nota ꝙ clericus qui comaꝫ nutrit excōmunicandus eſt. Eclericus. Ca. Pcitet. Nota ꝙ clexicus comā nec harbam nutripe de bet niſi ex iuſta cā. ſcꝫ ex timore. vn̄ ver ſus tutius vt peterē laici ſub̓ imcgine romā Fas fuit vt finerē luxuxiari comā Tlericus. Ca. Aliquis cleri
cus qui nō eſt in ſacro ordine nec e pro feſſus aliquā religione/ accepit vxorē et dimiſit conſurā. queſitū eſt in cōcilio triburien̄. quid ſit de iſto clerico facien dum. ſtatuit cōcilium ꝙ vxorē retinecit et iterū tondeatur. nec in vita ſua eam dimittat. ¶ Nota ꝙ clericus coniugatus 3 portare cōponam Tclericus. Ca. Dicitur in hoc c. ꝙ clerici qͥ comam nutrierint con deantur cib̓ archidiaconis ſuis etiā īui ti. Motr ꝙ clerici confuram portape de bent. ea Quidam Monaſteria. clerici monaſteria monialiū nimis fre quentabant. ſtatuit lateran̄. concil. ꝙ ſi ne manifeſta ⁊ rationabili cā vlterius frequentare nō preſumant. quod ſi fe cerint per ep̄m arceantur. et ſi nō deſtite rint. ab̓ officio ſuſpendāt̉. ſi laici fuerīt extōmunicentur. Nota ꝙ cū aliquis fa cit contraprohibitōem canonis nō ſuffi cit ad hoc ꝙ excuſetur cā rationabili. ni ſi ſit manifeſta. Itē hoc verbū frequē tare viciū ſonat. ¶ Itē crimē propt̓ qd̓ excōmijnicatur loicus. deponit clericū. Quoniā ca Quic tot cle rici inſtituebantur in eccleſijs. ꝙ hone te de honis ipſaꝝ non poterant cōmode ſuſtentari. ſtatuit grego. viij. vt fecūdū facultates eccleſiarū cōſideratis expen ſis certus numerus clericorū ſtcituatur in eis ⁊ hona clericorū venicint in cōi. et in vnai domo cōedāt ⁊ dorimant ſub vno tecto et ſi qui contra hoc ſtatutū fa cere preſumpſerit. per ſuſpenſionem offi cij et beneficij ad hoc cōpellant̓ et etiam ſi opus fuexit grauis puniantur. ſecun do dic̄ ꝙ ſi aliquis eorum qͥ ſil̓ viuunt manus violentus in ſociū miſerit indul get pa. prelatus eorū poteſtatē cb̓ſolue̓ di eos ⁊ penitentiā iuponendi niſi forte
x

enormitas facti grauioreꝫ penā exigat Nota ex hac dec. ꝙ ſecundū facultates eccārum clerici ſunt inſtituendi in eis. Itē canonici regulares de iure cōi dn̄t cōiter viuere. Itē regularis verberat regularem. ppelcitus eius poteſt eū ab ſoluere. niſi delictū ſit enorme. Cum ab̓ orani. ca. Quidam iudices a ſe. ap. delegati faciebant pactū cū litigantibus ſuper decima parte litis vel etiā alia ſecundū conſuetudinē loci more ſeculariū recipientes d̓ hoc pigno ra pro ſalario preter expenſas vicinali ura nō tōſiderantesq eccleſiaſtici reddi tus ad hoc ſint eis deputati. vt inde ho neſte viuant. peruenit hoc ad noticiā do mini pa. vnde mādat ꝙ de cetero ab hic indebitis exactionibus debeant abſtine re et gratis iudicium ſuū litigantibus debeant impartiri eo nō obſtante ꝙ qui dam dicebant ꝙ illud faciebant nomine ¶e ſorū cū non liceat iuſtū iudiciū ven dere et venales ſnie̓ ſecularibus legib̓s improbentur. Nota ex hac dec. ꝙ non ſolū a malo ſed cib̓ omni ſpē mali cibſti nendū eſt. Itē expenſe poſſunt peti a d̓ legatis ⁊ hoc intellige cū ꝓficiſcuntur extra domiciliū ſuū tu expenſe hic nō re probentur. Itē delegati quibus bene ficia ſua ſufficiunt ſalaxiū accipere non debent. et multo minus ordinarij ſed gra tis reddere debent iudiciū. Itē nonales ſnie̓ non valēt/ ita ꝙ appellape nō eſt neceſſe. ¶ Deut qui. ca. Limonenſes de nouo cōuerſi erant ad fide. datus fuit eis ep̄s et quidam alij fratres ad predi candum eucingeliū. qui ⁊ iſti predicato res diſſimileꝫ habitū habebāt murmū rabant ⁊ ſcandalū inter limon̄. ſuſcitaba tur ex tali diuerſitate. ſcribit pa. epiſco polimon̄. et alijs fratrihusdicens neg
ter diſſimile habitū ſcandalū fuſciter inter illos quibus vnū euangeliū predi cant. incindat eiſdem ꝙ omnes debeant ſe cōformare in vnū regulare propoſitū et honeſtū habitū quantū ſpectat ad h officiū non obſtante eo ꝙ quidā illoruꝫ ſunt monachi quidā vero canonici r̄gu laxes. Ex hac dec. nota ꝙ propter Ican dalum receditur a iure et ab habitu re gulari. ſed iſtud fit ad tempus ex cā. Itē in his que ſpectant ad proſe iō eē auctoritus pape intelligitur excepta. ſi cut dicitur de iurcimento. ca. Quidam lu ¶ Cum decorē di qui dicūtur thetrales fiebant in eccle ſijs in quibus introducrbantur mōſtra laruarū propter quos ludos honeſtas eccē deformabatur. et preſſiteri et dia coni in quibuſdam feſtiuitatibus .ſ. ſan cti ſtephani. ſancti ioannis et innocētn̄ ludibria ſua exercebant. mandat pa. pͥ dictam cōſuetudinē ludibriorū imo po tius corruptelāde predictis eccleſijspe nitus extirpari. ne ꝓpt̓ hs turpitudinē honeſtas eccē inquietetur. Nota ꝙ cōfu etudo inhoneſta et turpis debet ab ec cleſia abolexi. ¶ Vt clericorū. ea. In prima ꝑ te huius c. ſtatuit concil. lat. quod cleri ci mores et cictus ſuos reforment ī me lius et viuant caſte. et precipue in ſa cris ordinibus cōſtituti ab illo vicio pͥ cauentes propter ꝙ ira dei venit in fili os diffidentie. Secundo dicitur ne facili tas venie incentiuū tribuat delinquēdi ſtatuit vt qui depreſenſi fuerint in vitō incontinentie laborcire puniantur ſecū dum canonicas ſanctiōis ꝓut plus vel minus peccauerint vt quos timor diuin a malo n̄ reuocat. pene tꝑalis cōpeſerit. et ſi quis propter hoc ſuſpenſus diuina preſumpſerit celeẜrare. eccleſiaſticis

De coha. cle. ⁊ma
beneficijs ſpolietur. et etiam ꝓ duplici culpa perpetuo deponatur. prelati vero qͥ tales ſuſtinuerint in fuis inqͥtatibus ⁊ precipue obtentu pecunie vel alterius cō modi tꝑalis. pari pena punicntur. illi vero qͥ inaitrimonio po ſſuntvti ſecundū morē regionis ſue ſi lapſi fuertat graui us puniantur. Nota ꝙ aliqui puniun tur vt ceteri ſimilia facere ꝑtimeſcant. Itē qui plus peccat plus dꝫ puniri. Itē quostimor a male nō reuocat pena tꝑali puniant̓. Itē qui ſuſpenſus ab ho mine celebrat diuina dꝫ deponi. Itē a gētes et cōſentientes pari pena puniri debent. ¶ A crapula. Ca. pximo dicit̉ ꝙ clerici abſtinere debent a crapulai et e bxietate et vinū ſibi tēpercire. Secun do dicitur ꝙ nō inuitent ſe ad inuicē qd̓ bibendū. quia ebrietas viciū libidinis eſt et mentis exiliū. Tertio dicitur ꝙ nō inuitent ſe ad equales potus vt qui plo hibit laudetur. Quarto dicit̉ ꝙ tales ni ſi ce ſauerint ſuſpendant̓ ab officio ⁊ be neficio. Nota ꝙ cleriti ſobrij debent eē Itē ebxietas parit viciū libidinis et mentis exiliū inducit. Itē equales po tꝫ ſub̓ pena officij ⁊ bn̄ficij ꝓhiberi dn̄t. ¶ Clerici. Ca. in hac cōſtitutōe ponuntur xiiij. articuli. ſcilcet ꝙ clerici officia ſecularia non exerceq̄t. nec ſint ioculatores. nec intrent taberncis niſi ex iuſta cā. nec ludant ad talos nec huiuſ modi ludis interſint. coronā hab̓eāt cō gruentē. clauſa deferant d̓ſuper indume̓ ta. in longitudine et ẜreuitate decentia pannis rubeis et viridibus nō vtantur ſotulares et manicas nō habeant cōſuti tios frēis ſellis/ pectoralibus/ calcarib. nō vtant̓ deauratis. cappcis manicatas ad diuinū officiū non gerant. nec alibi niſi ex iuſta cā ſcꝫ timoris ſacerdotisꝝ
perſone fibulas omnino nō ferant neaꝫ corrigias auri vel argenti ornatū habe̓ tes vel ānulos niſi quibus cōpetit ex di gnitate. Scd̓e dicit̉ ꝙ pontifices habꝫ ant in publico ſuper indumenta lineci. niſi ſint monachi qui habitū ſꝑ habe bunt monachalem. pallijs diffibulcitis nō vtantur in publico. niſi poſt collū nl̓ ante pectus connexis Quicqͥd in iſta cō ſtitutōe continetur notabile eſt. Ex lrīs. Ca. in terra cōmiti pontim erant qͥdā clerici qͥ potius intēde bant negocijs ſecularibus ꝙͣ diuinis of ficijs. iſti volentes gaudere priuilegio clexicali nolebant ſubicicere ſtaitute pa trie. ſed quando ſtatura illa pro ſe facie bant tanꝙͣ laici ſtatutis illis ſe volebāt defendepe. iſte comes pontinus ſignifica uit hoc dn̄o pa. vnde mandat pa. ep̄o am gien̄. vt clericos illosmoneat tertio. ⁊ i nō ſe correxerint et pretermiſſis offi cijs diuinis talibus negociatōibus ſe ī imſcuerint nō defendant eoſde quomnns de facultatibus ſuis fub̓iaceant ſtciture patrie dū̓ talibus. ſe implicant. qꝛ ip ſe facto renū̓ciant priuilegio clexicali. Ex hac dec. nota ꝙ vſqꝫ ad cextiā āmouiti onē gaudent clerici priuilegis clericali. ¶Itē ipſo facto renunciait quis priuile gio ſuo. ¶ Itē clerici clexicaliter viue̓tes in rebus ꝑropijs debent defendi ab eccā quod eſt bene notandū. De cohabitatōe clericoꝝ ⁊ mulierū. Ca. clerici īdiffe Nhibendū. reni retinebant ſecū mulieres eti am ſuſpectas ſtatuit conciliū ma gū. vt clerici femincis ſecū nō r̄tineāt de quibus. ſuſpicio poſſit haberi. nec eti am illas quas canones ꝑmittū̓t .j. ma tram amica ſororē qꝛ diabolo inſtigante
S

in illis ſcelus quandoqꝫ perpetrat̉. vel cū illis qui cū eis morantur. ſed ſi qua de his habet neceſſitatē eis longe ab̓ ec cleſia ncc̄a miniſtrent. in fine dicit ꝙ ni la femina ad altare eccedat. x miniſtret preſbitero. nec infra cancellos ſedecit x ſtet. Nota ꝙ clericus nullā feminā ha Itē preſbi bere debet ſecū in domo ſua. ter de rebus eccē poteſt matri ſue proui dere aut etiā ſorori ſiue cōſanguince Itē nulle fe mmina dꝫ miniſtrare preſbi tero. nec in choro ſedere. Si quiſꝙͣ. Ca. Si quis de cle ro ſuſpectus fuerit de aliqua femina cri mine fornicatōis admoneatur tertio. ⁊ ſi poſt primā ſecundā. et tertiā cōmoni tione inuentus fuerit fabulari cū ea l cōuerſari excōicetur. femina vero cano nica pena puniatur. ¶ Nota hic ꝙ nomi ne ſacerdotis oēs infexiores intelligun tur. ¶ Itē trina admonitio eſt nece ari a anteꝙͣ ꝓcedatur cōtra ciliquē. Item rōe criminis efficit̉ mulier de foro eccē. Clericus in ſacris. Ca. cleri ci publice tenent cōcubinas. queſitā fu it an̄ deberent cōpelli abiurare illas. reſ pondet pa. ꝙ nō pult illos ad eas dimit tendas cōpelli per iuramentū. ne inſtinc tu diabolico incidant in ꝑiuriū redeundo ad eas. ſed ꝑ miām ſuſpenſionis et īter dicti eas dimittere cōpellantur. ita ꝙ d̓ eis nulla ſuſpicio poſſit haberi. et ſi ad eas redierint vel alicis receperint. excōi rentur donec eas dimittant vt eorū exe plo alij arceantur. ¶ Nota ꝙ non dꝫ ali quis cōpelli ad cihiurandū de quo pͥſum ptio ſit in cōtraxiū .ſ. ꝙ non ſeruet̉ iura mentū et hinc ſurgit illud generale. ne mini parandus ē laquens. ¶ Itē creſcē te contumacia creſcere dꝫ ⁊ pena. Itē aliquando pena imponitur aliciū vt alij terreant̓ qꝛ penei vnius dꝫ eſſe metus
multorum. Sicat ad extirpandā. Cal. clerici de archiepiſcopatu cantuarien̄. publice tenebant concubinas. raandat pa. cantua. archiep̓o et eius ſuffraga neis quatinus clericos illos moneant vt illas contubinas abijciāt a ſe et eas vl terius non admittant. qd̓ ſi facere cōtē pſerint. ab̓ eccleſijs fuis eos ſuſpendāt vſqꝫ ad debitā ſatiſfactionē et ſi eas ſu penſi retinuerint. eos ch̓ officio .i. ab̓ ei dem eccleſijs perpetuo remoueant. No ca hic ꝙ ep̄i po ſſunt diſpenſare cū pub licis cōcubinarijs ſi ſe corrigere volue rint cū de iure po ſſint priuari Itē ſi cle ricus ſuſpenſus retinuerit cōcubinam perpetuo beneficio ſuo dꝫ priuciri. Super eo. 54. Quidam ſac̓ dos habebat pubice cōcubinam monito a ſuo ep̄o eē dimittere nolebat propter ꝙ epiſcopus eū ab̓ officio ſuo ſuſpēdit ipſe appellauit ad ſe. ap. eboracē. archi ep̄s ſigni ficauit hoc dn̄o pa. rn̄t pa. ꝙ ſi dictus ſacerdos lrās impetrauerit q̄ fac ti ſeriem nō cōtineant. lrē nō valehunt Nota ꝙ clericus cōcubinarius auditur cippellans. qd̓ verū ē de occulto. Itē no ta ꝙ ad hoc vt lxē appellatōis que ſuꝑ aliquo negocio impetrātur valeant. fa cti ſexiē cōtinepe debent / aliastacita veri tate impetrate ſūt. ¶ Si aūt. Ca. clerici londoniē̓. epiſcopi habebant pullice cōcubinas. qͥ ſiuit epiſcopus qualit̓ deberet ꝓcedere circa illos reſpondet dn̄s pa. dicēs ꝙ ī q̓ huſcunqꝫ ordinibus ſint cōſtituti. ſi ad moniti ſecundo et textio eas nos dimiſe xint. eos de cetero nō permittat miniſtra re in ecclelijs ſuis vel eorū portionibus cip. re. ſpoliare procurꝫ. officio eisnihil ominus interdicto. Aota ꝙ hic addit̉ de clericis inferioribus ꝙ ſi poſt tertiā

e coha. cle. ⁊mu.
admonitōem ſupple et ſuſpenſionē cōcu biuas nō cb̓iecirint beneficijs ſuis dn̄t priuari. et ſic nota ꝙ trina admonitio dꝫ precedere vindictā. Veſtra duxit. Ca. Quidam canones dicūt nullus audicit imſaꝫ ſa cerdotis quē ſcit cōcubinā indubitant̓ habere. alij canones dicūt. non pōt ali quis quantūcunqꝫ pollutus diuina ſa cramenta polluere. ſed indiferent̓ ſunt ſumenda cib̓ ipſo/ queſitū fuit a lutio pa. qualiter iſta que cōtraria videbant eſſent intelligenda. et rn̄. pa. aliud eſt crimen notoriū aliud ē occultū. notori um ē de quo preſfiter canonice cōdemna tus eſt in quo caſu loquitur c. illud. Nul lus audiat⁊c. occultū ꝙ ab̓ eccā tollera tur in quo caſu loquitur c. illud. nō pōt aliquis quantūcunqꝫ poſlutus ⁊c. Itē aliud ē notoriū qd̓ nō diffitetur phr̄ et aliud pene occultum qd̓ qd̓ eccā tollera tur. Sed aliud e̓ cibſtinere ⁊ miſſis eo rum qui occulti ſūt ⁊ tollerātur ab eccā vt peccandi licentiai ceteris auferatur. et ipſi ad penitentiā reuocētur. et hoc k quia ſit bono zelo et nō cōtemptu. et ali ud ē ſi a miſſis eorūdem qͥ tollerātur e liqui cibſtineant ex eo ꝙ in fornicatione iacent qd̓ non lꝫ. Sine dub̓io ⁊ clericis ꝙͣuis fornitarijs ex quo tollerantur ab eccā licite diuina officia audiantur nec habent operis euidentiā et alici recipiāt eccleſiaſtica ſacramenta. Ex hac dec. hoc ſolū colligitur ꝙͣ a notorio fornica cario nō ſunt recipienda diuina officiā vel eccleſiaſtica ſacramenta cib̓ occulte fornicarijs qui tollerantur ab eccā lici te recipiūtur nec ſūt cōtemnendi. Tua nos. Ca. Quidā clerici publice habent cōculinas qn̄ interroga bantur ab epiſcopo ſuo negabant ſe con cubinarios eē et circa eos nō apparet ⁊c
cuſator querebatur ptrū credendū ſit te ſtimonio honorū virorū inter qͦs hmōi clerici cōuerſantur Rn̄. pa. ꝙ crimen eſt ita publicū vt mexito dici poſſit notori um. tunc nec teſtes nec accuſator ſūt ne ceſſarij cū inficiari nō poſſint. Si vero publicū eſt nō ex eudētia ſed ex forma tunc talia teſtimonia nō ſufficiunt ad cōdemnatōem alicnius qꝛ teſtibus non teſtimonijs ē credendū. Sed ſi de illieta lis habeatur ſuſpicio qd̓ ſcandaluꝫ ge neretur. illis ē purgatio indicēda quam ſi preſtare noluerint vel defecerint in pͥ tundo canonicr puniātur. Rota ꝙ ī no torijs facti nō eſt nccā probatio. ¶ Iti nota ꝙ teſtibus credendū eſt nō teſtiō nijs. Itē qui deficit in purgatōe purat̓ et tunc fama pro veritate accipitur pxe ſumptiue Itē deficere in purgatōe et non ſubire purgatōem parici ſūt. quic ī vtroqꝫ caſu deponitur qͥs. A nobis 44. Precipit pa. cp̄o piſtorien̄. qd̓ mulieres nō permittat cū clericis habitare. niſi tales fint cū qui bus naturale fedus nihil mali ſuſpica ri permittat. vt eſt mater foxor. amica. Rota ꝙ naturale fedus excludit ſuſpi cionem mali. Queſitū. Ca. ciliqui clerici ꝓ lapſi ſunt in fornicatōem. queſituꝫ fuit apa. vtrū eorū officiū ſit andiendū an teꝙͣ peniteant. rn̄. pa. lꝫ quilibet ſuſpen ſus ſit pro mortali peccato qͦ ad ſe quan tum ad alios tamē ſuſpenſus nō eſt et ideo nō dꝫ in officijs euitari niſi peccatā illud notoriū ſit vel par Iniām vel per cō feſſionem in iure factā vel per euidenti am facti que negari non poſſit. Nota ꝑ hanc dec. ꝙ quilibet pro mortuli pecca to ſuſpenſus ē quo ad ſe. ap. Itē notori um tribus modis dicitur vt hic pꝫ.
Iny

De clericis cōiugatio. I qui Ca. Dicitur hic ꝙ ſi aliquis infra ſacros ordi nes vxorē acceperit eccleſiaſti ca beneficia dimittere cōpellait̉ ⁊ vxorē retinecit. Si vero in ſacris ordinibꝰ ac ceperit vxorē eā dimittat. et pniqꝫ agat qd̓ ſi noluerit ꝑ ſnām ſuſpenſionis ⁊ ex cōmunicatōis cōpellatur. MNota ꝙ cleri cus cōiugatus in minoribus ordinibus cōſtitutus dꝫ vxorem retinere ⁊ amitte & beneficiū eccleſiaſticū. . Itē clericus in ſacris oadinibus cōſtitutus cōtrahēs dꝫ vxorem dimittere. Sane ga. Quia coniugati ad beneficia eccleſiaſtica ꝓmonebant precipit pa. ne de cetero clericus cōiuga tus ad beneficia eccleſiaſtica vel ad ſa cvos ordines vel ad aliquā adminiſtra tōem admittatur niſi forte caſtitatē vo ueret perpetuā̓ et qͥ vnicā tm̄ et virginē hab̓uiſſet vxorē. Nota ꝙ clerici cōiugo ti beneficia eccleſiaſtica habere nō dn̄t niſi caſtitate promiſſa. Itē nullus cōiu gatus dꝫ ꝓmoueri niſi qui vnicā ⁊ vir gine habuit vxorē. Quod a te. Ca. Quidā cle rici in minoribus ordinibus cōſtituti ac cipiebant vxores dicētes ꝙ non poterāt continepe. queritur vtrū debeant bene fi cia retinere rn̄t pa. qd̓ ſūt beneficijs ec cleſiaſticis ſpoliādi. quia carnalibus d̓ ſiderijs et diuinis officijs ſeruire nō po ſunt propter dignitatē ipſorū verūtamē ſi eccleſijs illis in quibus intitulati fue rant aliquid de bonis ſuis cōtulerint cū ab̓ ecclelijs illis ſu erint ſequeſtrati. ſo na illa reſtituātur eiſde. Nota ꝙ cleri ci cōiugati beneficia eccleſiaſtica retine re non debent. Itē cū quis recedit ab eccā qd̓ ſecū attulit ei dandū ē. quod ve
rum eſt qn̄ autioritate iudicis receditꝫ non ſua culpa. Saine Ca. Quidā ſacerdotes cōtra xerūt nuptias. que potis cōtubernia ſūt dicēda. prepter quod fuerūt ſuis eccleſi is ſpoliati. queritur vtrū poſſit ep̄s cuꝫ talibus diſpenſare. rn̄t pa. ꝙ poſt lōgaꝫ pnicim et vitā laudabile̓ poſſunt ꝑ epͥm diſpenſatiue ad officiū ſuū reſtitui. et e ius executōem habere. Nota ꝙ ep̄s po teſt diſpenſare cū ſacerdotibus qui con trahunt nupticis. dūmodo vxor illa vir go fuerit. Diuerſis fallacijs. ga. Qui dam clerici cōtraxerunt matrimonia ni hilomnus beneficia eccleſiaſtica r̄tine re cōtendunt. qͦr quid iuxis ſit dicit pa cū ergo vix cogitet quō placere poſſit vx ori. et ideo circa ea que dei ſunt mino va leat cogitare. quia quaſi in duo diuiſis plenā ſui nō hꝫ poteſtatē mandat ep̄o noruicen̄. ꝙ huiuſm odi cleritos eccleſi aſticis beneficijs debeat ſpoliare. cū ec cleſiaſticarum reꝝ ſubſiātia per tales ſo leat deperire. niſi ipſe ſcienter cōtulerit beneficia. et tunc nō per ipſū ſed per ſuū ſuperiorē ſpolient̓ beneficijs illie. Nota ꝙ tura ad ea adaptātur que frequētis accidunt. Itē cōiugati de iure beneficia eccleſiaſtica habere nō debent. Itē ſubā eccleſiaſticarum reꝝ ſepe deperit ꝑ tales vnde adminiſtratōem earū admitti non debent. Itē quis nō poteſt cōtra factū ſuū venire. Cum olim ca. Vacante āglo en̄. eccā canonici eiuſde cantorē t̓tarice. in epiſcopū elegerunt. archiexi copus circherontinus electōeꝫ illius excimmis et perſonā inuenit qd̓ pater eius ſacer dos et grecus fuit ⁊ iuxta morē grecoꝝ in minoribus cōſtitutus vxerē duxit et ex illa in ſacerdotio ſuſcepit eūde dubito

De cle. i. nō reſiden.
uit archiep̄s vtrū electionē illā deberet cōfirmare cōſultus pa. rem cōſiderans ꝙ orientalis eccā nō admiſit potū conti nentie ÿmo in minoribus ordinibus cō trahere poſſunt. et in fuperioribus ma trimonis vti cōtracto. mandat ꝙ ſi ali ud non obſiſtat illū cōfirmet. niſi cōſue tudo regionis repugnet pro eo. ꝙ inter latinos greci hmōi conuerſantur. Nota ꝙ occidentales clexici tenentur ex poto ad cōtinentiā lꝫ quidā dicāt ꝙ ex cōſti cutōe eccē tm̄. Itē grrci cōtrahe̓pn̄t ī im noribus ordinibus cōſtituti. et in ſuperi oribus vti matrimonio. Itē conſuetu do regionis eū facit meligibilē qͥ aliasē eligibilis. Io annes nobis. Ca. Quidā nomine iocunnes in acolitatus ordine cō ſtitutus cōtraxit inatrimoniū cū qua dam muliere dimiſſa tonſura ep̄s loci cōpellebat eū confurā clericalē portare propter quod vxor eius ſcandalizabat̉ de cōſuetudine tamē loci clexici nō com pellebantur inuiti portare coronā. vnde iſte io. cōqueſtuee dn̄o pa. ſuper hoc ſcri bit pa. ep̄o dicēs ꝙ idem clericus etiam conſuratus nō pōt priuilegio clericati gaudeꝝe. vnde mandat quatinus dictuꝫ iecinnē ſuper tōfuratione hmōi nō mole ſtet. dūmodo nullū bene ficiū eccleſiaſti cum recipiat rōe cuius debecit portace tō jupam. qꝛ hmōi tōſura redu̓daret in op probriū ordinis clericalis cū ipſū oꝑte at negocijs ſecularibus īmiſceri. Nota ꝙ clericus cōiugatus etiā tōfuratus nō gaudet priuilegio clericali. Itē clerici cōiugati non debent cōpelli ad portandā conſurā clericale̓ in ſcandalū vxorūdū modo beneficiū eccleſiaſticum non per cipiant. Cū decorem. Ca. dicitur hic ꝙ clerici vxorati nō debent admitti ad
eccleſiaſticas dignitates et ſi quas ha bent illas amittant. qꝛ ſine ſcandalo et malo exemplo eais petinere nō po ſſunt Nota ꝙ clerici vxorati nō debent adi ti ad eccleſiciſticas dignitates. et habi tus amittere debent. ga Quiba it Ex parte tua. litterati de terra regme angloꝝ habitu ⁊tōfura dimiſſisducūt vxores. tn̄ ad l vt declinent iuxiſdictionē regine et eam de fraudent debitis obſequijs tōſuram re ſumunt. inſuper quidā alij prima conſu ra recepta ſimiliter cōtrahunt et eā de ferunt vt excuſari paleant a predictis ſignificauit hoc r̄gīa dn̄o pa. ⁊ ip̄e rn̄t cū ergo reddenda ſūt ceſari que ſūt ceſaris et deo que ſūt dei patienter ſuſtinebit ſi a talibus clericis iuſticicie ſuas exege rit ſicut ab alijs cōiugatis. Rotaꝙꝫ cuili bet ius ſuū ſeruandū eſt. Itē clericivx orati amittunt priuilegiā clericale. Vt conſultationi. ca. Quid ā conſtitutus in minori etare confurā ⁊ co ronā clericalē accepit. poſtea factus fu it milesquerebatur cin deberet compelli portare habitū clericale̓. et rn̄dit q nō dꝫ compelli. Lota ꝙ ſi confuratus ad militiā ſe tranſfert nō eſt compellēdus de ſerre tonſurom ¶ De clericie nō reſidentibus in eccāt ptebenda. On liceat. ca. Statuit cō ciliū ſardicen̄. ꝙ nullus epiſco pus tranſeat ad aliā̓ ciuitatē de ſua ciui tate cū cauſa quare hoc ficit videtur ma nifeſta ſcꝫ ambitio. qꝛ nulluereperitur qui de inaiori ciuitate tranſire velit qd mmnontē. Nora hic dubia in peiorē par tem interpretaxi Itē qui creſcit de mmi nori ad maius creſcere dꝫ

Ex geſtis. Ca. Quidā ph̓r̄ cardinalis tituli ſancti marcelli ꝑ quin qꝫ annos deſeruit ꝑrochicim ſua cōtra canones. et quia admoitus redire nō luit ī ſinodo. priucitus fuit dignitate ſu a. Nota ꝙ p̄relatus non dꝫ eccam fua derelinquere quod qui fecerit priucixi de bet per ſniām. Qui a nonnulli. Ca. Quidā cupiditate ducti diuerſas dignitate s: plurrs prochiales eccas contra canōēs recipiunt quibus deſexuire nō poſſunt. cū etiā vni eccē vix ſufficere poteſt ſtat tuit latra. concil. ꝙ iſtud de cetero nō fi at ſed cū beneficiū eccleſiaſticū cōmitti debuerit. tali cōmittatur perſone que re ſidere in loco poſſit. et per ſeipſū officiuꝫ ſuum exercerͣ et qui cōtra hoc fecerit qd̓ accepit amitiat. et ille quidedit cōferen di poteſtate illa vice priuetur. Noraꝙ nullus poteſt habere plures dignitates vel plures ꝑrochiailes eccas. Itē per ſe ipſū dꝫ quis reſidere et nō per vicarium Itē qui indigno cōfert beneficiū debet priuaxi poteſtate cōferendi beneficium ilud et indignus dꝫ remoueri. Relatum. Ca. Dictū ē in pͥ dicto cōcilio ꝙ eccā vel beneficiū eccleſi aſticū tali perſone dꝫ cōmitti. que per ſe curā ipſius valeat exercere. ſed qͥdam affirmant ſe hoc facere velle. ſed illud fficere cōtradicūt. peruenit hoc ad pa. vnde mandat pa. archiep̄o ehoracen̄. ꝙ cum verba cū effectu ſint accipienda. ſi tales preſentati fuerīt ipſos nō admit tat et qui recepti ſunt remoueāitur niſi de licentia ſuorū prelatorū fuernt ab ſentes. puta ſtudio lrārum vel alijs ẜo neſtis cauſis. et ſi cōtra hoc appellaue rit. eorū appellatō non valebit. Nota ꝙ ex ꝓmiſſione ſua quis obligatur. Itē verba cū effectu ſunt accipienda ¶ Itē
non dꝫ quis ſe abſenture ah̓ eccā ſua fi ne licentia ſni prelati ꝙͣturacūqꝫ cām habeat honeſtā. Itē ſi aliquis appel ne faciat reſidentiā. non valet appella tio. ſed hoc intellige de eo qui ꝓmiſit re ſidentiā. Fraternitati. ga. Dicit̉ ꝙ clerici alterius dioc. nō recipiātur ſine lr̄is cōmendaticijs ſuorū epiſcoporū ni ſi ſuper hoc apoſtolicū habeatur mā̓da tum. Nota ꝙ creditur litteris ep̄oꝝ. ¶ Conquerente. Ca. Quidam preſbiter r. cōqueſtuse dn̄o pa. ꝙ g cle ricus requirebat ab ipſo. x. ſol̓. annuatī pro ecca ſua de qua ide preſbiter vix ne ceſſaria percipere poterat. dicēs benefici ū ī eadē ecca ſib̓i fuiſſe collatū. cū alia hn̄ficia ſibi ſufficiētia ob̓tīerꝫ nec eidē eccēd̓ ẜuiret. mādat pa. ſi cōſtiteritqꝫ dic tus clericus habeat alia beneficia ſuffi cientia. vel ꝙ ipſi eccē non deſeruiat dic to g. ſuper beneficio ipſo ſilentium impo natur. Nota ꝙ qui beneficiū ſufficiens hab̓et ſuper alio nō eſt audiendus. Itē ſi nō deſeruiat nihil percipere dꝫ. C Decetero. Ca. Quida epiſ copus quandoqꝫ ducebat ſecū aliquos de canonicis eccē ſue. alij ſubtraſebant illis qui cū epiſcopo erant quod conſue uerant percipere de cōmunitate ſtatuit pa. ne canonicis illis qui in ſeruitio epi copi fuerint. aliquid ſubtrahi debeat ul̓ auferri. niſi forte ſint victualia que ab ſentibus dari nō conſueuerunt. nota ꝙ dū quis e̓ in ſeruitio epiſcopi. ꝓ pn̄te et deſermente dꝫ haberi. et ſic ecce de ſerui ve intelligitur. ca. Decanue cu iuſdam eccē tranſtulit ſe ad partes galli canais. et ib̓i per x. annos morā fecit. ita ꝙ non fuit xeuerſus ad eccam ſuam ca pitulū ipſius eccē ſignificauit hoc dn̄o

De clexi. nō reſiden.
pa. Rn̄. pa. ꝙ non vult ꝙ ipſa eccā deca ni officio defraudetur. mandat capitulo vt ſcribatur ei ꝙ ad ſuā eccāꝫ reuerta tur et ibi exerceat officiū decani. ꝙ ſi ve nire noluerit ad terminū ſibi datū dat e is licentiā decanū aliū eligendi. Nota ꝙ lꝫ aliquis longo tꝑe cibſens fuerit ab̓ eccā ſua. ſemꝑ tn̄ citandus ē vt rede at anteꝙͣ ipſe beneficio ſuo priuetur ¶ Qualiter ca. Archiepiſcopus raguſinus ab eccā ſua rece ſit iā ꝑ qua drienniū expectatus et reuocatus etiaꝫ per lrās dn̄i pa. nec redide voluit. man dat pa. capitulo raguſino vt poſt men ſem a receptione lrārum aliā perſonam idoneā ſib̓i eligant in paſtorē. niſi forſi tan reuerſus ſit. Lota ꝙ citandus ⁊ ex pectandus e̓ quis anteꝙͣ priuetur eccā ſua. et de gracia datur huic vnus men ſis poſt primā citatōem. Itē nota ꝙ nō eo ipſo ꝙ clericus recedit ab̓ eccā ſu a. hab̓et ipſam ꝓ depelicta. ſed cū voca tus non redit. Inter quatuor. ¶ Ca. Quidaꝫ clerici patriax eſe cōſtantinopol̓. ſine li centia ipſius cibſentabant ſe cib̓ eccleſi is ſuis ſine iuſta cā queſiuit patricircha qualiter cū illis eēt agendū. Rn̄t. pa. ꝙ expectet illos cōgruo tꝑe ſecundū ꝙ ei videtur. et niſi r̄diexint ad terminū eis prefixū pn̄t priuari eccleſijs ſuis. dū̓modo non ſint iuſto impedimento de tenti. No. ꝙ ſine licētia ſui prelati cleri ci ab̓ eccleſijs ſuis ſe ab̓ſentare nō debēt Itē clerici abſentantes ſe. citandi ſunt et expertandi cōgruo tꝑe anteꝙͣ priuen tur beneficijs ſuis. Itē iuſto impedimē to detenti non debent ſuis beneficijs ſpo liari. ¶ Extue Ca. Quidā prelati eccarum ſub̓diti archiep̄i patracen̄. ab ſentauerunt ſe ab eccleſijs ſuis. ita ꝙ
cituri nō poterant queſiuit archiepi co pus a pa. qualiter cū illis eēt agenduꝫ Rn̄. pa. ꝙ edictū trine citutōis facicit ꝓ poni cipud eccās ipſoꝝ. et ſi nō venerint et vltra vi. menſes eccās deſeruerint. debent eccleſijs ſpoliari. ſed prius proce datur contra eos per ſnicis ſuſpenſionis et excōicatōis vt ad obedientiā ipſius ar chiepiſcopi redeant. et ſi eoꝝ mncilicia ſic cōpeſci nō poperit cardinalis apoſtolice ſedis legatus vemoueat eos ab̓ admini ſtratione ſuarū eccarum. et ecclelijcili de ꝑſonis idoneis faciat ꝓuidexi. ſed eos nō deponat vt cū eis ſi expediexit miſeri corditer agi poſſit. Nota ꝙ qui nō cippa ret apud domiciliū ſuū erbꝫ citari trinie edictis et anteꝙͣ procedatur contra euꝫ dꝫ expectari pex vi. menſes. Itē cix. ꝙ cū depoſito nō ſit diſpenſandū. ¶ Tue fraternitatis. Eci. qͥdā cleri ci obtinuerūt īdulgentiā vtcā ſtudendi bn̄ficia ſua perciperēt īcibſentia ſua ⁊ ſic acceptalicētia a ſuo p̄late trāſferunt ſe ad villas vel caſtella. ī qͥbus modicū ē ſtudiū. cū deherent venire bonon̄. quere batur vtrū deberent habere beneficia ſu ⁊ in hmōi ſtudio ¶ Dicit pa. ꝙ ex prefri ta indulgentia fructū habere nō debent cū fraus ⁊ dolus ei patrocmiū nō debe ant imꝑtiri. Nota ꝙ nomine ſtudij de meliori vel ſaltē de bono intelligendum ē Itē indulgentia intelligi dꝫ ſecundū ꝙ ille qui eā cōce ſſit intelligit. Iteꝫ fraus ⁊ dolus nemini prode ſe debet ſed obeſ ſe ¶ Ex parte. Ca. Quidā elec tus fuit in prepoſitū de valerijs recep tione ipſius prepoſitur preſtitit iuram̄ tum ꝙ faceret reſidetiā in eade. poſtmo dū vero quandoqꝫ abſentabat ſe pro iu ribus et xōibus ipſius prepoſiture pro ſequendis ſiue procurandis. dubitobat

ide prepoſitus vtrū ꝑ hmōi abſentiā ꝑ iuriū inturriſet. conſultus pa. en̄t eideꝫ ꝙ ſi non cibſentet ſe in fraude dū ipſe ꝓ ſequitur iura eccē ſue. nō dꝫ dici abſēs ſed reſidens. et ita periuriū nō incurrit. Nota ꝙ qui abſens e̓ pro vtilitate eccē ſue preſens reputatur. et iuramentū il lud extenditur ad hoc ꝙ qui vtilitateꝫ eccē ſue ꝓcurat pn̄s eē dicitur. Item fraus nō cōmittitur iniuramento. Cū dilectus Ca. canonici me ten̄. tale̓ fecerūt cōſtitutōem in ecca ſua ꝙ in ab̓ſentia ſua nihil perciperent. ma giſter O. eiuſ& eccē canonicus exiſtēs in curia romana in ſeruitio dn̄i pa. pete bat ab̓ eis beneficiū ſuū ſed ipſi occaſio ne dicte conſtitutōis illud denegabant. incindat pa. canonicis meten̄. qucitinus non obſtante illa cōſtitutione que facta ē contra abſentes. deheant eidem magi tro aſſignare fructus prehende ſue exiſ tenti in ſeruicio dn̄i pa. qꝛ illi qͥ ī ſeruicio pa. cōmorāt̉ nō debent gaudere mīori pre rogatiua. ꝙ illi qui in ecca cōmorantur quia per ipſoepreſentiū negocia ſepius promouentur. iſtud intelligo de gratia ꝙ mandat dari beneficiū. non obſtante illa cōſtitutionē. Nota ꝙ qui ē in ſerni cio dn̄i pa. eccē ſue deſextre dicitur Ad audientiā. Ca. canonici melden̄. quanda cōſtitutōem fecerant iuramento interpoſito cōfirmatā ꝙ ca nonici nihil perciperent niſi in ecca reſi derent. illis exceptis qui propter infirmi tutē excuſarētur. et qui ee̓nt in ſexuitio apoſtolice ſedis epiſcopus qn̄qꝫ habe bat aliquos in ſeruicio ſuo de canonicis et capitulū occaſione illius cōſtitutōis ſubtraſebat illis fructus prebendarū ſu arum. et ita ep̄s non poterat eos haber̄ quando volebat l̓ ſibi expediebat. perue
uit hoc ad noticiā domini pa. ſuꝑ hoc ſta tuit pa. vt duo de canonicis exiſtētes ra ſeruicio ep̄i integre percipiaint fruciuep̄ bendarū ſuarū. quia abſentes dici nō de bent qui in ſeruicie epiſcopi cōmorātur Nota ꝙ qui infirmus ē quaſi deſeruire intelligitur vnde integre percipit p̄hen dam. Itē non dicit̉ cih̓ſens qui in ſerm do epiſcopi x eccē cōmoratur. ¶ Cum ad hoc. ca. Inthiocſ na eccā propter abſentiā illorū qui ſer uire debebant ī eccā deſtituta erat mini ſtris occaſione quarundā indulgentiaꝝ quas ſuper hoc ſe haber dicebant. petijt patriarcha ſuper hoc ecce ſue prouideri vnde mandat pa. patriare℟e quatinus nō obſtante ſiue obſtantibus apoſtoli cis indulgencijs et predece orū ipſius patriareſe ſilencio. reuocet canonitōe abſentes et quoſdā alios qui appellan tur aſſiſſij .i. continne reſidentes et ſi non venerint de beneficijs ipſorū facicit eccē deſermipe dū ſunt cbſentes. et quod ſuperfuerit in vtilitatē eccē cōuertatur de iure tamē poterant priuari. ſed pa. vo luit in hoc eis facere gratiā. Notaqꝫ cle rici abſentes po ſunt reuotari a prela tis ſuis ꝙͣuis indulgentia pa. ſint muni ti. ¶ Itē ex cā ceſſat ſiue perditur priui legium. alIecuti ſunt beneficia que requirunt re Clericos. Ca. Quidā clerici fidentia in eccle ijs dioc. ſue. iſti clerici tranſibant ad alienā dioc. cā morcindi ſine licentia ſui epiſcopi cōfultus pa. qͥd de talibus ſit agendū. reſpondet ꝙ ſi mo uiti nō r̄dierit ad terminū ſibi datū ſpō liandi ſūt eccleſijs illis. niſi oſtenderint rationabile̓ cām quare nō po ſſint redir̄ Nota ꝙ qualitertūqꝫ clerici ſint abſen tes de licentia. vel ſine licentia prelati ſui ſꝑ vocandi ſūt antē qͣ procedat̉ cōtra

De prehen. et dig
eos. Itē ſi cām rationabile̓ oſtendant quate venire nō pn̄t nō puniūtur. ¶ De prehendis ⁊ dignitatibus. T nullus. Ca. Dicit̉ hic ꝙ nullus oꝫ eccleſiaſtica bona querere iure cōſanguinitatie. Nora ꝙ hereditaria ſucceſſio nō ẜꝫ lo cū in ſpiritualibus. Ca. Dicitur hic Non liceat. ꝙ ep̄s aut nō faciat clericos. aut ſi fece rit. dꝫ illis prouidere vnde poſſut viuer̄ ¶ Nota ꝙ epiſcopus dꝫ ꝓuidere ordina tis cib̓ ipſo. ¶ Ratio nulla. Ca. Dicit̉ hic ꝙ nulla rō ſinit vt aliquis proprijs ap plicet vſibus. qd̓ pro cōmuni vtilitate eſt datū. Nota ꝙ nullus rem eccē i ta ſibi approppicire dꝫ vt ita ſuā reputꝫ .ſ. ꝙ poſſit eā ali enape Ep̄s ſi. Ca. Statuit lat. cō dl. ꝙ epiſcopi nullū debeant ordinare ſi ne certo ticulo in diciconū vel preſbiteꝝ et ide intellige de ſubdiacono qd̓ ſi fece rint tādiu mnmiſtrent illi nece ſciria do nec in aliqua eccā ſibi cōueniens bene ficiū aſſignetur. niſi de ſuci vel paderna hereditate ſub̓ſidiū vite poſſit habere. Rota ꝙ nullus dꝫ ordinari ſine cer to titulo et ſi ordiuatus fuerit. dꝫ ei or dinator ꝓuidere ¶ Itē ad titulū ſui pr̄i monij p̄t quis ordinari. ¶ Quia intantū. Quidā qmhi tōe ducti nolunt eē cōtenti vna vel dua bus eccleſijs. aut etiā tribus. ſed quod cūqꝫ pn̄t acquirunt. cū etiam ducih̓us ſermire non pn̄t. precipit lat. cōal. ꝙ am bitio iſtorū corrigatur per epiſcopos. in quorū iuriſdictione clerici cōſiſtunt et de beneficijs iſtorū qui ob̓tinent contra canones ⁊ periculū aīcirum inducunt.
ꝓnideatur pauperibus clericis qui ec cleſijs valecnt deſeruire. nota ꝙ nemo poteſt habere duas eccās ſine periculo qīe. niſi diſpenſatiue per papam. Itē ī digentibus et deſeruire volentibus dn̄t ecce conferri. ¶ Cum teneaimur. ca. Aliquis habens ſufficiens beneficiū impetrauit lrās pro alio beneficio in alia eccā obti nendo nec fecit mentionē de beneficio qd̓ habebat. queſitum fuit a pa. vtrū tene retur ille cui lr̄ē dirigūtur pronidere: Ni auctoritate ilſarā lr̄aruꝫ. Rn̄t pa. ſi mā datum noſtrū receperis ſuꝑ prouiſione illius qui hꝫ aliud ſufficiens beneficiū patienter ſuſtinehimus ſi non feceris qd̓ mncdamus niſi de heneficio ſuo in lit teris noſtris fiat mētio. vel ſi nō potes ei prouidere ſine ſcandalo nota ꝙ opor tet mandatū domini pa. adimplere. niſi ſub̓ſit ratio nō adimplendi. Idē ſi quis habens beneficiū cōpetēs lrās impetra uerit ad aliud obtinendū. niſi fecerint mentione de alio heneficio nō palent. Itē ꝓpter ſcandalū multa ſunt dimittē da. qͥ alias fieri deberēt. ¶ Referente. ca. Quidam phr̄ in archidiciconatu cuiudā airchidiaconi habebat ducis ercās. archidiaconus ſpo liauit illū alt̓a illarū et aſſignauit illā cuidam alij preſbitero g nomine ꝓpter quod preſbiter ille appellauit ad metro politanū ſuū .j. remen̄. archiepiſcopum et ſic archiepiſcopus reſtituit illi eccāꝫ poſt hoc archidiaconus vocauit illum preſbiteꝝ ad preſentiā ſuā et quidiNe nō benit archidiaconus extōicauit eun de preſb̓iter cōqueſtus e̓ dn̄o pa. Vnde pa. fecit illū abſolui a ſniā qua teneba tur. mādat epiſcopo dioc. vt ille preſbi tex vnā de predictis eccleſijs eligat quā voluerit. alterā aſſignet predicto g. cui

archidiaconus ea contulerat ſi non hꝫ aliud beneficiū. alioquin cōcedat illā alij perſone idonee beneficiū non habenti. Nota ꝙ hic appellatur ad metropolita nū omi Io medio qd̓ eſt circa ius. Sed conſuetudo ē vt ad illū metropoli. appel latur omiſſo medio. Itē nota ꝙ archi diaconus poteſt excōicare quod pꝫ per hoc ꝙ a tali ſniā abſoluitur iſte hic. Itē nota ꝙ olim ſecundū hāc decretalē qui habebat plures eccās eligere pote rat quā volebat altera relicta. hoc hodi ē non hꝫ locū. qꝛ recipiendo ſecundā va cat prima. Itē nemo poteſt habere du as eccās vt hic pꝫ. Itē beneficiū nō ha benti e dandum. naioribus. Ca. Quidā pre lati beneficia minorū clericorum diuide bant in plura beneficia maioribus bene ficijs in ſua integritate manētibus con cil̓. turon̄. vides ꝙ hoc erat iniquū. ſta tuit ꝙ eccā ſeruet vnitatē ſine aliqua ſectione in minoribus beneficijs ſicut ī maioribus. vt de cetero nulla ficit diuiſi o ꝑrebendarū aut etiā dignitatū ꝑmu tatio. Lota ꝙ ad vnā prehendā plures eligi nō poſſunt. et ſi fiait nō valet. tē idē iuris e̓ in minoribus ſicut in maiori hus ¶ Itē prehenda diuidi nō dꝫ. Itē permutatō dignitatū fieri nō dꝫ qd̓ veꝝ eſt fine auctoritate ſuperioris. Relatū eſt Ca. Archiepiſco pus cantuarien̄. inſtituit ī eccā ſua ma giſtrū iacohum in canonicumcūet in fra trem. et promiſit ei&e cōferre primā pre bendaꝫ que in ipſa ecca vacauerit. 2a fignauit eidē aliquā portionē quouſqꝫ prehendā integrā cōferret eidē. Sed cū poſtmodū in eccā ipſa prebende vaca ſent archiep̄s nō adimplenit ſuā ꝓmiſ ſionē. vnde iſte iacohus acceſſit ad pa. et expoſuit eī quoliter archiepiſcopue
ſe hab̓uerat erga eu. Scribit pa. archie piſcopo dicens. ꝙ poſtꝙͣ dittus iacoh̓us eſt inſtitutus canouicus ia ipſa eccā. ⁊ promiſit ei dare prebendā primo vaca turā dignū eſt vt integrā debect habere prehendā. vnde inandat ipſi archiepiſ copo quatinus ſi dictus iacohus fuerit in ecca canonice inſtitutus et in choro ca pitulo ⁊ alijs quorū cōis eſt vſus habꝫ ſicut canonitas poteſtatē ei prebendaꝫ ſi qua vacat vel quā primo pacare con tigerit aſſignet ſecundū ꝙ ipſe promi ſit. qꝛ incōueniēs eſt ut prehenda care cit qui in canonicū ē receptus. Lora ꝙ aliquis poteſt recipi in canonicū et vaca turā expertare prehendā. ita tamē ꝙ aliquid participat vt hic percipiebat. Itē promiſſum adimplendū ē. Item qui ē canonicus receptus nōdꝫ carere prebenda. Anaricie. Ca. Quidā mona chi ⁊ canonici regulares de eccleſijs ſu is cextas penſiones annūcitim recipere cōſueuerunt ſed ipſi portiōes et antiqͦs redditus quoc clerici ipſarū eccārum ꝑ cipiebant. diminuerunt et ꝑroch̓ias ſu as diuidebant ſine cōſenſu archiepiſco pi ſui. vnde mandat pa. predictis regu laribus quatinus ſi quas portiones vel antiquos redditus clericorū ſine cōſen ſu archiepiſcopi diminuerūt vel parro chias diuiſerunt ad integritatē priſti nam debecint reuocare. Nota q mona chi certas portiones vel redditus quos percipiunt cleriti in eccleſijs ipſorū ſine cōſenſu dioceſani ſui diminuere non poſ ſunt vel diuidere vnam parrochiam in duas. Significarum. Ca. Quedā prehenda vacauit in quadā eccā prepo ſitus et capitulū illius eccē cōi cōſenſu et volūtate ſtatuerunt vt quicūqꝫ ad

De preben. et dig
ipſam prebendā eligeretat miſam de ſancta maria quotidie celeẜraret. niſi eēt corporis infixmitate grauatus. nec eccām dimitteret ſine cōſenſu prepoſiti capituli et ꝙ iura illius prebende non a lienaret quo facto electuse quidā ſacer dos ad illa prehendā prepoſitus ⁊ capi tulū petierunt a pa. vt inſtitutōem ipſi us deberet cōfirmare. et dn̄s pa. ipſaꝫ cō firmauit. ira ꝙ ſacerdos ille aſſidue d officium ſuū impendere ipſi eccē. niſi fu erit corporis infitmitate grauatus. et quanto frequentius poterit ſalua ho neſtare ſua miſſcirū ſolemnia celebrar̄ nec liceat ſibi hoc officiū ſub̓traſere il li eccē nec ad aliā ſe tranſferre. ¶ Nota ꝙ vcicante beneficio poteſt honus impo ni ipſi beneficio dū ramē honus ſit lici tum ⁊ honeſtū. Itē cōdicio vt hic dici tur locū hꝫ in ſpiritualibus. ſed nō ita intelligitur imo honeris e̓ determinatō Itē ſacerdos poteſt aliquid accipere vt miſſam celebret. De monachis. Ca. Quidam monachi habent eccās Iucis in quibus ponunt vicarios ſuos. et iſtos virarios in tantū grauant ꝙ hoſpitalitatē ẜua re nō poſſunt nec epiſcopalia iura ſolue re mandat pa.uigornicen̄. ep̄o in cuius iuriſdictione ſunt iſti moncichi ꝙ nullū recipicit ad preſentatōem monachorū. niſi tantū ei de prouentibus eccē cora ipſo fuerit aſſignatum. vnde po ſit S pitolitatē ẜucr̄ et ep̄alia iura ꝑſolue Hanc portionē non poterūt monachi di minuere ſine cōſenſu ep̄i et ſic poteſt in telligi capitulū .s. e. auaricie. Rota ꝙ clerici tenentur ad hoſpitalitatē. Itē cōpetēter dꝫ quis beneficiari. ita ꝙ poſ ſit cōmode ſuſtentari et iura epiſcopa lia perſoluere. Ahac. Ca. In hoc capitu
lo et ſequenti dicitur ꝙ nullus poteſt habere plures dignitates vel perſona tus in vnai eccā aut etiā in diuerſis. et hoc ius cōtinetur in iſtis duobus capi tulis. MNota ex iſtie duobus capitulis ꝙ nullus poteſt habere pluxes dignita tes vel perſonatus. ¶ Preter ea. Ca. Quidā g. e rat archidiciconus in duab̓us ecclelijs .ſ. in toloſon̄. et in hurdegalen̄. et in vtra qꝫ proīe ſſus. quid monachi ſunt. queri tur quid iuxis. Reſpondetur ꝙ eligat vnū quē maluerit. et in alio inſtituat perſona idoneci. Cū non ignores. ga. Archi preſbiteri et clerici cuiuſdam plebis e legerunt quendā preſbiterū rectorē cu iuſdam ecce in ſuū preſbiteꝝ ſiue ī cap pellanū ſuū et ipſe cōſenſit electioni. vo lebat tamē locū habere in vtraqꝫ eccā archiepiſcopi et clerici cōtradicebant. volentes ꝙ in ſua eccā reſideret. et ſic or ta fuit ſuper hoc queſtio inter ipſos. Vnde nuncius preſbiteri et quidā cleri ci alterius eccē ad ſe. cp. acceſſerunt do minus pa. cinditis hinc et inde propoſite cōſiderans ꝙ nō eſt cōueniens vt iaꝫ preſbiter locū habeat in ducibus eccle ijs. mandat archrepiſcopo i anuen̄. vt dictū preſbiterū beneficio quod hꝫ fa ciat manere cōtentū. et ſi archipreſbit̓ et clerici cōſenſerint. et modo diſſentiāt nō dꝫ cū ipſorū ſcandalo in eorū eccālo cum habere. Nota ꝙ vna eccā vnū tan tum dꝫ habere rectorē. cū in vno corpor̄ duo capita eē non deb̓eant. nec vnus re ctor dꝫ pree ſſe pluxibus ecclelijs. Itē propter ſcandalū aliquis repellitur ab obtinendo heneficio. Ite ar. ꝙ ex quo a iliqui cōſentiunt in alique poſſunt diſſē tite et hoc propter ſcandalum et iſti diſ ſentiehant. quia preſbiter ille nolebat 23

dimittere primā eccōm. ¶ Sume Cū ſecundū apoſtolū caſum ad medietatē capituli ib̓i idē eſt etc. ¶ Ca. ep̄s zamoren̄. ordinauit in ſub diaconū quenda clericū gͦ nomine ſine aliquo titulo tamē morte preuentus ei dem clerico in beneficio eccleſiaſtico nō prouidit. poſtmodū ſucce ſſor illius reqͥ ſitus nō prouidebat eidē. acceſſit ad pa. exponens eidē qualiter predece or illis ordinauerat ipſū in ſubdiacōnū. ſcripſit pa. quibuſdā vt illū ſub̓diacōnū excum narent ſi dignus eēt ad eccleſiaſticū he ne ficiū obtinendū prius epiſcopo zamo pen̄ citato vt examincitōi interſit vnde ſcribit pa. zamoren̄ epiſcopo. ꝙ cū cleri cus ille a predece ſore ipſius ordinatus fuerit ſine certo titulo ſi examinatores predicti eo citato vt examinationi ipſis interſit per ſe vel per aliū et vt liceat ſi bi proponere quicqͥd rationabiliter du xexit proponend̓. tā ſuper idonei̓tate ꝑſo ne ꝙͣ etiā ſuꝑ quantitate ⁊ qualitate beneficij illū inuenerint eē indignū. tā diu neceſſaria vite ſibi. miniſtret. donec in eccā zamoren̄. vel alia per ipſū benefi ciū fuerit cōpetens aſecutus. Iciturs pro certo. ꝙ ſi dignus repertus fuerit et ipſe epiſcopus ei neglexerit ꝓuidere cū pa. ſuper hoc fuerit requiſitus cōpel let ipſū per diſtrictōem eccleſiaſticā ad prouiſionē ipſius occaſione huiuenego cij pa. premittit illa q̄ p̄cedunt. hoc mo do dixit apoſtolus qui altari ſeruit viue re dꝫ de altari. et qui ad honus qſſumit emolimentū dꝫ inde habere. ergo pꝫ ꝙ clerici qui deputati ſunt obſequio iſelu xp̄i de ipſius patrimonio viuere debēt clerici enī a cleros quod eſors appellan tur et ideo dū ordinātur vel aſſumūtur ī hereditatē dn̄i vel a ſecūtur ſereditatꝭ in ipſo. lꝫ ante predece Iores īnocenti
ordinatōes eorū qui ſine certe titulo ꝓ mouentur ꝙͣtuꝫ ad executōem irritas eē voluerint et manes in īiuxiai ordinā tium. innocētius volens benignius age pe cū taliter ordinatis ſtatuit ꝙ per ip ſos ordincitores vel ſucceſores eorū ta̓ diu ꝓuideatur ordinatis. donec per eoc bn̄ficiai eccāſtica fuerīt cōſecuti. Ro. qͥ altari ſeruit de altari viuere dꝫ. teꝫ ad quē ſpecicit honus et emolimentū. Itē qui aliquē ordinat vel ordinari fat̄ ad ſacrū ordinē ꝓuidere tenerur eidē do nec per ipſū ordinatus beneficiū eccleſi aſticū fuerit aſſecutus. Itē ſi ep̄o fira pliciter ſcribatur vt alicui pronideat in eccā ſua. non ſolū in catſedrali eccā po teſt promidere ſed etiā in ꝑrochiali. Inter cetera. ¶ Eci. Vuer. et hug. per mutatōes ſuarū prebendarum affectantes eais in incinu pa. renū̓ciaue runt. poſtmodū̓ mandauit pa. decano re menſi vt de prehenda vuer. inueſtire hug. ſed epiſcopus hoc intelligens con tulit eā magiſtro p. vnde orta lite inter inagiſtrū p. et hug. dominus pa reuoca uit prefatā renuncicitōem et vtriqꝫ re ſtituitbn̄ficiū ſuū. ⁊ne magiſter p. r̄mo neret fruſtratus ſpe ſua mandꝫ pa. epi copo. vt pxehendā alicui nō conferado nec aſſignaiuerit inagiſtro p. prebenda le beneficiū in eade ecca. et ſi contra fe cexit illud caſſat ne fraudulenter viſ ſit illi contuliſſe prehendā. Lota ꝙ vbi ponitur iſta clauſula ꝙ ſi contra factā fuerit decernimus irvitū ⁊ incine quicqͥd ſit poſtea ipſo iure non tenet. Itē qͥ dat beneficiū qd̓ dare nō poteſt. tenetur da re heneficiū qd̓ dare pōt. ne fraudulen ter viſus ſit ei beneficiū cōtulijſe. Cum iā dudū. ¶ Ca. pacante prepoſitura ſidunenſi a quibuſdā cano nicis eccē fidun. electus fut qͣuidā noīe

De prehen. et dig
ioannes &e Setuuia. maiori parte capi tuli prius appellante. de quibuſdam ca nonias abſentibus et nō vocatis ad pe titōem iſtius ioannis commiſſa fuit cā quibuſdam iudicibus. iudices illi cōfir mauerunt electionē ipſius ioannis. tan dem ca cōmiſſaIuit alijs iudicibus ad petitōem partis aduerſe. et illi caſſaue runt cōfirmatēeꝫ primorū iudicū. d̓mū pa. caſſauit prete ſus primorū et ſecun dorū iuditū redurens cam in eū ſtatū in quo erat ante primā cōmiſſionē iſtis ō nibus ſic pactis R. fidien̄ canonicus oppoſuit ſe iſti ioauni ꝓponens multa contra ipſū. . pluralitatē dignitatū et bene ficiorū contra cōcil. lat. et ꝙ die in trauſionis Iue ante cōfirmatōem adim uiſtrare preſūpſit. et poſt caſſatōem cō firmatōis electiōis ſue miniſtrauit. hic et alijs auditis mandat dn̄s pa. quibuſ dam iudicibus ꝙ ſi inuenerint predictū ioanne habere plures dignitates atqꝫ prebendas aut aliquod aliud de premiſ ſis qd̓ ſufficirit rauenerint eē verū̓ eideꝫ io. ſuper ipſa prepoſitura ſilentiū impo nant ab impetitione ipſius fidin̄. eccē ab ſoluentes. ia fine rn̄t pa. quaſi tacite q̄ ſtioni. poſſet quis opponere domino pa. quar vos aſtū repellitie multi ſunt qui habent pluralitatē dignitatū ⁊ he nefi ciarū multa per patientiā tollerāt̉ que ſi in iudiciū deducerentur. exigente iuſti cia caſſarētur. ¶ Nota ꝙ qui habet plu res dignitates ſeu perſonatus ſine di penſatione pa. meligibilis ē ¶ Itē ante cōfirmatōem nemo dꝫ adminiſtrare. qd̓ ſi fecerit dꝫ eius electio caſſari. ¶ Item per patientiā multa tollerātur. qꝛ non denunciātur vel accuſantur. que ſi ī iu diciū deducerētur. ſecundum iuſticiam caſſarentur. ¶ Dilectus filius. na epiſgo
pꝰ ligon̄. de madato domini celeſtini pa cuidam clerico g. nomine quandā p̓hen dam in eccā lingon̄. aſſignauit. ſed capi tulū lingon̄. noluit ipſū recipere ad eā dem. tandē ad inſtantiā remen̄. archie piſcopi. tunc epiſcopi preneſtini apoſto lice ſedis legati talis cōpoſitio inter ca pitulū et g. interce ſſit ꝙ receptus fuit in canonicū et in fratre̓ cōceſſo ſibi ſtal lo in choro et loco in capitulo et partisi patione diuinorū. ita tamē ꝙ fructus pͥ bende recipere nō deberet. niſi loco ꝓxīo vacature ſed quia plures prehēde poſt modū pacauerunt. nec eidē g. aliquara aſſignauerunt acce ſit ad pa. proponēe̓s eidem omnia ſuprodicta. ſcribit pa. iudi cibus dicēs dictū g. in canouicū recipi. canonicis non ob̓uiat inſiitutis. ſed va caturā expectare prebendā ē contra la te. conal. vnde pa. factū legati in eo qd̓ dictum g. xecipi fecit in canonicū ⁊ ī fra trem approbauit. ſed ꝙ nihil reciperer ni ſi loco proxime vacature reꝑhobauit. qꝛ vero indignū eſt vt receptus in canoni cum beneſicio carecit mandat iudicibus vt epiſconū et capitulū cōpellant vt ei prebenda cū ſe facultas ob̓tulerit aſſi gnent et portiones quotidianas que fi unt in eccā. faciant aſfignari eidem. Nota ꝙ aliquis poteſt recipi in canoni cum ſine aſſignatione prebende. du̓mō aliquid ſibi aſſignetur tꝙͣ canonico et ſi additur ꝙ nihil percipiet niſi cū vaca uerit prebenda. hoc nō licet ſꝫ ſic poteſt recipi. recipimus te in fratrē et prouide himus tibi cū facultas ſe obtulerit. iſtd̓ non ē contra cōciliū. Itē ſniā pro par te tenet et pro parte non tenet. ¶ Item vtile non vicicit̉ per inutile nec licitum per illicitum. ¶ Tue fraternitatis. Ca. Ali quando cōtingit ꝙ ad vnā prehendam

vacantē. duo eligūtur ꝓpter ī portunita tem petentiū queſitū fuit a pa. qn talis electio de iure teneat. Papa. conſiderans ꝙ ſi duo vnā prehendā tenerent. quod eēt contra cōcilium turon̄. qd̓ prehenda rum iuhibet ſectionē. et ſi vnus illoruꝫ prebendā haberet. alter illorū ſub̓ expe ctatione contra lat cōcil. remaneret rn̄. pa. ꝙ talis electio de rigore iuris ē̓ caſ ſanda. Nota ꝙ que ꝑ importuintatē fi unt. valere nō debent. Itē prebenda di uidi non dꝫ. Itē electiones cōtra iura facte non palent. et ipſo iure nulle ſūt. Niſi eſſent. Ca. Vacante qͦ dam prioratu duo fuerūt electi ad ip̄m cū cōmiſſa fuit ſuper his duabus electi onihus vt negociū poſſet facilius expe dixi partes cōpromiſerūt ſuꝑ iſtis dua bus electionibus in iudices delegatos re tenta ſibi iuriſdittiōe delegata. iudices iſti ſiue arbitri pro bono pacis ⁊ cōcor die ordinciuerunt ꝙ vnus electus prio ratum haberet. alter vero xx. lib̓ras per ciperet annuatim de redditihus capituli xl. libras perciperet ānuatim de ꝓuenti bus prioratus. et hec ordinaitio ab̓ omī hꝫ recepta ē ⁊ approbata. tandem petiue runt illē ordinatōem ꝑ ſe. ap. cōfiriciri Super hoc ſcribit pa. dicens ꝙ illam or dincitōem haberet valde ſuſpectam ꝓpt̓ inalum exēplum niſi tā illi qui ea fece runt. ꝙͣ illi circa quos facta fuit eſſent viri proiudi ⁊ honeſti. qd̓ enim factum fuit per illos vt vnus de duobus electie habeat prioratū. hoc factū fuit ſecundū iuſticiam ex delegcita iuriſdittione. qd̓ de altera factū eſt vt ipſe hcbeat xx. li bras de redditibus capituli et xl. de ꝓ uentibus prioratus percipiat qnnatim. hoc ſecundū ꝓuidentiā fuit ordinaitū. ex arbitraria poteſtate cū in delegatos fu exit cōpromiſſuꝫ. retenta iuriſdictione
delegata. ⁊pro hono pacis. et cōcordie cō feſſi ſunt ſe hoc feciſſe. quia ordinatio ij ta ab oībus ē recepta et prior ⁊ capitu lum ꝓuiſionē iſtam ſine grauamine poſ ſunt exhibere. que facta fuit non ex pa ctione partiū ſed ex iudicū ꝓuiſione pro bono pacis pa. eā tolexat hoc modo vt vi delicet dignitas prioratus nō remene at honerata ita ꝙ defuntto priore ſucce or eius ad preſtationē xl. li. nullatens teneat̉ ne c̓ca proue̓tus priorats aliqͥ ſe ctio fiexi videcitur. Nota propter hone ſicitē perſone preſumitur pro ipſo. Itē aliquis poteſt vti ſemel delegata et ar bitraria poteſtate. Itē pro hono pacis aliqua ſunt toleranda que cilias repro barentur. Itē que fiunt ex pactione partiū circa ſpūalia illicita preſumūtur ¶ Itē prouiſio iſta fuit perſonalis nō ta men tranſit ad fucce ſorē. Pro illorū. Ca. pa. mandauit airchiep̄o hurdegalen̄. vt in aliqua eccā rum fucirū magiſtro p. cōpetens benefi cium faceret aſſignari contradictores ꝑ cenſurā eccleſiaſticā cōpeſcendo. recepto iſto mandato mandauit decano et capi tulo xanton̄. vt dictū incigiſtrū reciperēt in canonicū et in fratrē. canonici xc̄iton̄ ex aduerſo dicebant ꝙ habebant certum numerū canonicorū et ideo ipſū recipere non tenebant̉. Ar chiepiſcopus intelli gens ꝙ ipſi abuſi fuerant indulgentia de certo numero canonicorū dictū magi ſtrum de prehenda ⁊ canonic xanton̄ ec cleſie inneſtiuit et cōtradictores excōica uit. et quic canonici non recipiebāt eum dera. iterū acceſſit ad pa. petens ſuper hoc ſibi prouideri. ſcribit pa. quibuſdā dicēs ꝙ de predicto incigiſtro per diciū archie piſcopū pronide factū fuit auctoritate ſua noluit ratū habere incindat quatins ſi cōſtiterit predittos canonicos indul

pe prehen. et dig
gentiā de certo canonicorū numero non ſeruaſſe. auctoritate pcoprici aliquem vltra cōſtitutū numerū in canonicū rece piſſe ſniām excōis quā tulit archiepi copus in eoſ ta̓din friciant obſeruori donec dictū magiſtrū recipiant in cano nicū et in fratre. et ea que ad canouica tum pertinēt duxerint aſſignanda. cum lege̓ domino pa. imponere nō poſſint. ꝙͣ ipſi negligant obſeruare. ¶ Nota ꝙ ſi ſcribit pa. archi epiſcopo vt det alicui in aliqua eccārum ſuarū p̄rebendā. poteſt dare prehenda in qualibet eccā ſui ſui fraganei. ¶ Itē per hanc dec. probatur ꝙ ex vi h̓mōi mandati non poſſit exētu tor mittere in poſſe ſione̓ corporalē. licꝫ ſit ar. cōtra ex eo quod dicit dexanton. ecce prebenda inueſtiuit. ſed hoc ſoluit in gloſa que incipit per talē. ¶ Itē qui auctoritate propria venit contra indul gentiā in hoc caſu amittit eā. ¶ Itē excō municati recipiunt aliquē in fr̄em exꝑa let receptio. et ſic ar. ꝙ excōicati pō ſſūt eligere. ſed non ē verum Ca. qui ¶ Tuis queſtionibus dam clerici in minoribus cōſtituti nōdū fuerant beneficiū eccleſiaſticū a ſecuti habebant de honis patrimonialibus vn̄ poterant cōmode ſuſtentaxi. volebant ꝓ moueri ad ſacros ordines Rn̄. pa. cōſul tus ꝙ bene poſſunt ad ſuperiores ordīes promoueri dū̄ aliud canouicū non ob̓ſi ſtat. et intelligitur ordinatus ad tituluꝫ ſui patrimonij. Lota ꝙ que poteſt ordi nari ad titulū ſui patrimonij. ¶ Accedens. Ca. Querebatur hic vtrū aliquis abſensde beneficio eccē poſſit inueſtixi. Reſpondet̉ ꝙ aliquieno mine ac vice abſentis de beneficio eccē poteſt inueſtiri. quia ille dicitur inueſti xi. cuius nomine alius inueſtitur. Lota ꝙ abſens poteſt per aliū inueſtiri.
¶ Dilecto. Ca. Archiepiſcops vemen̄. dū in francia legationis officio fugeretur intendebat prouidere cuidam nepoti ſuo. g. nomine in trecen̄. eccā can cellarius trecen̄. vt grām legati ſib̓i ac quireret in manibus legati renuncianit ppehendā quā intrecen̄ eccā obtinebat. dictus legatus nepotē ſuū ⁊ dictū can cellariū inſtituit in canouitos trecen̄. et archiepiſcopus et capitulū cōmuniter aſſignauerunt vtriqꝫ ſtallū in choro et locū in capitulo. vt fructus illius prehe̓ de diuiderent inter ſe donec idem g. inte graliter eēt beneficiū aſſecutus. et pro curator genercilis ep̄i tunc abſente iſta oīa cōprobauit. et dictus cancellaxius lectō em̄ et euangeliū legit in ſua fepti mana. et alia fecit que alij canonici con ſueuerunt. de functo ep̄o tꝑe duius hec fa cta fuerunt alter ſucceſſit. et dū accede ret ad eccam cōſecratus. dictū canceAa rium recepit ad oſculū pacis. et tūc non recipiunt̓ ad oſculū niſi canonici et per bienniū ſine queſtiōe ſic permaſit. poſt modū epiſcopus excitatus a ſomno. ce pit mouere queſtionē contra ipſū cācel lcixium ſuper prehenda predicta. et ſic queſtio inter ep̄m et cancel. ad ſe. ap. ē delata datus fuit quidā cardinalis vtri qꝫ parti auditor corā quo cancelarius propoſuit omnia ſupradicta. pedens dic tum epiſcopum a ſua molejtatione com peſci. procurator epiſcopi prepoſuit ex aduerſo ꝙ ad vnicū beneficiū qd̓ vaca bat in ecca trecen̄. non licuit ipſi legato duos inſtituere. allegando ad hoc conci li. turon̄. quod prehendarū iuhi her ſecti onem e concil. lat. quod prebendaꝝpro hib̓et expectationem. Preterea in eccā vbi nō eſt certus numerus prebendarū nulla etiā p̄rebenda vacante poteſt ali quis ra canonicū aſſum. quia intelligit̉
t 2

eligi ad quoddā ius qd̓ de nouo creatur et cum electo naſcitur. ſed vhi eſt cer tus numerus prebendarū. duo ad vnaꝫ prebendā eligi nō poſſunt. cū illud ius ſpirituale diuidi non poſſit. propter qd̓ dictus procurator cſerebat inſtitutōeꝫ prefatā nō valere. cū ī trecen̄. eccā certꝰ ſit numerus prehendarū. que capituluꝫ vel legatus augmentare non intēdebāt vlterius creare de nouo. his ⁊ alijs audi tis pa. dictū cancellariū cōdemnquit ad reſtitutōeꝫ eorū que tenebat ratione pͥ dicte inſtitutōis imponendo ſilentium e idem ſuper dicta prebenda vel parte ipſi us. ita tamē ꝙ per hoc predicto g. nepo ti legati nullum preiudiciū genereturꝭ. quia res inter alios acta. alijs obe ſſe non dꝫ. Nota ꝙ legaitus non poteſt īſti tuerē duas ad vnā prehendā contra cō cilium turon̄. Itē beneficij ſpūcilis per ceptio nō dat ius. ſed ſola canonica īſti tutio. Itē res inter alios acta. alijs ob eſſe non dꝫ. Vcicante. Ca. Vacante qua daꝫ prehenda in quadā ecca cathedrali epiſcopus ex illa prehenda cōſtituit du as et ibi inſtituit duos canonicos. alte ro illorū defuncto quidam clericus noīe ypolitus p̄bendā illius defuncti auctori tate apoſtolica fuit adeptus. iſte ÿpoli tus impetrauit lrās a dn̄o pa. contra ep̄ vt integraret illi prebendā illā. et alis dicebat ſe habere ide ius contra ipſuꝫ ē piſcopū queſiuit epiſcopus quid facere deberet. rn̄det pa. ꝙ turon̄. cōcilium diui ſionem prehendarū epiſcopus tenetur illas prehendas reintegrare de yacatū ris niſi ex certa ⁊ rationabili cauſa de predicta prehenda conſtituerit duas et tot ſicut ꝓuentus vtriuſqꝫ ꝙ poſſint cōpetenter vtriqꝫ ſufficere. Nota ꝙ v na prebenda poteſt diuidi in ducis dum
tamen vtriqꝫ ſufficiant illius prouen tus alias non poteſt. et ſi diuiſa fuerit peintegrari dꝫ. Dilectus. Ca. Quidā clerico g. nomine obtinuit lrās a dn̄o pa. ad ca pitulū nouarien̄. per quas mandabatur eidem vt dictū g. reciperent in canonicū et in fratrē. et prehendā ſi quā vacaret cōferrent eide. capitulū mandatū apoſio licū noluerūt adimplere imo prehendā vacantē quā dominus pa. predicto g. cō ferri mandauit. clij aſſignauerunt. vn̄ idem g. petijt a dn̄o pa. vt quod de ipſo mandauerat facerꝫ adimpleri. ex parte capituli allegabatur ꝙ prebenda nō va cubat ibidem pa. his auditis mandat qͥ tinus ſi conſtiterit ꝙ in nouarien̄ ecca prehenda vacaret eo tꝑe quo nouariē. canonici lrās receperunt. dictū clericum faiciant recipi in canonicū et in fratrem cū prehenda illā in dexiſionē incindati ci poſtolici. duxerint cōferendā. et de ꝓue̓ tibus illius eccē aliquos reddicus ānua tim facicint aſſignciri eidem donec pͥben dale heneficiū fuerit qſecutus. Nota ꝙ lꝫ pa. mandet vt alicui cōferatur prehe̓ da et canonici eā alij cōferunt tenet col latio. ſed ipſi cōpellendi ſnt vt illū poſte a recipiant et quod dicit in fine de reddi tibus prouideatur ⁊c. credo appoſitum fuiſſe in penā capituli. quid mandatū a poſtolicū cōtempſit quia illud nō erat in antiqua. De multa. Ca. In lat. conci lio ſtatutū fuit ꝙ nullus diuerſas diꝫ nitates. et plures eccōs ꝑrochiales re ciperet. alioquin recipiens ſic acceptū e mitteret. et cōferens cōcedendi poteſta te priūciretur. ſed quia iſtud ſtatutū ma le obſeruabatur. innocen. velens obui are hmōi cupiditati ſtatuit vt quicūqꝫ de cetero receperit aliquod heneficium

De prehen. et dig.
curam habens animarū a̓nexam ſi pri us tale beneficiū obtinebet ipſo iure ſit priuaitus eodem et ſi illud cōtendexit re tinere. alio ſpolietur. et ille ad quē ſpec tat collatio prioris beneficij illud confe rat cui viderit cōferendū. et ſi vltra. vi. menſes cōferre diſtulexit ipſis collatio ad alios deuoluatur ẜꝫ ſtatutū laterciū cōcilij. et inſuꝑ tantū cogatur de ꝓuenti bus ſuis in vtlitateꝫ ipſius ecce affi nare qͣntū a temꝑe vacatōis cōſtiterit eſſe perceptū. et hoc idem in ꝑſonatibus ſiue dignitatibus obſeruetur. Addit ī ſu per vt nullus in eade eccā plures digni tates vel ꝑſonatus habere p̄ſumcit. etiā ſi curā nō habeāt aīarū. tamē circa ſub limes et lrātas ꝑſonas qͥ in maioribus bene ficijs ſunt honorāde. ꝑ ſe. ap. poteīt diſpenſari. ¶ Nota ꝙ qui habet curā ⁊ nimarū vel ꝑſoncitū ſi ad cōſimile bene ficiū eligatur. poſtꝙͣ illd̓ receꝑit. ip̄o iu ce vacat primū. ¶ Item qͥ nō vult dimit tere quod ſuū nō eſt. debet priuari eo qd̓ ſuū eſt. Item cū qͥs receptus eſt ad ſe cundū beneficiū. ẜm iura primū debet cō ferri. Item nota pencim negligētis cō ferre beneficiū. Itē nota pcō venerabi libus ⁊ lrātis ꝑſonis. Itē ſolus pa. po teſt diſpenſare vt aliq̓s habeat plures dignitates vel curas animarum. ¶ Graue uimis. Ca. Quidaꝫ prelati eccātuꝫ carnali affectōne ducti non iudicio rōnis promouent indignos vnde mita ꝑicula imminēt eccleſijs. vo lens cōciliuꝫ huic morb̓o mederi precipit vt pretermiſſis indignis ꝓmoueāt ido neos qͥ deo et eccleſijs valeant deẜuire et de hoc ficit dilige̓s inqͥſitio ī cōcilio an nu̓atim et ſi qͥs poſt trinā q̄moītōeꝫ cul pabilis reꝑtus fuerit ꝑ ip̄m conciliū ſu pendatur. et ib̓i ꝑſona idoneā inſtituat̉ q̄ ſuppleat ſuſpenſi defectū in heneficijs
conferēdis. et hoc idem circa capitula ob ſeruet̉. Delictū vero metropolitami ex ꝑ te cōcilij dn̄o pa. nūcietur et vt iſtud ſta tutuꝫ melius obſeruetur ſentētia hmōi ſuſpēſionis ſine licētia ro. pon. vl̓ ꝓprij patriarche nō relaxetur. ¶ Rota hic pe nam illorū qͥ ꝓmouent indignos. ¶ Itē ailiqͥs poteſt cōdemnare nō tamen ab̓ſol uere. Itē vbi cōditor iuris ſibi reſeruat ab̓ſolutōeꝫ alijs ꝑrohibere videtur. Extirpande. Ca. Gcitroni ec cleſiarū et alij quidā ꝓuētus ipſaꝝ ita ſibi vſurpant. ꝙ preſbiteri de ſua portō ne neq̄ant ſuſtentari. ita ꝙ preſbiteri ī quibuſdam locis nō obtine̓t. niſi qͣrtam quapte .i. ſextā decimā decimarū. et ideo ibi nullus ſacerdos īuenitur. qui habeat peritiam ſrārū. cū ergo qͥ altaxi ẜuit vi uere debet de altaxi. ſtatuit cōal̓. vt non obſtante aliqua cōſuetudine alicuius ꝑ ſone preſbiteris ipſis ſufficiēs portio re līquat̉. ¶ Qui vero. ¶ Dicitur ī. §. iſto ꝙ qui hꝫ ꝑrochialem eccām in ꝓprici ꝑ ſona deſeruict ihidera in ordine debito et non ꝑ vicariū. niſi forte illa ꝑrochialis eccā ſit qnexa dignitati vel prehende. in quibus caſibus ꝑ vicariū ibi poterit det uire canonice inſtitutū. qͥ habeat de pro uētibus ipſius eccē cōgruam portōeꝫ. ⁊ lioquin ſcicit ſe illa priuatū auctoritate hmōi decrēti et alij cōferatur qui velit et poſſit qd̓ dictū ē adimplere .i. deẜuire in ecca ꝑ ſeipſus. In fine dicit ꝙ nullus de proue̓tibus eccē qui debet habere curā ꝓprij ſacerdote. alicui cōſerat pro benefi cio penſionē. ¶ Rota ꝙ laici et patroni bona eccārū ſibi vſurpare non debēt nul la conſuetudinē obſtāte. ¶ Itē qͥ altari ſeruit. de altari viuere debet. ¶ Iē pre hiteris debet cōpetēs beneficiū afſigna ri. Itē qͥlibet rector ꝑrochialis ecce ꝑ ſe et nō per vicariū debet deẜiipe in ipſa
t ꝯ

niſi in duobus caſibus qui hic ponūtur. .ſ. cū annexa ſit dignitati vel prebende. Ide vicarius debet habere cōgruā porti onem. Itē qͥ renuit ordinari. priuciri d bene ficio. ¶ Itē nulla penſio conſtitui dꝫ pro beneficio in ꝑrochiali eccā In lateran. cōalio. Caſ. Qd̓ dicitur hic habetur infra de priuilegijs Cum ⁊ plantare vſqꝫ ad. §. ſane. in qͦ predicto cōcilio p̄cipitur vt tales rep̄ſen tare procurent in eccleſijs que ad ipſos pleno iure nō ꝑtine̓t. quos vel cōuerſatō illorū notas reddat vel cōmēcet teſtimo niū̓ prelatorū. ¶ Nota ꝙ patroni nō de bent aliqͦs preſentare niſi diſcreti ſint ⁊ honeſte fame ¶ Eicꝫ nobis. Ca. Mādame do mins pa. ab̓bati ⁊ priori ſancte genoue ſe quatiuus magiſtro. R. archid̓. eẜroi cen̄. ī ſacra pagnā ſtudere volēti prouē tus ſuos eccleſiaſticos facerent integre miniſtrari. dubitabatur vtrū deberent ei facere dari diſtributōes qͥ tātum reſide tibus cōcedū̓tur. Rn̄. pa. ꝙ nō vult ꝙ ei faciant dari diſtributōes que tantū re fidentibus concedūtur. et his qͥ interſūt horis canonicis. ¶ Nota ꝙ cōſtitutis ho noxij nō intelligitur de hmōi diſtributō nibus quotidianis licet dicat ꝙ integre ꝑcipiant ſua beneficia intaheologia ſtu dentes. ⁊ hoc eſt quod dicit. Ex poſuiſti. Ca. Canoīci vel primen̄. ante cōcil̓. generale. s. e. extir pande cōſueuerūt habere capellas ad fui ſuſtentatōeꝫ. cū de maiori eccā nō poſſēt cōmode ſuſtentari. ſꝫ occaſione predicei cōſilij ſubtracte fuerūt capelle canoīcis illis vnde nō poterūt de redditibus p̄hē darum ſuarū ſuſtētari. ep̄s ſignificauit hoc dn̄o pa. mādat pa. epiſcopo ſi euides neceſſitas vel vtilitas exi I bene pote rit prebendas eccē ſue augmētare adiu̓
gēdo capellas ī ꝑpetuū eiſdeꝫ prehendie reſerucita tōgrua portōne capellcinis. ¶ Rota ꝙ epiſcopus poteſt et debet au gere prehendas canonicis ſuis ſi nō po ſint de ſuis prehendis cōmode ſuſiētari. ⁊ hoc de capellis vel aliunde. reẜuata in̄ debita portōe capellanis. Dilectus. Ca. Papa manda uit decano ⁊ capitulo andegauen̄. vt qͥn dam. g. nomine reciꝑent in canonicuꝫ ⁊ fratre. ꝙͣcito facultas ſe offerrꝫ. quibuſ dam ſuꝑ hoc executoribus deputatis cō ram quibus cū ex ꝑte capituli eſſet exci piendo ꝓpoſitū ꝙ lrē nō valehāt ꝓ eo ꝙ nō faciebant mentōeꝫ ꝙ collatio prehen darū ad ipſū decanū ex donatōe regis ꝑti nebat. ipſi executores interlequēdo pro nūciauerūt ſe ꝑ illas lrās procedere non debere. vnde mandat pa. ꝙ exceptōe hu iuſmōi nō obſtente ad exetutōeꝫ māda ti aipoſtolici procedāt. ¶ Nota ꝙ dn̄s pa pa fxiuolas exceptōes nō admittit Suꝑ inordinata. Ca. Quereba tur vtrū pueri⁊ bn̄ficiati dicātur idonei ad beneficiū aliqd̓ ob̓tine̓dū. et rn̄. ꝙ cū pueri bn̄ficiati ſeruire nō poſſunt vel nō poſſint ī eccā nō debe̓t dici idonei ī eadē ¶ Nota ꝙ qͥ ſeruire nō poſſunt in eccā nō reputātur idonei in eadem. Tum cauſam. Ca. Quidaꝫ ca nonitus ſancte crucis noīe ioonnes non Rabebat integrā prehe̓dū. vnde orta fu it cōtentō īter ipſū ⁊ epiſcopū aurelien̄ ſuꝑ integratōe prebēor impetcauit cau ſam cōmitti ſuꝑ hoc vt prebē̓daꝫ ei face rent ītegrari dubitauerūt iudices vtrū alia prehenda deberet ſcindi pro ītegra tōe prebende preditti iocnis cōſulis pa rn̄. ꝙ nō fuit ītētionis dn̄i pa. ꝙ aliqua prebenda de nouo ſcinderetur ꝓpter re integratōem predictā. ¶ Nota ꝙ prehe̓ da nō deh̓ꝫ diuidi. ⁊ ſi diuidatar tenetur

De texi. egro. l̓ dehi.
diuiſor ad relutegrandam prehendam. ⁊ ſic talis diuiſio poteſt tolerari. ſꝫ de ri gore iuris talis collatio deberet caſſari Venerabilis. Ca. In eccā ar gētinci qͥdam prehenda vacauerat tāto tꝑe ꝙ ipſius collatō ad ſe. ap. fuerat de uoluta. ep̄s portuen̄. tūc legatus in ꝑti hus illis cōtulit prehēdam illā cuidā cle rico. I. nomine. ſed capitulū illius eccē nō recipiebat eudem. vnde prefatus ep̄s petijt a pa. vt ſuā collatōeꝫ facerrt obẜ uari. ex aduerſo ꝓpoſuit procurator ca pituli. ꝙ hoc audito capitulū allegauit antiquā conſuetudine̓ illius eccē ꝙ nul lum receperāt in ſuū cōſortiū. niſi nobilē liberū ⁊ cib̓ vtroqꝫ parēte illuſtrē bone te cōuerſatōis ⁊ eminētis ſcientie. ⁊ ne contra hoc fieret qd̓ ſe. ap. fuit appellatū cū nulla pvehenda pacaret an̄q monitō rias lrās recepiſſent. dn̄s pa. cōſiderās ꝙ nobilitas generis nō facit deo gratū ⁊ idoneū ſeruitorē ſꝫ potius virtutū ⁊ vite honeſtas. et dn̄s paucos nobiles ⁊ potē tes ad ſuū elegit ſeruitiū ſꝫ ignobiles et pauꝑēs. cū nō ſit ꝑſoncirū acceptio a pud deū. et vix ad dignitates inueniūt eminētis ſciētie. nedū̓ ad prebendas. vn de pa. hmōi exceptōes nō admiſit. vn̄ rac dat pa. ꝙ ſi cōſtiterit predictā prehēdā vacaſſe qn̄ legatus dicto. .ipſam cōtu lit illū faciant cecipi ad eandeꝫ. Ites. nota ꝙ nobilitas generis nō eſt attēdē da in collatōne beneficiorū in ecca dei p̄ potius virtutū ⁊ vite honeſtas. Item nō eſt acceptio ꝑſonarū apud deuꝫ. ¶ Tum olim. ca. Dn̄s pa. man dauit priori ſancte marie vt. v. diacono faceret ꝓuideri in aliqua ecca ciuitatis vel dioc. lucane. dictus prior prefatū. v. deſignauit in rectoreꝫ eccē ſancti petri de vico in qua ꝑ clericos eiuſdē ecce rector eligi cōſuenit. ⁊ quia clerici non recipie
bant eūdem extōiratōis vicalo inedauit eoſdem ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. ⁊ ip ſe rnͣ. dicēs cū mādatum apoſtolicuꝫ ad talici ſe nō extēdat nec ſit intētio domini pa. de cōferēda rectoria vel dignitate cū ꝓ ſimplici beneficio ſcribit. mandat qͣti nus inſtitutōnem et excōicatōnē denūci et nō tenere. Lota ꝙ qn̄ ſcribitur ꝓ ſimplici beneficio prouider̉ nō poteſt hu iuſmōi executor in rectoria l̓dignitate. Iteꝫ cū ſic mādatur prouidecis ſiue fa cias prouideri in aliqua eccā ciuitatis l dioc. forma iſta ad ſimplex beneficiū tā tum extēditur. Itē intētō mādatis cittēdenda eſt ⁊ ſeruanda. ¶ De clexico egrotante vel debilitato. Rubrica. Pm ꝑcuſſio. Ea. Quidam ſa cerdos infirmitate detētus non po terrt ecce deẜuire. ꝓpt̓ qd̓ epiſcopus fu us ſub̓trahebat ei cōſueta ſtipendia ſua Sacerdos cōqueſto e̓ dn̄o pa. illi epiſco po ꝙ ꝓpt̓ hoc cōſueta ſtipendia ſua ei nō ſub̓trahat ſed oīa ſibi tribuat que ſi ſa nus eēt ab ipſa eccā ꝑciꝑe poſſet. quid ſi alij exēplo hmōi eſſent deterriti inue niri forte non po et qͥ vellet eccē milita re. ¶ Rota ꝙ infirmus ſeruuire ītelligi tur ecce et oīa ꝑciꝑe deb̓et ac ſi ſans eſ ſet. ſatis enī affligit̉ ipſa īfirmitate. Preſbiterum. ca. Quidam ſa cerdos amiſerat duos digitos nō medi etate palme ꝑ quēdam predonē ab̓ciſos Epiſcopus illius q̄ſinit vtrū deberet ꝑ mitti celebrare miſſam. dicit pa. ꝙ nō ꝑ mittat illū miſſam celebrare quia nec propt̓ debilitatē ſecure nec ſine ſcādalo ꝑropt̓ deformitatē poteſt celebrare. in a lijs ſacerdotalibus officijs ꝑmittit illuꝫ celeẜrare. Nota ꝙ ah̓ īicio libere p̄t ex
t vij

equi ex poſt facto lafirmatur vt patet ī iſto ſacerdote. Iteꝫ deformitas et ſcan dalū remouēt aliquē ab excōicatōne ſa crorū ordinum. ¶ De rectoribus Ca. Dicitur in hac dec ꝙ leppoſi non pn̄t nec dehent miniſtrare alturi ꝓpt̓ ſcandalū aliorū qͥ ſan ſunt ſed dandus e̓ illis cōadiutor qͥ habeat turā qnimarū ⁊ de facultatibus ecte habeat ſuā portōeꝫ vn̄ poſſit ſuſten tari. Nota ꝙ nihil ē cū ſcandalo faci endū. ¶ Itē propt̓ ſcandalū remouetur q liqͥs ab̓ officio ſuo. Itē egrotati dand eſt coadintor. ⁊ hoc verum eſt ⁊ ſpeciale in leproſo. Tud nos. Ca. Quidaꝫ ſacer dos diuino iudicio fuit lepra ꝑtuſſus. q̄de batur an deberet ꝑropt̓ hoc remoueri ab officio p̄relcitōis Rn̄. pa. ꝙ remoueri de bet cib̓ admiſtratōne populi. ita tn̄ ꝙ ne ceſſarici ẜm facultates eccē ſibi dū vix erit miniſtretur. Nota ꝙ propt̓ ſcāda lū aliq̓s remouetur ch̓ admīſtratōe ſua Itē nota ꝙ leꝓſi ⁊ clerici egrotātes qͥ licet ecce nō ſeruiāt nō tame debent bn̄ ficia qmittere ſꝫ eis dꝫ eccā prouidere. ¶ Ex parte Ca. Ep̄s auraſ cen̄. graui morbo et īcurabili fere ꝑ qua driēnū laborauit ita ꝙ ep̄ale officiū nō potuit exercere propt̓ qd̓ ⁊ ciues illius terre petebant ab̓ archiep̄o arelaten̄. me tropolitano ſuo inſtāter vt eis ſuꝑ hoc ꝓuideret. archiepiſcops ſignificauit hoc dn̄o pa. rn̄. pa. ꝙ nō poteſt illū ad renu̓ci audū cōpellexe nec addenda ē̓ afflictis af flictō ſed e̓ eis potiuē miſerēdū cū ille ī officio ſuo laudabilit̓ ſe habuit. xn̄ pa. volens tam epiſcopo ꝙͣ eccē ꝓuidere mā dat archiepiſcopo vt det illi cōadiutoriū ſiue coadiutorē virū pronidū ⁊ honeſtū̓ ꝑ quē ⁊ epiſcopo et eccē cōſulatur. ¶ No ta ꝙ aliqͥs nō dꝫ cōpelli ad renūciāduꝫ
propt̓ infirmitatē. Itē afflictis nō eſt addenda afflictō. ¶ Itē dare coadintorē epiſcopo morbo detēto ſpectat ad airchi epiſcopum. Conſultatōibus. Ca. Quidā archid̓ morbo ꝑalitico laborās officiū lī gue amiſit. q̄rit̉ qͥd iuris dicit pa. ꝙ dā dus ē̓ coqdiutor. ¶ Nota ꝙ prelatis īpo tentibus officium ſuum exercere dandi ſunt cōadiutores. ¶ De inſtitutionibus. On amplius Ca. Dicitur ꝙ nō plures recipiantur in monaſte rio monachorū aut clericorā. l̓ etiā moī aliū ꝙͣ q̓ poſſint cōmode de bonis eccē ſui tentari. ¶ Rora ꝙ nō debent tot eſſe ca nouici in eccā quot ſint pauꝑee. In eccleſia. Ca. In quadā ec cleſia erait certus numerus canonicorū. ⁊ tandem vacauerūt ibi q̄daꝫ prehende in eadem eccā qͥdam laid erāt intulati. q̄rehatr vtrū tales laici deberent cōpu tari ī numero clericorū vt ſic numerus clericorū reputaretur plenus rn̄. pa. ꝙ Idaici nō debēt ī clericorū numero cōputa xi nec differat numerū canoīi̓corū adim plere de ꝑſonis idoneis ⁊ tales qſſumē di ſunt ꝑ qͦs in diuinis deo congeue vale at deſeruiri. Nota ꝙ ius canonie non cadit in loicū. ¶ Itē vb̓i certus numerus clericorū eſt cōſtituts nō debꝫ diminur ſꝫ adimplexi. Itē ꝑſone idoneē nō debe̓ in eccleſijs inſtitui. Ex frequētibus. Ca. in airchi epiſcopatu cantuarien̄. quedā praua cō ſuetudo īoleuit ꝙ clerici beneficia eccle ſiaſtica recipiebant ſine licēcia epiſcopo rum vel officialiū ſuorū nō cōſiderātes ꝙ illud erat cōtra inſtituta ſanctorū pa trū ⁊ eccāſticam honeſterem propt̓ qd̓

De inftitutio
ccthi epiſcapus volens illam cōſuetudi nem penitus extirpare. ōnes illos qͥ ſciē ter beneficia taliter detinēt temere occu pata vel qͥ de cetero preſūpſerint occupa & excōmanicauit. ⁊ dn̄s pa. cōfixmauit eande mādans quatinus ꝑredicti clerici qͥ ſentētiam illam īturtermt nullatens cib̓ſoluātur. niſi prius ſatiſfecerint. Nota ꝙ cōceſſio eccē facta a laico nō valet ſine conſenſu ep̄i. Itē beneficia eccāſtica recipiēda nō ſunt niſi cih his ad qͦs ꝑtinent .ſ. ab̓ epiſcopol̓ eius offi ciali qͥ gerit vicē ep̄i vel cib̓ alijs ad qͦs ptinet collatō. et qͥ contrafecerit excōicā dus eſt. ¶ Itē conſtitutō trāſit ad prete rita vt hic dititur. quia priuatiaꝫ inſti tutos ⁊ ſimiliter inſtituendos. qd̓ veꝝ e̓ cn facit mētionē de preteritie. ¶ Auctoritate. Ta. Statuit hic ꝙ in eccleſijs nō inſtituātur vltra ꝙͣ de facultatibus ipſarū cōmode ſuſtineā̄tur Nora ꝙ cū clerici inſtitui debent ī ec cleſijs prouētus eccārū cōſiderādi ſūt. Ad decorē. Ca. Patriarcha cōſtantinopot. i eccleſijs cōſtātinopoli tanis īſtituebat venetos tātū nō cōfide rans ꝙ qͥ iuſticiā facit acceptus ē deo. ⁊ beneficia eccāſtica ꝑ ſucceſſioneꝫ poſſide ri nō poſſunt. vn̄ pa. mcdat cuidaꝫ lega to exiſtenti in ꝑtibus illis quatinus mo neat eūdem patri archaꝫ vt clericos lrā tos x idoneos vndecūqꝫ fuerint īſtituat in eccleſijs ꝑredictis ⁊ p̄cipue in inaiori eccā qd̓ ſi nō fecerit īdignū ſe reddet vt iſti legati cōpellant aliarū̓ natōnū cleri cos ad ſuā obediētiā venire. nec diſſum lent qͥn ſignificent hoc dn̄o pa. vt ipſe ꝑ hoc intelligāit vtrū ſit verū ꝙ ipſe patri archa vt dicit̉ hoc ꝓmiſit. Nota ꝙ in eccā dei nō debet locū habere ſucceſſio ℟e reditaria. Itē qͥ iuſticiā facit deo accep tus eſt. Itē qͥ iuſticiā alijs nō facit e ft
illi denegāda iuſticia. Co. Inf. at Cum veniſſent chiepiſcopuꝫ ehocacen̄. ex vna ꝑte ⁊ ar chidiaconū richemūdie ex alt̓a q̄ſtiover tebatur ſuꝑ inſtitutōibus ꝑſonaꝝ ⁊ cuſ todia eccarū̓ pacātiū vn̄ procurator ar chiepiſcopi ⁊ archid̓. acceſſerūt ad pa. ꝓturator archiepiſcopi ꝓponebat ꝙ in ſtitutō ꝑſonarū ⁊ cuſtodia eccarū vacā tiū ſpectabāt ad ipſū in dioc. ſua tam de iure cōi ꝙͣ de cōſuetudine generali ſꝫ qͥdā anteceſores illius cōmiſerūt quibuſdā archid̓. richemūdie ꝑſonalit̓ tā īſtitutē neꝫ ꝙͣ cuſtodiā. vnde petebat procurator vt archid̓. ilas dimitteret liberris ⁊ qͥ tas. Ex aduerſo xn̄. circhid̓ ꝙ archiep. non ꝑſonailit̓. ſed realit̓ ꝑpetuo conce ſit tam inſtitutōeꝫ ꝙ cuſtodiam circhid̓. qͥ tūc erat de cōſenſu capituli ſui. ⁊ archi dia. fuerat in cōtinua poſſeſſione iſtarū digītatū ⁊ alicrū libertatū tꝑibus mi torū archiepijcoporū ⁊ airchid̓. ⁊ ipſe at chiepiſcopus ſine aliqͥ cōditōne archidi adonarū ipſū cōce ſſit eidē. ſed poſt cōce ſione dicebat archiepi ſcopus ꝙ cōce ſe rat ei archidiaconatū exceptis inſtituti onibus ⁊ cuſtodia eccairū. Preterea di cebat archiepiſcopus ꝙ archidiaconus cih̓iurauerꝫ illas digitates. dn̄s pa. his ⁊ alijs auditis int̓ ocatus ſuit ꝙ archi dia. defendendus eſſet in plena poſſe Ii ne ipſarū libertatū donec ex ꝑte archie piſcopi ꝓbaretur ꝙ libertates predicte cōceſſe fuiſſent archidiaconis ꝑſonalit̓. et in hoc caſu ⁊ante cōce ſſionē archidia conatus ⁊ poſt ⁊ in ipſa conceſſione dic tas dignitrtes pot̓uit licite r̓tiēere l̓ do nec ꝑrobatū fuerit apchidiaconū illas ab̓iuraſſe. ſed in caſu iſto ſi cōceſſio fuit requuis nihil vtilitatꝭ acereuit archiepiſ copoqui a pa. ad petiōeꝫ ebodcen. ecce l eciam ꝑ ſeip archidiaconatui ꝓuide

hit ſi alterutrū iſtorū fuerit probatuꝫ ſi lentiū imponatur archid̓. ſuꝑ libertati bus illis. et ſi probatū fuerit īponat ſi lentiū archiep̄o. Lota ꝙ qͥeſt in poſ ſeſſione debet defendi in ea donec cōſter de iupe Itē conceſſio ꝑſonalis. cū ꝑſo na finitur realis ꝑpetua eſt que ſit nō ꝑſone ſed eccē. Itē factū prelati ī dam nū̓ eccē non preiudicat eccē. Iteꝫ tura mentū prelati in damnū eccē preſtitum ipſi prelato nō eccē preiudicat. Itē ec cleſia ſine prelato agere poteſt ſed hoc eſt ꝓpt̓ iuramētum qd̓ ſeruari poteſt ſi ne preiudicio eccē ch̓ ipſo prelato. Cuꝫ ad noſtram. Ca. Vacā ce quadaꝫ abbatia cuſtos illius eccē fu it electus ī abbatē ſibi nihilomins reti nebat cuſtodiā. q̄rebatur vtrū de iure il lam poſſet retinere cū collatis ipſius ad ipſū abbatē ꝑtineat rn̄. pa. ꝙ poſtꝙͣ fu it abbas effectus iuſtodiā de iure nō po tuit ob̓tinere. quia donatio illius cuſto die ⁊ aliarū dignitatum illius eccē ꝑti nēt ad abbatē ipſum. a ſeipſo eam non potuit reciꝑe. cū inter dantē ⁊ recipien tem dꝫ eſe diſtinctō ꝑſonarū. ch̓ alio e am non potuit habere cū eam alius ius nō habeat conferēdi. Nota ꝙ eo ipſo ꝙ ciliq̓s adep̄tus ē aliquā digītatē vo cat prima ſi quā habet. Item nullo po teſt dare ſib̓iipſi. Itē differe̓tia deſ Ie inter dantē ⁊ accipientē. Iteꝫ nō ta dec. iſtam contra epiſcopos ⁊ p̓latos qͥ poſtꝙͣ ſūt promoti digītates pris ha bitas⁊ de nouo pacātes retine̓t De conceſſione prebende bel eccleſie non vacantis. Vi in viuorum. Ca. In hoc capitulo dicitur ꝙ qͥ ꝑmittit ſcien cer ſe inſtitui in beneficio viuētis excōi
candus eſt. Nota ꝙ nullus ī loco vi uentis inſtituendus ē vel pone̓dus. ⁊ qͥ ſe paſſus fuerit poni excōicandus eſt ſi ſcienter hoc fecit aliter non. Aulla. Ca. Quidam prelati ante cōcil̓. lcit̉. conferebant ectas ſeu he neficia et etiam digītates an̄qͣꝫ vacarēt et ſic deſiderabant mortē ꝓximi ſui in cu ius locū credebant ſuccedere. et ideo ſta tuit conciliū lateran̄. ꝙ de cetero nulla eccāſtica hn̄ficia miniſteria vel eccē cō cedantur ꝓpt̓ cauſam predictam Cum enī in legibus gentiliū hoc ſit inhibituꝫ turpe ē ſi expectatō future ſucceſſionis ī ecca dei habeat locū. cum eī predicta of ficia miniſteria vel eccē vacare contige cit nō diumaneant in ſuſpenſo. ſꝫ īfra vi. menſes ꝑſonis idoneis cōferātur. ſi āt ep̄s hoc diſtulexit ꝑ capitulū poſtea ordinēt̉. ꝙ ſi ad capitulū ꝑtine̓t et īfra dictū tꝑus hoc nō fecerit epiſcopus hoc de cōcilio religioſorū exeqͣtur. et ſi ōnes fuerint neglige̓tes metropolitans ahſ qꝫ alicuius cōtradictōne de illis ẜm deū diſponat. Lota ꝙ bn̄ficia non debent cōferri an̄qͣ vacent. Itē future ſucceſſi onis expectatō. in eccā locū non habet Itē ꝓpt̓ neglige̓tiaꝫ amittit qͥs ius ſu um ⁊ trāſfertur ad alium Relatum eſt. Ca. Aliqui re cipiehāt promiſſionē de eccleſijs nō va cantibus poſtmodū cū xacabant illi ap pellabant ne alijs cōferre deberent. que ritur an tali cippellcitōni ſit deferendum Rn̄ pa. cū tales ꝓmiſſiones in concil̓. lat̓. ſint caſſate nūꝙͣ pretextu talis ap pellatōnis dꝫ cōmitti qͥn ordinētur cum pacauerīt. Lota vbi nō tenet promi ſio ſuꝑ hoc non tenet appellatō. Itē ſi non tenet principale nec acceſſoriū. Propoſuit. Ca. Celeſtnis pa. mandauit prepoſito ⁊ capitulo camera

cen̄. vt. G. preſb̓iterū reciperēt in cano nicū ⁊ in fratrē ⁊ aſſignarēt ei p̓bendā proximo vacatura que ad donatōeꝫ ſu am ſpectaret in ecca ſua. de cano remēſi ſuꝑ hoc executorie cōceſſo. ſͣꝫ cū decanus inuenijſet eos cōturraces dictū preſbite rū inueſtiuit de prehenda. primo vacatu ra in ecca camercicen̄. ꝑtinēte ad donatō neꝫ ipſorū. tan& vacauit vna prebe̓da ⁊ ipſi eam alij aſſignauerūt. celeſtinus Soc ītellige̓s ⁊ volēs ratū habere qd̓ ciſ codem decano factū fuit caauit collcitō nem factā aͥ capiculo ⁊ dictū preſb̓iteꝝ de ipſa ꝑ annulū inueſtiuit ſed cū dicio preſbiter prebendā illaꝫ adhuc qͥe te ha here non poſſet cū alius eē poſſideret ⁊c ceſſit ad dn̄m innocen̄. ⁊ expoſuit ei oīa predicta. dicit ergo innocen̄. licet nō ſit intentōis ſue ineſtituras de pataturis factas habere ratas qui poteſt ſuꝑ iue diſpenſare tn̄ conſiderās ꝙ dictus preſ biter nō fuit īueſtitus de patatura ſꝫ & vacāte ꝑ celeſtinū q̄ poſt caſſatōnem cō ceſſionis quā fecit capitulū intelligeba tur vacare. mandat pa. ꝑrepoſito ⁊ capi tulo camercicen̄. quatinus amoto ab̓ eo quolibet detētore dictā prebendā p̄fato preſbitero aſſignaire procurēt. ¶ Note hic ꝙ colltō facta circa incindatū pa. va let ex eo celeſtinus irritauit cōce ſſioneꝫ capituli ⁊ ex eo ꝙ dicit īnote. q̄ poſt ca ſatōeꝫ cōceſſionis a capitulo facte. ⁊ ſic tenuit conceſſio capituli circa mādatum pa. ⁊ tōtra laueſtiturā decani ⁊ eſt ax. ꝙ ꝑ inueſtiturā ius nō cicqͥritur. Iteꝫ no ta ꝙ pa. poteſt diſpenſare cōtra ius. ¶ Quia duuerſitatem. Ca. Ar chiepiſcopus eboracen̄. fuit ſuſpenſus a pa. tēꝑe ſuſpenſioīs ſue ⁊ etiā poſtea qͥ dam pretex auctoritcitē ipſius ītruſercit ſe in eccām eboracen̄. et alias ecccs in qͥ hus collatō heneficiorū ꝑtinet ad ipſi
ſuꝑ his conq̄ſtus ē archiepiſcopus dn̄o pa. mcdat pa. legato cip. ſe. qͥ erat ī par tibus illis quatinus cōpellat ōnes qͥ at ceperūt prehendas Leccas et dignitates ꝑtinē̓tes ad collatōnem. archiepͥs pret̓ anctori tatē ipſius ad reſigncitōeꝫ ipſaꝝ ſentētiam excōicatōnis ⁊ ſub̓tractōnē aliorū beneficiorū ſuorū nō obſtante cō firmatōne aliqua a ſe. ap. in forma cōi obtenta niſi forte aliqͥ illas hab̓uiſſent auctoritate ap. ſe. vel auctoritate lat̓. cō cil̓. ita tn̄ ꝙ tēpus ſuſpēſioīs infra. vi. menſes nullatenus cōputetur. quid cō all̓. late ran̄. contra negligē̓tes tātū fuit ꝓmulgatū. ⁊ tūc archiepiſcopus nō po cuit vti ꝓpria poteſtate ī cōferēdis bn̄fi cijs et ſi ꝓpria culpa ſuſpenſus fuiſſꝫa poteſtate cōferēdi tamē ad capitulū ꝓp tex culpam illam collatō beneficiorū nō erat denoluta ſꝫ ad dn̄m pa. donatio ꝑti nebat qͥ pret̓ culpam aliquā poteſt con ferre prebē̓das temꝑe eticm qͦ acce ſit ad pa. ⁊ ꝑincnſit ibidem et rete ſit īfra ſex menſes nullatenus cōpiuetur tꝑus ſex menſiū cōputetur nō a temꝑe paca tōis prebēdarū. ſed a tꝑe noticie ipſius archiepiſcopi. ¶ Nota ꝙ ꝑ cōfirmatōeꝫ in forma cōi nihil iutis acqͥrit̉. ¶ Item ſuſpēſus ab homine nō poterit eligere Iteꝫ tempus qͦ quis ſuſpenſus ē non currit nec cōputatur ī. vi. menſibus. Item .vi. mēſes currere incipiūt a teꝑe ſcientie nō ⁊ temꝑe vacationis. ¶ Cuꝫ noſtris. Ca. Significa tū fuit dn̄o pa. ꝙ prepoſitura lauſan̄. ec cleſie tato tꝑe pacauercit ꝙ donatio illi us ad ſe. ap. fuerat deuoluta. vn̄ pa. mā dauit epiſcopo ⁊ canonicis lauſan̄. vt pͥ poſiturā ipſam cōferrēt te ſaurario lau ſan̄. quibuſdaꝫ ſuꝑ hoc executoribus ii bi datis. epiſcopus ⁊ canonici corā exē cutoribus ꝓpoſuerūt ꝙ illa prepoſitura

non vacabat. quia ille qͥ fuerat ꝑrepoſi tus electus fuit ī ep̄m poſt ſuā cōſecra tōeꝫ fuit electus denuo in ꝑrepoſitum ⁊ eam ſicuit q̓teci poſſidebat. executores di centes hoc eſſe cōtrariū iuri ipſaꝫ prepo ſitarā de iude yacateꝫ prefato theſaura rio qſſignarūt. hec oīa ꝓpoſita ⁊ allega ta fuerūt/ coram auditore oato ⁊ pa. ⁊ ⁊ lia plura. auditor de mādato pade creuit vt qͥ equid factū fuerat a predictis exetu toribus haberetur irritū ⁊ inane obten tu p̄dictarū lrārū eo ꝙ ꝑ falſi fuggeſtio nem et veri ſuppre ſione fuerāt impetra te. cū illa p̄poſitura nō vacaret de facto ꝙͣrs de iure vacaret quia tal̓ poſſe ſſio plus habet facti ꝙ iuris. et dn̄s pa. ſen tētiam illaꝫ rataꝫ habet et firmā ⁊ mā dat quibuſdam vt vhi prefaitus epiſco pus ſufficient̓ oſtenderit ꝙ vel ex indul gentia ſe. ap. ſpāli vel ex cilia iuſta cā ei neceſſaria poſt cōſecratōeꝫ ſuā prepoſi turā cōceſſa fuiſſeꝫ eidem. cōpellāt ipſū ad reſignatōem ipſis prehēde. deinde mō neant et inducat capitulū lauſan̄. vt the ſaurario conferre procurēt. ¶ Nota ꝙ cū aliq̓s trāſit de vnai dignitate ad aliā̓ dignitatē prima vacet ſiue vatat de iu pe licet ille de facto primā retineat cuꝫ ſe tūda. Item ꝑ ſubrepticias lrās nō da cur iuriſdictō. Itē licꝫ beneficiū de iure vacet et nō de facto. tn̄ mentio facienda ē ī lyīs ſuꝑ hoc impetratis de ipſo facto alias nō valent vt hic patet. ¶ Itē in iu re canonico ſūt qͥdam qͥ plurimū habēt facti et parū iuris. ¶ Itē ꝓpt̓ iuſtā ⁊ ne ce ſciriā cauſam poteſt epiſcopus l̓ alis prelatus hr̄e plures dignitates etiam inconſulto pa. ¶ Poſt electionem. Ca. Argr̄. .H. et. A. de ſancto eadmundo contende bant ad innicē de archidiaconatū riche mūdie. ꝓpt̓ qd̓ acceſſerūt ad dn̄m pa. in
preſentia eis ex parte. R. de ſancio ead mundo in hūc modū fuit ꝓpoſitū. vacā te archidiaconatu richemū̓die. Archie piſcopus eboracen̄. in remotis age̓s. hoc audito archidiciconatū ipſū cōtulit ma giſtro. ho mandans capitulo ehorac. vt eū in archidiciconū reciꝑent. ſꝫ ipſi mā dato ipſis acqͥeſcere noluerūt. quia pre decē or Innocentij īter cetera qͥ decano et capitulo eboracen̄ ſuo priuilegio con ce ſſit. decreuit ordinatōem canonicorum ſeu ꝑſonarū liberaꝫ eſſe vt videlicet ido nea et honeſta ꝑſona cui archiepiſcops pacantem prehendāt dignitatē in eccā ehor acen̄. duceret cōferēdam ẜm qͦtiquā conſuetudinē eccē preſentaretur decano et capitulo eboracen̄ et ſi qͥs cōtra hoc eſ ſet introductus nec ꝓ ꝑſona nec pro ca nonico haberetur. ⁊ ſi archiepiſcopusī fya tempus lat̉. concil̓. ẜm formaꝫ pri uilegij hoc nō faceret tūc licerꝫ decano⁊ capitulo predicta cōferre. ſed quia de ip ſo decano in lr̄is archiepi copi mentio non fiebat ꝑ quē debebat in capitulo in ueſtiri ipſius mādato fuit contradictū. et ſic collatō archiepiſcopi reprobata tr̄ dentes auctoritatē cōferendi ad capitu lum deuolutam. A de ſancto eadiundo archidiaconatū cōtulerūt inſtallantes eūdem ꝓponebat inſuꝑ predictus. R. ꝙ incigiſter. h. renunciauerat et abiuraue rat collatōni archidiaconatus quā ſibi fecerat archiepiſcopus. et poſt illam re nūciatōem eidem archiepiſcopus cōtu lit. archidiciconatū. vn̄ dicius. x tam ra tōne prime conce ſſioīs ꝙ ſecūde peteẜꝫ aſſignatū ſibi archidiaconatū cōfirma ri. his ⁊ alijs auditis quia cōſtitit domi no pa. archidiaconatū predictū ngr̓o H. ꝑ archiepiſcopū primo fuiſſe cōceſ ſum. et ꝙ inſtitutō facta de ipſo. H. non fui ſet ẜm iuricordinē reprobata archi

De cōxſ. preben.
diatonaitus non vacans alteri conferri non potuit. ſed incigiſtro. x. qͥ contra iu ticie regulam in locū alterius prouehi ſe cōſenſit ſuꝑ ipſo archidiaconatu ſile tiū impoſuit. decernēs vt inſtitutō factā ꝑ archiep̄ꝫ de mgr̄o. h̓. ſortiatur efſcm̄ ⁊ ſi poſtmodū aliq̓s apparuerit qͥ tōtra ipſū aliqͥd velit opponere ſuꝑ venūciatōe vel abiuratōne vel aliqͦ premiſſorū ordīe iudiciario pot̓it experiri. Rota ꝙ pri uia electione celehrata ea non caata non eſt alia facienda: Iteꝫ qui in lecū viue̓tis inſtitui conſentit debet repelli. Itē poſt factam cōſtitutōem poteſt op poni abiuritio vel renunciatio. ne ꝑ ſur reptōnem habect dignitatem. Ca. Quidaꝫ cleri Cum ſuꝑ. cus. c. nomine q̄ſtionē habebat cū cano uicis tridonen̄. ſuꝑ prebenda eccl̓e trido nen̄. prept̓ quod partes acceſſerunt ad dn̄ꝫ pa. ꝓponehat dictus. c. ꝙ canoīci tri donen̄. eū receperūt in canonicū et in fra trem. nulla prebenda ſibi cſſigncita. nec me ntōne facta prime vel ſecūde prehen de. vnde petebat a dn̄o pa. canonicos pre dictos compelli quatins prehendā aſſig narēt eidē in ecca tridonen̄. Ex aduerſo reſpondebatur ꝙ non tenebātur ei bene ficiū aſſignare cū receptus fuiſſet cōtra congil̓. lateran̄. vnde nō debebant ad hoc compelli. dn̄s pa. his auditis quia non fuit probatū ꝙ receptus fuiſſet cōtra cō al̓. lciteran̄. licet obiectū. nec illi canoni ci videbantur hoc poſſe probare contra illū. c. qͥ confitentur ſeillū cōtra cōcil̓. la teranen̄. recepi ſſe ſentētiando decreuit vt ꝙͣcito facultas ſe ob̓tulerit predicto .c. prebendale beneficiū ī tridonen̄. eccā conferatur. quia ex qͦ receptus ē in cano nicum. non debet caxere prebenda. No ta ap. ꝙ aillegans ſe feciſſe cōtra cōcil̓. ex eo ſud̓ſidiū habere non debet. Item
hic poteſt ſumi illd̓ generale. fruſtra im plorat auxiliū legis qui cōmittit ī lege̓ Idē ex qͦ aliq̓s ē in canouicū receptus debet hr̄e beneficiū. Citteras. Ca. Significatā fuit domino pa. ꝙ in eccā ſancti viſccirdi hremen̄. quedam prehenda pacauerat tanto tꝑe ꝙ ipſius donatio ẜm concix. at̉. ad ip̄m fuexat deuoluta. vnde papa mādauit quibuſdam quatinus. O. cle ricū veſtiret de ipſa corā iſtis executori bus. ex ꝑte illius. o. fuit ꝓpoſitū ꝙ. h. pͥ poſitus quondam ſimplex canonicus il lius ecce fuit electus in canoīcū maioris ecce. et poſtmodū āno elcpſo electus fu it in prepoſitū ſancti viſcardi. nihilomi nus retinē̓s priorem prehendam quā in ipſa eccā tūc habebat. vnde petebat illā prehendam ſibi conferri que de iuxē va cabat. ſed prepoſitus allegauit e contra ꝙ erat de cōſuetudine generali. ꝙ vnus in eade eccā plures prebendas haberet et qn̄ archiep̄s ẜremen̄. ipſū de prepoſi tura inueſtiuit tā prepoſiturā ꝙͣ prehe̓ dam illam de conſenſu capituli cōfirma uit. dubitabant iſti exetutores cuꝫ ali quis de vna prebenda eligit̉ ad aliam. vtrū ſtatim prima vacare intelligatur qn ꝑ ſentēticim debecit abiudicari eidem et an ꝓpter cōfirmatōem predictaꝫ pre benda illa debecit dici nō pacare ſuꝑ hoc cōſuluerūt dominū pa et ipſe rn̄dit. ꝙ ſi eſt ita prehenda illa et ſi de iure vacet de fucto tn̄ nō vacat. vnde mādat quati nus dictū prepoſitū cōpellant vt illā re ſignet et cū de facto pacauerit illam pre dicto clerico aſſignare ꝓcurent. No ta ꝙ prehēda dicit̉ vacare de iure et nō de facto ⁊ ſic de ipſo facto facienda ē me̓ tio in litteris domini pa. ſuꝑ illo benefi cio obtentis. Ex paxte. ca. In eccā aſtēſi

quedaꝫ prehende ꝑ quattuor anos ⁊ am plius vacauerūt. ep̄s aſten̄. qͦſdaꝫ inſti tuit in eis crrdens ſibi hoc licere auctori tate concil̓. lat̓. illi inſtituti ſentientes ī ſtitutōeꝫ illam firmā nō eſſe ad medio lanen̄. archiepiſcopū acceſſerūt. qͥ eos ordinauit ⁊ in corꝑalem poſſeſſionē pͥ bendarū ipſarū de cōſenſu capituli īdux it exceptis t̓h̓s qͥ ſe opponere curauerūt. ꝓpt̓ qd̓ vtraqꝫ ꝑs ad ſe. ap. acce ſſit. et dum cauſa cractabatur ibidem vtraqꝫ pars cōſe ſa fuit ꝙ prebende nō erant i bi diſtincte nec certus canonicorū nume cus conſtitutus. vn̄ pa. euidenter confide rans ꝙ lat̓. cōal̓. in hoc caſu locū nō ha bebat. ꝙͣnis eccā canoīcorū pateretur de fectū. qualiter inſtitutō ꝑ ep̄m vel archi epiſcopū facia occaſione lat̓. concit̓. non palebat. veru̓tame quia totū capitulum tribus tantum exceptis ꝑredictoruꝫ re ceptōem affectat. nec ab illis tribus ali q̄uid rōnabile obiectū eſt et oſtenſum. mādat pa. q. ſi facultates ecce ſuppetūt h̓m cōſuetudine hactenus obſeruatam predicti clerici ꝓ canonicis habeantur. ¶ Lota ꝙ ph̓i cerrus numerus canoni corū ſtatutus nō eſt. non habet locū ca non lat̉. concil̓. nec dicit ih̓i ꝓprie vaca re prebenda. Itē minor pars etiaꝫ vns poteſt ſe opponere maiori du̓modo iuſtā cauſam oſtendat. Iteꝫ ẜm facultates eccē canonici ſūt inſtituendi ẜm cōſuetu dinem obſeruatam. Ca. Epiſcopꝰ ¶ Conſtitutus. laudunen̄. cōtulit. h̓. canonico ſuo pote tatē cōferendi ꝑrebendā ſacerdotalem qͥ primo in ipſa eccā vacaret ⁊ archiepiſ copus remēſis ap. ſe. legatus precepit capitulo laudunen̄. vt cus prebenda va caret ⁊ ꝑſonam illā reciꝑent ad eaꝫ cui dictus. h. illam duceret cōferēdam iſte h. adhuc dubitās de iure ſuo acceſſit ad
dn̄m pa. vt qd̓ ſuꝑ collatōe dicte prehē de factū fueratratū haberet. mandat pa. epiſcopo ⁊ capitulo quatinus ꝑſonā il lam cui dictus. h. prehendam illam va care cōtigerit duxexit cōferēdam ſine cō tradictōne recipiāt. ⁊ epiſcopus īterim prehendam illam contra formā cōce ſio uis ſue alicii nō cōſerat. ¶ In fine dicit pa. ſi conceſſiones ẜmōi ad cōſequētiaꝫ traſteretur fieri poſſent in fraudeꝫ lat̓. concil. ꝑ qd̓ beneficia ante ꝙ vacent con ferri ꝓhibentur. vnde precipit pa. ꝙ oc caſione huius iuādati quod cōtinet gra tiam ſpecialem frauſ adhibere volen tibus licentia nullcitemis tribuatur. ¶ Nota ꝙ epiſcops ex ca poteſt delega re prehēdarū collatōes. quia hoc ē iuri dictionis. Itē cōceſſiōes vel donatōes facte in fraude iuris nō valent. Item priuilegiuꝫ ꝑſonale ad ius cōmune tra hi non debet. ¶ Dilectus filius. Ca. magiſt̓ .V. canonicus cuinſdam ecce cathedrat̉ acce ſſit ad pa. exponēs eide ꝙ epiſcepo ſuo viam vniuerſe carnis ingre ſo. Ar chiepiſcopus ſancti ſeuerim credes ꝙ ꝑ negligentiam canonicorū qͥ nō elegerāt infra. vi. iuenſes ad ipſū eſſet eligendi auctoritas deuoluta dictū. v. elegerit in epiſcopū pa. videns ꝙ canon lateranen̄ concilij contra neglige̓tes editus ad epi ſcopatus vel archiepiſcopats nō ſolet ex tendi. ſed ad ꝑſonatus alios et imnoxa bn̄ficia. vnde electōnem hmōi exigentē iuſticia caſſauit. ¶ Per hanc dec decla ratur illa decretalis. nulla de qͥbus bn̄fi cijs intelligatur. nec corrigitur iſta per illam cōſtitutōnem. Re pro defectu. ¶ Nota ꝙ canon lai. concil. cōtra negli gentes editus ad epiſcopatus vel archi epiſcopatus non extēditur. ſꝫ ad ꝑ ſona tus alios ⁊ minora beneficia.

Ea. Inter. .jͣ. cie Ex tenore ticū ex ꝑde vna et cb̓batem ⁊ cōuentuꝫ de hello ex altera vertebatur q̄ſtio ſuꝑ promiſſione ipſius iohānis impetrauit cauſam cōmitti ſuꝑ hoc quibuſdaꝫ iudi cihus corā quibus petebat dictū cibbatē ⁊ monachos cōpelli ad ꝓmiſſione ipſis ẜm ꝙ ſibi promiſerant lite conteſtata dictus. I. exhibuit quādam cartā conti nenteꝫ ꝙ moncichi promiſerant ei dare primā eccām ad donatōem ſuā ꝑtinētē. monachi dicebant ſe ad hoc nō teneri cū talis promiſſio fuerit contra lat̓. concil. dubitauerūt iudices qͥd iuris eſſꝫ pa. cō ſultus rn̄dit. ꝙ promiſſio predicta nō te net facta contra concil. lat̉. vnde mādat ꝙ predicto clerico ſuꝑ hoc ſilentiuꝫ īpo natur. Nota hic auditur allegās tur pitudine ſuā ⁊ contra factū ſuū excipie̓ do Itē ꝓmiſſio contra concil̓. lat̓. nō tinet. nec obligatōem iuducit. Accedens. Ca. Quidā mona chi promiſerūt cuidā clerico. ℟. nomīe prouidere in eccāſtico hn̄ficio qn̄ poſſent ſiue cū obtulexit ſe facultas. ſꝫ quia nō pronidebant eidē impetrauit lxās contra pſos ad qͦſdam iudices delegatos coraꝫ quibus petebat monachos cōpelli vt ꝓ niderēt eide ẜm qd̓ promiſerāt. rn̄debant monachi ꝙ nō tenebantur ei pronidere ꝑ illam promiſſione cū ſit factā contra cōcil̓. lat̉. iudices ſuꝑ hoc dubitātes ſi nificaue rūt hoc dn̄o pa. ⁊ ipſe ſuꝑ hoc re ſcribit monachis illis dicēs ꝙ aliud ē pͥ latū promittere collatōem beneficij cuꝫ poterit. ⁊ aliud cū vacabit cū in multis caſibus facultas ſe poſſit ſiue poīſet oſ fexre. in quibus collatō nō et ſub̓ expe ttatōne pacaturi beneficij differenda. vnde mādat illis vt prefato clerico cum potuerīt beneficiū eccāſiicū debeāt aſſig naxe. ¶ Cota ꝙ ꝓmiſſio de non vacate
non valet. Itā aliud eſt promittere be neficiū cū pcicauerit qd̓ nō licet ⁊ clid̓ cā facultas ſe oẜtulerit qd̓ licet. vnde pa tet promiſſionē non pacantis factaꝫ in geneꝝ nō palexe. poſtulaſtis. Ca. In quadā circhiep̄ali eccā dollatō prehendarū ſiue beneficiorū ꝑtinet cōmuniter ad archie piſcopū ⁊ capitulū. q̄rebat̉ ſi infra. x menſes prehendam pacantē neglexerīt ordinare. vtrū collatō ipſius ꝑrehēde pe nes archiep̄m remaneant. en̄t pa. ſi ca pitulū ⁊ archiep̄s infra predictū tꝑue circa hoc fuerint negligentes nec cib̓ ar chiepiſcopo ad capitulū nec a capitulo ad archiepiſcopū poteſtas deuoluitur cō ferēdi. Sꝫ ad ſuꝑiorem ẜm lat̓. concit. traſit collatō. niſi forte airchi epiſcopus non tāꝙͣ prelatus ſꝫ tanꝙͣ canonicus cū capitulo ius habeat cōferēdi. in eo caſu ſi archiepiſcopus doloſe impedierit col latō em. dolus ei prodeſſe non debei Nota caſum in qͦ metropolitanus nō poteſt purgare negligē̓tiam capituli. Itē iſtud ē ius cōmune ꝙ collatō bene ficiorū ſimul ad capitulū ⁊ epiſcopū per tinet. et tūc ꝑ negligentiā trāſfextur ad ſuꝑiorē proximū. Itē qn̄qꝫ archiepiſco pus reſidet ī capitulo vt prelatus qn̄ꝫ vt ſimplex canonicus. Itē dolus nemi ni debet ſuffragari. Cum dilecta. Ca. Cōmitiſſa flandrenſis habet ius patroncitus in qͥ buſdam eccleſijs in qͥbus habet preſen tatōem quaſdaꝫ promiſſiōes fecit de nō vacātibus beneficijs ⁊ donatōes illoꝝ bn̄ficiorū poſuit in inqnibus quorūdam vt cōferrēt illa cū vacauerint. peruenit hoc ad noticiaꝫ dn̄i pa. vnde mandat qui buſdam quatinus hmōi donatōes denun ciet irritas ⁊ incines. precipiendo illi co mitiſſe ne de cetero ſimilia attemptare

preſumat. ¶ Aota ꝙ promiſſio vel colla tio de beneficio nō pacante nō tenet. ¶ Ne ſede vacante aliquid innouetur. Ouit ille Ca. celeſtinopa. monaſteriū gloſtonienſe erexit eccām cathedrale vniendo iAd̓ eccē bathonien̄. vt idē eēt ep̄s vtriuſqꝫ poſt hec monachi cōquerebantur dn̄o in noc. ꝙ illa vnio vergebat in graue pre iudiciū monaſterij ſui cū per illaymonē ſolueretur religio. elemoſina fraudaba tur et hoſpitalitas tolleretur. vnde pete bant ſibi ⁊ monaſterio prouideri ſuper his propter quod mandauit pa. quibuſ dam vt monaſteriū̓ ipſū ſub̓ prioris re gimine facerent gubernari. et ep̄s certe redditibus eēt cōtentus vnione manen te et ꝙ epiſcopus res monaſterij nō ex penderet et ad petitōem bathonien̄. vnde epiſcopus cōfirmauit innoc. hanc ꝓuiſi onem ſuo priuilegio mortuo bathomen̄ epiſcopo petebant monachi a dn̄o pa. vt ſtatum monaſterij ſui deberet in melius celenar qꝛ tempus aduenerat in quo il lud fieri poterat ſine ſcandalo. et hoc ide petebat ba thomenſis eccā et dominus pex et alij plures incignaites et epiſcopi et abbates vt vnione penitus diſſolata monaſteriū reduceret in ſtatū antiquū dn̄s pa. cōſiderans ꝙ ſede pacante nō de bet aliquid innouari cū non ſit qui ius epiſcopale defendat ne pa. viſus ſit plo ꝓuidiſſe perſone ꝙ eccē. Si mortuo illo epiſcopo mutaret ſubito id quod eo vi uente cōce ſſit. et ideo petitōem illorū nō potuit exaudire. verū̓tamen cōcedit illis vt eccā bathonien̄. de paſtore fuerit ordi nata ius ſuū proſequendi liberā habeāt facultatē. interim tamē monaſteriū re gatur ſub̓ cura prioris. Nota ꝙ ſede pa
cante nihil ē innouandū. ¶ Itē tunc et cieſiā caret deſenſore et ſic nō ē qͣui non agat vel cōueniat. Itē que cū de libera tione facta ſunt non debent ſubito imi mutari. ¶ Ila deuotōis. Ca. collatio pͥ bendarū in eccā ſancti lenem pertinet ad epiſcopū loci vacate ſede epiſcopal ipa cauit quedā prehenda in dicta eccā ſanc ti leneij capl̓m illius eccē credens colla tōem prebendarū vacate ſede deuolutā ad ipſum prehendā illam vacantē cōtu lit cuidaꝫ clerico. poſtmodū archiepiſco pus capuanus de mandatō dn̄i pa. inue ſtiuit inagiſtruꝫ r. de illci prehenda. cui pa. illam prehendā cōtulerat et ita orta fuit diſcordia inter magiſtrū k. et illum cui capitulū prehendam illā contulerat vnde queſtio ſuper hoc dlata fuit ad fe dem cip. pa. auditis rationibus vtriuſqꝫ partis cōfirmauit prehendam ilſē dicto magiſtro non obſtante cōceſſione ꝑ ca pitulū alij facta vel cōfirmatione ī for ma cōmuni ob̓tēta. quia nullo iure caue tur ꝙ vacante ſede capitulū fungatur vice epiſcopi in beneficijs cōferendis. nec in eo caſu poteſt dici ꝙ poteſtas cō ferendi beneficia vel prebendas per ſu perioxis negligentiā ad capitulū ſit d̓uo luta. cū nullus ſit tunc ſuperior qui d̓ iu re vel factō poſſit prehendas cōferre. Aota ꝙ collatio que nulla ē non īpedit ſecundā. Itē quod non ē cōceſſum ītel ligitur prohibitū Itē ſede vocante mue cōferendi prebendas nō deueluitur ad capitulū. Itē nō curxit preſcxiptio tūc quia cū nullus ſit ibi prelatus nulla ē negligentia. ¶ Conſtitutis. Cci. inter epi copum burgen̄. et eccām ſancte marie de caſtroſori. quedā queſtio vertebatur procurator eccē ſancte marie petebat cib

De hisq̓ fi. a pͥ.
ep̄o hurgen̄. reſtitutōem ſuper libertate libere ſibi eligendi prelatū in dicta eccā ⁊ ſuper terris ipſius et rebus alijs. qui hus eccā fuerat ſpoliata. lite conteſ. co ram innoc. et poſtmodū̓ factis poſitioni hus et reſponſionibus ſiue cōfe ionib corā delegatis iudicibus ⁊ receptis qui huſdam teſtibus cā iterū delata eſt ad ſe. ap. pa. examinato proce ſu depoſitio nes teſtiū qui vacante hurgen̄ eccā. et carente legittimo defenſore recepti fue rant reprobauit. Nota ꝙ ſede pacante cā tractari nō poteſt. nec teſtes pecipi. quia nō eſt cū quo iſta fiant. et altera ꝑ te abſente ꝓceſſus cauſe nullus ē. ¶ De his que fiunt a prelatis ſine con ſenſu capitali. Rrita. Ca. Dicitur ī hoc capituloqꝫ irrica exit epiſcopoꝝ venditio vel donatio vel cōmutatio pei ec cleſiaſtite abſqꝫ cōſilio capituli. Rota ꝙ epiſcopus necvendere nec cilienaire po teſt rem eccleſie ſine conſenſu capituli quod verū̓ eſt de magna re. ꝑuam enim per ſe alienare poteſt vt .xij. q. ij. terru las. Continebatur. Ca. Queda abbatiſa fecit quandā donatōem cuiuſ dam decime cuidā nomine h. poſtea vero aliquanto tꝑe elapſo eandē decimā con ce ſit eidem. querebatur que cōceſſio pͥ ualeret. rn̄. pa. ꝙ cōceſſio decime prius facta ſi cōuentu ſciente et nō cōtradicen te facta e̓ tenet et valet. ſed ſi ignorante cōuentu aut cōtradicēte decimam predic to h prius cōce ſit ⁊ poſtea de cōſenſu ca pituli eandē decimā dedit eidem. ſecunda donatio debet valexe et preiudicarr prio ri Lota ꝙ qui nō contradicit cōſentite videtur. Itē pxelatus ſine cōſenſu capi
tuli cōceſſionē facere nō poteſt. Cum nos. Ca. Ep̄s vigorni en̄. ſine cōſenſu capituli ſui cōce ſſit quā dam eccam quibuſdā religioſis. ſucce ſor illius donatōeꝫ illā reuocare uolebat queritur an poſſit rn̄. pa. ꝙ donatio illa de xigore iuris non valet quā fecit ante ce ſor illius capitulo ſuo reclamanee ni ſi capitulū eā ratam poſtmodū hab̓miſ ſet. Nota ꝙ prelatus ſine cōſenſu capi tuli ſui donatōem in damnū eccē facere non poteſt. Itē ratihaibitio retrotrahi tur et mandato cōparatur. Itē ſub̓ſe quens cōſenſus valet. Itē quod ad ini cio nō valeꝫ. expoſt facto cōualeſcit. ¶ Nouit Ca. Patriarcha hiero ſolimitanus ſine cōſilio fratrū ſuorum abbutes ⁊ abbatiſſas ⁊ alias eccleſia ſticas perſonas inſtituebat ⁊ diſtitue bat. peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa. vnde ſuper hoc ſcribit ipſi patriareſe dicens ꝙ eū ipſe et fratres ſui ſint vnū corpus ita ꝙ ipſe caput. non decet ipſū vti cōſi lio aliorū omiſſis fratribus ſuis in ne gocijs eccē ſue cū illud ſit contra inſtitu ta ſanctorū patrum vnde precipit ei ꝙ decetero illud nō faciat ⁊ tales inſtituti ones ⁊ deſtitutōes decreuit caxere rohorͣ firmitatis. nota ꝙ non decet memẜrū a capite recedere nec econuerſo. ¶ Item prelatus negocia eccē ſue de cōſilio fra trum ſuorū facere dꝫ et precipue hmōi ſpecialiai aliter enī facta nō tenent. ¶ Quanto. Ca. prediciue patri aircha omiſſis fratribus ſuis in cōfirmo tionibus et cōceſſionibus et alijs nego cijs eccē ſue vtebatur cōſilio alioꝝ man dat pa. eidem ꝙ de cetero id non fagiat. ſed de cōſilio fratrū vel inciore ⁊ ſanio ris partis eadem pertractet et diſponat Preterea idem patriarcha in priuilegi is ſuis et alijs inſtrumentis nominā

ciẜſentiū fratrū inſcribi faciebat. preci pit pa. ꝙ hoc non faciat̉. quia talia mu uimenta ixrita ſunt et falſa. et ipſe que ſtione faſſi poterit formidare. i1 Nota ꝙ prelcitus de cōſilio ratrum ſuoꝝ negoci a eccē ſue pertraicicire et diſponere debet. Itē epiſcopi poſſunt cōferre priuilegia. Itē de falſo tenetur vt hic dicitur qͥ nō mina abſentiū ſcribit in lrīs ac ſi eēnt preſentes. ¶ Ca. Xbbades E a noſcitur. et cōuentus hcbent ius preſentādi ī ec cleſijs contingit aliquando ꝙ ip̄i abba tes preſentant. perſonas idoneas ep̄is dioc. ad eccas illas vacates. et eis r̄ce ptis ꝑ ep̄m monachi aliquando ante pͥ ſentatōem aliquando poſt cōtradicūt. qͦr. an talis inſtitutio valeat. rn̄. pa. ꝙ quando prelati faciunt hmōi prreſenta tiones. intelligendū ē ꝙ fiunt de cōſenſa fratrū ſuorā ſine quō nō valent. et ideo ſi cōſtiterit ꝙ cōſenſus fratrū vel ingio ris partis nō interuenerit tales inſtitu tiones debent caſſari niſi ex anūiqua et approhata cōſuetudine vel ex aliqua pe ciali cōceſſionē. chbates ipſi ꝓbauerūt ꝙ cōſenſus monachorū in talibus coNa tionibus. nō ſit requirendus. Nota ꝙ ab bas nō poteſt preſentare cilique vel con erre beneficiū eccleſiaſticū aliciū ſine cōſenſu ſui capituli. Itē collotio aūt pre ſentatio ſeu electio cōmuniter pertin ad prelatū et capitulū hoc enī eſt illius cōmune niſi aliud in cōtraxiū probetur a prelatis. ¶Itē ex ontiqua cōſuētudīe vel priuilegio abbas ſolus poteſt cōfer de beneficia irrequiſitis monochis. Ecū apoſtolica. i Ca. Inter ca pitulū ſancti ſtephani ex vna parte et monachos de pratea ex altera queſtio vertebatur ſuper quadā d̓cima. cōpromi ſerūt partes ſuper queſtione illa ī quoſ
dam arbitros corā quibus proponebāt monachi donatōem ipſius decime ſibi fa ctam fuiſſe. et a quodā milite de cōſen ſu bituricen̄. archiepi copi dioc. ipſius et cōfirmatā fuiſſe et ad confirmandā conceſſionē ſuā inducebant auctoritatē hieronimm. dicentis ſi aliquando fuerint a laicis que diuini iuris eē noſcātur mo le detenta. ⁊ inyſū tranſierint monacho rum epijcopo loci prehente conſenſa con ſicibuūt oīa perpetuai firmitate obnixa econixario pars altera reſpondebat ꝙ conſenſus epiſcopi ſine conſenſu cupitu li nō ſufficiebat ad hoc inducebat aucio ritatē leonis ꝙ epiſcopus de rehus eccē quicꝙͣ donape vel cōtaurare aut vendere nō audeat niſi vt meliora ꝓſpicicit et de conſenſū capituli ſui id facicit qd̓ nō ſit dubium eccē profutuꝝ. dubitauerūt iſti axhitri quando decima tenetur a laicō ſi conferatur eccē. vtrū ſufficiat conſen ſus epiſcopi ſine cleritorū conſenſu. et pa. xij. ꝙ monendus ē laicus qui decimā tenet vt illam reſtituar illi eccē ad quā ſpectat. quod ſi volueris et de conſenſu epiſcopi alteri eccē conce ſexit valebit donatio. et auctoritates predicte licꝫ ſit diuerſe nō tamē ſunt aduerſe. quia ali ud ē cilienare quod ab ecca poſſidetur. ī quo caſu intelligitur auctoritas leonis et tūc non ſufficit conſenſus epiſcopi ſi ne conſenſu capituli. et aliud ē ad vſu eccē r̄uocare qd̓ a laico detinetur. in quo caſu intelligitur auctoritas hieronimi et tunc ſufficit conſenſus epiſcopi. quia per vtranqꝫ auctoritatē vtilitati eccē prouidetur. et hoc prob̓atur per concili. lat̉. ſumpto ar. ⁊ contraixio ſenſu. in quo prohibetur ne aliqua religioſa perſona eccais ⁊ decimcis de māibus recipiat lai corum ſine conſenſu epiſcoporū. per qd̓ datur indirecte intelligi ꝙ ſufficit con

De his q̄ fi. a ma. ꝑ. ca. i
ſenſus epiſcopi vt licitū ſit eccē d̓cimas de manu recipere laicorū. hoc quod dcm̄ eſt de illis decimis dꝫ intelligi que laicis in feudū ſunt cōceſſe. Nota ꝙ lꝫ cōpro mittere in arbitros de rebus ſpirituali hus. Itē ille poteſt iura diſtinguere qͥ poteſt conſtituere Itē ſicut ad cōſulta tione iudicū reſpondet pa. ita et arbitroꝝ Itē ar. a contrario cōſenſu bene palet. Itē decime date laicioni feudū po ſſūt genocari. Tua nuper. Ca. Queſiuit ar chidiaconus meten̄. vtrū ep̄s ſiue elec tus de cōſenſu archidiaconi tantū ſine cōſenſu capituli poſſit cōferre vacantē eccam baptiſmalē aliciū monaſterio l altari eccē que hn̄t ius patronatus in il la eccā vacante. et rn̄. ꝙ non poteſt aucͣ toritate leonis pa. quia cōceſſiones ec cleſiacū vacantiū perperuae non ē dubi um ad alienatōes pertinere. Rota ꝙ pͥ latus ſine cōſenſu capituli bona eccē tē poralia vel ſpiritualia non pōt alienar̄ Itē donatio ep̄i cū conſenſu archidiaco ni non valet. Itē perpetue donationes nomine alienatōis cōtinentur. Paſtoralis. Ca. Epiſcopus elien fecit tale̓ queſtionē dn̄o pa ꝑrochi ē auctoritate dioniſij fuerunt limitate a diſtincte. vt prouentus cuiuſlibet pro chie in vſus orderent mumiſtrorus queſi uit vtrū liceat epiſcopo ſine auctoritate pa. vel ſine cōſenſu capituli ſui conferre viris religioſis obuentiones alicuius ꝑ rochicilis eccē reſeruata ſuſtentatōe vi carij. ſecundo fecit aliāͣ queſtionē lait. cō al. ꝓhibꝫ nouā pe̓ſione̓ īponi eccleſijs lvetere augeri q̓ſiuit epiſcopus elien̄. vtrū epiſcopus poſſit religioſis lociēte ruam eccam vel de nouo cōferre aliquam portōem de cōſenſu patroni Ad hoc rn̄t pa. ꝙ epiſcopus nec primū nec ſecundū
facere poteſt ſine licentia pape preter ea pituli ſui voluntatē. ſalua cōſtitutione canonica que dicit ꝙ epiſcopus poteſt cōferre pijs locis quinquageſimā porti onem. Nota ꝙ epiſcopus nec eccām po teſt dape monachis nec penſione auger̄ ſine conſenſu capituli ſui. Itē centeſi mā vel quinquageſima portōem poteſt dare pijs locioſine conſenſu capituli fui vt hic probatur. Et ſi membra Ca. Statutū fuit in concilgenerali quod habetur .i. de accuſatōib̓s. ſicut oliꝫ. ꝙ metropolita ni ſingulis annis debeant ꝓiunciale cō ſiliū celeẜrare. archiep̄s ſenouen̄. et fu fraganei eius ad conciliū illud nō reci piebant ꝓcuratores ⁊ nū̓dos cathedra liū eccārum verūtamen capitula cathe draliū eccārū ſeneuen̄. ꝓuincie depoſue runt ſuper hoc corā dn̄o pa. queſtionem Scribit dn̄s pa. archiepiſcopo⁊ ſuffra ganeis eius dicens ꝙ capitula predicta ad huiuſmodi conciliai debeant inuitari et eorum nuncij ad tractatum admitti precipue ſuper his que contingunt ipſa capitula. et hec ē rōquia cū archiepiſco pus et epiſcopi ſint vnū corpus cū capi tulis ſuis ⁊ ipſi caput ſine mēbris ſuis talici vel alia facere nō debent. Nota ꝙ omnes tangit ab̓ omnibus dꝫ tractari. Itē non dꝫ cuput a mē̓bris recedere nec membra a capite. ¶ De his que fiunt a maiori parte ca vituli. Vm in cunctis. Ca. In qͥ buſdā eccleſijs minor pars cle ricorū nō ſecundu rōem ſed ꝓ prici voluntate potius impediebant ec cleſiaſticā ordinatōem quod graue ⁊ di gnum erat reprehenſione cū in ordinati
pr

onibus eccārum ſꝑ debeat preualere ꝙ a maiori et ſamori parte capituli fuerit ordinatū. ideoqꝫ ſtatuit cōcil. lat̓. vtvbi a pancio rib̓us et inferioribus aliquid rationabile ob̓. ectum fuerit ⁊ oſtenſuꝫ ap. xe. p̄reualeat ⁊ ſuū cōſe quatur effec tuꝫ ꝙ a inciiori parte capituli fuerit or dinatū nō obſtante ſi aliquisdicat ſe iu ramento aſtrictū ad ſeruandū ecce ſue cōſuetudinē. quia nō ſunt dicenda iura menta ſed potius periuria ſiue temerā ria uramenta que in damnū eccē ⁊ con tra ſanctorū̓ patrū veniunt inſtituta et ſi aliquis cōſuetudines que nec rōe iu uantur nec canonicis cōſonant inſtitute iurare preſumpſerit a perceptōe domini ci corporis donec penitentiā egerit ſit pe nntus alienus. Lota ꝙ in maiori ⁊ ſa niori parte capituli reſidet poteſtas ca pituli. Itē vt cōtradictio minoris parte capituli valeat duo ſūt neceſaria .ſ. ꝙ rationabile quid obijciatur ⁊ ꝓbetur. Itē iuramenta cōtra vtilitatē eccleſia ticam preſtita nō iuramenta ſed potius periuria vel temeraria iuramenta dici d̓ bent. et idio nō ſunt ſeruanda Itē ſi qͥs turat ſeruare cōſuetudinē eccē nō aſtin gitur ad illicita ſub̓ tali enī iuramento nihil niſi licitū cōpreſenditur. Itē qui cōſuetudinē ilticitā iurat ſeruere donec egerit penitentia a perceptione corporis xp̄i dꝫ abſtinere. Quefiuit. Ca. In eccā dare monten̄. obſerucbatur vt ſi aliquis par rochianus penſione̓ debita eccē nō ſolue ret vel clericus aliquis deliqueret aliqͥs de canonicis etiā minimis interdicebat eccām ſine cōſenſu epiſcopi et aliorū ca nouicorū. queſiuit ep̄s an hoc fieri debe ret rn̄. pa. ꝙ interdiciū in aliqua ecca po ſitū ſine cōſenſū ep̄iſcopi et fratrū ſuoꝝ per alique de canonicis ehſeruari nō dꝫ
nec fuſtinere vt cib̓ alijs obſeruetur. ſed ſi aliquis deliquerit ipſe puniatur. quia peccata ſuos auctores tenere debent nec pena dꝫ vlterius protrahi ꝙͣ delictū fue rit in cōmittentē repertū. Nota ꝙ excō municatio ⁊ interdictū fieri debent de cō ſenſu epiſcopi ⁊ capituli. ¶ Itē ille qui peccat ſolus punixi dꝫ et nō illi qui non peccauerunt Itē pena dꝫ ſuos auctores tenere. Item penci non debet excedere de lictum. Ex ore. Ca. Patex cuiuſdaꝫ canonici auguſten̄. h̓. nomine accedens ad dn̄m pa. impetrauit ſrās cb̓ ecdē ad de canumē: capitulū auguſten̄. quibus de cano et capitulo mandabatur vt dcm̄ B. filiū ſuū infra ſpaciū tꝑis vnius me̓ ſis eligerent ei qſſumerent in prepoſitū et in ſignū inueſtiture ſibi annula au reum deſtinauit executoribus ſuper hoc deputatis. xecutores capiculū memo ra tum monuerunt vt mandatū cipoſtolicū adimplerent capitulū licet lrās recepiſ ſent aiudito ꝙ eprepoſitus ipſorū eēt e lectus et cōfirmatus in epiſcopū ẜrixiē. infra terminū in quo debebant executo ribus rn̄dere h. tunc eorū decanū in pre poſitū elegerunt. cui dictus b. reuerenti cim exhib̓uit tanquā prepoſito. tandem ille h. fuit mortuus eo mortuo capitulū ſeaum elegit in prepoſuū iſtum cui pa. ſcribit dicto s. appellante ne ad̓ aliquā aliam electionē procederent. cū ad ipſuꝫ dicta prepoſitura ſpectaret ⁊ ſic orta fu it controuerſia inter ipſum b. et iſtum prepoſitum. delata fuit cā ad celeſtinum papam corā quo multa obiecta fuerant contra iſtū b̓. ita ꝙ celeſtinus caſauit ī ueſtiturā de ipſo h. ad vltimū delaa eſt ca ititū ad dn̄m innoc. corā quo iſta 2 a lia allegcita fuerunt. pa. vero ſuper hoc ita duxit ſcatuendū. quid cōſcitit et ꝙ

Vt eccle. bene.
prefatus b. non fuit inueſtitus de dicta prepoſitura quauis mnandatū fuiſſet nec de ea inueſtiretur et ſi etiā inueſtitus fu Ia illa inueſtitura caſſata fuit per ce leſtinū et ſi euiā caſſata non fuiſſet cuꝫ propter hoc ꝙ dicto h. reuerentiā exhi buit tanꝙͣ prepoſito iuri ſuo renuncicre videtur. pa. conſiderans ꝙ ipſe h̓. cippel lane non poterat ut per appellationem ipſius ordinatōem ecce impediret et ītel ligens ꝙ a maiori parte capituli electō fuit iſte in prepoſitū. electione ipſius et ordinatōem auctoritate apoſtolica con firmauit. et dicto b̓. ſilentiū impoſuit ſu per ipſa prepoſitura. No. ꝙ ipſo fcō renū ciat qͥs iuri ſue vt iſte obedientiā facien do dicto h. Itē tacite penunciat quis iu ri ſuo. Itē non valet appellatio niſi in terſit illius qui appellat. Itē electio ma ioris partis capituli valet. Ex parte. Ca. Archiepiſco pus rothomagen̄. cū fab̓rica eccē ſue xe ſtauratione indigeret hcibuit tractatuꝫ cum fratribus ſuit vt quilibet eorū cū ipſo archiepiſcopo aliquā portione red dituū ſuorū tam pio et nece Iario operi deputaret et ꝙ ipſi facere voluerūt. vn̄ ipſe ſignificauit hoc dn̄o pa. ſuꝑ hoc ſta tuit pa. vt ſi aliqui cōtradixerint ſtatu tis ſuis archiepiſcopi ⁊ maioris parte capituli et ſanioris ob̓tineat Iniā pluxi morū. Nota ꝙ ſmā maioris ⁊ ſanoris partis capituli preualet. Itē in caſu iſto non tene̓tur niſi maior et ſanior ꝑs cōſentiret. Vt eccleſiaſtica beneficia ſine dimi nutōe conferantur. T noſtrū. vt plene intel ligas hanc dec. ſic pone ca. alit̓ nō plene intelligeres eā. Ea. In
tellexit dn̄s pa. ꝙ cancellaria mediola nen̄. eccē pacauerat vltra annū. ⁊ ſic po teſtas cōferendi cancellariā d̓uoluta fu erat ad papam vnde ipſe ma̓dauit archi epiſcopo mediolan̄. vt ipſaꝫ cōferret cu idam h. ſubdicicōno ſuo. et ſi poſt recepti onem mandati ſui in cōtrariū faceret il lud caſſciuit. archiepiſcopus receptis litteris rn̄. ꝙ cancellariā non cōtulerat qui a propter grancimina deb̓itorū reti nuerat fructus ipſius de qua reſponſio ne factū fuit publicū inſtrumentū viſis lris die ſequenti reſpondit ꝙ mandatū domini pa. non poterat adimplere. quia reſeruatis ſibi ꝓuentibus iā x. mēſib elapſis cōtulerat eā cuidā h. nomine. et de hac reſponſione factū fuit publicum inſtrumentū. iſta relata ſūt dn̄o pa. et ī ſtrumenta oſtenſapa. vero intelligent parietatem huius reſponſionis ſtatim mandauit archiep̄o vt ad preſentiā ſu am mitteret ꝓcuratorem idoneū oſtē ſu rus ꝙ ipſe cācellariā ipſam cōtuliet ꝑ ſone idonee et modo canonico et tꝑe ſibi cōpetenti et idem h. veniret vt defenderet ius ſuū ſi vellet. acce ſſit procurator ar chiepiſcopi et ille h. qui produxerūt du os teſtes in preſentia pa. qui iurati dix erunt ꝙ parum poſt mortē cācellarij ar chiepiſcopus cōtulit cācellariam dicio h. reſeruatis ſibi prouentibus et illū in ueſtiuit de cancellaria per lib̓rū precipi ens ꝙ illud eēt ſecretū et vnus teſtis adiecit ꝙ poſt mandatū dn̄i pa. eo vide te tradidit ei figillū. alter dixit ſe hoc au diuiſſe et procurcitor hoc ide confe ſus fuit pa. hoc intelligens mandauit qͥbuſ daꝫ ꝙ ſi poſt ſecundū mandatum per qd̓ totū negociū reuocabatur ad curiā ei tradidit ſigillum talē traditōem decer nerent eē nullā. et inhiherent illi h. ne figillo vlterius vteretur. quod totum
v g

factum fuit ⁊ prohibitus fuit vti ſigillo per hoc intellige illam s. de appel. vt q̄ e̓ pars iſtius ⁊ illā debes hic legere ī prin ciꝑ o quia precedit iſtam vt pꝫ in antiqͥ cōpilationē. Ab iſto loco in antea ha bes in lrā que procedunt ſunt in parte deciſa. Poſt multas allegatōes ⁊ execu tiones ipſius archiep̄i. vltimo propone bat dictus archiepiſcopus. ꝙ cū nullus debeat ſine accuſatore damnari nec ali quid ſit actū in dicto negocio in forma iudicij teſtes contra ipſū recepti nō debe aut ei preiudicace quia hec allegatio ꝑ ſonā dn̄i pa. tangere videbatur apertius voluit expximere cam quape mandauit inqͣ uxi de predictis ne aliquis crederet ꝙ in factō iſto perperā ꝓce ſet preſex ti n̄ cū rō aſſignanda illius inquiſitōis debeat eē poſteris ꝑ̄co futura. cū enī fit cautū in iure ꝙ actore nō vrobante reue debeat quāuis nihil probet abſoliū. vide ri poterat ꝙ pa. malicioſe impoſuiſet o nus ꝓbandi archiepiſcopo ſuꝑ predcīs tribus articulis. viꝫ vt probaꝝt ꝙ pre dictā cancellariā perſone ÿ̓donee modo canonicō et tꝑe cōpetenti donae Ca vero inquiſitōis ē. cū enī donaitio fuiſſet occultata propter quod nō carebat ſuſ picione et elapſo anno nullus cancellari us apparet. merito credebatur ꝙ ad pa. eēt donati o deuoluta ẜm lat̓. concil. et iō illam poterat ſine culpa cōferre qꝛ pa. de occultis diuinare nō poteſt. et preſump tio ecat ꝑropa. cū ipſe prima vice rn̄de ret ꝙ cancellaxiā nō contulit. vnde non fuit grauamē ſed grā ꝙ ei cōceſſit facul tatē ꝓbandi pro ſe. Itē ꝙ de nouo vel de modo canonico fide ſibi fieri mandauit ipſe archiep̄s dedit cam illi mandato qꝛ mandauit per lrās ⁊ ꝓbauit per teſies ꝙ retentis ſibi prouentibus officiū illd̓ conceſſit. vnde pa. contia talē cōceſſionē
fuit merito ſuſpicato. ⁊ ideo pa. ex offici o ſuo illā inquiſitōem cōmiſit faciendaꝫ cū ad ipſū pertineat de ſubditoꝝ exceſſi bus inquidere vexitatē oībus predictis diligēter exami natis. pa. īuenit archi ep̄m culpabilē in tribus circa cōtrarieta timn reſponſi. cūnulli deẜuerit ex certa ſcientia cōtraxicireſpondere. circa carna litatē animi qꝛ nō deluit cū affectu car nali cōmittere illud offiuiū ⁊ circa inho neſtatē facti qꝛ ex pacto vel aliqͣcōuetōe cōmittere nō debuit nudū officiū ⁊ reti nere prouentus cū hoc in lat̉. concil. ſit prohibitū ⁊ in alio canone reperitur ꝙ eccleſiaſtica beneficia ſine diminutione ſunt cōferenda. Vnde circa hoc ē diſtin guendū vtrū ille qui dat beneficiū ſpiri tuale ꝑcipiat prouentus qnde donatōe ſꝫ enī non ꝑcipit prouentus ante donati onem ſed clius ex donatōe cōſequitur vt fructus percipiat ſimonia cōmittitur. ſi vero ante donatōem percipit ipſe prouē tus hoc diſtinguendū ē vtrū cōſtitucioā te donatōem ex ca nece ſaria retineat prouentus. iſtud licitum ē an cōueniat cū eo qui accipit beneficiū vel cū alio me diatore vt retinert prouentus et conce dat beneficium iſtud quidē non lꝫ. ne a periatur uic illis qui prauitatē ſuā ſtu dent palliarē. Ex hac dec. notaꝙꝫ nullo dbet ſine accuſatore daminari. Itē cū aliqua preſumptō appuret cōtra aliquē dꝫ ſe excuſare et redoet̉ rōem ſuper hoc vt fecit hic dn̄s pa. Itē actore nō pro bante reus ꝙͣuis nihil probet dꝫ qbſel ni. Itē quādo pre ſumptio ē contra ceu̓ onus probandi tranſfertur in eū vt hic erat circa archiep̄ꝫ. et ideo pa. īpoſuit ei ons probandi ſuper tribus articat̓ pre oc̄is. Itē tria ſunt conſideranda in col latōe beneficij. perſone idoneitas modus canonicus et tempus cōpetens. ¶ Item

De reh̓s ec. nō alie.
occulta donatio nō caret ſuſpicione qua re nō dꝫ valere. Itē nemo diuinare te netur. Itē ſuperior ex officio ſuo dꝫ in qmpere de inferiorū exceſſibus. Itē cō traxia proponens nō eſt audiendus. Itē carnalitas nō d̓ꝫ attendi in benefi tijs cōferendis. Item in ſpiritucilibus eīs pactio et cōuentio illicita dꝫ ce ſape Itē beneficia integra cōcedi debent. Itē ſi eccā ē onerata debito l̓ ꝓpt̓ aliā iuſtaꝫ cām ⁊ honeſtā pre eſt ep̄sad tꝑs proue̓ tus alicuius dignitatis vel prehende li cet illā cōferat retinere. Item nemini aperienda e̓ pia malignandi. ¶ De rehus eccē nō alienandis. On liceat. Fc. Dicitur in hoc capitulo ꝙ ep̄s vel ab̓bus preeſt pluribus eccleſijs non dꝫ terras vnius eccē vertere ad aliā et ſi fuerint mutande ex cā iuſta cū volun tate ambarū partiū fiat. Nota ꝙ cb̓bas vel epiſcopus nō poteſt revnius eccē ap plicare alij quāuis ambe ſint ſue ſine iu ſta cā. Item ſi epiſcopus vel abbas vo luerit res vnius ecce permutare cū reb̓. alterius eccē permutatio dꝫ fieri de con ſenſu ambarū partiū. Qui res. Ca. Olim quidam petebant a regibus res eccē ⁊ obtine bant aliquando. quia iſtud iniquū erat ſtatuit congil. lugd. ꝙ illa que ſic tradū tur irrita ⁊ vacua habeātur ⁊ illi exclu datur a cōmunione eccē qui taliter exci prunt hona ipſius. Nota ꝙ hic nō excu ſat auctoritas maioris. Item nō valet cōce ſio laici facta de re eccleſiaſtica qͥa pro non dato hab̓etur. Item pretextu laice donatōis vel cōceſſionis vſurpans ſib̓i rem eccē excōmunicandus eſt. ¶ Conſenſus. Ca. Statuit con
cil. tolletan̄. ꝙ ſacerdotes qui ſona ſuat̉ linquunt eccleſijs aut aliqua predia ec cleſte ſue acquirunt po ſſunt aliquos de ſeruis eccē tradere libertati ẜm quanti tate honoꝝ que cōtulerunt eccē ſecundū ꝙ canōes dicūt ita ramē vt cū peculio et poſteritate ſua maneāt in ſeruicio eccē vtilitatem ecce ẜm ꝙ potuerint ꝓſequē tes. Nota hic duos caſus in quibus ſa cerdos poteſt manumittere ſeruū eccē .ſ. cū bona ſua relinquit ecce. aut aliqua prediā eccē acquirit que duplū valeāt ꝙͣ ſeruue. Item poſteritas manumiſſi licet ſit ingenua dꝫ eē obnoxia eccē et pͥ tare operas impoſitas tempore manu miſſionis. ¶ Epiſcopi qui. Ca. In capitri lo iſto dicitur cōtrariū eius qd̓ dicitur in precedenti. videlicꝫ ꝙ epiſcopi qui nihil de ſuo cōferunt eccē libertate uo eccē dare non pōt qꝛ imquū eſt vt q̄ res ſu as eccē nō cōtulit damnū inferat eccē⁊ ſucce Ioxibus illius qui hoc fecerit illos ad ius eccē reuotabit. Nota ꝙ prelais qui nihil de ſuo dedit eccē vel cicquiſiuit ſernis ecce libertatem dare nō poteſt. Item ſucce ſor reuocare poreſt ⁊ dꝫ qd̓ antēte Ior mncile alienauit. ¶ Nulli liceat ¶Ca. Quia prela ti et clerici eccleſiarū indifferenter ob ligabant res eccē mobiles et immobiles propter quod damna multa ꝓueniehāt eccleſijs ſtatuit concil. ꝙ decetero nullo debeat alienare rem īmobile̓ eccē ſue ſi ue ager ſiue ruſticū mancipiū. nec piꝫ nori obligare. et alienatōis verbū conti net cōditionū permutatōem et emphite oticū cōtractum perpeluū et ideo omnes ſacerdotes cibſemēant ab̓ hmōi alienati one. quod vbi fecerint penas cōſtitutio nis leonine formident. Rota ꝙ nullus debꝫ alienare res ecce immohiles et eſt
vijij

ſententia generalis. fallit eī in caſu vti litatis. ¶ Idē verbo alienatōis cōtinetur omnis alienatio que tranſfert dominiuꝫ vtputa vendicio et oīs illa per quā regoſ ligatur. ¶Idē alienāti illicite res eccle ſie penei cōſtitutiotis leonine infligit̉. ¶ Si quis preſbiteror Ca. Quia prelati eccārum frequenter alie nabant hona eccē ⁊ alij ſub̓ſcribebant ī damnū eccē ſtatuit ſymcichus pa. ꝙ ſi quis preſbiterorū vel aliquis alioꝝ ſub ſcripſexit. alicui alienainti predium eccē excōmunicetur. niſi forte ⁊ aliencitor et qui acceperit per reſtitutōem ſibi celexi ter ꝓſpexerint. quod ſi nō fecerint īſtru mentū inde cōfectum nō palebit pret̓ pe nam quā propt̓ hoc ſuſtinebūt ⁊ licitū exit quibuſlibet eccleſiaſticis ꝑſonis cō tradicere ⁊ male alienata repetere cum fruttibus. MNota ꝙ qui aliciū cōtrattui ſud̓ſeribit̉ videtur illi cōſentire. ¶ Item fallit hec regula illa nemo poteſt venire cōtra factū ſuū. qꝛ vt hic dicitur aliena tor poteſt repetere alienata Itē vb̓i nō palet cilienatio nec valet inſtrumentuꝫ de ea cōfectū. Itē res male clienaita cū fructibus percipitur. ¶ Ea. Quidā de ſil ¶ Id ciurrs. uis eccārum fecerūt terras arabiles il las extirpando querebatur vtrū terre il le arcibiles facte poſſent ſub̓ annua pen ſione cōcedi ſerrditario ture tenēdas il lis vel heredibus eorū̓ qui lab̓ore ſuo il lcis extirpauerūt. et rn̄. pa. ꝙ bene pōt il lis cōcedi niſi forte poſſit alijs ad ingio rem vtilitatē eccē conferri ſub̓ eode ẜo noxe ⁊ laborē. Lota ꝙ eccāvtilitatē ſu am ſꝑ facere deb̓et ⁊ res ſuas meliorare debet ¶ Ca. Archiep̄s ra ¶ Vt ſuper uen̄. recepit quaſdā poſſe ionēs ſiue redditus a rege aut etiā aliunde ex cer
tis letis in recōpenſatōem decimarū ſub̓ tractarū. et redditus illos ſiue poſſeſſio nes retinuit ad vſū ſuū qͦuſqꝫ die̓ clau ſit extremū. Queſiuit ſucce ſor illius v trum redditus illi ſiue poſſeſſiones ītel ligantur ad menſam archiepiſcopi per tinere. Itē cum ipſe archiepiſcopuste necitur iurameto fidelitatis ꝙ fecit ap. ſedi .ſ. nō alienare de nouo queſiuit vtrū de redditibus illis poſſit fieri cōtractus cuiuſlibet alienatōis rn̄. pa. ꝙ ſiue ītel ligantur d̓ menſa archiepiſcopi ſiue nō non debent alienaxi. cōcedit tamē pa. ar chiepiſcopo vt ipſe de cōſilio et a ſſenſu fratrū ſuorū vel ingioris partis poſſit a lienare poſeſſiones ecce ſue minus vti les vel cōmutare ꝓ alijs vtilioriẜs ha bendis. Nota ꝙ archiepiſcopi et epiſco pi iuramento tene̓tur non alienare de nouo poſſeſſiones eccē. ¶ Itē prelati ec cleſiarū poſſeſſiones minus vtiles alie nare vel cōmutare pn̄t pro vtilioribus de cōſenſu fratrū ſuorū. ¶ Ad audientiā. Ca. Quidam de canonicis exon̄. eccē quedā predia ip ſius ecce. alijs fratribus incōſultis lo cauerunt in perpetuū in damniū ecce. per uenit hoc ad noticiā dn̄i pa. vnde mādat exon̄. ep̄o quatinus ſie̓ ita locatōes il las ſtudeat reuocare. ſi vero nō poſſine reuocapi niſi pecunia inde recepta reſtitu citur cōpellat locatores ad pecuniā reſti tuendā cōductoribus. ¶ Nota ꝙ male a lienata in damnū eccē ſūt reuocanda. Itē conductores habent accionē contra locatores ad preciū repetendū. Voſſe ſiones. 11 Ca. Queſiuit archiepijcopus iſte vtrū poſſet alienat̉ poſſeſſiones ad menſam ſuā vel capitu li pertinētes vn̄dit ꝙ non. nitē queſiuit vtrū poſſet eccās in quibus monachi eē cōſuenerunt dōcedere clericis vel laicis

De precaxijs.
et reſpondetur ꝙ non. i1 Nota ꝙ epiſco pus po iones ad menſam ſra capidu li ꝑtinē̓res. alienade nō poteſt. Itē e cg regulares amplius ſeculaires eē non de hent ſed reformari debent per homineoe iuſdem religionis que prius ibi fuerāt. ¶ Ad noſtrā. Ca. Monaſteriū cuſin̄. grauatū erat onere maximo dehi torū. propter quod abbas et cōuentus e inſdem tali nece ſitate ducti quandam villā ſuam cōceſſerunt in feudū cuidam laico tali cōditione appoſita. ꝙ ide laico ſolueret octuaginta lib̓ras. pro quibus villa ipſa erat obligata qd̓ ipſe nō di tulit effectui mancipare. videntes mona chi ꝙ monaſteriū ex tali cōtractū enor miter eēt leſū ſupplicarūt humiliter do mino pa. vt feudum ip̄m faceret ad mō naſteriū reuocari. cū idem laicus primo āno de redditibus ipſius feudi vltra fū maꝫ perceperit ꝙͣ perſoluit. et poſtmodū etiā per plures annos percepit fruttus eius vnde mandat papa quibuſdā qua tinus ſi predictū monaſterium propter hoc inuenerint enorme diſpendiū intur riſſe cōpellant dictū laicū vt predictum ſendū liberū ⁊ quietū dimittat monaſte rio predicto. pecepta prius pecunia a mo nachis quā pro vtilitate monaſterij ꝓ predicto feudo dicitur expendiſſe cū fru ctus percepti ſibi debeant ſufficere ꝓ ſa hore. Nota ꝙ cū eccā enormiter ledit ī aliquo cōtractu dꝫ reſtitm. ¶ Tum laicis. ¶ Ca. Iaici quan tūtunqꝫ religioſi ſint nō habent aliquā poteſtatē diſponendi de rebhus eccē. ſed ipſi in cōtrariū faciunt immunitatē eccle ſiaſtice libertatis impugnant ſuis con ſtitutionibus imo potius deſtitutionibs ꝯſuppando iuxiſdictōꝫ eccleſie. et etiam ſpiritualibus illicite. preſumendo vo ſens cōcilium hmōi grauaminihus obm
are omnes cōſtitutōes ⁊ alici oīa que fa dunt in preiudiciū eccleſiarū decernit cōcilium non tenere. Nota ꝙ Laici in p̄ iudiciū eccē nihil ſtaruere pn̄t. ⁊ ſi qua in contrariū faciūt nō tenent. et ſic iſtā cōſtitutōem inducas contra eos. De precarijs. Recarie Ca. Dicitur in hoc capitulo ꝙ precarie de quin quennio in quinquenniū ſit re neuande Nota ꝙ precarie de quinquen uio in quinquenniū debēt renouciri. De precarijs. Ca. Quidā pͥ lati eccarum faciebant precaxias in de num eccleſiarū obligando ſe ⁊ ſuos ſuc ceſſores ſub̓ certa pena. ſtatuit cōcilium cartaginen̄. vt nullus ſucceſſor ſit obli gatus in pena ſui antece ſoris ſed ſi an tece or res eccē irrationabiliter diſtra xit ad iusectē debeat reuocare. Notaqꝫ vhi cōtractus nō tenet nec pena ſuꝑ hoc appoſita. Itē ſucceſſor nō obligeitur ex cōtrractū habitō in damnū eccē fritro ab antece ſſore. Itē ſucce ſor male aliena ta reuocare dꝫ ad ius ecce. Precariū. Sic pone caſā ro gaſti me vt rem meā cōcederē tibi ad v tendū. ego p̓cib̓s tuis cōceſſi tibi rē iuā precario. volui poſtea reuocare illud pͥ caxiū. tu nolebas mihi reſtituere. queri tur vtrū ego poſſim reuocare cū mihi placuerit. reſpondetur ꝙ bene poſſum il lud reuocrre quandocūqꝫ mihi placue rit. Itē ſoluitur d precariū mortuo illo cui cōceſſum fuit. ſed non ſoluitur illo mortuo qui dōceſſit. Item ſoluitur pre cariū ſi ille qui cōceſſit precariura alie nauerit. quia per tole̓ cōuentionē res a liena inuito dn̄o poſſideri non licet. Se cundo dicitur ꝙ precarie que aliquādo

fiunt de po ſe ionibus eccārum non de bent reuocaxi ꝓ voluntate cōcedentium ¶ Rota ꝙ precariū reuocatur ꝓ volūta te concedentis. Iitē cōtractus qui preca rie nominātur nō po ſſant r̄uocari ad vo luntatē cōcedentium. et ita differentia ē inter precariū et precaxias. ¶ De cōmodatō ¶ Vin gratia. ¶ Ecce ſit pone caſum. cōmodaui tibi equū meū vel etiā rē aliāͣ res iſta deteriorata ē. querebatur vtrū teneaxis mihi ſuper hoc rn̄. pa. cū aliquis recepit tōmodatū grā ſui tantū propter propriā vtilitatē ꝓcurandam tenetur nō ſolū de culpa lata et leui ſed etiā de leuiſſima. veru̓tamen de caſu for tuito non tenetur nuſi per culpā fucima ca ſus ille acciderit vel niſi pactū interuene xit ꝙ d̓ cexto caſu et expre ſoin pactō te neretur vel niſi fuerit in mora in reſtitu endo cōmodatura. ¶ Secundo querebat̉ vtrū cōmodatum poſſet repeti anteꝑſuꝫ expletū ad quē res fuit cōmodata ⁊ di citurꝙ contra illū qui rē cōmodatum ac cepit cōmodati agi non poteſt ante vſū cōpletum. qꝛ non decipi beneficio nos oꝫ ſed iuuari. quod eſſet ſi qͣte fmnitū vſum cōmodatū reuocaret. Lota ꝙ in cōmoda to venit leuiſſima culpa. Itē de caſu for tuito quis nō tenetur niſi in caſibus qͥ hic cōtine̓tur .ſ. ſi per culpam ſuā caſus ille acciderit vel pactū interuenerit de cer to caſu vel fuerit in mora in peſtituendo cōmodatū. Itē intempeſtiue cōmodatū non reuocatur. Itē beneficio decipi nō debemus ſed iuuari. ¶ De depoſito.
Rouis. Ca. Ep̄s londoni en̄. quandā ſūmam pecunie depo fuit penes quendā canonicū cū iuſdam eccē nomine helial. ile helial ſe pe interpellatus fuit vt depoſitū reſtitu eret ſed ilud facere denegauis et pecuni am illa ſubripuit ⁊ aſportauit. vnde cō queſtus fuit epiſcopus dn̄o pa. de eccle ſia illius belial. dn̄s pa. rn̄. nō conſtatqꝫ illa pecuniā quā belial furatus ē in vti litatē eccē ſit cōuerſa. vnde nō poſſum. canonicis illius ecce precipere vt iſtā pe cuniā tibi reddant. cū non fuexit depoſi ta penes eccam ſed penes illū helial. vn̄ mandat epiſcopo vt attionē ſuā dixigat cōtra illum furē et mēdat pa. quibuſdā vt illum helial ponaint ſub̓ duris queſti onibus et ſi oportuerit ponāt illum ī vī culis vt ſic dictā petuniā reſtituat. In fi ne dicit ſi epiſcops poterit amicabiliter cōuenire or redditibus illius cū canoni cus eccē pa. xatā habebis. Lora ꝙ eccā non tenetur cū depoſitū non ſit eccē ſed perſone. tame ſi tale depoſitū factum ali cui de eccā vertā ſit in vtilitat eccē tene tur eccā non actione depoſiti ſed d̓ ī rem verſo Itē depoſitarius torqueri poteſt vt reddat depoſitum. ¶ Bona fides. Ca. De poſui pe nes te res meas ille res cimiſſe ſunt de rebus tuis nihil amiſiſti. queritur an tenearis mihi ad eas reſtituendas. acti one depoſiti. Rn̄detur ſi ree mee ſalue ſunt et res depoſitas amiſiſti hocipſo pͥ ſumitur ꝙ honci fides abeſt circa res de poſitas. et itu dolus affut et ideo tenet ad reſtituendū depoſitū et de culpā etiā tenetur depoſitarius ſi oẜtulit ſe depoſi to vel ſi aliquid pecepit pro caſtodia. ſꝫ de caſu fortuuto nō tenetur niſi pactā in teruenexit vel niſi culpa vel mora preceſ ſexit caſū. Secundo queritur vtrum

De eiup. ben.
xepoſitori liceat reuocare depoſitū quādo cunqꝫ voluerit reſpondetur ꝙ ſic ſed ſi depoſitarius opponeret cōpenſatōem vel in toto vel in parte cōpenſatio non ē ad mittēda. ne cōtractus qͥ ex hona fide orit̉ ad perfidiā referatur. ſed in alijs cōtra ctibus bene admittitur cōpenſatio ſi cā ex qua cōpenſatio poſtulatur liquidā ſit a facilē exitū credatur habere. Nota ꝙ ille qui recipit depoſitum de ſolo dolo tenetur. de culpa etiā tenetur ſi obtulit ſe depoſito vel aliquod recepit ꝓ cuſtodi ¶ Itē depoſitarius de caſu fortuito nō tenetur niſi pactū interuenerit vel niſi culpa vel mora p̄peceſſexit caſū. Itē de poſirum poteſt reuocari quādocūqꝫ vo luerit depoſitor. Itē contra depoſitum non admittitur cōpenſatio. Itē cōtrac tus depoſiti ex bona fide oxitur. De emptione ⁊ venditione. Lacuit. Ca. Dicitur ī hoc capitulo ꝙ preſbiteri dn̄t am monere plebes ſuas. vt cū hūc ritate vendant res ſuas tranſeuntibus ad quod ſi opus fuerit cōpellātur. Rota ꝙ tranſeuntibus nihil carnus vendedū Et qͣ in mercato. Vt menſupe. Ca. Dicitur in hoc capitulo ꝙ qui iuſtas menfuras ⁊ iuſta pondera cā lucri mutuciuerit per xxx. dies in pane et aqua penitere do. ſlota ꝙ iuſte et legittime debent eē men ſure. Itē qui iuſtas menſuras et iuſta pondera cā lucri mutuauerit xxx. diecpe nteat. Ca. Abbas ⁊ mo ¶ cū dilecti. nachi karioli emerunt quandā ſiluam que nigrauallis appellatur aquibuſdā
canonicis heluacen̄. ignorante capitulo beluacen̄ ꝓ x. liẜris qͥ tunc valebat xl. marchas adpetitōeꝫ capituli beluatē. cā fuit cōmiſſa ſuper hoc ep̄o mormen̄. et decans remen̄. cū clauſula illa. vt ſi vt̓ qꝫ intereſſe nō po ſſit alter in eodē nego cio ꝓcedere nō differret. et cū epiſcopus cauſe intere ſſe nō poſſet. decanus in cau ſa proce ſſit. et quia cōſtitit ei ꝙ predicti fratres predictā filuā minuedimidia in ſti precij cōparaſſent pronūciauit pre dictam venditōem nō tenere. et filuā il lam adiudicauit canonicis belucicen̄. et eos in poſſe ſione ipſius ſilue induxit. cā iſta percippellatōem ad ſe. ap eſt dela ta. dominus pa. auditis rōihus et allega tionibus vtriuſqꝫ partis ſniqꝫ prioris iudicis caſſauit tanꝙͣ iuxi cōtrariā et pͥ cepit filuci predcām monachis eē reſti tuendā qꝛ cū res minus dimidia iuſti pͥ cij cōparatur in arbitrio emptoris e̓ an velit cōtractū reſcindere an iuſtū preciū ſupplere ſalua queſtione canonicis helu acen̄. ſuper receptione precij vel cōſenſu capituli inuentione nō habito ſeu alia cā rōnabili quā canonici contra mona chos duxerint. proponendā. Nota ꝙ ſniā iuri cōtrariai nō valet. Itēcū reemi nus dimidiai iuſti precij cōparatur ī op tione emptoris ē ſupplere iuſtū precium vel recedere a cōtractu et recipere preciā quod dedit. Itē alienatio ſine cōſenfu capituli nulla e̓. et citra aliquā appella tōema reſcinditur. Itē ſi quis exvna cā petat rem ciliquā et ſuccūbat nihilomin. poteſt eā petere ex alia cā. et hoc per illā lrām alia pationabili ca. Peruenit. Ta. Quidā miles p. nomine quandā domū ciſſignauit vx ori ſue in donatōem propter nuptias ꝑs modū de cōſenſu vxoris ſue vēdidit do mum ilſā cuidam mulieri b. nomine pro

cexta quātitate pecunie. quo defuncto re licta illius cōtra illam venditōeꝫ venire preſumpſit. allegās ꝙ domus illa ſibi donatōnis titulo aſſignata nō potuit ali enari. ꝙͣuis ipſa cōſenſexit p̄dicta. h̓. rn̄ debat ꝙ. xxx. annis conſtante illorū ina trimonio hona fide ⁊ iuſto titulo domūil lam quiēte poſſedit ⁊ in cōmunes vſus preciū domus eſt cōuerſum. ⁊ temꝑe vē ditōnis tantū habebat ī honīs maritus mulieris qd̓ ſibi conſulere poterat iudex qui de hoc cognoſcebat cōſuluit dominū pa. qͥd iuris eſſet. ⁊ rn̄dit. ſi p̄dictā vera ſunt dicta. b̓. ſuꝑ domo ꝑredicta nō debet vlteris fatigari. Rota ꝙ iure empt̓. poteſt allegari preſcriptio. Itē nota ꝙ ſi res donata in donatōeꝫ ꝓpt̓ nupticis. ſi conſtante matrimonio alienetur de cō ſenſu vxoris. ſoluto mcitrimonis tenet a lienatō rū donatō ꝓpter nuptias ſoluto matrimonio ad viraꝫ vel eius heredes de becit redire. niſi cōſuētādo vel pactū aliud inducat .i. de donatōe inter virū ⁊ vxorē capitulo vltimo. Ca. Quidā lai Ad noſtram. cus. .x. noīe quādam quātitatem pecunie mutus accepit ⁊ quodaꝫ vſurario. m. nō mine crrditor ille ne poſſit vel poſſet per canonem vſurarios editū in poſterū cō uenixi. recepit cib̓ illo domus quaſdam ⁊ olmas titulo emptōnis. cū ī vexitate con tractus vſurarius eſſet. ꝙ cōtracto vju rarius eſſet patet ex eo qd̓ eſt in inftra mēto venditōnis expreſſum. vt quando cūqꝫ a ſeptēno vſqꝫ nouēniū debitor ſol ueret creditori. lx. vncias tarenorū que vix dimidicim iuſti precij cōtingebant ⁊ creditor domos ⁊ oliuas reſtitueret debi tori. conſultus pa. an creditor compelli de beat ad reſtituendas domos ⁊ oliuas. rn̄det pa. qͥa fraus ⁊ dolus alicui patro cincixi nō debent. mandat quatins nō ob
ſtante predicto inſtrumento cenfecto he fraudem canonis ꝓmulgati contra vſu rarios compellat predictū creditorē per penam in concil. latercmū. ſtatutū cōtra v ſuparios ad reſtituēdas domos ⁊ oliuas ei ad queꝫ debent de iure reſtitui. Ex hac dec nota ꝙ ex forma contxactus ap paret qn̄qꝫ an cōtractus ſit vſurarius. et ex precie appciret an cōtraictus ſit vſu rarius an vera ſit venditio Itē fraus ⁊ dolus nemini debent patrocinari. Iter potius conſideratur qd̓ agitur ꝙͣ qd̓ diffi mulcite ꝑcipitur. Itē ſicut ille qͥ dedit v ſuxas poteſt repetere ⁊ agere contra v uyarium ita ⁊ eius heredes. Cum cauſam. Ta. monachi ſancti martimi de monte vendiderūt q̄daꝫ accuſamenta .f. ⁊. x. ciuibus hi terbien̄. ī qua ve̓ditōe dicebāt moncichi ꝙ mona ſteriuꝫ deceptū erat vltra dimidiā iuſti precij cauſa ſuꝑ hoc delata e̓ ad dn̄ꝫ pa. quid coſtitit domino pa. monciſterium de ceptū fuiſſe in illa venditōne vltra dimi diam iuſti precij ſentētiādo decernit vt predicti ciues aut recepto precio reſtitu ant poſſeſſiones aut ſupplicant quantū cōſtiterit iuſto precio defuiſſe tꝑe vendi tōnis. Nota ꝙ ī optōe ēptoris e̓ aut pͥ ciū reciꝑe ⁊ rem reſtituere qūt ſupplere iuſtū preciū. Itē in cōtractibus iniciū eſt ſpectandum. Si venditori. Ca. Aliqͥs ven didit rem ſuaꝫ ticio mouetur titio qͥſtio de re illa ſibi vendita. dicit̉ hic ꝙ ſi tici ns nō denūtiauerit vēditori uidicio inſti tuto cōtra ipſūptrem ſibi venditā defen dat. vel fi ticius cōtumaciter ſe abſenta uerit tꝑe ſentētie vel ꝑ īiuriā iudicis ſen tētia lata fuerit contra ipſ. contra ſuū venditorē de eictōne agere nō palebit. Nota hic tres calus ī quibus venditor nō tenetur de euictōne .ſ. ſi nō denu̓daue

De locato ⁊ tōdac.
rit emptor venditori vt rē ſibi venditā vfendat vel ſi cōtumaciter ſe abſentaue rittꝑe ſnie̓ vel ſi per iniurici iudicis. Inic̄ lata fuerit contra ipſū. ¶ De locato ⁊ cōducto. X veſcripto. Ea. Dicitur hic ꝙ nullus ſcolaris nulloma giſter cōducat hoſpiciū aliorū ī fra tempus cōductionis ſine licētia in qͥ lim. niſi prius tempus cōductionis elcip ſum fuexit. qui contrr fecexit excōmuni catōem incurret. Nota ꝙ tranſcripto cre ditur ſine orignali. Itē nota cōtra ſu perbiāet elatōem ſcolaxiū quō nolunt appapere potentes in pecunia. Itē vns legatus poteſt ſtatutū altexius cō firma re. Itē ſtatutū legati perpetuū e. licet eius iuriſdictio ſit temporalis. Itē nō ta cōtra fraudes et deceptōes mercatoꝝ veſtra nobis. Ca. Quidam epiſcopi ſtatuerunt ꝙ nullus deberet lo care fructus decimarū ſuarū ad firmā. niſi ꝑrochialibus preſbiteris propter iuſtū ſtatutū eccē non modicū ledebant vnde monachi petierunt a dn̄o pa. ſuper hoc ſibi prouideri. ſuper hoc reſcrihit pa. monachis illis ꝙ nō obſtante cōtpario ſtatuto epiſcoporū poſſint locarꝭ fructo dedimarū ſuarū perſonis illis cū quibus cōditōem eccē poruerunt facere melioꝝē ita tamē ꝙ iſta locatio nō extendatur ad feudū vel alienatōem. Nota ꝙ fruc tus decimarū ⁊ aliarū perū̓ ſpiritualiū poſſunt locari et vendi ⁊ obligari. Licet ces ex quibus ꝓuentus tales precipiū tut alienari nō poſſunt. Itē iſti ꝓuen tus nō poſſunt daxi in feudū. vel aliena ri perpetuo. Propter caſus. Ecce locaui alici prediū̓ meū ꝓ certa penſatione q̄
nuatī reddeda. ſt exilitas magna cōtigit et ſic magnū danū dedit cōductori ſine culpa ſua. vicio ramē ipſius rei ſeu cām fortuito. queritur verū colonus totam teneatur ſoluere penſione̓. rn̄. pa. ꝙ pen ſio remittenda e̓ pro rata niſi ſterilitas poſſit cōpenſari cū p̄hertate precedentis vel ſubſequentis anni. Secūdo queritur vtꝝ letator poſſit expellexͣ inqͥlinū de do mo ſuci inuitū. reſpondetur. Si modo im mineat neceſſitas qui nō īminebat tꝑe locatōis locator inuito inquilino poterit domū inhabitare et inquilinū expellere vel ſi refectione indiget que non īmine bat tꝑe locatōis remiſſa ſibi penſione ꝓ reſiduo tꝑe. Itē ſi inquilius peruerſe moratur illide poteſt inde amoueri vel ſi non ſoluit canonē per hienniū nec ſibi celexi ſatiſfactione ꝓuidit poteſt expelli Nota ꝙ penſio aliquando remittenda ē̓. Itē ſterilitas poteſt cōpenſari cū vberta te ¶ Itē nota ꝙ in quatuor caſibus pōt inquilinus expelli .ſ. ſi immineat neceſſi tas que nō imminebat tꝑe locatōis vel ſi refectione indigeat domus vel ſi inqui linus peruerſe moratur ihie vel ſi non ſoluit canonē per hienniū. ¶ Potuit. Ca. Eccā dedit rem aliquā alicui in emphitheoſim. iſte em phit heota meliorauit rem illa quexitur vtrū poſſit vendere melioratōes ſuas r̄ſ pondetur ꝙ emphitſota dꝫ primo reqͥ rͣxe eccāꝫ ſi velit emere ius ſuū. et dꝫ de nunciare illi quantā poteſt habere cib̓ a lijs et ſi dixerit ſe nolle emere tunc pōt ius ſuū vendere. vel ſi nihil dixerit dꝫ ex pectare eccam per duos menſes. quibus elapſie poterit emphieſota vender̉ alijs ſuas melioratōes qui ab̓ hmōꝫ emptio ne non ꝓhibentur. et ſi contra hoc fece rit vel per hienniū la ſolutōe penſionis ceſſauerit licite pōt expalli. niſi celexit̓

poſt bienniū ſatiſfecerit nō obſtante ꝙ ei nō fuit denunciatū quia dempus ī hoc caſu ipſā interpellat Nota ꝙ emphit℟ ora ſꝑ deſet denūciare dn̄o ſi vult vender̄ ius ſuū alias cadit a iure ſuo. Itē ſi ꝑ hienſiū nō ſoluit canonē poteſt expelli Itē in ſolutione canonis poteſt mora purgari. Item tēpus ē hic pro admo nitione. De rern̄ permutatione. I princeps. Ca. Queſitū fuit in cōcilio iſto vtrū eccā poſ ſet rem īmobilem ꝑmutare cuꝫ principe. ſtatuit concil ꝙ ſi princeps vo luerit permutare pem īmobilem cū ſanc tis locis. et ah eis rē aliā accipere et de tō muni voluntate permutatōem facere hoc licitū ſit dū̓modo cā rōabilis hoc ex poſcat et res ꝙͣ princeps preſtiterit ma ior fuerit vel ſaltem equalis et ſuper hac permutatione principis ſanctio promul getur. Rota ꝙ princeps poteſt rē ſuaꝫ īmobilem cū re eccē īmobili permutape dūmodo eccā nō ledatur Itē pragiaā tica ſanctio e̓ confirmatō ab imperatore facta. Ca. Dicit̉ Vt cōmutationes. in hoc capitulo ꝙ cōceſſiones factē aſ antece Iore in damnū̓ ecce poterunt r̄uo tari a fucce Iore. Nota ꝙ res eccē cau te cōmutari debent. Itē ſucce ſor pōt reuocare res inale alienatas a predeceſ ſore. omnancipia Ca. Queſitū fuit ī voncilio iſto vtrū mancipia eccarum po ſint permutari cū mancipijs laicorū ſtaruit cōtil. ꝙ incincipia eccleſiaſtica permuturi nō debeant niſi ad libertatem ita videlicet ꝙ mancipici que dantur pro mantipio ecce ꝑmaneant in ſeruitutē ec
cleſie in libertate perpetua manecit. qͥa quod ſeme deo dedicatā fuit ad huma nos vius nō dꝫ redire. Nota ꝙ res eccā rum A humanos vſus redire nō dn̄t. In iuſtū. Ca. idem dicitur in capitulo iſto ꝙ primo .i. ī primo .ſ. ꝙ mā cipia que fideles deo ⁊ ſanctis eccleſijs pro remedio animarū ſuarū cōtalerunt occaſione alicuius cōmutatōis in ſerui tutē ſeculariū iterū nō redigūtur. quia vt canon dicit. ẜui fugitim ſolūmodo di ſtrahi poſſunt elemoſina enī vnius pec catum alterius fieri nō dꝫ. nec ad hūa nos vſus ſeruus eccē redire dꝫ. Nota ꝙ incincipia eccleſiciſtica in ſeruitutem ſeculariū redigi nō debent. Itē ſerui fu gitiui diſtrahi pn̄t. Itē vnius elemoſi na alterius peccatā eē non ē Queſitum. Ca. in concil. tu pon̄. ſtatutū fuit ꝙ cōmutatio dignitatū fieri non dꝫ. queſitū fuit a pa. vtrū cora mautatio prehendarū fieri poſſit cū hoc in concil nō fuexit prohibicū. vnde vide batur promiſſū rn̄. pa generaliter verū eſt ꝙ cōmutatio prehendarū fieri non pote ſt precipue aliqua pactione premiſ ſa que in ſpiritualibus annexis ſimoni cica continet prauitatē. ſi vero ep̄s cām viderit neceſſaxiā poterit de loco qd̓ locū tranſferre perſonas. Aota ꝙ permuta tio tam in prebendis ꝙͣ indignitatibus e̓ ꝑrohibita. Ite̓ in ſpiritualibus oīs pactio illicita reprobatur. Item nō ſo lū ī ſpiritualibus ſed etiā in eis ānexis cōnnttitur ſimonia. Itē epiſcopus ꝓpt̓ cām nece ſcipiam poteſt facere cōmutati ones prehendarū et tranſlatōes perſona ruꝫ quod intellige non premiſſa aliqua pactione. Ca. Due cō ad queſtiones. uentuales eccē cōſtitute erant in dioce. iſtius epiſcopi vtraqꝫ iliarum habebat

De rerū ꝑmutati.
eccām prochialem cū poſſe ſionibus ſu is ⁊ vtraqꝫ ꝑrochialis ecca magig erat vicina alteri ꝙͣ illi cui erat ſubiecta. Iſte cōuentuales ecce velebant ad īui cem permutare illcis parrochiales eccas ſed altera ꝑrochialis eccā pluxibus poſ ſe ſionibus abundabat. et ideo cōuentu alis eccā cui ſubeſt poſtulat ſibi adijci cextā pecunie quantitatē vt ſic cōtractō permutatōis poſſit ad equalitatē perdū ci. querebatur vtrū hoc licite fieri poſſit rn̄. pa. ꝙ vnus cōtractus ficit de ꝑrochia lib̓us eccleſijs per ſe ⁊ alius cōtractus d̓ polſeſſionibus fiat per ſe ⁊ ſi rōe poſſe ſionū vna eccā prefert̉ alt̓i ab̓ cilia ecca certa ſibi pecunie quantitas adijciatur ita ꝙ cōtractus ſibi inuicē nullatenus miſceantur. ¶ Nota ꝙ monaſteria pn̄t habere eccās ꝑrochiales i Itē permuta tio tꝑalium ⁊ ſpiritualiū ad inuicē fieri nō poſſunt. ſed ſpiritualia iuper ſe et tē poralia inter ſe recte permutari po ſſunt Itē cōmutatio eccē fieri poteſt licet ve̓ ditio ſit interdicta. ¶ Cū olim. ca. Mcgiſter s. ar chid. et h̓. prepoſitus ad inuice fucis dig nitates ꝑmutarunt propria temeritate orta fuit poſtmodū ſuper ipſa permutati one queſtio inter eoepropter quod par tes acceſſerunt ad dn̄m pa. in cuius pre ſentia magiſter s. ſponte fuit cōfeſſus de permutatione. ſed h̓ prepoſitus ea in fidiebatur omnino dicēs ꝙ ipſe prepoſi turā ſuā ſine aliqua cōditione reſigna uit et poſt reſignatōem predicti incigiſ tri archidiaconatū fuerat aſſecutuepa. auditis hinc et inde propoſitis cōſtitit ei ꝙ dictus h. permutationi cōſenſit ⁊ p̄ dictus magiſter publice fuit errorē ſuū cōfeſſus. vnde vtrūqꝫ ſua dignitate per ſmām diffinnitiuā priuauit. Nota ꝙ qui dignitates vel beneficia auctoritate ꝓ
pria cōmutant illis dignitatibus ⁊ pre bendis ſunt priuandi. ¶ Itē cōfeſſus in iure pro conuicio habetur. Itē cū ſpon te confeſſo nō mitius agitur ꝙ cū conui cto ſed hoc forſitan fit propter connexi tatem. ¶ Cum vniuerſor Ca. G. ca nonicus leodien̄. et l. clericus ceperunt ī tex ſe tractare de permutatione prebēda rum fuarū quā permutatōem credebant ſibi expedire g. canonicus prehendā ſuā iſti l. reſignauit dictus l. cōtulit eā cui dam cōſanguineo ſuo ſed ſuā prehendā ſicut promiſit noluit reſignare. et ſic di ctus g. ſpe ſua fruſtratus remanſit. ⁊ fu per hoc corā leodien̄. ep̄o fuit diutius li tigatū. tande dictus l. appellauit ad pa. ſꝫ dictus g. ad ſe. ap. accrſſit. dictus l. nec iuit nec miſit. dictus g. predicta expoſuit dn̄o pa. vnde ſuper hoc ſcribit pa. quibuſ dam dicens. cū igitur deceptis et nō deci pientibus iura ſub̓ueniant quānis ipſi non poſſent de iure beneficia eccleſiaſti ca permutare. vt ſimplicitati penia tri huatur. mandat quatinus ſi cōſtiterit predictū gͦ taliter fuiſſe deceptum cōſan guinens illius l. ab̓ ipſa remoneatur pͥ benda. et quilibet alius illicitus detentor et eam reſtitui faciant dicto g. Rote hic duas regulas. ꝙ deceptis ⁊ nō decipien tibus iura ſub̓ueniunt. Itē fraus ⁊ do lus nemini dꝫ patrocinari. ¶ Itē permū tatio prehendarū non poteſt fieri ⁊ poſ ſe Ioxibus prehendarū ſine auctoritate ſuperioris Itē ſimplicitati percendū eſt ¶ Exhibita. Ca. inter abbatē et cōuentū ſancti martimi d̓ panormo ex vndi parte et prepoſitū albenen̄. ex alte ra ſuper quibuſdā decimis queſtio verte batur cā ſuper hoc cōmiſſa fuit cuidam cappellano dn̄i pa. in pngarici cōmorāti

tandem ſuper queſtione illa cōpromiſſū fuit vtximqꝫ in dictū cappellanū ⁊ mā giſitū m. tanqͣꝫ ī cirbitros qui taliter cir bitrati ſūt ꝙ ſi dictus prepoſitus ob̓tine re po ſet a rege vngarie decē milia ſol̓. concedi monaſterio ꝑredicto manachi ce ſarent a petitione decimarū monachi dubitantes forſitan an talis permuta tio yaileret. ſignificauerunt hoc dn̄o pa. vnde mandat quibuſdā quatinus ſi cō ſtiterit de ꝑremiſſis tale arbitriū decer nant irritu et inanē. et quicqͥd ſecutū ē ex eo vel ob̓ id cū permutatio de ſpiritus libus ad tꝑalia ſit ihibita. Lota ꝙ tꝑalia cū ſpiritualibus permutari non debent Itē ſi principale nō tenet nec ac & Ioriū vel qd̓ eſt ex eo ſecutum. ¶ De feudis Nſinuatiōe. Ca. ep̄s inau ren̄ recepit in pignus quaſdaꝫ poſſeſſiones ab m. pro quadā pecunie quantitatē quā mnutuciuit eideꝫ quas dicis mn. cib̓ ecca inaurien̄. tenebat in feudū querebatur vtrū ep̄s deberet cō putare fructus in ſortē. rn̄detur ꝙ ep̄e po teſt licite retinere gangeriā predictam fructihus nō cōputaus in ſortē quā diu ſorteꝫ reſtituerit totā ita tamē ꝙ ꝙͣdiu frattus illos recepit nō cōputandos in ſortem dictus in. a ſexuitio quō eccē illi pro feudo ipſo tenetur interim ſit īmu uis. ¶ Nota hic caſū in quo fruttus non cōputantur in ſortē. nec tamē cōmitti vſura. Itē fructus ſuccedunt loco ſer uicij. atē proprietas fructuū ſiue po ſeſſio penes feudatariū e̓ ⁊ non penec dominū feudi. Ex parte. Ea. Archiep̄e me diolan. fecit tres queſtiones dn̄o pa. va ſallus eccē dece ſit feudū quod ab eccā
tinebat deuolutū ē ad ipſa queſiuit vtꝝ feudū illud liceat ei alij dare non obſtā te iuramento quo tenetur nō infeudare de nouo romano pontifice incōſulto. Se cundo queſiuit. ecce vaſalius alienauit feudū quod ab eccā tenebat ſine licētia domini⁊ ſic amiſit feudū. vtꝝ poſſit fili um illius vel cōſanguineū cōſorteꝫ eiuſ dem feudi inueſtire de illo. Tertia que ſtio ē talis. paſalius eccē alienauit feu dum quod ab eccā. tenebat. eccā nō pōt feudum illud de facili recuꝑare. queſiuit vtrū feudū illud poſſit alij luicō dare in feudū. qui illud recuperet ab eccā recog noſcat. ad quālibet queſtionē reſpondꝫ ꝙ licite frudū illud cōcedi poteſt. No. ꝙ iuramentū de nō in feudando. de nouo non extenditur ad fruda antiqua ſed ad illa tm̄ que nūꝙͣ fuerunt infeudata ſed ab eccā poſſeſſa. Itē ſi vaſallus fendū alienat ſine licentic dn̄i dꝫ illud amitte re. Itē valet donatio illius rei quā cō ſe qui nō poſſumus. ¶ De pignoribus ⁊ alijs cautōibue. Ca. Dicitur in hoc vllus. capitulo ꝙ nulli preſbitero lꝫ ornamenta eccleſiaſtica laicie impignorare niſi in fumneceſfſitute. Nota ꝙ ornam enta eccē impignorari lai cis non poſſunt niſi iuſtiſſima neceſſita te ꝑrgente. Ca. Dicitur ꝙ homo ¶ Lator. liber capi vel detineri nō dꝫ .ſ. pro dehito etiā ſi resde fuerint. Nota ꝙ homo liber pro debito capi vel detineri non dꝫ quod verūe̓ ſi honis cedere poluerit vt. E. qui bonis cedere poſſit li. i. ¶ Ex preſentiū Ca. Sacerdos ecce de offitōna pro ſua propria nece ſſi tate obligant calicem argenteuꝫ et me

dietatē vnius breuidrij eiuſdē ecce. et morte preuentus eat non recriperauit. fili us illius defuncti requiſitus per ſucce ſo rem vt res quas pater obligauerat r̄col ligeret quod facere noluit. vnde ſacerdos cōqueſtus ē dn̄o pa. vnde mandat ep̄o ex on̄. quatinus ſi verū eſt quod aſſeritur filiū illius qui fucce ſſit eidē cōpellat vt res predictas recolligat ⁊ eccē reſtituat ſupradicte. quia indignū ē vt res eius debeant recipere. Mota ꝙ prelatus non poteſt obligare bona eccē pro ſuo factō proprio. quod ſi fecerit heredes illio poſ ſunt cōueniri. Itē bona illius tacite ſūt obligata ecce ꝓ facto rectoris (Itē fili us heres cōuenitur ex cōtractu defuncti ¶ Illo vos. Ca. Henxicus et §. eius frater filij g. d̓ coſa receperunt xxiij. libras mutuo a quadā muliere g. nomine filici heobaldi et ab heredibus ſuis. pro qua pecunia obligauerunt ei quaſdam terras ſed cū dicta mulier ter ras illas reſtituere nollet impetrauerūt lrās contra ipſam ad quoſdā iudicesco ram quibus petebant terras illas ſibi p̄ ſtitui. Ex aduerſo r̄ſpondebatur ex par te mulieris ꝙ terras illas nō tenebat̉ reſtituere cū pignori obligate nō eſſent ſed vendite ẜm ꝙ inſtrumento inde con fecto continetur predictus h. pro ſe ⁊ fr̄e ſuo dicebat terras illais nō eē venditas ſed pignori obligatas quia in inſirumē to venditōis talis erat adiecta cōdicio. vt ſi a tꝑe cōtractus vſqꝫ ad duos prox imos annos prefato t. patri ipſius mu lieris emptio diſpliceret g. pr̄. h. cih̓ inde vſqꝫ ad vnū annū ſolueret xxiij. libras fructibus cōputatis perceptis iudicesdu bitauerunt vtrū pura ⁊ ab̓ſoluta eſſet henditio an cōtractus pirgnoraticius iu dicari deberet. cōſultus pa rn̄. ꝙ qualiſcū qꝫ fuerit intentio cōtraſentiū et ex for
ma tōtractus nō appareat venditio con ditionalis ſed pura quāuis per cōditōeꝫ poſſit reſolni tamē ex duobus que in in ſtrumento cōtinentur videlicet ꝙ fructs percepti in ſoluenda pecunia debeant cō putaxi ⁊ ꝙ vltra ſortē tres libre debecit perſolui contra ipſū emptorē preſumit vehementer. maxime cū ipſe cōſueuerit exercere vſuras. MNotaqꝫ cū dubitatur de intentione cōtraẜentiū forme cōtrac tus ſtandū eſt. Itē cū aliquid ultra ſortem percipitur ꝯſura preſumitur. Itē contra eū preſumicur ꝙ ſit vſurari us qui vſuras recipere cōſueuit. Ex lr̄īs. Ca. Quidam ſpolia uit quendā mercatorē ⁊ etiā vulnera nit grauiter ⁊ ſic aufugit de terra. Iuſ ticiarius regis cepit fratrē ⁊ vxorē illi us malefactoris ⁊ de mandatō ipſius ō̄ nia hona illius detracta fuerunt et pecu nia ſoluta fuit mercatori qui ſpoliatus fuerat ⁊ pulueratus ⁊ incirito illius mu lieris. ſed quedā poſſeſſiones minute re manſerant quas frater illius male fac toris retinuit de incindato iuſticiarij. qͥd emptoralis nō īueniebatur. vnde cū mu lier illa dote ſua propter maleficiū viri fuexit ſpoliata impetrauit lrās ad iudicē contra fratremciriti ſui qui quedā maxi ti bona poſidebat. corā quo petebat dotē ſuam ſibi reſtitui vel ſaltē mitti in po ſeſſione̓ honorū maxiti que ille poſſide bat ipſe reſpondebat ꝙ hona illa retinu erit de mandato iuſticiarij ſoluta pro e is pecunia mercatori ꝓut ſuperius ē nox ratum ⁊ hec omnia probauit corā iudice dubitabat iudex quid iuris eēt. et pa. cō ſultus rn̄. ꝙ ſi cōſtiterit ei ex his que ī preſentia ſua propoſita ſunt ⁊ ꝑrobata ꝙ niulier tantū dediſſet viro ſuo in dotē quantū ipſa petit cōdemuꝫ fratrē ſui ma viti eidem ad reſtitutōem dotis in tantū

quantū de honis maxiti noſcitur poſide̓ quia mulieribus fauor multus debetur in dotibus recuperandis et iure ciuili ca uetur ꝙ propter mncileficiū viri mulier inanere n̄ debeat indotata. et quia hona mnariti obligata ſunt vxori ꝓ dote ſua ad quēlibet tranſeunt cū ſuo honore. Rota ꝙ fuuor multus debetur mulieri hus in doubus ſuis retuperandis. ¶ Itē propter maleficiū viri vxor dotē ſuā nō dꝫ cmittere. Itē bona mariti tacite ſūt obligata vxori pro dote ſua. Itē ree tranſit cū honore ſuo ad quēlibet poſſet ſoxem. Cū contra. ¶ Ca. Quidā noīe aiurentius quandā pecunie quantitatē recepit q quodā creditore. pro quā pecu nia obligauit ei quaſdā poſſeſſiones tē pore ꝑ vocedente mortuus ē creditor ille heredes treditoris illius poſſeſſiones il las obligauerunt gͦ tiui anagnino. mor trio poſtmodū laurentio d̓bitorē. xd̓ mō te fortitino filius illius in preſentia dn̄i pa. mouit queſtione ſuper poſſe ſioniẜs predictis contradictū g. ciue anagninū dicēs ꝙ de fructibus illarū tantū fuerat perceptum tum cib̓ ipſo g. tum ab̓ alijs quibus poſſeſſionibus vel ille poſſe ſio nes fuerant obligate ꝙ fructus illi for ti poterant adequari. bene petebat illas poſſe ſiones ſibi reſtitui. ad hoc ꝑrohā dum ſuas probatōes induxit dn̄s pa. cō ſiderans ꝙ in talibus fructus percepti debecnt cōputari in ſortē. et ſi qui vltra ſortem percepti ſunt reſtitui. videns eti am ꝙ fructus illarū poſſeſionū extenu aſſent ⁊ annulaſſent totū debitū decre uit poſſe iones illas reſtituendas dicto r. et in corꝑaleꝫ poſſe ione̓ illcirū ipſu fecit induci. Nota ꝙ pignus mihi obli gatum cilijs poſſum obligare. Itē ℟e ces poteſt petere pignora patri obligata
Item fructus pignoris debent cōputari in ſortē. Item ad officiū iudicis perti net nō ſolum ferre ſniam ſed mittere in poIſeſſionem. Significante. Ta. Quidam diuis piſainus r. nomine accepit mutuo cc. libras ⁊ g. ciue piſano pro qua pecuni a obligauitei quādā domū. et promiſit ei preſtito iuramento ꝙ niſi domū ipſam recolligeret termino cōſtituto vlterius creditore ſuper ea non moleſtaret. ſed di ctus x. in fra. tempus ſtatutū per certuꝫ et fidelē nunciū vt credebat pecuniā nu meratā creditori remiſit. ſed nuncius il le perfide agens pecuniā illam ſicut ſibi iniunctū fuerat nō perſoluit. et poſtine dum idem r. ab imperatore detentus cre ditori ſatiſfacere non potuit vt debebat ſed poſtmodū ab imperatore liberatus pecuniā ſolnere voluit creditori et ipſe e am recipere noīuit quic non fuit in t̓mi nō perſoluta. vnde dictus r. ſignificauit hoc dn̄o pa. ſuper hoc ſcribit pa. quibuſdā dicens cū ergo pactū legis cōmiſſorie ſi in pignoxibus improbatū. et preſatus r. quantū in eo fuit iuxamentū ſexuauit quia per eū que cextū nunciū eē credebat pecuniā xemiſit in termino cōſtitute ma dat pa. quatinus ſi eſt ita predictū cre ditorē eccleſiaſtica cenfura cōpellant vt ſorte ſua cōtentus penſionibus illis do mus cōputatis eam domū prefate reſti tuat debitori pacto talivel iuxamentone quaquam ob̓ſtante. ¶ Lota ꝙ pactum legis cōmiſſorie in pignoxibus appoſitū non obſtat quominus pignus reſtituat̉ niſi iuxamentū interueniſet. Item iuxamentum in caſuiſto preiudicat legi cū ſine periculo anime poſſit ſexuaxi. Itē poſſe ſuū faciens mādatuꝫ legis ad implet. Ite malicia nuncij nō obeſt do mino dūmodo ab̓ inicio credatur fidelis

De fiaiuſ.
nundus. Itē fructus pignoris cōpu tandi ſunt in ſortē. ¶ Cū conſtet. Ca. Quidā fecit teſtamentā et in teſtamento illo reliqͥt proprietatē bonorū. ſuorū marie vxori c. vſumfructū vero I. matri ſue vxori ogerij. inciria proprie taxia mortuo teſta tore petebat ab̓ i. vxore ogerij preſtaxi ſibi idoneā cautōem ꝙ ipſa vteretur ⁊ frueretur. ſalua rerū ſubſtantia in reſ īmobilibus ad arbitriā honi viri. man dat pa. quibuſdā quatinus cōpellant ip ſam ad cautōem idonea̓ preſtandā ꝙ ip ſa vratur et fruatur rehus īmobilibus ad arbitriū boni viri que vſu non conſu mantur pecuniā ſi qua hab̓uit vel habe hit et eſtimatōem alierū honorū quelꝑ ſucōſumuntur et in hereditate. inuenta fuerunt poſt mortem ipſiuere ſticuit ſiue peſtituat dicte marie vel heredibus eis Nora ꝙ vſufractūarius tenetur preſta re cautōem ꝙ pratur et frucitur ad arbi triū boni vixi. aliqs repellitur vt quidaꝫ dicunt ¶ De fideiuiſoribus. Iericus. Ca. dicitur in hec capitulo ꝙ clexitus inſerui ens fideiuſſionibus ⁊ clero dꝫ x̄ moueri. Nota ꝙ clexicus fideiu pere nō dꝫ quod verū eſt frequeter per illud ver bum inſerniens. ¶ Peruenit Ca. Quidā cleri ci e. et j. anglici receperunt quandā quā titatē pecunie mutuo a quihuſdā merca toribus honoen̄. quidā clexicus r. noīe. fi deui ſſit pro predictis clericis apud mex catores pnus e. .ſ. per fide ſuam ⁊ alter per iuramentū ꝓmiſit ad terminū cōſti
tutā ſoluere pecuniā. ſed illis pecuniam nō ſoluentibus dictus r. clericus ſatiſfe cit creditoribus &e eadē. vnde cōqueſtus fuit dn̄o pa. ſcribit pa. ep̄o elien̄. e ar chidiacōno norbicen̄. dicens ne dictus v. diſpendiū patiatur vnde videtur ppeniū̓ obtinere. mandauit pa. hononien̄. ep̄o vt inſpiciat inſtrumenta ſuper debitis illic que ſunt apud creditoris. ⁊ eorū trāſcri pta ſub̓ figillo ſuo ſignata mittat iudici bus iſtis maandans eiſ& quatinus ſi per cōfeſſionē clericorū predictorū vel alias eis cōſtiterit rē taliter ſe habere mone ant illos ⁊ cōpellant vt predicto x. peru niā quam ꝓ eis ſoluit reſtituant et ip̄ꝫ cōſeruent indemne̓. alio quin d̓ redditibꝰ eorū debita ipſa perſolui friciant. et dam na illa reſartiri aut reddicus illos ſibi aſſignent. tam diu detinēdos donec de ip ſis ei fuerit ſatiſfactū. Preterea ſi cōſti terit predittos clericos religione̓ fidei iuramenti ſui piolaſſe eos ab̓ officio ⁊ he ne ficio ſuſpendant. Nota ꝙ ſi clericus fideiuſſexit tenetur. Itē quisnō dꝫ pati ſuſpendiū de quo meruit premiū̓ ob̓tine re. Itē ſigillo ep̄i ſtatur tanꝙͣ vere pro bationi. Itē confeſſus in iure pro iudi cato habetur. Itē cuꝫ oī intereſſe ſati faciendum ē fideiu ori. Itē ſtipendia clerici vel beneficiū detineri debent ꝓ de bito ſuo quod verū eſt per iudicē. Iteꝫ fides ⁊ iuramentū equiparātur. Item ꝑiurus priuari dꝫ officio ⁊ beneficio. Conſtitutus. ¶ Ca. Cancella rius cantuarien̄. tꝑe lat̓. concil. recepit mutuo quandam quantitatem petunie a creditorib̓s bononien̄. pro qua pecuni a incigiſter ſimon fideiuſſit. ⁊ quia can cellorius pecuniam non ſoluebat mole ſtias plures predictus mgr̄ a cxeditori bus ſuſtinebat ⁊ debitum fuit augmen tatum vnde dictus iugē coqueſtus fuit
xj

dn̄o pa. vnde incindat archiepiſcopo can tuarien̄. quati. ſi legittime ſib̓i d̓ hmōi affertatione cōſtitutione cōſtiterit pre faicum cancellariū moneat ⁊ cōpellat ec cleſiaſtica cenſura vt predictū magiſtꝝ cb̓ interceſſione ⁊ obligatione cib̓ſolucit et ſi debitū vel acceſſiones forte negaue rit iuramentū calumnie ſubire cogat̉. nō obſtante cōtraria cōſuerudine. et qꝛ difficile foret dicto magiſtro teſtesi̓ an gliam ducere incindat iudicibus bonon̄. ut teſtes qͦs idē magiſter inducere volu erit vice ipſius archiepiſcopi recipiāt et examinent diligenter. et depoſitōes ē orum tranſmittant ſub̓ figillis eorū in cluſas. ſignificantes quanta fides teſti bus ⁊ inſtrumentis poſſit apponi ip̄i ca cellario prius iniuncto vt ad teſtes vide dos vadat vel mittat. ¶ Nota ꝙ debitor tenetur liberare fidei orē obligatōe in quadiuſterit. Itē debitū et acceſſiones ſi eas ſoluit poteſt fideiu or petere ⁊ de bitorē. ¶ Itē nō obſtantē loci cōſuetudīe cleritus dꝫ iurare de. calumuia. Itē ſi teſtes remoti ſūt dn̄t eorū teſtimonici tͣ cipi ⁊ mitti iudicibus quide ca cogno cunt. ¶ Itē iudex qui teſtes recipit vice alterius ei dꝫ ſignificare quanta fidesil lis ſit adhibenda. Itē teſtes recipi nō debent in abſentia eius cōtra que indu cuntur vel eius procuratoris. Qnod quibuſdā ¶ Ca Quibuſ dam religioſis fuit prohibitū ne fideiu beant ꝓ aliquo ſine licentia abbatis ⁊ cō uentus vel maioris partis. hanc prohi bitōem extendit concil. generale ad om nes religioſos. et prohibet ne aliquis pe cuniā mutus accipiat vltra ſūmam qͥ ca pitulo cōſtitutā. alioquin nō tenecitur cōuentus ꝓ talibus reſpondere niſi pecu nia illa in ꝯtilitatē monaſterij ſit cōuer ſa ⁊ de hoc legittime cōſtet. et qui cōtra
hoc fecerit praniori diſcipline ſubijciat̉. ¶ Nota ꝙͣ monathus nō poteſt fideiube ve vel mutuū accipere ſine licentia abba tis ⁊ cōuentus. Itē generaliter tenet eccā de his que in vtilitatem eius ſunt conuerſa. ¶ Cum pro quo. ¶ Ta. Obliga ſti te ꝓ aliqͦ fidem orio noīe. queritur vtrū poſſis agere contra principalē̓ debi toreꝫ vt te liberaret ab obligatione rn̄. pa. ꝙ ſi debitor diu ce ſſauit in ſolutōe de biti. vel ſi diſſipare incipit hona ſua. aut ſi cōdemnatus fuiſti recte ager̄ poteris contra ipſuꝫ vt te liberet a fidemione Ex hac dec. nota. ꝙ in tribus caſibuepo teſt fideiuſſor agere cōtra debitorē ante quā ſoluat .ſ. ſi debitor diu ceſſcuit in ſo lutōe debiti vel ſi diſſipare incipit hona ſua aūt ſi cōdemnatus ſit fidem ſor ¶ De ſolutionibus. D hoc. ¶ Ta. Dicitur ī hoc ca. ꝙ ſicut filigd̓bita patris cu ius eſt heres tenetur ſoluerei ta prelatus debita antēce ſoris ſui pro vtilitate eccē cōtracta. Nota ꝙ filiuste netur ſoluere debita patris ex cōtractu vel quaſi ex delicio. nō tenetur niſi īquā tum ad ipſi peruenit vt C. ne de ſtatud̓ fūc l. i. vt quidā dicūt ẜm canones vero tenetur ex delicto in ſolidū. et hoc intelli ge de filio qui ē̓ heres. ſi enī hereditatē non haberet in nullo teneretur. Item nota ꝙ prelatus predecē ſoris ſui debita ſoluere tenetur ſi pro vtilitate eccē con tracia fuerint. ¶ Si quorundā. ¶ Ca. Quidam prelati eccarum obligabant eccām ſuā pro debitis alienis. cōcedebant etiā lrās

vel fſigilia vt pecuniā recipient cū ſigill̓ inſoꝝ prelcitōrū. precipit pa. ꝙ de cetero iſta nō fiant. decernēs eccas nō teneri ſi ſecus fuerit cattemptatum ad ſolutōem taliū debitorū. et ſi aliquis prelatus cō tra hoc venire preſumpſerit cib̓ adminiſ tratione tꝑalium ⁊ ſpūalium nouerit ſe ſuſpenſū Nota q ex cōtractu prelati nō tenetur eccā niſi verſū ſit in vtilitatē ip ſius. Itē prelatus qui obligat eccām ꝓ alienis debitis ſuſpenſus ē ipſo facto ab adminiſtrationē ſpiritualiū et tꝑaliū. ¶ Doardus. Ca. Odardus clexitus obligats erat p. clexico et d. laitoꝝ qͥbuſ dam alijs in quadā quātitate pecunie. ip ſi cōuenerunt ipmn̄ odardū corā officiali aychid̓. remen̄. ipſe cōfeſſus fuit debita illa ſed propter inopiā ſoluere nō ꝑcile bat officialis nihilominus excōmunica uit eundē. propter quod cōqueſtus fuit dn̄o pa. mandat pa. quibuſdā ꝙ ſi cōſti terit ꝙ ide o. non po ſſit ſoluere debita pͥ dicta in totū vel in partē mām ipſam d̓ beant relaxare ſine aliqua difficultate recepta prius cib̓ es idoneā cautione. ꝙ ſi ad meliorē ſtatum ꝑueneri: debita ip ſa perſoluat. Nota ꝙ qui ſoluere vel ſa tiſfacere nō poteſt nō excōmunicandus ē ſed preſtet idoneā cautōem ꝙ ſolacit ꝙͣ cito poterit. ¶ Is qui. Fa. Aliquis credens ſe teneri alicui creditori foluit ei pecuni am. videns poſte a ꝙ ei nō tenehatur qꝛ plene ſatiſfecerat ei reperebit pecuniā indebite ſolutā. queritur quis debeat ꝓ hare ꝙ indebita fuerit illa pecunia. re pondetur ꝙ ille qui dicit ꝙ indebite fit oluta dꝫ hoc probare niſi ille negarꝫ ſo lutōem ſibi factam. tūc ſi ei probetur ſo lutōem factam ipſe qui cōuenitur dꝫ ꝓ bare ꝙ pecuniā debitā recepi jet. ¶ Noto ꝙ qui repetit indebitū ſolutum illaddꝫ
probare. ¶ Itē qui negat ſolutōem fi hi faciaꝫ. ſi de hoc cōueniatur in ec trāſ fextur onīs prebandi ꝙ debitā pecciniā recepit. ¶ De donationihue. Rudentes. Ca. Si nobit homo ſponte donet aliquid cili cuūi eſtimare dꝫ ſe ad hoc tene ri. et hanc lege̓ ſibi dꝫ imponere et niſi ā plius fecexit ⁊ creuerit in beneficio niſ credat feciſſe. Nota ꝙ ſi aliquis nobit tribuit tanꝙͣ debitum peti poteſt. ¶ Itē parum ē dare niſi datum augeatur. It̓ cipud mentes nobiliū ſemplenū donū videtur ꝙ ſine adiectione relinquitur. ¶ Fraternitatē. Ca. ep̄s papi en̄. predece ſor iſtius graues fecit dona uones de rehus epiſcopatus in detrimē tum ecce incōſultis canonicis ſuis. pete bat iſte ſucceſſor a pa. vt poſſet eas r̄uo care. reſcribit ei pa. dicens ꝙ ep̄s ⁊ qui liber prelatus eccē procurator ē et nō do minus. et ideo cōditōem eccē meliorē fa cere poteſt deteriorē vero facere nō dꝫ. vnde donatōes ille de iure nō tenent̓. qr̄ indulget. vt donatōes illas tā ⁊ clericie ꝙͣ aldicis debecit reuocare. Nota ꝙ pre latus nō ē dn̄s ſed procurator rerū eccē Itē cōditōem eccē meliorare poteſt de teriorare nō. Itē donatio epiſcopi fcā ſine cōſenſu capituli non valet. Teterū. C4. Abbas fecit dona tione cū priore et quibuſdā de cōuentul̓ ſolus abbas. poſtea pars cōuentus r̄cla meit et cōtradicit. queritur qͥd iuris ſit rn̄detus ꝙ quantitas rri donate et cōſue tudo loci dꝫ cōſiderari in tali donatione ita tamē ꝙ cōſuetudo nō ſit cōtra cano nes. et ẜm hoc donū̓ ratū dꝫ eē vel irritū Nota ꝙ cōſuetudo in donatōibus dehet
xz

obſeruari. Itē quātitas rei facit donū licitū vel illicitum. ¶ Conſultationibus. Ca. Xli quis patronus vel prelatus cōceſſit ec cleſiam alicui clerico viuente recore il lius eccē. queritur an talis cōcrſſio va leat. rn̄detur ꝙ nullius ē momenti. ſi at cōceſſio fiat religioſis locis ab̓ ep̄o vel ip lius auctoritate tenet. ſed perſona que eccrm tene: ſine aſſenſu ipſius remoue ri nō dꝫ. Rota ꝙ eccā nō vacuns pri uate perſone cōcedi nō poteſt. Itē ec cleſie cōcedi po ſſunt locis religioſis vi uentibus perſonis earū quod verū eſt auctoritate ep̄i. Itē nullus ſine calpa iure ſuo priuari dꝫ. Per tus. C41 Quidā nobi les florentim tꝑe ſciſmatis tenuerunt e piſcopū flopentinū in domo ſua. ſedato ſciſmate ep̄sde mandato alex. pape. dedi in feudū predittis nobilibus quatuor modios cerre. et fucce ſor ipſius prefa tos nobiles de cetero feudo inneſtiuit. ſꝫ cū ipſi derrā illam menfurari fecent. non inuenerunt niſi duos modios. vnde petebant feudū illud ſibi reīte geari. du hitabat ep̄s an po et cā nō eēnt in po ſeſſione illius ne &e nouo videretur con ferre. cōſultus pa. xn. ꝙ eccā in actihus ſuis nō dꝫ fraude adhibere vel dolū. vnd̓ ſecure poterit feudū. iute grare. cū terra quatuor modiorū illis fuerit aſſignata Nota ꝙ epiſcopus rōe ſeruicij perſone ſue preſtiti poteſt rem eccē infeudare/ Itē ex ineſtitura ncciſcitur quis poſſe ſionem Itē eccā in factis ſuis non dꝫ fraude̓ vel dolū adhibere. Itē bene fici um promiſſū re integrari dꝫ nō miniū. Cū dilecti. Ca. Quidā nogil contulit quaſdā terras pure ⁊ ſimplicit̓ ſine aliqua cōditiōe pro remedio anime ſue in elemoſinā monaſterio de melrōs
Itē aliā terrā dedit eide monaſterio ſb̓ conditione penſionis vt forte ſi penſio d̓ bita nō ſolueretur redigere poſet ter ram illā inforeſtā alanus dicti nobilie filius donatōes illas volebat per violē tiam redigere in foreſtā. ſuper hoc cau ſa fuit cōmiſſa iudicibus. iudices exami nato ne gocis dubitauerunt ꝓ qua par te deberent ferre ſniqm. remiſerūt cam ī ſtruciam cū inſtrumēto donatōis ad pa ſcribit pa. ei de iudicihus mandas qua tinus pro monaſterio ferant ſniām ap. re. quia ex tenore inſtrumenti apparet ꝙ iſta fiut intentio donatoris vt clauſula illa de foneſta que ponitur in fine īſtru menti non dꝫ r̄ferri ad primē donatōeꝫ que libera ⁊ pura fuit ab̓ omni cōſuetu dine ſeculari ſed reſpirit inferiorē cōcel ſionem que hꝫ penſionē inſextā ẜm rec tum intellectū. quia in cōtzaꝝ ibs plena z interpretatio aidhiberi. in teſtamen tis plenior. in beneficijs pleniſſima. Nota ꝙ donatōem a patre facta filiusnō poteſt reuotare. Itē quando dubitatur de intentione teſtatoris vel donatoris. ⁊ ipſe dece ſit recurrendū eſt ad ſuperiorē et eius interpretatio tenēda ē ſuper hoc Itē in donationibus ad intentionē dona toris recurrendū eſt. Ite determinatō quandoqꝫ reſpicit proxime poſita quan doqꝫ alia. ¶ Itē nota regulā ꝙ in cōtra ttibus plena. in teſtamētis plenior. ī he ne ficijs pleniſſima dꝫ interpretatione adhiberi. Paſtoralis. ¶ Ca. Epiſcopus de cōſenſu patroni cōce ſit eccām quandā quibuſdā religioſis ſub hac forma. cōce dimus voh̓is talē eccām. queritur vtꝝ eoipſo videatur in eorū vſus fuiſſe cōce ſa. vel ſolūmodo ius patronarn̄. ꝙ ſi epiſ copus illā eccām illis cōferat de cōſenſu patponi. patronus videtur conferre qd̓

De donati.
ſuum ē jͣ. ius patronatus. et ep̄s cōfer te videtur quod tꝑaliter obtinet in ipſa ecca. vt ſi aliqua portōem fructuū eiuſ dem eccē percipiat portio illa cōuertetur in eorū vſus. ſi vero de fructibus illius eccē nullam percipit epiſcopus portōem omnes. prouentus preter cathedraticū cōuertunt̉ in vſus monachorū. ſed vt e piſcopi donatio ſit legittima conſenſue capituli ē requirendus. Nota ꝙ quedā ſunt que generali toceſſione nō tranſe unt inter que ē cathedraticū. Itē dona tio ep̄i non valet ſine cōſenſu capituli. Itē cōſenſus capituli valet lꝫ tꝑe cōceſ ſionis nō ſit preſtitus. vnde nota ꝙͣ ab imdio non valet expoſt fcō cōualeſcit. ¶ Inter dilectos Ea. Inter hoſ pitalarios ſancti ſepulcri et fratres hoſ pitalis ſancti allucij vertebatur queſtio ſuper ipſo hoſpitali. cū hoppitalarij ſuꝑ poſſe orio ſemel et iteꝝ queſtione īten taſſent ipſi cōtraxiam Iniām reporta ruant. tande̓ ad petitoriū recurrerūt. pro ponentes in preſentic pa. ꝙ g. rector et fratres et patroni hoſpitalis ſancti aNtu cij. habito cōmuni cōtractū d̓liberauerūt ipſuꝫ hoſpitale ſupponere hoſpitalarijs ſupradictis cōmittentes in hoc tribus procuratoribus vices ſuas vt quod ſu per hoc per eos fieret approbarent. illi ꝓ curatores cū hoſpitalarijs taliter ſtatu erunt. vt aliqui mitterentur ad ipſū ho pitale qui eorū nomine reciperent aſſig nationē ipſius duo miſſi ad ipſū hoſpita ſe fuerunt qui receperunt donatōem ⁊c ſignatōem hoīpitalis a magiſtro ⁊ pro curatoribus ⁊ alijs fratribus hoſpito ex aduerſo rn̄dit ꝙ predicta donatio nō dalebat. quia donatio illa facta fuerat a pxedicto rectore et fratribus panciorib̓. periuris. et excōmunicatis. multis ex a lijs fratribus incōſultis et in fcaude ple
bani de piſcia qui ſuper ipſo hoſpitaſi cō tra eos mouerat queſtionē. dn̄s pa. hic et alijs intellectis cōſiderans ꝙ fratpes et patroni ſancti allucij pro ſe imo potis contra ſe ⁊ ſuam turpitudinē allegabāt excōmunicatōem periuriū ⁊ fraude ab ipſis cōmiſſam. et intelligens donatōeꝫ ab̓ ipſis factā purā et ſimplicē extitiſſe quia deceptis et nō decipiē̓tibus iura ſb̓ ueniunt per ea que propoſita ſunt cōtra proprium factū defendere ſe nō poſſunt. adiudicauit hoſpitale predictū cū omni hus pertinetijs ſuic hoſpitalarijs ſancti ſepulcri ita tamē ꝙ per hanc ſniām nul luꝫ preiudiciū generetur dioceſanc ep̄o et plebano de piſcia. cā res inter alia ac ta alijs obeſſe non debeat. Nora ꝙ licet quis ſuccūbat in poſſe Iorio nihilomine poteſt intentare petitoriū. Itē aliegāe turpitudinē ſuā non ē audiendus. ¶ Itē deceptis ⁊ nō decipientibus iura ſub̓ue niunt. Itē res inter alios acta alijsnō pre iudicat. ¶ Xpoſtolice ſedie Ca. Epiſco pi ſucce ſniue locis religioſisde reoditib̓e eccarum ſuarū cōferunt vltra quinqua geſimā portōem. quandoqꝫ vſqꝫ ad ter tiani vel quartā partē. querebatur vtꝝ ſucce ſſores po ſſint reuocaxe quod vltra qͥuinquageſimā datū eſt. ad hoc rn̄det pa pa licet ſit diffinitū in canone. vt ſi ali quis epiſcoporū in ꝑrochia ſua voluerit cōſtruere monaſteriū ⁊ ipſū dotare de r̄ bus eccē ſue nō amplius cōferat ꝙͣ quin quegeſimā portōem cenſus ipſius ecce. ſi veto eccā ſecularē vellet facere mona ſteriū vel eam ampliar̄ pro fuis ſepultu ris nō amplius ei cōferat ꝙͣ centeſimaꝫ partē cenſus eccē cui preeſt. hac eqͥtate ſeruata vt cui tribuit cōpetens ſub̓ſidiū̓ cōferat ⁊ cui tollit damna grauia nō īfli gat. ita tamē ꝙ vnam de predictis r̄mū
x iiij

neratōid̓us quā voluerit tantū aſſēat et hoc ſeruandū eſt ꝙ vnus ep̄s vel ali us non dꝫ vltra quinquageſimā velcē teſimam portōeꝫ cōferre. ſed nec tantū vel. eciā minuecū graui detrimento ecce ſue ſiue ſimul et ſemel id facere velit fiue pluries ſucceſſiue ei&e eccē vel diuerſis vnde quicqͥd cū grami detrimento Quē d̓ poſe onibus ſiue de ꝓuentibus ad et cleſiam cathedralē vel menſam ep̄i per tinentibus cōſtiterit eē collatū poterit legittime reuocari niſi preſcriptione f alialegittima exceptione hmōi actio ex cludatur. tande reſpondet quaſi tacite qͥ ſtioni. diceret aliquis non videtur ꝙ col latio quinquageſime vel centeſime par tis poſſit graue damnū inferre. et ipſe reſpondet ſiue ſemel tantum id fiat ſiue pluries ex varijs circuſtancijs poteſt d̓ preſendi eē valde damnoſū et hoc potis poteſt cognoſci ipſo facto ꝙͣ per aliquod ſtatutū. et ita nec quinquageſima nec centeſima dꝫ cū grani damno concedi fe mel aut ſepe ſi vero in tantum cibūdet e piſcopus vel ſine damno eccē ſue ampli us ꝙͣ quinquageſimā vel cēteſimaꝫ poſ ſit conferri neceſſitati alterius eccē licꝫ per ſe non debeat excedere fūmam ⁊ cano ne cōſtitutam. tamē de ſuperioris aucto vitate poteſt etiā ī maiori ſūma neceſſi tati alterius eccē ſubuenire. Nota ꝙ e quitas eſt ſeruanda nō ſolum ī iudicijs ſed etiā in donatōibus. ¶ Itē donatōem poteſt epiſcopus facere nō tantū dr reb̓o epiſcopatus ſed etiā canonicorū. Iteꝫ non ſolū de ꝓuentibus ſed etiā de poſſe ſionibus. Itē ſucceſſor poteſt reuocaor donatōem factam a predece ſore ſi ver gat in graue damnū eccē. Itē in dona tionibus valet preſcriptio. Itē hic ꝓ batur ꝙ epiſcopus poteſt cōferre quin quagēſimā vel centeſimā portōem. Itē
licet aliquid preſumcitur prima facie nō eſſe damnoſum. tamen probatis admit titur in cōtrarium. ¶ Itē quedā melius ſciuntur ipſo facto ꝙͣ iuxis expreſſione Itē fūmara taxatā ⁊ canone poteſt pre latus in donatōe excedere. non tamē pro prici auctoritate ſed ſuperioris. &4 Aſigpitt Propter eius. pone ticius aliquā libertatē ſiue donati onem cōtulit in aliquē. queritur vtrum talis libertas ſeu donatio aliquo caſu poſ ſet reuocaxi. rn̄detur ꝙ de iuris rigore donatis in caſibus poteſt r̄uocari. ſi for te doncitarius impias manus in ſuū do natorera imiecit. vel ſi atroces imurias ſi hi interlit ſeu graue damnū cerū ſuam̄ vel periculū vite datori ſuo inferre pre ſumpſit. ſed ſi donator in vita ſua de his nihil dixit ſucceſſores illius hanc liber tatē ſeu donatōeꝫ reuocare nō poterunt Nota hic quatuor caſus in quibus prop tex ingratitudinē donatio reuocatur .ſ. ſi donatarius impicis manus in ſuū dona torem miecit. vel ſi atroces iniurias ſibi intulit ſeu graue damnū xerum ſuarum vel periculū vite ſibi īferre preſumpſit Itē nota ꝙ ſi donator dehis in vita ſua tatuerit ſucceſſores eius libertatē ſeu donatōem reuocare nō poſſunt. ¶ De peculio clexicorū. Aueſtigandū ¶ Ca. Statu it conciliū arclaten̄. ꝙ ſi preſb̓i tex nihil habens promorus fue rit ad regimen alicuius eccē ⁊ poſtea ē mexit predia debent eē ad quaꝫ nihil ha bens ꝓmotus eſt. Nota hic cir. omnici que prelatus poſſidet preſumi de bonis ecce acquiſita frſſe. Ca. Dicitur ī hoc ¶ Preſb̓iter. capitulo ꝙ ſi preſbiter q̓ tenet ꝑrochiā

De teſtam
aliqua emexit ad nomen ecce cōficiat in ſirumentum. et qui contra fecerit ab̓ e ius ordinatione remoueatur. Nota ꝙ cū preſb̓iter aliquid emit. dꝫ facere in ſtrumentū in quo cōtinecitur illud eē ec cleſie quod verū ē cum emit de rehus ec cleſie. ſecus ē ſi patrimonio ſuo emit. Vt vnuſquiſqꝫ. ¶ Cq. Dicitur in hoc capitulo ꝙ quicqͥd preſbiter acqͥ ſiuit atꝑe promotōis ſue poſt maortem es remaneat ecce. Lotaqꝫ quicqͥd prelats acquixit poſt inſtitutōem ſuā de rebuget cleſie lemis occaſione eccē. ¶ Inquirendū. ¶ Ca. Statuit cōail. remen̄. ꝙ ſi aliquis preſbiteroraꝫ & redditibus eccē vel oblationibus eccē vel votis fideliū res aliquas cōparaue rit nō nomine ecce ſed alieno eccā pote rit res illas petere ſi cōſtiterit ꝙ de bonis eccē fuerint cōparate. et ipſe qui hoc fe cit dꝫ puniri. quia ſicut nō ſuo nomine ita nec alieno de ſuis facultatibus eccē fraude̓ facere dꝫ. hoc enī ſacrilegiū ē et par crimini inde qui ſacras obligatōes furabatur. Nota ꝙ de rehus eccē nō po teſt prelatus aliquid alicui acquixere ẜ emeri niſi eccē. Itē qui de rebus eccē fraudem facit ſacrilegium committit et fuxtum. ¶ Si quis ſane. Ca. Statuit cōcil. toletan. ꝙ ſi aliquis clerictis pro ſua ſuſtentationē in terra ecce pineolas aut agella fecerit meliorando terrā eccē poſſideat ea vſqꝫ ad mortē. ⁊ tunc eccē r̄ſtituat. nec iude teſtamēti aut iure ſuc ceſſionis clicui relinquat. niſi forſane piſcopus velit eā aſſignare alicui ad tē pus ꝓ ſeruicijs ecce preſtitis. Notaqꝫ nec prelatus nec clericus bona eccē po teſt alicui poſt mortē ſuam relinquere. Itē ep̄s poteſt tōferre alicui terrā eccē pro ſeruicio ecce preſtito.
De teſtamentis ⁊ vltimis volun tatibus. Vorundā. Ca. Ioannes athelane ciuitatis epiſcopus fie cit teſtamentū quendā iurū vel nurum ſua in octo vncijs ſubſtantie ſue ſibi hepede inſtituit ⁊ eccām ſuā ī reſidu is quatuor mandat pa. anthonio ſubdia cōno vt hoc diligenter inquirat ⁊ quic quid de honis ecce ipſū conſtiterit habu iſſe ad ius ecce a qualibet perſona debe at reuecare niſi illud ſolū quod ante ſuā prometōeꝫ noſcitur habuiſſe. et quicqͥd acquiſiuit poſt ſuā cōſecratōem in domi nio ecce cōſeruetur. Nota ꝙ prelatusd̓ honis eccē teſtari nō poteſt Itē quicqͥd acquirit pxelatus poſt ſuā cōſecratōem remanere dꝫ ecce. Ca. Quia ingredientibus. Queda abbati a cuiuſdam monaſterij s. nomine fedt teſteimētū in quo quibuſ dam plura legauit que vſqꝫ ad morte non iuduit habitū monachalē. ſed ſte tit in veſtibus quibus preſbiteri illius loci vtuntur ſicut et illa que ipſam pre ceſſerat dicens. hoc ſibi licere ex cōſuetu dine. galmia cibbati ſci eiuſdeꝫ monaſte rij que ſucce ſit conqueſta e̓ dn̄o pa. ꝙ illa taliter legata relinqueret. rn̄. pa. poſtquā illa ordinata e̓ abbatiſſa et in monaſterio morata ad culpaꝫ ep̄i perti nuit qui illam in ſecularibus veſtibus ſtape permiſit. nō tamē propter hoc mo naſterio preiudicare potuit. ſed poſtꝙͣ monaſteriū intrauit ſe et ſua eidē mona ſterio dedicauit. Nota ꝙ delictū ſubdito rum ad culpam prelatorū pertinet. Itē delictū perſone in damnū eccē redundat̉ non dꝫ. ¶ Itē intrando monaſteriū ſe et ſua intelligitur quis cōtuliſſe nec q̄plis poteſt inde teſtaxi.

¶ Nos quidē. Ca. Quidam e. nomine fecit teſtamentū et t. mulierē ſi bi ſere d inſtituit. precipiene monaſteri um de bonis ſuis debere fundari cuius de fideriū ab illa muliere ipſius herede pro trahitur. peruenit hoc ad dn̄m pa. vnde mandat ep̄s loci qua mulierē iNam mō neat. vt infra annu̓ monaſteriū quod teſtator fieri precepit debeat cōſtruere in loco vbi fuit cōſtitutū. ꝙ ſi hoc nō fece rit ep̄us illud faciat fieri. et omnia per epiſcopū deſigne̓tur illi loco ſine aliqua diminutionē. qꝛ etiā ſecundū leges vo luntates defunctorū per ep̄os adimplexi debent. Nota ꝙ voluntas defuncti ad pi as cas adimpleri dꝫ ab hecede infra a num. Itē ſi ſeres negligens e̓ epiſco pus loci hoc faciat. qꝛ ſecundū leges vo luntates deſunctorū per ep̄os adimplexi dehent. Indicante. Ca. Mulier que dam vxor redempti moriens concā argē ti iuſſit venundari et dari libertis ſuis et quandā ſcutellā argenteā reliquit cu idam monaſterio. mandat pa. ꝙ volun tas illius per omnia dꝫ adimplexi. ¶ No ca ꝙ vxor poteſt teſtari viuente maxito Itē voluntas teſtatoris per omnia adī pleri debet. ¶ Filius noſter. Ca. Quidan p. nomine fecit teſtamentū et in teſtamē to illo quedā que ad ipſi nō pertinehb̓āt cā ſue ſepulture reliquit cuidā epiſcopo filius eius petebat bona illa vt ea reſti tueret illi cuius fuerant ſed epiſcopus hoc facere nolebat. vnde cōqueſtus eſt domino pa. ſcribit pa. illi epiſcopo dicēs. y leges ſeculi habent vt heres ſoluere cōpellatur. ſi teſtator rem legauerit ali enaim ſed qͣuia epiſcopus viuere dꝫ lege dei non aūt lege ſeculariū iuſtum eſt vt res que dicūtur eē cuiuſdā eccē tenean
tur ab ipſo qui aliena reſtituere debuit Nota ꝙ ſi teſtator ſcienter rem alienaꝫ legauerit ꝙ leges heres tenetur rem le gatā dare legatario vel eſtimatōem es ſecundū lege̓ dei nō cōpellitur. ¶ Si heredes. Ca. Dicitur in hoc capitulo ꝙ ſi heredes non impleuerit iuſſa teſtatoris per epiſcopū loci interdi cantur illis omnia relicta cū fructibus inde perceptis vt vota defuncti implean tur. nota ꝙ heres tenetur adimpler̄ vo luntatē teſtatoris. ¶ Itē epiſcopus po teſt cōpellere ſeredem et ei interdicere res ſib̓i relittas cū fructibus a teſtator̄ donec fecerit quod ſibi iuſſum eſt ate ſtatore. Cum in officijs. Ca. Inter alia opera caritatis primo loco id ſeruā dume̓ vt illis teneamur obnoxij a qui bus beneficia recipimus. ſed quidā cle rici cōtrarium faciunt. cū enī multa he neficia percipicint ab eccleſijs ipſi hona illa per eccam acquiſita in alios tranſ ferre preſumunt. ſed quid hic inhibitū eſt per canones ſtatuit concil. lat̓. ꝙ cle rici ſiue teſtati ſiue inteſtati deceſerint ſiue alij cōferre velnerīt bona illa penec eccās debeant remanere. notaqꝫ qui ab alio beneficiū percipit obligatus e̓ ei. Item clerici de rebus eccleſie teſtari nō poſſunt. Ca. Clerici de homie ¶ Ad hec. eccē teſtari nō poſſunt. tamē viuentes et ſui cōpotes po ſſunt aliquade bonis ip ſis intuitu elemoſine erogare in egri tudine cōſtituti. notaꝙͣ de rebus obi libus per eccām acquiſitis nō poteſt cle ricus teſtaxi. poteſt tamē intuitu elemo ſine aliqua debonis eccē erogare. ¶ Quia nos Ca. Dicitur ī hoc capitulo ꝙ licet clerici de his que pat̓na cognatione vel ſucce ſſione vel artificio

vel donſa cnicorum ſūt adepti nō habito reſpectū ad eccāꝫ po ſſint cōdere teſtamē tum. de his tamē que cōſiderationē eccē perceperunt de iure teſtari nō poſſunt. Nota ꝙ clerici de bonis paternis vel de his que intuitu perſone acquiſierūt pn̄t libere teſtari. Itē de bonis xōe eccē ac quiſitis teſtaxi nō poſſunt. Cum eſſes. Ca. In epiſcopa tu heſtien. talis exat cōſuetudo ꝙ teſta menta que nō habebant ſub̓ſcriptōem vij. teſtiū ẜm ꝙͣ reges ſtatuunt reſcide bantur hoſtien̄. ep̄s hoc propoſuit in pre ſentia pa. quia talis cōſuetudo aliena ē a diuina lege ⁊ patrū ſanctorū inſtituti onibs et a generali cōſuerudinē eccē. cuꝫ ſtripiū ſit in ore duorū vel triū teſtiura ſici omne verbū. pa. preſcriptā cōſuetu dine reprobauit ⁊ teſtamenta que pro chiam ep̄i hoſtien̄. fecerunt corā preſbi tero ſuo ⁊ tribus vel ducibus idoneis ꝑ ſonis in extrema voluntate firma ꝑma neant. et precipit ſub̓ pena excōmunica tōis ne aliquis reſcindere audeat hmōi teſtamentū. et idē dicitur in ſequenti ca pitulo in quo ſcribit pa. iudicibas vel le trenſibus. et intelliguntur iſta duo ca pitula ſuper relictis eccleſijs l̓ ad picis cūs vt ibi ſufficiant duo vel tres teſtes Ex hac dec. cū eſſes. nota ꝙ vbi ius le gale cōtradicit turi canonico preualet ius canonicū. Itē generalis cōſuetudo ecce pro lege habenda ē Itē in ore du orum veltriū teſtiū ſtat oē verbū ¶ Itē ẜm canones duorū teſtimoniū ſufficit ī teſtimonio. Ex hac dec. pelcitū. nora ꝙ cū de teſtamentis agitur nō ẜm leges ſꝫ ſecundū canones iudicandū eſt. ¶ Item ca teſtamentaria ad iudicē eccleſiaſticū pertinet quod verū eſt in relittis eccleſi is et ad piascās. Itē duorū teſtimoni um valet in cā teſtamenti. Itē in ore
duorum vel trium teſtium ſtat oē verbū Relatum. Ea. in capitulo e. e. tu in officijsdicitur. bona per eccaꝫ ac quiſita ad eēt deuoluantur in obitu cleri corū̓. queſitū eſt apa. vtrū de īmobilib tantū vel de mobilib̓us ſit intelligendū reſpondetur generaliter hona quelibet ꝑ eccās acquiſita eis debent iuxta lat̓. co cil. poſt acquirentis obitū pemanere. ſed per hoc vocabulū eccā nō intelligitur e piſcopus vel ſucce ſſor clerici moxientis in eccā collegicita. ſed ipſū collegiū ītel ligitur. vb̓i aūt in locū defuncti vnūctā tum ē ordinandus ille bona illius ⁊ alia bona ipſius eccēdꝫ habere. et licet dicā tur mobilia per eccām acquiſita in ali os tranſferri nō poſſunt. cōſuetudo ta men nō eſt imprehanda vt de mobilibs illis clerici poſſint aliqua cōferr paupe ribus et alijs locis religioſis. et illic qui clexicis ſerui erant ſiue ſint cōſanguinei ſiue alij ſecundū ſeruicij mexitū. ſi vero clexici de hereditate vel aliter intuitu ꝑ ſone ſue cliqua acquiſierint de illis di ponāt ꝓ arbitrio ſuo In fine dicit clexici qui plura habent beneficia in pluribus eccleſijs bona illorum debent diuidi int̓ eccleſicis ꝓ rata ſecundū cōgruaꝫ diſtri butōem. ¶ Nota ꝙ nomine honorū tā mo bilia qͣꝫ īmobilia dicūtur. Itē nota ca ſum vh̓i nomine eccē non ep̄s ſed capi tulum tantū intelligitur. ¶ Itē cleritus de rebus eccē acquiſitis poteſt dare pau peribus locis religioſis ⁊ ſexuiētibus ſu is ¶ Itē clexicus d̓ rebus intuitū perſōe ſue acquiſitie poteſt teſtari. ¶ Itē bona clexicorum plura beneficia habentiuꝫ d̓ bent diuidi inter eccās in quibus habe̓t bene ficis. Cum tibi. Ca. Aliquis cōmi ſit extremam voluntatē ſuā in diſpoſitio nem alicumus amici ſui. et ſic mortuus ē

queritur an ille dicatur decedere inteſta tas. xn̄. pa. ꝙ non videtur deceder̄ inteſtē rus. Nota ꝙ qui extreraā voluntatē ī alteruis diſpenſatōem cōmittit nō videt̉ detedece inteſtatus. Officij Ca. Aliquis in teſta mento ſus reliquit ep̄o prepriam portio nem et alia multa monaſterijs vel eccle ſijs. queritur vtrū epiſcopus de illis poſ ſit petere legittimā portōem. rn̄. pa. ꝙ ſi portōem illcim legauit epiſcopo cōditiōe vt ea eēt cōtentus. et ep̄s. conditōeꝫ ⁊c ceptauit de alijs nihil poterit petere qui ai. per hoc alijs renunciare videtur ſed ſi portōem illam cib̓ſolute reliquit de alijs nihilominus legittimā portōem poterit vendicare. ſi vero cōſtiterit qd̓ fraudulē tex modicā portōem reliquit cū conditio ne vt in ceteris epiſcopus portione debi ta fraudaretur. qͥa fraus ⁊ deius alicui patrotinari nō debent epijtopus de illis portōem exigere poterit ⁊ canone cōſti tutam. ſaluis indulgentijs ro. pon. que quibuſdā regularibus ſāt conteſſe. ca vitulū iſtud et ſequens loquūtur ẜm cō ſuetudine quorundā locorū. Nota ꝙ ē lectione vnius quierenunciat alteri Itē fraus ⁊ dolꝰ nemini debent patrocinari ¶ Requiſiſti. CA Aliquis fecit teſtamentū pro aīa ſua legauit. queſi tū fuit a pa. qualiter illa diuidenda ſunt inter ep̄m et eccam rn̄. pa. ꝙ regularit̓ obtinet ꝙ epiſcopus ẜm diuerſas cōſue tudines locorū dꝫ habere tertiā l̓ quar tam portōeꝫ. ſed videndū eſt verū̓ teſta tor diceret xelinquo iſtud epiſcopo cin re liuquio iſtud eccē. vel ſic relinquo iſtud epiſcopo et eccē. an ſic relinqus iſtad e pipcopo et illud eccē in primo caſu cū di cit relinquo iſtud epiſcopo. diſtinguēdū eſt vtrū relinquatur epiſcopo ab extra neo an propinquo/ ſi ab̓ extraneo preſu
metur relictū intuitu eccē et nō perſone vnde ecrū cathedralisdꝫ habere ſuā par tem ſicut in ſecundo cau. ſi alliquid rlin quitur eccē epiſcopus dꝫ habere ſuam partē. ſed iſtud verū eſt niſi teſtator ex primat ꝙ velit illud eē tantū epiſcopi non ecce. in quo caſu volūtas teſtatoris ſeruanda ē. ſecus ē ſi dicat ꝙ velit illud eē tantū eccē ⁊ nō epiſcopi. quia priua ta diſpoſitio teſtatoris nō poteſt īmuta re generalē cōſtitutōem canonis. ſꝫ hu ic dicto canon ob̓uicre videtur dicit enī canon ſi aliquid legatur pontificib̓s ab extraneis aūt cū eccā aūt ſequeſtrati quia ille qui hoc donait pro remedio aīe ſue donat nō pro cōmodo ſacerdotis. non proprium ſed quaſi ecce dimiſſum cōpu tabunt rn̄. pa. illi canoni dicens. quod di citur in canoue verū̓ eſt quando teſtator non exprimit ꝙ velit illud eē tantū ep̄i et nō ecce. ſed hoc exprinit hic teſtator et ita nō cōtradicit. ſi vero ⁊ propinquo legatur epiſcopo preſumitur ꝙ intuitu perſone et nō ecce niſi cōtrariū oſtenda tur. et de iſto eccā nihil habebit. ſi aūt te linquatur epiſcoro et eccē cōiunctim ca nouicadiuiſio ē inter eos facienda. ſi ve ro diuiſiꝫ legauit iſtud epiſcopo et illud eccē ſiue equalia ſiue in equalia ſint rͣli cta reducenda ſunt ad canonicā diuiſio nem. niſi vtraqꝫ pare velit eē contenta ſuo relicto ſi vero teſtator dicat lego hoc epiſcopo et illa capellis l̓ monaſterijs. ī caſu iſto quod legatur epiſcopo eis exit precipuū cū eccā ſicut ſi ciulibet alteri le gciretur ⁊ de alijs que legātur monaſte rijs vel capellis portōem canonicā obtīe bit. in fine dicit ſi aliqua legāt clericis prelatōem vel adminiſtratōem aliquaꝫ non habentibus et qui po ſſunt propxiū habere ſiue relinquatur ab extraneo ſi ue appropinquo nituitu ꝑſone preſumit̉

De teſtamē
omne relictuꝫ. et de illo nec epiſcopꝫ nec eccā aliquid habebit niſi aliquid in con traxiū oſtendatur. que hic dicūtur loca lia ſunt. quia nō ſeruatur hoc generalit̓ Nota ꝙ relictū epiſcopo ab extraneo re gulariter ⁊ generaliter preſumitur in tuitu ecce eē relictū ſi aūt a propinquo intuitu perſone. tamen in viroqꝫ caſu probatio admittitux in tōtrariū. ¶ Item ꝙ obtentu alicuius quare illi e̓ reſtitue̓ dum et valet vocari cōtra nuncios ꝓtu ratores negocioꝝ geſtores. ¶Itē volun tas teſtatoris ſꝑ dꝫ ob̓ſeruari. vb̓i ius hel aliquis nō offenditur. Itē ſoluitur queſtio cui ab̓ epiſcopo queſita cedant Itē relictū priuate perſone ſiue habe at beneficiū ſiue nō ſꝑ preſumitur eē re lictum intuitu perſone. ¶ Raynuncius. ¶ Rota ad intel ligentia huius dec. ꝙ iure lumbardo ſi maritus premoxiatur vxor eius ſuꝑſtes lutratur tertiā paxtē honorū mariti ſui ⁊ de illa tertia poteſt facere quicqͥd pla cet ſibi et ita clera hꝫ tertiā partē in bo uis mariti ſui patris raynuncij. et adela ſia habet tertiā partē in honieraÿnuncij ⁊ ſi vxor premoxiatur inoritus lucrat dotem. ¶ Caſus raynuncius de clera ha huit duas filias alterocham ⁊ adiectaꝫ habebat inſuper matrē nomine cleraꝫ ⁊ vxorem nomine adelaſiam filiā ſuā aſ terocham txadidit cuidā in vxorē cū do te demū in extremis agens fecit teſtam̄ tum. in quo teſtamento alterocſe filie ſue reliquit domū quandā ⁊ ortū vltra dotem ſuam adiectā vero filiā ſuā impu herem ſibi inſtituit heredem in ōnibus alijs bonis ſuis. adijciens in teſtamēto ſuo vt ſi adiecta filia ſua impubes dece deret ſine liberis alterochaꝝ ſoboles quā tunc geſiabat in vtero ei ſuccederent ei ſic dece ſſit raynuncius. Demu̓ tutores
adiecte tradiderunt ea in vxorem cuidā petro iure lomhardo cū omnibus honis ſuis de quo filium ſuſcepit qui hreui tꝑe elapſo mortuus ē/ In ſupex clera aulo adiecte mater raynuncij donauit adiec te et petro viro ſuo tertiā partē honoruꝫ quā habebat in honieraynuncij. et adela ſic matex adiecte ſuā tertiam quā hab̓e bat in bonis raynuncijvendidit petro mo rito adiecte. poſtmodū vero adiecta fecit teſtementū ⁊ inſtitiūt ſibi herede petꝝ inaritū ſuū. ⁊ ſic ſine liberis eſt defuncta cuius bona petrus predictus poſſedit qͥ cōtraxit poſtea cū alia ⁊ filios ex ea ſui cepit. Tande alterocha et filius eis mo uerunt queſtionem ſuper honis adiette contra dictum petrum petētes bona illa ſib̓i reſtitui ex cā fideicōmiſſi ſiue ſb̓ ſtitutionis ẜm teſtamentū raynuncij. li te cōteſtata inter petrum et alterochaꝫ et filium eius lite pendente dictus petro mortuus eſt. poſt mortem petri. altero cha et filius eius ceperunt tandeꝫ queſti onem mouere cōtra filios ipſius petri ranerium tutorē ipſorū coram g. iudice tuſculan̄. ex cā premiſſa ex parte tuto ris ⁊ filiorum predā petri reſpondebat̉ ꝙ obſtabat illis annalis preſcriptio. v ſucupio ꝓ dote longi temporis ſilentiū diuturnum. preterea dicebat ideꝫ tutor ꝙ ſi hoc non proficeret de bonis illis pri us debeant deduci. t̓ua clere ac t̓tia adela ſie quas dederent petro et quarte per tre bellignum nomine ipſius adiecte iudex auditis allegationibus cōdemnauit tuto re nomine pupilloꝝ ī reſtitutione bono cum raynuncij. alteroche et filio eius t̓ tiai clere ac t̓tia adelaiſie primo d̓ducta ſe cundum cōſuetudinem ciuitatꝭ. precipit etiaꝫ deduci quartā per trehellianū quā quilibet extraneus deducere potuiſſꝫ. q j ſmā vtxaqꝫ pars ad ſe. ap. appellanit

datus fuit quidaꝫ cardinalis auditor co rum quo ex parte alterocſe proponebat̉ ꝙ clera quia et adelaſia mater ipſius ip ſam in legittima ſua priuari nō poterāt vnde petijt alterocha ſuam legittimam in honis quie et matris ipſiue petijt in ſu per fractus perceptoea tꝑe lite conteſt. in quarta trebellianica cōputari in qui bus dicebat ſniām predicti indicis ini quam. et ch̓ ea legittime ꝓuocatum. Ex parte pupillorum allegabat̉ ꝙ pat̓ adiecte ipſam in legittimā que ſibi ab īteſtato debebat̉ aggrauare nen potuit vnde petebat illam detrahi de reſtitutōe ppedicta. iudex auditi hinc ⁊ inde propo ſite Iniām iudicis ſupraditti in eo ꝙ di xit t̓tiam clere ⁊c terciam adelaſie inte gralit̓ deducendas pronuncianit iniuſtā dicens ꝙ legittima ipſa ſalua ſit altero cſe in vtraqꝫ t̓ciai. ad cuius reſtitutō. dictum tutorem nomine pupillorū cōdem nauit in eo ꝙ dixit quaxta per trehellia num deducendā ſuiām ſupradicti iudicis cō firrauit. ita videlicet ꝙ fractus de ho uis ipſis a tꝑe lite conteſt. percepti com putēt̓ in ipſam quaream. et ſi fructo ſu ficiant ad quartā ipſam et fructus ipſi us quarte. alia deductio nulla fiat quia pero pater adiecte ipſam in ligittimama que ſibi debebat̉ ab̓ inteſtato non potu it aggrancite legittimā ipſam cenſuit t̓ mittendam ita ꝙ deductio fiat ſecundū cōſuetudinem ciuitatꝭ. in eo vero ꝙ iu dex cōdemnauit ranerium nomine puipil lorum ad reſtitutōem reſidiū friciendaꝫ alteroche ⁊ filio eius ſmām cōfirmauit ipſius. et dominus pa ſniām ipſamratā hꝫ et firmam. Nota ꝙͣ tutori dato in te ſtamento poteſt teſtator precipere vt ſic vel ſic de rebus ſuis diſponat. Atē ſi ſit lis cā pupillo tutor conuenit̉. Itē Iniā fertur in perſonam iutoris. Itē index
appellatōis poteſt in quibuſdam ſniam confirmare et in quibuſdam infirmare. tē a tꝑe lite cōteſt. dicit̉ quis ee ī me ra vt hic videt̉ poſſe colligi. Itē pater non poteſt priuare filium quarta ligit tima vel etiā in ea grauare. ¶ Tua noh̓is. Ca. Quidam lu vltima voluntate ſua peccniam ⁊ alia bona x̄linquunt expendenda ad piciscau ſas et ad hoc faciendū deputanttā reli gioſosq clexicos ſeculares et etiam lai cos executores. iſti cū deberent bona pͥ dicta in pros vſus expendere. alijs vſibs contra voluntatē teſtatoris applicare preſumūt ſignificatū fuit domino pa. cū epiſcopi locorū debeant prouidere vt om nes pie voluntates defunctorū debeant adimplexi etiā ſi teſtator illud ꝓhibeat mandat pa. epiſcopo dioc. quatinus com pellat execatores hmōi veſtamenteraꝫ vt ſona ipſa fideliter ⁊ plenarie impias oriuſas expēdant ẜm voluntatē defuncti Notaꝙ epiſcopi poſſunt cōpellere execū tores teſtamentori vt voluntatem de functi ad picis cas adimpleant. Ramaldus. Ca. vt melius in telligas diuide decretale̓ in vi. partes hoc modo qͣuidam nomine p. duos habent fratres fecit teſtamentū in quo ramal dum filium ſuū īſticuit ſibi ſeredeꝫ adi ciēs. vt ſi abſqꝫ filijs maſculis morere tur hereditatem patruis ſuis reſtitue ret. mortus vero pepone orta eſt diſcordi a inter ralualdū ⁊ patruos eius ſuꝑ qui huſdam bonsi hereditate ipſius. ¶ Tau dem cō ꝓmiſerunt ī tres arbitros ſb̓ hac forma vt ſi omnes ſimul intereſſe non poſſent duo illorū arbitrium ꝓmulge rent duo ipſoraꝫ altero ſaortuo taliter arbitrati ſunt ꝙ neutra pars haberet li centiaꝫ tranſferendi quotūqꝫ medo in q lium res ipſas niſi in eorū filios maſcu

los legittimos. et quicqͥd contra hoc fie ret non valeret poſt hoc vero dictus raÿ naldus prole̓ nō habens cōdidit teſtamē tum in quo teſtamento medietatē parte ſue de rebus predictis de quib̓us cōpro milſum fuit legauit quibuſdā quuntul̓ ſuis in alia vero medietate et in omnibs alijs honis ſuis vnū de patruis ſuis. et filios eius ſibi heredes inſtituit et adie cit in teſtamento vt ſi patruus et eius fi lij venirent contra legatū quuculis de hitū amntterent quicqͥd poſſet eis cōpete re ex teſtamento ipſius vel ab inteſtatō et ad dictos quunculos ſuos ꝓ determi natis portionibus perueniret et ſic mor tuus eſt raialdus. MMortuo vero ramal do dictus patruns eius adiuit hereditatē ipſius. predicti auūculi ſtatim ceperunt mouere queſtionē cōtra patruū ⁊ filios eius petendo ab̓ eis legatum predictum prorata eius partis que ipſos cōtinge bat de ipſo legato. et ſi venirent contra ip ſum legatū petebant ſibi veſtitui quicqͥd occaſione teſtamenti ipſius x. ad ipſos poterat peruenixe. lite vero cōteſtaita ſu per iſtis duobus articulis prefatus iu vex abſoluit patruū et filios ab impetitio ne auunculorū ſuper ipſo legato et cōde nanit patruū et eius filios ad reſtitutio nem aliorum bonoꝝ que ex teſtamento i. capere poterant facienda predictis a uunculis a qua ſuia vtraqꝫ paxs ad ſe. ap. appellauit. poſt hoc partibus cōparē tibus in preſentia pa. datus fuit quidā cardinalis auditor corā quo pars vtra qꝫ petebat ſnqui in eo ꝙ lata erat con tra ipſam infirmari. et quāti. friciebat ꝓ ipſa cōfirmari. lite vero cōteſt. et audite allegatōibus vtriuſqꝫ partis cardina lis cōſiderans ꝙ dictus r. habebat in ho nis quondam peponis patris ſui tertiaꝫ partē debitam iure nature in qua graua
ri nequiuit. habebat etiā quortā trehelli cinica in honīs predictis ꝙ quilib̓ꝫ extra neus xeſtitutōe grauatus deducer̄ potu et. vnde potuit eaſde̓ portōes ra vltīa voluntate legare. et ideo legatū tenuit vſqꝫ ad terciaꝝ quartā prefatas pponū ciauit predictū iudicē ꝑꝑā̓ proce ſſiſſe in eo ꝙ ſuper hoc dictū patruū in totū ab ſoluit. non obſtante predicto arbitrio ꝙ non poterat impedire ne predictū lega tum valeret. et cōdemnauit patruū ipſū ad reſtitutōeꝫ medietatis tertieꝝ quar te partis ipſius legati pro rata que ip ſos auūculos cōntingit de ipſo legato. et in reſiduo ſniaꝫ prefati iudicis cōfirma nit In ſecundo vero articulo. in quo dic tus iudex patruuꝫ ⁊ filios totaliter con demnauit d̓creuit ipſū male pronuncia ſe. quia filij contra voluntatem teſtatō ris nō inueniūtur aliquid cōmiſiſſe. cū nihil de his que petita fuerant poſſide rent. ſed in portione illa quā patruns habebat in honis illis ratōe tercie ⁊ qͣr te quas habebat in bonis ipſis dictus ī niam predicii iudicis cō firmauit prora ta que contingit auunculos ipſos de ip ſis rebus. cū in illis rehus teneret inſti tutio et legatio et adiectio pene. ī reſidu o abſoluit eundē patruū ⁊ filios ſaluo nihilominus ipſi patruo ex iure inſtitu tōis beneficio legis falcidie in reſtitutōe legati predicti ſi idem patraus infra tē pus legittimum .i. infra annum volūta ti paruerit teſtatoris cum fecerit inuen tarium et contravolu̓tatē teſtatoris lex falcidia inducatur. dominus papa Iniāim cardinalieratam hobet. ⁊t eam auctori tate apoſtolica confirmciuit Lota ꝙ modus pro conditōe ſeruat̉. Item forma compromiſſi ſeruanda ē vnde ſi in plures ſit cōpromiſſum tercio abſente vel moxtuo ceteri pn̄t procedere

vel ad cultum diuinum.
ſi hoc ſit dictū in cōpromiſſo vt hic ali as non ¶ Itē ſi pluribus relictū fuerit fi deicōmiſſum et vnus ſolus ſuperſtes eſt illi dehetur qui tꝑe exiſtente conditōis ſolus inuenitur. Itē verbū quandoqꝫ ponitur proprie ⁊ īproprie ſicat hic eſt in verbo legauit/ Itē teſtator poteſt im ponere penaꝫ heredi ſi ſue non pareat vo luntati. Itē legatū petendū eſt ab̓ here de non auctoxitate propxia occupandū. Itē ambe partes poſſunt a ſniā appellcit̄ Itē litis conteſtatio facienda e̓ corā iu dice appellatōis. Itē due quarte pn̄t d̓ duci .ſ. debitaiure naturr et trahelliani ca. Itē in legittimā q̄ iure nature debe tur nullū grauamen poteſt imponi. Itē niā pro parte cōfirmatur et pro parte īfirmatur Itē lex falcidia inducitur cō tra voluntate̓ teſtatoris. ¶ Item ſi he res fecerit inuentariū vtetur beneficio legis falcidie. alicis non poteſt. EIohanne .s. Ca. O. clericus ſancte crucis legauit de honis ſuis in vl tima voluntate venerabilibus et pijs lo cis. et hanc voluntatē ſuam exequendā cōmiſit iohanni clerico et p. laico et mā dauit eiſdem vt creditoribus ſuis ſatiſſa cerent. dicit pa. ꝙ poſt inaindatū ſuſcep tum per dioc. ep̄m cōpelli debent exple revoluntate defuncti ſi fuerint negligē tes. Nota ꝙ voluntates defunctorum ad picis cās per dioc. epiſcopū mandari debent executioni. De his. Ca. De his que le gantur in ornaimentis eccē vel ad cultū diuinū vel anniuerſario vel alijs pijslo cis canonita portio deduci non dꝫ dum modo iſta legata nō fiant in fraude̓. vt epiſcopus vel ꝑrochialis eccā portione debita defraudetur. Nota ꝙ ep̄s vel pro chialis eccā non dꝫ habere portōem de his que legantur in ornaimētis eccleſie
¶ De ſucor lſionibus ab inteſtato. Ed hoc. ¶ Ca. Oe̓s clerici generaliter de his que habent per hereditatem vel alie modo ī tuitu perſone acquiſierint dū viuunt po ſunt inde facere quicqͥd eis placet. ſi vero ante moriantur ꝙͣ de his diſpoſuerit. ſi cōſanguineos nō habent in ius eccē debꝫ tradi. ¶ Nota ꝙ clericus poteſt teſtari ad libitū ſuū de omnibus acquiſitis ītu itu perſone ſue puta artificio hereditari s iure donatōe cimicorū et hmō̓i. Sancto cōcilio Ca. Caidi qui dam habebant ſeruos manumiſerunt il los ⁊ ordinati ſunt in preſbiteros. quan do preſtiteri iſti moriebantur totā ſul ſtantiā illorū laicali ſibi vendicabūt tan quā de proprijs ſeruis. iſta relat ſunt in cōcilio. vnde ſtcituit cōciliū ꝙ iſta de cetero nō fiant. ſed ſicut liberti facti ſūt ad ſuſcipiendū gradū ⁊ diuinū officiū ita nihil cib̓ eis exigatur preter diuinū officiū. ſed peculiū illorū diuidatur in qͣ tuor partes quarū vna aſſignatur ep̄o altera ecce cui ſeruiunt. t̓tia pauperibꝰ quaxta cōſanguineis. et ſi parēteen̄ ſint idonei epiſcopus in viū eccē cōuertat. Nota ꝙ laici nihil debent occupare de re bus clerici moriente/ ¶ Item patronus in liperto poteſt retinere operās pūales ¶ Itē ſub̓ſtantia clerici moriētis diuidi dꝫ in quatuor partes vna ep̄o alia ecce tercia panperibus. Itē parentibonon idoneis nihil poteſt teſtari clericus mo ri ene. vt puta hereticis ut infra de ſxr̄ ticis vergentis. Cū dilectus. Ca. Archiphr̄

de aleno ſe et ſua ob̓tulit monaſterio de hruſia. tande̓ dn̄ ageret in extremis vo luntutē vltimā exprimendo ⁊ſeruit ſe et ſua monaſterio contuliſſe. et ſic dece ſit. Ep̄s eduen̄ dioceſainus eius occupa nit quedā hona quondā ipſius archip̄ hiteri et etiam quedā bona monaſterij. vnde ſuper bonis iſtis cā cōmiſſa fuit iu dicibus corā quibus petebat ch̓bas de hraſia monaſterio ſuo xeſti tui quicqͥd ē piſcopus de bonis archipreſbiteri aut e nam monaſterij occupauerat. et ecōuer ſo petebat epiſcopus ſibi reſtitui nomi ne prochialis ecce euis ille fuerat archi preſbiter quicqͥd d̓ bonisdicti archippeſ biteri monaſteriū detinebat ad proban dam intētionem ſuā abbas teſtesiadux it. tande̓/ cā delata eſt ad pa. ipſe vero ex aminato negocio diligēter ītellexit eſ e ꝓbatum qd̓ archipreſbiter du̓ cigerēt in extremis voluntatē vltimā exprimēdo alſeruit ſe ⁊ ſua monaſterio cōtuliſſe et cū requiſitus fuiſſeꝫ vt cōderet teſtamē tum rn̄. ſe nō poſſe teſtari quia ſe et ſuci dederat monaſterio ⁊ vnus de teſtibus dixit ſe vidiſſe quando ſe et ſua obtulit monaſterio. et teſtes alij dicebāt ſe au diſſe ipſū archipreſbiterū in preſentia abbatis cōfitentē ꝙ predictum eſt adiu uantes plurimū aſſextōem abbatꝭ non tanquā probarent ſufficienter ſed tan quā veſementer admmiculū preſtahāt ſed quia ex aduerſo pars epiſcopi aſſere bat ꝙ dictus archipreſbiter ī extremis agens aliencitus erat a mente. vnde nō valuit quod dicebat pa. cām ipſam com miſit ſub̓ hac forma. ꝙ niſi epiſcopus ꝓbauerit archippeſbiteꝝ nō fuiſſe ſane mentis cū vltimā poluntatē expreſſit imponatur ei ſilentiū ſuper in peticione monaſterij et cōpellatur r̄ſtituere mona ſterio quicqͥd occupauit d̓ bonis illis ar
chipre ſbiteri aut etiā monaſterij. Si ve vo probauerit illū cilienata mente dixiſ ſe predicta cōdemnetur monaſteriuꝫ ad faciendā epiſcopo reſtitutōem nomine ꝑ rochialis eccē oraniū honorū que fuerūt ipſius archipreſbiteri. cū ipſe archipreſ bitex cib̓ inteſtato deceſſerit nec habuit cōſanguineos. et ipſi monaſterio ſilenti um imponcitur. Nota ꝙ vnus teſtis cū alijs ciminiculis vehementibus fauore religionis ſufficit ad fidem faciendam Ite furioſus non poteſt fatere teſtamē tum id eſt qui eſt mente captus. Item publicatis atteſtatōibus po ſſunt teſtes induci ſuper nouo articulo pendente ex priori. item quis poteſt probare nega tiuam ſi includit in ſe affirmatiuā. itē epiſcopus poteſt agere pro eccleſia ſibi ſubiecta. ¶ De ſepulturis. Ca. Sra Os inſtituta. tuit leo pa. ꝙ quilibet debeat ſe peliri in ſepulturis parentū ſuo rum ẜm ꝙ fecerunt antiqui patricireſe vern̓tamē nulli negandū e̓ propriā eli gere ſepulturā. etiā cilienā quid et dn̄s hoc fecit. ſed quia dignus ē mercenari mercede ſua terciā parte̓ iudicij ſui illi ec cleſie precipit dari in qua ſepelixi debeat vel debebat ſi non elegiſſet alibi ſepultu ram et vbi dū viuebat celeſti pabulo re fici cōſueuit. quod ſi fecerit ubicūqꝫ vo luerit eligat ſepulturā. et ne alit̓ fiat precipit leo pa. ſub̓ pena excōmunicatōis Nota ꝙ debemus eligere ſepulturā vbi inaiores noſtri ſepulti ſunt. quod perum eſt de honeſtate. item licitā eſt alienaꝫ eligere ſepulturam .i. in alieno loco vt

patet per exemplū dn̄i qui ſibi elegit ſe pulturā ioſeph. Itē eccē ꝑrochiali re linquenda eſt ſua porcio cū quiceligit ſi bi ſepulturam. Itē nullus dꝫ terminos tranſgredi a ſanctis patribꝰ cōſtitutos ¶ Relatum. ¶ Ca. Cro pa. ſtatu it in capitulo iſto vt quicunqꝫ voluerit ā̄modo in monaſteriū cōuerti ſiue iupita ſiue in morte medietatē omnium rerum Iucirum ⁊ poſſe ſionuꝫ quas decernit di ſponerͣ pro aīa ſua relinquat illi ecce ad quā pertinet. Nota ꝙ ꝑrochialis eccā dꝫ habere medietatē. vt hic dicitur de ō nibus que relinquit ꝑrochianus in vlti ma voluntatē. ſed circa hoc attēde cōſue tudinē locorum. ¶ Fraternitatē. Ca. Quidam ciuis ianuen̄. p. nomine de caſtello habe bt ſepulturā ab antiquis tꝑibus et ſui inaiores apud monaſteriū ſancti ſcepha ni cipud aliam eccam minus religioſa elegit ſepeliri orta e̓ queſtio d̓ corpore il lius coraꝫ archiep̄o ianuen̄. ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. vnde ipſe veſcribit archi epiſcopo ianuen̄. dicensqꝫ nō credit ip ignorare qualit̓ ab̓ antiquo frat diſpoſi cum apud monaſteria ⁊ loca religioſa corpora defunctoruꝫ debere. ſepeliri in qui hus orationes ⁊ miſſaraꝫ ſolemnia fre quentius celeh̓rantur. vnde qui volunt ibi ſepeliri nō eſt eis cōtradicendū. qui vero relinquū̓t antiquas eccas et ſepul turam patrū et aliorū parentū ſuorum⁊ ad noua ⁊ minus religioſa loca ſe tranſ ferunt contra antiquā cōſtitutōem ſanc torum patrū facere dinoſcūtur vnde ſi pͥ dictus p. contra cōſtitutōm vel cōſuetu dine̓ iſtā antiquā ⁊ rationabile corpus ſuuꝫ ſepeliendū mandauit hoc nō premi dicat rationi. et ides mandat quati. cor pus illius reddi faciāt monachis ſancti ſtepham. et cū patribus ſuis fepeliri
Nota ꝙ qui vult eligere ſibi ſepulturā relicta ſibi ſua propria eccā eliger̄ dꝫ lo cum incigis religioſn̄ aliter nō poteſt. Itē ſi dimiſſo loco magis religioſo eli gat quis locū minus religioſū non valꝫ electio talis ſepulture per illā lrām. qui vero relicte antiquis ⁊cͣ. e ita non ſequi tur ꝙ extrema volūtas ſit ſꝑ effectui inandipanda. Ca. Aliqui quādoqꝫ De hic ſe tranſferunt ad loca r̄ligioſa cū honis ſuis in infirmitate. vel etiā in ſanitate nihil velinquunt ecclelijs a quibus r̄ce perunt ſalute pahula. querebat̉ quid iu ris eſet de his. rn̄. pa. ꝙͣ ſi in egritudine ad religioſa loca ſe tranſferunt. et d̓ illa egritudine moxiunt̉ canonica porcio dꝫ exhiberi ill̓ eccleſijs a quibus aſſumū tur ⁊ in quibus ſepeliri debebant. ſi vere in ſauitute ſe tranſferunt tūc nihil dare cōpellunt̉ eccleſijs ſuis prioribus. quia liberm ē tūc bona ſua cuilibet īpartiri. ec priuatꝭ perſonis. Nota ꝙ tā ciliquie tranſit ad religionē in egritudīe decedat canonicā porcionē dꝫ habere. ꝑrochiat eccā de his que legat illi monaſterio. Itē cū quis in ſanitate ſua tranſſert ſe ad religionē nihil poteſt ꝑrochialis ec cleſia petere quia tūc non ſolū pijs locie poſſet res ſuas dare imo etiam cuicūqꝫ vellet. Ca. Prior de infu Ex parte. la quenda ꝑrochianum canonicorū ob̓ rigen̄. poſt appellatōem in ſua eccā ſepe liuit. vnde canonici cōqueſti ſūt dn̄o pa mandat ipſe quatinus prior cōpellatur vt corpus ꝑrochiami predicti preſate ca nonicis reſtitucit et de his que habuit occaſione ſepulture illius amicabiliter cōueniat cū eiſdem. Nota ꝙͣ monaichi poſſunt habere populum. Itē non ſolum iuris vel rei petitur reſtitutio ſed etiaꝫ

cudaueris. Itē officiū iudicis ē vt ad moneat partes ad concordiam. ¶ Cum liberū. Ca. Quidam pͥ biter corpus cuiuſdama mulieris deferri faciebat ad monaſterium ſancti marimi laudun. ſe peliendū prout ipſa. in vltima diſpoluerat voluntate monachi ſancti vincencij corꝑꝰ illud piolēter rapuerūt et illud violenter in ſua eccā ſepelierunt conqueſti ſūt monaichi ſancti maxtinido mino pa. mandat pa. quati. ſi eſt ita mo nachi ſanctipincencij cōpellatur vt oſſa prefute mulieris et beneficia que occaſi que ſepulture illius habuerunt reſtitu ant monachis ſancti martim. Nota ꝙ libere quis teſtatur hoc hꝫ ex iuris bene ficio. Itē quod vniuerſaliter e̓ dictū re cipit diſtinctionē. Itē quad obtentu vel occaſione alicuius querit̉ illi ē reſti tuendū. et ē notabile cōtra nuncios ꝓ do minis ⁊ cōtra negociorū geſtores. De vxore. C Sicut liberū eſt viro eligere ſepulturā ita liberū eſt mulieri nulla eſt in hoc caſu inter eos differentia/ cū a lege viri ſoluta eē in telligatur. illa fuit dubitatio. quia dicit̉ xiij. q. ij. vnciqueqꝫ. ꝙ mulier ſiue in vi ta ſiue in mortē virū ſuū ſequatur. in fi ne dicit ꝙ de filijs minoribus ubi debeāt ſepeliri a ſanctis patribus diffinitā non eſt et ideo cōſuetuomni loci relinquenduꝫ eſt. Nota ꝙ vxor poteſt eligere ſibi ſe pulturā ſicut vir. Itē conſuetudo loci attendenda ē ¶ Cum ſuꝑ. Ca. Querit̉ quan tum debeat defunctus qui eligit ſepultū ram dimittere ꝑroch̓iali eccē vnde ⁊u mitur. et rn̄. ad minus quartā partē. Nota hic dicitur ꝙ eccā ꝑrochialisdebꝫ habere quartā partē teſtame̓ti. ſed hoc cōſuetudini celinquendū eſt. ¶ Certificari. Ca. Quidā īpe
trauit priuilegiū ut qui apud eoꝝ eccle ſias elegerat ſepelixi licitū ſit eis eos re cipere ad eccleſiaſticaꝫ ſepulturā cū iſta clauſula ſalua debita iuſticia illarū ec cleſiarum a quibus mortuorū corpora aſſumūtur. queſitū fuit a pa. qualiter clauſula iſta ſalua debita iuſticia ⁊c. ſit intelligenda et exponenda rn̄. pa. ꝙ ſuꝑ hoc articulo diuerſa antece ſorum ſuoꝝ cōſtitura manauerūt. leo pa. quandoqꝫ appellauit illam iuſticiā tertiā partē qn̄ qꝫ mediam vrbamus ⁊ vicinus qn̄qꝫ appellant illā canonicam iuſticiā quar tam partē. vnde pa. rn̄. ẜm ꝙ hecitus hic ponimus inquit vnaqueqsͣ ꝓiuncia in ſuo ſenſu abundet et ita ſecundū rauōa bilem cōſuetudinē loci illa iuſticia erit aliquādo medietas. aliquādo tertia vel quaxta pro diuerſitate locorū. Notaꝙ nihilominus mortuairijs cō uetndo loci ſeruatur. In noſtra Ca. Prior eccē mō tis ferrandi ⁊ hoſpitalarij claremonte ne̓. dioc. habebant inter ſe queſtione ſu ꝑ iure funerādo l̓ funerādi hoſpitalarij r̄cipi ebātad eccāſticā ſepl̓turā ꝑrochia nos dicti prioris. cā ſuper his cōmiſſa fu it iudici. corā quibus petijt dictus prior ſatiſfieri ſibi de damno. qued ſuſtinueā̓t ab illis hoſpiralarijs quia procgianos ſues receperunt ad ſepulturā ⁊ ꝙ decēte ro non reciperēt ad eccleſiaſtica ſepultū ram ꝑrochianos ipſius ad probandum ſuā indentōem teſtes induxit. tande cau ſa qd̓ ſe. ap. ē delata. in preſentia pa. pri or predictus propoſuit prediciā ex par te hoſpitalariorū fuit propoſitum ꝙ ex priuilegijs ſibi cōceſſis licitū eſt eis om nes preter excōmunitatos ⁊ interdtōs ad eccleſiaſticam recipere ſepulturā. qͥ apud eos elegerint ſepeliri. et fideicōim ſa ī vltima volūtatē ſibi relicia reciper
ē 2

ſoluta tantūmodo quarta ꝑrochiali ec cleſie & cuius ꝑrochia mortuorū corpo ra cſumuntur. preterꝙͣ de equis ⁊ ar mis de quibus quartā deducere nō tene̓t̉ pa. audit rōibus vtriuſqꝫ partis taleꝫ ꝓtulit Iniqm ꝙ predicti hoſpitalarij de cetero nō recip. cnt ꝑcochianos dicti pri oxis ad eccleſiaſtica ſepulturā niſi apd̓ eos elegerit ſepeliri. et tūc ꝑrochial̓ ec cleſici recipiait quartā partē d̓ oblatōi hꝫ lectis ⁊ alijs que defunctus pro aīa ibi dem xeliquit preterꝙ de equis ⁊ armis hoſpitalarij reſiduū habeant niſi dolo ſ fraude hoſpitalariorū defunctus inducis fuerit ad hmōi electōem vel diſpoſitōeꝫ faciendam. inſuꝑ iniunxit eiſde hoſpita larijs vt eide priori ſauſfaciant de quar ta parde triū milium ſolidorū quos con ſtait eos a ꝑrochianis illius vecepiſſe. cū ꝓbatum nō fuerit ꝙ eorū oblati vel con uerſi fuiſſent. preterra precepit eiſdem vt ſatiſfaciant prioxi de oībus que ha ẜuerunt a quodā qui fuit interfectus in campis. niſi probauerit ꝙ apud eos ele gerit ſepulturā. alioquin ei veſtituant quartā partē. Itē reſtituant oīa q̄ ha huerunt pro quibuſdam alijs occaſione ſepulture ipſorū quos conſtat iufra an nos legittimos deceſſiſſe. Nota ꝙ mō nachi poſſunt habere populū. Itē cum dole inducitur quis vt aliani eligat ſe pulturā. non premudicat talis electio ꝑ rochiali eccē. Itē quod occaſiōe rei mee per aliū queritur mihi de iure reſtitue̓ dum eſt. Ex parte. Ca. Quidaꝫ nobi lis ſollicitauit ſepe quandā puellā d̓ ſtu pro et cū non cōſentiret eide poſuit ei in fidias ſuper quodam ponte. et dū fuge ret caſu cecidit de ponte et mortua e̓. que ritur vtrū debeat in cimiterio ſepeliri. mā dat pa. ꝙͣ tū illa non ſponte precipitaue
xit ſe de ponte ſed caſu ceciderit corpus. ius dꝫ in cimiterio ſepeliri. icixime cum ex honeſta cā fugiſſe noſcatur. et cui cō municabatur viuenti cōmunicandū ſit iam deſuncte. Nota ꝙ qui caſu et non ſponte ſubmergitur vel moxitur nō pri uatur eccleſiaſtica ſepultura Itē nota regulā cui vius cōmunicamus ⁊ mortuo cōmunicare debemus. Sacris. Ca. Aliquando con tingit ꝙ corpora excōmunicatorū per vi olentiā aliquorū vel aliquo caſu in cimi terio ſepeliunt̉ queritur an debeant ex humciri rn̄. ſi ab aliorū corporibus di cerni poſſunt exhumari dn̄t ⁊ longe ab eccleſiaſtica ſepultura iaceari. ſi vero di cerui non poterūt non debent corpora il lorū extōmunicatorū cū alijs corporib̓s exhumari. cū ſepultura precieſa illisnō proſit. ſic nula vel vilisnō obeſt iuſtis Nota ꝙ cui nō cōmanicamus viuo non ē cōmunicandū defuncto. Item rōe du hietatis aliquid admittitur. quod ſi cer tum eēt repelleret̉. Itē vtile non vicia tur per inutile Itē nec precioſa ſepultū ra prodeſt defuncto nec vilis nocet. Ca. Apud monte̓ Aholende. peſſulanū erat cōſuetudo ꝙ clerici nō ꝑ mittebant effodi ſepulturā niſi prius e is cextuꝫ precium perſoluatur. precipit pa. iſtam cōſuetudinē aboleri. et clerici nihil audecint exigere hac de cā. Nora ꝙ pro terra in qͣ ſepeliendi ſunt defuncti nihil e̓ exigendū. Parrochiano. Ca. Quidam prochianus fuit excōmunicatꝰ ꝓ mani feſtis exceſſib̓s homicidio. incendio. et ꝓ violenta manuū iniectione in perſonas eccleſiaſtitas et pro violatōe eccārā ⁊ inceſtū. dū cigeret in extremis fuit abſo luts per preſbiteꝝ ſuū iuxta formā ecce queſitū fuit vtrum deberet in cimiterio

De pro. ⁊ ali. ꝑro.
ſepeliri. rn̄. ꝙ nō dꝫ ei cimiteriū et alia ſuffragia ecce denegari. ſed heredes eius et propinqui ad quos bona peruenerunt ipſius cōpellendi ſunt vt ſate faciant pro eodem. ¶ Nota ꝙ cui vnū ſacramentum cōcedit̉ omnia alia que ſūt eiuſdem cēſu pe ſunt cōcedenda. ¶ Itē ſacerdos in nece ſitate poteſt abſoluere a qualibet excō municatione. Iteꝫ heredes tenētur ex maleficio defuncti lꝫ ad eos nihil ex illo maleficio peruenexit. ¶ De prochijs ⁊ alienis ꝑrochianis. Cep̄e. Ca. Ep̄s alicuius ciuitatis cū magna parte populi incidit in hereſim donatiſtarum vnde mones preciſi ſunt ab̓ eccā. in reſi duci ꝑrochia cōſtitutus e nouo ep̄s pri or tu populo qui ſecuti fuerant ipſum re uertitur ad vnitatē ecce cū eo diſpenſat̉ tum ꝓ multitudine ſequentiū ipſū. tuꝫ pto vulitate vt dignitatē recipiat ſꝫ qͥa alter canonice fuerat inſtitutus remoue ri ex toto nō dꝫ. ſed inter ſe diuidant po pulū prout in lrā cōtinet̉. hodie vero pri uat̉. ſed hoc eſt diſpenſatio. ¶ Nota hic habes vnū caſū in quo duo ep̄i pn̄t eſIe in eodem epiſcopatu .ſ. quādo alter labit̉ in hereſim⁊ alter canonice eligitur. Itē melior ē conditio minoris qꝛ inaior diui det ⁊ minor eliget. Atē volūtas pluri um preferenda ē paucioribus. quod veꝝ eſt niſi a paucioribus opponatur ciliquod rōnabile et probetur. vt s. de his que fi unt a maiori parte capituli cū ī cūctis. ¶ It dominicis. Eci. Dicitur in hoc capitulo ꝙ ſacerdotes in diebus do minicis ⁊ alijs diebus feſtiuis debent ꝓ ponere in eccā vt ſi eſt ibi aliquis qͥ ex cōtemptu dimiſit ſuū preſbiterū ſtatim recedat. Nota ꝙ nullus preſbiter alte
rius ꝑrochianū recipere dꝫ ad diuina. qued veruꝫ eſt ſi cōtempto prelato ſuo audire velit ibi diuina abſens enī iuſta de cā poteſt audix̓ diuina in ecca ad quā venerit. ¶ Nullus. Ca. dicitur ꝙ nulls epiſcopus alienū prochianum iudicet. quid qui eū ordinare non pōt nec iudica re. Mota ꝙ nullus pōt iudicare ꝑroch̓i dnum alterius quia ad quē ſpectat ordi natio alicuius et eius iudicatio. ergo qui non pōt ordinare non pōt iudicare. hoc tamen intellige de epiſcopo. de cilijs enī nō. quia licet archidiaiconus non poſſit ordinare poteſt tamen iudicure ſicut ⁊ alij iudices ¶ Super eo. Ca. in ranonibus reperit̉ ꝙ linites prouinciarū ſiue dioce ſum et ea que limitibus adherent nō pre ſcribūtur queſitū fuit vtrū idē ſit iudici um in limitibus ꝑrochiarū. rn̄. ꝙ idē ſer uandū eſt in vtroqꝫ dūmodo cōſtiterit li mites canonica ordinationē fuiſſe diſtī ectos. Nota ꝙ limites legittime diſtinc ti ⁊ ea que limitibus adheret proiuncia rum ſiue dioceſū ⁊ ꝑrochiarū nō preſcri huntur. ¶ Itē idem iuris eſt in minori x qd̓ in inoioxi. Significauit. Ca. Poſtꝙͣ ci uitas ciconen̄. recuperata fuit a xp̄ianis Amulti ſe tranſtulerum ad habitandū il nc qui ante generale occupatōeꝫ terre ſancte in cilijs ciuitatibus regni hiero ſolimitani morabant̓ pxelciti predictaꝝ ciuitatū volebant exercere iuriſdictionē in predictis habitatoribus cconenſit et alia ſpiritualia ⁊ tꝑalia exigebant cib eis quibꝫ non muiiſtrabant ſpūalia. ep̄s aconen̄. cōqueſtus ē dn̄o pa. vnde mādat iudicibus quāti. cōpellant prelcitos pre dictorū locorū vt nullā iuxiſdictionem v ſurpant in predictos acon̄. habita res
ē ꝯͣ

nec ad̓ eis ⁊ꝑalia exigant quibus ſpū alia nō miniſtrant. veru̓tame ſi de cigris in eorū ꝑrochijs cōſtitutis fructus perci piunt. et in partih̓us vltramarinis rōne prediorū decime ſoluūtur decimcis illas detetexo nitegre percipiāt dicto acon̄. tan quā ſuo diodeſano de cetero rn̄dere cogā tur. Nota ꝙ licitū eſt aliciū domiciliuꝫ rauture. Itē nota contra ep̄os ⁊ archi diaconos ⁊ alios prelatos qui redditus ſuos percipere nō debent uiſi officiū ſuū in verbo ꝑredicatōis ⁊ alijs exercuerint Itē decime predigies illi eccē ſunt dan de in cuius territorio predia ſunt conſti tuta. ¶ De decimis primicijs et oblatōibꝫ Ecima. Ca. Pximo pouit tria genera decimarū ẜm ꝙ olī in veteri teſtamento ſoluebant Secūdo dicit ꝙ primicie quas de frugi bus offerebant nō erant aliquo ſpeciali nomine deſignaite ſed pro volūtate ſuci quilibꝫ offerebat. poſt ea traditōe hebre orum mnoleuit arburio rcigiſtrorū. ꝙ qͥ plurimū dabant xl. partē offerebant ſa cerdotibus qui minimū lx. partē ⁊ ſic in ter xl. et lx. licebat offerre qd̓ volebant et ita ꝙ priusdubiū erat poſtea diffini cum fuit propt̓ auariciā ſacerdotum. ¶ Nouū genus. Ca. Queſitum fuit a pa vtrū clericia clericis decimas exigere poſſint. rn̄. pa. ꝙ hoc eēt nouum genus excictōis vt clerici ⁊ clericis deci mas petant. cū in lege dn̄i legcitur. leui te enī a leuitis decimas nō accipiebant illi vero cleriti qui ab̓ alijs clexicis ſpūa lia recipiunt de laboribus ſuis eis debe̓t decimas dare. Nota clericos clericis de cimas dare nō debere. ¶ Ex multiplici. Ca. inter ab
batem et cōuentum de ẜxand̓. ex vna ꝑ te et quendā preſbiterū pro eccā ſua ex altera. talis cōpoſitio interce ſit ſcripto autentico monachorū rohorcita ꝙ mona chi deberent ſoluer̄ annuatim dicto pre bitero du̓ ꝑiueret decimas de hlado ⁊ vni uerſis leguminibus exceptis minutis d̓ cimis queis eis remiſit. poſte a ab̓bus im petrauit priuilegiū vt de laboribus uis quos proprijs ſumptibꝰ excolūt decīas ſoluere nō teneant̓. nulla de cōpoſitione predicta mentione facta ſtatim ceperūt excolexe ſuis ſūptibus poſſe ſiones ſuꝑ quibus cōpoſitio facta erat et ea occaſio ne ſubtrahebant decimas. vnde preſbit̉ cōqueſtus ē domino pa. ſuper hoc dicit pa pa ꝙ non fuit ſue intētionis per priuile gium predicte cōpoſitioni derogare. qua re mandat quatinus ab̓bas ⁊ monachi cēpellcitur predictā cōpoſitōem ſeruare vel cū ipſo preſbitero amicabiliter con uenire niſi de ipſa cōpoſitione in priuile gio cōtineatur expreſſe. Nota ꝙ pa. per priuilegiū ſuū non intēdit reuocare cō poſitōeꝫ de qua in priuilegio mentio nō hcibetur. Itē priuilegiū veritate tacita impetratū non valet. Ca. Monachi d̓ ¶ Cōmiſſum boſle eccē ſancte incirie in tuius ꝑrochia cōmorantur decimas ex integro non fol uebant cōqueſtus ē recior illius eccēdo mino pa. vnde mcdat archiepiſcopo cāt. quatinus monachos tēpellat vt decimas de terris cultis in quibus olim domus cō ſtructe fuerant eccēpredicte cūea ītegri tate perſoluent. qua prius ſolui cōſue uerant cinte ꝙͣ in eade prochia moraren tur. et ſic̓ decime olim ſoluebantur d̓ pa cuis ita ⁊ nūc ſoluētur de eiſde ad frugū fertilitatis tranſlate abſqꝫ diminutiōe nota decimas integre per ſoluendas. Capiralum ¶ Peruenit.

iſtud ⁊ ſequens per ſe patent. Tum homines. Ca. homines de ortōna tenentur ſoluere decimas ꝑro chiali ecce. ſed ante ꝙ id faciunt de fruc tib̓us non decimate ſatiſfaciant ſermenti hus ⁊ mercenarijs ſuispro debito totis auui ⁊ de xeſiduo decimas perſoluunt. mandat pa. vt ſtatim collectis fructibo ante aliqua deductōeꝫ decimā ſoluere cō pellantur et de ſubtractis ſatiſfaciant cō petenter. Nota decimas perſoluendas ante aliquā deductionē. Dilecti filij. Ca monachi de noual̓. habebant priuilegiū de nō dādis decimis de terris quas colunt ſuis ſūpti hus ipſi cōducebant predia aliorū in ꝑ rochia monachorū ſancte crucis. de qui hus predijs moncichi ſancte crutis perci pere decimas cōſueuerunt de quibus ī ma gna parte ſuſtentatōem habebant. ⁊ oc caſione priuilegij predicti decimas non ſoluebant monachis ſancte crucis de pre dijs cōductis vnde cū ipſi monachi enor miter grauciretur cōqueſti ſūt domino pa. vnde ſcribit eiſde monachisde noual lo dicens ꝙ non fuit intentio antece oꝝ uorum vt de poſſe onibus quas cōdu cunt decimas nō perſoluant. quare main dat eiſdem vt de predijs cōductis mona chis predictis integre decimas perſoluāt vel cū eis amicabiliter cōueniant. Nota priuilegia ſic intelligenda vt intellex it actor ipſorū. ¶ Itē priuilegia nō ſunt amplianda qꝛ ſunt odioſa. Suggeſtū. Ca. Abbas ⁊ fra tres dolen̄. monaſterij cōqueſti ſūt dn̄o pa. ꝙ cū ipſi habeant priuilegia de nō dandis decimis monachi deperſimo deci mas auferre concitur ab̓ eis cōtra teno rem priuilegiorū Iuorū inandat abbati ⁊ fratribus vt ſuper decimis illis cōpo nant. quid quando vo. eccā ordini illorū
priuilegia de non dandis decimis cōceſſit ita erant rare abbatie illius ordinis ꝙ nulli poterat de iupe ſcandalū ſuboriti. ſed modo in tantū ſunt augmentate et po ſſe ſionibus ditate ꝙ multi uiri eccā ſtici de ipſis deponunt querelā. Notaꝙ ſuper decimis cōpoſitio fieri poteſt inter eccleſiaſticas perſonas. Item ſi priuile gium ex prece factum incipiat enorme d̓ trimentū inferre reuocandum eſt priui legium. Ex parte. Ca. Quidā mona chi alhi ⁊ nigri occaſione priuilegioruꝫ que ſuper nō dandis decimisſibi cōceſſit ro. eccā ſpoliare preſumebant eccās iuxi dictionis terracon̄. archiepͥi. vnde ipſe ſignificauit hoc dn̄o pa. et ipſe reſcribit ei dicens. ꝙ predece ſores alex. fere omnibus religioſis cōceſſerunt decimas de laboribus ſuis. ſed adrianus poſtmo dum fratribus ciſtere. ordinistēplarijs et hoſpitalarijs decimas laborū quos ꝓ prijs manibus ⁊ ſumptibus excolunt⁊ de nutrimentis aīalium ſuorū et de ortis et de noualibus ſuis quas proprijs mani bus ⁊ ſumptibꝫ excolunt. et alijs conce ſit vt decimasnō ꝑſoluant et alex. ſuꝑ hoc imitatus e adrianū vnde precipit ꝙ illi quibus hoc indultum ē occaſione decimarū de alijs rehꝫ eccārum fuarū de cimes ſubtrahere non preſuinct vel ſibi aliquid vlterius vendicare. Nota ꝙ pri uilegiū non dꝫ ad aliud extēdiꝙͣ qd ea q̄ cōtinentur in ipſo ¶ Gicet. Ca. Religioſi quibue cōceſſum ē vt de lab̓oribus ſuis quos ꝓ prijs manibus aut ſumptibus excolunt decimas nō perſoluant. ſi portōes fuas alijs tradunt excolendas decimcis de il ſoluere tene̓tur ecclīs ꝑrochialibus in quibo priuilegiū locum nō habet Caſus in Ad audientiā.
y ijij

priuilegijs ciſtercien̄. cōtinetur ꝙ de la boribus quos proprije manibꝫ aut ſūp tibus excolunt decimas nō perſoluant. quidam malicioſe interpertantes verbū illud de laboribus. dicūt de laboribus .i. de noualib̓ꝫ. verbū illnd̓ ad noualia re ſtrigentes. peruenit hoc ad noticiam dn̄i pa. vnde mandat quati. prelati hoc d̓ ce tero fieri nō permittant. ſi .n. pa. intellex et de noualibꝰ vbi poſuit de laboribus poſuiſſet de noualibꝫ. Notaqꝫ priuilegi um prīcipis malicioſe nō eſt interpreta dum. Itē non eſt recedendum a forma verborum. ¶ Quoniā a nobis. Ca. Ep̄s ẜrixien̄. queſiuit a dn̄o pa. quid de deci mis neualiū ſue dioc. ſit ſtatuendū rn̄. pa. ꝙ ſi noualia illa ſūt intra certā ꝑro chiam alicuius eccē decimas illas faciāt aſſignari illi eccē. ſua parte ſibi retenta ſi vero nō ſunt intra certā ꝑrochicim de illis diſponat ꝓnt ſibi placuerit. Rota ꝙ decime noualiū illi eccē daxi debent in cuis ꝑrochia ſurgunt noualia. alioquin in diſpoſitōe ſunt ep̄i. Barrochianos. Erā ꝑ ſe ꝑ Ad hec. Ca. Quida abbas fecit donatōem de quadā decima cuidam laico et heredibus eius. queritur an tal̓ donatio teneat. rū. pa. quia ſanctuariū dei hereditario iure poſideri non dꝫ. ma dat ep̄o dioc. quati. donatōeꝫ iuribusca rere decernat et niſi laicus ille decimā ip ſam ipſi eccē libere reſignauerit ipſū ex cōmunicet. Lota ꝙ in ſpūcilibus ſucceſ ſio locū habere non dꝫ. De terris. Ca. Querebatur vtrū iudei cōpellendi ſint ad decimas ꝑ ſoluendas rn̄. ꝙ cōpellendi ſūt ad decias ꝑſoluendas vel poſſeſſiones penitus di mittēdas ne hac occaſione iure ſuo eccē valeant defraudari.
¶ Quduie. Ca. Quidā laici v ſurpabant ſibi in rehus eccleſiaſticis qd̓ ad ſacerdotes noſcitur pertinere. quod qͥ dem graue nimis eſt et dignū pena diui ui iudicij ⁊ maiorem etiā incurrūt formi dine̓ ꝙͣ ipſi fomitē ſui erxoris in clero inueniunt ex eoqꝫ quidā prelati cōcrdūt decimicis eccleſiaſticas laicisdi ſponēdae vnde impellunt eos in ꝓmptum pericu lum cū potius eos ad viā vite debeant perducere. et ideo ſtatuit pa. vt ſi quis p̄ latus aliciū renuncianti in ſeculo cōceſ ſexit decimā vel eccām vel ob̓latōem a ſta tu ſuo remoueatur. ſicut arh̓or que eſt ī utilis donec emendet et ſatiſfaciat. No ta ꝙ laico nulla ſpūalis adminiſtratō cō cedi dꝫ Ca. aliquando cō Cum ſint. tingit ꝙ morantes in vna ꝑrochici excō lunt terras in alia. queritur cui eccē deci me ſint reddende. rn̄. pa. ꝙ ſuper hoc non eſt facile dare re ſponſū. cū ciūctores ſan ctorum patrū ſint in hoc diuerſi vnde in talibus decurrendū eſt ad cōſuetudine et videndū vtrū ille eccē in vno ſint ep̄a tu vel diuerſis epiſcopatibus cōſtitute quia graue et difficile foret ſi vnd eccā in alio epiſcopatū reciperet decimas. cuꝫ ex hoc fines epiſcopatū non viderētur confundi. Nota ꝙ in decimis cōſiderat conſuetudo. Itē decime in ꝑrochia alteri us preſcribi nō poſſūt vt colligitur hic ne fines epiſcopatuū vel ꝑrochiarū con fundantur. Ca. Quia lai Prohibemus. ci ſine periculo animarū decimas detine re non poſſunt. prohibet lat̓. concili. ꝙ ipſi in alios laicos decimas ipſas tran ferre nō preſumant ciliquo modo. et ſi quis ecis receperit et nō reſtituerit ecce ad quā pertinent xp̄iana careat ſepultū ra. Nota ꝙ laici ſine periculo aīe dec̄īas

retinere non poīſunt. Ad ap. ℟. Ca. Conſuetudo qͥ dam molenit in vngaria vt plurimūqꝫ populi de ꝑrochia vnius epiſcopi tranſfe rentur ī ꝑrochia alterius epiſcopi ⁊ ta men vteꝝqꝫ epiſcops decimā ab̓ eis reqͥ rit. queſitū fuit cui epiſcopo potis decime ſint reddede. rn̄. pa. ꝙ decime ꝑſonales il li eccē ſunt reddende in qua populi eccle ſiaſtica ꝑceperūt ſacramenta. decime ve ro prediorū l̓ fructuū arborū. ſi coluerīt in alia ꝑrochia ꝙͣ in ea in qua habitāt. quia in caſu iſto de diuerſis. diuerſa con ſuetudo ſeruat̉ archiep̄s iſte id eligat ī hoc caſu ⁊ ob̓ſeruet quod per legitimam et preſcriptā cōſuetudinē nouerit obſex uatū Nō. ꝙ de iupedecime ꝑſonales dan de ſunt vbi quis audit diuina prediales vbi ſita ſunt predia niſi cōſuetudo pre ſtripta repugnet. ¶Ex parte Ca. Quidā agri clutores in eode agro ſimul in anno vel diuerſo tꝑe ſeminant diuerſa ſemina. nec decimas perſoluūt. niſi de vno ſemi ne. mandat pa. ꝙ omnibus fructib̓s pre diorā ſine aliqua diminutione decimas perſoluant. Non ē in poteſtate. Ca. Qui dam ante ſolutōem decimarū deducebāt expenſas rn̄. pa. ꝙ ſancti patres ſtatue cunt ꝙ de omnibus bonis que fidelis ho mo acquirit decimas ſoluere dꝫ ad qd̓ e tiam cōpellendus e̓. vnde precipit quāti nus. anteꝙͣ deducāt expenſas de bonis predictis perſoluant eccleſijs quibusdē bentur cū debita integritate. Nota ꝙ decime tam perſonales ꝙͣ prediales de oih̓us bonis ſolui debent integraliter. ¶ Ex tranſmiſſa. Irā patet no bis aliquis locat aliquando poſſeſiōes ſuas ad firmā locator de parte ſua deci mas non ſoluebat. queritur quid iuris.
rn̄. pa. ꝙ cū quilibet decimas ſoluere te neatur et dantes ⁊ recipientes poſſeſſi ones ad firmā decimas ſoluere tenētur niſi oſtender̄ po ſſint quare ab hmōi ſint immunes ¶ Tua et i. Ca. Imperator con cedit alicui poſſeiōes aliquas liberas et īmunes ab̓ aliquo onere ⁊ ſine pre tatione decimarū. queritur an talis con ce ſio liberet a preſtationedecimarū. rn̄. pa. ꝙ laicis de ſpiritualibꝰ nullae̓ diſpo nendi attributa poteſtas. et ideo quātū cunqꝫ imperialis cōceſſio generaliter fi at neminē poteſt eximere a ſolutione de cimaꝝ que diuina inſtitutione debentur Secundo dicitur alicui laico decime ali cuius loci ſunt in feudū cōceſſe furgunt in eodē loco noualia queritur vtrū laico ille habere debeat decimcis noualiū. vn̄. pa. licet decime ſint laico in feudū cōceſſe nō tamē ſat ea occaſione ab̓ eode decime noucilium vſurpande. quic in talibus nō eſt licentia extendenda ſed potius reſtri genda. Rota ꝙ laici qualitercūqꝫ ſint preeminentes de ſpūalibus diſponendi non habent poteſtatē. Itē cui cōceſſū eſt ꝙ eſt iaius non tame̓ cōceditur ꝙ ē minus. Quidā laici dice ¶ Tua nobis bant ꝙ ſeren et ſumpius qui fiunt in a gricultura ſunt primitus deducendi et d̓ veſiduo decina perſoluenda. Alij vero e rant qui de portionē fructuū quā recipi unt a colonis partē decime ſeꝑabant et eam aſſignabant capitulis ſuis vel alijs eccleſijs vel pauperibus vel in alios vſs pro ſua voluntate diſtribuebāt. alij ſūt qui vitā clericorū tanquā malā vel peſſi mam deteſtantur et ob̓ hoc decimas ſibi ſubtrahunt. epiſcopus dioc. ſignificauit hoc dn̄o pa. rn̄. pa. ꝙ ſi iſti ad eū a qͦ om nia hona ꝓcedunt reſpectum haberent

ius eccleſiaſticū taliter nō diminueret. nec decimas egentiū quarum detinerent et primo ſoluit primū dictū predictā qͣſi per locr ⁊ minori. deus cuius ē terra non dꝫ eē deterioris conditōisquā dominus tꝑalis qui terrā ſuā alij cradit excolen dam partē ſuam integraliter recipit a cō lono ſine aliqua deductione expenſarum multo fortius decime queis dominus ſibi retinuit in ſignū vniuerſalis dominij ſi ne deductione aliqua expenſarū clericis ꝓculdubio ſūt ſoluende. et ſi laici mouiti eas ſoluere noluerīt eccleſiaſtica cenſu ra ſunt cogendi. Secundo rn̄. ad ſecūdū dictū predictorū. ſicut colonus de parte fructuū que ſibi remanet pōe cultur ſi ne diminutione decimā ſoluere tenetur ſic ⁊ dominus de portionē quā recipit a colono. textio rn̄. ad vltimū dictū. quam nis cleriti mali ſint pretextu eorū mali cie cilijs ꝙͣ his quibus de iure tenentur non ſunt ſoluende quia non licet alicui concedere aliena preter dn̄i voluntateꝫ In fine incindat ep̄o quatinus cōpellat omnes ad decimas ꝑſoluendas clericis et eccē ſue dioc. quibus exhibere tene̓tur tā rōe perſonarū ꝙ etiā prediorū Nota decimas prediales ſine deductionē expē ſarum ſoluendas. Itē decime dātur cle ricis ꝓ cultu diuino. Itē nulli licet cui quam cōcedere aliena preter dn̄i volun tatem. quia propter hoc non remittitur debitū ſed augetur. Ca. abbas ſancte Ex parte. columbane ſenon̄. impetrauit priulegiū ne decimas de labore terre ꝑrochiarū ſu arum cū integritate perciperet. poſt impe tratum priuilegiū ſurrexerunt ib̓i noua lia. queſiuit abbas vtrū deberet percipe re decimas noualiū auctoritate priuile gij ſibi cōce ſi rn̄. pa. ꝙ cū ſit eī cōceſſuꝫ quod maius e̓ videlicet vt poſſit percipe
re decimas de labore terre ꝑrochiarū ſua rum percipere poteſt. quia ph̓i ingius cō cōceditur ⁊ minus cōceſſum videtur. Nota ꝙ priuilegiū trahitur ad res futa ras et res cōſecuturas. Itē priuilegiū large interpretari dꝫ in hoc caſu. Itē cui cōceditur inciis ⁊ minus cōceſſum eē videtur. Daſtoralis. Ca. aliquis ha bet molendina ⁊ piſcaricis ſucis. facit ibi expenſas nece ſairicis ad cōſeruatōeꝫ ip ſarum perū. queſiuit ep̄s alien̄. vtrū ex penſe neceſarie ſint deducende de fructi h̓us illarū rerū antequā decima perſolua tur ẜm ꝙ in negociatione deducuntur anteꝙͣꝫ pa. ad hanc queſtionē reſponde at oſtendit quid iuris ſit de illis expe̓ſis que fiunt circa res emptas de pecunia d̓ cimcita ca negociatōis dicit ꝙ expenſe q̄ fiunt in rehus illis deduci debent cū ree ille vendūtur et de reſiduo dehent decime perſoluū quaſi de lucro ſed expenſe que fi unt ꝓ percipiendis fractibus illarū reꝝ non ſunt deducende lꝫ res ipſe ſint emp te de pecunia decimata. quia fructus illi ſunt illorū qui faciunt ipſus expenſas. ſalua decima et fruttus illi alienari nō poſſunt ſine onere decimcirū. Demū̓ pel pondet ad queſtione propoſitā dicens ꝙ expenſe que fiūt pro roſtauratōe molē dinorum ſiue piſcariarū et qliarū rerū non ſūt deducende de ꝓuentibus decimā dis. quid regille penes dominū remanēt reſtaurate vt ſi pars aliqua moxiaturcir menti vel olibanus deſtruatur Notaq expenſe que fiunt in negociatōe deducun tur ante ſolutōem decimarum. Itē res ſꝑ remcinet cū onere ſuo obligara. IItē non d̓ducūtur expenſe que fiunt pro fru ttibus percipiēdis vel reh̓s reſtaurādis Cum contingat. Ca. in qui buſdam prochijs quedam eccē et eccā

ſtice perſone ab̓ antiquoperceperunt deci mas. de nouo fiunt noualia in ꝑrochijs illis. queritur ad que decimā iſtorū no lalium incipiat pertinere. rn̄. pa. ꝙ cum rexceptio decimarum de iure cōmuni perti neat ad ꝑrochiales eccōs decime noua lium que fiūt in ꝑrochijs earunde ad ip ſas pertinere noſcūtur niſi illi qui anti quas decimas percipiunt cām rationabi lem oſtenderint per quā decime noualiuꝫ ad eos debeant pertinere. Lota ꝙ de iu re cōmuni d̓cime pertinēt ad ꝑrochiciles eccās. Itē vndi eccā poteſt preſcribere decimas in ꝑrochia alterius. Itē qui pͥ ſcribit in vno capitulo. non preſcribit ī alio ¶ Cum in tuo. Ca. Quedq̄ mo naſteria et cōuentuales eccē percipiūt de cimas raaiores ⁊ minutas in alijs pro chijs ſed de quibuſdā fructibus annuci tim perceptis ſibi nō fuerunt decime per ſolute. queritur quis debeat percipere de cimas illorū fructuū rn̄. pa. ſi fractus pͥ dicti preueniunt ex illa terra de qua mo naſteria vel cōuentuales eccē decimas ꝑ apiebant eis decime illorū fructuū debe̓t dari cū terra illa ab antiquo illis fuerit decimalis quic vnai ⁊ eadem res non dꝫ duplici iure cenſeri. alioquin eccleſijs ꝑ rochialibus perſoluantur ad quasdē iu re cōmuni pertinet perceptio decimarū. Nota ꝙ vna eccā poteſt preſcribere deci mas in alterius ꝑrochia quod hodie ītel ligendū eſt cū habet titulū. Itē vna ⁊ ecidem res diuerſo iure cenſexi non del Itē decime de iure cōmuni pertine̓t ad prochiales eccās. ¶ Ondum. Ca. inter ep̄ꝫ veſpri men̓. et fratres hoſpitalis hieroſolimi tam ſancti ſtephani ſuper quibuſdā deci mis queſtio vertebatur partibus propt̓ hoc ni preſentia dn̄i pa. cōſtitutis dats
fuit eis auditor corā quo petijt ep̄s deci mois terrarū que per ruſticos hoſpital̓ predicti in veſprimen̄. dioc. excolunt. pe tijt inſuper quaſdam eccās que per ip̄os hoſpitalarios detinentur in quibus dice bat intentōem ſuā de iupe cōmuni funda tam. prior vero predictus in predictis et clelijs et decimis preſcriptioneꝫ allegās propoſuit ſe ſuper hignō teneri epiſcopo reſpondere. auditor hoc audiens ſignifi cauit iAlud dn̄o pa. et ipſe mandat eidem ꝙ idem prior probaret titulū preſcriptio nis quam allegabat. ipſe ſtatī exhibu it priuilegiū regis ac regine vngarie qͥ contulerunt eccaꝫ ſancti ſtepham hoſpi tali donatōis titulo in ꝑpetuaꝫ elemoſi nam ad quā dicte eccē et decime pertine bant. induxit etiā quoddā ſcriptū cōfir matōis celeſtini pa per quod probar̄ vo lebat predictam conceſſionē valere. ex parte epiſcopi fuit propoſitum ꝙ in deci mis ⁊ eccleſijs doncitis a rege et regina preſcriptōeꝫ allegare non poterat pare aduerſa que non poterat habere iniciū a donatōe ipſorum nec a confirmatione celeſtini tm̄ tempus effluxerat ꝙ po ſſit preſcriptio cōfirmari et ſic talis tituls non valebat imo vt dicūt canones ſacri legiū incurrit qui decimas vel eccas de manu recipit laicali. dominus pa. his ōi. bus conſideratis dicit ꝙ donatores pre dicti alijs cōferre non potuerūt ꝙ de tur cōmuni non poterāt poſſidere et per con firmatōem celeſtini ſuꝑ ecca ſancti ſte phani et alijs ad ipſum pertinentibus factam hoſpitali iuri epiſcopi nō d̓roga tur. et ſi ſcriptum antenticū appareret. prohibet ne fratres hoſpital̓ preſumcit vlterius impedire quominus predicts epiſcopus decimas percipiat cintē dcās et pacifice poſſideat in futumū. Nota ꝙ eo ipſo ꝙ eccē vel decime ſunt in dioc. ep̄i

de iure cōmuni ad eū pertinent Itē titu lusdꝫ probari in qualibet preſcriptione canonica. ¶ Itē laici in alios tranſferre non poſſunt quod eis poſſidere nō licet. Itē ſi donatio non palet cōfirmatio ſu per ea facta non valehit. ¶ Itē ꝑ hmōi cōfirmatōeꝫ non fit preiudiciū dioc. epi ſcopo. tē ſi ſcriptū autenticū non oſtē dam ad tranſcriptū nihil fieri poteſt. ¶ In aliquibus. ¶ Ca. In quibul dam regionibus quedā ſunt gentes per mixte que ẜm xitus ſuosdecimas nō ſol nunt. licet xp̄icino nomine cenſeantur. qͥ dam domini prediorū talibus perſonie ſua predia tradūt excolendapt inde inei lores vedditus cōſequantūr. ſtaruit cōci lium vt ipſi dn̄i talib̓s perſonis ſuci pre dia cōmittant ꝙ abſqꝫ aliqua cōtradic tione cū integxitate perſolucint decimas eccleſijs quibus debentur. et ſi nece ſe fuerit cōpellantur. in fine dicit ꝙ iue de cime que debentur de iure diuins vel etiā loti conſuetudine approbata nece Iario ſunt ſoluende. Lota ꝙ res eranſit ci onē re ſuo Itē decime de iupe diuino debētur Itē loci cōſuetudo attēdenda ē in ſolutis ne decimarum. Eai. Quidā ante ¶ Cum nō ſit. ſolutōem decimarū deducebant de fracti bus decimandis cenſus ⁊ tributaꝝ clias expenſas. ¶ Cū igitur dn̄s in fignū vni uerſalis dominii quedā ſpeciali titulo ſi bi decimas reſexuauerit volens cōciliū et eccleſiarū diſpendijs et cinimarū peri culis obuiare. ſtatuit ꝙ ante exactōem aliquā tributorū vel cenſuū precedat ſo lutio decimarū vel ſaltē illi qui cenſus vel tributa indecimcta percipiunt cōpellant̓ ea decimare. quia res trāſit cū onere ſuo Nota ꝙ decime dantur in ſignū vniuer ſalis dominij. Itē orꝫ deductōem dꝫ pre cedere ſolutio decimarū predialiū Itē
res tranſit tū onere ſuo. ¶ Nuper abbates ¶ Ca. Xbbaces ordinis ciſtercien̄. habebant priuilegit̉ de non dandis decimis de laboribus quos excolunt ſumptibus ſuis vnde grauiter ledebantur eccē cū ipſi quotidie multas diequixerent poſſe ſiones de quibus ec cleſijs decime ſoluchantur. propter qd̓ predicti abbates ad cōmonitōem cōcilij ſtatuerunt ne de cetero frēs ipſius ordi nis enicint po ¶ iones de quibus dec̓e debeantur ecclelijs niſi forte ꝓ monaſte rijs fundandis de nouo. et ſi taleepo e ſiones de quibus decime ſoluebantur eis fuerunt collate aut empte ꝓ monaſteri is de nouo fundandis cōmittantur alijs excolende. nec occaſione priuilegiorū ſu orum ecce vlterius aggrauentur. prop tex quod ſtatuit cōcil. vt de alienis t̓ris et de his etiā quas de cetero acquirent d̓ cimas eccleſijs ſoluant quibus debent. eticim ſi proprijs ſumptibus eas exco ſcint niſi cū ipſis eccleſijs amicabilit̓ du xexint cōponendum. Et hoc quod dictū eſt de ciſtercien̄. extenditur ad oēecilios qui habent ſimilia priuilegia precipit cō ailium vt eccleſiarū prelati prompti exiſtant ad exhibendū predictis priuile giatis de ſuis malefattoribus iuſticie cō plementū et eorū priuilegia diligenter obſeruent ¶ Nota ꝙ ſi priuilegiū aliquo rum intipicit vergere in enorme detrime̓ tum alioꝝ derogandū lī toto l̓ ī tꝑe. Itē cōpoſitio poteſt interuenire ī decimis. ¶ Interdicimus. ¶ Ca. in hoc ca pitulo prohibetur ne aliqua eccleſiaſti ca perſona preſumcit in pignus accipere decimas detētasa laicis. que ad cilienas ſpectant eccris. Nota ꝙ decime detente a Idicis in pignus accipinon debent niſi cib̓ eo ad que̓ de iure ſpectant.

De regularibus ⁊ tranſenntibus ad xeligionem. Vllus condeatur. C4. Di citur in hoc capitulo ꝙ nunlusd̓ het intrare religione̓ niſi in legi tima etate ⁊ ſpontanea voluntate. Ro ta ꝙ etas ⁊ voluntas attendenda ſunt airca intrantes religionē. Si quis. Ca. Statuit conci lium mnaguntiū. ꝙ ſi aliquis infra legi timos annos religionē intrauerit cū con ſenſu parentū ſuorum. ſi paxentes infra annū nō r̄clamauerīt ad pa. l̓ ep̄m l̓ eꝯ vicariū poſt annū ipſum nō poterunt re uocade. Si vero poſt legittimos annos ꝑ vim religione intrauexit et infra annuꝫ nec ipſe nec paxentes eius reclamquerit ad predictas perſonas. poſtea exire non poteritcū preſumaitur cōſentire. Nota ꝙ ab inicio non ꝑciluit tractatu vel tra ctu tꝑis cōncileſcit. Vt clerici. Ca. clerici qui fin gunt ſe moncichos cōpellātur vt fiant I peri monachi vel veri clerici. Nota ꝙ qͥ fingit ſe monachū dꝫ fieri monachus. aūt habitū dimittere Itē habitus nō facit monachum ſed ꝓfe ſio regularis ¶ Vidua. Ca. Si qua vidus ſponte velū cōuerſionis ſib̓i impoſuerit ſed in eccā intex alicis velciras obicitōeꝫ deo obtulerit velit nolit vlterius habitū religionis dꝫ habere quāuisper ſacrame̓ tum firmare velit eo tenore ſibi impoſu iſſe vt ipſum deponere poſſit. Rota ꝙ vidua poteſt ſibi velū imponere. per ild ſibi impoſuit. et intellige de velo cōuer ſionis. Itē ipſo fricto preſumnitur qͥs monachus. Itē ex quo quis aſſumpſit habitū non auditur reclamans nec ſta tur iuxamento iyſius in preiudiciū xoti
ex quo apparuit monachus. Iohannes. Ca. Statuit pa. ꝙ monachus de monaſteris ad monaſteri um temere non trāſeat. nec aliquis mo nachus peculiū habeat et qui contra fe cexit monaſterio prinio reſtituatur cpe tenti cōhertione adhibita. nota ꝙ non licet monacho tranſire dr vno monaſte rio ad aliud monaſteriū niſi ſit artioris religionis et tunc cū licentia ſuperioris ſui tranſire dꝫ. Itē monachus non d̓ bet habere peculiū et idē de omnibus re gularibus intelligendū eſt item mona chus cāleuitatis exiens de monaſterio ad monaſteriū dꝫ cōpelli redire ad pri mum et ihi coherceri. ¶ Quia in inſulis Ca. Quia ni mi a erat aſpexitas religionis in inſulis precipitur ne quis ante xviij. qnnū mo nachaxi volens recipicitur. nota ꝙ ꝓpt̓ auſteritateꝫ vite regula inſtituta a ca none mitigatur. ¶ Non eſt nobis. Ca. Adindat pa. prelatis per galliam cōſcitutisꝙ nō permittant recipi per epiſcopatus ſuos moncichos vel cōuerſos ciſtere. ordinis poſtquā fecerat ibi profeſſionē. ſine licē tia abbatū ſuorū. et ſi aliquis cōtra hoc fecexit et monitus ad ſuū monaſteriū nō redierit cōpellant ipiū ad monciſteriū ſu um redire. nota ꝙ ciſtercien̄. monachi ad aliqͣ religionē tranſire nō poſſunt qꝛ non reperitur artior. Itē. monachrs ſu um monaſteriū nō poteſt d̓ fexere ſine li centia ſui abbatis. item deſerentes mo naſteriuꝫ ſuū monendi ſūt vt redecint ⁊ niſi redierint per Inicim excōicatōis ſunt cōpellendi. (Ad noſtram. Ca. Hexemite de monte folio quo dam pueros ſeduxe runt in tantū ꝙ quidam ſuciſionihus eo cum cōſentientes ſtatim gionis ha 6

hitum in ſuo monaſterio r̄ceperunt vns eorum t. nomine ſtatim penituit et infra triduū inde exiuit et poſtmoduꝫ iurauit quaudā recipere in vxorē ſed ille ſeremi te non permittebant ipſum illaꝫ ducere vt iurauit ſiguificatum fuit hoc domino pa. vnde mandat quati. ſi cōſtiterit ꝙ j fatus t. antelxiiij. annū cōpletū habitū ſuſceptum depoſuerit. aut ſi poſt xiiij. ā num habitum ipſū ſine probatione fu cepit ⁊ infra triduū depoſuerit eū ab im petitione dictoꝝ heremitarū denunciet ah̓ ſolutum. et eā quā iurauit accipiat ī vx orem. ſi aliud non impedicit Nota ꝙ an te xiiij. annū votū non obligat. Itē qui illectus habitus ſuſcipit preſumitur nō pouiſſe. Ca. Quidam cle ¶ Super eo. rici ſuſceperunt habitū religionis eo a mino vt ad ſeculū non redirent ⁊ ante factam ꝓfe ionē ad priorē ſtatū ſunt ī uerſi. queſitū fuit de his clericis. vtrum ſic remanere poſſunt rn̄. pa. ꝙ ſi auſteri tatē religionis ad quā migrauerunt ſꝫ uare noluerint ad minorē r̄ligione̓ com pellendi ſunt tranſire nec amplius in ec cleſijs ſeculaxibus debent aſſumi ne con tra votū ſuū venire probent̉. ſed ſi ante ſuſceptū habitū poſiti in probatione re cedere voluerint ad priore ſtatum redire non p̄rohibentur. Nora ꝙ qui habitum religionis qſſumit eo animo vt in religi one perſeueret ad ſeculū redire non po teſt. ſed ad largiorē ordinē. ſi voluerit tranſire poteſt. Itē qui cā probatōis ha bitum religionie qſumit ante ꝓfeſſionē ad ſeculū redire poteſt. ¶ Sane. Ca. Quidam canoni cus aromaten̄. profeſſus ibidē ab eccā aromoten̄. aufugit et a quodā abbate ī moncichū eſt receptus queſitum fuit an deberet ibi remanere. rn̄. pa. ep̄o amban̄
ꝙ ſi locus ille vbi nunc e̓ maioris reli gionis exiſtit ꝙͣ eccā aromaten̄. ipſū in eodē loco cū pura cōſcientia vemanere ꝑ mittat. alioquin ad primā redire compel lat eunde̓. Rota ꝙ de min oxi religione ad maiorē tranſire lꝫ et nō econuerſo. Significatū Ca. Quid ā g. nomine infraxiiij annū cōſticutus timo re magiſtri ſui habitū religionis aſſūp ſit et inde infra annū exiuit et ſic vaga bundus diſcurrit ſignificatū fuit hoc do mino pa. vnde mandat ep̄o heluacen̄. qͦti nus ſi inuenerit ꝙ ille g. nō fuiſſet ob latus a parētib̓o ⁊ īfra xiiij. qnū a reli ione rece ſſit ab̓ illo voto quod fecit ip̄m denunciet cibſolutū. ſi vero a parentibus fuit oblatus aut xiiij. annū cōpleuerit quando religionē intrauit ſiue poſt xiiij annū ꝓfeſſionem a ſe factā ratā hab̓ue xit. cōpellat eundē ad eandem religiōeꝫ vel aliā tranſire. Nota ꝙ votum ante xiiij annū non obligat. Itē votū qd̓ ab inicio nō tenuit per ratihabitōem ſubſe quentē tā. Ca. Quedā puel Tum virū. la infra qnnos diſcretōis tradita fuit mo naſterio a parentihus et habitum reli giōis aſſumens benedictōem accepit quā recipiunt que velātur poſtmodū de mōaſterio exiens cuidam militi ſe copu lauit. queritur vtrū ad mōaſteriū redi re teneatur. rn̄. pa. ꝙ ẜm toletan̄ concil. paterna deuotō aut propria profeſſio mōachum facit et qd̓cunqꝫ iſtoꝝ allega tum ⁊ approbatū fuerit obligatus erit. et iō ad ſeculum redire nō poteſt. nec il la poteſt vlterius iugū ꝓfeſſiōis reijce re. cū nō contradixerit quando benedic tōem accepit. qua in benediciōem tm̄ in etate diſcretare cipiunt que belatur. et quia etiā ſi cōtradixerit poſtmōdū ratū habuit. poſtea vn̄. racite queſtōi qͥ poſſi

fieri per decretū leonis pa. ⁊ contrario I. vbi dicitur puelie que nō coacte paxen tum imperio ſed ſponte virginitatis ha hitum ſuſceperunt habitū nō po ſſūt deſe repe ergo per cōtrarium ſenſū datur ītel liui ꝙ ſi coacte habi tū ſuſcipiunt ipſum deſerere poſſunt. xn̄. pa. non obſtat illud decretum quid illud intelligitur de puel la nuhili que nō cogitur ſequi volunta tem patris et parentū cū habeat liberuꝫ arbitrium in vouendo. hic loquitur de il la que adhuc ercit infra q̄nos diſcretōis que adulta facta ꝓfeſſionem fecit vel ſi toacta fuit poſtea cōſenſit. Lota ꝙ ex de uotōe et oblatōe papentum obligatur fi lius ad religione̓. Itē profeſſus in e tate diſcreta vlterius ad ſeculū redire nō poteſt. Itē votum quod ab micio nō valuit tractu tꝑis per ratihabitōem te net Itē nota ꝙ argumentū ⁊ contrari o ſenſu validū eſt du̓modo in eundem ca ſum fiat. ſed hic erat diuerſus caſus. Porrectū Ca. Quidā canoni cus atherontinus io. nomine votum emi ſit vt fierēt monachus in infirmitate cō ſtitutus. ipſe vero timens ne voto incō pleto decederet iunctis manibus tradi dit ſe abbati in monachū ⁊ in fratrē. qͣri tur an talis ſit cōpellendus promiſſum adimplere. rn̄ pa. ꝙ cū monachū nō fa ait habitus ſed profeſſio regularis. tal̓ cōpellendus eſt vt ficit monachus ⁊ red dat domino quod vouit et quod promi ſit ex quo votum emiſit et abbas ipſū t̄ cepit. Nota ꝙ ſola profeſſio ſine habi tu monachum facit. Itē qui votū facit vt fiat monaichus cōpellendus eſt redd̓ re domino qd̓ promiſit alias ſaluaxi non poterit. ¶ Cū ſimus Ca. Quidā miles b. nomine ſecū filio ſuo infraxiiij. annū Oſtituto. ad qd̓daꝫ monaſteriū cū bonis
ſuis trāſtulit ⁊dictū filiū ſuū fecit habi tum ſuſcipere monachalē. ſed cū ipſi pu ero diſpliceret monaſtica diſciplina īfra modicū tempus a monaſterio rece ſit et bona paterna cepit cū inſtantia poſtula re. ſed abbas dicebat ꝙ nō erat audiēdo cum tꝑe ſue oblatōis extiterit iaior. x iiij. annis cōſultus pa. xn̄. dicens ꝙ ſi di ctus puer ad qnos diſcretōis iam ꝑue nexit et habitū retinere noluerit mona chalem nō eſt ad hoc platenus cōpelle̓ dus qꝛ tunc liberū ſibi exit habitū ipſuꝫ dimittere et paterna bona que ipſuꝫ ex ſucceſſione cōtingunt poterit poſtulare Nota ꝙ intrans religionē ante xiiij. an num cū venexit ad annos diſcretōis ha bitū dimittere poteſt. et paterna bona poſtulape. Ca. Quidā ſa Sicut tenor. cerdos dn̄ in infirmitate grauiſſima la boraret. itaqꝫ extrai ſe poſitusdeſperabat de vita pn̄ti indutus fuit habitu monai chali. et ad monaſteriū deportatus. tan dem cōualuit et habitū dimiſit et de ab batis licentia de monaſteris rece ſſit dn̄s pa. cōſultus quid eēt huic ſacerdoti faci endum rn̄. ꝙ licet iſta duo int̓ ſe repug nantia videant̓ .ſ. vt aliquis ſit extra ſe poſito ⁊ de preſenti vira deſperet tamen ſi eo tēpore quo poſitus extra mentē a ſerit̓ indutus fuit habitu monachali cū tūc neccōſe̓cicit nec diſſe̓ciat ip̄ꝫ denūciet cib̓ſolutū ab obẜuācia egulari niſipoſtꝙ ſane mētis factus fuit profeſſionem fece rit ſpontanea voluntate. Lora ꝙ contra riā allegans audit̉. Itē nota ꝙͣ mente alienatus non obligat̉ cū nec conſentit̉ valeat nec diſſentixe. tanꝙͣ dormiens. Itē quod ab inicio nōvalet expoſt facto cōualeſcit ¶ Ad apoſtolicam. Ca. Regu laris inſtitutō prohibet monachū fieri

ante vnius anni probatōem. verū̓tamē quidam ante tēpus illud aut eriā ſtatī faciunt ꝓfeſſionem que recipitur ab ab bate querit̉ vtrū tales monachi ſint cē ſendi. rn̄. pa. licet tempus probatōis vni us anni a ſanctis patribus ſit inſtitutū ta in fauorē cōuertendi ꝙͣ monaſterij. ta men ſi anteē tēpueprobationis ille qui cō uerti deſiderat habitū recipit et profeſſi onem faciat cbbate per ſe vel per aliū ha hirum concedende et profe ſionē recipiē̓ tevtriqꝫ turi ſuo renunciare videtur qd̓ per ſe noſcit̉ introductus. et ideo mona chus ē cenſendus quia multa fieri ꝓhi bentur factā tamē tene̓t. in fine prohi bet abbatibue ne paſſim an̄ tēpus ꝓba tionis quo libet ad profeſſione̓ recipiāt et ſi contra fecerint puniant. ¶ Nota ꝙ regulare ē vt nullus an̄ vnius anui pro batōem in moncichū vel regularē rano nicū recipiatur. Itē nota hic rōes. qua re tēpus probatōis fuit inuentū. Itē re ceptō⁊ profeſſio monachi poteſt delege xi. ¶Itē quilibet renuncicire poteſt iure qd̓ per ſe noſcitur introductū. Itē mul ta fieri prohibentur faciā tamē tenent Hec regula locū hab̓et in his que nō ha bent perpetuā prohibitōem. quia nō ca uetur in prohibitionē quod ſi factū ſue rit nō valehit. Itē tempus probatōis eſt inſtitutū in ſub̓ſidiū̓ fragilitatis hu mane. Sicut nobis. Ca. Quidā cle ricus nimia egritudine laborans. quaſi de morte ſecurus. et de recuperanda ſani tate deſperans habitū canonicorū regū lariū petijt et accepit ſed ad eccām non tranſiuit nec bonis ſuis vti poſtpoſuit. videntibus ⁊ ſcientibus epiſcopo et ca nonicis eccē nazareth. a quibus habitū ſuſceperat reguiarē per multa tꝑa ſecu lariter ſe hcbuit quefiuit ep̄s vtrū eſſꝫ
cōpellendus habitum re ſumere regula rem rn̄. pa. ꝙ ſi regularē habitū petijt ⁊ accepit ⁊ profeſſionem fecit cōpellendus eſt vt habitum regulapem qſſumat. nec prodeſt illiqꝫ tanto tꝑe extra canoni cam manſit imo in augmētum inaioris tranſgre tonis ipſiues poteſt merito alle gari. nota ꝙ monachi cōpellendi ſūt ha bitum depoſitum reqſumere et ad clau ſtrum redire. Item cōtra votum nō pͥ ſcribit̉. Itē diuturnitas tꝑis pccā nō mi nuit ſed auget. icet. Ca. Quidā monachus ſine licencia prioris ſui tranſiuit ad ordi nem ciſtercien̄. prior et fratres moleſta hant eum dicendo ꝙ ſine cā nō potuit ꝓ prium monciſteriū deſerere peruenit hoc ad noticiā domini pa. vnde ipſe ſuꝑ ip̄o negorio ſcribit priori⁊ fr̄ihodunelmē. a qͥb̓s p̄dicis rece ſit dicēs. ſ qͥbuſdā re gularibus a ſe. ap. ſit cōceſſum vt poſt quam aliquis apud eos profeſſus fue rit ad aliū locum ipſis inuitisētiā ca ma ioris religionis tranſire non poſſit. ſed hoc eade̓ rōe fuit illis cōceſſum ne quis ex temeritate vel leuitate in iniuriā ſui ordinis ad aliū poſſit ordinē ſe tranſfer re non ꝙ ei debeat licencia denegari qui cū humilitate eaꝫ duxexit poſtulandaꝫ qui ergo talit̓ a ſuo prelato licenciaꝫ po ſtulciuerit ex lege priuata que legi cō muni preiudicat abſolutus ad circiorem religionem libere poterit ſe tranſferre non obſtante indiſcreta cōtradictione p̄ lati. quia priuilegiū meret̉ amitter̄ qui ꝑmiſſa ſibi abutit̓ ptāte. vnde nouerīt vniuerſi quibus hoc priulegiū eē cōce ſum ſe ieneri talit̓ poſtulantibus tranſe undi licentiā impartiri qͣuia ſicut ſubdi tus licenciā a ſuoprelato poſtulare tene tur ſic prelatus ſine difficultate tenet̉ ſubdito licenciā iudulgere illud tamen

regulariter eſt obſeruandū. vt nullus epiſcopus ſine licencia ro. pon. preſuat deſerere preſulatū. qꝛ ſicut manis honū minori bono prefertur ita cōmunis vti litus prefert̉ mandat igit̉ pa. predictis fratribus quatinus ꝑredictū monachū qui de puro corde et cōiciencia hona ad or dine̓ ciſtercien̄. tranſiuit vlterius nō mo leſtent. Nota ꝙ qui lege priuata ducit̉ a lege cōmuni ē exemptus. Itē petitar licencia a prelato licet nō ſit cōceſſa po teſt quis ad artiorē religione tranſire qͥ ſi ab̓ ipſius lege ſolutus. Itē priuile gium meretur amittere qͥ permiſſa ſibi abutitur poteſtate Itē ſicut ſuꝑditus reuet̉ prelato ira prelatus tenetur fub dito in hoc caſu. Itē epiſcopus ſine licē tia pa. non poteſt epiſcopatū dimittere Itē maius bonū minori hono prefertur Itē cōmunis vtilicas prefert̓ priuate. Veniens. Ca. Quedā muli ex cotraxit matrimoniū cū quodā viro in facie eccē et diutius cohabitauit eidē Tandeꝫ orta fuit diſcordia inter eos. ex eo ꝙ tur dicebat quādā amicā ipſis mule ris antequā eā duceret cognouiſſe. ſed de hoc non fuit eccē facta fides. vnde con tingit ꝙ vterqꝫ illorū iurauit ꝙ deīceps alterū non requireret. et poſt moduꝫ ad ſecunda vora tranſinit vterqꝫ viro ſecū do de medio ſublato. mulier viro priore viuente ad agendā penitentiā quoddam monaſteriū intrauit. poſtulans ſibi con ciliū ſalutare impendi. pa. vero cōſiderās ꝙ iuramentū illud illicitū fuit. mandat quibuſdā quatinus prefatuma virū mo neant et cōpellant vt illā quā ſuꝑ indux it dimittat et vxorē ſuam recipiat. audi turi poſtmodū ſi quid fuerbe queſtionis et ſi cōtra inqximoniura nihil fuerit ꝓ batum ſi vix ad religione tranſire volū exit ei licenciam tribuant tranſeundi.
vt et illa mulier in ſuo poſſit propoſito remaner. Rota ꝙ iuramentū contra matrimoniū illicitum ē et non ſeruandū Itē ſi vir adulteriū cōmittit mulier tn̄ non poteſt intrare religione ipſo in ſecū loxemanente. Conſulti. Ca. Aliquis intra uit monaſteriū habitū ſumen do noui cij. queritur vtrū infra tempus proba tōis cnte factā profeſſione licite poſſit ad ſeculū redire ſuper hoc diuerſi diuer ſa dixerunt. innnocēcius tamē diſtīguit vtrū ille qui cōuertit̓ propoſueīt abſolu te ſeculū mutare vt in habitu regulari de cetero deo famuletur. vel regularē ob ſeruantiā experiri/ vt ſi ſibi diſplicuerit ad ſeculū reuertatur. in primo caſu ſal te̓ ad laxioreꝫ regulā tranſire tenet̉ vt regulairit̉ viuat. in ſecundo vero caſu po teſt ad ſeculū redire vt ergo appareat q̄ fuerit eius intentio ab inicio propoſitus et intentōem ſucim proteſtet̉. hanc ītel lige ſecandum illud c. pel̓. 1 Nota ꝙ eade eſt ſubſtantia religionis apud omnes r̄ ligioſos. ſed in qualitatibus differunt Item nota vtilē diſtinctōem quam po nit lrā circa conuertendos. Item proteſ tatō in oī cōtractu dꝫ fieri vt ſciat̉ cōtra hentiū voluntas. Poſtulaſti. Ca. Aliqui īfra xiiij annū ciſſumpſerunt habitum noui ciorum poſtmodū infra annū ante factā profe ionem ad ſuas eccās ſunt reuer ſi. querit̉ vtrum debeant tolerari. rn̄. pa pa ꝙ propt̓ hoc non ſunt a ſuis eccleſijs ā̄mouendi. Lota ꝙ qui habitū nouicio rum aſſumunt infra annum probatōis pn̄t redire ad priſtinum ſtatū niſi fece rit profeſſionem ¶ Ex parte. Ca. Quidā ſunt qͥ pluribus annieportauerunt habitū mo nachalem tamē profeſſionē monaſticā

non fecerunt cū iſti poſtmodū arguunt ſuper eo ꝙ propriū habent et alias irre gulaxit̓ vinunt dicūt ſe non teneri ad ca rentiam proprij. nec cōtinentiam cū ha bitus non faciat monachū ſed profe ſio regularis. ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. mandat ep̄o loci quāti. quo libet ſibi ſb̓ iectos qui predicto modo terrā duabus vijs ingredi nitūtur cōpellat per cen. ec. vt poſiꝙͣ per annū geſtauerint habituꝫ monachale̓ regulā ẜm formā ordinis ꝓ fiteant̉ et ſeruent. Nota ꝙ nemo debet terrā ducibus vijs ingredi. Itē qui per annū gerit habitū monachalem preſu mitur moncichus vnde cōpelli dꝫ vt ꝓfi teatur regula illius ordinis. Statuimus. Ca. Statuit in ca. i ſio ꝙ nomcij in prob̓atōe poſiti li bere poſſunt ad priorē ſtatū rͣdire infra annū antequā ſuſcipiant habitū qui da ri profitentibus cōſueuit velcite profe ſionem emiſſcim niſi appcrecit euidenter ꝙ tales voluerīt vitā mutare et in reli gionē perpetuo dn̄o deſeruire. quia licitū ē cuilibet reuunciare iuri ſuo. Sratuit ī ſuper ad oēm ambiguitatē tollendā ꝙ cū in quihuſdā locis xeligioſis habitono uaciorū nō diſtinguatur ab habitu pro ſe Iorum tꝑe profeſſionis benedicatur veſtes. que profitentibus cōceduntur vt per hoc habitus proſe ſorū diſcernatur ab hcibitu nouiciorū. Nota ꝙ noticij in probatione poſiti infra annū libere pn̄t redire ad ſeculū niſi euidenter appareat ꝙ voluerit vitā mutare. Itē differen tia dꝫ eē iuter habitum nouiciorum et ꝓ ſe ſorumque in benedictionē veſtiū con ſide ratur. Ne religioſi Ca. Cū. prelati corrigere teneant̓ ſubditorū ex ceſſus ⁊ oues ꝑcigcb̓undas reducere ad ouile ne ſanguis eorū de ſuis manibus
requiratur ſtatuit pa. tret. vt preſidē tes capitulis celeẜrandis ẜm ſtatutum concilij generalis ſiue cbbates aut pri ores requirant fugitiuos ſuoeet eiectos de ordine ſuo ſollicite annuatim reducen do eos ad cleiuſtrū ne vagebundi diſcur rant in aīairum ſucirū pericalū et ſi ī mo naſterijs ſuis recipi poſſunt cōpellantur abbates ſeu priores eerū vt eo crecipiāt ſalua ordinis diſciplina. Si aūt regula ris ordo hoc non patit̉ prouideant vt apd̓ eadem monaſterici in locis cōpetentibus vite nece Iaria talibus miniſtrēt̓ ſi cib̓i qꝫ gram ſcandalo fieri poteſt. alioquin in cilijs domihus eiuſdem ordinis prom decit̉ eiſdem ſi autē iſti fugitim in obediē tes extiterīt excōmunicet̓. et tam diu cib̓ eccārum prelatꝭ excōmunicati publice nuncientur donec ad iucindatū Iuorum prelatorū humilit̓ reuertantur. Nora ꝙͣ monachi pagobundi reducendi ſunt ad monaſteri a ſua nedamnabiliter eua gentur. ¶ De cōuerſione cōiugatorū. Reterec. Ca. Quidā lai cus preſentibus ſacerdotibus ⁊ monachis ignorante ep̄o de li tencia et permiſſione vxoris monaſteri um intrauit et profeſſionē fecit vxore in ſeculo remanente. nec tranſeunte ad re ligionē aut cōtinenciē pouente queritur vtrū laicus ille poſſit abiep̄s ſuo ad tho rum vxoris de monaſterio reuocari an illa debeat cōpelli ad cōtinentiā obſeruā dam. vii. pa. ꝙ vir poteſt et dꝫ de monaſ teris reuocari. niſi vxor ad religionem tranſiexit aut caſtitatē perpetuo ẜuere promiſexit. cū ſit illius etatis ꝙ ſine

De cōuex cōin.
ſuſpitōe poſſit in ſeculo pemanere. Ro ta ꝙ alter cōiugum nō poteſt ad relit onem tranſite altero in ſeculo remanen te niſi caſtitatē ſeruare promiſerit. ¶ Verum poſt Ca. Dicitur hic ꝙ ſi aliqͥ per cōſenſū mutuum de preſen ti matrimoniū cōtraxerit anteꝙͣ ſint car naliter cōincti poteſt alter religionem intrare altero inuito ſicut quidam ſanc tide nupcijs vocati fuerunt. et ille qui r̄ manſit in ſeculo poterit matrimoniū cō trahere cū nondū ſint vna caro effectī. Nota ꝙ ante carnalem cōpulā poteſt al ter coniugum altero inuito intrure reli gionem. ¶ Quidam intrauit. Ca. Qui dam intrauit monaſterium vxore iauta coactus ē ad eā redire. tande mortua e̓ illa. querit̉ vtrū debeat cōpelli ad mona ſterium reuerti qin poſſit aliā eccipere vx opem .xn. pa. ꝙ votū non tenuit. vnde xōe voti ad monaſteriū nō tenet̉ redire tā men vlterius nō poterit vxorē accipere quia promiſit ſe non exigere debitū car nis qd̓ fuit in eius ptāte et quantuꝫ ad hoc tenuitpotum. ſed nō reddere nō ercit in ptāte viri ſed pxoris. vnde dicit apo ſtolus. vir non habet ptātem ſui corpo ris ſed mulier ⁊ ecōuerſo ex hac dec̄. nō ta ꝙ alt̓ cōiugum altero intato ad reli gionem tranſire non poteſt. Itē vatū pro parte tenet et pro parte non tenet. Itē votum meū obligat me ad id qd̓ ī me e̓. Itē mutuāſeruitutē ſibi debet vir etmulier exquo ſunt vna caro effecti. ¶ Cum ſis. Ca. Precipit pa. e piſcopo exon̄. ne in epifcoparū ſuo ꝑmit tat virū̓ vel vxorem ad religione̓ tranſi re niſi vterqꝫ ad religione mmigrauerit. tn̄ ſi vxor eſt ſenex que ſine ſuſpitōe poſ ſit in ſeculo remanere diſſimulare pote rit vt in ſeculo remaneat caſtitate pro
miſſci. et vir poterit ad religione tranſi re. Lotaq altex cōiugū non dꝫ ad re ligione tranſixe ſine reliquo Itē ſi mu lier ſit ſenex ⁊ caſtitatē promiſerit. po teſt vix ad religione tranſixe. Item noro hic cix. pro ſenibus ꝙ ſint continen tes. ¶ Coniugatus. Calus dicitur hic ꝙ nullus cōiugatus ad ſacros ordines re cipiatur niſi prius cōtinentiā pouexit et cb̓ vxore fuerit abſolutus. Rota ꝙ non ſufficit viro licentici mulieris vt ad ordi nes ꝓmoueatur imo exigit̉ ꝙ cōtine̓tiā vone at. Scine ſi cōiugati. Ca. Diicit̉ hic ꝙ ſi coniugati ordinari voluerīt vo luntas uxoris prius dꝫ requiri et obti nexi. vt dicitur in precedenti capitulo. ꝓ hibet etiā ne vxoratus poſſit in ep̄m ꝓ moueri niſipxor ſua cōtinentiā profites tur et intret religionē ſacram veſtem a ſumendo. Nota ꝙ uxoratus nō debꝫ ppo moueri ſine licencia uxoris. Itē nota ſpeciale in vxore ep̄i ꝙ dꝫ cōtinentiam profiteri et intrare religione antequaꝫ uix eius promoueditur in ep̄m. Ex publico. Ca. inter a uiꝝ et mn mulierē queſtio matrimonij verte batur. que fuit cōmiſſa epiſcopo veron̄. qui pro matrimonio ſuiqꝫ promulganit precipiens mulieri ut ad uirū rediret et ei cōiugalem exhibereꝫ affectum. qd̓ cū facere nollet fuit excōmunitata ſed illa ſe nirginē afferens dicebat ſe velle reli gionem intrare. ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. unde mandat epiſcopo ẜrixien̄. quati nus. ſi preditta uir eam carncilit̓ nō cog nouerit et illa ad religionē tranſire uo luexit abſoluatur a ſnici excōmunicatio nis xecepta prius ſufficienti cautōe ab ipſa ꝙ deheat ad religionē tranſixe vel ad nirū ſuum redire infra duos menſes
Sͣ 2

et ſi ad xeligionē tranſierit vterqꝫ reſti tuat alteri quod ab eo recepit in fine rn̄. tacite queſtioni que poſſꝫ fieriaucto vitate euangelij qua dicitur non licecit alicui dimittere vxorem ſuā excepta cā fornicatōis. illud intelligendū eſt d̓ his quorū inaximeniū ē carnali cōpula con ſumatum. Nota ꝙ ante carnale̓ copulaꝫ poteſt alter cōiugum religione intrare altero in ſeculo remanente Itē cuꝫ di ſoluitur matrimoniū iuſia de cā vterqꝫ dꝫ alteri reſtituere quicqͥd ab̓ eo habu it. Itē priuatur quis iure ſuo ſine culpa ſua. Itē ꝑ carnalē cōpula matrimoniū cōſumatur. Vxoratus. Ca. Primo dicit̉ ꝙ cū vxoratus nō recipiatur ad religio nem niſi vxor primo promiferit cōtinen tiam et ſi e̓ talisq ſine ſuſpicione poſſit in ſeculo remanere in domo proprici cum familia ſuā ſtare potexit. Secundo dicit̉ ꝙ ſi eſt iuuenis cōpellatur recedere a cō uerſatōe ſeculariū hominū et intrare re ligionē. Tertio dicitur ꝙ nullus clericꝰ vel monachus tondeat mulierē vel ſecū teneat. Rota ꝙ vxoratus nō poteſt trā ſipe ad religione niſi vxor pxius vouerit caſtitatē. Itē votū publice factū uidet̉ eē ſolemne. Itē ſi muliex nō caret ſuſpi tione non ſufficit uiro eius licentia con uertendi niſi ipſa intret religionē. Item moniales non debent habitare cum mo nachis. ¶ Ex paxte. Ca. Quidā d. no mine in infirmitate poſitus vxore ſuci cō ſentiente votū caſtitatꝭ emittens ſuſce pit habitū monachalē. et poſtmodū libe ratus vxorem ſuciui retinuit et ea defun cici aliam ſuperduxit. querit̉ vtrū cū ea valuit remanere rn̄. pa. licet ille d. ad re ligione de iure nequiuerit ꝓficiſci vxo re in ſeculo remanente ea tamē ſubla
ta de medio votū ſuū violare non potuit vnde mandat quatinus ſi vern eſt quod aexitur predictus d. cōpellatur per ex cōmunicatōem ut mulierē ſuā dimittat et ad ſuū monaſteriū reuertatur de cete ro in habitu regulari moraturas. Nota ꝙ vir nec intrare religionē nec votum vouere poteſt ſine cōſenſuuxoris. Item non ſufficit iuro intranti religionem li centia uxoris in ſeculo remanentis. Itē uouentes cōpellendi ſunt per ſnic̄m excō municatōis votū ſuum ſeruare. ¶ Cōſuluit. Ca. Quidā cōſenti ente uxore ſua trainſinit ad religionem tandem uxor illa mortua eſt queſituꝫ fu it utrū poſſit hcibitū ſeculaxem rea u mere et alicini ducere inuxereꝫ. vel ſidu ctam ſibi liceat retiuere. rn̄dit pa. ꝙ pre dictus uir habitū quem aſſumpſit abij cere poteſt nec aliquam ſibi in matrimo nium copulare et ſi contraxexit matri monium ipſum eſt dirimendum. Nota ꝙ ſufficit uxoris licencia ad hoc ut uotuꝫ uixi teneat ut hic colligit̉. ¶ Cari ſſimus. Ca. uxor regis ſucime graui infirmitate depre ſſa conti nenciam uouit. nix ſuus ad tempus uoto continencie cōſenſit. ipſa poſtmodū libe rata uiro ſuo adherere inoeximoniciliter recuſabat. vnde rex pecijt a pa. ſibi ſuꝑ hoc prouideri et compelli uxorem ſibi ma trimoniali qdherere affectu mandat pa pa quibuſdam quāti. ſi inuenexit uxorē regis p̄dicti graui infirmitate detenta continenciam nouiſſe et uirum ſuum ad tempus preh̓uiſſe conſenſum. incixime ſi idem nir nō uouit perpetuam continen ciam predictam dominā uiro ſuo faciant adiherere et u̓terqꝫ ad inuicem matrimo niali ⁊fectu tractare. nota ꝙ iur et ux or pari conſenſu poſſunt comnnentiam uouere. ſed alter ſine altero uonere non

De cōuex cōin.
Dteſt. Item potum ad tempus emiſ ſum nō obligat vouentē. placet. Ca. Quedā mulier credens maritū ſuum eē mortuū habitū religionis aſſumpſit. tande̓ eo reuerſo de monaſterio educta fuit uiro ſuo poſt modum defuncto. queritur vtrū cōpellen da ſit ad monaſteriū redire. rn̄. pa. ꝙ vo tum ſuū non tenuit oīo. tomen in tm̄ te nit quatinus ſe potuit obligare. intran do enī monaſteriū promiſit ſe nō ex actu ram vlterius debitū carnis quod erat in eius poteſtatē. redire vero ad ſeculū nō erat in ptāte ipſius ſed matri. et idro qͦ ad ſe votū tenuit et poſt obitū uiri tene re non deſijt cū ad eū caſum deuenerit in quo efficax potuit habere principiū. ta men ſaluti ſui melius ꝓnideret ſi ad mo naſteriū rediret. ſi vero ad hoc induci nō poterit nō eſt cōpellenda. Nota ꝙ votū pro parte tenet ⁊ pro parte nō tenet Itē iuxi ſuo licitum e̓ cuilibet renū̓cicire ſed iuri alterius nemo renunciarͣ poteſt Itē ſi res venit ad eū ſtatum a quo inci pere potuit tenet etiam ſi ch̓ inicio non tenuit. ¶ Ad apoſtolicā. Ca. dicit̉ hic ꝙ cum. iux et vxor ſint vna capo nō poteſt vir ad religione intrarͣ niſi mulier ſimi liter caſtitatē voueat et religionē ingde diat̓ niſi forte ſine ſuſpicione incōtinen tie poterit in ſeculo remanere. Nota ꝙ tur et vxor per capnis cōmixtionem fiūt vna caro Itē nir non dꝫ cōuerti niſi vx or cōuertatur. Itē no. hic cir. pro ſenih̓s ꝙ ſint cōtinentes. Ex parte. Ca. Quedā muli ex coram duobus cib̓batibus velū̓ uidui tatꝭ aſſumx ſit cū celebratōe miſſe ac letania ſicut moris e̓. poſt hec quidā no bilis proponebat ſe mulierē illam medi antibus intex muncijsper verba de pn̄ti
deſponſaſſe mulier illa cōfitebatur ſꝫ cō ſenſiſſe in illū. ſed qꝛ audiuerat illū le pra percuſſum nolebat ſibi vlterius ad herere. querebat̉ vtrū hmōi veli ſuſceptō matrimoniū impediat inter eos. rn̄. pa. licet iudeatur ꝙ exquo inatximoniū con tractum ē int̓ legittimas perſonas per verba de preſenti cōtrahitur illis viuen tibus in nullo caſu poſſit illis uiuentibꝰ diſſolui ut altero iuuente altex po ſſit ad ſecunda vota tranſire. etiā ſi vnus fide lium fieret hereticus niſi forte ſecus fie ret ex reuelatōe diuina ſicut de quibuſ dam ſanctis legit̉ eē factum. tamē pa. n̄ vult declinare a veſtigijs antere ſoram uorū qui dixerunt ꝙ anteꝙͣ matrimoni nm ſit per carnalē copula cōſumaruꝫ li citum ē alterius ingū reliquo incōſulto ad religionē. tranſice ⁊ altex poterit alij copulare et hoc ide pa. conſulit obſeruā dum in caſu premiſſo quāuis cā ſit falſa per quā muiier predicta ad veli ſuſcepti onem fuit inducta quic et ſine tali quā libet cā muliex propter religione̓ id face re potuiſſet. veru̓tamen lꝫ mulier illa ui decitur religionis habītū aſſumpſiſſe ī veli ſuſceptōe tamen ſivelit in domo pro pria permanere quaſi ſeruaturā propo ſitum religionis cōpelli dꝫ ad incitximo nium cōſumandū niſi voto ſolemni ſe a ſtrix erit ad obſeruantiā regularē. in qͦ caſu cōpellenda eſt religionis propoſitū adimplexe. Nota ꝙͣ matrimoniū poteſt contrahi per nūcios et ita po ſſunt per a lium cōſentire. Itē antequā matrimo niū carnali ſit copula cōſumatūalt̓ con iugum poteſt altero inuito ad religionē tranſire alicis cōpellidebent inſimul per manere. Itē falſa cā non impedit ſuſce ptioue̓ religionis. ¶ Itē velnra uiduitate non impedit matrimoniū cōtractum ſi religione̓ certā non intrat muliex. Itē
d̓ ꝯͣ

vocum ſolemne impedit matrimoniū cō traſendum et diximit iā cōtractum. ¶ Conſtitutus Ca. Quidā aco litus h̓. uomine quandā puellam duxit in facie eccē in vxore in et eā carnailiter cognouit. tande̓ orta ē diſcordia inter il lū⁊ amicos puelle. quare fuit alij cōpu lata et dictus ccolitus fuit vſqꝫ ad ſa cros ordinatus et tandē habitū ciſterci. aſumpſit. dubitauit iſte h. an licite poſet in ſuo propoſito remaner̄ acceſſit ad pa. exponens ſibi predicta vnde inandat diot. ep̄o quatinus ſi recita ſe hꝫ predi ctam mulierē cōpellat vt cb̓ illo recedat cm per adulteriū fuit copulata. nec pre dictum monachū impetat quominus vo tum ſuū voleat adimplere. ¶ Nota ꝙ ſi uxor alicuius publite adulterat̉ vir lici te poteſt poſtmodū ꝓmoueri ad ordines et intrare religione̓. hoc intellige ſi poſe adulteriū cōmiſſum eā nō cognouit. Veniens. Ca. quidā coniuga tus nomine lacapertus propoſuit mona ſterium intrare pn̄tibus pluribus ſacer dotibus inſtētit apud vxorē ſuam vt ju per hoc ſuū preſtaret aſſenſū. aſerens ꝙ niſi hoc faceret tā ſibi ꝙ toti mundo redderet ſe inutile̓ et ſic illa tā precibus ipſius ꝙ aliorū ⁊ fletibus deuicta caput illius ſponte altari ſuppoſuit incinū ſua ⁊ ea preſente ibiſē exuitit conſoratus et poſtmodū finito tꝑe ꝑrobatōis fecit pro feſſione illa in ſeculo remanens in hone ſtos aimatores admiſit dictus l. timēs ne factum illius ſibi poſſet imputari. acce ſſit ad pa. exponens ſibi predicta. vnde mandat pa ep̄o pictanien̄. ⁊cͣ nidā abbati quati. ſi eſt ita predictū l. ꝑmit tant libere permanere in monaſterio qd̓ intrauit quāuis multū deliquerit qd̓ ipſe malicioſe qſſeruit ꝙ niſi illa conſentiret tanꝙͣ ſibi toti mundo redderet ſe inutilē
et quando rogauit preſbitero one mulie ri predicte exponerent ꝙ ipſū ſeculū re linquere oporteret ſi licentiā daret viro. tamen ex quo caput uixi altari ſponte ſuppoſuit et poſtmodū nō continuit ipſū vlterius reuocare non potexit cū excep tione fornicatōis poſſit repelli. maxime cum anteꝙͣ fuerit fornicata ipſū nō re petijt. Nota ꝙ dolus in ſpūalibus uon reſcindit cōtractum niſi mulier nō conti nuit. ſecus ſi continuiſſet ut in ca. ſequen ti. ¶ Itē poſtꝙͣ alter coniugū publice foruicatur alter poteſt religione intrare altero inuito. Ea. Quidā cōiuga Accedens tus volens aſſumere habitū monacha lem petijt ab̓ vxore ſua vt ſuper hoc ſuū preſtaret aſſenſū que propt̓ multa ver ba et cilici grauamina que inferebat eidē dicens ꝙ ipſam dimitteret annuit volū tati ipſius. et ſic uir ille qſſumpſit habi tum ciſterci. et mulier domū quorandaꝫ monialiū intrauit nullo hcibitu aſſum pto. vel poto cōuerſionis emiIo. tandeꝫ uuix ille habitū dimiſit ad ſeculū redeun do. mulier fictim petijt illū ſib̓i reſtitui. propter hoc ad pa. accedens vnde mēdat quarius ſi ē itri vir cōpellatur eā reci pere et ei exhibere cōiugalē affectū. No. ꝙ licentia fraudulent̓ exorta nō valet nec uix poſſit monaſteriū inerare. ¶ Significauit ca. Quedā mu lier a. nomine corum decano ſancti quiri aci fungent uices archiep̄i ſenon̄. dedit licentiā iuro ſuo religionē intrandi vo to cōtinentie ſibi niuncto et recepta fide ab̓ ipſa ꝙ perpetuo cōtiuentiā ſeruaret et ſic vix profe ſionē fecit. Decanus ve vo poſt factam profeſſionē a viro dice bat ꝙ mulier illa debebatreligionē ītra re ſed illud primo ſib̓i non expre ſſit. qd̓ ſi expreſſum fuiſſet viro licentiani non

De cōuer cōiu.
dediſſet ſed decanus ad hoc cōpellehat eā dem. vnde muliex illa hec omnia ſignifi cauit domino pa. vnde mandat qͥbuſdam quati. ſi eſt ita et muliex talis etatis ex iſtat de qua ſuſpicio nō poſſit haberi nō permittant illam cōpelli religionē intra re votum cōtinentie ob̓ſeruantē. Nota ꝙ mulier coraꝫ iudice eccleſiaſtico deẜꝫ dare licentiā viro intrandi religionē. Item nota ar. ꝙ ſi mulier dat licentiaꝫ viro religionē mutrandi ſi iuuenisē deẜ cōpelli vt ipſa ſimiliter religione̓ intret. alio quin ſufficit eius licentia cōtinētie voto emiſſo. ¶ Gautemus. Ca. Alique mu lieres cōdemnate ſunt de adulterio. prop ter quod a uixis ſuis ſunt relicte. dicitur ꝙ ſi ad frugem melioris uite cōuerſe fu erint ſi mariti earū cōmonati eas recipe & noluerit in monaſterijs cū religioſis mulieribus debent poni. vt perpetua peni rentiā ibi agant. Nors ꝙ quandoqꝫ ꝓpt̓ culpam ſuā cōpellitur quis intrare reli gionem vt ibi penitentiā agat. ¶ Dudum. Ca. Inter c. laicuꝫ eti. vxorem ſuā matrimonij queſtio per tebat̉ datus fuit his auditor. corā audi tore petebat dictus c. ſibi vxorē xeſtitu tū qua per verba cōtraxerat de preſenti carnali copula ſub̓ſecuta. ad quod fuit ex parte mulieris reſponſum ꝙ ipſe pro aīe ſue remedio ſpontanea uoluntate pͥ ſentibus duob̓us ſacerdotibus et teſti bus adhibite renunciauit oī turi qd̓ ha bebat in ipſa r̄ſignando illud in manibs alterius ſacerdotis ꝑromitte̓s ſe caſtita tem ſeruaturū. de vouendo ſe hoſpitali de ponte. voto ſolemni et ipſi dedit licen uam monaſteriū intrandi. et verſa vice pſa dedit ei licentiā ſimili modo et reſig nauit oē ius quod habebat in ipſo ꝑrout iſta cōtinebantur in publico inſtrumen
to. verū predictus c. propoſuit ꝙ inſtra mentū illud mutatū fuerat. qꝛ tū cafu amiſſum fuerat illud quod prius fuerat in textia perſona mutatū fuit in primaꝫ poſtea et plus in vno ꝙͣ in alio cōtineba tur inſuper ꝙ quidā deceptorie eū allex erunt proponentes eidē ꝙ in hoſpitali pͥ dicto cibis ad voluntatē ſuam poſſet vti et ꝙ ardorē libidinis ih̓i extinguere poſ ſet et ſic ſeductus iratus et illectus non debet ſibi ohe ſſe quod dicitur in hac par te feciſſe. ſed ad predicia ſic fuit reſpon ſum ꝙ non nocꝫ an inſtrumentū loqua tur in prima vel in tertia perſona dūmo do veritus non mutetur. Preterea quā nis aliquando dicto c. jpes data fuiſſet tamen eo tꝑe quo predictā faciā fuerūt pure ſimpliciter et propria voluntate ea noſcitur feciſſe. vnde cōpelli dꝫ vitā mu tare. Dominus pa. ſuper his habito con ſilio tū fracribus ſuis mulierē predictā ab̓ impetitōe dicti c. cib̓ſoluit perpetuū ſi lentiū imponendo eidē. ¶ Lota ꝙ vir et mulier ah̓ omni iure quod alter habet in alterū ſe abſoluere po ſſunt et religio nem intrare quia iuxi ſus quiſqꝫ poteſt venunciare. Itē per miniſtrū aliquid ꝓ bacur ſicut per teſtes. ¶ Itē non refert diuerſitas narrandi vbi eadē dicūtur⁊ veritas non mutatur. Itē dolus in ſpi ritualibus nō reſcindit cōtractū quia nō ſit cōdicio illius per dolū talē deterior. Itē licet aliquid caloxe iracundie factū ſit ab̓ inicio ſi poſtmodū per cōſenſū rati firetur valet. mulier que. Ca. Aliquis cō iugatus tranſiuit ad infidelitatē vxore ſua remanente in fide propter ꝙ illa fu it a uiro iudicio ecce ſeparata. vir reuer ſus e ad fidem. vir eē repetebat ipſa nō lebat redire ad eū. ſed potius volebat r̄ ligionē intrare queritur vtrū poſſit ad
I hij

religione̓ tranſire eo inuito et rn̄. qd̓ po teſt ſed ſi nollet r̄ligione̓ intrare dꝫ com pelli redire ad uirū. Nota ꝙ uxor poteſt a iuro per iudiciū eccē ſeparari ſi ſit infi delis. itē ſi vxor propter infidelitatē viri ab eo ſeparata fuerit viro nolente pōt ad religionē tranſire. licet uir ſit ceuerſo ab infidelitate. ¶ De cōuerſione infideliū. Audabilem. Ca. Quidam ſaracen erant ī captiuitate cri ſtianorū ⁊ interſecerunt iuxos quarundā mulierū xp̄icinorum iuſidijs et machinatōibus ipſarū poſtea ipſi ſa raceni per mulieres illais ad fidē criſtia nam ſunt cōuerſi. queritur vtrū de iure illas poſſint accipere in vxores et ſi eas duxerīt an tale cōiugiū teneat. rn̄. pa. ꝙ iſta queſtio d̓terminaitur per conciliū tri hurien̄. in quo diciturqꝫ ſi in mortē ipſo rum malicioſe fuerīt machinate quēnus eorū ſtudio ad fide conuerſi fuerint con traſere nō debent. et ſi cōtraxerīt nō ſn̄t tollerādi. qꝛ tale damnū cū tali lucro cō penſari non debet. Ad hec. ga. Quidā ſarrace ni interfecerunt quoſdā criſtianos nn hel lo. ⁊ quidam criſtiani quoſdā ſarracēos ſimiliter interfecerūt in bello. poſtecipero ſarraceni ad fide cōuerſi ſunt et cōtraxe runt matrimoniū cū vxoribus illorum quos in bello interfecerūt. et xp̄icini cuꝫ mulieribus cōuerſis ad fidem illorū qͦs in bello interfecerunt. mulieresiſte poſi quā intelligunt veritatē de morte prioꝝ virorū diuorcium petunt. quexit̉ quid in ris ſit. rn̄. pa. ꝙͣ cū tales nō procuraue rint mortē viroꝝ matrimoniū int̓ hmōi perſonas licite poteſt contrahi. nec dn̄t a liquatinus ſeparari. cū hic cā illa nō II
eſt propter quā debeant ſeparari. Note ꝙ mulier non pōt cōtrahere cū illo qͥ vi rum ſuū inter fecit. ſi mortem eius fuerit machinata. Itē cōpenſatio nō hꝫ locū in delictis. Itē qd̓ ꝑ me nō ſtetit mihi ī putaxi non dꝫ. Ca. Quidā iudeu Ex lr̄is. cōuerſus ad fide vxore ſua in iudaiſmo relicta petebat in iudicio vt eorū filius quadriennis aſſignaretur eide per ipſuꝫ ad fide quā ſuſceperat perducēdus. Mu lier reſpondebat ꝙ cū puer īfans exiſte ret magis īdigeret materno ſolatio ꝙͣpa terno qui ſibi cinte partū fuerat honero ſus. doloroſus in partu. et poſt partū la borioſus vnde potias cōiunctio viri ⁊ mu lieris dicit̉ matrimoniū ꝙ patrimoniuꝫ et ideo cipud ipſam debebat potius rema nere. queſitū fuit ⁊ pa. quid iuxis eēt. cū filius in poteſtate patris cōſiſtat cuius familiā ſequitur et nō matris. et in tali etate apud ſuſpectas perſonas ciliquis r̄ manere non debeat que vite ipſius infi dientur. et pueri poſt trienniū cipud pa trem nō ſuſpectum ali debeant ⁊ morari et ſi apud inatrē maneret poſſet illū tra Here ad infidelitate errorē ⁊ idro propter fauorem fidei rn̄. pa. puerū illū patri aſ ſignandū. Nota ꝙ filius conditōem pa tris vel matris conuerſi ad fide ſequi de b et. Itē nota diffinitōem inatrimonij. matrimoniū ē legittima cōiunctio ma xis et femine in diuiduā vite cōſuetudinē retinens. Itē filius eſt in poteſtate pa tris et nō matris. Itē filij apud ſuſpe ctas perſonas morari non debent. Itē filij poſt trienniū a patre ſunt alendi. Itē fauor fidei attendendus eſt. ¶ De voto et poti redempnone.

E pecegrinatōis. ¶ Ca. Xli quis fecit potū peregrinatōis. que ritur vtrū tale votū poſſit redimi elemoſiuis. vel cōmutaxi in aliud neceſ ſitate īſtante. xn̄. pa. ꝙ de arbitrio ſuperi oris pendet vt ipſe cōſideret diligenter qͥ litatem vouentis et cam cōmutatōis .ſ. an ex infirmitate vel affluentia diuitia ram. aut alia probabili ca vt .j. peregri natio vel cōmutatio magis ſit deo accep ta et ẜm hoc ſuper hoc diſpenſet. Lota ꝙ circa votū peregrinatōis poteſt epiſco pus diſpenſare. Itē in cōmutatione vo ti qualitas vouentis et ca cōmutatōis cōſiderari debent. Itē in votis cōmutan dis conſiderari debet quid deo magis pla teꝗt. MHeutiens. Ca. ℟. clexitus dū eet inpuerili etate cōſtitatus et doli cupax diſpoſuit proficiſci hieroſolimam et ciundam qui illuc accedere volebat fide dedit et ſuā cib̓ eociecepit ꝙ inpia fideles ſocij exiſterent. tandem factus diſcretus et adultus acte ſit ad pa. petens eius cō ſilium pa. illū abſoluit a voto quod in e tate ꝑuexili fecerat ex facilitatē potius ꝙͣ arbitrio diſcretōis. ita tamē ꝙ votuꝫ redimat elemoſinis et toto tꝑe vite ſue ſi poterit vni pauperi debeat prouidere. Nota ꝙ votuꝫ redu poteſt elemoſinis iuſta de cā. Iraturam. Eci. incigiſter ci. fecit ſibi miniū in ẜrachio. ẜrachiū ei ꝯ intumuit ex illa minutōe ita ꝙ perterri tus fuit ad mortē. dum eēt in tali ſtatu protulit hec verba nō diu hic merab̓or. proponens in auimo religione̓ intrare. dubitauit an ex tali facto teneretur re ligionem iatrare. rn̄. ei pa. ꝙ ſi plus nō eſt in poto proceſſum non dꝫ dici tran greſſor ſi non adimplecit quod dixit. Nota ꝙ per ſimplicia verba non obligat̉
quis niſi habeat animū adimplendi vo rum. Itē nota hic ax. ꝙ ex nuda pro miſſione nō oritur obligatio. Scripture. Ca. Aliquis vo uit viſitare ſepulcrū dominicū. et muta̓ do propoſitū efficitur monachus. queri tur an ſit xeus voti fracti. et rn̄. ꝙ non. Lota ꝙ non frangit vocū qui illad in melius cōmutat. Itē magis ſernire ui detur qui temporale ſeruiciū in perpetu um cōmutat. ¶ Non eſt. Ca. Archiep̄s ſtri gonien̄ votum emiſerat hieroſolimā vi ſitandi. rex vngarie ſignificauit domino pa. ꝙ tū regnum vngarie in perturbatio ne eſſet conſiliū et auxiliū archiepiſco pi erat ſibi multum neceſſaxiū. vnde pe tijt a domino pa. quatinus mandaret ar chiepiſcopo vt hieroſolimā nō accedexꝫ donec regnū ad tranquillitatē perueni ret vnde mandat pa. archiepiſcopo qua ti. iter non axripiat hieroſolimā adeun di priuſꝙͣ regnum trāquillitati priſtine fuerit reſtitutum vel ſuꝑ hoc cib̓ apoſto lica Iede recipiat mandatū et ideo tran gre ſſor voti non habebit̉ qui de manda to pa. potum diſtulit ad implere. Lota ꝙ non dicitur tranſgreſſor voti qui ipſū differt adimplexe qꝛ qd̓ differtur non aufertur. et ſic ex cā poteſt executō vo ti differri. ¶ Eicet vniuerſalis. ¶ Ca. Reꝝ pngarie notū emiſerat hieroſolimā ad eundi. tande poto non cōpleto cigens in extremis filio ſus andree duci ſub̓ inter minatione maledictionis paterne īiun xit exēquendū et ille ſigno crucis aſſūp to ꝓmiſit votū patris ſine dilatione ad implere patre ſublatō de medio collectō multitudinē quāpluximā bellatorū hie roſolimā adire ſimulauit et tande acie bellatorum centra fraerē ſuum regem

vngarie conuertit pa. hoc intellige̓s mā dauit eide̓ quāti. omnibus alijs poſtpoſi tis uſqꝫ ad feſtū exaltatōis ſanctē cru cis iter arripiat hieroſolimā adeundi ſi bi onus iniunctum et ſponte receptū exe quendo. ne ſucceſſiōe paterna ſe reddat indignū. quod ſi non fecerit extunc ſe no uerit excōmunicatū et pxinabitur iure quod fib̓i cōpetebat ordinē geniture ſi di ctus rex frater eius ſine prole decederet et regnū ad minorē fratrem ipſius d̓uol uetur. Lota ꝙ vouere ē voluntariū ſꝫ adimplere ē neceſſarium. Itē aliquis votum ſuū poteſt exequi per aliū. ¶ Itē qm nō adimplet voluntatē defuncti pri uari dꝫ ſucceſſione illius. MMagne deuotōis. Ca pn̄ ro mes campanie in vltramarinis partibꝰ moram faceret et eccā trecen̄. contra ec clefiaſticam libertatē pluximū grauare trix trecen̄. epiſcopus cōſiderans ꝙ ꝑ ali um eidem ecce non poſſet de facili ſubue niri ad ipſum propoſuit accedere in ſi numa per egrinatōis et deuotōis terre ori entalis ſignū crucis aſſumpſit et ſit ar xipuit iter peregrinatōis. dum eſſet in vici intellexit ꝙ dictus comes mortuus erait. et licet intentōem ſuam cōſpiceret iami fruſtratā noluit tamen redire ſine conſilio domini pa. et ſic ad vrhē acceſſit et intentionem ſuā et ſtatum eccē ſue do mino pa. expoſuit. dominus pa. cōſiderās dicit ꝙ in hoc negocio tria ſūt conſiderā da quid liceat ſecundū equitatē quid de ceat ſecūdū honeſtatē. q̄tuid expediat ſe candū vtilitatē. oſtendens ꝙ ipſe votū ſuū debeat perficere auctoritate prophe te dicentis pouete et reodicē et hoc ē qd̓ dixit quid liceat. Itē auctoritate euan gelij dicentis. Nemo mittens inquū ad aratrum et reſpiciens retro aptus ē reg nō dei et hoc eſt quod dixit quid dececit.
Item non expediebat propter exēplū aliorū quia quod agitur a prelatis faci le trahit̉ in exemplū ab alijs et hoc eſt quod dixit qͥd expediat. Poſtmodū alle gat in contrariū quod votū perficere nō debeat propter etatē. cū vix poſſit fuſti nepe labores propter neceſſitatē trecen̄. eccē cui eſt obligatus. ipſū etiam potū ꝙ licet ex ſui natura ſanttū eſſet. nō ta men ſine licencia ſedis apoſtolice voue re potuit. poſtea eſtendit ꝙ votū cōrau tari poſſit autteritate veteris t. vnde cō fiderauit ꝙ votum poſſit cōmutari in ali ud opus pietatꝭ. nō curando quid hoīes inque loquantur exēplo domini dicētis Sinite illos qui ceci ſunt. cōcedit ep̄o li centiā votū ꝑegrinatōis talit̓ cōmueare ut expenſas quas eēt faciurus eundo⁊ morando et redeundo tranſmittat in fub̓ fidium terre ſancte. laborē oratōibus et ieiunijs recōpenſans. et quia ep̄s ſpecia alit̓ pro libertate trecen̄. eccē per dictum connitē ciſſequenda vetū peregrincitōis emiſit eo ſublato de medio cā ce ſſauit et idro ceſſare potuit et effectus. et hac cā inſpecta pa. hanc indulgentiā ſibi fecit. Rota ꝙ eccā poteſt implorare auxilium et ẜrachiū ſeculare cū iniuſte aggraua tur. Itē in quolibet uoto triacōſider anda ſunt quid lierat. quid deceat. et quid ex pediait. Itē factum prelatorū de facili trahitur cb̓ alijs in exemplū et ideo val de cauere debent quid eis liceat. quid de cecit. ⁊ quid expediat. Itē clexitus vel ep̄s ſine licentia ſui ſuperioris uotū pere grinatōis non dꝫ emittere. Item potū iuſta de cā poteſt cōmntaxi. Item veri tas propter ſcandalū nō eſt dimitten da. Itē in uoto locū hcibet recōpenſatis Item cā noti in ipſo cōrautando cōſide randa eſt. Item ceſſante cauſa ceſſat effectus.

Quod ſuper hic. Ca. Quidā aſſumpſerant ſignū crucis in ſub̓ſidiuꝫ terre ſancte et quia iſti votū ſuum non adimplebant mandauit pa. cantuarien̄ archiep̄o vt eos cōpelleret ad executōeꝫ voti. Quidā propter infirmitatē. quidā prepter paupertutē vel aliā iuſtam cam vtilit̓ non poderant votū ſuū adimplet̉ queſmit archiepiſcopus a pa. quid de his eēt agendū et ipſe rn̄. ꝙ debiles ⁊ in opes inogis in defectū ꝙ ad profectuꝫ il luc accedunt. qꝛ debiles pugnare nō po ſunt. et pauperes mendicare cogi̓tur ni ſi forte ſint nobiles ⁊ magnates ut ſu is expenſis ſecū po ſſit ducere beNatorrs vel artifices. vel agricole qui d̓ laboxibs ſuis ſibi victū quexere poſſunt vnde pa. diſtinguit inter illos qͥ tꝑalem cām ha bere noſcuntur et inter illos qui perpetu am primis danda eſt dilatio. ſecundis ē redemptio indulgenda. ita ramē ꝙͣ expē ſas quas eēnt facturi tranſimitant ī ſub fidiū̓ terre ſancte. In iſto. §. diſtingui Rurſus. tur inter illos qui pro defenſione terre ſancte votū peregrinatōis emittunt. et il los quibus pro ſatiſfactionē ſuorū pecca torum iter peregrmnatōis iniungit̉. Cir ca primos plus cōſiderat̉ ſuccurſus terrͣ ſancte Cixca ſecundos lab̓or itneris ẜm intentione uouentis vel penitētis. et ideo ſi aliquis de vouentibus eſt inutilis ad pugnandū. melius e̓ votā redimere ꝙ expenſas cōſumere. Et de penitente qui nō poteſt propt̓ debilitatē iter peregrīa tionis implere. idem ē dicendū .ſ. vt redi mat votura. ſed nō de illo qui poteſt ire licet nō poſſit pugnare. quia principalis ca cōſideranda eſt MMulieres vero que nō vouerunt ſi remanere noluerīt iuros ſu os ſequantur. ille vero qui vouerunt ni ſi ſint diuites ut poſſint ſecū ducere bel
latores redimant votum. Rota ꝙ uotū pro terre ſancte ſub̓fidio factū ex iuſta ca poteſt redimi vel differri. Itē in vo to peregrincitōis cā ſubſidij terre ſantte cōmutatō pōt interuenire nō aūt cū cā lcib̓oris ⁊ penitētie tm̄ imponitur. Ites principalis cā voti cōſideranda ē et ẜm illam diſpenſari dꝫ. Ea. in capitulo pͥ ¶ Ex multa. cedenti dicit̉ ꝙ circa cruce ſignatos diſpe̓ ſatur vt illi potū redimant qui perpetuo impedimento detinētur queſiuit archie piſcopus ille cantuairien̄. vtrū id quodī decretali predicta dicitur ius generale conſtituat ut licitum ſit prelate abſolue re ſibi ſubi ectos ẜm formā ſibi expre ſam. Pretereai in dicta decretali in parte deciſa dicitur ꝑ iuros religioſos poterit diſpenſari. queſiuit ideꝫ archiepiſcopus de quibus religioſis intelligatur. rn̄. pa. ad primā queſtione̓ ꝙ in cōſultatione pͥ dicta ius cōſtituit̉ generale ⁊ licet dicat̉ ib̓i ad quales .j. iuros religioſos. nō tn̄ explicatur ibi ad quos eius executio ſpe cialiter ſpectet. dicit pa. executio illius iu ris ad illos tantum pertinet quibus a ſe de apoſtolica fuerit iniunctū. per hāc re ponſione̓ ſoluta ē ſecunda queſtiode qui bus religioſis ſit illud intelligendū .j. vtrū de regularibus aut de epiſcopis. ad neutros iſtorū executio illius iuxis ſpectat. ſed ad illos tantum quibus a ſe. ap. ſpecialit̓ indulgētur. Secūdo ī prece denti decretali dicitur ꝙ ſi quis vouenti uꝫ ē inutilis ad pugnandū quaimuis ſit habilis ad eundū. melius ē redimere vo tū qͣ expenſas cōſumere queſiuit archie piſcopus vtrū ſit generalit̓ intelligen dum tā de nobilibus qui ſecū poſſunt du cere bellatores. an de minoxibus tm̄ rn̄. pa. ſi diligent̓ cōſidera ct queſtionē iſtā ſolutaꝫ inueniſſeꝫ in decretali predicta

phi dicitur ꝙ debiles et inopes magis in defectū qͣꝫ profectū accedunt ⁊c. ¶ Quod aūt dicitur in fine precedentꝭ c. mulieres que remanere voluerīt de illis intelligi tur que per votū non ſūt aſtricte. Iteꝫ in poto iſto viri vouere po ſſunt. ſine cō ſenſuvxorū propt̓ neceſſitatē populi cri ſtiam. Clerici. vero qui vouerunt ire ad ſub̓ fidiū terre ſancte cū clericatus offici um eos reddat incibiles ad pugnanduꝫ votū redimant niſi vel conſilio ſint ſtre nui vel officio predicatōis inſtructi aut ſint magnatū ob̓ſequio deputati vel ſint adeo diuites: vt ſecā poſſint ducere bella tores. hoc aūt de vouentibus intelligen dum ē nō de illis quibus lab̓or in peni tenticie̓ iniunctus. Note hic ambicio v num mirabile ꝙ ius cōmune ē vt diſpē ſetur in poto terre ſancte. et tamē eius exeratio nulli permittit̉ niſi cui pa. ſpeci aliter cōmittit. Itē qd̓ generaliter dic cum eſt generaliter e̓ intelligendū. Itē nota caſū vbi vir poteſt ſine vxoris cō ſenſu vouere et in eius preiudiciū. Itē clerici pugnare non debent. Ca. Quidā emiſit Per tuais. votum ſolemniter ſuſcipiendi habitū r̄ gulcixeꝫ in gratinopolitana eccā. et poſte a promiſit ꝙ infra cextū tꝑs votum qd̓ emiſerat ad impleat. tande termino trāſ acto votuꝫ ſuū non adimpleuit. poſtmo dum vocatus fuit ad regime eccē ſoene̓. iſte conſiderans ꝙ potū emiſerat. nec fecerat quod promiſit petijt conſiliū a do mino pa. et ipſe cōfuluit ei vt ſi ſuā ſana re deſiderat cōſcientiā reſignet regimen eccē geben̄. et reddat dn̄o uotū ſuū ſi ps mēdum capitulū eccē predicte ipſū dux exit eligendū electōem poterit recipere de ſe factam. Nota ꝙ qui promittit ſolē uiter religionē intrare omnino intrare tenetur.
¶ Poſtulaſtis. Ca. Duo prio res regulcires quorū vnus erat cruce fig natus ⁊ alter ſigno cruciedeſiderabat īfig niri pecierunt a dn̄o pa. vt liceret eis ſeca deferre viceſimā ꝓuentuū eccārum ſua ruꝫ deputatā ſuecurſui terre ſancte. tn̄. eis pa. Si eccē ſancte et ſue ꝓ ipſoram cib̓ſentia enormit̓ non ledant̓ et ipſi vti les fuerīt terre verb̓o ⁊ exemplo. ꝙ tn̄ cōmittit illorū cōſcientie dimittant pro curatores idoneos in eccleſijs ſuis tene̓ tur enī votū ſuū explere ⁊ ſic potuerūt viceſimā eccarum fuarū ſubſidio terre ſancte ſecū portare Nota ꝙ cū prelato ſe abſentat ab eccā ſua tenetur dimitte re procuratorem qui uice ſua ꝓcuret ne gocia ecce ſue tā in iudicio ꝙ extra iudi cium. et iltud teneant omnes. De ſtatu monachorum et panonicoꝝ regularium. Heodoſius Ca. Archiep̄s ne apolitanus monaſteria ſua grauabat. et ea que offerebant̉ ibidē ſibi vendicare volebat. vnde pa. mā dat eidem quatinus. nec ipſe nec preſbi teri ſui aliciū mōaſterio aliqͥd moleſtie inferat preter ſolā diſciplinā et ſi aliqͥd illic ⁊ fidelibus acceſſerīt iuhil ſibi debe at vendicare ſed totū monachie perficiat Nota ꝙ ep̄s nihil iuris habet in monci chos niſi cā diſcipline. ¶ Itē de eo quod monachis offert̉ nihil dꝫ ep̄s vēdicure Monaichi. Ea. Statuit lat̓. cōcilium ꝙ monachi non recipictur pre cio in monaſterijs nec peculiū hcibeant. nec ſoli ꝑ parrochias habitēt qꝛ ve ſoli quia non eſt qui ſubleuet eū ſi ceciderit et qui dederit et qui receperit puniātur. Qui vero peculiū hab̓uerit niſi forte pro

De fiq. mona.
adminiſtratione a communione remo ueatur altaris ⁊ qui cum peculio in ex tremis inuentus fuerit ⁊ non reſtituerit nec oblatio pro eo fiat nec inter fratres accipiat ſepulturā quod intelligendum eſt de omnibus religioſis. Itē nullū oſ fidiū proprecio alicni concedatur. in fine dicit ꝙ priores qui per electōem canoni cum capituli ſui fuerit inſtituti nō mutē tur. nec remoueant̉ niſi pro mnqinifeſta cā. Nota ꝙ monachus pro ſua receptiōe in monachū nihil dꝫ daxe. Itē nō debꝫ habere peculiū. Itē ſolus habitar̄ nō dꝫ. Itē pena dantis pecuniā ꝓ ſua r̄ce ptione ē ꝙ non poteſt ad ſacros ordines promoueri. Itē in caſu monachus pōt habere peculiū ſcꝫ cā adminiſtratōis. Itē pena habentis peculiū eſt penitus ī morte carere ſepultura. Itē priorats vel officia ꝓ precis alicui dari nō debent Itē nota hic differentiā inter priorē cō uentualeꝫ et aliū. quia prior cōuentuci deponi non poteſt niſi ex inqinifeſta et ra tionabili cauſa puta ſi ſit dilapidator. vel viuat incōtinenter. ¶ Recolentes. Cci. Abbates ⁊ cōuentus ciſtercien̄. ordinis in multis ve ceſerant ⁊ ſua prima inſtitutōe intan tum vt multi ex illis cōtra regulā ordi nis ſibi vendicarent villas. eccas et fide litates et alia que ab̓ honeſtate regula ti diſcrepant de quibus pa. dicit ſe condo lere. vnde mandat eis quatinus domus illorū ſuis terminis ſint cōtente. ẜm ꝙ a prima ſui origine fundate ſunt Si enī ſuas inſtitutōes reliquerint et cōuerti ad cōmunia iura aliorum monaſteriorū voluerīt oportehit eos inte cōmuni cen ſeri qͣmia dignū eſt vt qui ſimile̓ cū alijs ſuſcipiunt vitā ſimile ſentiant in legib̓s diſciplinā in fine dicit ꝙ domus alie que ad iſtorū ordinē ſunt trāſlate vel ſe trāſ
tulerīt inſtitutōibus iſtoruꝫ ſe cōformēt Nota ꝙ qui ſimilē vitā ducūt ſimili dn̄t foro cōueniri. vel priuilegio gaudere. Itē quod alij aggregatur eius naturā dꝫ imitari. ¶ Auper quodo ¶ Ca. Quicūqꝫ regularis in morte cū peculio inuentus fuerit inter fratres non dꝫ ſepeliri et ſi ſepultus fuerit dꝫ inde eijcidūmodo ſine ſcandalo fieri poſſit. Nota ꝙ moncicho habens propriū in morte non dꝫ cū fra tribus ſepeliri. Itē in ſimilibus ide eſt iudicium ¶ Quod dei. Ca. Quidā pleba nus ſancti garii deſiderans ad frugem melioris vite tranſire coram fratribs ſantti victoris reſignauit officiū pleba ni promiſſiones faciens de ſua cōuerſio ne profeſſione tamē ſolemnē non fecit. nec habitū aſſumpſit. ꝑrochiani illius cōſiderantes laudabile adminiſtratōem ipſius impetrauerant a floxent mo ep̄o vt adhuc adminiſtraret ibide. et hoc ideꝫ oẜtinuerunt a quodā legato ap. ſe. poſt modum petierunt a pa. ꝙ hoc ratū habe ret precipue tū illnd feciſſet de licentio prioris ſancti victoris. Super hoc reſcri bit pa. eidem plebano dicens ꝙ licet in concilio lat̉. de moncichis caueatur ne ſi guli per villas et opida ꝑ quaſcunqꝫ ꝑ rochiales eccas ponantur de regulariſ tamen hoc nō cauetur qui et ſi nō putē tur ſeiuncti a monachis regule tamē in ſeruiunt laxiori et monachi ꝑ canones antiquos ad curā ꝑrochialiū eccaruꝫ or dinantur ex qua debent predicatōis offi cium exercere. quod priuilegicitū eſt. ſic ergo annuit poſtulatōibus predictorum prochianorū ut ibi exerceat plebani oſ ficium. ita ꝙ vnū canonicū regularem ſi fieri poteſt habecit ſecum. Nota ꝙ qͥ promittit regulaxēvitāciſ ſumere tenet̉

celigione intrare ⁊ po ſſet ad hoc cōpelli. Item monachi ſoli habitare non debent Idem litet eade ſit ſub̓ſtantia ordinis ca nonicorū regulariū et monachorū eſt ta men differentia in qualitatibus. ¶ Itē monachi poſſunt habere populū. Itē of ficiuꝫ preſbiterorū eſt predicure. Itē of ficium predicatōis priuilegiatū eſt. Cum ad monaſteriū. Ca. in capitulo iſto traditur quolit̓ monachivi uere debeant ⁊ qualiter etiā in alijs of ficijs tā prelati ꝙͣ alij debeant ſe habere in fine dicitqꝫ abbascū aliquo monacho diſpenſare non poteſt nec propriū habe at. quia ab̓dicatō proprietatꝭ ⁊ cuſtodi ⁊ caſtitatꝭ ita ſūt ānexa regule mōaicha li vt contra ea ſūmus pontiſex non pote rit licentiā indulgere. ¶ Nota ꝙ mona chus lineis camiſeis vti non debet. Itē monachs propriū hr̄e non dꝫ. itē mona chus habens propriū in ſterquilimo ſe peliri dꝫ. item in oratorio dormitorio re fectorio et clauſtro ſilentiū ſeruari deẜꝫ ite monach̓us in refectorio carnes cōe depe non dꝫ item nihil ē cū ſcandalo fa ciendū. item nullum officiū alicr mo nacho concedi dꝫ imperpetuū item pri or conuentualis ſub̓ cib̓bate exiſtens po teſt monachos corrigere. item tota cu ra monaiſterij ad cb̓batem ꝑtinet. itera propter negligentiā poteſt prelatus de poni. item cū monacho vt habeat pro prium non ſolū abbas non pōt diſpenſa re ſed nec etiā pa. ¶ In ſingulis. Ca. innocentius pa. volens intendere cixca reformatōem et ſtatū monachorum in generali cōcilio reſidens. ſtatuit ꝙ in ſingulis ꝓiincijs ſiue regnis fiat de trienuio in trienniū cō mune capitulū abbatū ⁊ priorum abba tes proprios non habentiū. qui nō cōſu enerunt tale capitulū celebrare ſalus iu
re dioce ſanorū epiſcoporum. ad quod i nniuerſi cōueniant niſi fuerint legittime impediti apud vnum de monaſterijs ad hoc aptū ita ꝙ nulluc pluſꝙͣ .vi. equita turas et viij. perſonas adducat. et in hac nouitate aduocent duos abbates ciſter cien̄ ordinis ad preſtandū ſibi cōcilium et axiliū cū in hmōi capitulis melis ſint inſtructi et ilii duo aduocent duos abba tesde ipſis quos niderint expedire et ipſi quatuor preſint ipſi capitulo. ita tamē ꝙ per hoc nullus eorū auctoritatē prela tionis ſibi aſſumat. vnde poſſunt muta ri cū viſum fuerit expedire. in quo capi tulo dilige̓s habeatur tractato de refor matione ordinis et obſernantia regula ri. ⁊ quod ſtatutū fuexit illis qͥtuor ap probantibus irrefragabiliter oẜſerue et in eode capitulo cōſtituantur certe ꝑ ſone que ſingulais abbauas eiuſdem re ni ſiue proiuncie monachorū et moniali um debeant viſitare corrigentes et r̄for mantes qui correctionis et reformatōis officio viderīt iudigere ita ꝙ ſi rector a liqiis fuerit remouendus denū̓cient hoc epiſcopo dioc. vt illuꝫ remoueat quod ſi non fecerit viſitatores hoc referant qꝛ ap. ſe. Et hoc quod dictū ē de monachie de canonicis regularibus precipit ob uari. itē dioc. ep̄s monaſteria ſibi ſꝑ iecta ſtudeat reformare vt cū iuſitute res illuc acceſſerint plus inuenicint ibi cōmendatione ꝙ reformationē dignū ī fine precipit pa. ep̄is et perſonis que pͥ erunt capitulis celebrandis vt cōpeſcat per cen. ec. aduocatos patronos. rectores conſules et magnates ne monaſteria pͥ ſumcint offendere ī perſonis vel rehus. Nota hic ar. pro antiquioribus ꝙ ſint ſapientiores. Item aliquis poteſt eē de legatus ex cōſtitutionē. itē dominapa. ſic vult iura ſuperiorū ſeruare vt īferioꝝ

De peli. domi.
hniurias nolit ſuſtinere. Itē ad iudicē ſeculatem pertinet tueri eccōs ad quod ſi non fecerit poterit cōpelli. ¶ Ea que Ca. in precedenti ca pitulo cōciliū general̓ ſtatuit qualiter capitula d̓ termino in terminū debent ab tates et prioris celebrare. dicit honoxis in ca. iſto ꝙ viſitatores ordinati ẜm con alium predictū cū proceſſerit ad viſitā dum de ſtatu monachorū et obſeruanti is regularibus diligenter inquirant et corrigant et reforment que fuerīt refor manda ẜm regulam benedicti. et puniā delinquentes iuxta modū culpe ſine perſo narum acceptōe. Si vero abbates ſue tint negligentes in corrigendis mona chis aut ſeipſis iuxta mandatāviſitato cum ira publice punictur in capitulo ge nerali. ꝙ pena illorū ſit ceteris in exem plū. Si vero abbas nō exemptus a viſi tatoribus inuentus fuerit negligens al̓ ramiſſus denuncient hoc dioc. ep̄o et per epiſcopū detur ei coadiutor vſqꝫ ad ca pitulū generale. Si vero dilcipidator in uentus fuerit vel aliqs remouendus per dioc. ep̄m remoueatur poſtꝙͣ ſibi a viſi tatoribus fuerit denuncicitū a regimine abbatie qd̓ ſi epiſcopus hoc non fecerit ap. ſe. viſitato res ipſi ſtudeat nunciar̄. Sequentes uiſitator eē diligenter ꝑqui rat veſtigia priorū viſitatorum. et eorū negligenticis referant capitulo genera li. vt ipſi inde pellant. et idem faciendū eſt preſentibus capitulo generali. Itē precipit ꝙ abbates ⁊ monachi decetero non recipiāt ad prebendas clexicos ſecu laxeset hi qui recipti ſunt in capitulo lo cum vel vocē ſibi non audecnt vendi ca re ſed heneficijs ſint contenti et ſi quid̓ predictis clericis inuenti fuerint crum noſiper ep̄m dioc. puniant̓. ſꝫ vero ſint ex empti per uiſitatores vel preſidentespu
nicintur hec omnia in monaſterijs que non habent abbates proprios ſed prio res et in monaſterijs monialiū. quo ad articulos cōgruentes abbatiſſis et moni alibus precipit obſexucri. Nora ꝙ cor rectio monachi pximo loco ſpectat ad cib̓ batem. Itē pena nō dꝫ excedere culpā ſed ſecundū modū culpe puniendi ſāt de linquentes. Itē penā vniuedꝫ eē mets aliorū. Itē clexici ſeculares in ecclelijs regularibus prebendaxi non debent. De religioſis domihus vt epiſcepo ſint ſubiecte. Vnc an̄t Ca. Quedā eccā cōſtructa fuit circa confinesdu orum epiſcopatuū. populus pe tebat illā cōſecrari cōtentio erat inter ē piſcopos quis eorum deberet eā cōſecrat̉ queſitum fuit a pa. quid iuris ſit. rn̄. pa. dꝫ inquiri cuius ciuitatꝭ epiſcopus hap tizauerit incolas illius loci antequā ec cleſia fundaretur et ad cuius cōſignatio nem annuatiꝫ cōcurxerint non enī hic diffinitur termins aut locus. Sic ergo ille vocandus eſt ad cōſecratōem qͥ pre dicta contulit ſacramente Nota per col latōera ſpūaliuꝫ probatur cui ſub̓ſit ec cleſia ſiue populus ⁊ non per terminos vel loca. Qina monaſteriū. Ca. quod dam monaſteriū ſitū erat in fundo incir ciano quad fuit hoſtilitate deſolaruꝫ pa ymuit illud monaſterio agapiti abba tis cū omnibus rebus ſuis iuribus et ac tionibus. ita tamen ꝙ epiſcopus ſurren tinus in cuius ciuitate ē monaſteriū hu iuſmodi abbatis agapit non habrat ibi iuriſdictōem ſed epiſcopus micermus in

cuius dioc. eſt illud monaſteriū vt iura ua Iingulis epiſcopis inmolata ſerue̓ tur. Lota ꝙ per hanc vnione̓ ſi ſit pre iudiciū ep̄o in caius dioc. ē̓ illud mona terium. Itē pa. iura ſua cuilibet cōſex uare intendit. ¶ Itē priuilegiū ſeu indul gentici ſine preiudicio alterius daridꝫ. ¶ De xenodochijs. Ca. Ordi natio ⁊ diſpoſitio xenodochiorū mona ſteriotū̄. et aliotū locorū ſimiliū pertinet qd ep̄m in cuius dioc. ſunt cōſtituta. Nota ꝙ orania monaſteria⁊ loca religi oīa ſub̓ ſunt ep̄o incuius dioc. ſunt cōſti tuta ipſo iure niſi aliud in cōtrarium o tendatur. AAd hc. Ta. Queſitū fuit a pa. vtrū locus deputatus ad hoſpitalita tem poſſit in ſeculcire habitacalū cōmu tari. rn̄ ꝙ ſi locus ille ad pſū hoſpitalita tis et proiuiſione paupeꝝ auctoritate pō tificis depntatus fuerit non dꝫ amplius mundanis ꝑſibus deputari cū ſit religi oſus ſicut de veſtibus et vaſis ligneis et alijs ad diuinū cultū per ep̄m deputa tis odſeruat cōſuetudo et ſacri canones edocent. Nota ꝙ ad hoc vt locus ſit ſa cer nece ſe ē ꝙ accedat auctoritas ponti ficis. Itē que femel diuino cultui depu tata ſunt ad humanos vſus qpliusredi re non debent. Ca. Eccē re Inter quatuor gulares non dn̄t fieri ſeculcires niſi defi cientibus regularibus. Nota ꝙ eccāde bet ſꝑ reformari per homines eiuſdem ꝓ feſſionis. Itema neceſſitas non ſubij citur legi. ¶ Conſtitutus. Ca. Epiſcopꝰ alhan. in preſentia dn̄i pa. conſtitutus petebat ius epiſcopale in eccā caſtri. qd̓ pauli dicitur ab abbate et fratrihue mo naſterij ſcripte ferrate. in qua monaſte rium ius patronatus habebat ex eo ꝙ e
rat ſita in dioc. alban̄. et ideo de iure com muni debebat ſibi de iuribus epiſcopali hus reſpondere ſi vero cōtrariū apparer. petens cōpelli monaſteriū ad ſoluendaꝫ penſione pro predicta eccā et reſtitutōeꝫ penſionis ſub̓tracte a xi. qnnis citra. Sꝫ ioconomus monaſterij ex aduerſo rn̄. ꝙ licet eccā illa ſita eēt in dio. alban̄. et nō tenebatur reſpondere in aliquo ex eo ꝙ dominicus lucan̄. epiſcopus qui fuerat epiſcopus alban̄. oēs eccās ſitas in dio. alb̓an̄. pertinētes ad monaſteriū iſtud. et quicqͥd iuris habebat tā in monaſte rio ꝙͣ in ecclelijs illis cōce ſſit monaſte rio in emphit heoſim ſub annuci penſiōe viij. denariorū ita ꝙ licitum eē̓t abbati et fratribus omnia ſatram̄ta recipere a quocunqꝫ vellent epiſcopo tā ī monaſte rio ꝙͣ in alijs eccleſijs. in quibus etiam eccleſijs coceſſit eis tertiā mortuariorū et C. pa. quod factū fuerat ab illo epiſco po cōfirmauit. inſuper propoſuit ꝙ et ſi eccā illa aliquando fuiſſꝫ fubietia eccē alban̄. monaſteriū per xl. annos et am plius in pace poſſedit eqdem. Ad hoc rn̄. procurator epiſcopi cōceſſionem lucan̄. epiſcopi non tenere. vtpote cōninentē ſi moniacā prauitatem ex eo ꝙ epiſcopus ſpiritualia cōceſſit recipiendo ꝓ eis an nu̓am penſione et ſic cōmiſit viciū ſimo nie. pude conceſſio illa non tenuit. et cō firmatio pa. fuit obtenta per ſubreptio nem cū in confirmatione illa non fuerit mentio faciādꝫ illa penſione. Ad hoc fuit ex parte monaſterij reſponſum nō eſt in ſolitum nec nouū vtrū cū epiſcopi cōer dunt ecccs pijs locis aliquid ſibi reſer rant in eis nomine penſienis et pa. cum priuilegiū libertatis vel ꝓtectionis pre fidium aliquibus eccleſijs cōcedit aliq̓ꝫ cenſum ſibi reſeruat in eis. et in lr̄īs con ce ſſionis cenſus exprimitur ad perpetuē̓

De peli. domi.
memoriā. His ⁊ alijs auditis dn̄s papa pōdenauit ÿconomū monaſterij ÿcono mo ep̄i in ſolutione predicte penſionis d̓ cetero faciendā iuxta ratā que cōtingit predictam eccām et in reſtitutōem pen fionis ſubtracte a xl. annis ẜm ratam ē andem. Super omnibus alijs abſoluit yronomū monaſterij ab̓ impetitione ÿco nomi ipſius ep̄i eidem perpetuū ſilenti um imponendo. Nota ꝙ eoipſo ꝙ eccā ſita ē in dioc. alicuius epiſcopi probat ſibi et̓ ſub̓iecta. niſi aliud oſtendatur. It̓ epiſcopus poteſt remittere iura epiſ topalia ꝓ annua penſione vt hic colligi tur. nece̓ ſimonia et precipue cū accedit tōfirmatio pa. ¶Itē Imci cōcipienda eſt in perſona procuratoris ſiue ab̓ inicio ſi ue poſt litem cont̓. interueniat vt hic celligitur Itē nota hic ar. ꝙ licet quis a et in ſolutione penſionis vltra hie̓ni um nō ideo cadit a ture ſuo ¶ Cum venerabilis ¶ Ca. epiſco pus ſabinen̄ petebat eccām ſancti ange li de cantia a monaſterio farfan̄. cū per tinentijs ſuis et poſſe ſionibus dicēs il lam ad ſe pertinere tā in ſpiritualib̓s ꝙͣ in tꝑalibus iure cōmuni eo ꝙ erat ſita in dioc ſabinen̄. quod in tꝑalibus ad ſe pectaret uirebatur oſtendere per publi cum inſtrumentū in quo cōtinebatur ex preſſe ꝙ i. ſab̓men̄. ep̄s h. farfan̄. abba ti ⁊duobus alijs abbatibus poſt illū di ctam eccām cū pertinencijs ſuis locauit pro annua penſione quatuor ſolidorū pa pien̄. Contra inſtrumentū illud ex par te monaſterij fuit propoſitū ꝙ nulla fi det e̓ ei adhibenda ꝑropt̓ ſuplmnearē ſcri pturam et raſuram in loco ſuſpecto in qͣ notatione inditōis. his ⁊ alijs intellcis quia cōſtitit dn̄o pa. eccam ꝑredictam ſi tam eē in dioc. ſabinen̄. adiudicauit epi ppo ius epiſcopale in oīhus ſpū alibus
in eadem eccā exceptis quibſudam cupi tulis que per autentica ſcripta ei ſubtra cta eē noſcūtur. Sed quia inſtrumentū predictū īſufficiens fuit ad ꝑrobandū ꝙ eccā ipſa ei ſubeſſet quo ad tꝑalia vtpo te de iure propter predicta ſuſpectum af ſoluit mōaſteriū ab īpetitiōe ep̄i qͦ ad tē poralia. MNota eo ipſo ꝙ eccā ſita eſt in dioc. epiſcopi de iure cōmuni ſubeſt ei qͦ ad ſpiritualia. Itē inſtrumentū ſuſpec tum ē propter ſuꝑlineariā ſcripturā et rafuram in indictione .i. in annis dn̄i et ī alijs locis ſuſpectis. Itē illa dū̓taxat qͥ cōtinentur in priuilegijs ſūt ob̓ſeruāda. ¶ Cum dilectus. Ca. Epiſco pus aurien̄. per circūuentōem fecit ſibi preſtari obedientiā ab̓ abbate cuiuſdaꝫ monaſterij qd̓ ſitū erat in ſua dioc. pre tex fratrū ſuorum aſſenſū. cū monaſteri um ipſum diceretur liberū et exemptū et ſic orta fuit queſtio inter epiſcepum et monaſteriū ſuper ſubiectione ipſis mo naſterij. cbbas timens ſe per epiſcopuꝫ aggrauori ſe. ap. appellauit Epiſcopus non obſtante appellatōe tulit ſnicim fu penſionis et excōmunicatōis in abbatē et monaſteriū interdixit ꝑropter qd̓ nū cius monaſterij et nūcius epiſcopi ad ſe. ap. acceſſerunt. Coram pa. propoſuit nū cius monaſterij predictas ſentētias nō tenere cū monaſterium exemptū eēt vel ſaltem tutū erat legittima preſcriptiōe Sed quid nuncius monaſterij manda tum procuratoriū nō habebat cā nō po tuit in preſentia pa. terminaxi. vnde cō mittit cām quibuſdam ſub̓ hac forma. quati. ſi conſtiterit iudicibus abbatē ad ſe. ap. antequā epiſcepus tuliſſet ſentē ticis predictas ī abbatē et ī monaſteriū legittime appella īe. vel ſi cōſtiterit mo naſteriū predictū exemptū eē ⁊ iuriſdic tione epiſcopi. iudicent predictas ſmcis

non tenete nō ob. ꝙ abbus ab̓ epiſcopo circūuentus preter fratrū qſſenſū ei o bedientiā ꝓmiſit cū fraus et dolus ei pa trocinari non debecint. ſed ſi abbasde fece xit in probatione exemptionis nec legit tima preſcriptione poterit ſe tuerī qdiu dicent monaſteriū aurien̄. eccē ſubiace re. quauis probet ſe appellciſſe ante ſen tentias ſupradictas. cū monaiſteriū ſit ī ipſius diot. cōſtitutū. Itē et ſi abbas defecerit in probatōe appellcitōis ſi cōſti terit de exemptione vel legittima p̄ſcrip tione tam abbatē ꝙ monaſteriū abſol uant ad̓ epiſcopi impetitōe. Lota ꝙ ſi ne inandato nō admittitur quis ad age̓ dum. Itē excōmunicatio vel interdictū poſt appellatōem legittimā ꝓmulgata nulia ē. Itē delictū ſiue factū prelati non preiudicat ecce. Itē fraus ⁊ dolus nulli ꝑrodeſſe dꝫ. Itē poteſt quis ſe tueri priuilegio vel preſcriptione ſub̓ al ternatione. ſed ſimul cōiunctiue non po teſt. quia contraxia ſunt priuilegium et preſcriptio. Ca. Prohibet hic Ne nimia. conciliū ne aliquis decetero noua religi onem inueniat. ſed qui vult ad religio nem tranſire vnam de approbatis ⁊ſu niat. Itē qui voluerit nouā domū fun dare regulc et inſtitutōeꝫ accipiat de ap probatis. in fine prohibet ne in pluribo monaiſterijs monachus exiſtat necvns abbas preſit pluribus monaiſterijs. No ta ꝙ diuerſitas religionū reprobatur. Itē qui fundat eccām nō nouā religio nem dꝫ conſtituere. ſed vnā de approba tis dꝫ cſſumere. Itē vnus monachus non dꝫ habere locū in diuerſis monaſte rijs nec vnus abbas pree e debet pluri hus cib̓batijs.
¶ De capellis moncichorū ei alierū re ligioſorum. Neccleſijs. ¶ Ca. Statuit vrbanuēpa. ꝙ monaſteria que populū habent. habecint cappel lanum ſuū inſtitutū ab̓ epiſcopo de cōſi lio monachorū qui pōpalū regat et viſi tet cū neceſſe fuerit cuius ordincitio et diſpoſitio ad ep̄m pertinet. Nota ꝙ mo nachi curam populi habere non debent Itē ordinatio et diſpoſitō preſbiterorū ad epiſcopū pertinet. Ca. Sindicus ¶ Dilectus filius. ecce ſancte cecilie noīe ipſis eccē petebat cib̓ ÿconomo ſantti lauxͣ. de piſtinula ſub̓ iectionē ī ſcrutinijs baptiſmcite capitu lis ⁊ ſimilibus poſſe Ioriū et petitoriuꝫ intentando dicens ꝙ cū eccā ſancti lau. ſit in ꝑrochiai ſancte cecilie ſita de iure cōmuni dꝫ ei in predictis oīhus ſubiace re cū priuilegiū exemptionis nō habeat nec preſcriptōem poterat allegare cū ec cleſia ſancte cecilie preſcripſiſſet predic ta ſicut ꝑ teſtes diceẜcit eē proharā pre terra cū inter predictas eccās coram c. ya. ſuper predictis queſtio vertebatur m. preſbiter eccē ſancti laux. fuit ſponte confeſſs ꝙ eccē ſancte cecilie d̓hebat ſcru timum et hapͥa. et cū eccā ſancte cecili ē vellet producere teſtes ad probanduꝫ ꝙ ille preſbiter diuerſis tꝑibus voca tus fuerat ad capitulū et ꝙ ad ipſū ve nerat dictus preſbiter cōfeſſus fuit ſe notatum ad capitulū veniſſe vnde c. re titur eccē ſancte cecilie quo ad capitulū quo conqueſta fuerat ſe ſpoliatā. ſaluo ture proprietatis. ꝑ hoc findicus ſancte cecilie prob̓are volebat ꝓprietatē quo ad ſcrutimum et hapa ⁊ poſſeſſionem qͦ ad capitulū. Ad hoc ÿconom ſancti lau. ex aduerſo reipondit ꝙ eccā ipſa nullo

De inpe pa.
medio pertinꝫ ad ro. ec. preterea ipſa ec cleſia fuit monaſteriū monialiū ⁊ gene raliter ſeruatur in vrbe vt nullū mona ſteriū titulo ſit ſubiectū quare incōgru um nidebatur vt ſeculares regularibus ſupponant̉ et dn̄s pa. in ipſa eccā inſti tutōem liberā exercebat ⁊ deſtitutōem dn̄s pa. his et alijs intellectis condemna uit pͥcononiū ſancti lau. Iindico eccē ſan cte cecilie in ſcrutinio ⁊ baptiſmo ita ta men ꝙ per hoc nullū preiudiciū generet̉ ro. et. ſi ius ſuū duxerit ꝓſequendū. in inſtitutione vero et deſtitutionē et capi tulo ÿconomū ſancti laux. ab impetitione findici ſancte cecilie ꝑporſus abſoluit ſi bi ſuper hoc perpetuū ſilentiū impone̓do Nota ꝙ in eodem libello poteſt quis in tentare peſſe oriū et petitoriū. ſuper di uerſis articulis. et etiā ſuper eodē̓. Itē confeſſio ſindici vel procuratoris ꝑreiu dicat eccē. Itē obedientia ꝑrobatur per hoc ꝙ quis vocatur et venit ad capitulū vel conciliu̓. Itē proteſtatio facienda e̓ ne factum propriū ſue eccē noceat. Itē in perſona findici formanda ē Inici et iō dōdemnationis et ah̓ſolutōis ſententia poteſt in procuratorem vel ſindicum proferri. ¶ Ex parte. ¶ Ca. abbas et con uentus riuen̄. veneten̄. dioc. lxās apoſto licus ad quoſdā iudices impetrarunt ne epiſcopus dioc. eos cōpellexet plurre mo nachos ponere in quibuſdā prioratbus ſuis vbi ſinguli monachi eē cōſueuerūt cū pluribus facultates nō ſufficerēt eo rundem inquiſita prius veritate de facul tatibo prioratuū occaſione iſtarum lrā rum dicebant ſibi eē cōceſſum vt in ſin gulis prioratibus ſuis ſinguli mōachi cōmorentur. dūmodo pluribus facultati bus ſiue facultates nō ſuppetant eorun tem. Epiſcopus veneten̄. ſignificauit hͦ
dn̄o pa. et ipſe peſcribit ei dicens cū iſtd̓ obmuet concil. lat̓. d̓ quo nulla ſit mentio in lrīs predictis. rn̄. ꝙ non credit hmōi lrās a ſe. ap. emanciſe. quod ſi forſitan per occupatōem emancuerīt nō vult per hoc dexogare cōcilio antedicto. Nota ꝙ monachi in ecclelijs ſoli cōmorari nō de bent. Itē ſi quis lras impetrat contra aliquod ius ſiue conciliū de ipſo iure fiue concilio mentōeꝫ facere debent aliter nō valent. Ad audientiā. Ca. Signifi catu fuit dn̄o pa. quidam ſubi etti archi epiſcopo hurdegalen̄. ſolitarij habita bant in quibuſdā prioratibus cōtra ſta tutū lat̓. concil. vnde mandat pa. eidem archiep̄o quatinus abbates ſeu priores ipſorum vt vel ipſos reuocēt ad clauſtꝝ facientes per clericos ſeculares in eiſde eccleſijs deſexuri vel aſſocient ſtb̓i ali os monachos cū quibus vitā regularē obſeruent per cen. ec. monitione premiſ ſa cōpellat. Nota ꝙ monachi in eccleſi is ſoli ſine alijs monachis habitare nō debent contra concil. lat̓. Itē ep̄i po ſſūt cōpellere abbates ne moncichos ſolos ꝑ villas dimittant. ¶ De iueꝫ patranatus. Exlatum. ¶ Ca. Aliqn̄ cōtin git ꝙ vnus patronus ecce relin quit plures heredes. quilibet ℟e redum vult pro ſuo arbitrio eccaꝫ ordi nare cūpacat. ſtatuit concil. ꝙ int̓ here des patroni ecca diuidi nō debeat. et ſi diſcordia fuerit inter eos ꝓpter quam ſacerdos ibi ordinari non poſſit ep̄e pre cipiat vt nullo modo miſſarum ſole̓nia celebrentur ibidē donec ad concordiā re deant et canouice prouideant eccēe Lota eccē diuidi nō debent. Itē epiſcopus
Z p

poteſt cōpellere patronos eccāruꝫ diſcor dantes per ſubtractionē diuinorū vt ad concordiam redeant. Ca. Si pa ¶ Quecunqꝫ eccā. tromi eccē diſcordes fuerint vt eā nolint de vno preſbit:ro ordincire ſi epiſcopus ciliter. eccē conſulere nō peterit. tollcit in de reliquias ⁊ claadat oſtia ecce nec di uinū ibi celebretur officiū donec canoni ce vnū elegerit preſbiterū. iſta duo ca pitula reducenda ſunt ad capitulum ſe quens. Mota ꝙ epiſcopus poteſt cōpel lexe patronos diſcordantes ad ordinan dam eccām de vno preſbitero. Quoniā in quibuſdā. Ca. in quibuſdam locis patroni eccārum vel eo rum heredes abutūtur poteſtate ſibi ab eccā conceſſa quia cū vna eccā vnius debecit eē rectoris ipſi in diſcordia pluri mos repreſentant. vnde ſtatuit lat̓. con cil. vt ſi forte vota patronorū in plures partes ſe diuiſerīt ille preficicitur ecce qͥ pluriuorū eligitur et approbatur aſſen ſu. et alias idoneus fuerit. Si aūt hoc ſi ne ſcandalo fieri non poterit epiſcopus ordineꝫ eccām ẜm ꝙ melius ſibi viſū fu exit in fine dicit ſi de iure patronatus qͥ ſtio emerſerit inter aliquos et illa infra quatuor menſes nō fuerit diffinita ex tunc ſuperior ordinet eccā. ¶ Lota ꝙ ex fundatione eccarum acqͥuiritur ius pa tronatus. ¶ Itē plures rectores non de bent inſtitui in vna eccā. Itē electio ma ioris partis tenet dūmodo electus ſit ido neus. Itē propter ſcandalū aliquando peceditur a iure. Itē ſi queſtio iuxiſpa tronatus infra quatuor menfes nō fini atur. epiſcopus poſtea ordinare poteſt eccām. Preterea Ca. Quidā laici pa troni in tantā cndaciā ꝓrumpunt vt ſi ne auctoritate epiſcoporū clericos inſti
cuunt in ecclelijs ⁊ deſtituūt poſſeſſio nes ⁊ clia honci eccārum ꝓ ſuai volun tate diſtribuunt propter quod lat̓. con cil. decreuit illos anathemate feriendos Clerici vero qui eccās de manibus reci piunt laicorū ſine auctoritate ep̄i ſui cō munione priuentur et ſi eao nō dimiſe rint a miniſterio ecce et ordine deponant̓ Nota ꝙ laici etiā patronide rebus ec cleſiarum ſpiritualibus ⁊ tꝑalibus ſine auctoritate epiſtopi ſui nihil diſponere debent. Itē ſine auctoritate epiſcopi cle rici non debent inſtitui in eccleſijs. Itē pena clerici recipientis beneficiū de ma nū laici eſt vt cōmunione priuetur. Itē pena clexici nō dimittentis hene ficiū re ceptum a laico ē ꝙ deponidꝫ. Queo qūt. Ca. Paitronus ecce ad pacantē eccam p̄ſentauit prela to ſuo ad quē pertinet inſtitutio clericū idoneū. clericus ille nō fuit a prelato ad miſſus. poſtmodū patronus voluntate mutata aliū idoneū preſentauit qui ſu it cib̓ ep̄o inſtitutus et in poſſeſſione̓ in ductus. queritur quis iſtorū alteri pͥfer vi debecit. rn̄dit ꝙ in caſu iſto melior eſt condicio poſidentis quia anteꝙͣ preſen tatio per ep̄m approbetur ratū non ē qd̓ a patrono fuit inchoatū. ¶ De cetero. Ca. aliquis laics patronus cōce ſſit eccām et inftrumentū fecit ſub̓ hac forma. Ego talis concedo et do eccam talibus clericis ſiue collegi is et preſenti caxta confirmo. querit cin talis cōceſſio teneat. rn̄. pa. ſi cōſenſus e piſcopi non accedat nihil agitur. quia ꝓ nondato habetur quod datur ab lule qͥ donare non poteſt. Nota ꝙ licitū ē lai cō patrono variare ante inſtitutōe zpre ſentati. Itē nota caſum. in quo melior eſt condicio poſſidentis .ſ. quando laicus patronus preſentat primo vnum nec

recipitur et preſentat ſecundo alium et tͣ cipitur. ſecus eſt in clerico patrono. Itē laicus eccām nemini dare poteſt ſine cō ſenſu epiſcopi. Itē pro nō dato habet̉ quod ab illo datur qͣm de iuxe donare nō poteſt. Quia clerici. Ca. Quidā cle rici cōparant iuſpatronatus eccarum. ꝑ alio modo quo poſſunt acquirunt. vt po modum cū vacauerit eorum filij vel ne potes preſentētur ad eas precipit pa. e piſcopo exonen̄. vt hoc diſtricte prohibe at. et eoſdem clericos aduocatōibus tali ter acquiſitis ap. re. ſpoliet. Nota ꝙ ius patronatus emi non dꝫ. Itē qui muepa tronatus emit eo dꝫ priuari. ¶ En lrs. Ea. Xbbatiſſaꝝ mo uiales monaſterij de euinton̄. quandaꝫ villam ſuā in qua ſita erqt eccā de lato nen̄. pertinens ad monaſteriū ipſ loca uerunt ad firmam c. militi miles ille ad eccām ipſam poſtmodū vacantē preſen tauit ep̄o v. clericū quem epiſcopus in ſtituit. poſtmodū abbatiſſa p̄dicta ep̄o alium preſentauit ſed epiſcopus admit tere noluit preſentatū ab̓ ipſa. vnde cih̓ batiſſa apud acchiepiſcopū cantuarie. de epiſcopo depoſuit queſtione qui pri mum preſentatū fecit remoueri et ſecū dum ſibi preſentatū fecit inſtitui vnde cata fuit cōtentio tnter eos. Saleſbrie̓. epiſcopus qui primū inſtituerat ſignifi cauit hoc dn̄o pa. vnde mandat iudicih̓ quati. ſi conſtitexitꝙ predicto militi pre dicta villa fuexit conceſſa non excepto iure patronatus. vel etiā ſi conſtiterit ꝙ anteꝙͣ de iure patronatus inter abbatiſ ſam et milite cōtrouerſia orta eēt prefa tus v. inſtitutus fuiſſet per ep̄m ad pre ſentatōem militis eccam eidem adiudi cent du̓modo idoneus ſit. ita ꝙ ſi abbatiſ ſa obtineat aduerſus militē. predictus
v. illi de temporalibus debeat reſpondet̉ et ſic in vtroqꝫ calu obtinebit. Nota ꝙ ius patronatus tranſit cū vninuerſitati niſi ſpecialiter excipiat̉. Itē lite mota ſuper iure preſentandi vel eligendi pre ſentatio poſtea fieri non dꝫ. vel collatō et ſi fieret non dꝫ cōfirmari vel infirma ri pendente queſtione iuris patronatus vel electionis. Itē preſentatio facta at illo qui in poſſeſſione turis patronatus eſt valet. Illud predereundū. Ca. Pa tronus eccam non vacantē concedit ali cui religioſe domni incōſulto epiſcopo ps modum vacat eccā patronus preſenta uit clericū epiſcopo ad eccām illē vacan tem et epiſcopus illū inſtituit. querit̉ vtrum prima cōceſſio impediat ſecundā rn̄. pa. ꝙ ſecunda cōceſſio tene: nō obſtā te prima que de iure nullius eſt momen ti tum quia de re non vacante facta eſt tum quia laici ſine auctoritate epiſcopi nulli poſſunt eccās dare. ꝙͣuis ius patro natus poſſint loco religioſo cōferre. Si aūt ecca vacante ius patronatus loco r̄ ligioſo cōtulerit et aliquis ſine preſenta tione fratrum eiu & loci fuerit inſtitu tꝰ eius inſtitutio eſt de iuxis xigore irri tanda. Nota ꝙ non preſtat impedime tum quod de iure non ſortitur effectum Item eccā non vacans cōcedi non pōt Itē laici ſme autioritate epiſcopi eccōs dare non pn̄t. Itē laici poſſunt daxe ius patronatus loco religioſo. Querimoniam. Ca. Dicitur in capitulo iſto ꝙ propter mutationes patronorum ordinatio eccārum mutaxi non dꝫ ab̓ ipſis patronis vel ab alijs qd̓ eſſet abfurdum cū in patronorū poteſta te eccā non cōſiſtat Nota ꝙ propt̓ mū tabilitatē perū̓ mundanarū mutari non dꝫ diſpoſitō eccarum
2 ꝯ

Ca. Aliquis laicꝰ Cum laici patronus concedit eccāꝫ vatantē alicui clexico ignorunte epiſcopo aūt nō cōſen tiente. poſtea penitentia ductus clericū aliū pærſentanit epiſcopo et epiſcopus ipſum inſti tuit. queritur que conceſſio valecit. dicitur ꝙ inſtitutio illius valere dꝫ qui auctoritate epiſcopi ē inſtitatus non obſtante prima cōceſſione que nul la eſt quia non lꝫ laicis clericos in ec cleſijs ordinare. Nota ꝙ locus eſt peni tentia vel penitētie et ex hoc furgit ild̓ ꝙ aliquis poteſt contra factū ſuum veni re. Itē non preſtat impedimentū ꝙ de iure nō ſortitur effectum. Itē laici ec cleſias ordinare non dn̄t. Cura poſtoralis. Ca. Quidā pe ligioſi et alij etiā cleriti recipiebunt de manibus laicorū ſine auctoritate epiſco porum. quod erat cōtrariū iuri. vnor mc dat pa. predictis religioſis ꝙ nullus eo rum eccōs recipicit ex donatione ldcorū ſine auctoritate et cōſenſu diocēſani ep̄i vel retinepe preſumat taliter acquiſitas niſi legittima fuerint preſcriptione mu uiti. vel poſtea cōſenſuꝫ habuerint dio. epiſcopi quid cū laici nō poſſiat in cilios exanſferre quod nō habent hmōi dōceſſi ones irrite ſunt. Nora ꝙ laici eccās cō fexvr nō poſſunt. Itē titulus nō idones acquixitur alitui Itē ratihabitio retro trahitur ⁊ ¶ Itē nemo plus iuxis in a lium tranſferre poteſt ꝙͣ ipſe habecit. Si vero. Ca. Inter aliquos vertitur cōtrouerſia de iure patronatus ſuper ciliqua eccā. pro qua controuerſia differtur vltra tempus a iure cōſtitutā ordincitio ipſius. dicit pa. ꝙ epiſcops ap. re ordinet eccām de perſona idoneā ita ꝙ inſtitutus preſentet̉ ab eo qui ius. ob tinuerit patronatus. Nota ꝙ dicit̉ hic qͣ dictū fuit in illa dec. s. e. quoniā in qui
Suſdaꝫ ¶ Itē per ſona idonea dꝫ inſtitt in eccā. ¶ Itē licet inſtitutus pleno iure gaudeat tamen repreſentari dꝫ a patro no qui ius enicerit patronatus quod ve rum eſt non vt ius aliquod ſibi creſcat ſed ne de facto poſtea vexetur. ¶ Cum ſeculū. Ca. Hoſpitalo rij aliquando acquirunt ius patronato in eccleſijs xōe feudoꝝ emptorum. aut e tiam alio modo. ꝑrohibet eis pa. ne ius epiſcopale hac occaſione diminuatur e pͥo dioce ſano. Ro. ꝙ nus patroncitatrāſit cū vniuerſitate in venditōe. Itē religi oſi viri nō habent plus iuris in eccleſi is in quibus ius patronats habent quā alij. Ex inſinuatione. Ca. O. cle ricus conqueſtus fuit dn̄o pa. ꝙ cū frat̓ eius ei cōceſſexit ius patronatus quod cō muniter habebant ī quibuſdā eccleſijs quidam clerici ſine ipſius aſſenſu et pre ſentatione illas eccas occupant ⁊ detinēt occupatas mqdat pa. qͣti. ſi ē ita d̓tētores illarū cōpellantur vt illas predicto cle rico reſtitucint per eū libere ordinādas Rota ꝙ patronus poteſt dare iuepatro natus ſiue ius preſentationis perſone priuate. Conſuluit. Eci. Dicitur hic ꝙ ſanctuariū dei hereditario iure poſſide xi non poteſt et ideo ſuſtineri non dꝫ ꝙ clerici auctoritate propria detineant ec cleſias a parentibus eorū fundatas nec lditi poſſunt eccas concedere filijs aut ailiquibus alijs. cū ſola preſentatio ⁊ nō conceſſio pertineat ad patronū. Noraqꝫ ſucce ſis hereditaria in eccā reprobatur Itē idici patroni eccarum aliquibus ec cleſias concedere non poſſunt auctorita te propxia. De iuxe. Ca. Dicitur hic ꝙ ius patronatus cū ſit ſpirituali ānexū

De inte pa.
vendi vel emi nō poteſt et ideo qui illud cōparauerit talis cōtractus irriuis eſt decernendus Nota ꝙ ſpirituale vel ſpi rituali annexum vendi vel emi nō poteſt ¶ Nullus. Ca. ſtatuit hicꝙ nul lus laitus decimas vel eccam aūt quicqͥd eccleſiaſtici iuxis eſt. ſine cōſenſu epiſco vi ſui monaſterijs vel canouicis cōfexr̄ preſumat. Si vero ep̄s cōſentire nolue rit requiſitus vo. pon. nunciet̉ vt de ipſi us licentia quod offexendū eſt offerat̉. Nora ꝙ ſaucus nullū ſpūale vel ſpiritu ali annexū cōcedere poteſt alicmi ſine au ctoritate epiſcopi. ¶ Significaſti Ca. Aliquis E piſcopus poſtquam adeptus eſt epiſco patum acquiſiut ius patronatus in ali quibus eccleſijs ⁊ patronis ipſarum ꝓ ecclelijs ſibi cōmiſſis dicitur hic ꝙ ſi ſonas idoneas ad illas eccas pacates preſentauerit admittende ſunt. ¶ Nota ꝙ ſi quis epiſcopus hab̓et ius patrona tus in eccleſijs alterius dioc. tenetur ei preſentare clericū. ¶ Conſultationibus. Ca. Aliqͥs credebatur patronus alicuius ecce preſe tauit alique ordinario ad illā eccamva cantē. et ille fuit per ep̄m inſtitutus. po ſiea alius contra illum ercit ius pacro natus in iudicio. quexitur vtrū ille inſti tutus propter hoc debecit remoueri. xn̄. pa. ſi tꝑe preſentationis ſue ille qui pre ſentauerit eum ius patronatus eccē poſ fidebat et credebatur patronus non debe propter hoc ab ipſa eccā remoueri cū per hoc patrono nullūppeiudicim poſterū ge neretur. Si vero nō poſſidebat ius pa tronatus ſed tantū crrdebat̉ eē patrono cū non eēt ab ipſa poteſt eccā remoueri Llota ꝙ ex ſola poſſeſſione cū bona fide acquiritur ius Itē ar. ꝙ plus valet qd̓ eſt in opinione ꝙͣ quod ē in veritate. Itē
quod legittime factū e non dꝫ ircitari licet ad eū caſū deueniat ⁊ quo non po tuit incipere. Itē ex ſola opimione non acquixitur tus. ¶ Suggeſtum. ¶Ca. Quidā pa tronus quarundā eccārum de aſſenſu ar chiepiſcopi ehorac. eccās illas conceſſit eccē heati petri eborac. vt illas haberent in prehendā canonici de nonohurgo con ceſſionem illā anullare intendunt eo ꝙ ditunt cōceſſione illarum ecārum pris ſibi factā. queritur que cōce ſſio valere debeat. reſpondet pa. ꝙ licet in donationi bus eccārum requirendus ſit et expertā dus patronorū aſſenſus tamē niſi aucto ritas pontificalis interuenerit cōcedi nō poſſunt ⁊ ideo prima cōceſſio ſi cū aſſe ſu patroni ⁊ auttoritate dioc. facta eſt. aut etiam poſtea eius aſſenſus fuerit ſb̓ ſecutus poſteriori cōceſſioni prefertur. alioquin illa dꝫ palere que de anctorita te dioc. facta ē quāuis poſterius facta di catur. nota ꝙ patronus ſine auctorita te epiſcopi ius quod habet in eccā cōfer re non poteſt. Itē quod cb̓ micio nō vo luit per ſubſequentē cōſenſū cōfixmatur Itē cōceſſio que non tenet nō īpedit ſe qumdam ¶ Relatum. Ta. Quidam cle rici occaſione cōceſſionis ſibi facte ꝑ lai cos non requiſita epiſcopi auctoritate ī ipſis ecclelijs beneficia ſibi vendicare pͥ ſumunt quare hmōi perſone nō intrant per oſtium ſed aliunde cōtendunt ac per hoc ſe reddunt indignoemandat pa. ppe latis ipſorū quatinus ſi cōmoniti predi cta nō reſignauerīt ab officio ⁊ benefi cio remoueātur niſi epiſcopali fuerīt cō ceſſione muniti. ¶ Ad ℟c. Ca. Huius. §. quidā laici ſpolicint eccās poſſe ſiōnibus ſuis vt ſic viros eccleſiaſticos faciant litigar̉
⁊ ijij

coram iudice ſedlari. vnde mandat pa. prelatis predictis quāti. id publice ſub interminatione anathematis debeant ī hibere. et ſi contra hoc fecerīt excōmuni centur. Nota ꝙ ex cōceſſione laici ſine auctori tate epiſcopi nullas eccām reci pere debet. Itē actor forum rei ſequi de bet. Itē prohibitus ſub̓ interim natione ancithematis ſi fecexit contra nō eſt excōmunicatus ſed excōicandus. ¶ Eam te Ca. Si de iure patro natus alicuius eccē cōtrouerſia fuerit ī tex aliquos et infra ſex menſes non fu exit terminatā poſtquā pacauerit extūc licitū eſt ſuperiori de perſona idoneq ordi ncipe. Rota ꝙ queſtio iuxis patronato infra ſex menſes terminaxi dꝫ. ¶ Pretere a. Ca. Patroni eccā rum ius patronatus titulo donatōis vel emptionis vel alijs cōtractibus ꝓ arbi trio ſuo in cilios tranſferre preſumunt ⁊ alias exactiones ab eis exigunt tanquē a proprijs ruſtics. vnde ſtatuit concil. ꝙ ab̓ hmōi grauciminibus ceſſare debe ant et nihil aliud exigam preter antiqͦs redditus ab̓ epiſcopis inſtitutos. et ſi a liud exegerīt excōmunitetur. cōtractus huiuſmōdi ſi quos fecerint ſtaituit cōcil non tenepe. Lota ꝙ patromi eccarum id ſolū ab eccā debent habere quod a ca nonihus reperitur cōceſſum ⁊ contra fa ciens excōmunicari dꝫ. Itē ius patro natus vendi vel emi non poteſt. ¶ Cum aūt. Ca. Patronus ad pacantē eccam clericū idoneū p̄reſenta uit ep̄o ⁊ eo nō reprobato poſtmodū q lium preſentauit idoneū. quexit̉ quis p̄ ferri debeat. rn̄. pa. iudicio epiſcopi eſt re linquendū. Et hoc verū eſt ſi laicus fue xit preſentator. ſed ſi collegiū vel eccle ſiaſtica perſona preſentatōeꝫ hab̓uerit qui potior eſt tꝑe potior eſt inre. Lota
ꝙ lducus patronus variare poteſt in p̄ ſencondo antequā perſonatus ſit admiſ ſus collegiū vel eccleſiaſtica perſona nō poteſt variare. Itē qui prior ē tempor̄ potior eſt iure. Nobis fuit. ¶ Ca. Queſitū fu it e pa. xtrū aliquis efficiatur patrons ex ſola cōſtractione eccē. Itē queritur vtrū patronus ſit ad electōem plebaui cū clericis admittendus vel repellendo quauuis allegauerit ſe ex longa cōſuetri dine ītereſſe debere taliter reſpondit pa pa ꝙ ſi aliquis deqſſenſu epiſcopi eccle ſiami cōſtruxerit ex hoc ipſo iuepatrona tus acquixit. ad ſecundā queſtionē rn̄dit ꝙ in eccā cōuentuali cōſenſus potroni qd̓ electionem faciendā non ē requirēdo ſed electioni iam facte eiuſdem requiri d̓ bet cōſenſus. niſi aliter de ſua iuxiſdicti one obtineat. Sed in capella vbi vnus preſbiter eligitur patronus ipſum ep̄o preſentare poteſt et debet de iure. Iteꝫ patrono honor ꝑxoceſſionis ſeruatur. et ſi ad inopiam vergat ab eccā illi ẜm fa cultates ipſius ſuccurritur ſicut ē in ca nonibus cōſtitutū. Nota ꝙ ex ſola con ſtructione eccē acquixitur ius patrona tus. Itē in collegiata eccā ius electio nis non cadit in laicū patronū. ſecus in capella vb̓i vnus tantū eligitur. Item patrono debetur honor procrſſionis. Itē ſi patronus ad inopeam vergat eccā illi ſuccurr exe dꝫ. ¶ Per noſtras. ¶Ca. Clexicus habet iuepatronatus in aliqua ecca que ritur vtꝝ poſſit ad ea vacantē preſenta re ſeipſuꝫ et rn̄. ꝙ non quantūcunqꝫ ſit idoneus quia nullus ſeipſam eligere de bet. Lota ꝙ nullus dꝫ ſeipſum ingere re alicuius prelatōis officio. Itē nulis poteſt ſeipſuꝫ preſentare quantūcunqꝫ ſit idoneus.

De iuce pa.
¶ Cum propter. Ca. Diciturh ꝙ ſi queſtio emeyſerit inter patronos de iupe patronatus et infra quatuor men ſes non fuerit diffinita liceat extunc e piſcopo eccas ordinare ira tamē ꝙ nō fi at ln poſterū preiudiciū illi qui ius euace rit patronatus. Nota ꝙ queſtio iuris patronatus infra iiij. menſes terminari Itē prepter diſcordicis patronorū non dꝫ ecca priuari diuino officio. Itē ordinatio epiſcopi non facit preiudiciū patrono emiucenti ius patronatus ¶ Cum dilectus. ¶ Ca. Epͣs ho ſtien̄. ap. ſe. legatus mandauit arthid̓. carnoten̄. vt eccam que primo vacaret in archidiaconatu ſuo donationi ſue re ſeruaret prohibendo eidem ne aliciū con ferret eandem de qua v. clerico ſuo ꝓni dere volebat. tandē pacauit ecca debero nilla. archid̓. contra mandatū legati g. ſub̓di aconū preſentauit ad ipſam dioc. epiſcopo qui tamē non fuit admiſſus. le gatus hoc audiens caſſauit qd̓ archid̓. fecerat et ecc̄ama illā prefato v. cōceſſit ſic vacantē. poſt hoc vacauit quēdā pͥ ben. in ecca ſci martim carnoten̄. que aſ ſignari debebat de iure h. clerico dioc. e piſcopus cōſiderans ꝙ prebenda ſci mncir tim nagis cōgruebat v. p̄fato ꝙ eccāde be ronilla ⁊ ecca de be. magis cōgruebat h. clericop̄bē̓dā ſac̄i martini aſſignamt v. clerico legati et eccum de heroniſla poſt reſignatōem ipſius v. ad preſentatōem ipſius archidiaconi predicioh. clerico conce ſit. vnde orta fuit cōtrouerſia int̓ hclexicū et g. ſubdiaconū cui archid̓. ec cleſiam de beronilla cōtulerat. vnde dic tus h. et prefatus t. ſubdiciconus ad tu riam acce ſſerunt diu ſuper ipſa eccō liti gando dn̄s pa. auditis hinc⁊ inde propo ſitis tanſiderans q ⁊ ſi archid̓. carnote ne̓. predictus prefatūg. ſubdiacōnū tan
ꝙͣ laicus preſentanit ⁊ ipſe non fuit per dioc. admiſſus. ſed dictus h. ab archid. preſentatus et cib̓ ep̄o inſtitutus ẜm d̓ cre. alex. non primus ſed fecundus de bet eccām obtinere. ſi vero archid̓. pre dictum g. ſubd. canqͣ clericus preſente uit in eo ꝙ tanꝙͣ clericus faciebat ſube rat iuriſdictioni legati vnde contra pro batōem non ſed contra prohibitōem le gati qui donationi ſue collatōem ipſiue eccē decernebat reſeruandā ad eā nō po tuit aliū poſtmodū preſentar̉. vnde pa. preſentatōem ipſius g. minus canonice factā decreuit ⁊ ea non obſtante ꝓnunti auit cōceſſioneꝫ ipſius eccē h. clerico fa ctam canouicā extitiſſe. Adiudicando ei dem eccām ipſam cū fructibus medio tē porr perceptis aduerſario perpetuū filen tium imponendo. Nota ꝙ legatus pōt ſibi reſeruare collatōem vacaturi bene ficij. Itē laicus patronus ſiue clericus patronus rōe patrimonij quantū ad pre ſentatōem non ſubeſt legato. vnde eo in uito etcām concedere non poteſt qd̓ eſt valdr notandū. Itē clericus patronus ratione patrimonij ſui pariare poteſt qꝛ in hoc non reputatur clericus ſed laies Itē preſentatus quouſqꝫ non fuerit in ſtitutus non dicitur habere plenū iut. Itē qui canonice non hꝫ eccām frucis quos medio tempore percipit reſtituer debet. A Paſtoralis. C. Aliquis ppe ſentatus ē epiſcopo a patrono laico ad aliquam eccam pacantē ſed ep̄s ipſum non admiſit. queritur vtrū ex tali preſe tationē ius ſit illi acquiſitū in ila eccā ſi ille appellauerit. vel cilius inſtituatur et poſt appellatōem patronis aliū preſe tauerit et epiſcopus ſecundū preſenta tum inſtituerit. queritur vtrū ille ab ec cleſia debeat remoueri. Innocentis vero

volens inherer veſtigijs alex. qui diſtī guens inter preſentatos ⁊ laicis et cle rico patronis poſidentis conditōem cen fuit meliorē. xn̄. ꝙ inſtitutio ſecando lo co preſentati a ldco patrono robur ob̓ti net fireitatis. Sed quia ep̄s idoneum cleritā ſibi preſentatū malicieſe recuſa nit ſtatuit vt ad prouidendū eideꝫ in cō petenti bene ficio cōpellatur. quatinus pu niatur in eo in que peccauit. ¶ Rota ꝙ laicus patronus poteſt variare ante inſtitutōem. Itē īter preſentatos a lai co et clexico melior ē conditio poſfidentꝭ Itē aliquis punitur in eo in quo pecca nit ⁊ merito quia iniuriā fecit primo pͥ ſentato. Poſtulaſti. Ca. Pximo for mataer talis queſtio ꝯtrū ſacerdos ꝑvo chicilis eccē poſſit aliquem preſentare ad ordines ad titulū eccē ſue irreqraſi to patpono. et ſi poſſit inritulari irrequi fito patrono queritur vtrū per talē in citulatōem ficit preindiciū patrono quo minus poſſit preſentare quem voluerit cū eccā vatauerit illo intitulato exclu ſo. ad primac queſtionem nō videtur pa. veſpondetr ſed ad ſecundā rn̄. ꝙ per talē intitulatōem nullū preiudiciū generat̉ patronis īpoſterū quin po ſuit ad illas eccas tu pacauerīt quos voluerēt preſe taxe niſi illide qenſu patronorū intitu lati fuiſſent. Notaqꝫ per factū prelati nō preiudi catur patrono tu preſentatōe fu tura niſi patronus cōſentiat factō recto vis. ¶ Tranſmiſſe. Ca. Capitulū ehoracen̄. ecce eccām quandā in qua ius obtinent patronatus cōceſſerant r. cleri do poſtmod̓ voluntate mutata l. cleri cum preſentauerunt archiepiſcopo ad ean eccam poſt oppellatōem a dictor. ad ſe. ap. interpoſitā. queſiuit archiepiſ
copus vtrū clericū illū ſibi preſentatu debereꝫ inſtituere non obſtante appella tione predicti t. rn̄. pa. ꝙ illuꝫ preſenta tum inſtituere poterit i. eccā illa ad quā extitit preſentatus tanqͣ potiorem dum modo aliqͥd aliud canonicū nō obſiſtat tū ex vi iuriſpatronatus ſola p̄ſentatio pertineat ad patdonū ⁊ non cōceſſio ecce Rota ꝙ aliud ē concedere eccam ⁊ aline preſentare. ille dicitur oonordere eccām ad que ordinatio ipſius eccē et collatio pertinet. hoc nō pōt facere patronus. ¶ De cenſibus exact. et ꝓtura. Anctitum eſt. Eai. Statutā fuit in coneilio varmacen̄. vt v niquiqꝫ eccē vnus manſus inte ger tribuatur abſe z vlio ſernicio ꝝ pre biter in eis tōſtituti nullū ſeruiciura fa cicint neqꝫ de decimis. neqꝫ de oblatōibꝰ fideliū. nec de domibus. nec de cipeis vel ortis iuxta eccām poſitis. neqꝫ de man ſo predices preter eccleſiafficū. ſi qt am plius habueriat ſenioribus fuis debitū ſeruicium impendant. Rota ꝙ dos ecce ī munis dꝫ eē ab omni tributo. Itē ree traſit cā onere ſuo. Ca. Dicitur ¶ Omnis anima hic ꝙ oīs aīa regibus ſubdita dꝫ eē̓ et in ſignū ſubieccionisdat tribueū. Nota ꝙ tributi preſtatio ſignū e̓ ſubiectionis ¶ Scientes ¶ Ca. Quidā abbas cōqueſtus ē dn̄o pa. ꝙ epiſcopus maanſe nouas cōſuetudines ſiue penſiones mo naſterio ſuovolebat imponere. vnde mō dat cuidam cantori quati. ſuper hoc veri tatem inquirat et ſi ah̓ inicio ℟e impoſi ta non fuerīt de cecero nouiter imponi nō permittat. Rota ꝙ inicium ſpectandū ē Itē nouus cenſus ſiue cōſuetudīes noue

De cenſi.
ecclelijs imponi non debent. Ca. Quidam ¶ Licet multum. cecus conqueſtuse̓ domins pa. ꝙ ipſe cō pellehatur ad ſoluendas collectas pari ter cū alijs nō habito reſpectu ad cecira tem ſuam mandat pa. epiſcopo loci ꝙ hoc fieri non permittat quia imquū eſt eum qui taliter afflictus e in collecta afflige re cui debuit potius ex collecta ſi eēt ne ceſſe ſub̓ueniri. Nora ꝙ miſerabiles ꝑ ſone ab eccā debent defendi. Itē afflicte non ē addenda afflictio ¶ Peruenit. Ca. ab̓bas fraxino en̄. depredatus fuit eccām carpenſem occaſione cuiuſdam cenſus que petebat abbas ab eccā caxpenſi. Sed archipreſ biter curpenſis dicebatꝙ ipſe ignora bat cām quare cenſū illum ſoluere debe tat queſiuit a pa. quid iuris eēt. rn̄. pa. comitiſſe matilde ꝙ cenſus criiuis cā igno ratur nec diuinis nec humanis legibus ꝙ ſolui debeat inuenitur vnde oꝫ vt pre ſciaear ad quid ſit et quādo cenſus ſolui deheat. et ſic abbus cam huius cenſus oſtendere tenetur. Nota ꝙ cenſus igno rantie .i. cuius cā ignoratur ſolui non d Itē qui petit aliquid cām petendi alle gape dꝫ. ¶ Cum apoſtolus. Ca. Quidā . archiep̄i epiſcopi et alij inferiores cuꝫ eccōs viſitabant graucibant eas in pro curationibus exigendis vt quādoqꝫ or namenta eccleſiaſtica ſub̓diti vendere l obligare cōpellantur et ẜreuis hora lon gi tꝑis victū conſumat. vnde ſtatuit cō ail. lat̓. ꝙ prelati ꝑ̄pedicti ẜm facultates ecccrum recipiant ꝓturatōes ſtatuēdo tertū numerū cuilibet predictoꝝ tam ꝑ ſonarū ꝙͣ equorū quibus cōtenti exiſtāt recipientes cū gratiarū actione quod ill̓ fuerit miniſtratum cib̓ illicitis abſtine̓ do querendo non qͥ ſua ſunt ſed que Iſxe
ſu xpriſti querer̄ videantur prohibet ta ſuper ne ſubditos ſuos indebitis exattio nibus aggrauare preſumant niſi quan do neteſſitas ſuperuenexit. vt ſi manife ſia et rationabilis cā extiterit moderatū auxiliū ab eie poruerunt poſtulare cū di cat apoſtolus nō debent filij th ſauriza re parentibus ſed econuerſo. In fine di cit ꝙ dictum ē de predicto numero porſo narum et euertionis ſecundū toleranti am dictū eſt in illis locis in quibus āpli ores ſunt pedditus in pauperibus locie illam tenecnt mēſurā vt minores nō de beant aggraucire et illi qui paucioribs equis vti ſolebant nō credant ſibi predi ctam indulgentiā fore cōceſſam. Nota ꝙ procuratōe s recipiende ſunt ẜm facul tates eccārum. Itē hic determincit̉ nu merus euectionū in viſitationibus faci endis. Itē prelativiſitātes ſub̓ditos ſu os canes venaticos. vel aues habere nō debent ¶ Itē ſumptuoſas epulas querer̉ nō debent. Itē quod eis in procuratōe cōpetēter miniſtratū fuerit recipere dn̄t Itē epiſcopi fub̓ditos ſuos talliare non debent ſine cā Itē cā facit licitū quod a licis non liceret. Itē filij non dn̄t the ſaurizare parentibus ſed econuerſo Itē quod promuſū eſt ad leuamē extendi non dꝫ ad grauamen. Prohibemus. Ca. Precipit cōcil. lat̓. ꝙ archiepiſcopi et epiſcopi ab bates ⁊ alij prelati nouu̓ cenſum nō im poncint eccleſijs nec veteres augeāt nec partē prouentuū eccleſiarū ſuis yſibus appropriare p̄ſumant ſed libertatē infe rioribus cōſeruent quā ſibi volunt a fu io ſuperioribus cōſeruari qui contra fe cerit irritū habeatur. Rota ꝙ noui cen ſus eccleſijs īponi nō dn̄t. nec veteres au geri. Itē epiſcopus nō poteſt ſibi appro priare redditus eccē. Itē quod tibivis

fieri alteri facere debes. et quod tibi non vis fieri alteri non facias. Preterea. Ca. Quidā recto res eccārum colluſionē quadā factā cū religioſis qui habent in illis eccleſijs ius patronatus ſoluunt eiſdem ecclelijs annūcitim penſionē et illi eā recipiunt e piſcopo ignorante. queritur an ſucceſſo res penſione̓ iſtam ſoluere teneātur. xn̄. ꝙ monachi nō ſunt audiendi in recepti one penſionis. ſi auctoritas ep̄i vel eius officialieqmi auctoritatē preſtare poſſit non internenerit ſuꝑ hoc qꝛ ſimplices ſa cerdotes vel clerici non pn̄t eccās quibs pre ſunt conſtituere cenſuales preſextiꝫ poſt ipſorū deceſſum. Lota ꝙ ſine auc toritate epiſcopi penſiones eccleſijs im poni non debent. Itē cenſus a priuatu perſona eccē impoſitus vitā ſolue̓tis ex cedere non pōt. Eccleſijs. C. Aliquando laici tene̓t eccās ep̄i liberāt eas de mani bus laicorū. queritur vtrum plus iuris habere debeant in iſtis eccleſijs ꝙͣ in ali is rn̄. pa. ꝙ nullam exactōem imponere eis pn̄t. nec debent preter cathedraticū et omnia alia iura que alijs eccleſijs im ponū̓tur. Rota ꝙ ide ius quod epiſcopi habent in antiqiis eccleſijs/ ide et non plas debent habere in nouis ſiue in illis que liberāt de manibus laicorū. Itē nō debent ecce diuerſo iure cenſeri. ¶ Innouamus. Ca. Roua peda gici ſine auctoritate regū vel principum conſtitui nō debent. et qui contra fecerit cōmunione capeat xpxiſtiana. Nota ꝙ ſoli prīcipes nona pedagia cōſtituere pn̄t Cum clerici. Ca. Quidā cle rici cū quibaſdā religioſis ſine actorita te epiſcopi faciunt colluſione cōſtituēdo eis cenſuales eccas quas tenēt vt poſt eorū deceſſum ad pn̄tatōem religioſorū
ad eaſſe eccrs filij vel nepotes clericotū pſorū repreſentētur. precipit pa. vt qui inuenti fuerint facere talia cib̓ eccleſijs ipſis ap. poſtpoſita ſpolient̓. Neta ꝙ clerici eccās quas tenēt nō pn̄t cōſtitue re cenſuciles et ſpoliandi ſūt ipſis eccleſi is qͥ hoc faciunt. Ea que. Ca. Quidā archidi acōni faciebant collectā denariorū beati petri per archidiaconcitus ſuos ⁊ ſub̓ ta li occaſione eccōs et ꝑrochias plurimū aggrauabant. precipit pa. ꝙ hoc nō faci ant quod ſi ſecus preſumpſerīt id quod videntur habere auferetur ab eis. Ro ta ꝙ pretextu officij ſibi cōmiſſinō de bet quis illicitas exactiones preſumere quod qui fecerit officio illo priuari dꝫ. Itē priuilegiū meret̉ amittere qͥ ꝑmiſſa ſibi abutit̓ poteſtate. ¶ Significauit Ca. Moncichi de clauſtig. elegerunt quendā clericū nomine ad regimē ecce de vultig. ipſum iuramenti vinculo aſtrigentes de ſolue̓ do eiſdem annuatim cēſumtriū mercarū quas predete Ior eius ſoluerat poſtine dum ep̄s dioc. precepit eideꝫ in pericalū ordinis ne cenſū illū eie ſolueret. niſi pri mo conſtaret ꝙ auttoritate epiſcopali fuiſſet īpoſitus. Sacerdos predictus hoc ſignificamt dn̄o pa. vnde mandat cuidaꝫ quati. ſi conſtiterit prefatū canonē̓ auc toxitate epiſcopi et nō de nouo fuiſſe im poſitum precipiat ep̄o vt ꝓhibitōem ſu am relaxaret. ſi vero cenſus de nouo ſit impoſitus ſiue auttoritate epiſcopi ſcm̄ ſit ſiue nō cōpellat monachos illos vt clericū illum ⁊ iuramento abſoluant. Nota ꝙ noui cenſus etiā de auctoritate epiſcopi eccleſijs imponi nō debent. Itē iuramentū de nouo cenſu ſoluendopreſti tum relaxādū ē. Ca. Inter archiep̄ꝫ ¶ Sopite

De cenſi.
rauenaten̄. et monaſteria de bononia cō trouerſia vertebatur ſuper procuratōibꝫ recipiendis ca viſitatōis. abbas ſancti proculi aliorū monaſteriorū de hononia ꝓturator ⁊ ꝓ monaſterio ſuo ꝓpter cō trouerſiaim iſtam ad ap. ſe. ccceſſit ⁊ cā ſuper ipſa diutius litigauit. archiepiſco pus aſſerebat ꝓcarationes ipſas in alijs monaſterijs ſue ꝓuincie ſibi ſine cōtra dictione preſtari ⁊ probauat per teſtes ꝓcuratōes exhibitas fuiſſe predecē ſo ribus ſuis in monaſterio benonien̄. pa. videns intentōem archiep̄i iure cōmuni fundatā et antece ſſorū ſuorū cōſuetudīe adiuuari cōde mnciuit monaſteria ſupra dicta ad procuratōem preſtandū dicto archiep̄o et ſucce ſſoribus ſuis ẜm facul tates eorū. ¶Nora ꝙ archiepiſcopns cū viſitat ſuam ꝓuinciā procuratōes de iu re cōmuni recipere dꝫ. Itē cōſuetudo ī procuratōib̓us recipiendis attendenda eſt. Itē procuratōes ẜm facultates ec cleſie ſunt exigende. Itē ſuici lata pro predece ſore prodeſt ſucce ſoxi. Gxguis. Ca. Quidam eccle ſiaſtici ſeu religioſi habentes preſenta nonem in eccleſijs volunt ad eas vacā tes aliquos preſentaxe. niſi aut nouum cenſum illis īponant aut veterē penſionē augmentent contra concil. lat̉. et ad ſo lutōem ipſius inſtituendos preſbiteros iuratoria vel fideiuſſoria cautione cōpel lunt. peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa. vnd̓ mandat quibuſdā quāti. quicqͥd conſti terit contra cōſtitutōm concilij ſuꝑ hu iuſmodi a tꝑe prefati cōcilij cittemptatū in irritū debeant reuorare ⁊ preſbiteros qui ſuper his iuramenta illicita preſtite runt faciant abſolui cōgrua ſatiſfactio ne impoſita ⁊ qui cōtra formā canonū de cetero ſuper his venire preſumpſerīt ca nonice puniantur. Rota ꝙ nouus cēſs
eccleſijs non dꝫ imponi nec vetus auge ri. Itē conſtitutio trahitur ad futura et ea tantū reſpicit niſi dicatur in ea ꝙ preterita reſpiciat / Itē iuramenta con tra formam canonū preſtita illicita ſūt et ideo non ſeruanda. Itē qui contra for mam canonū aliqͥd cittemptant puniēdi ſunt. Ca. Fūdatores mo Quanto. naſterij belleniſle ab ipſa fundatione ip ſius monaſterij cōſtituerūt vt fratres illic dn̄o deſernientes fratribꝰ ſancti ÿjre nei vnā ꝓturatōm annis ſingulis exhi berent quānis ab eis nihil teneant ſed ab imnicio propter paucitatē fratrū ⁊ ſer uientiū ſancti ijrenei ꝓturatio illa frēs monaſterij bellenille nō grauabat. pomo dum in tantū creuit numerus eorundem ꝙ ad procuratōem vix ſufficiunt quatu or mareſe que pro vnai fieri cōſueuit. qͦ re monachi iſti prouideri ſibi ſuper hoc poſtularūt pa. indulget eis ne vltra pri mam menſurā in procuratione ſint vlte rius predictis fratribus obligati. ſed ex penſis que cōſuenerunt fieri ſint cōtenti niſi facultates ſui monaſterij in tantuꝫ excreuerīt ꝙ ſine grauamine po ſſint ex hibere procuratōem predictā. Nota ꝙ in fundatione eccleſiarū poteſt imponi cenſus de voluntate fundatoris. ¶ Item augmentatis facultatibus ꝓcuratio po teſt augmentari et canonicorū numero poteſt augeri. et ſic ē ax ꝙ cenſus ex cā poteſt angmentari ⁊ diminui Cum inſtantia Ca. Primice rius ⁊ clerus mediolanen̄. per quoſdā nuncios ſuos cōqueſti ſunt dn̄o pa. ꝙͣ cū ipſi legatos ⁊ nuncios ap. ſe. deuote re cipiant ⁊ proturent ordinari ingioris ec cleſie mediolanen̄. ipſosprocurare renu unt et ad faciendas expenſas ſub̓ſidium denegant īpartiri. vnde in procuratōibs

exhibendis plus debito aggrauantur qͥ pe ſibi ſuper hoc promideri poſtulaibant. pa. ſic eorū poſtulationi vel petitioni rn̄. ꝙ cū omnes eccē legatis ⁊ nū̓cijs voma ne procuratōes impendere teneant̉ nul lam haberi vult cib̓ huiuſmodi procura tionibus excuſatā niſi forte per ſpeciale priuilegiū apoſtolice ſedis ſit exempta quod tame pa. non credit etiā ſi longiſſi mo tꝑe procuratōem nō preſtiterit cūī calibus locū non habeat preſcxiptio qui a ⁊ pa. circa prouiſionē ⁊ ſolicitudinē om nium eccārum non ceſſat. veru̓tamen in his exigendis eū modū ⁊ ordinem vult obſeruare vt nullus prelatus vel eccā ſu per hoc rationabiliter cōqueratur. Si vero de cōmuni collecta expenſas legato num et nuncioꝝ ap. ſe. facere noluernt. hoc eis pa. nō prohibet tamē per hoc nl̓ lum vult preiudiciū generari nūcijs et legatis ſuis quominus poſſint a quocū qꝫ voluerīt procuratōes debitas. poſtu lape ita tamē ꝙ ſi aliquis in hoc fuerit grciūcitus ſibi ch̓ alijs reſtauretur et nuncijs cp. ſe. in nece ſarijs exhibendis parrat quicunqꝫ fuerit requiſitus itaꝙꝫ in fraude̓ nihil ficit nec cōpellant̓ procu ratōem recipere per cōmunes miniſtros et qui cōtumaciter eis reſtituerit per ec. cen. ſunt cōpellendi. Lota ꝙ oēs eccē legatos ⁊ nuncios vo. ec. procurare te nentur. Itē contra procuratōem que debetur nū̓ciis ap. ſe. non curxit preſcrip tio. Itē dn̄s pa. omniū eccārum curam et ſollicitudinē gerit. Itē ſecundū facl̓ tates eccārum procuratōes exhiberi de bent. Itē cōpelli poſſunt eccē nu̓cijs ap. ſe. procuratōes exhibere. ¶ Ex parte. ¶ Ca. In circhiepiſ coꝑatu cōpoſteliano quidā vota beati ia cohi cōtinue perſolnerunt ad cōmunem menſurā terre cū qua emunt ⁊ vendunt
et perſoluerunt. quidam alij a longis re tro tēporibus ab̓ eorū ſolutione ceſſarūt de nouo īceperūt ſoluere vota illa ad qͣn dam menſurā ꝑniſſimam et ignotā et cū eadem ſoluere nitūtur. queſitū fuit a pa pa vtrū illi cogendi ſint ſoluere vota pͥ dicta ad cōmunem menſurā terre ẜm ꝙ alij ſoluerunt cōtinue. rn̄. pa. cū non cō ſte: ad quā menſurā antereſſores eoruꝫ predicta vota perſoluerūt diſtingue̓dū eſt vtrū habitatores regionis ipſius. pota illa cōtinue perſoluerūt ad vnā et eandē menfurā perſoluerūt an ad vari as ⁊ diuerſas ſi ad vnā menſurā ꝑſolue runt et illi ad eandem menſurā ſoluere ſunt cogendi. Si vero ad diuerſas ſolue re cōſueuerunt ⁊ illi volunt ſoluere ad minorē non ſūt cogendi vt ad inaiorē ꝑ ſoluant quia cū hmōi vota gratuita fu erint ab licio benigne ſnt cb hmōi viris eccleſiciſticis exigendane videantur lu cris tꝑalibus inhiare. Nota ꝙ ſucceſ ſor tenetur ad id quod antece or ſolue re cōſueuit. Itē minor pars tenetur fa cere quod maior facit. Itē in votis lo cum hꝫ coactio. Itē in dubijs liberū eſt ſequi quod iuagis placuerit. Itē que gratis ſunt obiata benigne ſūt exigen da. Itē cleriti lucris tꝑalibus inhiare non debent. ¶ Cam olim Ca. Inter ep̄mce ſarau guſten̄ ⁊ abbatē ſc iohannis de penna fuit elim cōtentio ſuper iuribus epiſco palibus duarū eccārum de luna ⁊ de hel. que exat in dioc. dicti ep̄i cōpoſitio facta fuit de cōtrouerſia illa inter ep̄ꝫ et abba tem et poſt cōpoſitōera illam ſecunda cō poſitio interuenit per quā quedā fiebāt deductiones de prima cōpoſitione iteruꝫ orta fuit cōtrouerſia inter eos ſuper pre dictis eccleſijs. cā delata fuit ad dn̄ꝫ pa pam in cuius preſentia oſtenſe fuerant

predicte cōpoſitiones. verūta nen abbas ſecundam cōpoſitōem voluit approbare imo eam ſtuduit multipliciter īpugnare preterea cib̓bas oſtendebat in iure que dam inſtrumenta predece ſoris huius epiſcopi cōce ſa monaſterio ſuper vna eccārum illarū. pa. auditis et intellectis rationibus vtriuſqꝫ partis quia conſti tit ſibi ꝙ eccē predicte de luna et de bel. erant cōſtitute in dioc. ipſius ep̄i per in ſtrumenta cōpoſitionū in quibus cōtine tur expreſſe vt abbas predictus ep̄o de beat reſpondere. ram de decimarū quar ta ꝙͣ de ceteris iuribus epiſcopalibus cō demnauit abbatem ipſū ep̄o ad integrā ſolutōem quarte oīm decimarū et ad pre ſtatione proturationū ⁊ aliorū iurium epiſcopaliū in predictis eccleſijs nullis factis deductionibus. Sed diceret aliqͥs queritur. pa. cōdemnauit abbatē ad inte grā ſolutōem contra tenorē ſecunde com poſitionis. rn̄. pa. quānis deductiones qͥ dam faciende eēnt ex forma ſecunde com poſitionis quic abbas cōpoſitōem illam nullatenus approhauit ſed eam ſtuduit mulupliciter īpugnape nō debuit ex ea beneficiū conſequi cui renuncici ſe tacite videbatur. preterea abbas negaire nō po terat illam eccām cōſtitutā eē in dioc. huius epiſcopi cū ipſe ſuper illa eccā o tendebat in iure inſtrumenta predece Io ris iſtius epiſcopi monaſterio conceſſa fuiſſe. per que inſtrumenta ep̄s ius epiſ copale petebat expreſſe. Nota ꝙ ecipſo ꝙ eccā ſita eſt in dioc. alituius epiſcopi ei tenetur in epiſcopalibus reſpondere. Itē ſuper iuribus epiſcopalibus poteſt fieri cōpoſitio. Itē ex eo ꝙ quis imput nat non dꝫ aliquod beneficiū cōſeq̄mi cū ex hoc tacite ei renūciare videatur. Itē tacita renunciatio preiudicat. Itē non dꝫ quis inſtramenta producere per que
adueſarius probet intentōem ſuam. Itē cōtraria propone̓s nō e̓ auūdiēdus. Olim cam. ¶ Ca. Inter epiſco pum ſpoletan̄. et clericos plehis rupin̄. queſtio vertebatur ſuꝑ ſinodatico. tā ſuꝑ hoc cōmiſſa fuit epiſcopo tudertinoꝝ col legis ſuis corā quibus ꝓponebatur ex parte epiſcopi ꝙ hijdem clerici predece ſoribus ipſius epiſcopi ſoluere cōſueue runt tres papien̄. in feſto natalis dn̄i. et ixes in feſto ſurrectionis dn̄i ꝓ ſinodati co. nunc tantū ſoluunt tres lucacen̄. pro ſingulis denarijs papien̄. cū tamē dena rins papien̄. valet vi. lucacen̄. vnde pete bat eos compelli ad papien̄ ſolutōem. et cū ipſe primo cinno recepiſſet lucacen̄. ius tamē ſuū poſtmodū ſꝑ fuit proteſta tus ꝙ per hoc nō fieret ei preiudiciū quo ad denarios papien̄. ex aduerſo dicebat̉ ꝙ et ſi aliquando denarij papien̄. pro ſi nodatico fuerīt perſoluti iā per xlv. an nos. et amplius. tā huic epiſcopo ꝙ pre dece ſoribus ipſius lucacen. fuerant per ſoluti. et ſic uitehantur ſe preſcriptione tueri. lite cōt. ſuper predicta petitione re cepti fuerūt teſtes ab vtraqꝫ parte et poſitiones ⁊ reſponſiones hincinde facte et tande cām iudices remiſerūt ad pa. ip ſe vero examincito negocio quia cōſtitit ſibi ꝙ papien̄. olim fuerant ꝑſoluti ꝓ fi nodatico quod ex eo probatur ꝙ lucace nē. ſoluti ſūt poſtmodū ꝓ eiſdem et ex dictieteſtiū et ex cōfe ſſione aduocati cle vicorū nō reuotata euident̓ apparecit ꝙ tꝑe lotharij predece ſoris hmōi epiſco pipapien̄. moneta ꝓ ſinodatico ſoluta fu it et a tꝑe dicti lotharij. nō niſi xxxvia norū ad plus tēpus effluxerit et proba tum etiā fuit ꝙ tres lucacen̄. qui ꝓvno papien̄. ſoluebantur poſt mortē ipſius l. v. vel vi. valebant de illisqui modo ſunt in vſu et videns ꝙ propter mutationeꝫ

monete acciderit ꝙ vſqꝫ ad tēpush̓mōi ep̄i lucacen̄. dati fuerant ꝓ ſinodatico ſi cut exant in vſu cōdemncuit ꝓcuratorē partis aduerſe nomine clericorū plehis predicte ep̄o ad ſolutōeꝫ denariorū papi en̄. pro ſinodatico vel eorū eſtiuatōem per diffinitiuā ſniām. Nota ꝙ ꝓteſtatio non prodeſt vbi proteſtans venit contra ſuam proteſtatōem vt colligitur hic. qꝛ ſi clerici iſti preſcripſiſſent non profuiſ ſet epiſcopo proteſtatio. Itē cōfi Iio ad uocati preiudicat niſi fuerit reuocato. Item pars penſionis vel alicuius alteri us preſtatōis poteſt preſcribi. Itē per partem nō retinetur totū. Itē ſniā for meitur in perſona procuratoris. Itē ſolu tio penſionis vel cenſus fieri dꝫ ad illam monetā qͥ ab inicio fuit cōſtituta. ſi eſt ni vſu alias ad eius eſtimatōem. et ita prīcipium cōſiderandū eſt. ¶ Cum venerabilis. Ca. Ini epiſcopū fauen̄. et priorē ſancti ſtepha ni ſuper iuribus epiſcopalibus cōtrouer ſia vertebatur que ⁊ dicto priore dictus epiſcopus pecebat prior econtra rn̄debat ꝙ ab ipſo nihil pecere poterat exhibē̓s quoddā inſtrumentū ī quo cōtinehatur expreſſe ꝙ ep̄s fauentinus olim qb̓ oī exactione tā ſua ꝙͣ ſuorū ſucce orū dic tam eccam prorſus abſoluit ⁊ remiſit e idem pallais quas ipſe ⁊ q̓tece ſores ſui ab ipſa ecca recipere cōſueuit retento fi bi et eccē ſue vno cereo triū librarū cere aminatim ſoluendo. ſtatuens ꝙ aliud ei ſeruitiū non īponeret. Dominuepa. viſo inſtrumento predicto et alijs auditis et ī tellectis que partes proponere voluerūt cognouit ꝙ prefatus epiſcopus pallas predictas quas recipere cōſueuerant ip ſe ⁊ antece ſores ſui eccē pcedicte remi ſit et quod uihil aliud imponeret retēto ſibi et ecce ſue cerro predicto tamē qͥa
viſitationi annexa ē procuratio. et ep̄s ratione epiſcopalis iuriſdictionis quam habet in ea teneatur eccā cā correctio nis viſitare nec intelligatur quaſi nouū imponi quod cib ipſa fundatōe d̓ iure cō muni intelligatur impoſitū. ſtatuit pa. ꝙ idem epiſcopus cū ad̓ eccamillam ac ceſſexit ca correctionis moderatā procu tōem ab̓ ea recipiat his in anno. etiā ni hil aliud a dicta eccā exigere vel extor quere preſumat. preter penſione̓ et ꝓcu rationes preſcriptas. Nota ꝙ viſitati oni annexa ē propuratio. Itē quantūcū qꝫ epiſcopus eximat eccām et quibuſcū qꝫ verbis mnhilominus ſibi retinet viſi tatōem ⁊ procuratōem. ¶Itē epiſcopi ꝓ curatōem habere nō debent niſi quando cā correctionis accedunt ad eccām Htē moderata dꝫ eē procuratio. ¶ Super eo Ca. Fere tota pro uincia cōpoſtellana ad iuxiſdictione com poſtellane eccē de nouo cōuerſa erat. qͣſi uit cōpoſtellanus archiepiſcopus a dn̄o pa. qualiter ei obſequi debeat et ſeruire cū ipſe prouinciā viſitat velprouīcie ꝑte et qualiter in procuratōibus ⁊ alijs pro nidere rn̄. pa. ꝙ illud obſexuare tenetur quod in vicinis promincijs obſeruat̉. No ta ꝙ in viſitatōibus et procuratōibus exigendis cōſuetudo vicinarū prouinci arum dꝫ attendi. Ppocuratōes. Ca. Quidam prelati aliquando recipiehant procura tiones ca viſitatōis nec viſitabant vn̄ ſtauūt concil. generale vt procuratōes que debentur prelatis ratione viſitatio nis nullatenus exigātur ab eis ſiue ſit epiſcopi vel archidiacōni vel etiā cardi nales vel alij abſqꝫ rationabili cā⁊ ne ceſſaria niſi quando perſonaliter viſita tionis impendunt officium et tūc ẜuent modum et menſurā in lat̓. cōcil. ſtatutā

Sc adhibito moderamine circa legatos et nuncios ap. ſe. vt ſi apud aliquā ec cleſiam moram fecerint longiorē et ne tellariam ne locus ille mimuꝫ aggraue tur ꝓcurationes recipiant ab alijs ec clelijs moderatas ita ꝙ numerus procu rationum nō excedat numerū dierū et ſi vna eccā nō ſufficit due vel plures ſiml̓ cōiungātur ad vnā ꝓturatōem facien dam viſitatores nō querant que ſua ſūt ſed que iſeſa xp̄i. et qui contra hoc ſtatu tum venire preſumpſerit quod accepit vedeat et tantūdem ecce quam talit̓ gra uauit impendat Lota ꝙ procuratio peti non dꝫ niſi quando viſicatōis officiū im penditur. Itē ī procuratōibus exigēdis ecce grauari non dn̄t. Ca. Inter ep̄m venerabili. cenomanen̄. et cibbatē ⁊ cōuentū de cultu ra dei ſuper procurationibus exhibēdis queſtio vertebatur que cōmiſſa fuit iu dicibus corā quibus petebat epiſcopus procuratōem rōe viſitationis. abbasdi cebat ſe ad hoc nō teneri ex eo ꝙ mona terium ſuū in cenoman̄. villa ſit ſitū et cidem procuratōes hactenus non ſoluit iudices cōſuluerūt dn̄m pa. et ipſe rn̄dit quatinus niſi aliud rationabile oſtende rint cōpellant abbatem et monaichos ad exhibendas eidē ep̄o procurationes. Nota ꝙī procuratione que rōeviſitatio nis debetur non currit preſcriptio. Cum nuper. Ca. archiep̄us beneuentanus dū viſitabat prouinciaꝫ ſuam tā auctoritate ꝓpxi aqͣ dn̄i pa. cū ius auctoritate ꝓcurationes petebat cle rici nolebant ei procuratōem exhibere. vnde cōqueſtus eſt dn̄o pa. vnde mādat eiſdem quatinus. cū archiepiſcopus pro iunciā ſuā viſitauerit ſiue auctoritate propria ſiue auctoritate pa. procuratio nes rōe viſitatōis debitas ẜm faculta
tes eccārum ſibi exhibeant. alioquin ſē tentias quas tulerit in rebelles ratas habebit et eas faciet inuiolabiliter obſer uari. Nota ꝙ circhiepiſcopus de iure cō muni poteſt ꝓuinciā ſuā viſitare ⁊ ppo curationes recipere et cōtradicētes excō municare. Ca. Xecror Tum canonicis. cuiuſdam eccē ſoluebat certā penſioneꝫ ānūgum canonicis iaioris eccē et illaꝫ aliquot annis ſoluit ad monetā q̓tiqua in qua penſio fuerat ab micio cōſtituta poſtea alia mōeta mnaior fabricata fuit canonici exigebant penſionem ſibi ſolui de meliori moneta ex integro mādat pa. quibuſdā quati. canonicos illos faciant manere cōtentos ſolutione pxioris pecu nie hel ſi nō eſt inuſu cōtenti ſint eſtima tōe pe̓ſiōis antiq̄ Ao. ꝙ penſio ſoluenda eſt ẜm ꝙ ab imcio fuit conſtituta ſiue moneta diminuta fuerit ſiue augmētata ſic inicium ſpectetur. Auctoritate. Ca. Religioſi licet aliqn̄ celebrent in orcitorijs q̄ in grā gijs ſuis habent propter hoc rōe viſita tionis procurationes exhibere non debe̓t Nota ꝙ in oratorijs religio ſorū procu rationes peti non dn̄t De cōſecratōe eccē vel altaris. D hec. Ca. Dicitur hic ꝙ ſi altare motū fuerit vel lapis ſuperior ſiue tabula cōfractus Vaut diminutus enormiter iterū conſecre tur. ſed eccā propter. hoc recōſecrari nō dꝫ licet quidā canones hoc dicere uideāt̉ et hoc dicit in iſto capitulo. Nota ꝙ to tum non viciatur quāuis ꝑs vicietur. Tua fraternitas. Ca. Quia conſe crationes clericorū certis tēpori bus fieri debent qͥſtuit epiſcopus torna.
a d

quibus diebus cōſecratio eccārum fieri debeat. rn̄. pa. ꝙ diebus dn̄itis et alijs p̄t eccas conſecrape. Nota ꝙ oī die poſſunt eccē conſecrari. Quod in dubijs. Ca. Pximo dicitur hic ꝙ ſi altare motū fuexit vel ta bula ſuperior enormiter fracta dꝫ iterū cōſecrari. Itē oleū non cōſecratū p̄t cō miſceri oleo cōſecrato et dicetur totū con ſecratā. Rota ꝙ ea que religioſis adſe rent religioſa cēſentur. Itē magis dig num trahit ad ſe minus dignū. Propoſuiſti. Ca. peregrini de diuerſis mundi partibus veniunt ad ec cleſiam becti iacobi īter quos rixas ⁊ cō tentiones propter caſtodiā altaris fie ri cōtingit. vnde vulnera et homicidia inferuntur ibidē. queritur vtrū propter hoc ecca debeat iterū cōſecrari. rn̄. pa. ꝙ non dꝫ recōſecrari ſed dꝫ recōciliciri per aquā cū vino et cinere benedictā. Nota ꝙ propter ſanguinis effuſionē nō recon ſecrantur eccē ſed recōciliantur. Eū ſis. Ca. Cū pluces cleri cos poſſit epiſcopus ſimul ordinare que ſitum fuit a quodā archiepiſcopo vtrū plura altaria in vna ecca et plures epi copos poſſet ſimul cōſecrate et pa. rn̄. ꝙ poteſt. ¶ Nota ꝙ plura alraxia et plu res epiſcopi pn̄t ſimul cōſecrari. Ligneis. Ca. Ligna eccē con ſumpta ſūt vetuſtate vel alia cā. tectuꝫ eccē deſtrnctum eſt et cōſumptū ſed pari etes integri remanſerunt. ſed menſa pri cipalis altaris modicā paſſae̓ fracturā reꝑaitum ē rectum. queritur vtrū eccal̓ altare debeait recōſecrari. rn̄. pa. ꝙ cū ꝑi etes in ſua integritate permanſerīt nec eccā nec altrre propter cām predictam dꝫ denuo conſecrari. Nota ꝙ parietibs eccē in ſuci integritate permonētibus nō eſt ecca peconſecranda.
Conſuluiſti Ca corpora excō municatorū in cimiterio eccē ſepulta ſūt queritur vtrū cimiteriū debeat denuo cō ſecrari. xn̄. pa. ꝙ cimiteria illa retōciliā da erunt per aſperſione aque beneditte ſolemniter ſicut in recōciliatōibus eccā rum fieri cōſueuit. eiectis prius corpori bus excōmunicatorū ſi a corporibus fi deliū diſcerni poterūt. notaqꝫ ſicut eccā pecō cilicitur ita et cimiteriū. Cum ſicut. Ca. Regina vn garie quandā eccrꝫ fundauit et eā fecit cōſecrari. in ea fuerūt clerici inſtituti. ſꝫ eccam non docauit clerici illius eccē fi nificauerūt hoc dn̄o pa. vnd̓ ipſe ſcribit regine dicēs cū eccā non ſit cōſecrāda ni ſi de dote ſit ei prouiſū tanto liberalius ad dotandā eēcam predictā liberalitatis ſeu prouiſionis manus aperire dꝫ quan to ad hoc ex debito iā tenetur. nota ꝙ non dꝫ eccā cōſecrari nec etiam funda ri mẜi a patrono ei de dote primo ꝓuidea tur. Itē qui fundat eccām tenetur do tem aſſignare eidem. ¶ Aqua. Ca. In prouincia hya tharem. qn̄ ecca per ſangyime effuſionē vel alio modo fuerat violaitā recōciliaba tur ꝑ ſimplices ſacerdotes. peruenit hoc ad noticiā pa. vnde ſuper hoc ſcribit aſto ricen̄. ep̄o dicens ꝙ per aliū epiſcopū ꝙͣ per propriū ecca poteſt recōciliari aqua per epiſcopū benedicta et nō per ſimpli ces ſacerdotes recōcilicintur eccē nō ob̓ ſtante cōſuetudine ꝓuincie ẜracharen. que dicenda ē potius corruptelai. quia li cet epiſcopus cōmittere poſſit quēiuri dictionis ſunt infexioribus clericis. tn̄ ea que ſūt epiſcopalis ordinis nō poteſt eiſ dem clericis inferioribus demandare. Quod aūt ſuper recōcilicitione hmus ha ttenus factū ē de mandato ep̄orum dux it de mīa tollexandū. noto ꝙ eccā folū

De cele. miſ.
modo per ep̄m recōciliari non obſtante contraria cōſuetudine. Itē epiſcopus poteſt cōmittere eci que ſunt iuriſdictio nis inferioribus clericis. ſed ea que ſūt ordinis epiſcopalis demandare inferiori hus non pōt. Itē recōciliatio que nulla eſt p tollerantiā pa. ſit aliqua. ⁊ ita d̓ n hilo facit aliquid ſicut de ſniā qͥ nulla e̓ facit aliquā. Si eccā. ¶ Ca. Aliqua eccā nō conſecrata ſanguinis effuſione aut a lio modo polluta e̓. queritur qualiter ſit recōcilianda. rn̄. pa. ꝙ lauetur aqua ex orciſata. ne diuine laudis organa fuſpe̓ dantur in ea et quā cito potexit fieri dꝫ cōſecrari Nota ꝙ lꝫ ecca nō ſit cōſecra ta ſi tame polluta fuexit nō dꝫ in ea cele hrari. niſi prius aqua lauetur. et nihil e quiparatur ecce cōſecrate. ſed aliter re cōciliatur ꝙ cōſecrata vt hic patet. ¶ De celebratione miſſarū ſacramen to enchariſtie et diuinie officijs. Reſbiter mane. ¶ Ca. Vbr̄ mane oēs horcis ſuas dicere dꝫ et peractis hoxis et infirmis vi ſitatis exeat ad rurale opus et alic faci at que ſequūtur in lxā. Nota ꝙ oēs ho pe mane dici pn̄t excepto cōpletorio. Itē clerico cui beneficiū nō ſufficit ex arufi cio pōt victum querere. ¶ Quidā laicorū. ¶ Ca. Quidaꝫ laici hn̄t in cōſuetudine vt ꝑ ſingulos di es audiant euangeliū. In prīcipio erat verbij. et miſſas peculiares. vn̄ ſtatuit cō ailium vt vlterius hoc non faciant niſi ſuo tꝑe. vbi aliquando ex deuotione hoc fucere velint. et nō propt̓ aliud ſed audi ant miſſas de eodē die. Et legitur in ca ſu in quo nō eſt niſi vnus preſbiter ī ec cleſia que dꝫ celeẜrari de die. Lota ꝙ
aliquid prohibetur nō propt̓ ſe ſed prop ter illud quod inde ſequi pōt. Itē miſ ſe de die audiende ſunt vbi aliquis ex de uotione velit alias audire. ¶ Conſuluiſti. Ca. Queſitū fu it a pa. vtrum ſacerdos poſſit celeẜrare plures miſſas eodem die. rn̄. pa. ꝙ excep to die natiuitatis dn̄i ſufficit ſacerdoti ſe mel in die vnā miſſam celeẜrare niſi ne ceſſitas īmineat. Rota ꝙ neceſſitas fa cit licitū qd̓ clias e̓ illicitū. Itē nota cō tra ſacerdotes qͥ plures miſſaie celeẜrāt in die cā cupiditatis. ¶ Conſiliū. Ca. Queſitū fule apa. vtrū in diebus feriatis in quibus ad honorē ſancti ſpiritus hecite pirginis et ſancte trinitatis miſſa celebrari con tingit ÿmnus angelicus ſimholu̓ ꝓprici prefatio cantari debeat. rn̄. pa. ꝙ apud ipſū in diebus profeſtis cū miſſarū ſolē ma in honore hecite virginis celeẜrētur neqꝫ ÿͥmnus angelicus neqꝫ ſimholu decanta̓tur. lꝫ propria prefſatio cantet vt differentic oſtēdatur inter cōmemo ratōem et feſtiuitatē. vnde te deū̓ lauda mus regulariter dimittitur in laudibs matutinis. Nora ꝙ in officio ecce diffe rentia dꝫ eē inter cōmemoratōem et ſolē nitatem. Ca. Queſitū fuit a ¶ Ex paxpe pa. quo ſcꝫ aqua vel vino ꝑfundere debe at ſacerdos poſiquā torum acceperit eū chariſtie ſacramentū. rn̄. pa. ꝙ vmo per fundere dꝫ niſi cū eodē die aliā miſſā de huerit celeẜxare quia ſi vinū ꝑfuſionis acciperet celebratōem illā impediret. No ta ꝙ ſacramētaa ieiunis ſūt ꝑcipienda. Cū marthe. Ca. In euainge lio ſic legitur. Accipiens calicē grās a gens benedixit ⁊ dedit diſcipulis ſuis di cens hibite ex hoc oēs hic ē enī ſanguis meus noni teſtamenti qui pro vobis et
aa 2

Vro multis effundetur in remiſſionē pec catarū. ad vim et prolatōem iſtorū ver borū panis et praū in corpus et ſangui nem xp̄i traſubſtantiantur. In canone miſſe quo eccā vtitur generalis additū fuit miniſteriū fidei. quod verbū nullus euangeliſtarū expreſſit vnde mirabatur archiep̄s iſte quis auſus fuit adijcere verbū illud querens a pa. quis illud ver bum adiecit. ad hoc rn̄. pa. illud ſi formā illius canonis inſpicicit diligenter pret̓ verbū illud de quo queſiuit alia duo vid̓ licet eleuatis oculis in celū. et eterni te tamenti poterit in ip̄ſocanonē recipere qͥ in cextu euangelij nō legūtur ſed ml̓ta tā de verbis ꝙͣ de factis dn̄i omiſſa ſue runt ab euangeliſtis que apoſtoli ſupple uerunt. In actibus apoſtolorū legit̉ do minum dixiſIe. beatius ē dare ꝙͣ acciper hoc nullus euangeliſtarū expreſſit. Itē ipſi etiā euangeliſte inter ſe mutuo ſuꝑ pleniſſe legūtur que ab aliquo eorū vel aliquibus ſunt omiſa. alia vero duo qͥ ī canonē miſſe addūtur pn̄t ex alijs locis euangelij cōprobari. Iohānes enī deſcri bens fuſcitatōem lazari aſſerit Iſeſum ſurſum oculos elenaſſe ⁊ dixiſſe. pater gratias ago tibi quia audiſti me. ſi tūc leuauit oculos ad patrē qn̄ aīam lazari reuocabat ad corpus. probabilius eē vi detur ꝙ tunc oculos leuauerit ad patreꝫ in celū cū pane̓ et vinū trāſubſtantiauit in corpus et ſanguinem ſuū. preterea ī textn euangelijponitur noui teſtamenti In canone miſſe interponitur et eterni quic vetus teſtamentū tēporalia ꝓmit cebat. nouū aūt ꝙ fuit xp̄i ſanguinēcō ſecratū ꝓmittit eterna. et ideo teſtamē tum illud fuit vetus ⁊ tranſitoriū hoc qt nouū eſt et eternū vel alia xōe. vnde nō uum .i. vltimū eē deſcribitur inde eternū .i. perpetuū cōprobatur. nouiſſimū enim
hominis teſtamentū īmobile perſeuerat quia teſtatoris obitu cōfirmatar. alio qͥn non valeꝫ dū vixerit qui teſtatur ⁊ nō ſolum ſexiptura ſed etiā promiſſio dicit̉ teſtamentū ẜm ꝙ dicit apl̓us ideo noui teſtamenti mediator ē vt repromiſſionē accipiāt qui vocati ſūt hereditatis eter ne Sic ergo dicitur intelligi quod in ca none legitur. hic eſt ſanguis meus noui et eterni teſtamenti .j. noue ac eterne ꝓ miſſionis cōfirmator. Ex eo aūt anteꝙͣ rn̄deat ad queſtionē dicit pa. ꝙ ex verbo illo de quo queſitū fuit videlicet miniſte rium fidei ſumūt quidā munimentū erro ris dicentes in ſacramento altaris non eē corporis xp̄i et ſanguinis veritatē ſꝫ imaiginē tantū et ſpeciem et figuram ꝓ eo ꝙ quādoqꝫ ſcriptura cōmemorat id quod in altari ſuſcipitur ee̓ ſacramentū et aiiſteriū et exemplū. ſed qui hoc di cunt errant. quia non intelligūt aucto ritatee ſcripture nec ſacramenta ſuſcipi unt reuerent ex. Si ſacramentū altarie veritas eē negcitur quia ē figura ergo nec mors nec refurrectio xp̄i vera fuit cū figura ſit. Sed apl̓s dixit ꝙ mors et re ſurrectio xp̄i fuit ſimilitudo et imcigo dū dixit xp̄s mortuus ē ꝓ delictis noſtrie et reſurrexit propter noſtrā iuſtificatio nem et hoc etiā dixit petrus in epl̓a ſua et ita mors xpxiſti ⁊ reſurrectio ē exem plū. qucire ſi nō ē vexitas quia fuit exe̓ plum. ergo nec fuit mortuus nec reſur rexit. Sed abſit exxor iſte a fideliū me̓ tibus tamē dicitur miſteriū fidei. quid aliud creditur ꝙͣ cernatur. et aliud cerni tur ꝙͣ credatur. uidetur ſpecies panis et vim creditur veritas carnis ⁊ ſanguīs et veritas vnitatis et caxitatis. et itri in ter iſta tria diſtinguendū eſt que ſunt in hoc ſacramēto diſcreta. et ſub̓ iſta for ma ponis ⁊ vini quā videmus veritus

De cele. miſ.
curnis et ſanguīs virtus ⁊ caritas vni tatis iſta vera videmus ſed credimus pͥ mum .ſ. forma quā videmus ē ſacramen tum et nō res. ſecundū ē ſacramentū et res deſignata per forma panis et vini. tertiū eſt res ⁊ nō ſacramentuꝫ ſed pri mum .j. forma ē ſacramentū gemine rei ſecundū eſt ſacramentū vnius et regal terius exiſtit. tertiū eſt res duorū ſacra mentorū. his premiſſis rn̄. pa. ad queſti onem credens ꝙ forme verborū ꝓut in caanone reperitur apoſtoli receperunt a xp̄o et ab illis cipoſtolis eoꝝ fucce ſores Queſiuiſti etiā. ſecūda queſtio fuit vtrū aqua cū vino in ſanguinē cōuertatur. ſuper iſta queſtione parie ſūt opiniones apud ſcolaſticos. quidā dicunt ꝙ cū duo ſacramenta ꝓfluxerint de latere xpxiſti .j. ſanguis ⁊ aqua in ia duo ſacramen ta vinū et aqua cōmixta in calice diuīa virtute muta̓tur vt in hoc ſacramento ſit veritas ⁊ figura. Alij dicūt ꝙ aqua cū vino trāſubſtantiatur in ſanguinem propt̓ea vel pretereq̄ dici poſſet ꝙ qqua non trāſit in ſanguinē ſed remanet prio tis vin accidentib̓s circūfuſa ita ꝙ vini ſaporē aſſumit quod inde probatur. ſi pa calicis cōſecratōem aliud vmū̓ mittatur in culicē. Nllud nō tranſit in ſanguinem nec ſanguim cōmiſcetur. ſed accidetibus prioris vini cōmixtū circūfunditur cor pori quod ſub̓ illis accidentibus latet nō madidans circūfuſū. et ſic cōtingit acci dentia mutare ſubiectū et hic cedit naui ra miraculo veru̓tamen inter predictae opimiones illa probabilior iudicatur q̄ afferit aquā cū vino in ſanguine̓ tranſ muturi vt expreſſius eluce ſcat proprie tas ſacramenti et idro vino aqua vnit vt xpriſto populus adunetur per hocꝙ ipſe accepit de noſtro et accepimus de ſu o indiſſolubili vinculo cōiungimur vt il
le qui eſt vnum cū patre per vnitatem iefabile̓ fiat vnū nobiſcū per ad mira bile̓ vnione et eo mediante efficiamur vnū cū patre. Textio loco in ſecreta hea ti leonis olim ira dicebatur ānue nobis que ſumus dn̄e vt aīe famuli tui leonis ſec proſit oblatio modo hic dicit̉ annne nobis queſumus dn̄e vt interce ſſione he ati leonis hec nobis proſit oblatio. que ſiuit archiepiſcops quare fuit illud mu tatū. rn̄. pa. Sacra ſcripturc dicit ꝙ in iuricini facit martiri qui orat pro martit̉ et idem eſt intelligendū de alijs ſanctis qͥ orationibusnoſtris nō indigent ſꝫ nos potius eorū orationibus indigemus. vn̄ quod cōtinetur implexiſqꝫ oxōibus ꝓſit vel proficiat huic ſancto vel illi talis ora tio ad gloriā ⁊ honorē. ita dꝫ intelligi vt in eigis a fidelibus glorificetur in terris in fine dicit pa. vtrū in hoc articulo locū habeat illa diſtinctio qua docetur ꝙ de ſunctorū alij ſūt valde honi. alijvald̓ ma li. alij mediocriter hom. alij maediocriter mali. diſcretio huius archiepiſcopi hoc inquirat. Nota ꝙ heatius eſt dare qͣꝫ acci pere¶ Itē te ſtamentū morte teſtatoris cōfirmatur. ¶ Itē de ambulatoria ē vo luntas teſtatoris vſqꝫ ad mortē. Iteꝫ accidentia mutant ſubiectū ⁊ econtra. Itē natura cedit miraculo. Itē virto ſupra cō ſuetudinē oꝑatur ¶ Itē iniuriā faicit martixi qͥ orat pro martire. Item vhi eadē eſt rō dꝫ eē ide ius. ¶ De homine. Ca. Quidā ſacer dos cū eēt in mortali peccato cōſtitutus ⁊ oporterꝫ ipſum miſſarū ſolemnia cele brare propter cōſcientiā dubitabat cele brare peractis ceteris cirtūſtantÿemi ſam celebrare ſe finxit et ſuppceſſis ver bis quibus cōficitur corpus xpriſti panē et uinū ſolūmodo purū̓ ſūpſit. credene ꝑ hͦ populo ſatis facere et deū nō ꝓuocar
aa 3

Queſitū fuit quid de hoc preſbitero vio̓ atur. vtrū minus malū fecerit ꝙͣ cōfis endo. rn̄. pa. ꝙ falſa remedia ſūt abijciē da que ſūt veris periculis grauiora. licō eī ille qui pro ſui criminis cōſcientia re putet ſe indignū grauiter peccet ſi ſe īge rat ir reuerenter ad illud. grauius tamē offendit qui ſic fraudulenter illud pre ſumpſerit ſimulare. qꝛ ille quivere confi cit in manū ſolius dei incidit ille vero qui ſic ſimulat et deo et populs ſe aſtrigit qͣꝫ taliter decipit. Nota ꝙ falſa remedic ve xis periculis ſūt gramora. Itē exiſtēs in mortali peccato celeẜrare nō dꝫ. Itē de dyobus malis minus malū ē eligē̓dū ¶ In quadā. Ca. In preceden ti decretali cū marthe inter cetercis opini ones que ib̓i. ponūtur erat alia opinio q̄ dicebat in ſacramēto euchariſtie qquo in fleumā cōuerti quia de lacere xpxiſti dicebat non aquā ſed humorē aquaticū profluxiſſe. hanc opimonē tenebat ma giſter hugo ep̄s ferrarien̄. quā opinione pa xeprobanit in decre. predicta. Cum martihe. Sed ex quo vidit ꝙ pa. cōtrari um ſentiebat voluit ſibi adẜerere. Sed aactoritas iocnnis cipl̓i meuebat magiſ trum hugone̓ que dicit. tres ſet qui teſti moniū dant in terra. ſpus. aqua. et ſan gius. et hi tres vnū ſunt. vnū .i. de vna et ecidem re .ſ. de huaicinitate xpxiſti. vt hug. exponebat. dicebat hugo. ꝙ ſi vera fuit aquā que exiuit de latere xp̄i et nō aquaticus humor non videtur qualiter ꝓbatur ꝑ illam auctoritatē ꝙ xp̄s ſit ve rus homo. glo. ſuper locū illū ſic ſe hab̓ꝫ ſpūs .i. humana aīa quā emiſit in paſſi one aqua ⁊ ſanguis que fluxerūt de la tere xp̄i per hanc auctoritatē ꝓbatur ꝙ xp̄s ſit verus homo. Sed dico ꝙ illa nō fuexit vera aquā ſed aquaticus humor. verba apoſioli ⁊gloſa ſuper illū locū ītel
ligibilia ſibi videbatur. ſed dico ꝙ eēt vera aqua nō intelligebat auctoritarem ioannis ⁊ gloſam ſuper locū illū. vnde petijt ⁊ papa vt auctoritatē ⁊ gloſam fi hi exponeret. et ipſe rn̄dit dicēsq quidā dixerūt ſed errauerūt xp̄m non fuiſſeꝝe rum deum ſed adoptiuū vt miſeri arria ni. alij dixerunt xp̄m non fuiſſe verum homine̓ ſꝫ fantaſticā ut impij ianieſxi Sed contra iſtos loquitur ioqnnes cpo ſtolus in epl̓a ſua. Tres ſunt qui teſti moniū dant in celo. pater. verbū. et ſpiri tuſſanctus. et hi txec vnū ſūt. ꝑ hoc oſtē dens ꝙ xpxiſtus ſit verus deus. et tres ſunt qui teſtimoniū dant in terrai. ſpūs qqua. et ſanguis. per hoc intēdens oſtēde dere ꝙ xpriſtus ſit verus homo ad eſſe e nim hoīs duo exigūtur principaliter .ſ. corpus ⁊ aīa. ex quibus verus homo cō fiſtit per hoc aūt ꝙ in articulo mortis tra didit ſpiritū de quo dixexat. Patex ī ma nus tuas cōmendo ſpiritū meū. manife ſte probatur. ꝙ ſpiritū hobebat et cūcim rationabile de qua dixerat. xiſtis ē aīa mea vſqꝫ ad mortē. per hoc ꝙ vnus mi litū lance a lctus eius aperuit ⁊ cōtinuo exiuit ſanguis ⁊ aqua. probotar ꝙ xp̄s hab̓ebat verū corpus et nō fantaſticū. de quo nec aqua nec ſanguiepoſſet exire. vnde ille qui uidit teſtimoniū perhibuit et teſtimoniū verū eſt et ſic tres ſūt qui teſtimoniū dant in terra. ſpūs aquaet ſanguis. ꝙ xpriſtus ſit verus homo ex amma rōabili ſub̓ſiſtens. probatur ex eo ꝙ ſpiritū vitalem emiſit ex vero cor pore et hoc ꝑrobatur. quia inde ſanguie et aqua exiuit. ſed anima rōalis non poſ ſet viuificare vbi corꝑs humanū̓. et ita ſicut fuit verus ſpūs et verus ſanguis ita et vera aqua. quod ſi nō fuiſſet vera aqua ſed fleuma ille qui vidit profecto non aquā ſed fleuma dixiſſet. nec nhil

De cele. mſ.
verū regenerationis ſacramentum fui ſet oſtenſum. cū per ſacramētū baptijmi non regeneremur in fleumate ſed in a qua. nec per hoc poſſet probari ꝙ ī ſacra mento euchariſtie admiſcenda ſit aqua cū vino ſi de latere xpxiſti nō aqua ſed fleuma cū ſanguine fluxiſſet. Itē non fuiſſri vera figura q̄ ſuper hac re preceſ ſit in veteri teſtamento quando moiſes virga percuſſit filicem. et ex ea nō fleu ma ſed aqua manauit. ergo qualiſcūqꝫ fuerit illa qqua ſiue de nouo diuina vir tute creata ſiue de cōponentihus reſolū ta ꝓculdubio vera fuit. ſic verus extitit fudor ipſius ſicut gutte ſanguinis decur renus in terrā cū enī ad cōpoſitōem hu mani corporis quatuor elementa cōcur rant terra. aqua. aer et ignis et ad rege ratōem eiuſdem corporis. quatuor hūo res conſimiles illis cōuenicint videlicꝫ ſanguis colera fleuma. et melancolia. ut veritatē humani corporis expreſſius de monſtraret vnū̓ de elementis et vnu̓ de humoribus que magis miſterio cōgrue hunt. Iohannes expreſſit ex elementis aquam et ex humoribus ſanguane̓. in qͥ bus duo maxime ſacramenta relucent redemptionis per ſanguine̓. et regenera tionis per aquā. Nota ꝙ ad eē homīs duo exigūtur .ſ. corpus ⁊ aīa. Itē de corpore fantaſtico ſanguis exipe nō pōt Itē a forma verborū non ē recedendū. Itē tōpoſitū in cōponentia et elementa tum in elementa reſolui poteſt. ¶ Dolentet Ca. In cōcilio iſto repreſendit pa. clericos et prelatos eccā rum qui circa cōmeſſatōes ſuꝑfluas et cōfabulationes illicitas potius ſūt intē ti ꝙͣ circa diuina officia et quidā eorum vix miſſarū ſolemnia quater in anno celebrant. hec ⁊ alia ſimilia precipit pa. ſub pena excōmunicatōis et in virtute
obedientie corrigi ac emendari. Rora ꝙ clerici et prelati cōmeſationibus ſuper flnis et cōfabulationibus illicitis vaca re non dn̄t. Itē in officijs diuinis ſinto patio reꝑrobatur. Itē officiū diuinum deuote celepraxi dꝫ. Ca. In capi ¶ Sane cū olim. tulo iſto precipit pa. ꝙ ſacerdotes in lo co mundo cuſtodiant euchariſtiā diligē ter ne per eorū incuriaꝫ diuina indigna tio exardeſcat. et quilibet ſacerdos freqͥn ter doceat plehem ſuā. vt quando in ce lebratione miſſarum hoſtia eleucitur ſe reuerenter inclinet. et idem faciat cū por tatur ad infirmū lumine precedente et preſati hmōi mandati tranſgre ſorrs pu nicint ſi et ipſi diuinam volunt effugere vltionē. Notaqꝫ euchariſtia in loco mū do cuſtodiri dꝫ. Itē qͥ faciunt cōtra mā danam pa. puniendi ſunt. ¶ Cum creatura. Ca. Prelatiꝝ clerici cōuentualiū eccārum miſſam ꝓ anniuerſaxijs defunctorū ſiue cōuentu celebrant ſolus ſacerdos cum cilio vnde inandat pa. oībus pxelcitis eccārum qua tinus nullam negligentiā in eos ꝑmit tunt obreꝑe quominus miſſarū ſolēnia ꝓ anniuerſarijs defunctorū in profeſto vel feria cōuentualiter ẜm tꝑm cōgrue̓ tiaini debeant celebrare. Rota ꝙ negligē tia in prelatis reprobatur. Itē in offi cijs diuinis celeẜrandis cōgnuentiā tē poris attendenda ē. Ca. Archiepi ¶ Te referenti ſcopus ſipontinus in die cene dn̄i de anti qua cōſuetudīe tenetur cōficere criſma in eccā ſipontina. ſed ide archiepi ſcopus eodem die mane de cōſuetudine accedit ad eccām garganicā vt ibi recipiat pere grinos illius loci et ibi a clero et populo cōpellitur celebrare. vnde ſuper hoc peti it cōciliū a dn̄o pa. et ipſe rn̄. ꝙ tantū in
aa hij

eacaſipontina ī qua tenetur cōficer̄ criſ ra debecit celebrare miſſarum ſolemni cū cuilibet ſacerdoti quantūcunqꝫ dig ius ſit ſufficit vnā in die mſam cele rcire. et valde felix ē qui digne celebret vel celebrat vnā. Rota ꝙ ſacerdos duas miſſas in die celeẜrare non dꝫ niſi ex cā neceſſariā Itē cir. ꝙ miſſa ſit de ſubſtā tia cōfectionis criſmatis. Pernicioſus. C Conſuetu do erat in quibuſdā partibus ꝙͣ ſacerdo tes plus ponebant de aqua in ſacramen to ꝙͣ de vmo. mandat pa. ep̄o loci vt hoc decetedo fieri nō permittat cū ẜm cōſue tudinē eccē generalis plus ſit de vino ꝙͣ de aqua ponendij. ¶ Nota ꝙ general̓ conſuetudo ecce ab oībus ē ſeruanda qͥa turpis eſt pars que ſuo nō cōgruit vni uex ſo. Irās trias. Td. Cū ep̄s brixien̄. inquixeret ſuper exceſſibus preſ bideri ſancte ẜrigide ẜrixien̄. cōfeſſus ē idem ſacerdos ꝙ cū quādā dic hoſtiā nō haberet et calicē. in pane fermētato et ti pho ligneo miſſaꝝ ſolemna celebrare preſumpſit. ¶ Itē alia vice intel lecto ꝙ eccc illa per eunde̓ preſbiterū le deretur multipliciter iterū cepit inquir re cōtra ipſū et ex eius cōfeſſione inuenit ꝙ idem ſine igne ſacrificabat ⁊ qquei. q̄ ſiuit ep̄s a pa. quid faciendū eē̓t de ipſo rn̄. pa. cū vel ex nimia et ciperta incilicia vel uimia negligentia ſiue ignorantia peccaſſe videatur. mandat quati. officio et beneficio priuet eunde̓. Nota ꝙ cum pane fermentato nec in paſe ligneo ſa crificari non dꝫ. Itē ſine igne ⁊ aqua ſacrificari non dꝫ. ¶ Itē ex aperta ma licia vel inmia deſipientia peccanti ꝑcen dum nō eſt. ¶ De baptiſmo et eius effectu.
I quis puerū. Ca. Paret Nota ꝙ in baptiſmo forma ver borū ē de ſubſtantia ipſius. 2ec omiſIa nihil agitur. De quibus. Ca. Si de aliqui hus ſit dubiū an ſint baptiſati datur for ma quibus verbis premiſſis debeāt hap tiſari. Nota ꝙ rōe dubij ſiunt que ali as non fierent. ¶ ¶Maiores. Ca. Quidā hereci fecerunt queiſdā queſtiones catholicie archiepiſcopus arelaten̄. poſtulauit do minū̓ pa. illis queſtionibus reſpondere dicebant enī ꝙ ꝑuuli inutiliter baptiſan trit qd̓ quod probondū iuducehant aucto ritatē ℟eati iacohi apoſtoli dicentis. Ca xitus operit multitudinē peccatorū. ⁊ au ctoritatē euangelij de peccatrice que la cat pedes dn̄i dicētisdimiſſa ſunt ei pecca ta multa quic dilexit multū. ſed non ni ſi per caxitateꝫ et in caritate crimina di mittuntur. et peruuli nec ſentiunt nec cō ſentiunt nec caxitatē habent que tantū ſētientibus et cōſentientibus infundit et ita ꝑuulie peccatū nō dimittitur ī bap tiſmo ad quod rn̄. pa. ꝙ baptijma circūci ſioni ſucceſſit. ſed abſit vt illā Sereſimi cidamus que aſſerit lege̓ cū euangelio et circūciſionē cū baptiſmo ſerncindā. qꝛ dicit apoſtolus. Si circūtidimini xp̄s nn hil vobis ꝑrodeſt. Sed circūciſio ⁊ pun lis ⁊ adultis cōferebatur ⁊ baptiſmus qui ſucceſſit loco illius generalior ē ⁊ cū tam viri ꝙͣ femine baptiſantur non dꝫ eē minoxis effectus. et ita. tā ꝑuulis ꝙͣ adultise̓ cōferendus. ſicut eī in veteri le ge dicebatur aīa cuius prepucij caro cir cūciſa non fuerit peribit de populo dei ita nunc dicitur niſi quis renatus fuerit ex aqua et ſpū ſancto nō intrahit in regnū dei. cib̓ iſta generalitate nec ſexuenet etus excipitur verūtomen notandam ē

De cele. miſ.
eſt quantū plus hodie boptiſmus confe rat xpriſtianis ꝙͣ iudeis circūciſio oliꝫ cō tulilet. in fine auctoritatis ꝑredicte aīa cuius ⁊cͣ. dicitur perhibit de populo ſuo. In auctoritate euangelij decit̉. nō intra Sit in regnū dei. ol̓im per circūciſionem licet culpa originalis peccati dimittere tur et periculū vituretur non tn̄ perueni ebatur ad regnū celoꝝ. ſed per haptiſmū culpa remittitur. vitatur periculū et ad cegnū celorū peruerat̉ qd̓ oībus vſqꝫ ad mortē xp̄i fuerat obſeruatū. ad ſit enī vt vniuerſi ꝑuuli pereant quorū quotidie tanta multitudo moxitur quin deus ali quod remediū illis procurauerit ad ſa lutem. predicte vero auctoritates quās inducebant hecetici intelligende ſūt d̓ ad ultis qui hn̄t multitudinē peccatorū qꝛ de peruulis non poſſent intelligi qui pec cato tantū oxiginali grauantur. et eodē modo illa anctoritas qui credid̓rit et bap uſatus fuerit tota intelligitur de adul tis. cū peruuli non po ſſint credere ſed ad ulti. Illud vero opponebant predicti here tici ſide aut caxitatē et alias virtutes ꝑ uulis nō infundi qꝛ nō cōſentiunt. ſed ij tud nō ſimpliciter cōceditur cū īter theo logos qͥſtio referatur. Quidā dicūt per virtutē baptiſmi ꝑnulis culpā remitti ſed grām non cōfexri. alij dicunt et pec catum dimitti et vixtutes infundi qͦ ad habitū non ad vſū habentis eas quouſ qꝫ peruenerit ad etatē adultā. Sed ex hac rn̄ſione quidā viā̓ inueniunt ad ali as qͥſtiones ex eo ꝙ dicitur ꝑuulis in haptiſmopeccatū dimitti origiale. dicūt eade rōe adultis dormientibus et cimen tih̓us ſi baptiſentur peccata dimitti qͥa iū nec iſti nec illi tunc ſentient vel diſſe tiāt idem iudiciū e̓habendū. Sꝫ hic papo dicit diſtinguendū. peccatū duplex ē̓ ori amale et actuale. originale quod ſine
cōſenſu cōtrahit̉. ſine cōſenſu r̄mittitur per haptiſmū. Sꝫ ciciuale qd̓ cōſenſu cō trahitur ſine cōſenſu nō relaxatur. E adhuc querit̉. quare dormientibus ⁊ c mentibus originale peccatū nō dimittit̉ in haptiſmo ſicut ꝑuulis. ad hoc rn̄. pa. dicens qͥ totū hoīem ſanū fecit in ſab̓ba to opus īperfectionis nō nouit et iō pctā nō ex parte ſꝫ ex toto dimittit. p̄terea pe na originalis peccati e̓ carētia viſionis dei. pena vero actualis e̓ cruciatus perpe tus. vn̄ ſi primū dimitterat̉ alicui altero nō dimiſſo. talis nō caxeret viſione dei ꝓpter originale dimiſſuꝫ et cruciaretur perpetuo ꝓpter cictuale. Sed hec tāquā īcōpoſſibilia ſe nō cōpatiuntur imo ad uerſantur. Itē q̄ritur in §. iſto. vtrum dormientibus et cime̓tibus ſi haptiſent̓ ſaltim caraeter īprimaur vt excitati a ſomno vel ab egritudine liberati nō ſint vlterius haptiſandi. ad hoc dicūt qͥdam ꝙ ſacramenta q̄ per ſe ſortiūtur effectū vt ordo. kaptiſmus. et cōſimilia. nō ſolū dormiētibus et amētibus ſed etiā inui tis ⁊ cōtradicētibus cōferant̓ et ſi nō qͥn tum ad rē id ē quantū ad remiſſionem peccatorū tn̄ quantū ad caracterē. cū ⁊ ꝑ uuli qͥno cōſentiūt et ficti. qͥ nō ore corde tamē diſſentiunt recipiunt ſacramentū Sed iſtis opponitur ſi iſti fuiſſent inui ti et reluctātes īmerſi ſal̓tim rōe ſacra menti ad iuxiſdictōem eccē pertinerent. vn̄ cōpellendi eēnt ad fide ſeruandā. iſtud eē̓t cōgruū xp̄iane religioni vt ſꝑ iuitus ⁊ cōtradicēs cōpellcit̉ ad fiſe. vn̄ diſtinguendū ē int̓ inuitū ⁊ nō inuitū cō actū ⁊ non cōcictū. Si enī aliq̓s terrori bus atqꝫ ſupplicijs viole̓ter aterahitur et ne detrimentū incurrat haptiſmū fu cipit. talis caracterē ſuſcipit ſacramenti ſicut ille qͥ ficte haptiſatur. vnde cegen di ſāt ad obſeruatōem fidei in quo cafu

dꝫ intelligi decretū tolletani cōcilij ne no mē dn̄i flaſphemetur et fides qua ſuſce perunt cōtemptibilis habeatur. Sed il le qui nunquā ſentit ⁊ printus cōtradi cit nec ſacramentū nec effectū recipit ſa cramenti. ficut nec ille peccatū īcurxit qͥ thurificare idolis cogitur violent̓. Dor amentes au̓t et amentes ſi ante quā dor mirent vel ancequā amentiā incurriſſet in cōtradictione perſtitiſſent ſi fueriīt ſic baptiſati caracterꝭ non ſuſcipiūt ſacram̄ ti. qꝛ adh̓uc intelligunt̉ in cōtradictione perſiſter. Secus aūt eēt ſi prius catſe cumini extitiſſent et habuiſſent propoſi tum baptiſandi. vnde tales cathecum nos cōſueuit eccā in neceſſitate haptiſa pe. tunc eī caracter īprimit̉ cū obicē vo luntatis cōtrarie ſacramē talis operatio non inuenit obſiſtentē. Nota ꝙ cū d̓ ar ticulis fidei dubitatur ad romanā ſede ēxecurrendū. Itē baptiſmū ē loto circū ciſionis ſucceiſit. Itē per circuaſionem pectatū originale dimittebatur. Itē ianua paradiſi in morte xp̄i fuit aperta. et ꝑ hoc ꝓbhatur ꝙ antiquitus ſancti par tres deſcendebant ad inferna. Itē lꝫ xp̄s mortuus ſit ꝓ oībus quo ad ſuffi cienciā tamē predeſtinatis tm̄ quo ad eſ ficientiā. Itē vniformis dꝫ eē intellects cuiqlibet auctoritatis. Itē de ſimilibus ſimile dꝫ eē iudiciū. Itē particulariter nō remittitur peccatū qꝛ aut totū remit titur aut vihil. Itē pena originalis pec cati ē carentia viſionis dei. pena actual̓ ē ieſenne cruciatus. Itē duo cōtraria ī eodem ſubiecto eē nō poſſunt. Itē hap tiſmus et ordo cōſenſu accipientiū cōfe rūtur ſi nō cōtradicāt exꝑreſſe. Itē cō acta voluntas volūtas e̓. et qͥ tali volū tate aliquid facit valet et cōpelliuar iud̓ ſerucire vt hic dicitur. qui vero ſimplitit̓ cogitur attractus viole̓ter nihil cigit ꝑ
talem coactōem. Itē plus e̓ expreſſe tō tradicere ꝙͣ minime cōſentire. Debitum. Ca. Quidā iudes in mortis articulo cōſtitutas cū inter iu deos exiſteret. nec aliquē xpxiſtianū ha bere poſet ſeipſū in aquam īmerſit dic̄ē do. ego baptiſo me in nomine patris et fi. et ſj. amen. queritur an iſte ſacramētū baptiſmi receperit reſpondit pa. ꝙ cū int̓ baptiſantē et baptiſatū debeat eē diſcre tio ẜm ꝙ ex verbis dn̄i colligitur qͥ dix it apoſtolis baptiſate oēs gentes in no mine patris et fi. et Ii. predictus iudeus ē ab ille baptiſandus. vnde etiā dn̄s nō a ſeipſo ſed a iohanne voluit baptiſari tamē ſi ſtatim deceſſiſſet ad patria cōuo laſſet non ꝓpter ſacramentū baptiſmi ſꝫ ꝓpter fidem quā hab̓uit ſacramenti. In baptiſms illa ſpiritualis generatio cele bxatur & quā dixit dn̄s Iſeſus. niſi qͥs rencitus fuerit ex aqua et ſpirituſancto non intrcihit in regnū dei. Sicut enī in carnali generatōe alius ē qui generat et qis qui generat̉. ſit ⁊ in ſpiruualia lius dꝫ eē qͥ ſpūaliter generat vel gene ret. et alius qui ſpū aliter generet̉. Ro ta ꝙ diffexenticie̓ inter baptiſantē ⁊ ba ptiſatū quia nemo dꝫ oxiri ⁊ſe. Itē no ta hic tertiū genusbaptiſmate .j. haptiſ mum floimini? Itē no. hic regulā ariſto tilis ꝙ natura correlatiuorū ē ꝙ ſimul nō patiūt̉ ſe in eo&e ſubiecto. ¶ Non vt. Ca. Ecce aliqͥs puer erat baptiſandus propter periculū mor tis cū aqua nō poterat haberi nec ſacer dos. aliquis ſimplicitate ductus linuit l liniuit puerū in caput et pectus et inter ſcapulas ſaliue cſperſione loco hoptiſmi querit̉ qn talis eſſet baptiſatus. rn̄. pa. ꝙ cū ī bapti ſmo duo ſint neceſſaria .ſ verbū et elementū̓ cū dn̄s dicat. Niſi qͥs renatus fuerit exaqua et ſpū ſancio nō

intrahit in regnū celorū. dubiū non ē ꝙ ille non e̓ baptiſatus in quo defuit non ſolum alterū ſed vtrūqꝫ. Nota ꝙ forma verforū e de ſubſtantia baptiſmi. Itē non poteſt quis baptiſari in alio liquor̄ ꝙͣ in aqua. Ca. Poſtꝙͣ gre Licet grecos ti ſe ſubtraxerunt ab obediētia eccē ro. in tantum ceperūt abhominari latinos ꝙ inter alia que cōtra xp̄ianos cōmitte bunt ſi quando ſacerdotes latimi in eorū ſatrificaſſent altaribus nō prius ſacri ficabant ī ipſis ꝙͣ eo tanꝙͣ per hoc pollu ta lauiſſent et baptiſatos a latinis pre ſumehant auſu temerario reh̓aptiſaire precipit pa. vt talia de cetero non preſu mant cōformantes ſe ro. ec. matri ſue. Si quis tale quid p̄ſumpſerit excōmuni tationis ſniā percuſſus ab oī officior he neficio eccleſiaſtico deponatur. Nota ritus grecorū re ꝓbatos qꝛ mēbra debēt cōformare ſe capiti ſuo. Itē ipſo iure ſit excōmunicati qui hec ſaciūt que hic prohibentur. De preſbitero non haptiſato. I quis preſbiter. Ca. χ Nota qd̓ de iure nō ſit pro nō fa cto habetur. Apoſtolicā. Ca. Quidā ſacer ve credens ſe haptiſatū et in fide hapti mi perſiſtens mortuus e̓. poſtmodū com pertū eſt ꝙ non fuerat baptiſatus que ſitū fuit a pa. vtrū eccā deberet eū habe re pro baptiſato vt ꝓ eo poſſet orare rn̄. pa. ꝙ preſbiter ille ī fide ſancte matris ecce et in cōfe ſſone nominis xp̄i perſeue rauit ab originali peccato ſolutus gau diu̓ celeſtis. patrie fuit adeptus. In vij libro augu. de ciuitate dei legitur baptiſ mus inuiſibilit er miniſtratur quē nō cō
temptus religionis ſed terminus nece ſitatis excludit. et in libro beati ambro ſij de obitupalentimani ide legitur. et ſic hmōi queſtionibus ſopitis eccā poteſt preces et hoſtias deo offerre pro preſbi tero memorato. Nota ꝙ per fidē quā quis hab̓et de haptiſmo licet nō ſit hap tiſatus ſed in fide illa dece ſſit ſalucitur. veniens. Ca. Quidā credes ſe haptiſatū ẜm formā ecce ꝓmotus fu it vſqꝫ ad ſacerdotiū. tandeꝫ inuenit ꝙ non fuerat ẜm formā eccē haptiſatus. acce ſſit ad pa. hoc ſibi exponens. vnde pa. fecit eū rite baptiſari. poſtea diſpu tatum fuit ſuper ordinibus. vtrū videli cet ordines ſuſcepiſſet. et quidā dicehāt ꝙ cū h̓aptiſmus ſit ianua omniū ſacra mentorū ante haptiſmū nō ſuſcipitur aliud ſacramentū. quia vbi fundamen tum nō eſt ſuperedificari non poteſt. ſed ecōtra videtur qꝛ per ſolā fidē Baptiſmi efficitur quis memb̓rū xpxiſti et qͥ xp̄m hab̓et per fide̓ etiā ſi h aptiſmū non ha heait. hꝫ vtiqꝫ fundamentū. et ita ſupere dificari poſſe videtur ſicut ſaluti fera o pera ſic⁊ quelibet eccleſiaſticā ſacramē ta. pretere a ſacramentū ordinis pontifi calis et ſacerdotalis et leuitici ex inſti tutione ſua preceſſit baptiſmū per qd̓ videtur ꝙ eticim cinte haptiſmū hmōi ordines po ſſint vite conferri his premi ſis dicit pa. ꝙͣ cū in concilio apud cōpen dium ſit cōſtitutū vt ſi quis in preſbite rum ordincitus deprehenderit ſe nō e ſe haptiſatū. haptiſetur et iterū ordinētur mādat pa. quati. per ſingulos ordines vt qꝫ ad ſacerdotiū ordinetur et miniſtre in officio ſacerdote. nec de ſacramēto ma le ſentit̓ cū illud nōcōtēpte religionis ẜ nece ſitatꝭ articulus impediuit. Si enī aliqͥs natus e̓ de xpriſtianis parētibus et inter xpriſtianos fideliter cōuerſat

preſumitur ꝙ fuerit baptiſatus vt hu iuſmodi preſumptio ꝓ certitudinē habe atur donec in contrariū inanifeſtis cōſti texit argamentis. Nota ꝙ baptiſmus ē fundamentū omniū̓ ſacramentorum ita vt qu hunc non hꝫ ad ordines nō pote rit promoueri. ¶ Itē nō intelligitur ite ratum quod neſcitur eē factū. Itē pre ſumitur baptiſacus qui inter xpriſticos tanquā fidelis fuexit cōuerſatus tamen cōtra hmōi preſumptiones ꝓbatio ad mittitur. Et ſic nota hic ꝙ violenta preſumptio recipit prohibitōem in con trartum. De cuſtodia euch̓ariſtie criſmatis ⁊ aliorū ſacramentorū. Tatrijmus. ¶ Ca Sxa puii tur in hoc capitulo ꝙ criſma et euchariſtia cuſtodicitur ſub̓ cla uibus et ſi is ad quē pertinet eorū cuſto dia ea incaute dereliquerit tribus men ſib̓us ab officio ſuſpendi dꝫ et ſi rade ali quod ne pharium cōtigerit gramieri pe na puniatur. Nota ꝙ criſma ⁊ euchari ſtia ſub̓ clauibus cuſtodixi dn̄t Itē ſi ꝑ culpa alicuius aliqd̓ nephandū euenicit puniri dꝫ ac ſi feciſet. Et ſic nota hic ꝙ qui occaſione damni dat damnū dediſ ſe videtur. Ca. Rupſa cl.exici ¶ Relinqui. eccās ſupellectilibus ſuis ⁊ etiā alienis ſic exponunt vt potius videātur domus laicorū ꝙͣ eccarum. Sunt et alij qui ec cleſias dimittunt incultas ſiue īmū̓das et etiā paſa miniſterij. veſtimenta ⁊ pal las altaris ⁊ corporalia tā īmunda peli quunt ꝙ aliquibus interdū ſūt horpori vnde precipit pa. ꝙ hmōi ſuppellectilia ī eccleſijs nō ponantur niſi neceſſitate in ſtante. ſit tamen vt ea ceſſante de eccle
ſijs remoueātur. precipit etiā vt oratori a vaſa et corporalia et veſtimenta predi ctai munda et nitida cōſeruentur abſur dū eſt ei in ſacris hmōi ſordes negliger̉ que dedecerent etiā in veſtibus pematoꝝ Nota ꝙ neceſſitas facit licitū quod alias eſet illicitū. Itē ceſſante cā ceſſat effe ctus. Itē eccā ⁊ ornamenta eccārum mundā et nitida ſūt ſeruanda. et ſuppel lectilici in eccleſijs nō ſunt ponenda ni ſi ex cauſa De relq̓is et veneratōe ſanctorum. Ydiuimus. ¶ Ca. Quidam diabolica fraude decepti quēdā in eẜrietate occiſū quaſi ſanctū venerabantur. cū etiā pro talibus ī eẜri etrite occiſis eccāuix orare permittat. Cū dicat apoſtolus. Eẜxioſi regnū dei non poſſidebunt. vern̄ramen incindat pa pa ep illū decetero coler̄ nō p̄ſumant. qͥa et ſi per eū miracula fierēt ſine auctori tate romane eccē non liceret pro ſancto venerari. Nota ꝙ ebrietas eſt mortale peccatū. Itē nullus dꝫ venerari quan tūcunqꝫ miracula pro ipſo ficint niſi pͥ us a po. ec. approbetur. Tum ex eo. Ca. Quidā expo nebant reliqmias ſanctorū veneiles et e as indifferenter oſtendunt propter qd̓ ſepe detrahitur xpriſticine religioni. vn̄ ſtatuit cōcilium vt antique reliquie de cetero extra capſam nullatenus extra hantur nec exponātur venales. Inuen tas de nono nullus venerari preſumat niſi prius a ſede apoſtolita fuerīt appro hate. nec prelati eccārum ꝑmittant ali quos decipi hmōi falſis figmentis ſicut in plerijqꝫ locis occaſione queſtus fieri

De ec. edifi.
conſuenit. Nota ꝙ reliquie venales ex poni non dn̄t. Itē reliquie venerari nō pn̄t ſine auctoritate apoſtolica. De obſeruantia ieiuniorū. Si natiuitas dn̄i X parte. vel aſſumptio beade marie aut feſtiuitas alicuius apoſtolorū peniat in ſecunda feria. die ſcb̓bati pre cedenti vigilia dꝫ ieiunari et vigilia &ea ti mathie apoſtoli dꝫ ieiunaxi. Notaq dignitus diei feſti nō auferronus ieiunij ¶ Conſilium. Ca. Queſitū fu it vtru oēs vigilie apoſtolorū debent ie innari. et rn̄. ꝙ ſic preter vigilias apoſ tolorū philippi ⁊ iacoh̓i et beati ioannis euangeliſte. quia feſtiuitas illorū infra ſolemnitatē paſchalē celebratur feſtiui tas beati iohannis infra natale dn̄i. et etiam ieiuniū in aduentu dn̄i agitur. Vigilie ſanctorū quoꝝ feſtiuitades ſecū da feria celeẜrantur in precedenti ſaōba to ieiundindē ſūt. de celebranione beciti hartholomei dubitatur apud quo dā re ſpondit pa. cōſuetudo regionis ſeruetur Itē quidā in quadrageſima propter ne c itatē famis coacti ſūt cōedere carnes queritur qͥ penitētia ſit illis iniungenda rn̄. pa. ꝙ in tali articulo non peccant. Itē quidam propter debilitatē cōedunt carnes die ſab̓bati contra loci cōſuetu dinem vn̄ alij habent moleſtū. rn̄. pa. ꝙ cōſuetudo loci ſeruetur ita tamē ꝙ debi libus et infirmis propter hoc periculum non imineat. Itē quidā infirmant̓ in qͥ drageſima et in cilijs ieiunijs et petunt eſum carniū ſibi cōcedi. rn̄ q deſideriū in firmnorū ſubportandū ē cum vrgens ne cſitas hc requirit cū legi nō Iubicice at neceſſicas. Nota ꝙ bonarū mentiū ē ibi culpā timere vbi culpa non ē. Item
conſuetudo regionis in eſu carniū atten denda ē̓. Itē nece ſitas legeꝫ non hꝫ omnia licita facit. i. Ca. Queritur fi Explicat dies natalis dn̄i in ſexta feria euenerit vtrū illa die liceat nobis carnes cōeder̄ et reſpondetur ꝙ ſic ſi poto vel regulari obſeruantia nō ſumus aſtricti nec tamē peccamus ſi ob deuotōem abſtinemus. Nota ꝙ cōſuetudo generalis eccē ſeruā da eſt. De purificatione poſt partū. Glene Ca. Queſitū fu it a pa. per quantū tempus mu liex poſt partū ab ingreſſu eccē debeat abſtinere. qꝛ ẜm legem morſaicā certidies determinati erant quibus inu lier cib̓ ingreſſu eccē poſt partū ahſtine bat. Sed quid per Iheſum xp̄m veritas facta ē. xn̄. pa. ꝙ poſtꝙͣ vmibra legis eua nuit et veritus illuxit euangelij ſi muli eres poſt partū voluerit eccām iutdare acture grās deo nullū eſt peccatum nec aditus eccē illis ē denegandus ne pena illis videatur in culpam cōuerti tn̄. ſi a liquādiu voluerīt abſtinere nō eſt īppo bondū. Nota ꝙ pena non dꝫ conuerti ī culpam. De eccleſijs edificādis l̓ reparādis. Ca. Irā hs ca Vicunqꝫ. pituli ꝑ Nota ꝙ emus ē emolu mentū eis et dꝫ eē onus. Ca. Quia leproſi cij dicat. cū ſanis habiture non dn̄t ne vna onis morbida inficiat ſanas oues ſtatuit con cil. lat̓. vt vbicunqꝫ tot ſimul leproſi fu erint cōgregati ſub̓ cōi vita ꝙ eccam cū cimiterio po ſſint conſtruere ⁊ proprium

preſbiterū habere ſine cōtradittione ali cuius hoc fuciant caueant tamē ꝙ de iu re ꝑrochiali veteribus eccleſijs iniurio ſi nequaquā exiſtant. quia quod eis pi etate cōcrditur ad aliorū iniuriā redun dare non dꝫ. De ortis tamē et natrimē tis aniniciliū ſuorū decimas ſoluere non rogantur. Nota ꝙ noua ecca in preiu Itē diciū veterū eccarum fieri non dꝫ priuilegiū in iniuriā alterius dari nō d Itē quod datur pro pietate non dꝫ tra hi ad graucimē alterius. Itē leproſi de ortis et de quimalibus ſuis decimas ſol uere non cogūtur. Ad audientiā. Ca. Quedam villa tm̄ diſtabat a ꝑrochiali ecca ꝙ tē pore hiemali ſine magna difficultate ꝑ rochiani ipſam eccaꝫ adire non poterāt vnde congruo tꝑe non poterāt diuinis officijs intereſſe. vnde dn̄s illius ville petijt vt ih̓i poſſet eccam conſtruere quā dotar̉ volebat et ingior ecca intm̄ abūdā bat ꝙ nullū vel modicū preiudiciū ꝑrop ter hoc fieret eidem ſine obuentionibus illius ville. vnde mandat pa dioc. qua ti. ſi ita e̓. eccām ibi edificet ⁊ in ea ſacer dotem inſtituat ad preſentatōem recto ris maioris eccē cū qſſenſu patroni ꝑcep turū obuentiones illius ville ꝓuideat vt cōpetens honor ẜm facultates illius lo ⁊ eccē matrici ſeruetur quod ſatis fieri poteſt cū dn̄s einſdeꝫ ville. xx. acraster re illi eccē aſſignare velit. Si aūt rector matricis ecce opus illud voluerit impe dire vel preſbiterū idoneū diſtulexit pre entare archiepiſcopus nihilominus idē opus fieri fuciat et preſbiterū inſtituat Nota ꝙ ex iuſta cā noua eccā fieri pōt in ꝑrochia alterius ea innita. ita tamē ꝙ pro facultatibus ipſius loci nouiter cō tituti honor matrici eccē et preſentatio rectori maioris et patrono ſeruetur. Itē
modicū damnū ex cā ſuſtineri p̄t. ¶Itē negligentia inferioris ſuppleri ſu periorem. De his. Ca. Queritur virū rectores eccārum cōpelli debeāt ecis reꝑa re. et rn̄ ꝙ cogi debent de honis eccē ſi eis ſuper ſunt ad reparatōe in eccarum cōfer re vt corū exemplo ceteri inuitētur. Ro ta ꝙ cuius ⁊ emolumentū eius dꝫ eē et onus. Itē qui alium inuitat in ſe debet hab̓ere quod predicat. Ea. Quidd Ad andientiam. canonitus ec. ſeculciris vocatus fuit in ep̄m eccē alterius epiſcopata deſiderabat in eccā illa de qua fuerat aſſumptus in ſtituere canonicos regulares. petijt a do imno pa. vt hoc ei liceret. Indulget ei pa. vt hoc facere poſſit ſi epiſcopus dio. ī hoc ſibi cōſentiat. ita tamē ꝙ clerici ſi qͥ ſunt ibi dū vixerīt vel alibꝫ neceſſaria minifixentur Itē petijt a pa. vt faceret pr̄milegiū cōfirmatōis canonicis ihidē inſtituendis. nihil pa. ipſū de iure exau dire non poteſt cū nulli canonici adhuc ibi ſint quibus priuilegiū cōcedatur. Nota ꝙ pa. per ſuā indulgentiā vel priui legiū alicuū premuditare non intendit vt hic psͣ. quia ſi epiſcopus dioc. hec nō ꝑ mittat non valet hec indulgētia nec etā clericis illius eccē preiudicatur. Itē rei que nō eſt nō datur priuilegiū. ¶ Tud nos. Ca. Quida ep̄s iu rauit ꝙ hona eccē non alienaret. poſtmo dum quidā habitatores ſui ep̄atus non habentes eccās vel oratoria ī qͥbus poſ ſent audire diuina. perebant ab̓ ep̄o vt oratoria in locis illis exigerent in quib audirent diuinū officiū. epͥs occriſione iuramenti predicti dubitabat eccas ibi exigere. ne pretextu nouaꝝ etcaram ec cleſia ſua detrimentū incurrat. queritur ſuper hoc cōſuluit pa. et ipſe mandat eidē

quati. occaſione illius iuramenti nō di mittat quin populo indigenti ſuper eccle lijs cōſtruendis debeat prouidere. Nora ꝙ iuramentū ad caſum inopinatū exten di non dꝫ. Itē ex iuſta cā noue eccē poſ ſunt conſtrui in ꝑrochijs aliorū alias nō debent cōſtrui. De īmunitate eccārum cimiteriorū vel rerū ad eas pertinentiū. Iin domibus. ca. Statu it pa. in capitulo iſto ꝙ in domi hus eccleſiarū placitū vel hoſpi tium nullus ſibi debeat vendicare nō ob ſtante aliqua cōſuetudine. ſed in publi de locis hoc faciant Nota ꝙ placita ſe cularia in eccā teneri non dn̄t. Itē iudi ces ſeculapes pre textui alicuius cōſuetu dinis hoſpitium in eccleſijs vendicare non debent. ¶ Peruenit. Ca. Statuitur in capitulo iſto ꝙ cū neceſſitas īminet nl̓ lus a cuſtodia ciuitatis ſeu vigilijs debe at excuſari. ſed oēs ad hoc generaliter teneantur. vt omnibus vigilantibus ci uitus melius valeat cuſtodiri. Nota ꝙ ī neceſſitate ce ſſat priuilegiū. Itē quod omnes tāgit ab oībus p̄caueri dꝫ. Iudicatū eſt. Ca. Dicitur hic ꝙ tuſtici eccē rura eccē dimittere nō lebent tranſferendo ſe ad priuatoꝝ rura Nora hic contra ruſticos eccleſie. ſalicꝫ aſcriptidos Ca. In quibul Non minus. dam partibus mundi rectores locorū tot onera imponunt eecleſijs vt ſacerdotes earum deterioris cōditōis videciturꝙͣ fu eriut ſub̓ ph̓arcione qui legis noticiā nō habebat imo ſacerdotes et iurā eorū in priſtina libertate dimiſit et de publico ē is neceſſaria miniſtrabat. ſed iſti omnio
ſus onera fede imponunt eccleſijs et iu riſdictōem eccārum ſibi in totū ꝑſurpāt vnde lat̓. concil. ſub̓ ancithemas prohi bet ne talia de cetero attemptare preſu incint niſi epiſcopus et clerus tanta ne ceſſitatē proſpexerīt vel vtilitatē vt ab̓i qꝫ vlla coactiōne eſtiment eis ſub̓uenie̓ dum. vbi laicorūnon ſuppetunt faculta tee. Si vero decetero contra iſta venire preſumpſerit et cōmoniti nō deſtiterint ſe nouerint excōmunicatos nec cōmunio ni reſtituantur donec ſatiſfecerint cōpe tenter. Nota ꝙ laici non dn̄t onera im ponere eccleſijs nec ecirū iuriſdiciōem vſurpar̄. et ſi cōmoniti nō ſatiſfecerit ſūt excōmunicati. Ca. Ecca dei ẜm Cum eccā. euangeliū dꝫ eē domus oxōis et nō ſpe lunca latronū aut ſanguinis forū ⁊ ideo ſtatuit pa. ꝙ iudices ſeculares cas crimi nales vbi de ſanguinis effuſionē vel cor porali pena agitur ibi ſub̓ interminatio ne anathematis nō debecnt exercere. ab ſurdura ē enī ibi cām ſanguinis agitari vbi e̓ tutela refugij cōſtituta. Nota cau ſas criminales laiorū in eccleſijs non debere agitari Itē cōfugie̓tes illuc de bent ab̓ eccā defendi. Inter alia. Ca. Queſitū fu it a pa. vtrū cōfugiēies qd eccam debeat ibi defendi. pa. ſuper hoc diſtinguit. cōfu giens ad eccām aut ē liber aūt eſt ſerus ſi liber quantūcunqꝫ grauia cōmittat n̄ ē cb̓ ecca perviolentia extraſendus nec inde dꝫ donaxi ad mortē vel pena. ſed rec tores eccarum vitā ſibi reſeruent. puni atur tamē cilias ſuꝑ eo quod iaique fe cerit niſi fuerit latro publicus vl̓ noctur nus depopulator agrorus qui publicas ſtratas obſidet ſuis infidijs qui ah̓ eccā extrahi pn̄t nulla d̓fenſione ſibi tradita Si aūt fuerit ſeruus ad eccam cōfugiēs

ſi dn̄s eisde impunitate perſone clericis. iuram entū preſtiterit dn̄s ſus reſtitua cur etiā inuitus. alioquin a dn̄o poterit occupari. Nota diſtinctionē huius dec. circa fugientes ad eccām. Itē cōfugien tes ad eccām dn̄t ibi defendi preter du as per ſonas .ſ. lctronem publicū ⁊ deua ſtatorē agrorū ⁊ vinearum. ¶ Aduerſus. Ca. Lateran̄ cōci. excōmunicauit rectores ciuitatū et alio rum locorū qui ad monitione premiſſa d̓ grauaminibus illatis eccleſijs non ſatiſ facerent ẜm tenorē cōcilij lat̉ .s. e. Non minus Sed quia nec ſic eorū malicia cō quieuit. adijcitur in iſto cōcilio generali vt cōſtitutōes et ſmē qͥ a talibs l̓ de ipſoꝝ mādato fuerit ꝓml̓gate irrite r ī anes ha beantur. in illo nunquā tꝑe valiture. vt rūtumen qꝛ fraus et dolus alicui patroci nari non dn̄t nullus rector decipiatur va nō exrore nec credat vt infratꝑs ſui re giminis tm̄ ſit excōmunicatus quaſi ps illud non ſit cōpellendus ad ſatiſfactōeꝫ quia tam ipſe qui ſatiſfacere recuſaue xit. ꝙͣ ſucce ſſor ipſius exit excōmunicat. niſi infra menſeꝫ ſatiſfecerit do aec ſati fecexit cōpetenter quia in honoꝝ ſucce dit. qui ſubſtituitur in honope. Lotaꝙ laiti exactiones ab eccleſijs exigere non debent. Itē dn̄s pa omniū vtilitatibus intendit. Atē ſniā vel conſtitutio per ex cōmunicatū prolata nulla eſt. nec cōtra ctu tꝑis cōualeſcit. et ita quod ab inicio non tenet. nullo tꝑe cōualeſcit. ¶ Item fraus ⁊ dolus nemini patrocinari dn̄t. Itē ſentētiā excōmunicatōis tranſit in alium in quem lata nō fuit. ſed hoc eſt quia ille ſucte ſit in viciū. Itē qui ſucce dit in honore ſuccedere dꝫ et in onere. Quia pleriqꝫ. Ca. Aliquan do totingit ꝙ ep̄i et alij prelati vt procu ratōem vel aliud ſeruicium impediant
legato vel alij plus extorquent a ſubdi tis ꝙ ſoluant legato vel alij. et ſic in ali orum damnis lucra ſectātur. prohibꝫ cō cilium. ne decetero hoc fiat ꝙ ſi quis for te cōtra preſumpſerit ſic exorta reſtitu at et tantūde de ſuo cogatur pauperibus elargiri. ⁊ ſi de hͦ ad ſuperiorē querela ꝑ uenerit ſi negligens fuerit canouice ſub̓ iaceat vlcioni. Lota ꝙ cū damno alte xius nemo lucrū querere dꝫ. Atē ſi ali quis exigit indebitū a ſuis ſubditis dꝫ il lud reſtituere et tantūdem pauperibus ē rogare. ¶Itē prelatus negligens punit̉ dus eſt. Eccleſie in qua. Ca. Aliqua ecca nondū ē conſecrata tn̄ diuina offici a celebrantur in ea. queritur vtrū cēſeri debeat eode priuilegio ac ſi eēt cōſecrata et rn̄detur ꝙ licet nondū ſit cōſecrata nl̓ lo ture admittitur priuilegiū emunitate quia ex quo diuinis officijs ē dedicata nō eſt temerarijs auſibus quorūlibet ꝓpha nanda. i Nota ꝙ eccā non cōſecrata pri uilegiū habet emunitatis propter diui na officia que celeẜrātur in ea. Immunitatē. Ca. Nindā in ecclelijs vel cimiterijs earū cōmittunt a liquādo homicidia. et alia maleficia ſpe rantes obtinere ibidē impunitatē ſuoꝝ exceſſuū quos nullatenus cōmiſiſſent niſi per eccam ad quā cōfugiunt crederēt ſe defendi. queritur an iſti debeant ab ec cleſia deſendi. rn̄. pa. cū in eo quis puni ri debeat ī quo peccauit. et fruſtra legis implorat auxiliū qui contra leges delin quit. mandat pa. ꝙ tales publice nūcie̓ tur non debere gaudere emunitatis pri uuilegio quo faciunt ſe indignos. ¶ Nota ꝙ quis puniri deſet ta eo in quo peccriuit Item qui offendit canonem beneficium illius impetrare non poteſt. Item ip ſo facto amittit quis priuilegium. Iteꝫ

non debeꝫ quis offe̓dere illum ⁊ quo ſpe tat auxilium. ¶ Ne clerici vel monachi ſecularibusne gocijs ſe īmiſcecnt. Vlta ſunt. Ca. In capitu lo iſto enumerantur quedā ne gocia cā exempli a quibus dn̄t clerici et moncichi ⁊ moniales oēs omni no abſtinere. de quibus ait apoſtolus. nemo militans deo dꝫ ſe negocijs ſecala ribus immiſcerr. Nota ꝙ cauſe miſera hiliū perſonarū ad eccām pertinent. Itē iuſta ⁊ honeſta negociatio licita eſt cle ricis. et hoc intellige cū non habent ſuffi dens bene ficiū. Itē canes vel aues ad venandū habere non debent. Itē nemo militans deo ſecularibus negocijs ſe ī miſcere debet. Sacerdotibus. Ca. Quidaꝫ clerici publice adminiſtrabant negocia laicorū ⁊ eorū procuratores fiebant mē eat pa. dioc. ep̄o vt eis publice denunci et ne decetero hoc faciāt. ꝙ ſi poſtmoduꝫ pͥſumpſerit. et in admmiſtratōem propt̓ cum pecuniariam ī fraude deprehenſi fu eūt ab eccā nō ſub̓uenietur eiſdem cuꝫ ex hoc ſcandalū contingat in eccā gene rari. Nota ꝙ clexici non debent eē̓ pro curatores laicorū nec geſtores negocio rum ipſorū. Itē qui ſcandalū facit eccē eius preſidio ſe reddit indignū ¶ Non magnopere. Ca. Quidā regu lares audiunt phiſicales cōfectiones in & ſumentes occaſionē vt cōſulant fra tribus infirmis. audiunt etiqꝫ leges vt negocia ecce ſciant melius pertractare. Sed quia hmōi regulares mundanis ac tionibus inuolui non dn̄t. ſtatuit conci. turon̄. vt nullus poſt factā in ciliquo lo co feſſionē ad phiſicā vel leges mun
danas legendas permittatur exipe. qd̓ ſi fecexint infra duos menſes ad clauſtrū ſuum nō redierīt ſicut excōmunicati ab omnibus euitētur et in nulla cā eorū pa trociniū admittatur. cū aūt redierint vl timū locū inter fratres in capitulo et in menſa et in oībus alijs habeant ſpem to tius promotionis amittāt niſi miſericor diam ſe. ap. fuerint cōſecuti. Nota ꝙ in ipſo iure ſūt excōmunicati regulares qͥ phiſicam ⁊ leges audiunt. et cum tali bus ſolus pa. diſpenſat vt ad honores promoueantur. ¶ Sed ne ꝑpocuratōes. Ca. qꝛ clerici circa negocia ſecularia et ſub̓ ſe culaxibus iuris plus debito intendebat et eorum iuſticiarij fiebant. ſtatuit con cil. lat̓. ꝙ nullus clericorū talia dececepo exexcere preſumat. Si quis vero contra hoc venire preſumpſerit ab officio eccle ſiaſtico fiat alienus ꝓ eo ꝙ miniſterio clericali negletto vt ſecularibus placecit fructibus ſeculi ſe īmergit contra doctri nam cipl̓i dicentis. nemo militans deo ſe negocijs ſecularibus implicet. Et ſi qͥs religio ſorū aliquid predictorū eſus fu exit attemptare ſeuerius caſtigetur. Nota ꝙ clexici iuſticiarij ſeculariū prin cipum eē non dn̄t. Itē q̄monicio ꝑrecede re dꝫ vindictā vt ī predictie capitulis pa tet et hic. Itē dignitas perſone. aggra uat peccatū. ¶ Clericis. ca. Sturuit tolle tan̄. cōcil. ꝙ clerici iudiciū ſanguinis ex excere non audeant. vnde et hic prohi bet pa. ne clerici per ſe vel per aliosnem brorū truncationes faciant nec iudicent inferendas et qui contra fecerīt honoreꝫ et locū amittant. Itē nullus ſacerdos officiū vicecomitis vel ſecularis prepo ſiti habeat. Si quis contra hec venire pͥ ſumpſerit et commonitus non deſtiterit
h ſꝫ

nouerit ſe excōmulticatū. Lotaqꝫ cleri cus iudiciū ſanguinis exercere non dꝫ. Itē a̓monicio precedere dꝫ vindictam. Secundū inſtitute Ca. Precipit hic pa. ſub interminatione anathemare ne monachi vel clerici cā lucri negocien tur. et ne moncichi firmas habeant a cle ricis vel laicis. nec laici eecas ad firmā teneant. Lota ꝙ clerici ⁊ monachi tā lucri negociari non debent. ¶ Itē mona chus firmas tenere non dꝫ. Itē loicus eccc̄is ad̓ firmā tenere non ē Relatū Ca. Monachi cuiuſ dam monciſterij de bẜruſia ſeculariter vi uebant religione relicta. vnde mandat pa. dioc. ep̄o quati. ap re. eos cōpellat ad ob̓ſeruantiā regularē. quod ſi contradi xerint inde remoueantur. et ſi nō poteſt reformari de monaichis eiuſdem ordinis fratres alterius ordinis in illud inducat vt labores īꝑiorū iuſti edant et tandem illi confuſi rubore ad ſui ordinis obſeruā ticreuertāt̉. Lo. ꝙ mōcichi cōpellē̓di ſūt ad ſeruandā regulam ſuam. Itē hic ē mina in quo monachi poſſant eijci de ſu o monaſterio .ſ. quando nolunt ꝑiuere ſecundū regulam ſuā. Itē ſꝑ reforma ri debet monaſterium de hominibus eiuſ dem profeſſionis ſi fieri poteſt. ¶ Sicut te. Ca. Quidam cleri ci in ſacris ordinibus cōſtituti indifferē tex exercehant offciū tabellionatus. mā dat pa. dioc. ep̄o quati. clericis in ſacris ordinibus cōſtitutis ap. re. pex beneficio rum ſubtractionem interdicat officium cobellionatus. ¶ Nota ꝙ clericus in ſa cris ordinibus conſtitatus tabellio eſſe non dꝫ. Sententiā Ca. Statuit cō cilium generale ꝙ nullus clericus ſen tentiam ſanguinis dictet vel proferat. nec vindictam ſanguinis exerceat. nec
vbi exerceatur interſit. Si aūt occaſio ne huius ſtatuti aliquis eccleſijs aliqd̓ diſpendium inferre preſumpſerit per cē. et. cōpeſcatur. ¶ Itē nullus clerico lrās ſcribet aut dictet pro viudicta ſan guinis deſtinandas. Sed luicis hoc offici um incurijs principum cōmittatur. Itē nullus clericus preponatur baliſtarijs aut huiuſmodi viris ſauguinum ⁊ ſub̓ diacōnus et ſacerdos artem cirurgie nō exerceat. que aduſtionem vel inciſioneꝫ inducat. nec impendant ritum alicuius benedictionis purgationi aque frigide vel ferri candentis. ſaluis prohibitioni bus de monomachijs ſiue duellis antea ꝓmulgatis. Nota ꝙ iudicium ſangui uis clericus exercere non dꝫ. Itē lrās vindictam ſanguinis cōtinentes ſcriber̄ vel dictape non debet. Item clericus viris ſanguinum pree ſe non debet. Itē clericus in ſacris ordinibus cirurgiam exercere non debet Itē purgatis aque vel ferri candentis fieri non dꝫ. Super ſpecula. Ca. Alexan dex pa. ſtatuit in concil. turon̄. s. e. nō ma gno contra regulares perſonas exeūtes ad audiendas leges vel phificā vt niſi infra duos menſes ad clauſtrū redirent ſicut excōmunicati artius vitarentur⁊ in nulla cā ſi patrocinum preſtare volu erint audiantur. reuerſi ad clauſtrū vlti mi fratrum exiſtant et omnē ſpem ꝓmo tionis amttant niſi forte ex miſericordi a ſe. ap. Sed quia nonnulli propter di uerſas opiniones quorundā excuſatio nem aſſumebant volens pa. vt decetero ipſo facto ſententiā excōuiunicationis ī currant mandat quāti. tam dioc. ꝙͣ ep̄i capitulo ipſorum et alij in quorum dio. tales cōmorantur publice denūcient eos excōmunicatos et predictis penis ob̓no xios verū quia dn̄o pa. teologie ſtudiū̓

deſiderat ampliari ne fides catholica cir cūcincta muro inexpugncibili beNatoruꝫ quibus reſiſtere valeant penientibo ex aduerſo. ſtatutū concilij turon̄. extēdit ad archidiciconos decanos plebanos. pͥ poſitos. cantores et alios clexicos perſo natus habentes. nec nō preſbiteros. in ſi īfra ſpaciū p̄ſcriptū deſtiterīt ⁊ appel latōe poſtpoſita p̓cipit ob̓ſeruari. Nota ꝙ religioſi non dn̄t audire leges vel me dicinam. Item ipſo facto quis excōmū nicatur. Itē conſtitutio poſt duos men ſes a tꝑe ipſius cōſtirutionis legat. Itē theologia ſuꝑ omnes ſcientias eſt fauo rabilis. Itē preſbiteri ⁊ perſoncitus habentes non dn̄t audire phiſicam vel leges. alias ſicut xeligioſi audientespu niuntur. Fmit liber tertius Incipit liber quartus.

Incipit liber quartus de ſponſalibuo et inatximonijs. E francia. Ca. Qui dam iuuenis de francia du xit vxorem quandā nobi lem mulierē de ſaxonia ſe cundū cōſuetudinem ſaxo num. iuuenis ille dicebat ꝙ in matrimo nijs cōtraſendis franci non vtūtur eiſ dem cōſuetudinibus cū illis de ſaxonia et hoc ideo quia ſponſauerat eā nō lege ſua ſed ſaxonum dimiſit ergo illam. et aliam vxore duxit. In conſilio queſituꝫ eſt. quid de hoc fieri deberet. Statuit cō cilium vt ille tranſgre ſor euangelice le gis ſubijciatur penitētie. et a ſecundavx ore ſeparetur. et ad primā redire cogat̉. Nota ꝙ in matximonio cōtrahendo po tius cōſideratur intentio cōtraſentiū ꝙ verba quibus mediantibus contrahunt dū̓modo aīo cōtrahendi hoc faciant Itē ſolemnitates nō ſunt de ſubſtantia mā tximonij. Itē verba debent deſeriure in tentioni et non intētio verbis. Itē ad ī tentionē recurrendū eſt. Preterea. Ca Quidā vir et mulier poſunt cōtrahere promittunt ad inuice in pure et ſine cōditione ſide hincī de preſtita ꝙ cōtrahent matrimoniū. po ſte a mutant propoſitū. Queritur qͥd ſit ſuper hoc qgendū an videlicet ſint cō pellendi vel non. Reſpondet pa. ꝙ cōmo nendi ſunt et modis oībus indacendi vt fideꝫ preſtitā obſeruent. Si qt hoc fa cere noluerīt nō ſūt cōpellēdi ne deteris ī de contingat vt illā ducat quā odit ſed ad inftar illorū qui ſorietatē cōtrahunt fid̓ data et poſtea illam ſibi remittunt pōt in patientia tollerari. Lota ꝙ licet fi des ſit pure et ſimpliciter hincinde data de incuximonio cōtraſendo. ſi poſtea di
plicecit cōtraſentibus nō ſunt vt contra hant cōpellendi ne deterius iude cōtigat Ide intellige in ſocietate. Iuuenis Ca. Quidā iuuenis duxit quandā puellā nondū vij. annerū ponſalia cōtraſendo cū ipſa et tempta uit cū ipſa quod cōplere non potuit. Tā dem mortua fuit vel dictus iuuenisch̓ ea rece ſſit antequā poſt vi. annū ſponſali bus cōſentiret et cū alia cō ſanguinea ip ſius puelle matrimoniū contraxit. que rebotur vtrū poſſent ſimul remanere. reſpondet pa. in his que dubis ſunt qd̓ certius eſt ſeruari dꝫ et ideo tā propter honeſtatē eccē quia dicebatur ſponſa es ꝙͣ propter predictū dubiū debent abmni cem ſeparari. Lotandū ergo ꝙ in dub̓i is ſꝑ tenendū eſt illud quod ſecariue e̓ et crytius. ¶ Ad audientiā. Quidā ciuis papien̄. nomine henxicus volebat cōpu lape filiā ſuaꝫ matrimonigter cuidam filiorū cōcinis ſui nomine l. iurauit ꝙ ſi iliaꝫ aliquo caſu habere non poſſet alte ri filio que̓ & altera vxore genuerat eā dem matrimonio cōpularet. et ſic cōtrax erūt ſponſalia. poſtea quidā probauerūt cōſangumitatē inter eos. vnd̓ prefatus h. eandem filiā dare vult alteri filiovt iurauit. Queritur an poſſit. Reſpōdet pa. ſcriptum eſt ꝙ frriter ſponſam fra tris habere non poteſt. vnde mandat ꝙ ilte ſuū propoſitū non adimapleat et pe nitentiā accipiat de illicito iuramento. ⁊ ſi opus fuexit per excōmunicatōis ſentꝭ tiam cōpellatur. Rota ꝙ ſponſalia que nula ſunt impediunt matximoniū cōtra hendum cū cōſanguine a alterius. ſed h facit ſola publice honeſtatis iuſticia. Itē illicitū iuramentū nō eſt ſeruandū. Itē ad penitentiā quiepoteſt cōpelli admone ri tn̄ prius dꝫ et poſtea cōpelli.

De ſpon. et ma.
¶ De illis. Quidam ꝓmittunt iuxamento mnt̓poſito. ſe ducturos in vxo res aliquas mulieres; et poſtea anteꝙͣ matrimoniū contrahant tranſferunt ſe ad partes alias. Querebatur quid face re deberent ille mulieres vtrū pō ſſuit cū illis contraſere. Re ſpondet pa. ſi non fu erit amplius in facto proceſſum liberuꝫ eſt illis mulieribus cū alijs contrahere recepta penitentia de periurio. ſi per eas ſteterit quominusmatrimoniū fuerit cū alijs cōſumatum. Nota ꝙ ſponſa nō te necur ſequi ſponſuꝫ ꝑaigabundū nec diu ipſum expectare ſine aliqua pena du̓mo do non fuerit in mora. Quedā mulier De muliere per vim tradita fuit viro et detenta. que rebacur a pa. cin inter eos eēt incitrimo niū. Rn̄det pa. Int̓ vim et vim e̓ differē tia nec conſtat an poſt violentiā cōſen us interuenexit. et ideo certū pa non po teſt dare reſponſū. nota ꝙ inter vim et vim eſt differētia. Itē certa ⁊ finita d̓ bet eē queſtio et nō duplex ad hoc ꝙ cer ta dari poſſit reſponſio. ¶ Ex lris. Quidā vir ⁊ muli er cōtraxerunt ſponſalia. nec alter intel ligit quod alter propoſuit ⁊ dicebant ſe nō ītellexiſſe. querebatur qͥd deberet ob̓ ſeruari rn̄det pa. iudex pximo dꝫ videre vtrum contrahentes ſint idonei ad hoc diſcretione et etate vt per hoc preſuma tur ꝓ eo ꝙ dicunt vel contra quo facto ſeu cognito ſi alter non intellexit quod altex propoſuit. recurpendē eſt ad cōmu nem intelligentiā verborū et vterqꝫ cō pellatur verba prolata in ſenſu retinere quem ſolent recte intelligentibus gene rare. Nota ꝙ in matrimonio diſcretior etas eſt attendenda et conſideranda. Itē verba obſcur̄ prolata ad cōmune̓ intelli gentiā ſunt reducenda.
¶ Sponſam. Dicitur in iſto ca pitulo ꝙ ſponſam alterius maxime nu bilem et ſeptenne̓ nullus de cē ſanguini tate viri ducere poteſt in vxorē. ¶ Nota ꝙ ſponſam cō ſanguinei cō ſanguineus habere non pōt. quod verū eſt de ſponſa ſeptenni qͥ preſtat impedimentū. Ex parte. Quidam andreas nomine iuramentū preſtitit ꝙ e. mulie rem ab̓ eo tꝑe pro muliere haberet et fi dem ſeruaret. et illa ſimiliter prounſit e idem. quo facto dictus andreas iNſam di miſit ⁊ aliam ſuperduxit. vnde illa muli ex dn̄o pa. fuit cōqueſta. dicit pa. nemini liceat ſuam vxorem dimittere ſine ma nifeſta cā fornicatōis et tunc qut debet iNam reconcilicire aut viuere continen ter ea viuente. mandat dictū andream cōpelli vt illam quā ſuperduxit dimittat et ad prima redeāt et affectū inciritali pertractet. Nota qui vxorē ſuā cā forni cationis dimttit aliā ſuperducere eavi uente non pōt et dꝫ continent̓ viuere. Itē qui dimiſſa vxore legittima cōtra hit cū alia d̓bet cōpelli dimittere⁊ ad pri mam redire ſi eū petat. Ex lris Duo nobiles viri ſiluan. epiſcopatus ſcꝫ v. et h. filios ⁊ fi lias impuberes habebant. cōueniunt in ter ſe ꝙ eos adiuuicē copularēt qd̓ ꝓmi ſerunt adinuicē facturos et hoc tā paren tes ꝙͣ filij iurauerunt. vnus illorū s. fi liam alterius cōſentiente patre iurauit ducere in vxorem. poſtmodū vero voluit aliam ducere. Epiſcopus compellebeit eum ducere illa quam iurauercit. queſi uit epiſcopus a pa. quid eſſet in hac cā faciendū. Reſ pondet pa. quia periculo ſum ē dicto s. contra iurcimentū venire mandat pictauien̄ epiſcopo vt ſi de hoc ſi bi conſtiterit moneat illū ⁊ compellat qͥ tinus ipſam recipiat quā iurauit et eaꝫ
B6 3

inaritali affectu pertrattet niſi rationa bilis cā eam impediat. Lota ꝙ ſponſa lia contrahi poſſunt per verba generali a. ¶ Itē iuramentū īpuberis tenet. Itē cō pellitur qͥs accipere illē quā iurauit ſe dūcturū in vxorē ſed hoc fit ꝓpter iura mentū mn. Nō e̓ nobis Inter regē anglo rum ⁊ filios eius orta fuit cōtrouerfici propter quod rex anglorū detinebat vx ores filiorū ipſius ita ꝙ mariti ad eas accedere nō valebant. Cōqueſti ſūt dn̄o pa. filij regis. mādat m. archiepiſcepis et epiſcopis per angliā cōſtitutis ꝙ cū ſit iuſtū et equā vt vixi ſuas petant vx ores quāti. dictū rege̓ monecne vt filijs ſuis vxores eorū reſtituat. qd̓ ſi infra t̓ minum ſtatutū non fecerit extuc in qua cūaꝫ terra. vel proiuincia detinētimr vel e tiā tranſferātur donec ibi fuerint nulla diuina officia celeẜrentur. vel permittā tur aliqͦ mō celeẜrari preter baptijma paxuulorū et penitentias morientiū. Ro ra ꝙ nitius agitur cū regibus et princi pibus q cū alijs. Itē propter delictuꝫ dn̄i tota terra ſupponitur interdicto. Itē in generali interdicto iſta ſacramēta ex cipiuntur .ſ. baptiſma paruulorū et peni tentici morientiū. Quidā vir vole Pretereci. bat contrahere cū quadā muliere. cōſan guineus illius viri dicebat ſe deliquiſſe cum ea. ſed illud non ciudebet cōfiteri ꝓp ter potentiā mulieris. Queritur qͥd iu ris fit. Rn̄det pa. ꝙ matrimoniū illud fi eri nō permittit̉ ne deterius inde contin gat niſi iuramentū interueni et. Nota ꝙ incitrimoniū ad dictū vnius impedit̉ ne cōtrahatur. Sed ſi iura uentū int̓ue niſet ꝓpt̓ dictū vnius nō impeditur. ¶ Veniens. Quidā iuuenie mū liex m. noīe intantū adamauit quendaꝫ
iuuenē ꝙ vterqꝫ eorū in preſentia triū teſtiū preſtitit iuramētū de inatritonio inuicē cōtrahentes. parentes mulieris hͨ ignorantes eē inuitā ⁊ reclamantē cui dam alij tradiderūt ſed illa ipſum exh̓or ruit. ꝙ nullo mō gib̓ ipſo cognoſci ſe per miſit et cepit pullice cōfiteri ꝙ ⁊ primo viro cōgnita fuit et iurata. Tande ep̄s dioc. cognitoq illi eē̓nt cō ſanguinei eos ab inuice ſeparauit. Sed dū ca tractaba tur et illa nolet cōſentipe viro cui a pa rentibus tradita fuerat. ipſe vix qliam duxit in vxorē. et illa cuidam alij p. no mine fuit publice d̓ſponſata de quo poſt modū filiū genuit. pater illius viri ei op poſuit ꝙ filiū ſuū in virū habere nō pe terat eo ꝙ ab alioviro qui iā defunctus ecat deſponſata fuerat. vnde mulier illa ad dn̄m pa. acceſſit exponens ei oīa ſupͣ dicta. Mandat pa. quibuſdā quāti. ſi in ueniunꝙ predicta muliex ⁊ priore raro iudicio eēce fuerit ſeparcta et cib̓ illo p. ſine cōtradictionē ecce in ꝯxorē traducta et ille tui a parē tibꝯtradita fuerat de pͥ ſenti vitu deceſſit moneāt dictū p. et cō pellant vt prefutā in recipiat in vxoreꝫ ⁊ eā maritali affectione pertractet qd̓ ſi non fecerit eū et ſuper inductā ⁊ patrem ipſius ſi cōtradixerit excicationi ſubij ciat. Nora ꝙ coaictū matrimeniū ē nul lum. Itē oēs impedientes iuriſdictōeꝫ iudicis ſine executione ſunt extōmunicā di quia per hec efficiuntur &e iuriſdictio ne ipſius iudicis. Tum locū. Inter duosciues papien̄. queſtio vertebatur ſuper matri monio eiuſdeꝫ puelle. vterqꝫ dicebat ſe matrimo niū̓ cū illa tōtraxiſſe mulier ti mebat piolentiā ſib̓i inferri a predictis qui eam petebant queſitū fuit a pa. quid fieri deberet. Reſpondet vbi metus vel coactio intercedit cōſenſus locū habere

non poteſt. ſed vhi cōſenſus requiritur metus vel coactio debet repelli et matri moniū ſolum aſſenſu cōtrahicur. et ſic omnis metus et coactio debet repelli ne per timorem dicat ſibi placere quod odit vnde mandat pa. epiſcopo papien̄ vt pu ellam illā de cuius matrimonio querit̉ ponat ie domo aliqua vb̓i nullo modo ti meat et faciat eam cuſtodixi honeſte do nec ſententia fuerit per ſentētiā termi nata. Nota ꝙ matrimoniū ſolo cōſenſu cōtrahitur. Itē inuita matrimonia fie ri non dn̄t. Idē iudex locū ſecurū debet partibus prouidere. ¶ Veniens. Quidā nomine h. quandā mulierē in domo ſuai recipit de qͣ prolem hab̓uit et ei poſtmodū fide dedit ꝙ eam duceret in vxorē. poſt hoc acce ſit ad domū viciui ſui et cū nocte illa ī do mo vicim ſteti ſet. inuentus fuit cū filici vicini dormiuiſſe. Pater puelle inueni ens illos ſimul in lecto cōpulit eū accipe ce in vxorē filiā ſuam per verba de preſe̓ ti. iſte h. acce ſſit ad papā et expoſuit ei predicta vnde mandat pa. epiſcopo loci quati. ſi inueneritꝙ prima muli ere̓ poſt fidem datā cognouerit cū illa remane at Si vero poſt fide̓ datā non cognouerit maneat cū ſecunda niſi per tale̓ metum fuiſſet cōpulſus eā accipere in vxorē qui potuiſſeꝫ cadere in cōſtantē virū. Nota ꝙ ſi fides datade aliqua ducenda ſi po ſtea carnalis copula interueniat. induci tur ſtauꝫ matrimoniū preſumptū. Itē matrimoniū cōtractū per mētū qui cadit in cōſtantē virum non tenet. ¶ Cōmiſſum. Quidā dedit fide cuidam mulieri ꝙ eā duceret in vxodē ⁊ ꝙ cū ea per verba de pn̄ti cōtraſeret ī fra hienniū interpoſito iuramento poſtea ve ro priuata lege ductus volebat religio neꝫ intrare. dubirabatur an poſſet prop
tex iuramentū. queritur qͥd iuris. Re pondet pa. ꝙ tutius e̓ illi iuramenti reli gione̓ ſerucire vt prius cōtrahat et poſ tea poterit religione intrar̓ du̓modo car nalis copula inter eos nō intrauerit. Nota ꝙ iuramentū ſeruandū eſt dūmo do ſine peccato ſeruari poſſit. Itē ante carnalē copulā poteſt altex cōiugum re ligionē intrare etiā altero inuito. ¶ Requiſiuit. MMulier quedā iuramento interpoſito ꝓmiſit cuidaꝫ vi vo ꝙ cū eo cōtraheret. poſteai vero volūta te mutata nolebat cū eo cōtrahere. que ritur qua cenſura ſit ad hoc cōpellenda. rn̄det pa. ꝙ incitrimonia libera dn̄t eē et non coacta. et ideo mone̓da ē potius ꝙͣ co genda qꝛ coattiones hmōi frequenter ſo lent difficiles exitus habere. vel prius ē monenda et niſi acquieuerit poſtea cō pellenda. Nota ꝙ incitximonia libera debent eē non coacta. Itē ẜmvnā lectu ram videtur ꝙ eccā diſpenſet hic. contra iuxamentū propter rōem quē hic reddit̉ Itē coactiones difficiles exitus ſolent habere. Cum in apoſtolica quii atriimo nicilis cā vertebatur inter quendā virū et vxorē eius corā ordinario. ante publi catōem teſtiū. Ille reuerſus domu̓cepit publice dicere ꝙ intex ipſū ⁊ vxorē ſucini ſuiā diuortij fuerat ꝓmulgata ⁊ ſic fal ſitate ſuggeſta quandā aliā facti neſciā ī vxorē accepit. poſtmodū̓ vero per qͦſdā delegatos quib̓s cā fuit cōmiſſa ſniā di uorcij fuit lata. Dubitauit dioce. vtruꝫ matrimoniū illud teneat cā lite pendete intex virū ⁊ illam prioxe̓ vxore̓ cū illa cō traxit. queſiuit ⁊ pa. quid iuris eēt. xn̄. ꝙ bene poſſunt ī ſimul remanere. īpoſita illi viro penitētia cōpetenti et infratēps penitentie carnali copula interdicici. No ta ꝙ matrimoniū qd̓ de iupe nō tenetī
Bb̓ ijij

pro matrimonio ab eccā teneatur non preſtat impedimentū ſecundo du̓modo primū appareat poſtmodū non tenniſſe ¶ In preſentia. Quidā viri e rant in captititate vel alias cbſentes ca peregrinatōis. vxores eorū expecta uerant illos per ſeptenniū et eaiā vi̓tra nec poterant certificari de vira vel mor te illorū quauis ſuper hoc diligenciā ad hihuiſſent et qͣua iuuenes erat nō pore rant cōtinere petebant alijs copulari. Queritur quid iuris. Reſpondet pa. ꝙ quantocūqꝫ tꝑe ita remanſerīt vnienti bus viris ſuis ad alia matrimonia nō poſſunt copulari niſi primo cerrū nunci niū receperit de merte ꝑiporū ¶ Roca ꝙ in matrimonis nō carrit preſcriptis. li cet omnia iura preſcriptione tellantur. Itē altex cōiugum alterū̓ expertare te netur queuſqꝫ ſit certus de morte alte rius. Itē per hanc dec. abrogātur leges que dicūt mulierē per quinquenniū̓ tm̄ expectore virū Diatur hic ꝙ ī Inter opera. dex cetera opera caxitatꝭ magna caritas reputatur peccantē ad penitentia reuo cate. vnde ſtatuit clemens pa. q quittn qꝫ publicas mulieres de lupanari extra xerint et eas duxerīt tapxores in remiſ ſionem eis proficiat peccatom. ¶ Rota ꝙ opus caritatis eſt errantē renocare. Item qui meretricē ducit in vxorē med tur et ſic nota ꝙ caſtitasdꝫ eē in narri monio. Quedā mulier Ad id quod. cōtraxit matrimoniū cū quodā viro in uitri et renitens vt dicebat in xi. anno. poſtea per annū et dimidiū cohabiteuit eidem. tande rece ſit cb illo et tā vir ꝙͣ mulier qd illicitos concubitus tranſiuit poſt hec dicebat mulier ꝙ inuitā et reni tens cōtraxit cū illo et hoc volebat pro
bape. vnde ab illo ſeparari debebat. que rebotur quid iurie Reſpondet pa. quam uis xi. annos ab̓ inicio habens inuita ⁊ reuitens tradita viro fuiſſet. quia tamē poſimodū pac cinnū ⁊ dimidiū cohcibita uat eidera cōſenſiIevidetur cogi dꝫ ad ip ſura redipe. nec teſtes recipiēdi ſns. ſi qͦs mauliex vellet ſaducere ad ꝑrotanduꝫ ꝙ non cōfenſit in illum. qꝛ mora tami tem poris probatōtra excludit cū illa cōcictio iam tranſiuerit in cō fenſa. vnde mādat ordinario loc vt propt̓ hoc nō dimittat qͣmians cōpelat vtriqꝫ ad traciandu alterā inciritali affectū niſi ambo velet ad religione̓ tranſia cōvterqꝫ ſide alte ri non feruauerit. Rote ex iſta det. pre ſumptōes iuris ⁊d iunre. Itē quis tacite videtur cōſentire. Itē matrimoniū qd̓ cib̓ imicis non tenet tractu tꝑis conaleſ cit. Itē que per uictā fiunt per ſequen tera cōfenſa palemt nec teſtes in cōtra vium At cmodo recipiendi. Itē mutaa drlicta pari tēpenſatione tollūtur. ¶ Sicut ex līs. Quidā nomi ne lamperme inrauit ſe dycturū mulie cem p. nomine in mcinū patris ipſius mū lieris iuramentū ſimiliter ꝙ ei filiā fuā traderet in vxerē nec ſtetit per virū ſed per mulierē qͥminus matrimoniū cōtraꝝ iſſent. poſtmodū quataor annis vel qͥn qꝫ elapſis quandā aliā ē. nomine ꝑ per ba de preſentr de ponſauit. Querebatur quā de iſtis habere dehecit. Reſpōdet pa. et tucindat epiſcopo lociſi conſtiterit ei ꝙ idem lampertus primā mulierema per verba de futuro et aliā par verba de preſe ti deſponſauerit matrimoniū fecundo cō tractum legittimū iudicet. impoſita inli viro penitentia cōpetenti pro eo ꝙ pri mam fidem irritā fecit niſi etiā iuramē to ſus certā terminū̓ cppoſuerit infraqꝫ illain duceret in vxorē nec ſtetit per eū

quin ad ſtatatū terutnū matrimonium tōſumaret et ſi forte qū vtraqꝫ per verba de futuro cōtraxerit pximū iuramētūip̄ꝫ ſeruare cōpellcit ⁊ de ſecundo ſibi penitē tiam iniungat. Si vero de his nō conſti terit ad plenum taindiu adhuc de cā cog noſcit donec ſuper his pleras inſtruatur Nota ꝙ matrimoniū preiudicat iuremē to. Itē iuramentū primo factū ſeruan dū ē. niſi fortius vinculū ſuperneniat. Itē ſi per me nō ſtat quominus faciā qd̓ promiſi nō eſt mihi īputandū. Idē vb̓i paria vīcula ſūt primū tenet ſcd̓m nō ob ligat. Itē quādiu iudex plene inſtruatur de ca cognoſcere dꝫ. Cum apud. Queſitū fuit a pa. vtrū mutus ⁊ ſuꝑduepo ſ ſunt cōtra hece matrimoniū̓. xn̄det pa. edictū de ma trimonio dōtraſſendo prohibitoriū ē qd̓ e̓dicere quicunqꝫ non ꝓhibetur ꝑ iura per cōſeq̄uentiā contrahere pōt et ſolus cōſenſus ſufficit qd matrimoniū contra ſendū. vnde ſi mutus ⁊ ſurdus velint cō traſere et inuenicint cū quibus eis non debent denegari. quia quod nō poſſūt ver bis per ſigna valent declarare. Nota ꝙ edictū de matrimonio prohibitoriū ē. Itē quod nō prohibetur cōceſſum intel ligitur. Itē ſolus cōſenſus facit racitri moniū. Itē in matximonio ide faciunt igna quod verba et hoc intellige cā con traſſentes voluntatē ſuam verbis expxi mere non pn̄t. Itē non reert an verbis vel ſignis qͥs declarat voluntatē ſuam. ¶ Dilectus. Quidā nomine ro bertus filiā ſuam cuidam iuueni matri momaliter copulauit. ignorans ꝙ ille iu uenie eē̓t furioſus. vnde petebat filie ſue prouideri. rn̄det pa. ꝙ cū muli ex illa cuꝫ ipſo viro qui cōtinuo furore laborat mo raxi nō poſſit et ꝑropter alienatōem fu ropis legittimi legittimus inter eos cō
ſenſus interuenire nō potuit. Mandat pa. epiſcopo loci vt ſi reetaliter ſe habu exit predictos ab̓ inuicē ſtudecit ſeparare Nota ꝙ qui nō poteſt cōſentite nō poteſt matrimoniū cōtrahere. Queſitū Tue fraternitati fuit a pa vtrū per ſola verba poſſit con trahi matrimoniū et ſi per ſola verba q̄ ritur. ex quibus rn̄det pa. ꝙ matrimoni um ī veritate cōtrahitur per legittimuꝫ cōſenſum viri et mulieris. Sed perba nece ſaxid ſunt quantū ad eccām expri mentia cōſenſū mutuū de preſenti. et ꝑ cōſenſum reuera cōtrahitur matrimoni um quia muti poſſunt contrahere matri moniū per cōſenſ mutuū ſine verbisdū modo per aliqua ſigna cōſenſū exprimā Sed pueri ante legittimos annos per ſola verba nō contrahunt cū antea eoꝝ cōſenſus non ſit legittimus. Rota ꝙ ſo lus cōſenſus facit matrimoniū exprei ſus verbis vel ſignis. Itē mutus pōt contrahere matrimoniū Itē ꝑueri non po ſſunt matrimoniū cōtraſerē qꝛ nō po ſunt cōſentipe. ¶ Tua nos. Quidā iuuenis ſe pe requiſierat quandā mulierē vt ei car naliter commiſceretur ſed ipſa conſen tire nolehat niſi deſponſaret eandē in. tandem nullo preſente ac nulia ſolemui tate adhibita dixit illi muli exi iohēnes te deſponſat cū non vocaretur iohannes ſed finxit ſe ſic vocari non credene prop ter ea matrimoniū cōtraſere cū eadē ex eo ꝙ ipſe non vocaxetur iohannes nec habebat propoſitū cōtraſtendi cū ea nec cōſenſit in illam. Queritur vtrū ſit ma trimoniū inter eos. rn̄det pa. ꝙ cū pre farus vir mulierē illam d̓ ponſauerit. propria perſona et ſub nomine alieno qͦ votari ſe finxit et inter eos ſit carnalie copula ſub̓ſetura. videt̉ pro matrimonio

preſumendū niſi expre ſſedictū fuiſ pa pe ꝙ N nec propoſuit nec cōſenſit illā ducere in vxorē. Inde dicit pa. ꝙ ſi ree ita ſe habet videlicꝫ ꝙ ille nō prepoſuit eam ducerei vxorem nec cōſenſit in eqͣ non debet ex illo facto matrimonium iudicari quia in eo nō inuenitur fub̓ſtan cia coniugalis contractus nec forma cō traſendi matrimonium quia ex altera parte dolus ſolūmodo affuit. et defuit om nis cōſenſus ſine qͦ matrimoniū nō con trahitur. Rota ꝙ ad hoc vt matrimoniū cōtrahatur neceſſe e̓ vt vterqꝫ cōtrahē tium cōſenticit in alterū. et ꝙ forma ver borū per quā matrimoniū cōtrahitur ex preſſe vel tacite exprimat̉ et ſic ſubſtā tia et forma neceſſaria ſat aliqs nō eſt matrimoniū. Itē hic ē caſus ſpecicilis in quo dolus profuit. Itē deſtructo prīcipa li deſtruitur acce ſſoriū. ¶ Cū in tua. Ca. Quidā vir ⁊ mulier polebant cōtrahere matrimoniū ẜm cōſuetudinē loci. propoſitū fuit pul lice in eccā vt qui ſciret impedimentum ilad exponeret. Sed nullus cipparuit cō tradicens famā tamē priuatū impedimē tum parentele referebat vt oīs ſuſpicio tolleretur ex parte cōtrahentium offerr bantur iuramenta inaiorū ſuorū ex pro pinquitate ſua quia nulla eēt cōſangui nitas inter eos. Queritur quid ſit in hͦ articulo facie̓dū. Rn̄det pa. ꝙ ſi perſona grauis cui merito ſit fides adhibenda d̓ nunciat ꝙ illi ſūt cō ſanguinei ⁊ de fama probat vel ſcandalo. auit etiā ipſe iudex d̓ pleins certificari per ſe poſſit. uidex nō ſo lum dꝫ iuramenta parentū ſponte obla ta non recipere ſed etiā dꝫ illos cōpeller̄ aut tali cōtractu deſiſtant exquo famax ſcandalū eſt ꝓbatum ſi moniti induci nō poſunt. vel contra famā hmōi iuramen ta exhibeant ꝓpinquorū alioquin ſi per
ſona denūcians talis nō fuerit vel ſi tal fuexit ⁊ de fuma vel (candalo nō ꝓbaue rit monendi ſūt ne cōtrahant ſed nō cō pellendi. Nota ꝙ qui denunciat dꝫ eē ẜo neſta perſona ⁊ grouis. alias repellitur a denunciando. Itē fama vel ſcandalū impedit matriraoniū cōtraſendū. Itē cō tra famā probatio admittitur. ¶ Conſultationi Conſuetudo eſt in quibuſdam locis ꝙ ſponſus et ſpō ſacūdebent benedici veniūt ad valuas eccē id eſt ad oſtīa eccē ſponſa tūc dicit ꝙ nunquā conſenſit in ſponſū matrimo maliter ſed ſponſus vult ꝓbare cōtrari um .ſ. ꝙ in matriconiū illius conſenſit. Queritur verū ſponſa ſit audienda ⁊ di citur ꝙ non dꝫ audixi cū eius ſimplex af ſertio non debeat legittimis reſtibus pͥ ualerē. Secundo ponitur clius caſus. Quidam de ponſauerūt aliquas in vxo res ſponſe benediciione recepta ſtatim ante carnalē copulā auffugiunt a ſpon ſis dicētes ſe nullatenus in illis conſen Ie. ſꝫ cōpulſe ꝑmētū ꝓferebat verba cō ſenſus ſed animo diſentiebant querit̉ vtrum iſte ſponſe ſint audiende. rn̄det ꝙ ſic et ſi talis mētus probatus fuerit qui poſſit cadere in cōſtantē virum ⁊ſpōſis mexito ſūt ſeparāde. No. ꝙ potis teſtibs cpedendū eſtꝙͣ ſimplici aſſertōi alicuius Itē inatrimoniū per mētum contractuꝫ qͥ voſſit cadere ī conſtātē virū non valet. ¶ Gemma. Theberga filia ge̓ me dū̄ eēt infra vij. annū coaſtituta con traxit ſpōſalia cū petro ſilio h. de alfario ab ipſa genima ⁊ predicto b. parentibꝰ pena fuit appoſita que contraueniret pe nam alteri parti perſolueret. poſtmodū dictē g. contraxit matrimoniūcū alio h nomine. vnde hac occaſione dictus h. a predicta gemima penaꝫ in ſtipulatione appoſitā nititur extorquere. vn̄ queſta

¶ De de ſpon. impu.
eſt dn̄o pa. papa dicit cū matrimonia li beradebent eē⁊ ideo ſtipulatio pene ī mo trimonio vel ſponſalibus cippoſita meri to ſit improbando. Mandat quatinus ſi eſt itaiudex dictū h. per excōminicatōeꝫ cōpellat vt a petitōne predicta deſiſtat. Nota ꝙ matrimonia ſiue ſponſalia libe ra debent eē ab omni coactione perſone t pecunie et ſi pena fuerit appoſita non te net promiſſio ſiue ſtipulcitis pene. Is qui ſide Quidā iuuenie dedit fide cuidam mulieri ꝙ eā duceret ī pxorē ⁊ eam poſtmodū carnaliter cog nouit poſtea in facie eccē cū alic matri monium cōtraxit. queritur quā iſtarum debeat habeꝝ. dicitur ꝙ ad primā redir̄ tenetur quia licet preſumptū matrimo nium videatur contra tn̄ preſumptionē probatio in cōtrariū̓ nō eſt admittenda. vnde ſequitur ꝙ matximoniū poſtea de facto contractū nullū ſit. Nota ꝙ hec ē pͥ ſumptio iuris ⁊ de iupe contra quā proba tio non admittitur Si īter virū et vx orem cōſenſus de preſenti interuenerit ſub̓ hac forma verborū. ego accipio te in meqꝫ. et ego occipio te in meū̓. vel per a lia verba cōſenſum exprimentici de p̄ſen ti ſiue iuramentū interuenerit ſiue non non licet alteri poſtmodū ad alia vota tranſire quod ſi fecerit etiā ſi carnalis copula ſit ſubſecuta debent ſeparari et primū matrimoniū in ſua firmitate ma nere ſed ſi inter eos verba interueniunt de ſuturo dicendo vnus alteri ego accipi am te in mec̓i. et ego accipiā in meū vel ſil̓ia. ſi alt̓ cū altera per verba de pn̄ti poſtmodū cōtraxerit non dn̄t ſeparari e etiā ſi inter ipſū et primā iurcimentum interuenerit. ſed d̓ fide mentita eſt peni tentia iniungenda eis. Nota ꝙ turamē tum nō eſt de ſubſtantia incurimonij. Adoleſcens ¶ Adoleſcens qui
dam cū quadā cōtroxit per verba de futu ro mſus fuit ſepe Nā cognoſcere ſed nō potuit poſtmodū cū alia cōtraxit per ver ba de preſenti queritur quā illarū debꝫ habere. dicitur ꝙ primā habere non pōi quia cū illa non fuit verū matrimonium nec preſumptū qꝛ conatus non habuit effectū et ita ſecundā habebit vxorem. Rota ꝙ concitus ſiue voluntas ſine eſ fectu non nocet et verba cum effectu acci pienda ſunt. ¶ De heſponſatione impuſbe rū Da fraternitas. ¶ Pater ſimiliter vult ꝙ filius eius con trahat cū aliqua muliere filio adultus nō vult cū illa cōtrahere. querit̉ an pater filiū cōpellere poſſit vt cū illa controhat. dicitur ꝙ ſi filius nō cōſentit fieri nō poteſt. Sed filiū̓ nondū adultū poteſt pater cui vult in matrimonio tra dere. quid ipſius voluntas adhuc diſcer ni non poteſt. Sed poſtꝙͣ venerit ad le gittimā etatē dꝫ factū patris ratū habe re ſi ſibi placuerit ſed nō cōpellitur. Lo. ꝙ libera dꝫ eē voluntas in matrimorio contrahendo et filius non adultus in hoc patri ſubicicet Itē pater nō poteſt coge re filium adultū ad cōtraſendū. Filium vero non adultū coger̄ poteſt vt videtur quod verū̓ eſt quo ad ſponſal̓ia nō qͦ ad matrimoniū. quod pꝫ cū dicitur in lrā. dū venexit ad legittimā etatē et illud qd̓ poſtea ſequitur dꝫ exponi de debito ho neſtatis. nō neceſſitatis. Vbi non ē. Dicitur hic ꝙ ali cui quorū vterqꝫ vel alter qd̓ legittimā etatē ad matrimoniū ſpectantē non pue necit cōiungi non o̓bent niſi forte aliqua iuſta cā interueniente vtputa pro bono pacis cuis cōtrariū fuit cā ho ꝓhibitōis

puta cōtrahebant aliqui in minori etate cū ad etatē legittimā perueniebant di plicebat alceri et ſic nō contruſebont ꝓp tex quod ſcandalū et odiū inter parētes oxiebatur. Rota ꝙ pro bono pacis r̄for mando toleratur matrimoniū qd̓ alias fieri interdiceretur. Puberes. Iſidorus interpte tatur quis dicatur pubesdicitur pubes a pudeda corporis. qꝛ loca illa primo la nuginē ducūt. quidā tamē cōputāt pu bertatē ex annis primis. id eſt illū pubt cem dicūt qui annū xiiij. cōpleuit quam uis tardius pubeſcat. Sed verū̓ ē̓ illum pyberē eē qui ex habitu corporis puber tatē oſtendit et generare poſſit ⁊ puer pere dicūtur que in puerilibus ā̄nis pa xiunt. Lota ꝙ in matrimonio cōtrahē do non dꝫ cōſiderari tēpus. Sed vtrum ſit talis qui generare vel cōcipere poſſit tā in maſculo ꝙ in femina. Irās. Quidā cū eēt etatiele gittime ad matrimoniū contrahendum deſponſauit quandā puellā in cunabui poſtmodū cognouit matrē et eam in vx orem accepit. Dubitabatur an eā in vx opera habere poſſet. Rn̄det pa. ꝙ ſi prefa ca vix matrē puelle in vxorē accepit āte quā puella ſeptimū annū cōpleret ma trimoniū tenet quid hmōi diſpenſatōes que infra vij. annū fiunt nulle ſunt ve rntamē ſi poſtquā puella vij. ānu̓ cōple uit vir ille matrem accepit quia extunc placere cōſueuerūt ſponſalia matrinio niū̓ illud ſeparari dꝫ nec matrē nec fili am habere poterit. Lotaꝙ ſponſalia ante vij. annū̓ cōtracta nulla ſunt poſt vij. annū̓ valent et tenēt. Itē qd̓ ab mi cio non paluit tractu temporis valere incipit. ¶ Acceſſit ¶ Quidā .n. nomine cō traxit ſponſalia cū quadā puella ī mino
ri etate ſiue infra nubiles annos et cū ipſa in dictū n. cōſentire nollet ab̓ eo fu it per archiep̄m abſoluta. poſtmodū dic tus n. cū matre puelle matrimoniū con traxit et ex ea filios ſuſcepit. Dubitauit archiepiſcopus vtrū incurimoniū illud teneret et filij eorū legittimi ſint haben di. ſuper hoc pa. cōfultus rn̄det et mādat archiepiſcopo qͥnatinus ſi conſtiterit ei ꝙ puella non eſſet. vij annorū quando prefato n. depoſita fuit. et ꝙ ide n. fuiſſet abſolutus cb̓ ipſa matrimoniū illud le gittimū iudicet et proſē eorū legittimā nunciet qꝛ deſponſationes infra vij. qnū non tenēt ſi cōſenſus poſtea non accedat Si vero dicta puella antequā deſponſa ta a predicto non fuiſſet vij. annū com pleuexit quāuis ab ipſa abſolatus fuiſ ſet quic in eū cōſentire nolebat incitrem puelle habece non poteſt Rota ꝙ diuor cium dicitur celeẜrari inter quos nullū fuit matximoniū. Itē ſponſalia infra ſeptimū annū cōtracta non tenent ⁊ ito non impeditur cōiungi qui contraxit cū matre illius puelle dū̓modo poſt vij. an num ad inuicē non cōſenſerīt. Itē rati habitio ſub̓ſequens cōfirmet cōtractuꝫ preordentē. Continebatur. Quedā pu ella infra nubiles ānos cōſtituta tradi ta fuit in vxorē cuidam iuueni et cb̓ eo traducta poſtmodū cū peruenit ad nubi les annos poſtulauit licentiā cū alio cō traſendi dicens ꝙ in illū nō cōſenſit. iu uenis ille in contraxiū allegauit. ꝙ et ſi forte cū deſponſauit eā duꝫ annū xij. nō attigiſſet. ita erat etati prexima ꝙ eam carnaliter cognouit et parentes ipſiue aſſereb̓ant eā eē etatis legittime. Que ſitum fuit a paoctū eēt potius credenduꝫ rn̄det pa. ꝙ in decretis habetur expreſſa̓ vt ſi vir dicat ꝙ vxorē ſuā cognouerit

De deſpon. impu.
ſtandij eſt verbo viri et in calu premiſſo ſtandū eſt verboviri qui dicit ſe eaꝫ cog nouiſſe ſꝫ illud iuramento firmauerit. Si vero fuit etati proxima vt in xi. an no vel circa xij. et cū aſſenſu ſus deſponſa ta et cognita ab̓ eo ſeparaxi non dꝫ pre cipue cū parentis ipſius ea legittime eta tis faterentur in fine dicit ꝙ ſi puella in fra nubiles annos alicui fieret diſpenſa ta. non licet alicui de cō ſanguineitate il lius cui deſponſata fuerat ducere in vxo rem. nec ſponſus poterit cliquā accipere de cōſanguineitate ſponſe. Lota ꝙ poti us creditur viro ꝙͣ mulieri ſed hoc ē fa nore matrimonij. Itē ab xi. anno dicit̉ mulier proxima et nuptui apta. Irem ſponſalia infra nubiles annos contrac ta licet ad matrimoniū nō proueniant. impediunt matrimoniu̓ cōtrahendū cū oī hus cōſanguineis alterutrius. ¶ De illis. Aliqui infra nubi les annos cōſtituti inaiores vij. annis cō trahunt ſponſalia. ſiue vterqꝫ ſiue alt̓ antequā ad legittimos annosperueniāt Si poſtulent ſeparari non ſūt audiendi vero alter eorū perueniat ad legittimos annos altero in minoribus adhuc exiſte te ingior ſi petat ſeparari nō e̓ audiendo niſi cū alter ad etatē legittimā vel debi tam peruenexit et petierit ſeporari tūc iudicio eccē pn̄t ſeparari. Si vero quan do cōtrahūt ſpōſalia alt̓ eoꝝ maior fuit⁊ alt̓minor ſi maior poſtulet ſeparari nō eſt audiendus quia ex quo in eū ſemel cōſentit non poteſt amplius diſſentire niſi minor cū peruenerit ad etatē legiti nia petiexit ſeparari. Nota ꝙ illi qͥi mino ribus annis cōtrahunt ante legittimā etatē non pn̄t reſilire. Itē maior del expectare minorem. Itē ſufficit ſemel in aliquē cōſentixe ¶ Anobis. Quidam infra nu
biles annos iunguntur nomine matri monij ſi vterqꝫ vel culter antequā ad le gittimos ānos perueniant petierīt ſepa rari. queritur vtrū ſint audiendi. rn̄deꝫ pa. ꝙ cū legittimos annos cōiugalē con ſenſum non habeant vſqꝫ ad legittimaꝫ etatē expectare tenentur et tunc cit cō firmetur matrimoniū aut infirmerur. niſi carnalis copula antea interuenerit cū illa tempus anticipare ſoleat puber tatis. Nota ꝙ ante annos legittimos nō pn̄t aliqui incitrimonigliter cōſentire Itē matrimo niū non ſꝑ conſideratur ſe cundū annos quia aliquando carnalis cō mixtio anticipat etatē et inducit matri moniū precedentibus ſponſalibus et ma licia etiā ſupplet etatē. ¶ De illis. Quidā in minori e tate ſponſalia cōtrahunt et trciducātur poſtmodū diuortium petunt minorē alle gantes etatē aut vim ſibi illatā. queri tur quid iuris. rn̄det pa. ꝙ ſi ita fuerint etati proximi ꝙ potuerīt carnaliter cō iungi pretextu minoris etatis nō ſunt ſepaxandi. ſi vnus in aliū̓ viſus e̓ cōſen ſiſſe quia in eis malicia ſupplet etatē ſꝫ cuiuſcunqꝫ ſūt etatis ſe poſſunt per illa tam ſibi violentiā excuſare niſi poſtvio lentiā cōſenſus accedat. Nota ꝙ malici a ſupplet etatē in matrimonio qd̓ intelli go ſapientic diſcretione doli capacitatē Itē violentia omni tꝑe excuſat. Item matrimoniū̓ per vim cōtractum per con ſenſuꝫ ſequentē fit firmū qd̓ prius erat infixmum. Atteſtationes Quedā cauſa matrimonialis vertebatur inter h. iuue nem. et g. mulierē ſuper cā illa coram or dinario teſtes fuerūt producti. dubita uit iudex qualiter ī ca procederet. miſit atteſtationes teſtiū dn̄o pa. atteſtationi bus illis inſpectis cōſtitit dn̄o pa. ꝙ inue

nis ille nondū attigerat xij. annū quan do dictam gͦ in vxorem accepit. et licet ni ſus fui ſſet ea̓ corrumpere ẜm ꝙ vtex ꝙ confitebatur mulier tamen credit ſe vir ginem euaſiſſe. ſed ipſe antequā perue ni ſſet ad xiiij. annū ab ea receſſit et cū poſtmodū ad annos legittimos perueniſ ſet pe tebat illum in virū u̓ſu. rn̄det pa. eideꝫ ep̄o dicens. ꝙ ſi mulier illa per ido neos teſtes probare nequiuerit ꝙ poſt xiiij qnnū etatis ſue. vel circa finem xiiij anni predictus iuuenis cōſenſiſſet in eā recepto iura mēto ab ipſo ꝙ poſtꝙͣ ad le gittimam etatē peruenit eē habere non cōſenſit vxorē. dictū iuuenē a predicta j. debeat ſeparcire et dace vtriqꝫ licenti am cū alio cōtraſendi vel alia Notaꝙ inutilis conatus non facit preiudicium. Itē poſt publicatas atteſtatōes de nouo pn̄t teſtes recipi. Itē hic defertur iura inentū reo quans actor nihil probet cū ta men deberet ab̓ſolui quia actorr nō ꝓ bante res cb̓ſoluitur. ſꝫ hoc ſit propter pr̄ e ſumptiones quid tēptauit ea corrū pere et etiq fruore matrimonij. ¶ Ex lue. Quedā puella. xij. annorū deſponſata fuit cidam puero ix. vel. x. annorū et poſtmodū de volun tate patris non de ſua. vt dicebat ad do mū patris illiuepueri ducta fuit inuita et nolens. ⁊ minis parentū cōpulſa fecit ibi per annū moram et tandē ad domum patris ſui eſt reuerſa dicēs qd̓ nunqͣaaꝫ in eū̄ cōſenſit nec pult cōſentire. īmo pe tebat licentiā cū alio cōtraſendi. quere batur quid iuris. xūdet pa. cū dictus pu ex nondū adxiiij. qnnū ꝑuenerit nec ad eam carnciliter acceſſum hab̓uerit. mā dat ꝙ ſi puella cōmonita ipſū voluerit expectare quonſqꝫ ad etatē legittimam peruenerit ſi eſt ita vt eſt propoſitū libe ram tribuat liuentiā cū alio cōtrahendi.
Nota ꝙ ſponſalia per vim cōtracta nō te nent et ideo datur huic licentia cōtrahe̓ di. ¶ Itē cohabitatio vnius anni nō ſuffi cit ad perſumendū cōſenſū matrimonis lem quod verū eſt vbi inuite quis cōtra hit nec nunquā cōſenſit. Duo pueri. Duo pueri g. vi ānos habens et guilelma. vij. matrimo nialiter ſunt cōiuncti. qui ſic per tres an nos manſerunt. et ſic ſponſalia renuerūt que ab imicio non valebant. poſtmodum pater puelle ipſam cōpulauit cuidaꝫ a lij m. nomīe cū quo pacifice pexvij. ānos permanſit. Tandem dimiſit eandē qꝛ cre debat ipſam aliū virū g. habere cui fue rat primo de ſponſata g. ad annos diſcre tionis perueniēs cū cilia tōttaſendi licē tiam poſtulauit. qua obtenta contraxit cū quadā s. nomine cōſoẜrine dicie gui lel me. et cū ea per aliquod tēpuscohabi tans vt dicebat non cognonit. andē. ip ſa tamē ab̓ eo ſe cognitam aſſerebat. po ſtea vero pater guilelme cū vidiſſet eaꝫ a ſecundo viro dimiſſaini cōpulit dictum guil. vt s. nepotē ſuam dimitteret et ad guilelmā que poſtmodū per biennium dohabitauit eide. queſitū fuit a pa. quid ſuper his eēt agēdū̓. et ipſe reſpondit ꝙ inter gͦ ⁊ guilelmā non fuerit matrimo mum ꝑuerili etate impediente. et licet i dem poſtꝙͣ illa nupſit alij potuerit aliaꝫ ducere in vxorē cōſobrinā guil. habere non potuit propter publicā honeſtatē. ſi ue eē cognouexit ſiue nō nec adguilel. potuit redire. quia fuit alteri legittime copulata. Cū ergo g. dicrt ſe non cogno uiſſe .ſ. cōſoẜrinā guilelme aliā ſi volue rit poterit ducere in vxorem. et g alteri viro potexit copulari. et cū fuerīt ſepa rati penitenticidꝫ vtriqꝫ iniungi ad tē pus pro vitando ſcandalo. Si vero cōſta rzegs. cognouiſſe nentri altero viuēte

De clamdeſt. deſpon.
dabitur licētia tōtraſendi. et guilelma manebit cū m. impoſita ipſi m. penidētia cōpetenti ad tēpus. qui pro ſuci volunta te ſine iudicio ecce dimiſit eandem. Nota ꝙ publica honeſtas impedit matrimo nium cōtraſendū et diximit iam cōtras tum. Itē matrimoniū ſuperueniēs ſpō ſalibus diſſoluit ea. Itē vir caput e mu lieris Itē propter ſcandalū penitentici dꝫ iniungi. Itē inceſtus impedit matri moniū cōtraſendū. Itē nemo ſine iudi tio eccē dꝫ ſua vxorē dimittere. Ad diſſoluendū Quidā noīe iohannes cōtraxit matrimoniū cū qua dam ꝑuella e. nomine infra ſeptennium tōſtituta. tande̓ ex parte puelle accuſa batur matrimoniū propter cōſanguinei tatē. predictus iohannes multas excep tiones propoſuit per quas intēdebat ac cuſatores cib̓ accuſatione repellere. Cū qꝫ ſuper exceptionib̓s ipſis fuiſſet mul tipliciter diſputatū. pa. auditis qnecūqꝫ partes proponere voluerat interloquen do pronunciauit. inter predictu iuueneꝝ et puellā nec matrimoniū nec ſponſalia fuiſſe cōtracia. quia puella nondum ad vij. annu̓ peruenerat. Vnde accuſatio locuꝫ habere nō poterat cū non eēt quid poſa legittime accuſari. ſed denuncicri poterat cōſanguineitas vt interdiceret matrimoniū cōtrahendū. vnde pa. ſtatu it terminū ad denuncicitōem ꝑrobanduꝫ ſaluis exceptōibus propoſitis ac etiam proponendis. ne vero in puellā aliquid ī terim attempterur. precepit pa. ne in ne gocio vlterius procedatur de nouo donec de ſetur a denunciatione. vel ea probata ordine iudiciario procedaturqꝫ ſi contra hoc mandatuꝫ aliquid in preiudiciū pu elle fuerit attemptatum illud decernit pa. ixxiiij et ingine. Nota ꝙ infra vij. a num nec matrimoniū nec ponſalia con
trahi poſſunt. Itē matrimoniū qd̓ nō eſt accuſari non poteſt ¶ Itē tōtra accu ſatōem qͥ non tꝫ exceptio preponi nō po teſt. Itē quādocunqꝫ denunciotur cri men quod nō eſt cōmiſſum ſed cōmittē dum. Itē quod ſit cōtra preceptū pa nō tenet. Tue nohis. ¶ Quidā filiā ſua circiter xij. annū habentē deſponſauit cu idam nobili qui ſubarrouit eand per ā nuli īmiſſionē cōſenſu mutuo accedente. poſtmodi̓ puella ipſa fuit alteri copula ta dubitatū fuit vtrū illa puella deberꝫ remaner̉ cū ſecundo an deberet redire qd̓ illum cui fuit primo de ponſata. Conſul tus pa. xn̄det ꝙ non cōſtitit ei cums etate eē̓t puella qn̄ cū primo viro extitit de ponſata. cū dicatur. ꝙ circiter xij. annuꝫ habebat. vel vtrū malicia ſuppleret eta tem. dicit ꝙ ſi puella nubilis non erat e tatis cū viro extitit deſponſatā et malici a nō ſuppleret etatē ꝓculdubio īter eos nō matrimoniū ſed ſponſalia fuerūt con tracta quāuis cib̓ ipſo viro eadē puella fuerat ſuberrata. et ita remanere dꝫ cū ſecundo viro cū quo cōtraxit. in etate le gittima. Nota ꝙ malicia ſupplet etatē circa matrimouiū cōtraſendū. Itē ma trimoniū cōtractū in etate legittima ſo uit ſponſalia ī minori etatē cōtracta. ¶ De clādeſiina deſponſanone. Iquis clam. Si quijs occulte deſponſauerit aliquam mulierē et ipſe eā peccit poſtmo dum in vxorē⁊ ipſa neget deſponſatōeꝫ vir dꝫ hoc probare. et ecōuerſo ſi vir h negauerit mulier probare dꝫ. alias af ſoluetur vt̓qꝫ. Lota ꝙ qn̄ regatur ma trimoniū clādeſtine cōtractū ei qͥ ſtat ꝓ matrimonio incūhit probatio.

¶ Quod nobis Illi qui tōtra hunt matrimoniū occulte ita ꝙ aliqua probatio fiexi nō poteſt. queritur quid iuris ſit dicitur ꝙ non ſnt ab ecca aliqͣti nus cōpellendi ſi altex negauerit verū tamen ſi illi hoc voluerīt publicare ab eccā talia inatrimonia recipienda ſūt et cōprobanda tanquā ſi a prīcipio in con ſpectū eccē cōtracta fuiſſet niſi aliqua ra tionabilis cā impediat. Notaꝙͣ clam cō traſſentes nō ſunt cōpellendi cohabita ce. Itē vipo ⁊ mulieri creditur de ma trimonio. Itē matrimoniū qd̓ ab imicio ab̓ ecca nō valebat expoſt facto valet. et tunc filij reputatur legittim. ¶ Cum inhibitio. Prohibitio cōiugalis copule in tribus gradibus vl time reuocata e̓. et per idē cōſiliū .ſ. de cō ſang. et affi. non dꝫ ⁊ ideo pa. eā diſtricte precipit obſeruari. vnde inſerendo veſti gijs predēcē orū ſuorū oīo prohibet cō iugīa clamdeſtina ſiae occulta p̄cipiens vt nullus ſacerdos talibus nuptijs int̓ eſſe preſumat. ſtatuens generaliter vt tu matrimonia fuerīt cōtrahendo in ec cleſijs publice proponatur per preſbite vos termino cōpetenti ſtatuto vt infra illum terminū qui voluerit et paluerit legittimū impedimentū opponat et ipfi preſbiceri per ſe nihilominus inneſtige̓t vtrū diiquod impedimentū obſiſtat. Si aūt aliquod rōabile obiectū fuerit con tra cōpulam tētraſendā cōtractus inter dicatur expreſſe donec impedimentū ꝓ hetur. Si quis ciūt hmōi matrimonia clamdeſtina vel taliter ꝓhibita iniuſte p̄ſumpſerit in gradū prohibito etiā ig noxanter ſoboles de tali cōiunctione ſuſ cepta illegittima ſit nullū habitura ſb̓ fidium de paterna ignorantia. cū ipſi ta liter contraſendo potius affectant igno rantiā ꝙͣ ſcientiā impedimenti. et eodem
mōfilij illegittimi erūt ſi anbo parētes ſciunt impedimentū. et cōixcihāt pretet omne interdictū Si vero prochialis ſa cerdos tales cōiunctiones prohibere con tempſexit aut intere ſſe preſumpſerit ꝑ trienuiū ab̓ offitio ſuſpendatur. et illis qͥ contrahūt cōtra hmōi formā etiā ī gra dū conceſſo penitētia imponcitur condit na. Et qui malicioſe ad impediendaꝫ copulā legittimā īpedimentū obiecerit ſimiliter puniatur. Nota ꝙ clcimdeſti na matrimonia proh̓ibentur. Itē qui cōeraihunt contra formā expreſſā in iſto decrerali filij eerū illegittimi erunt. ⁊ pa terna ignorantia eos nō excuſat. Itē qͥ poteſt ſcir et non ſcit idē ē ac ſi ſciret. Itē eccē opimio nō excuſat Itē punitur ſacerdos qui clādeſtina motrimonia non prohibet aut qui eis intereſt. Itē pu nitur qui facit cōtra canones. Ide pu uiuntur cōtraſentes contra formā iſtā etiā in grcidū conceſſo. Itē punitur qͥ malicioſe impedimentū epponit ad impe diendū legittimā cōpulam. De ſponſa duorū. Augu. in ca Vobus modis. vitulo iſto oſtendit ꝙ fides con iugalis cōtxactus duplex ē. eſt enī fides pactionis. et fides conſenſus. ſi aliquis dedit alicui mulieri fide pactiōis non dꝫ aliā ducere ſi autam duxerit va let. ſed agat penitentiā de fide mentita. ſi aūt fides conſenſus non dꝫ etiā aliā du cere et ſi duxerit dimittat illā et adhere bit priori. Eſt aūt fides pactionis quā do aliquis ꝓmittit alicui mulieri ꝙ eaꝫ duceret. ſi permiſexit eū̓ rem ſecū habet̉ vel etiā ꝓ conſenſu. fides aut conſenſus quando per mutuū conſenſuꝫ de pn̄ti ad inuicē conſentiunt et mutuo ſe ſuſcipiūt

De condi. appo.
nota ꝙ duobus modis dicitur fides pa ctionis .ſ. et cōſenſus. Itē adueniente fortiori vinculo rumpitur minus fortis Itē poſt ſponſalia de preſenti non dꝫ qͥs contrahere et ſi contrahat debet redice ad primā Accepiſti. Si aliquis cōtrax exit cū aliqna que ſit alteri deſponſata per verba de preſenti illā dimittar quid eius vxor eē non poteſt et xl. dies peni teat Nota qd̓ ab micio nō valet tractu tēporis non cōualeſcit. Dicitur in hͦ ca ¶ Eicet preter. pitulo ꝙ ſi aliquis cōtraxerit cū aliqua per verba de preſenti dicendo ſic. recipio re in mea̓. et illa recipio te in meū. et ſi e tiaꝫ nō iurauerīt non pn̄t ad alia matri monia cōuolare. et ſi fecerint ſeparari de bent a ſecundis et ad primū matrimoni um redire quāuis carnalis copula ſit ſe cuta. idem habes ſupra de ſpon. Si inter Nota ꝙ ſponſalia de preſenti matrimo nia ſūt. vnde poſtea di ſolui nō pn̄t. ¶ Tua fraternitas. Aliquis corā ſuo iudice petit aliquā in vxorē vel aliqua petit aliquē in virū quē dicit in e am cōſenſiſſe per cōſenſum mutuū̓ de pͥ ſenti. Ille appellat ad ſe. ap. et appellati one pendente ante cauſe cognitōem ſiue ante ſniqm aliā duxit in vxorē. q̄rit̉ qͥd iuris. reſpondet pa ſi aliquis āmodo tali calu duxexit appellandū iudex interdicat ei publice ne ande deciſiont̓ cauſe cū alia cōtrahat. quod ſfi fecerit matrimoniū tā preſumptuoſe cōtractū debeat irritari qͦ ad thorū et ſeparari debeant contraſen tes ab inuicē vſqꝫ ad deciſionē cauſe. Nota ꝙ pendente appellatione nihil ē in nouandū Itē qui contrahit cōtra intex dictum ecce dꝫ ſeparari ab illa quouſqꝫ cognoſcatur de impedimēto ¶ Tuas dudū. Olim obtinuit
cōſuetudo in eccā mutiū. vt ſi quis aliqn̄ deſponſaſſet per verba de preſenti⁊ ante carnalē copulā aliā accipiat et cogno cat ſibi adiudicabatur ꝙ primo cogno uit quia vero curpis ē omniepars qͥ ſuo non cōgruit vniuerſo. et ecca mutin. te nepe dꝫ et ſeruare qd̓ romana ecca ⁊ ſua metropolis ſeruat. precipit pa. vt eccle ſia mutin. in matrimonijs cōtraſendum obſeruet vt poſtquā inter ꝑſonas legitti mas cōſenſus legittimus interuenexit de preſenti poſtea cū cilijs ſi de facto con trahant quod prius de iure factū fuerat non poterit irxitaxi. Rota ꝙ turpis eſt pars que ſuo nō congruit vniuerſo. Itē ꝙ romana eccā et ſua metropolis ſexuat ſubditi ſernare debent. Itē carnalis copū la non facit matrimoniū ſed cōſenſus. De conditionibus appoſitis matrimo nio ⁊ alijs contractibus. Vicunqꝫ. Si aliquis de ponſauerit aliquā ſub cōditiōe que non ſit contra ſubſtantiā ma trimonij. puta contraho tecū ſi fartū ſe ceris. ſi voluerit eā relinquere. queritur an poſſit rn̄. ꝙ condicio frangatur ⁊ ma trimoniū firmiter teneatur. Reta turpe̓ conditōem que nō ſit contra ſub̓ſtantiā matrimonij non impedire matrimoniū. Cū ſit propriū. Quidā dicico nus manumiſit duos ſeruos ſub̓ hac cō ditione vt monachi eſſēt et permanerēt in quodā monaſterio. adijciens vt ſi cō tra facerent iterū ſubijcerētur ſeruituti et vnus illorū receſſit a cōditionē et de monaſterio exiuit vt inter clericos ſecu laxiter cōuerſaretur. vnde quida preſhi tet illius monaſterij de hoc cōqueſtus ē dn̄o pa. vnde mandat ep̄o dioceſano vt ſi ita eē inuenerit cōpellat euꝫ vt in mona
ce

ſterio permaneat. nec monaſterium deſe rat et voluntas manumittentis nō va leat preterixi. Nota ꝙ libertas poteſt Iub̓ cōditione dari. Itē exquo qͣuis mo nachus ē oportet ꝙ monachus perſeue ret. Idē voluntas manumittentis ſer uanda eſt. ¶ De illis. Aliquis iurauit cui dam mulierī ſub̓ hac forma verborū. ego accipiam te in meā̓ ſi tantuꝫ mihi dona ueris mulier nolebat ſoluere ilnd quod petijt. queritur vtrū ſit periurus ſi eam non acceperit. rn̄. ꝙ non exit periurus ſi noluerit ea accipere in vxorē niſi cōſen ſus de preſenti poſtea acceſſerit vel car nalis copula fuerit ſubſecuta. Roraꝙ conditio honeſta poteſt in teruenire ī ma trimonio. Itē ea que ſub̓ cōditione pro mittuntur vel iurantur non obligāt niſi a conditionē r̄cedatur Aliquis dona ¶ Verū cū alicu. uit aliqua poſſeſſionē alicui ecce ſub̓ ali qua cōditione id eſt ſub̓ modo vt aliqͥd ficit ⁊ ſic doncitio tenuit eccā nō ſeruabat moda in donatione appoſitū. donator re uocare volebat donatōem. queritur an poſſit. xn̄. ꝙ non poteſt niſi tali cōditio̓e ideſt tali pacto doncitū ſit ꝙ ea ceſſante donatio debeat reuocari tūc enī ſi nō fiat qd̓ conuenit donatio reuocatur. Notaꝙꝫ donator in traditione rei ſue poteſt appo nere pactū ſiue modū du̓modo non ſit cō cra leges. Super eo. Quidā contraxit inatximoniū cū aliqua muliere ſub̓ aliqͣ conditione vt ſi patri eius placeret. que ritur vtrū ſit cōpellendus ad matrimo nium cōſūmandū. rn̄. pa. ꝙ cōſenſus li ber dici non poteſt qui in alieno arbitrio reſerucitur. et cōditio talis nō improhat̉ a iude iō niſi voluntas patris accrdai nō eſt ad matrimoniū cōtraſendū cōpellen
dus. poſtea rnͣdet pa. deceetali alex. que videtur huic reſponſo contradicere. dicit alexandet ſponſalia interpoſita cōditiōe contracta licet nō ſit impleta cōditio ſi cōſenſus de preſenti intercedat. vel car nalis copula ſub̓ſequatur matremoniū Nud di ſolui non dꝫ. ila decretalis non contradicit huc quia talis cōſenſusnō ē de preſenti habendus quāuis per verba de preſenti exprimatur. qui in cilieno ar bitrio habendo cōſiſtit. Nota ꝙ matri mouiū ſub cōditione cōtrahi poteſt non tamen tenet niſi cōditio extiterit vel re ceſſum ſit a conditione per contraxiū fa ctum. per tuas Quedā muliex p. nomine petebat quendā in virū .n. nomi ne dicens ꝙ mutuus cōſenſus inter eos et carnalis copula acceſſit vir ille non negabat ſponſalia cōtracta et carnalem copulā ſub̓ſecutā. dicebat tamē ſe nō te nexi illā ducere in vxorē quia ſponſalia inter eos tali conditione contracta fue runt ſi pater eius et patruus ſponſalibꝰ conſentirēt. Sed ipſi ꝙͣcito ſciuerunt cō tradixerunt. Teſtes ſuper hoc recepti fuerunt. teſtibas receptis ⁊ publicatis dicebat mulier ꝙ licꝫ ſponſalia cōtracea fuiſſent ſub conditiōe predicta nō tamē ſibi fuerat a patre iuri vel pacruo contra dictū et ante tēpus conditōis. xpreſſū a teſtibus et poſt dicebot in eos carnale copulā acceſſiſſe. Iudex dubitans qua liter eſſet ī hoc negocio procedendū. pro ceſſum cauſe ad dn̄m pa. remiſit. ipſe in rectis atteſtationibus reſpondit eidem ꝙ cū incinifeſte conſiet ꝙ poſt contracta ponſalia carnalis cōpula ſit inter cos ſubſecuta pro matrimonio ē preſumen dum. quia receſſiſſe videntur a conditio ne appoſita quia⁊ ſi conſtet per teſtes ꝙ vſtquā pater et patruus viri contradix

erunt (ponſalibus ide vir carnaliter cog nouit eande. non eſt tamē aliquo modo ꝓ batum ꝙ antequā ipſe cognouiſſet ean dem rater et patrans eius contradicere qarauiſſent. Nota ꝙ dubia probatio n̄ facit fidem ſed aperte et clare dꝫ quis in tentionem ſuā probare pront hic pꝫ. Siconditiones. Aliquis con trahit matrimoniū ſub̓ conditione. que eſt contra ſub̓ſtantiā matrimonij hͦ mō Contraho tecū ſi prolem euites vel do nec inueniā̓ aliā digniorē honorē vel fa cultatibus. vel ſi pro queſtū te adulterā dam tradas. queritur vtrū in talibus caſibus teneat matrimoniū. rn̄. pa. quā tūcunqꝫ matrimoniailis cōtractus ſit fa uorabilis tamen in caſibus ꝑredictis ca ret effectu ꝙͣuis alie cppoſite cōditōes in matrimonio ſi turpes fuerīt aut īpoſſi hiles debeant ꝓ non adiectis haberi ꝓp cer fauorē matrimonij. Lota ꝙ cōditio appoſita in matrimonio cōtra ſubſtātiā ipſius redit matrimoniū nullū. alie vero cōditiones ꝓ non adiectis habentur ſi apponantur Qui clerici vel vouentes po ſſunt ma trimonium contraſepe. Quidā dicico De dicicono. nus in ſab̓batoſancto aliū̓ dicico num vulnerauit et vxorē acce pit quid ſit agendū d̓ ipſo queritur. rn̄. pa. ꝙ ſi corde contrito⁊ humilicito ad ec cleſiam redire voluerit abſolutione ob tentu dimiſſa ea quā accepit in vxoreꝫ et impoſita ſibi penitētia deveroqꝫ exce ſu ea peracta poterit ep̄s fuus cū ipſo di penſare et officiū diaconatus ſibi reddere et ſi hone vite apꝑciruerit in preſbiteruꝫ ordinare. In fine dicit ꝙ draconus qui ho incidiū fecerat ſiue etiā non fecerat ma
trimoniū cōtraſere non pōt. Rota ꝙ ē piſcopus poteſt diſpenſare cū eis qͥ in ſa cris ordinibus cōtrahunt matrimoniū. ¶ Ex lrārum. Quidā ſubdia conus copulanit ſibi quandā mulierē in vxorē. ep̄s ſuus fecit illū aliurare ip̄aꝫ mittens ipſū dn̄o pa. petens quid ſit de ip ſo faciendū pa. cōmendat ep̄m mandēs quatinus ſꝫ ad religione̓ tranſite volue rit et dignus apparuerit poterit illū ad inaiores ordīes ꝓmouere qd̓ ſi ad r̄ligi onē tranſipe noluerit neqꝫ in ſubdicicō natu permittat illuꝫ adiumiſtrare neqꝫ ad maiores ordines ꝓmoueri. Sed in minoribus poterit miniſtrare. Nota ꝙ hic nō permittit pa. diſpenſare cū illo qͥ contraxit inordine ſubdiaconatus. Sed in ꝑpecedenti capitulo dicit pa. ꝙ ep̄s cū tali diſpenſare poteſt. ratio redditur in glo. in capitulo iſto ſigncita. Itē fauore religionis mitius agitur cum aliquo. Itē ſi ſuẜdiaconus cōtrahit matrimo niū ī ordine ſubdiciconali miniſtrare nō debet. ¶ Memmimus. Aliquis ſuſce pit habitū religionis. Queritur an po ſit poſtea contrahere matrimonium. rn̄. pa. ꝙ ſi ſe deuouerit religioni et profeſſi onem fecerit poſtea matrimoniū cōtraſſe re non pōt. ꝙ ſi cōtraxerit poſtea cōpelle dus ē eā dimittere et ad monaſteriū re dire ſed ſi nec habitū ſuſcepit nec ꝓfe ſionem fecit ſed ſolūmodoporum fecit ſi poſtea cōtraxexit nō eſt cōgendus ad re ligionē tranſire nec matrimoniū dꝫ r̄ſci di. Nota ꝙ votū ſimplex non īpedit ma trimoniū cōtractū cū ſit fortius viniculū ꝙͣ votū ſimplex. Quedā nobilis mū Conſuluit lier veſtibus precioſis cb̓iectis mutauit habitū ⁊ de incimi preſbiteri velū aſſum pſit. ſed non renunciauit proprijs nec
ccj

intrauit clauſtrū. nec in manu alicuius ppoſe Ia eſt. vel obedientiā ꝓmiſit. poſt modu in āno elapſo matrimoniū cōtrax it. queritur quid iuris rn̄. pa. ꝙ ſicut ſim plex votū impedit matrimoniū cōtrahen dū ſed nō dirimit iā contractū ira habi tus ſine profe ſſione ſuſceptus impedit ne contrahatur. ſed nō diſſoluit iā cōtra ctum. Nota ꝙ potū ſimplex impedit ma trimoniū cōtraſendū ſed non dirimit iā contractum.¶ Itē habitus ſine profeſſi one monachū non facit. Quedā mulier pro Venieus miſit fide data ſe nupturā quidara viro abſenti. poſtmodū̓ audiuit plura de crud̓ litate ipſius noluit cū eo cōtrahere ⁊ cū timeret ne cōpelleret̉ cōtrahe̓ cū ipſo ī ma num. heremite votū cōtine̓tie ꝓmiſit que tamen veſte̓ vel locū non mutauit. vir hoc audito cū ali a cōtraxit. dictus herr mita ad dn̄m pa. acceſſit proponens ei predictā. ipſe conſiderans tutius eē vt predicta muli ex poſt fide̓ et votum ſim plex matrimoniū cōtrahat ꝙͣ fornicatio nem incurrati lmandat epiſcopo vt ſi non ē amplius in factoproce ſſum de fide mentita ⁊ de voto violato penitentiā ī ponat et ei det licentiā contrahendi. Ro ta ꝙ poſt votum contiuētie ſimplex taa tritaoniū cōtractum nō diſſoluitur Quidā emiſit votū ¶ Rurſus. caſtitatis. et poſtea iurauit ſe ducturum quandā in vxorē. queſitū fuit qd̓ iſtorū potius ſeruari de beat votum vel iuxamē tum rn̄. pa. ꝙ ſimplex votum apd̓deuꝫ non minus obligat ꝙͣ ſolemne vnde ꝓ eo qd̓ iurauit temere agat penitentiam et vorum ſuū ſtudeat obſeruare. Si vero poſtꝙͣmurauit cōtraxit matrimoniū ten et valet quia votū ſimplex matrimoniū cōtraſendū impedit. ſed nō dirimit iam cōtractam. Nota ꝙ votū ſimplex et ſolē
ne quo ad deū equaliter obligant. Itē potū ſimplex impedit matrimouiū con traſendū ſꝫ nō dirimit iā cōtractum. ¶ In ſinuante Quidā curiales regis legion̄. ſupplicauerūt ipſi regi vt i. nobile mulierē facer et copulari in ma trimonnū ciidam viro. Cū iſid̓ perueni ret ad noticiā cō ſanguineorū ipſi eidem mulieri cōfuluerūt vt virū acciperet et ipſa rn̄dit ꝙ nubere nolebat. cōſiliū reci piens ab̓ eiſdem ꝙ potu̓ emitteret caſti tatie qd̓ fecit in manibus cuiuſdā de fra tribus ſancti auguſtini hoc adiecto teno re ꝙ in domo ſua cū oī ſubſtātia remane ret. et ſic in habitu eiuſdē ordinis poſtea per hienniū permanſit coactā et inuita. mētu regio et parentū id aſſerēe ſe feciſ ſe. tandem cōſiderās ꝙ iniuta votū emi ferat eo dimiſſo matrimoniū publice cō traxit de parentū conſilio mulier deſide rans aīe ſue ſaluatōem dn̄o pa. fecit ſcri fere predicta vnde pa. ſcribit duobus modis cōſiderans ꝙ in emiſſionepoti qd̓ preceſſit nulla vel modica coactio inter uenit quā etiā patientia tēporis ſeque̓ tis profugauit et cōiunctio imqua fuit. mandat epiſcopis quantius ſi predicta vera ſunt predictā mulierē moneant vt habitū male dimiſſum reaſſumat. ⁊ ſꝫ uet quod vonit. et ſi opus fuexit per cē ſurā eccleſiaſticā cōpellat eande ¶ Nota ꝙ quis poteſt profiteri in manu mona chi. Itē votū. cōtraceū̓ ꝑmētū ꝑ patiētiā ſequentis tꝑis ſit validū̓. et poſtea vio lentia profugatur. ¶ Itē qui habitū re gularē dimittit dꝫ cōpelli ad r̄aſſum̄dū De eo qͥ duxit in matrimoniū quam polluit per adulteriū.

De eo qui.
Ropoſitū. ¶ Quidq habēs vxorē cōrraxit cū alia huis rei iuſcia. tande prima mortuapult recedere a ſecunda. queritar qͥd iuris. rn̄ pet pa. ꝙ licet in canonibus habeatur vt ntloducat ī mr̄imoniū quā polluerat pͥ us per adulteriū. et precipue illā cui fi dem dedit de ea ducenda ꝑiuente vxore x que machinata ē in mortē vxoris. tamē quia illa mulier fuit inſcia ꝙ ille habe ret aliā vxorē viuentē et ille vir de dolo ſuo cōmodum nō ſentiat dicit pa. ꝙ niſi mulier illa diuortium petat ad petitōem viri non ſūt aliquatinus ſeparandi. No. hic duos caſus ī quib̓s nō poteſt qͥs con traſyre cū ea cū qua adulteratus ē. Itē de dolo ſuo non dꝫ quis cōmodura haber̄ Itē argumentū. ꝙ contractus ꝓ parte tentt e pro parte non. ¶ Significanit. Quidā o. noīe andeganen̄. cocctus fuit iuramento īter poſito a. mulierē recipere in vxorē. poſt modū̓ aliā in vxorē accepit propter quā dictaa. eū traxit in cam corā ehorat. ar chiepiſcopo qui cōpulit ipſū o. iurare ꝙ ad illā quara ſponte cepit in vxorē non accederet donec inter ipſū o. et dictam a liseēt in eccleſiaſtico iudicio terminata Sed antequā de cā cognoſceretur p̄dic ta a. die̓ clauſit extremū̓ tamē ide o. non audebat r̄dire ad illā quā ſponte accepe rat propter iuramentū. vnde hec ſignifi cauit dn̄o pa. vnde mandat pa cuidā ab bati. quatinus ſi cōſtiterit ꝙ illi o. tata vis fuerat illata ꝙ coactus et nō ſpon re in illaa. cōſeſerit. nec poſt iuramentū preſtitū eaꝫ cognouit. ad illā quā poſte a ſponte accepit libere r̄uertatur. alioqͥn eidem precipiat ſub̓ interminatione ana thematis ne ad ſecundā reuertatur. ali am tamē accipicit ſi voluerit in vxoreꝫ Lora ꝙ matrimoniū per vim cōtractum
non valet quia libera debent eē matrimo nia. Itē licet vis preceſſexit verū̓tamen per ſequentē carnalē copulā conſūmat matrimoniū Itē quod ab inicio nō va luit tractu tꝑis nō cōualeſcit. ¶ Super hoc. Aliquis viuente vxore ſua de facto aliā ſibi matrimonio copulauit. Tande vxor ſua mortua eſt. queritur an ipſe poſſit cōtraſere cū illa quā ſibi matrimonio copulanit viuēte ſuai vxorē. Qn̄t pa. ꝙ ſi adultera in mo tem vxoris aliquid machinata fuerit ſiue fide dederit ꝙ eam duceret poſt mor tem vxoris illā habere non po̓t. et hec ꝓ hibitō eſt perpetua. Nota ꝙ adulter cū adultera poteſt cōtrahere niſi ei fide dede rit cōtraſendi vel niſi fuerit machinata in mortē vxoris. ¶ Ex lrārum. Quidā auctori tate p̄lati ſui dimiſit vxorē ſuam in ad ulterio deprehenſam que poſtmodum af ſumpſit habitū monachale̓. iNe maxits aliam ſuperduxit ia viuente tandē pri nia d̓ceſſit. queritur an ſimul debeant re manere. xn̄. ꝙ ab inuicē ſum ſeparandi. et ille uir penitētia ſibi iniuncta de adui terio poterit aliā ducere in uxorem. Lota ꝙ mulier in adulterio depreſenſa dimit ti poteſt .ſ. quo ad thorū. Itē nix niuen te uxorr aliam habere non pōt. Itē no. mirabile̓ calū ꝙ viro nō preiudicatur q̄ ad cōtinentiā ſi uxor nō intret religionē votū turi propter int̓roitum uxoris ſolē niſatur. ¶ Cū haberet. Quidā io. noīe habens uxoreꝫ a. nouiinecōmiſit adulte rium cū matilda ⁊ cūſuꝑ hoc uocatus fu iſet in ius illā adultera abiurauit. Tā dem iuxamento cōtempto uiuente uxore ſua matrimoniū cū altera cōtraxit diu tius cohabitando eide de qua decē filios ſuſcepit. queſitum fuit a pa. utrum tale
cc 8̓

matrimoniū teneat. rn̄det pa. ꝙ niſi alt̓ eorum in mortem defuncte xxoris ſue fu erit machinatue vel ea viuente ſibi ad inuicē fidem dederūt de matrimonio cōtra hendo matrimoniū legittimū cenſendū eſt. et ſi ille abſolutōem petierit abſol uatur. Nota ꝙ licet quis adulteretur cū aliqua viuente vxore ſua poteſt illā habere in vxorē poſt mortem vxoris niſi ꝑiuente vxore fidem ei dedexit de contra hendo vel alterater in mortem mulieris machinauerit. Itē excōmunicatus cō traher poteſt matrimoniū lꝫ alia ſacra menta denegentur eidē. ve niens. Quidā s. noīe con traxit matrimoniū cū quadaꝫ de duita te lemonicen̄. cande cih̓ ea veceſſit. et iuit meſſanū. vb̓i cū mn. mulierꝭ matrimoni um cōtraxit ignorante ꝙ ipſe haberet a liam vxorē. Poſtmodū penitētia fuit ſi bi iniunctā vt ad legittimā rediret vxo rem. ipſe redijt ad prima ſuā et inuenit eam defunctā. et ſic reuerſus ē ad me ſa nam ciuitatē et ſupradicte i. cohabita uuit tanquā vxori. Dubitatū fuit vtruꝫ deberet mane̓ cū illa. Reſpondit pa. licꝫ vxore ſua viuente dictā m. in vxorē ſibi nequi uerit copulare vxore tamē deſunc ta ſolutus fuit a lege ipſius de nouo po cuit in dictam in matrimonialiter cōſen tire dumodo nō preſtiterit fidem adulte re. vel machinatus fuerit in mortē vxo vis. vnde mandat capitulo me ſſano qua cinus ſi eſt ita concedat ei licentiā vt ei dem in. affectu adhereat coniugali. Lo. ꝙ ignorantia iſtā excuſat vt cū iſto re taanecit. Itē cōſenſuepximus iſtinenl̓ lus fuit. et ideo de nouo dꝫ cōſentire illā Si quis vxore. In pluribus capitulis habuiſti. ꝙ nullus poteſt ha dere n vxorē illam cui dedit fidem de ea ducenda poſt meatē vxoris vel ſi de facto
cū ea contraxit. Ecce aliquis viuente vxore legittima dedit alicui fide d̓ ea du cenda poſt mortē vxoris. vel cū ea cōtrax it de facto. mortua eſt vxor. ipſe contra hit cū ea. queritur an illā poſſit habere et uidetur ꝙ nō per regulā predictā. rn̄. pa. ꝙ ſic nec ante fide datam nec pocog nouit eand ſua uiuente neccnte contra ctum matrimoniū de facto ea cognouit. vel poſt ſua viuente non ē diximendura nratrimoniū quod poſt mortē vxoxis cū illa contraxit. penitētici tamē debet vtri qꝫ imponi ꝓ eo ꝙ grauiter deliquerant Sed ſi prius vel poſt in utroqꝫ caſu uxo re ſua uiuēte eā cognouit tale matrimo nium tolerari non dꝫ Rota ꝙ ſola fides data vel ꝙ tantū de facto cū alia cōtraxit uxore iuuente nō impedit quo mino ps mortē uxoriepoſſit cōtraſtere cū illa cui fidem e:dit vel cum quā tantū de facto cō traxit. ¶ De cōiugio leproſorū. Eruenit Conſuetudo erat in cantuari. ꝓuincia ꝙ ſi aliqui ſepram inturxerēt a cōmunione hominū ſeꝑentur. nec uiri uxores. nec uxores nixos ſequūtur. Cōſultus pa qͥd fiexi debeat de hoc. xn̄. ꝙ cū uir et uxor v na caro ſint. non dꝫ altex ſine altero eē diutius. unde manaat ep̄o cantuarie. vt moneat eos quatinus uiti uxores et uxo res uiros qui leprā incurrunt ſequātur et eis ſexiant cōiugali affectu. et ſi ad hec induci nō poterūt precipiat eisut ut̓ qꝫ altero uiuente cōtinentiā ſexuet. qd̓ ſi cōtempſerīt excōmunicetur. Nota ꝙ lepra non ſeparat matrimoniū. et qdin uicem tenentur ſib̓i reddere debitū. Itē ſi ſe ad iuiucem ſequi noluerint cogendi ſunt continere.

Dicitur hic ꝙ prop Quoniā ter leprā vel aliā infirmitatē vir ab vx oꝝ ſeparari non dꝫ. Itē ſi leproſi cōti nere nolunt hene pn̄t cōtraſtere matrimo nium du̓modo inueniat qui ipſos accipe re velint. Itē ſi vir vel vxor fuerit in le proſorio et infirmus. ⁊ ſcino debitum exi gatdebitū eſt ſoluendū ex generali p̄cep to apoſtoli ſine aliqua exceptione. No. ꝙ non niſi propter fornicatōem licet vi repxorē ſuā dimitere. nec etiā propter leprā. Itē leproſi pn̄t contraſtere ma trimoniū. Itē qd̓ generaliter dicitur ge neraliter intelligendū eſt. Itē vbi ius non excipit nec nos excipere debemus. Lras. Aliqui cōtrahunt ſpō ſalia d̓ juturo. alter ante cōtractū matri monij efficitur leppoſus. Queritur vtrū alius ſit cōpellendus ad matrimonium pōtraſxendū rn̄. ꝙ non dꝫ cōpelli. Rota ꝙ lepra ſuperueniens ſoluit ſponſalia fo lum nō matrimoniū De cōiugio ſeruorū. Ignū eſt. Querebatur v trū ſeruus cōtradicēte dn̄o poſ ſit contrahere matrioniū. rn̄. pa. ꝙ ẜm a poſtolū ſicut a ſacramentis eccē neqꝫ uus neqꝫ libex ē remouendus. ita inter ſeruos matrimoniū ꝑrohiberi non dꝫ qd̓ ſi dn̄is cōtradicētibus cōtrahunt nō ſūt propter hoc ſeparandi tamē ſeruicia de bita non minodebent dn̄is ſuis exhiber̄ Nota ꝙ quilibet poteſt matrimoniū con trahere qui non prohibetur. Itē a ſacra menus eccē nullus fidelis dꝫ excludi. Itē ſi ſeruus cōtrahat nihilominus de bet dn̄o ſeruicia debita exhibere. ¶ Propoſuit. Quidā vix cōtrax it matrimoniū cū qͣda muliere et cū ea diutius ꝑmanſit. tande ei oppoſuit ꝙ eēt
ancilla credens eam liberā. quando cum e a contraxit. queritur quid ſit agendū mandat pa. quatinus ſi cōſtiterit ꝙ ide vix prefatā mulierē poſtquā audiuit et credidit illā eē cincillā carnaliter cogno uit. moneat illū et cōpellat vt illam ſicut vxorē maxitali affectione pertractet. Si vero aliter fuexit et cōtingerit diuor tij ſuiam ferri mulieri pecunia reſtitucit quā viro prefato pro dote cōceſſit. Ro ꝙ ſi liber ignorāter cū ſexua cōtrahat n̄ eſt matrimoniuꝫ. Si vero poſtea intelli gat illam eē ancillam et illā poſtea cog noſcit ſtatim eſt matrimoniū. licꝫ ab ini cio nō fuiſſet. Itē qd̓ ab inicio nō tenet tractu tꝑis tenet. Iteꝫ dos eſt reſtituē da ſerue vel aincille ſi matrimoniū diſſol uitur. Licet. Quedā mulier cōtrax it matrimoniū cū qͦdam. dicebat̉ ꝙ erat ẜus cuiuſdaꝫ monaſterij. volebat cib̓ eo ſeꝑari ꝓ eo ꝙ dicebat ꝙ ignorabot eum eſſe ſeruū eccē. Rn̄. ꝙ idem vir cōditōeꝫ patris debet ſeqͥ ẜm legeꝫ ꝓuincie qͥ tꝑe mortis ꝓ libero ſe gerebat. ⁊ iam elapſo decennio nec noī ſuo nec nomine patris ſtatus cōtrouerſiā paſſus fuit. queritur quid iuris ſit. rn̄. pa. ꝙ ratione tꝑis ⁊ fa uore libertatis pro parte viri iudicandū eſt et ſic remanebit cū illo tanquā cum libero. Nota ꝙ pro libero habendus eſt qui ī ſtritu libertatis ꝑ decenniū ſtetexit Itē fauor libertatis attendendus ē. Ad noſtrā. Quidā miles cō traxit cū quadā mulierē. tandē ei oppo ſuit coram cardinali ap. ſe. legato ꝙ eēt ancilla. Cardinalis rōibus veriuſqꝫ par tis intellectis eos propter cōditionis er rorem ab innice ſeparauit. lata ſentētia dicebatur ꝙ poſtqua intellexit illa eſſe ancillam in illam cōſenſerat. vnde non potercit contrahere cum cilia. ſed illam
ct hij

De cognatione ſpirituali
petintre debebat non obſtante ſentētia cardinalis. iſtud ſignificatū fuit dn̄o pa pe. vnde mandat quibuſdā quatinus ſi conſtirexit ꝙ miles ille ignoranter con traxit cū ancilla. ita ꝙ poſtquā intellex it cōditione ipſius nec facto nec verbo cō ſenſit in illam ꝑropter quod cardinalie ſeparauit eo dem. ipſi militi dape debeāt liheram faicuitatē cū alia cōtrahendi. Nota ꝙ error conditionis matrimoniuꝫ diximit iam cōtractum. Itē idem ē cōſen tire verbo et factō. Itē matrimonium quod ab micio non valet tracir tꝑis con ualeſcit. ¶ Itē de ſniā lata contra matri moniū iterū cognoſcitur ſine appellatio ne. et hoc ideo quia non tranſi in rem iu dicata̓. quia quandocūqꝫ poteſt reuoca ri probato ꝙ malo modo late ſit. De natis ex libero ventre Adecens. Quedā eccā ma numiſit quādā ſuā ancillā. poſt modū filios ſuſcepit. eccā vole bat eos reuocare in ſecuitutē. mulier iſ ta acceſſit ad pa. et oſtendit ei inſtrume ta manumiſſionis ſue cōquerendo de ec cleſia que filios ſuos vocabat in ſeruitu tem. Super hoc dicit pa. indecēs eſt ut fi lij nati ex libera vel liberta ad ſeruiciuꝫ eccleſiaſticū reuocētur. vnde precepit vt ſi ex parte eccē nulla alici documenta oſ tendātur que obuient inſtrumentis iſti us mulieris cōpellat iudex eccam ab eis moleſtatione ſine aliqua retractatione. quia durū eſt vt ecc̄a libertatē debeat r̄ uocare que libertatē defendere dꝫ. Nota ꝙ iuſtrumentū pōt reprobari per aliud inſtrumentū. Itē non debeo impugnare qd̓de heo defendere.
Irum āt. Aliqui cōtraxe runt adinuicē compaternitatē. Queritur vtrū filij iſtorū nati ante cōpapernitatē vel poſt po ſſint ad in uicem copulari. Conſultus pa. reſpondit ꝙ canones ẜm diuexſorū locoꝝ cōſuetu dinem cōtrarij ceperiūtur primus canō ſuper hoc editus prohibet natos poſt cō paternitatē adinnicē copulaxi. alter ca non poſterius editus primū videtur cor rigere in quo dicitur ꝙ ſiue ante ſiue ꝑs nati ſint ſimul pn̄t cōiungi illa perſona excepta mediante qua cōpaternitas fuit contracta vnde ẜm poſteriorē canonē de bet obſeruari niſi cōſuetudo eccē que ſcā dalum generet aliter ſe habrat. ¶ Nora ꝙ pri ora iura trahuntur ad poſteriora Itē cōſuerudo tollit ius et ei preiudicat Si vix. Aliquis vel aliqua filiū ſuū ſcienter vel ignoranter de ſacro fonte ſuſcepit queritur an debeant ſepa rari. rn̄t pa. ꝙ in quibuſdā canonibus ge nexaliter ſtatutū eſt vt debeant ſepara ri. alij aliter et melius ſtatuerunt. vnde dicit alex. ſiue ex ignorantia ſiue malici a hoc fecerunt nō ſunt ſeparādi. quia ig noxantia eos excuſat et ex malicia com medū habere non dn̄t. Nota ꝙ ignorā tia excuſet. Itē dolus ſuus nemini dꝫ prodeſſe. Super. Aliqui ſūt cōpatres queritur vtrū filij eorū poſſunt contra hepe matrimoniū ad inuicē. rn̄detur ꝙ ſi tales ſunt per quorū alterū vel vtrūqꝫ parentes ad cōpaternitatē ꝑuenerunt tō iungi non pn̄t. et ſi ſint. cōiuncti ſepara ri debent. Si vero per neutcū illorū fili orm cōpaternitas contracta fuit de his conſuetudo meiropolitane. cō ſeruari

debet et aliqrū eccārum circūpoſitarum itu videlicet ꝙ cōſuetudo metropolitane eccē hꝫ inter eos matrimoniū non fieri nec factum firmitatē habecē ⁊ ipſe ep̄s in ſua eccai A obſeruet. verū̓tamen ſi de cōſuetudine habeatur vt talia matrimo nia ꝑimitantur ex quo cōtracta ſūt. ip̄e epiſcopus illud in ſuci eccā di ſſimulare poterit. ita ꝙ nec contradicere nec cōſen tir̄ videatur. qꝛ ſicut graue eſt ſuper his cōtempnere cōſuetudine circūpoſitaruꝫ eccārum. ita grauius videtur ſi propter tale̓ cōſuetudinem habendi cōiugij pre tet aſſenſum. cū poſſet cih̓ alijs in exem plū aſſami. Lora ꝙ cōſuerūdo eccē me tropolitanē obſeruanda ē et aliarū circū poſitarū Itē conſuetudo facit perſonas legittimas vel illegittimas ad cōtrahe̓ dum. Itē aliquid omittitur ꝓpt̓ exēplū ¶ Iartinus MMartinus cōrraxit matrimoniū cū bexta et lotharius cum theberga. lotharius filiū martini ⁊ ber te de ſacro fonte leuanit. tande lothariꝯ et berta mortui ſūt et martinus cōtraxit cū berta queritur vtrū tale matrimoni um habecit ⁊ valeat rn̄. ꝙ cū vir et vxor per cōnubium efficiantur vna caro pat ꝙ theberga non pōt eē vxor maxtini qͥ fuit cōpater lotharij cū quo theberga ꝑ na caro noſcitur extitiſſe. Nota ꝙ cum paternitas contracta pervirū tranſit ad eius vxorē et ecōuerſo. cū ſint vna caro ¶ Contracto matrimonio. Qui dam p. nominē cōtraxit matrimoniū cū a. muliere. tande cōſanguinei eiuſdē a. cō tra matrimoniū obiecerūt ꝙ nō poterat ee vxor ipſius pro eo ꝙ ea a. tenuit fili um concub̓ine ipſius p. in primo pahulo ſacrati ſalis. iudex dubitauit. Conſultꝯ pa. xn̄. ꝙ ſi vera conſtarent eē predicta racitrimoniū contractum nō diſſolueret que res vix preſtaret impedimentū ma
trimonio contrahendo vnde mandat qua tinus prefaitō p. iudex iniungat vt dittā a. ſicut vxorē pertractet ſiue hoc fuerit factum ante contractū matrimonij ſiue poſt ſed ſi fraudulenter hoc fecit cauſa inatrimonij ſeparandi peuitentiā inde ac cipiat matrimonio ī ſua firmitate durā te. Notaꝙꝫ per ea que precedunt baptiſ mum nō cōtrahitur cōpaternitas. Veniens. Quidā anglicus c. nomine cōtraxit matrimoniū cū h muli ere dicebatur ꝙ h. mulier ſuſceperat fili um predicti c. uiri ſui de ſacro fōte. Que rebatur an propter hoc debect ſeparari ab ipſo. mandat pa. quatinus ſi cōſtite rit dictā h. filium viri ſui ante contrac tū inatrimoniū de ſacro fonte leuaſſe ōi nino ſepcretur ſecusee̓t ſi poſt inatximo nium contractū. Nota ꝙ cognatio ſpū alis impedit matrimoniū et dirimit ſicut copula carnalie. Tua noc Aliquis puta mar tinus habebat filiū. nato iſto filio mar tinus ſuſcepit filiam petri de ſacro fon te. queritur vtrū filius iſte natus ante compaternitatē contractam intex incir tinū et petrū po ſſit accipere ī vxorē filiā petri per quā cōpaternitas illa contrac ta fuit. et an ſi contraxerint debeant Ie parari et an illi qͥ conſcij ſunt illius ma trimonij debeant illud accuſare. rn̄detur ꝙ hmōi perſone non pn̄t contrahere ⁊ ſi contraxerint debent ſeporari et qui con tractum ſciuerint debent illud eccē denū cicipe. Nota ꝙ perſona illa qua median te compaternitas eſt contracta non po teſt copulari alicui de filijs alterius cō patris ſiue ſit natus ante. cōpaternita tem ſiue poſt. Itē quilibet tenetur de nunciare inaitrimonia illicite cōtracta. ¶ Ex lr̄īs. Quedā muli ex mn. nomine corā officiali cantua. archiep̄i

petijt quendā a. nomine in maritū dicēs ſe affidatā cū ipſo et carnaliter cognitā ad hoc probandū induxit teſte epublica tis atteſtarionibus per quos mulieris intentio probata erat dictus a. excipiē do propoſuit ꝙ eā habere non poterat in vxorē ꝓ eo ꝙ pater eiuſdē mulieris qͥ ſa cerdos fuerat ipſū baptiſauerit ſed non obſtantē hmōi exceptione culit ſniām diffinitiuā ꝓ matrimonio contra ipſum a qua fnici ſe. ap. appellquit. mandat pa. quatinus ſi eſt ita eunde̓ a. iudex cib̓ im petitione mulieris abſoluat eide ſuper hoc filentiū imponendo. Rota ꝙ filis ſacerdotis ſpūalis vel filia nō poteſt co pulari in matrimonio filio vel filie car nali ipſius ſacerdotis. De cognatione legali. I qua per adoptōem. Pa ter meus adoptauit aliquā in filiā. queritur an ego poſſim il lam accipere in vxorē. Dicit nicolausꝙ ꝙͣdiu durat adoptio inter me et illā ma trimoniū tenere non poteſt. Notaꝙꝫ nō poſſum cōtrahere cū ſorore adoptiua ꝙͣ diu durat adoptio. ¶ Itē ceſſante cā ceſ ſat effectus. De eo qui cognouit cōſanguineā vx oris ſue. I quis. Dicitur hic ꝙ ſi quis cognouit filiaſtram ſuam non poteſt petere debitū ab̓ vx ore nec filiaſtram habere in vxorē nec vnꝙͣ filiaſtra vel ille poterūt ſe alij ma trimoniciliter copulare. Nota ꝙ inceſtu oſi contraſere. non pn̄t. Quidam cōtraxit Veniens. ponſalia de ſuturo cū quadā et pater ip
ſius matrem ſponſe accepit in vxorem tandem inſtigante dicibolo matrē ſponſe cognouit tā pater quā cōſanguinei ſui volebant vt matrimoniū de preſenti cō ſumciret ſed ipſe noluit donec factū ep̄o proponere epiſcopus cōſuluit dn̄m pa. et ipſe rn̄t. ꝙ ſi matrē ſponſe cognouit et ponſe carnaliter non ad ſeſit imponen da eſt ei penitētia paulo maior ꝙͣpro ad ulterio et illa peracta vel parte ipſius e piſcopus diſpenſet cū eo vt aliā recipiat ſi voluerit in vxorē. Si vero ſponſam cognouit ante matrē vel poſt aliā nō po terit accipere in vxoreꝫ propter inceſtū ſed a ſponſa non ſeparcibitur et in hoc non tenet ꝙ dicit nunꝙͣ ec ſcꝫ ſponſam poteſt accipere in vxorē Rota hic penā illius qui matrē ſponſe ſue cognouit De illo. Quidā. dicebat ꝙ cognouerat vxorem fratris ſui anteꝙͣ cū illa matrimoniūcōtraxiſet. queritur quid iuris rn̄. pa. ꝙ propter hoc non ſūt ſeparandi niſi hoc eēt notoriū cuūit per doneos teſtes legittime probaretur. Nota ꝙ ſimplici aſſertioni alicuius non eſt credendū. Tranſmiſſe Quidā habebat vxorē ea mortua filiā vxoris defuncte cognouit poſtmodū aliā accepit et uihil ominus cū preuigna publice delinqͥbat. queſitū fuit a pa. qualiter in facto iſto eēt agendū rn̄. ꝙ vxori legittime co habitet et neceſſaxia ſubmimſtret nec eam cognoſcat ꝙ diu vixerit niſi ab ea fuerit requiſitus donec cū ea permaſe rit pro inceſtu et adulterio penitentiaꝫ agat pro arbitrio imponentis ⁊ ſi ſuper uixexit vxori ſine ſpe cōiugi perſeueret. Nota ꝙ penitētie ſūt hodie arbitrarie. Itē inceſtuoſi cōtrahere non dn̄t tamē ſi cōtraxerint tenet matrimonium. T Super eo. Quidā contraxit

matrimoniū. cū aliqua muliere tandem tam ipſe ꝙͣ vxorcōfitebatur ꝙ quandā cōſanguineā vxoris ſue anteqͣcū ea cō traxiſſet carnaliter cognouit et aliqua pars vidiniē illud clamabat. Querit̉ an ſint ſeparandi. rn̄detur ꝙ propter eorū cōfellione tantūmodo nō ſunt ſeparandi vel propter ramorem vicime quia multi quandoqꝫ colluderent ad inuicē et ad con felſionē inceſtus faciliter profilitēt ſi ꝑ eorum cōfeſſionem credecent ſeparari cumor vicinie non eſt adeo validus ꝙ bene cōiuncti debeant ſeparari niſi rōes probabiles accedant. Nota ꝙ cōfeſſio coniugū contra matrimoniū nō preiudi cat ipſi matrimonio propter colluſionē Itē rumor vicinie non facit prob̓atōeꝫ ſecus de fama. ¶ Diſcretōem. Quidā contrax it matrimoniū cū quadā per verba de pͥ ſenti⁊ ante quā ea cognoſceret tradidit illam in quantū potuit venitentē ⁊miu tam cuidama conſanguineo ſuo in vxo rē et ille eā acceperit licet inuita̓ ſed mu lier ꝙͣcito fuit reddita libertati aufugit ab eo et primo viro reſtitui poſtulauit q̄ rebatur an deberet illi reſtitui rn̄. pa. ꝙ viro pro tam curpi facinore grouis peui tentia dꝫ imponi et mulier monenda e̓ propter publice honeſtatis iuſticiaꝫ vt nec primū repueat cuius cō ſanguineus eam cognouit licet inuitam nec redeat ad ſecundū cui preter adulteriū cōmiſ ceri nō pōt ſed in cōtinentiai maneat do nec primus vix viā fuerit vniuerſe oar nis ingreſſus. Si aūt ad hoc induci non poterit prior vir cogat̉ ea recipere ⁊ ma ritali affectiōe tractare nec poteſt ei ad ulteriū obijcere qui eam adulterandam tradidit preſertim inuitā̓ et licet dicat in euangelio ꝙ pxopter fornicatōm vir dimittere poſſit vxodem non tamen ꝓp
ter eandē cām vir ſꝑ poteſt dimitte nec vxor uirū cū poſſit per exceptōem vepelli vel replicatōem et affinitas ſuꝑueniens matrimonio ei obe ſſe nō dꝫ qͥ cōſcia ſeu particeps hmōi iniquitatis non fuit cū iupe ſuo ſine culpa non debeat defrauda ri. Alex. tamen in cōſimili caſu dixit di ſtinguendū ꝓut ſequitur in lrā. Nota ꝙ ei adulteriū obijci non pōt que ad hͦ inuita tracta ē. Itē non ſꝑ propter ad ulteriū vir poteſt dumterre vxorē. Itē affinitos ſuperuenie̓s matrimonio ip̄m non diſſoluit. Itē nullus dꝫ ſine culpa iure ſuo priuari Fraternitati. Quidā cōtrax it ſponſalia cū quadā puellaxij. annorū quā polluit extraordinaria libidīe. poſte a cōtraxit matrimoniū cū foxore ipſias poſtmodū archiepiſcopus hifuntiū. cū de hoc ad ipſum queſtio eēt deſata diuor tij tulit ſniām inter eos quā dn̄s pa. ap ꝑeabat. Nota ꝙ poſt contracta ſpōſa lici ſponſus nullū de cōſangumnitate ſpon ſe poteſt habere vxorē nec ecouuerſo nl̓ lum de cōſanguinitate ſponſi ſpōſa pōt habere ¶ Quid q g. nomine Exlrīs. cōtraxit ſponſalia cū quadā puella īfra nubiles annos et poſtmodū matrē puel le carnaliter ſepe cognocūt et poſtea pu ellam ipſaꝫ carnaliter traceauit adulte ram et hec notoria erant petijt ep̄s loci illi viro prouideri etvtrū ipſa mulierpo ſit cū alio matrimoniuꝫ contrahere dn̄s pa. fecit illi viro penitētiam iniungi mō dans epiſcopo ut illos debeat ſeparare ab inuidē ⁊ mulier alteri viro non nubat ſi poſtꝙͣ ſauit delictum viri et matris ei nō erubuit cōmiſcerivir et mr̄ mulieris nōdebe̓t ad alias nuptias cōuolare ſꝫ cō tinent ex viuere debent et ſuū flere delic tum ſi de ſapſu carnis nō timeat̉ ipſorū

Nota ꝙ affinitus ſuperueniens ſoluit ponſaliai. Itē inceſtus impedit matri moniū contraſendū. Item cū inceſtuo ſis poteſt diſpenſari vt contrahāt ſi time atur & lapſu carnis. veniens. Quidam c. noīe cō traxit̉ ſponſalia cū quadā puella iura mento interpoſito ꝙ eā duceret in vxorē ꝙͣcito illa ad legittimā perueniret etatꝭ pater puelle eū recepit in domo. deinde ſorori ipſius ſponſe ſe carnciliter coiunx it. poſtmodū ad inſtantiā cimicorū ſuoꝝ puelam illam adultā in vxorē accepit. et poſtmodū quando facultas ſe offere bat cognoſcebat vrrāqꝫ. poſte a vero ad cor rediens cōſiliū ſue ſalutie petijt ſibi impendi. epiſcopus ſuus eū miſit ad do minū pa. et ipſe ſcribit eidē dicēs. ꝙ nō ſolum ⁊ malo ſed cib̓ oī ſpecie mali pre cipiat apoſtolus abſtinere. mandat qua tinus predicto c. pro tanto exceſſu peni tentiā imponat et moneat iliū et conſu lat ei vt decetero ſe abſtineat ab̓ vtra qꝫ et hoc intellige dictū in iudicio anime ſed ſecus in iudicio eccē cū factū ſit occl̓ tum. aliud eēt ſi poſſet probari. Nota ꝙ non ſolū a malo ſed ab omni ſpecie ma li abſtinendū eſt. Itē propter cōfeſſio nem cōiugum tm̄ non ſeporatur matrīo nium niſi alie prohatōes accedant. Tue fratenitatis. Quidam cōtraxit cū quada matrimoniū poſt con tractum matrimouiū et cōſumctum cog nouit ſororē vxoris. Queritur vtrū poſ ſit exigere debitū cib̓ vxore ac foluere re quiſitus. rn̄. pa. ꝙ vxor monenda e̓ vt ⁊ cōmixtione viri abſtinecit et in cōtine̓ tia permaneat donec vir eius mortuus fuerit ꝓpt̓ publicā honeſtatē. Si aūt pa pere noluerit et talis fuexit vt de lapſu timeatur ipſevir poterit ei debitum ſol uere cū affinitas poſt matrimoniū ini
que dōtracta illi nocere non debeat que in culpa non fuit. Rota ꝙ affinitas ma trimonio ſuꝑueniens ipiū nō diſſoluit. Itē iniquitas vnius alteri nocere nō dꝫ Ite non dꝫ quis punixi ſine culpa. Iordane. Quedā puella iordana nomine qͥ nōdū cōpleuerat x. annū cōtra xit cū quodam per verba de futuro et eaꝫ infra ſpaciū eiuſdem anni carnailit̓ cog nouit. et poſtmodū matrē ipſius in vxo rem accepit et carnaliter cognouit ean dem. vnde petebat dicia iordana a dn̄o pa. ſibi ſuper hoc prouideri cū ſine culpa ſua iure ſuo priuci⁊ non debeat necyale at continere. icindat pa. ep̄o dioc. quati nus ſi ita res ſe habect vtrūqꝫ ipſoruꝫ monecit et inducat ad perpetuā cōtinenti am obſeruandaꝫ. quod ſi ad hec induci nequiuerīt inuincta penitentia cōperenti viro ipſius et per cenſurā eccleſiaſticaꝫ cōpellatur ut eide mulieri cohabitet et et coniugale debitū reddat excictus. Ro. ꝙ malicia ſupplet etatē. Itē affinitas ſuperueniens matri menio ipſn non di ſoluit. Item nemo iure ſuo ſine culpa pͥ uari dꝫ. ¶ De cōſanguinitate ⁊ affinitate. R lrīs. ¶ Quidā ſecrete ſub̓ arrauit quandā uiduā per anu li īmiſſionē et eā carnalit̓ cog nouit. tande cū vellet in conſpectu eccē cū ea contraſere. duo propoſuerunt ꝙ eaꝫ habere non potercit in vxorē ex eoꝙ pri orē uirū attingit querto gradu conſan niuinitatis. vnus illorum iurauit ꝙ ita audiuit. alius noluit illud iurare. et ſic publice contraxerunt. poſtmodū venerūt alij duo et iurauerunt ꝙ primus vir fuit iſti ſuperſtiti quinto conſanguinitatie gradu coniuncto. dubitabatur quid eēt

in hoc caſu agendū. Conſultus pa. man pat cuidam abbati quatins vtxāqꝫ par tem ante ſuaim preſentiā conuocet et te ſtes iurare facicit coram ipſo et ſi ꝑ te ſtes legittimos conſtiterit ꝙ primo uir attinet viro ſuperſtiti quarte gradu il los debeat abinuitē ſeparare. quia vt di cunt canones. muli ex illa non poterit a lique̓ habece de cōſangumitate prioris viri vſqꝫ ad quartum gradū. In fine di cit ꝙ cauſe matri moniales non ſūt tractā de per quoſlibet ſed per viros diſcretos qui poreſtatē habeant iudicandi ⁊ qͥ ſci ant canones. Nota ꝙ cauſe matrimoni ales tractari dehent tm̄ per iudices habe tes iuriſdictōem ordinariā vel etiā dele tatam ⁊ non per arbitros. Itē tracta aidebent per tales qui ſcicint canones. ¶ Super eo. Quidā iuuenis cō traxit ſponſalia de futuro cū quadā pu ella que non erat nubilis etatis ſed fac ta nubilis petijt illū et ipſe excepit dicēs ꝙ illam habere non pōt. ſed poſtquā af fidauit illā cōſanguineā eius carnaliter cognouit. Conſultus pa. rn̄t. ꝙ ſi mani feſtum e̓ ꝙ illā cognouit vel euā ſi nō ē notoriū ⁊ famci loci hoc habet ille dꝫ ab impetitione ipſius abſolui cū fuerit ſpō ſa tontūmodo de futuro. Nota ꝙ affini tas ſponſalibus ſuperueniens di ſoluit ea. Item fama impedit matrimoniū con traheendū Quiidā lego ¶ Quod dilectō. tus auctoritate dn̄i pa. fecit quādā īdul gentiam hominibus ſue legatōis vt poſ ſent contrahere matrimoniū in vi. gra duduo .ſ. hix ⁊ mulier volebant contra hſere matrimoniū. vnus diſtabat a ſtipi te per lineā deſcendentē in ſexto gradū. mulier ex altera linea diſtabat ij. vel iij gradu. queritur vtrū poſſint matrimoni aliter copulari ꝑropter indulgentiā pre
dictam quod videborur fieri ẜm regulā illaꝫ quā dicitur quoto gradū diſtat qͥs a ſtipite et a quolibet per aliam lineam deſcendentiū ab eode̓. Conſuetudo tamē illius terre ē ꝙ ſi aliquando talis caſus emerſerit homines illi propter proximi opem gradū̓ cōiunctos ſeparant et impe diunt copulari volentes rn̄. pa. ꝙ indul gentia illa ſic eſt intellige̓da ꝙ vterqꝫ cōiungendorū diſtet a ſtipite vi. gradu et ita in caſu premiſſo cōiungi non dn̄t vnde in hac parte potias deferendū ē̓ mi titudini et ob̓ſerucire cōſuetudine ꝙͣ ali ud in ſcandalū populi ſtatuendū quadā adhibita nouitate ¶ Nota ꝙ regule ar boris ſunt autenticr. ¶ Itē cōſuetudo ſi ue ſcandalū preiudicat iuri in matrimo nium vt perſonas legittimas ad cōtra hendū faciat illegittimas. Itē nouitas contra conſuetudinem et ſcandalum eſt vitanda. De infidelibus. Aliqui in fid̓ les contraxerunt matrinoniū in caſu ꝓ hib̓ito a canone. poſtmodū cōuerſi ſunt ad fidem et baptiſati. queritur vtrū poſt bab̓ptiſmū debeant ſeporari rn̄. pa. ꝙ nō ſunt ſeparandi quia dn̄s ⁊ iudeis requi ſitus ſi liceret ipſis vxorē ex quacunqꝫ ca dimittere ipſe en̄t. quos deus. cōiunx it homo non ſeparet per hoc dedit ītellige re ꝙ matrimoniū ſit apud eos. Nota ꝙ baptiſmus nō ſeparat legittime cōiunc tos. Item matrimonium eſt cipad iu deo s Quod ſuper ele. Pater et fi lius contrahunt matrimoniū cū matre et filici duo cognati cū ducibus cognatꝭ qnunculus et nepos cū duabus ſexoribꝫ queritur quid iuris. rn̄t pa. ꝙ licet oēs cōſanguinei vxoris ſint affines viri et ecōuerſo cum inter conſanguineos viri et conſanguineos mulieris nulla aim

tas eſt contracta per quā lnter eos ma trimoniū debeat impediri. Itē in fine pͥ cipit vt infra gradus prehibitos nulli debeant matrimoniū contrahere non ob ſtante aliqua cōſuetudine que eſt potis corruptela. Nota ꝙ nulla affinitas eſt in ter cōſanguineos viri et conſanguine os mulieris. Itē conſuetudo nō excuſat in delictis. ¶ Quia dixca. Quidam nobilis cōtraxit matrimoniū cū quadā muliere que ipſum attingit quinto gradu cōſan guinitatis de qua filiā vnica ſuſcepit. tā dem mortua fuit ipſa filia poſt mortē fi lie ſupplicauit nobilis dn̄o pa. vt fauore filie quā de ipſa ſuſcepit diſpenſaret vt ī ſimul poſſent remanere. et ſic allegata falſa cā diſpenſauit vt ſimul pemanere poſſent. epiſcopus loci viſa indulgentia cū ob̓renta eēt ex cā falſa dubitauit veꝝ poſſent pre textu huius indulgentie ſic remanere. Significauit hoc dn̄o pa. ad densꝙ ex ſepacatione illorū magnū ſcā dalum īminehat. Xnt pa. ꝙ ipſe poterit diſſimulare ut remaneant ī copula ſic contracta propter ſcandalum quad īminebat ſi ſepararētur. Nota ꝙ propter ſcandalū coleratur diſpenſatio ex falſa ca conceſſa. Itē fauore filiorū diſpenſatur in gradū prohibito. Auidē cōtraxerūt Tua nos. matrimoniū in gradu prohibito. accuſa tum fuit matrimoniū propter cōſangui uitatem inducti fuerunt teſtes ad matri moniū diximendū propter cōſanguinita tem. qui inceperunt cōputare cōſanguim tatē ab auunculo et filio fratrie vel ſoro ris. queritur vtrū tale teſtimoniū ſuffi cicit ad dirimendū matrimoniū. rn̄t. pa. qd̓ cū matrimoniū ſit res fauorabilis te ſtes inducti ad probandū cōſanguinita tem deberent incipere a ſtipite id e a pa
rentibus vel fratribus et ſic per ordineꝫ diſtinguere gradus nominibus vel equi pollentibus iudicijs deſignando ꝑſonas ab vtyoqꝫ latere quia cū frequenter per hibrant teſtimoniū de auditu et illud ſit minus validū nō eſt in hoc aruculo lax ainda facultas quia qua rōe inciperēt a ij. gradū eadem cōe inciperent ab̓ vlteri oribus. Lota ꝙ matrimoniū res fauo mibilis e̓. Itē in cōputatione cōſangui nitatis incipiendū eſt a ſtipite vel a duo bus fratribus Itē indicia quedā equi pollent proprijsn minibus. Item teſti monium de auditue̓ minus validū. INō ī In prima parte huius cōſti tutionis premittit cōſiliū cām ipſius cō ſtitutōis dicēsꝙ non dꝫ repreſenſibile iudicari ſi ẜm varietatē tēperū ſtatuta quandoqꝫ varientur humdi iā maxime cuꝫ vruens neceſſitas vel euidens vtili tas hͦ expoſcit. et hͦ probat exe̓plo domi ni qui ex his que in veteri teſtamento ſt atuerat nōnulla mutauit in nouo. qꝛ ergo prohibitōes de iactrimonis tōtra hendo in ij. et iij. genere affinitatis et de ſobole ſuſcepta ex ſecundis nuptijs non cōpulanda cō ſanguineis viri priorisdiſ ficultatē frequenter inducant. et aliqn̄ periculū pariant aīgirum cū ceſſante cā ceſſat effectus. cōſiliū illud hmōi ꝓbati c̄es reuocat et ſtatuit vt ſic cōtraſent es de cetero libere cōpulētur In ſecunda ꝑ te dicit ꝙ prohibitio copule cōiugalisd̓ cetero non extēdat̉ ultra quactū gradū̓ cō ſangumnitatis ⁊ affinitatis. quia ī pl̓ terioribus non pōt abſqꝫ periculo hmo̓i prohibitio generaliter obſeruari. oſten dens hoc quaſi naturali xōe quaterna rius enī numerus bene cōpetit ꝓhibitio ni corporalis cōiugÿj de quo dicit apl̓s ꝙ uir non hꝫ pote ſtatē ſui corporis ſed mulier ⁊ econuerſo. quid quatuor humo

De frigi.
res ſunt ī corpore. quod conſtat ex qua tuor elementis ⁊ in iſtis quatuor gradi hus ita dꝫ inhibitio matrimonij perpeta oobſeruari non obſtantibus antiquis ꝓ hibitionibus ſuper hoc ꝓmulgatis vt ſi aliquis contra hmōi prohibitōem ꝑte ſumpſerit copulari nullo tractu tꝑis de fendacur cū diuturuitas tꝑiopectatū nō miuuit ſed auget. Nota ꝙ ẜm varieta tem tēporum iura varictur. Itē ce ſan re prohibitione ceſſat effectus. Itē ꝓ hibitio matrimonij vltra quartū gradū non exteditur. Itē nota ius antiquū ī nouari. Itē diuturnitas tꝑis nō excu ſat a peccabo. Duo vo vir qui aſtipite. ſunt contrahere matrimoniū. vix diſtat aſtipite iiij. gradu. mulier vero ex alio latere diſtat ab̓ eode̓ ſtipite quinto gra du. queritur an poſſint cōtrahere matri moniū. Rn̄. ꝙ ſic ẜm regula iNam quā dicitur quoto gradū r̄motior perſona di ſtat a ſtipite et a quolibet deſcēdentium per aliā lmnea cib̓ eode ſtipite. Nota ꝙ fi vnoconiugij diſtat a ſtipite iiij. graduꝫ alius v. licite pn̄t copulairi. Itē magis conſideratur remotus gradus ꝙͣ propin quus. Item regule arboris ſunt au tentite. De frigidis. Ecepiſti. Aliquis accepit aliquā invxorē et cū ea manſit per menſem vel per tres vel etiā per annū. poſtmodū dicit vir ꝙ eſt frigi de nature ita ꝙ cū illa vel alia rem ha bere non pōt dicitur hic ꝙ ſi illa eadem affirmat quod ille dicit et poteſt hoc pro bari per verū̓ et rectū iudicium debent ſe parari. ita ꝙ ſi poſtmodū aliā acceperit aus exit periurij. et acta penitentia prio
ra cōnub̓ia reſtaurabuntar. Si vero illa prior poſt annū ⁊ dimidiū ad ep̄m recla mauerit dicens ꝙ eā non cognouit. ile aūt contrariū affirmait ei crrdedū ē cum ſit caput mulieris qma ſi proclamare vo luit. cux tantū tacuit cito potuit ſcire ſicā cognoſcere potuit. Si vero ab̓ inicio poſt menſem vel duos ad ep̄m ꝓclamauerit dicens volo mater eē ſedxix quē ego ac cepi frigide nature eſt. ſi hoc probari po teſt per rectum iudiciū ſeparētur. et muli ex alteri ſi voluerit nubot in dn̄o. Noto ꝙ non creditur viro vel muli exi cōfitēti contra matrimoniū̓ ſed exigitur proba tio. Itē vir caput ē mulieris. Itē ex taciturnitate preſumitur contra aliquē Itē impotētia coeūdi impedit matrimo nium et diximit. Quod ſede. Dicitur hic ꝙ ſi cut puer nō ē aptus matrimonio ita nec vix qui coire non pōt. Nota ꝙ impoten tia coeundi impedit matrimoniū. Ex lxis. Quidā cōtraxit ma trimoniū cū quadā qui cū debitū reddet̉ non poſſet licet vterqꝫ legittime fui ſer etatis muli ex tā grauē cōtraxit infirmi tatē vt oīo inuuilis ſit facta viro ꝙ nul lo modo eam cognoſcere poteſt. queritur an debeant ſeporari. Rn̄det pa. ſi viciuꝫ illud ⁊ natura cōtroxit muliex nec ope medicorū poterit ei ſubnenri vix pote rit aliā ducere in vxorē. Nota ꝙ tū ī ha bili ad doitū nullum ē matrimoniū. ¶ Conſultationi Alique mulie res ita ſunt clauſe et impotētes ꝙ viri carnaliter cōmiſceri non pn̄t. Queritur an poſſunt inatrimoniū contrahere. rn̄. pa. non videtur credibile ꝙ aliquis cuꝫ tulibus contrahat maerimoniū. tamen romana eccā cōſueuit in talibus iudica re. vt ſi non pn̄t eas habere vt vxores habecint ecis vt ſoxores. Nora ꝙ cū arra

matrimoniū contrahi non poteſt. Itē de ſimilibus ſimile iudiciū eſt habendū Laudabilem. Quidā cōtrax it matrimoniū cū quadaꝫ tande dicitur eē frigide nature. Queritur hic quantū tempus dandū ſit eis ad ſciendū̓ experi entiam copule cōiugalis pa rn̄det. ꝙ ab eo tꝑe quo. celeẜratur cōiugium ⁊ incipi unt ſimul cohabitare ſimul cohab̓tent. per trienniū daudo operā carnali copule ſi ante trienniū non poſſit probari frigi ditas quo elapſo ſi ſimul cohabitare no luerint. ſi mulier per iſtū̓ iudiciū prober potuerit ꝙ cū ea crire non poſſit. accipi at alium. et ſi ille aliā acceperit ſepant̉ Si verocōſentiant ſimul eē habeat eaꝫ ſaltem vt ſororē. Si aūt confite qͥtur ꝙ nunquā adintudē ſe cognouerūt vij. ma nu propinquorū vel vigiuorū bone famē ſi propinqui de ficicint iureiurando dicat vterqꝫ ꝙ nunquāvna caro effecti ſunt et tunc muli ex poteſt aliū accipere. et ſi ille aliam acceperit de periurio notant̉ qͥ iurauerāt ⁊acta penitentia cogaintur ad priora cōnubia redire. Nota trienniū dandū eſt ad probandū frigiditatē ⁊ ita non tenet quod dicitur de qno vel dimidi o s. e. c. i. et idem tempusdatur in male ficiato. ¶ Fraternitatis Quedā mulier cōtraxit matrimonium cū quodā viro et cū eo per plures cnnos permanſit nec po tuit ab eo carnaliter cognoſci. Arch̓ip̄ſ hiter altiſiodoren̄. iſtud negociū ſignifi cauit ep̄o ſuo. ep̄s volens ſuꝑ hoc verita tem inquirere quaſdam matronas ad pͥ ſentiam ſuā vocauit diſtricte illiginiun gens ſub̓ periculo aīarum vt illam viſi tarent vtrū eēt idonea ad efficiū coniu gale. que tandem ea inſpecta dixerūt ꝙ nunquā poterat eē iater. et ideo inter e os diuortiū promulgauit mulieres indu
cens vt religionē intraret perpetuā con tinentiā ſeruatura. viro aūt dedit licēti am cōiraſendi qui cū alia cōtraxit. poſt modū illa mulier fuit ab alio carnalit̓ cognita abiecta cōtinentia quā promiſit et cuidā v. nomine nupſit negociū iſtud altiſiodoren̄. epiſcopus ſignificauit dn̄o pa. querens quid ſuper hoc eēt agendū Reſcribit pa. eidt dicēs qd̓ ſemiplene ei expreſſit quō mulier promiſerit ſe conti nentiā ſeruaturā vtrū ſimplici verboveſ per votū ſolemne. et vtrū tranſierit ad r̄ ligionē ſicut promiſit nec dixit etiā qua liter cognita fuerit. vtrū artificio medi ci aūūt concubitu viri aut cilio modo vnd̓ papa conſiderās ꝙ impedimentū illius nō erat perpetuū quod remotū fuit ſine periculo corporali pretex diuinū miracū lum inuenit diuorcij Iniām latā fuiſſe ꝑ errorē licꝫ ꝓfcō babilē qꝛ expoſt apparꝫ ꝙ nnuiier illa cognoſcibilis erat viro ex quo eius ſinuli cōmiſcetur. et ideo pponū ciquit inter ipſam et ipſum matrimoniū extitiſſe. vnde in ter ipſam et v. prefatū ꝓnunciauit matrimoniū nō fuiſſe ⁊. oe precipit abinuicē ſeparari. Si vero mu liex illa tranſiuit ad religionē. Primus vir qͣui non cognouit ecindeꝫ remaneat cū illa cū qua eccē aucioritate contrax it. Si vero non trāſiuit ad religionem di mittat illam et redecit ad illei cū quapri mō cōtraxit niſi ipſa votū ſolemne fece rit quia ẜm hoc intelligitur fornicata fu iſſe cū predicto p. vel etiā ſi non fecit vo tum ſolemne fornicatōis modo alij ſe im miſtuit. et ſic pretextu fornicatōis pͥmo vir eā repellat. Si vero ſimpliciter vo to ꝓmiſit ſeruare cōtinentiara et poſtea in facie eccē ꝑredicto v. nupſit ꝙͣdiu arti culus iſte dubitabilis ercit preſumi non dꝫꝙ fuerit fornicata. ſed amodo nō dꝫ r̄ manere cū illo per ea que dicta ſunt ſupͣ

De matri. cor.
in berſo illo. abſqꝫ corporali. Alia que ſtio ſoluitur que e̓ talis. aliqua eſt ita artaꝙ non poteſt cōmiſceri carnaliterin ſi per intiſionem vel alio modo violenti q inferatur vt mortis periculū timeatur Queritur de tali vtrū ſit apta ad matri monium cōtrahendū. Et dicendū eſt ꝙ non Similiter ex his que̓ dicta ſunt ſu pra ſoluitur alia queſtio que talige̓. ali qua nupſit alicui et ita axta ē. ꝙ nō pōt ab̓ eo cognoſci. ſi ab̓ eo per iudiciū eccē fuerit ſeporata et nubat alteri cui axta non ſit et ꝑ fre quēter vſſi ſecundi cedda tur apta primo. Quericur vtrū debeat r̄ dire ad primū. Et dicas ꝙ non ẜm di tinctionem ſuperius vbi dicit abſqꝫ cor porali periculo. De talibus tamē non ē facile iudicādū cū finaleiudiciū pende at ex futuro. Nota ꝙ cū in fniāi contra ma trimonium lata erat eccā quandocunqꝫ verrore conſtiterit r̄tractatur ſnici. Itē votum ſolemne ante carnale̓ copulā ſol uit matrimoniū Itē mulier nō tenetur ſubire periculū corporis vt reddatur ap ta viro. Itē ex ſutupo euentu pendet ꝑ trum matrimoniū fuerit quandoqꝫ int̓ aliquos. ¶ Irē veſtre. Quedā cā matri monialis verrebatur inter inimulierē ⁊ a virū. cā illa fuit cōmiſſa quibuſdaꝫ iu ditibus per ſede apoſtolicā corā quibus ex parte mulieris fuit propoſitū ꝙ iam octo ānis fuit dicto matrimonialiter co pulata et diu cohabitauit ei&e. et adhuc integra permanebat. quia dictus a. non habebat poteſtatē coeundi quarr pete bat diuortiū celeẜrari. predictus fateba turꝙ nunquā eam cognouerat. tamē di cebat ſe habere potēticimi coeundi et ali as cognoſcendi. Iudices time̓tesne iſtd̓ confiterentur in fraudē. fecerunt illaꝫ ī ſpici per matronas fide dignas et per ex
pertus in opere nuptiali que perhibuerūt NNam cidhuc virgine̓ permanere. et poſt modū fecerūt illam inqmitere per pro chicim ipſius viri ſi aliquā cognom et nec ipſi inuenerunt ꝙ aliquā cognom et. muliex inſtāter diuortiū poſtulabat vir vero dicebat ꝙ paratus erat ſtare cō cilio eccē iudices preceperūt eiſdem vt pe nitentiā agerent de cōmiſſis et ſic forte deo volente matrimoniū cōſumarent. tā dem reuerſi ad iudicesdicebant ſe nō poſ ſe carnciliter cōmiſceri vnde totū negoci um dn̄o pa. per ſuas lrās intimauerūt pe tētes quid ſit ſuper hoc agendū. mandat pa. quatinus ſi eſt ita ⁊ eis conſtiterit ꝙ infra acto annos ꝑ cōtinuum trienniū inſimul habitaſſe̓t. Si iurauerīt cū vij manū propinquoꝝ ꝙ nō poterīt carnali ter cōmiſceri niām diuortij ꝓferant int̓ eos ¶ Nota ꝙ qui ſeparātur propter fri giditatē ſiue propter maleficiū ſimul d̓ bene cōmorari per trienniū continuū. ſe cuto poſtea iuramento tā principalium perſonarū ꝙ vij. manu propinquorū. ¶ De matrimonio contracto contra in terdictū eccē Ittere quas. Quidq iuue nis iurauit ſororē ſuā iaꝫ nubi lem ſe daturū cuidā in vxorē ea preſente ⁊ cōſentiente. poſtmodū mune ra ⁊ dona ẜm morē terre recepit ab illo tanquā ꝓpͥum ſponſū ſepius aplexcndo tande mortuo frē ſuo a frē ſponſi ſe de ponſape permiſit dicens mendacit ex ꝙ af eo cognita fuerat. ep̄s loci precepit eidē ne alicui illorū nuberet aut etiā alij. ip ſa ſprēto mandato ep̄i cū alio contꝑax it propter quod epiſcopus ei precepit vt ad domū patris rediret ipſa vero ad ſede ap. appellciuit. epiſcopus factū ſignifica
dd̓

uit dn̄o pa. mandat pa. ꝙ ſi eſt ita mulie rem prefritā ad domū matris redipe com pellat impoſita ſibi penitētia condigna de tanto exceſſu ne mandatū iudicis cō temtibile videcitur et poſt menſem ad t̓ tium vipum reuertrtur. Lota ꝙ manda rum iudicis contemni non dꝫ alias puni tur cōtemptor. Itē matrimoniū cōtra in terdictū eccē contractū tenet. ¶ Ex lrīs Quidā filiā ſuā m. nomine abſentē deſponſauit cuidaꝫ x. nō mine. poſtmodū orta ſuſpitiōe ꝙ iſte r. vellet aliā ducere in vxorē Delata fuit queſtio ſuper hoc ad archiep̄m qui ſub ī terminatione anathematis prohibuit ne antequā de cā ipſa cōſtaret vir accipe ret aliam in pxorē. Sed ipſe non ob̓ſtā te prohibitionē quandā aliā ſibi ſolem niter cōpulauit. ꝫ cū archiepifcopus vellet cognoſcere de primo mnatrimonio mulier ad ſe. ap. appellauit. archiepiſco pus appellatū referens. precepit eidē mu lieri ſub̓ pena excōmunicatōis ne alicui nuberꝫ donec cā finem debitū ſortiretur ipſa tamē de appellctione confiſa aliuꝫ in viri̓ accepit. archiep iſcopus vero ne gociū iſtud ſignificauit dn̄o pa. vnde mā dat eidem q ſi nihil cōſtiterit qd̓ impedi at ꝑpetex cōſenſum de futuro que intex p̄ fatum r. et m. dicitur interueniſe. ſecun dum matrimoniū legittimū iudicet non obſtate appellctione quāis contra mā datum ecce contraſer non debuiſſet. nō tamen matrimoniū dꝫ propter hoc diſ ſolui penitentiā tamē imponat illis pro eo quod contra prohibitōeꝫ eccē cōtrax erunt. Nota ꝙ matrimoniū ſuperneni ens ſponſalibus di ſoluit ſponſalia Itē qui contrahit contra prohibitōem eccē puniri dꝫ nihilominus tamē tenet ma trimoniū. De muliere. Quidā volunt
tōtraſer̄ matrimoniū. dicitur ꝙ ſunt cō ſanguinei. eccā precipit illis ne tentra hant donec de cōſanguinitate cōſtiterit ipſi prohibitione cōtempta contrahunt Queritur quid iuris. Rn̄. pa. ꝙ debent abinuicē ſeparari quouſqꝫ cognoſcatur an de iure po ſſint ſimul remanere. Nota ꝙ ſi ſuſpecti de cō ſangumnitate cōtrahūt contra prohibitōem eccē ſeparandi ſunt vſqꝫ ad finem cauſe alias noneſſent ſe parandi quonſqꝫ de cā plene cōſtaret. ¶ Qui filij ſint legittimi. Onqueſtus. Quidā h. nomine quandā in. vxorē eccr pit r. patruus ipſius mulieris voleẜat eam priuare hereditate pater na pro eo ꝙ ipſa nata fuit antequā pat̓ ſuus matrē ſuam ecciperet in vxorem di oens eam illegittimā fuiſſe. vnde predi ctus hi cōqueſtus fuit dn̄o pa. et ipſe mā dat quatinus ſi eſt ita eā iudicet legitti mam predictor. prohibendo ne hac occa ſione ſuper paterna hereditate eā d̓beat moleſtare qd̓ ſi contra fecerit excōmuni cetur. Nota ꝙͣ matrimoniū ſequens le gittimat filios natos ante matrimoniū̓ Itē cā legittimationis pertinet ad eccaꝫ qꝛ eſt acceſſorici matrimonio. ¶ Cum intex. Io. contraxit ma trimoniū cū theberga in facie eccē de qua filios ſuſcepit. tandem cū grauida eſſet accuſatum fuit matrimoniū̓ do cōſangui nitate lata fuit jniā diuortij inter eos Dubitabatur an filij nati ante ſentētiā et qui cōceptus ante fuerat eſſent legit tim. rn̄. pa. ſuper hoc cōſultus ꝙ filij nō debent inde ſuſtinere iacturā cū parētes

Qni filij ſint legit.
in facie eccē publice contraxient. et iō ſtatuit pa. vt filij eorū quos habuerunt ante ſententiā et qui conceptus fuerat ante ipſam ſniām legittim habeantur a in honis paternis hereditario iure ſuc cedant et deparentū facultatibus nutri ā tur. Iota ꝙ qui ī facie eccē publice con trahunt quāuis impedimentū ſubſit ta men filij de tali matrimonio nati ẜm an tiqua iura legittimi erant etiā ſi poſtea ſeparentur hodie ſtatur ſuper hoc illi cō ſtitutioni ſcꝫ de clcumdeſtina deſponſati. cū inhibitio. Tranſmiſle Quidā nomine n. nutriuit quendā puerū vſqꝫ ad iuuentu tem cohabitante ſibi m. vxore ſua tunc non deſponſata. ſed eā poſtmodū de ſpon ſauit et filios ab ea ſuſcepit. p̄redictus iuiuenis ſic nutricus gerens ſe filiū ⁊ he redem hereditatē n. predicti poſcit ꝙͣuis a vicinia crederetur eorū ſpurius vt dice batur. Sed predicti ſcꝫ vir ⁊ vxor nega hant illum ſpuriū ſuum aut legittimum filiū eē ſed dicebant ꝙ eū nutriuerāt pi etatis intuitu. filij iſtorum petebant hepe ditatē paternā ab illo. ipſe non cōtradi cebat. queſtio fuit ſuper hoc delaita coraꝫ archiepiſcopo vothomagen̄. predictus iu uenis quia corā eo citatus venipe noluit fuit excōmunicatus pa. ſuper hoc cōſulto ab archiep̓o quid ſuper hoc eēt agendū rn̄. ꝙ in hoc caſu ſtandū eſt verbo viri⁊ mulieris. niſi certis iudicijs et teſtibus iuuenem ꝑpedictū illorū conſtiterit eē fi lium. ¶ Nota ꝙ ſtandū̓ eſt verbo viri et mulieris qn aliquis ſit eorū filius niſi expreſſe oſtendatur. ¶ Tauſam que Dicebatur ꝙ a gata de cunis hereditate agebatur non erat nata de legittimo matrimonio MMā dat pa. inquiri de hoc ⁊ ſi cōſtiterit ꝙ ciga tha nata fuit de anelmna muliere rodul
phi ſanarid eo tēpore quo ipſa guelina publice morabotur cū alanoviro ſuo ⁊ ſi cōſtiterit ꝙ predictus vodulphus aneli nam virū habentē publice teneret et eo tempore nata fuerit ꝓnuncietur illā le gittimā non fuiſſe quic nō potuit eē vx or que viuente vico ſuo alij ſe copulare preſumpſit. de hoc plene dicitur i. c. cām que. Nota ꝙ cā natiuitatis ad eccām ſpectat. Itē ſi aliqua mulier viuente maxito alteri de factō matrimonialiter ſe coniungat proles ex tali matrimoni o nata illegittima iudicatur. ¶ Lator preſentiū Quidā r. no mine acceſſit ad pa. corazipſo proponēs ꝙ quus ipſius duas habuit vxores. de quarū vna patrē ipſius de altera hug. patruū ſuū recepit qͥ hereditatē quui ſui totam detinebat nec ei volebat partem debitā exhibere. vnde cū ipſe hug. patrū um ſuū ſuꝑ partē hereditatis paterne cō tam iudice conueniſſet ide patruns obie cit ꝙ pater eius de legittimo matrimoni o natus non fuit. et ideo de hereditate a ui ſui nihil poterrit vendicare ſucce ſori o ture tande fuit tractatū ſuper queſtio ne natiuitatis coram ep̄o noruicen̄. ꝓpt̓ tergiuerſatōem ipſius hug. patrui ſui ad ſedem ap. appellauit vnde pa. mādat iudicibus quatinus cām ſuper queſtione natiuitatis ipſius r. infra duos menſes appellatione remota debeant ter minare Si vero infra duos menſesdictus h. nō probauerit legittime quod obiecit extūc ſeculari iudicio corā quo hereditatis que ſtio vertitur debeant intimare vt pro que ſtione natiuitatis nō dimittat quin cā hereditatis audiat et decidat. ¶ Nota ꝙ certus terminus agere volētibus ſtatui poteſt infra quē ſi intētionem fuara non prohauerīt vlterius non audientur. Itē cā natinitatis preiudicialis ē queſtioni
dd̓

hereditatis etiā ſi queſtio heprditatis pͥ mo ſit mota. ¶ Tanta eſt vis. Aliquis fi lios ſuſcepit de ciliquamulier̄. poſtmodū contraxit matrimoniū cū eadē. Queſi tum fuit vtrū filij ante matrimoniū ſui cepti legittimi ſint habendi. rn̄t. pa. ꝙͣ tā ra eſt vis matrimonij vt qui andr matri moniū ſunt geniti poſt matrimonium le gittimi habeantur. tamē ſi vir vxore fu a viuente aliā cognouerit et ex ea ꝑro lem ſuſceperit nihi lominus ſpurius fili us eſt habendus ⁊ repellendus ab̓ here ditute licet poſt mortē vxoris cū ea con traxerit et precipue ſi in mortē vxoris alterat̓ eoꝝ aliqͥd machinatus fuerit. Nota ax. ꝙ qui ab̓ inicio non fuit legitti mus tractu tēporis legittimus reputat̉ Itē principiuꝫ cōſiderandū eſt. ¶ Cauſam. Nota ordinē huius facti rodulphus de quo habes ſuprac. cauſam que. et iſte f. de quo hic cigitur fuerant fratres. rodulphus iſte ſuſcepit cigatham de anelinai muliere. Agatha vero de legittimo matrimonio ſuſcepit iſ tum r. de quo fi. hic mentio et vedulphs fuit auus iſtius r. iſte rodulphus auus iuit vltra mare et dimiſit iſtū̓ r. et aga tham matrē ſuam filiā rodulphi in po ſe ſſione emuiū bonorū ipſius Audito ꝙ rodalphus frater f. de quo hic habetur e et mortuus vltra mare f. iſte ficitim policiuit iſtuꝫ x. poſſeſſione omniū bono rum rōdulphi auiſui in qͦꝝ poſſeſſione r̄ manſit quando muit vltra mare. qͣuia di cebat agatham neptē ſuā matrē iſtius x. non fuiſſe d̓ legittimo matrimonio na tam. vt ſuprac. cām que. et ſic nec filia nec filis eius x. debebat ſuccedere redul pho fratri ſuo ſed iſte f. vnde iſter. ſic ſpolicitus ah̓ f. auunculo ſuo impetrauit lrās ſuper reſtitutōe ſuci ad iſtos ep̄os
lodon̄. et vigoren ſub̓ hac forma vt de berent cognoſcere ſuper eoꝙ mater ipſi us r. dicebatur de non legittimo matrio nio nata ita tamē ꝙ ante ingreſſum pri cipalis cauſe deberent ei reſtituere ſere ditatē aui ſui. ſed quia rex turbats fuit et cōmotus ꝙ pa. iudiciū poſſe ſoriuꝫ cō miſerat illis. reuocauit iudiciū iſtud de reſtitutōe quod ꝑtinet ad rege̓ ⁊ mādat vt procedatur ſuꝑ queſtione natiuitate ip̄ius agathe vidilicꝫ vtrū nata ſit de le gitimo matrimonio licet incōgruū vide batur ut matrimoniū de quo nata fuit a gatha gentrix dicti. r. impetatur ꝙ ea viuente non fuit impetitū. hic deberet eē tercius ep̄s ſcilicꝫ exonen̄. ẜm ꝙ eſt an tiqua. et ſic ſuꝑfluit articulus iſte. Sed quia vſqꝫ ad aliud. Sꝫ quia iudices iſti forte. non procedebant impetrauit eand cauſam cōmitti exonen̄. et vintonen̄. et ē idem ludonen̄. et qͥa .j. habebat epiſcopū ludonen̄. ſuſpectu fecit eū remoueri ⁊ lo do iſtius ſubſtitui abbatē heroforden̄. vt ſupra de officio dele. t. cauſam que et ſu pra eodem cauſam que. ⁊ ſic habes hic continētiam toram iſtarū decretaliū. et hec decre. deẜeret precedere in iſto titulo illam decre. ſcilicet. c. cauſam que. Ro ta ꝙ iuxiſdictio temporatis nō ꝑtinet ad papam. Itē pa. nō intēdit iuri cilicuius detrahere. Itē de ſtatū alicuius querit poſt eius deceſſum. perlatum. Quidam. .ſ. nomi ne habens vxorē ad partes conſtontino polis ſe tranſtulit. vb̓i per x. annos et ā plius moram faciens qid vxora ſuaꝫ nō redijt. vnde ipſa corā dioc. epiſcopo ad uerſus eum querelā depoſuit. et quia ip ſum ulterius expectare nolebat. epiſco pus mandauit parentibus vt ipſum ad propria reuocarēt. cū ergo diutius expe ctatus fuiſſet nec rediret. epiſcopus au

Ani filij ſint legit.
diis rōibus maulieris inter eos Imām dinortij ꝓmulgauit. e dedit mulieri licē tiam contraſendi cū alio et ſic auctorita te eccē cōtraxit cū alio de quo filios ſuſce pit. Contra filios iſtos obijciebatur. ꝙ non erant legittimi et ideo ab̓ heredita te paterna repellendi. Conſultus pa. xn̄. a maudat quihuſdā quati. ſi cōſtiterit ꝙ ep̄s inter eos ſmām diuortij tulerit fili os quos de alio ad cuius copulā auctori tate eccēe tranſiuit fuſtulit legittimos iudicent et hac occaſione nō patiantur eos ab hreditate repelli. Nota ꝙ filij nati de matrimonio auctoritate eccē con tracto legittimi ſunt habendi licꝫ matri moniū non fuerit legittimū. ¶ Quod nobis. Dicitur hic ꝙ nati d̓ clamdeſtino matrimonio poſtea ꝑ eccām approbato iudicentur legittim. Nota qd̓ ab inicio nō valuit expoſt fac to conuoleſcit Itē ratihabitio retrotra hitur. Quidam cōtrax ¶ Referente. it ſponſalia de ſuturo cū quadā tandem illa mutata volūtate cōtraxit matrimo niū per verba de preſenti cū alio et ſic ſo luta fuerūt ſponſalia priora vel mortua eſt antequā perueniret ad nubile̓ etatē ille vero poſtmodū cōtraxit matrimoniū cū quadā cōſanguinea illius cū qua ſpō ſalia cōtraxerat et ex certa ſcientia de qͥ filios ſuſcepit. queritur an filij ſint le gittimi an non. Et rn̄. ꝙ non quid im pediente publice honeſtatis iuſticia ma trimoniū non fuit inter eos nec excuſat eos ignorantia pacentum qꝛ ſcienter cō traxerant nec per miſſio eccē et cōtractū debuit ſeparari et ita non ſūt admittēdi ad ſucce ſſione paternorū honorū Nota ꝙ publice honeſtatis iuſticia impedit et dirimit matrimoniū. Itē paterna igno rātia non excuſat filios.
Erijdia poſt moret Peruenit. parentū lucie vidue nirebantur eā remo uere ab hereditate paternā dicētes eaꝫ non fuiſſe de legittimo matrimonio na tam ipſa vero dicebat ꝙ inter. g. patreꝫ ſuū ⁊ a matrē ipſius matrimoniū fuit legittime celebratū et quādiu vixerumt quiete īſimul permanſerūt ſine reclama tiōe ⁊ ideo legittima debebat iudicari vn̄ mulier ſignificauit hoc dn̄o pa. et ip̄e mā dat quibuſdam quarinus ſi eſt ita ipſa vidua̓ legittimā debeant iudicare Note ꝙ ex quo matrimoniū ī facie eccē contra ctum ē et ſimul maneaut tanqua vir et vxor filij inde nati legittimi debent iudi cari. ¶ Per tuas. Qrijpam ⁊ momi ne quandam habebat concubinā ẜm o pinionem maioris partis vicinie d̓ qua filiuꝫ ſuſcepit et poſtmodū ea dimiſſa liam accepit invxorē et illa concubina alium in maritū proce ſſu tꝑis ider in pͥ ſentia multorū firmauit proprio iuramē to ꝙ illā quā videbotur habere pro con crbina affidaueratq eē haberet in vxo rem et poſt fide̓ data prolem ſuſcepit ex illa tande du̓ ageret in extremis illum que ſuſceperat ex illa legittimū filium appellans herede̓ ſibi conſtituit. Sed cū dubitaretur vtꝝ filius ſic ſuſceptus eēt legittimus herecipſius cōmiſſum fuit cu idam iudici vt de hoc cognoſceret iudex preter illud quod ex quadā decre. alexā habetur vbi dicitur ꝙ ſtandū̓ eſt verbe viri et mulieris teſte recepit a filio pre dicti r. inductos quibus probauit ꝙ dic tus x. matrē ipſius affidauerat anteꝙͣiſ lum ſuſcepiſſet ex ea et ita illum pronū ciauit legittimū herede ipſius r. dubita tum fuit poſtea an dictus iudex legittime proceſſiſſet Conſultus pa rn̄. eidem iudi ci conſiderantes ꝙ plus eſt qd̓ ī veritate
dd̓ 3

agitur ꝙͣ quod ſimulare cōcipitur. licet dictus x. videatur ipſo facto matrimoni um denegaſſe quod inter eos fuerat ce lebratū cū ad alia vota tranſimit tamē quia de ſponſano per teſtes legittimos ꝓ bata fuit ſiue per verba de preſenti ſiue per verba de ſuturo carnali copula ſub̓fe cuta fuerit celeẜrata non tā iramitētes decretali. alex. que in caſu diſſimili loqͥ tur ꝙͣ inductis prob̓atōibus. dicimus iu dicem legittime ꝓceſſiſſe eius ſuiq̄m cō firmans. Nota ꝙ veritas opimioni pre fertur. Itē filij de matrimonio preſum pto ſuſcepti legittimi ſunt. Nohilis ¶ Pex venerabilem. vir v. dr monte pe ſſulano legittima ſua vxor excluſa aliā ſuperduxit de qua fili os ſuſcepit. tandē per archiep̄m qcelate nē. petijt a dn̄o pa. vt filios ſuos legitti maret. quatins eis nataliū obiectio ſeu exceptis non noceret quominus ſibi ſuc cederent ⁊ ꝙ diſpenſare poſſit oſtendit pluribusrōibus. ¶ Primo ſic ap. fedes diuerſis cauſis diſpenſamt eū qui huſdam minus legitime genitis non ſo lum naturalibus ſed etiqꝫ adulterinis vt poſſunt in ep̄os promoueri. multo for tius videtur vt eos ad actus legitimar poſſit ſeculares. precipue vb̓i ſuperiorē alium pretex vo. pontificē cognoſcant q legitimandi habeat poteſtatē qm̄ qd̓ po teſt in maiori multomagis poteſt in mi nori. Secando probat idē per ſimile ⁊ ta le eo enī ipſo ꝙ aliquis ad dignitateꝫ e piſcopalem promouetur eximitur a pat̓ na poteſtate. Preterea ſi epiſcopus ſciē tex ſeruū alterius in preſbiterū ordina reꝫ liber efficitur licet ordinaitor ſatiſfa cere dn̄o teneatur et monſirnoſum vide verux vt qui ad actus ſpūales legitims fieret. ad aictus ſeculares illegitimus re maneret. vnde eoipſo ꝙ in ſpūalibus
diſpenſatur per cōſequentiā intelligitur in tꝑalibusdiſpenſatū. Sed in patrimo nio beati petri illud poteſt ap. ſe. libere facere in quo ſami principis obtinet po teſtatē. Tertio etiā videbatur poſſe tra here audaciā poſtulādi quia rex francie reginam francorū vxorē ſuam dimiſit⁊ aliam ſuperduxit de qua filios ſuſcepit ſicut et iſte nebilis cū quibus pa. diſpē ſauit. ſic cuꝫ filijs iſtius nobilis poterit diſpenſare. poſtmodū rn̄. pa. ad id quod dictū e ꝙ diſpenſauit cū filijs regis frā cie dicens. ꝙ res illa non ſimilis ſed val de diſſimilis inuenitur. Rex enī francie a regina fuit per legati ſe. ap. ſentētiam ſeparatus ſed iſte nobilis temeritate ꝓ prici vxorē deiecit. et rex francie anteꝙͣ ad eum prohilitio perueniret de nō con trahendo q aliq ſuperduxit aliā ex qua filios ſuīcepit. Sed iſte nobilisī cōtemp tum eccē aliā ſuperduxit. preterea rex Francie contra matrimoniu impedimen tum cōſanguinitatis obierit. et coraꝫ le gato teſtes induxit qui ſiam tulit que reprobata fuit ſolū ꝑropter iudiciarium ordinē non ſeruatā. iſte nihil obiecit ꝓp ter qued ſeporari deberet. et vtrū filij re gis legittimi fuerunt vel illegittimi pōt non īmerito dubitari ꝙͣdiu pendet que tis affinitatis oppoſite. qꝛ ſi affmitas op poſita ꝓbata fuerit apparebit qd̓ ila nō fuit vxor regis francie et ita per conſe quens alia legittima apparebit. et ita fi lij legitim fuerūt. Itē rex ſuperiorē in tꝑalibus nullum hacet. quare ſine inun riai alicuuus ſe potexat ſedi ap. ſubijcere īmo viorri poſſet aliquibus ꝙ per ſeip̄m non tanquā pater ſed tanquā princepe poſſe cum ſub̓ditis diſpenſare. iſte vero nobilis alij eſt ſubi ectus. Iſtis ergo rōi bus conſideratis pa. diſpenſauit cū filijs regis francie cām traſens tā̓ ex veteri

Qui filij ſint legit.
reſiamento ꝙͣ ex nouo quia non folū in patrimonio ℟ati petri in quo plenam habet poteſtatē in tēporalibus. verū̓ eti am in alijs regionibus certis cauſis ī ſpe gis caſualiter iuriſdictionem tēporaleꝫ exercēs. et hoc oſtendit per lege̓ veteris teſtamenti. Si difficile et ambiguuꝫ ⁊ pud te iudiciū eē proſpexeris inter ſan quinem et ſanguinē. cam ⁊ cām. lepram aleprā. venies ad ſacerdoteꝫ leuitici ge netis et ad iudicē qui fuerit illo tꝑe ⁊ iu dicubunt tibi iudicij veritotē. tande̓ expo nit auctoritadē deutro. quid intellige̓dū ſit per eā. expoſita auctoritate veteriete ſtamenti. dicit pa. licet cū filijs regis de quibus ab̓ initio dubitabatur an legitti mi fuerint duximus diſpenſandum quia tamen tam lex morſaicaꝙͣ canouica ſob̓o lem ex adulterio ſuſceptaꝫ deteſtatur di cente domino ꝙ mangeres et ſpurij vſ qꝫ ad decimā generatōem non intruhūt eccām et canon vetat tales ad ſacrosor dines ꝓmoueri. et ẜm leges a paterna hereditate repelli debent et denegant ali menta et ideo petitioni iſtius nobilisnon duximus qnnuendū. Nota ꝙ in cā matri moniali vbi agicur de federe matrimonij ordo iudiciarius eſt ſeruandus alicignō tenet ſniā. Itē matrimoniū quod non tenet non impedit aliud matrimoniū qd̓ de iure poteſt valere cū poſtea cōſtiterit ꝙ primū nullū fuit et filij de ſecundo na ti legittimi ſunt. Itē aliquis facit ciliqͥd cā filijs non tanquā pater ſed tanquam rex. Itē papa poteſt legittimar ad am bos actus ſpūales et tꝑales vbi hꝫ vtrā qꝫ iuriſdictōem. Itē in certis caſibus iu riſdictōem tꝑalem poteſt exercere in ali ena tꝑali intiſdictione. Itē excōmuni catus mortaus reputatur. Itē ſpurij ad ſacros ordines non debent ꝓmoueri⁊ ẜm leges non ſuccedunt quibus etiā a
liruenta negantur. ¶ Ex tenore. Quedā vidua pe tebat hereditatē quondār. mn ariti ſui re ſtitui ſibi et filio pupillo. pars aduerſa petitōem ſuam repellere nitebatur ꝓ eo ꝙ dictum r. inciritū ipſius de adulterio genitū qſſerebat dicens ꝙ pater dicti r. viuente vxorē legittima aliā m. nomine ſuperduxit ex qua dictūr. inciritū ipſius vidue ſuſcepit pare vidue reſpondebot ꝙ dicta vidua neſciens ꝙ pater dictir. aliqni haberet vxorē cū eo contraxit in facie eccleſie. vnde dictus r. filius ipſi us debebat legittimus reputari. cum ille gittimi dici non debeant quide aduſtera conſcientia non naſcūtur. iudices qui de hac materia cognoſcebant. ſuper hoc du bitātes cōſuluerunt dn̄m pa. vnde ipſe intelligens ꝙ pater ipſius r. matrem es in fagie eccē ignaram ꝙ ſibi aliā matri monialit er copulaſſꝫ duxerit in vxorē et du̓ legittima putaretur vxor ipſā r. ſuſcepit ex ea in fauorē proliedictū r. le gittimū iudicanit. Nota ꝙ ignorantia alterius parentis facit ꝙ filij de tali ma trimonio nati legittim ſunt et fauor ꝓl ad hoc cōadiuuat. Gaude mus Infideles quidā in ſecando vel tertio gradū ẜm opmnionē ſuam cōtraxerunt matrimoniū et filios de tali matrimonio ſuſceperunt. tandem cōuerſi ſunt ad fide. queritur an filij eo rum legittum ſint cenſendi. An̄detpa. ꝙ vtilitate publica ſuadente debent legitti mi ceputari. Nota ꝙ fauor fidei ⁊ publica vtilitas attendenda ſunt ¶ Qni matrimoniū̓ acquſar̄ poli L. 1 teſtificari.
dd ijij

Elatū Quidā filiā ſuā cuidā tradidit cū qua per aliquos an nos permanſit tandē propter homicidiū quod cōmiſit de ciuitate timo re mortis receſſit. poſtmodū dicebaturꝙ pater puelle illū de ſacro fonte ltuguit. ep̄s loci fecit iliū per lrās requiri et per quinquenniū expectatus non poruit īue niri. Conſultus pa. rn̄. ꝙ ſꝫ manifeſtū ē quod aſſerit. aut legittimi accuſatores et teſtes appareant. poſtquā iuuenis ille fuerit cū oī diligentia requiſitus etiam ſi non potuerit inueniri poterūt recipi te ſtes et fine canonico negociū̓ terminari No ta ꝙ in cā matrimoniali lite non con teſtara recipiuntur teſtes altera parte ab ſente Aliquis vult A nobis eſt. accuſare matrimoniū vel etiā teſtificari contra illud per cartulā in quaſcribit ac cuſatōeꝫ ſiue teſtimoniū ſuū nihil dicēs voce propria. Queritur vtrū talis accu ſatio vel teſtimoniū ſit admittendū. rn̄. pa. ꝙ in talihus nullius ē momēti tale teſtimoniū quo ad Iniām proferendam niſi ſolū quo ad preſumptionē niſi alia legittima ſuffragentur⁊ hoc qd̓ dicitur hic melius intelligitur de teſ ibus ꝙ de accuſatoribus ſed de veroqꝫ verū ē. No ta ꝙ per ſcripturā nullus dꝫ accuſari. Videtur Querebatur vtruꝫ parentes et cognati viriuſqꝫ ſexus ad mitti debeant in teſtimoniū fuerū cōſan guineorū ad matrimoniū coniungendū vel dirimendū. rn̄. pa. ꝙ bene admittunt̉ et hoc probat tā antiqua cōſuetudine ꝙͣ legibus ⁊ ideo maxime admittūtur parē tes et ſi parentes defuerint admittatur ꝓximiores quic vnuſquiſqꝫ cōſanguini tatē ſcipe laborat teſtibus ⁊ cartis et re citationē maiorū ⁊ illi recipi debent qͥ me lius ſciunt et quorū intereſt ꝙ aūt dicit̉
pater non recipicitur ꝓ filio nec filius ꝓ parce in cā. Illud verū eſt in criminalibꝫ cauſis vel cōtractibus ſed in matrimoni o coniungendo vel di iungendo admittū tur fauore matrimonij. Nota ꝙ in cau ſa matrimoniali pater admittitur ꝓ fi lio ſed non in alijs. Itē matrimonium res fauorabilis ē. Quidā cōtraxit cū ¶ Inſuper. quadā puella infra mubile̓ etatē tande̓ facta maior et ab illo pluries cognita cō tra inatrimoniū ꝓclamauit dicēs ꝙ ab inicio ſꝑ diſſenſit et hoc probare volebat per teſtes. Queritur an ſit audienda rn̄ pa ꝙ amplius audiri non dꝫ contra ma trimoniū quia reclamare debuit anteꝙͣ cognoſceretur ab ipſo ſicut ante xij. an nuꝫ potuuit diſſentire ita poſtꝙͣ carnalit̓ cognouerit eandē non potexit reclamare ratihabitione ſequenti. Lota ꝙ ipſo facto confirmatur qd̓ non valebat. Itē qd̓ ab̓ inicio non tenuit ratihabitione ſe quenti valet. Quidā duxit Significante. qucindā invxoce matex mulierisnititur matrimoniū accuſcire vt ab illo pecuniā extorqueret et licet volūtate ſua pranci non po ſſint opera veſpondere nihilomns uult habere pecunia vt cb̓ accuſatione deſiſtat cū igitur malicijs hominū ſit ob iuaindū mandat pa. quāti. ſi eſt ita qd̓ ac cuſatione matrimonij repellatur. Rota ꝙ mater poteſt accuſare matrimoniū fi lie ſi non malicioſe moueatur. Itē ma licijs hominū non ē indulgendū Itē nō auditur ille qui tantū pult nocere. Cum in tuai. Conſuetudo ē ī aliquo loco vt quando aliqui volunt tō trahere matrimoniū. publice preponit̉ ī eccleſijeut quicūqꝫ ſcit aliquod impedi mentum exhibeat et dicat nullus appa radictū et ſic contrahunt poſtea cipparet

accuſatur. queritur an ſit admittendus rū. ꝙ ſi tꝑe premiſſe denunciatōis extra diot. exiſtebat ine qui nunc matrimoni um accuſait vel ad eū denunciatio nō po tuit peruenire puta quia infirmitate ui mia latorabat vel in tali exat etate ꝙͣ ad hpc eius etas non ſufficiebat vel alia le pittima ca erat impeditus eius accuſa tio dꝫ audiri alioquin taqua ſuſpectus dꝫ repelli quia preſumptio eſt contra ip ſum qd̓ denunciatōem publice factā non ignorauerit dū in dioc. exſtebot niſi ꝓ prio firmauerit iurcimento qd̓ poſtea di dicexit qͥ ob̓ijcit ⁊ꝙ ad hoc ex malicia nō procedit et tūc etiā ſi didiciſſet ab illis qͥ denundatōis tꝑe tacuerunt ei tamē non dꝫ claudi aditus accuſandi qͣuia illi et ſi ab accuſatione repellantur propter cul pam ſilentij iſte tamē repelli non dꝫ con culpabilis non exiſtat Nota primo ꝙ cō tra ea que publice fiunt hꝫ quis accuſa tōem. Itē qui e̓ in dioc. non hꝫ accuſa tōem circa ea que publice fiunt. Itē iu ramentū elidit preſumptōem. Itē ali quis admittitur ad accuſandū cuius ac tor repellitur ſecus in ceſtimonio. Iteꝫ propter culpam alienā non repelllit̓ ab accuſando De diiorcijs. I qua mulier Dicitur hic ſi aliqua mulier fuerit machīa ta in mortem viri ei vir defende do ſe aliquē de inſidicitoribus occiderit poſt mortem vxoris cū alia contrahere poteſt mulier aūt ſine ſpecōiugij penite re dꝫ. Nota ꝙ conatus ſine effectu pu nnitur. Que ſiuit. Querebatur in ca pitulo iſto vtrū muliex pro furto vel a lio crimīe aviro ſuo ſeꝑari debeat. rn̄cet
pa. ꝙ mulier pro ſureo vel alo crimine viri ſui ſeparari non dꝫ niſi velit religo nem fidei ſui corrumpere. Sed ſi vir vxo rem ſuā ad infidelitatē traxerit aviro po terit. ſeparari quo ad mutuā ſeruituteꝫ Ita tamē ꝙ alij nubere non liceat quia licet ſeparēur tamē manēt cōiuues eti am ſeparati et idē intelligitur in viris. Nota ꝙ vir pro nullo crimine poteſtvx orem dimittere niſi pro ſpirituali forni catione vel etiā carnali et ecōuerſo quic vir et mulier ad imparia non iudicātur. Porro de cōmite. Quidā co mes auctoritate ſua abſqꝫ iudicio eccē dimiſit vxorē ſuam quia eā dicebat co natā fuiſſe vxoris ſue defuncte mulier petebat eū ſibi reſtitui. Queritur an po tuerit eā ſic dimittere. rn̄. pa. ꝙ ſi etiaꝫ parentela publica et notoria eēt ſine iu dicio eccē vxorē dimittere non poteſt vn̄ comes cōpelli poteſt vt eā recipiat que reſtitutōem eius petebat qd̓ ſi facere cō temꝑſerit excōmunicetur. ¶ Preterea. ¶ Quidā h. nomine qͥn dam cognatā ſuam duxit in vxorē. que ritur quid fieri debeat. rn̄. pa. ꝙ ſi nō ap parecint accuſatores et parentela mani feſta ⁊ publica exiſtit qd̓ credibile non ē niſi ee̓nt cōſanguinei ī primo gradu ſ ſecūdo illud matrimoniū diſſoluatur qd̓ illicite eſt contractū. Rota ꝙ in notori is ordo iuris ſeruandus ē̓. Itē nullus d̓ bet auctoritate propriā vxerē dimittere Itē qd̓ notoriū et manifeſtū ē accuſati one non indiget. Significaſti. Quid ā ſine uidi cio eccēe dimiſit vxorē ſuam pro eo ꝙ fug geſtum fuit ei cū quodā cōſanguineo ſu o eam inceſtū cōmiſiſſe propter qd̓ etiā fuit excōmunicatus. Sed muliex illa de alio ſobolem ſuſcepit nihilominus pete bac viro ſuo reſtitui dicens ꝙ iniuſte eē

dimiſerat et ſibi materiam adulterandi dedi et. queritur quid iuris ſit rn̄. pa. ꝙ ſi notoriū ſit mulierē ipſara adulteriū cōmiſiſſe ad eam recipiendā vir cōpelli non debeat niſi conſtar et ipſū cū altera adulterium cōmiſiſſe. Nota ꝙ adulteriū notoriū impe dit reſtitutōem. Itē paria deliciā mutua cōpenſatione tol luntur ¶ Quida v. nomine ¶ Exlris. duxit quandā in vxorē tande̓ orta diſcor dia inter eos dicebat v. ꝙ eē ꝑviolentiā ſibi illatā et mētū etiam illam duxiſſet poſtmodū accuſauit eā ſuper crimine for nicationis que cepit publice profiteriꝙ cum vir ei negacet in nece ſſaxijs ꝓuide & crimen cōpulſa fuit incurperͣ ſupradi ctum. Sed cū q̓monita fuiſſet ne ad fug geſtione alicuius illud turpe contra ſe ꝓ fiteretur. ipſa illud manifeſtius aſſere bat ep̄s conuocato capitulo ſuo de conſi lio capituli ſui vtriqꝫ eorū priuatim cō tinentiā induxit obſeruanda itaqꝫ caſte vierent inuice ſeparati. Sed dictus v. ſtatꝫ cū alia cōtraxit. ep̄s hoc ciūdiēs ab ipſo v. veritatē inquirens. ipſe rei ſerieꝫ explicauit et ad ſe. ap. appellauit. Ep̄s ordine huius negocij dn̄o pa. ſignificauit vnde mandat pa. quatinus ſi eſt ita viꝝ predictū ad vxorē legittima redipe cōpel lat. Lota ꝙ ex ſola cōfeſſione adulte eij ſeparatur vxor aviro quantū ad mu tuam ſeruitutē. Itē de cōſilio capituli e pijcopus hmōi ſniā̄s ferre dꝫ. Itē ſepo rati viuere debent continenter. alioquin non obſtante ſniā debent ad inuicē redir̄ quia paxia delicta mutua cōpenſatione tolluntur. Itē delictū ſuperuenienerei iu dicate tollit ſniām. De illa que. Quidā vir lap ſus fuit in hereſim vxor eiue ſtatim ſine iudicio ecce ipſius cōſortiū declinauit. tā
dem ille reuerſus eſt. ipſe perebat vxorē ſuaꝫ ipſa nolebat ad eū redire. queritur quid iuris ſit rn̄. pa. ſi mulier maxīe ea intentione diſceſſit a viro. vt ille in ſe veſim lapſus tedio et cōfuſione affectus cib̓ errore ſuo ſe cōuerteret ei reuerſo e̓ ceddenda. et ſi ad eū redire noluerit cem pellenda ē. Sed hoc quod in fine dicitur corrigitur per capitulū ſequens. Nota ꝙ ceſſante ca ceſſat effectus. Itē exceptio ſemel acquiſita ex ſniā ſꝑ durat. Quāto te Duo erant cōiuga ti. alter eorū tranſiuit ad hereſim. qͥ re manſit in fide volebat ad ſecunda vota tranſipe. Epͥs ferrarien̄. queſiuit vtruꝫ poſſit. xn̄. pa. diſtinguendo inter fideles et infideles ſi dn̄o ſūt coniuges infideles et alter ad fide cōuertatur altero nullo modo vel nō ſine blaſphemia diuini nomi nis vel vt eū trahat ad peccatū mortale alteri cohabitare volente. alter ad ſecū da vota ſi voluerit poterit pertranſire et in hoc caſu intelligitur quoddicit apo ſtolus ſi infidelis diſcedit diſcedat fra ter enī vel ſoxor nō ē huic ſeruituri ſub̓ie ctus et canon eodē modo intelligitur qui dicit contumelia ex eatoris ſoluit iuema trimonij circa eū qui relinquitur. Si ve po altex fideliū cōiugum labatur in here ſim vel tranſeat in gentilitatis errorem in hoc caſuis qui relinquitur nō pōt ad ſecunda vota tranſire licet ī hoc caſu raci ior videatur cōtumelia creatoris licet e nim intex infideles ſit matrimoniū non tamen ratū et verū eſt matrimoniū vt illis viuentibus cōiugiū ipſum perduret nec obſtat ꝙ ſi quibuſdam forſan poſ opponiqꝫ fidelis relictus non debeat iure ſuo priuari ſine culpa cū in multis caſi bus hoc cōtingat vt ſi alter cōiugum īci datur per hanc re ſponſionē quorūdā ma licie obuiatur qui in odium cōiugum vel

quando ſibi inuicē diſplicerent ſi poſſent eas dimittere ſimularent hereſim. vt al tero qui remanſit in fide matrimoniū̓ cō traſſeate reuerteretur ab hereſi et ꝑ hāc reſponſionē ſoluitur queſtio alia qua q̄ ritur virū ille qui remanſit in fidr coga tur vedire ad illū qui ab̓ hereſi vel in fide litate reuertitur. ¶ Nora ꝙ matrimoni um in fideliū illis viuentibus poteſt ſepa rari altero ad fidē cōuerſo altero rema nente in infidelitate in tribus caſib̓s hic cōtentis. Sed matrimoniū fideliū car nali copula conſūmatū viuentibus con iunibus nunquā ſeparatur. Itē priua tur qͥs iure ſuo ſine culpa ſua. Itē mali cijs hominū ē obui andū. ¶ Gaudemus. Pcigcini accipi unt vxores in ſecundo vel textio gradu vel vlteriori pagam taliter cōiuncti cō uertūcur ad fide̓. Queſitā fuit a dn̄o pa. vtrū poſt baptiſmū debeant ſimul tema nere vel cib īuicē ſeparari. rn̄. pa. ꝙ ſaicra mentū coniugij apud fideles ⁊ infideles exiſtit vnde dicit apoſtolus. Si quis fi delis infidelē habet vxorē et hec cōſenſit habitare cū illo nō dimittaꝫ illā. et in pͥ dictis caſibus pagani licite cōtrahunt matrimoniū quia cōſtitutionibus cano nicis non artatur et ideo fideles hmōi fa uore fidei xp̄iane matrimonialiter topu lari libere poſſunt ⁊ licite remanere cō iuncti cū per ſacramentū baptiſim nō ſol uantur cōiugia. ¶ Quia vero Pagani ſimul habent plures vxores ſi cōuertātur ad fidem. Queritur vtrū oēs vel quā illarū habere debeāt poſt baptiſmū. rn̄. pa. oſtē dens ꝙ vnā tantū deberēt habere cū ab inicio vna coſta in vnā feminā eſt cōuer ſa. et ſcripturri ſacra teſtatur propter hͨ relinquet homo patrē⁊ inctrē et adhere hit vxori ſue et erūt duo in carne vnai.
non dixit tres vel plures ſed duo. nec di cit adherebit vxoribus ſed vxori. nec a licui vnquā licuit inſimul plures haber vxores. niſi diuina reuelatione alici fu exit tōce ſym ꝑ quā iacoh̓ a mendacio iſ raſelite a fuxto. ſampſon ab̓ homicidio excuſati fuerunt. Sic patriar eſe et alij iuſti uiri qui plures habuerunt vxores ab̓ adulterio excuſantur. et hec ſniā in euāgelio approbatur quicūqꝫ dimiſerit vxore ſuam excepta fornicatōis cā. ⁊ q licini acceꝑit mechatur. ergo ſi vxore di miſſa alia duci non pōt. multo fortius nec ea retenta. per quod euidenter cippa ret ꝙ nullus ſimul plures poteſt haber̉ vxores. nec qliqͣ plures maritos. ergo ſequitur ꝙ poſt baptiſmum primā debet habere. Pagani ſiue infide ¶ Qui aūt. les dant vxoribus quando polunt libeſ lum repudij queritur vtrū illis viuenti bus poſſint accipere alias ad fide̓ con uerſi vel ante conuerſione̓. Rn̄ ꝙ in eu angelio tale repudiū̓ reprobatur. et ideo uiuēte vxore etiā cōuerſus ad fide aliāͣ habere non poteſt niſi poſt cōuerſione ipſius illa renuat habicare cū illo vl̓ ſi cōſentiat uult tamen xpriſtum flaſphe mare vel illū trahere ad mortale pecca cum. in quibus caſibus mulier reſtituti onem petere nō poſſet etiā ſide iuſta ſpō liatione conſtaret quia ẜm apl̓m alter alteri non e hmōi ſexuuituti ſubiectus. Aliquis cōuerſus ad Quod ſi fide̓ dimiſit uxorē propt̓ premiſſascās antequā centrahat cū ciliavxor cōuerti tur ad fide̓ queritur an cōpellatur eam recipere. rn̄ ꝙ ſic. ¶ Quāuis quoqꝫ. Aliquis paganue dedit libellum repudij uxori. iq nupſit alij ẜm ritum ſuum iur cōuerſus eſt ad fidem. et uxor ſua que nupſit alij poſt

repudiū ſimiliter cōuerſa eſt ad fideꝫ pe cit illū. Queritur vtrū poſſit illū patere nō obſtante hoc ꝙ alteri nupſit. rn̄. lica ẜm euāgelicaꝫ veritatē qͥ duxerit dimi ſam mechatur. nō tn̄ dimiſſor poterit ob itere foricatōeꝫ dimiſſe poſt baptiſmū ꝓ eo ꝙ nupſit alij poſt repudiū. et ſic eā tenetur reciꝑe niſi alias fuerit fornicata Nota in prima ꝑte ꝙ in haptiſmo ſol uūtur crimina ⁊ nō coniugīa. et ita in fior les in gradū ꝓhibito cōiūcti poſt baptiſ mū non ſeꝑantur. Nota in ſecūda ꝑte ꝙ nullo poteſt ſimul hr̄e plures vxores niſi diuina reuelatōe qͥ excuſauit a men dacio. furto. et homicidio p̄dictos patpee In tertia ꝑte nota caſus ī qͥbus dene gatur reſtitutō iniuſte ſpoliatō. In qͣr ta ꝑte nota ꝙ maxitus nō poteſt obicere fornicatōneꝫ vxori. ꝓ eo ꝙ nupſit alij. licet nō tenuerūt matrimonium. Deus qui Quidam ī fideles ſcꝫlmonen̄. cōtraſebant matrimoniū cū relicte fratrū ſuorū lmnonen̄. iſti de nouo tōuerſi ſunt ad fidem. Querebatur vtrū debec̓t remanere cū relictis fratrū ſuorū Das pa. cōcedit eis ꝓpt̓ infirmitatē eoꝝ vt inatrīonijs cōtractis cū vxorib̓s fra trum vtantur dūmodo fracribus decede tibus ſine prole cū talibus contrax erīt vt iuxta lege̓ moyſaicā ſemen defuncti ſuſcitarent prohibendo ne tales decetero ſibi cōpulent poſt fide̓ receptā. Nota ꝙ propternouitatē fidei diſpenſatur cū ali quibus vbi alicis non diſpenſaretur. ¶ De donationibus inter virū ⁊ muli erē et dote podiuortiū reſtituenda. vſieras Dicitur hic ꝙ ſi mulier ex cā iuſta ſeparetur q
viro dos totā ſibi dꝫ reſtitui. Rota ꝙ vbi principale non tenet nec acce ſoriū. Significauit. Inter p. muli exem et h. virū ſuū fuit diuortium cele bratū ſed dictus h. dotē ſuam illicite de tinet et reddere contradicit et poſſeſiōes quaſdam quas habebāt cōmunes et nil las ſuniliter retinere cōtendit vnde mu liex illa cōqueſta ē dn̄o pape pa mandat quatinus ſi eſt ita nec ē aliud qd̓ impedi at virū iudices illum cōpellant ad reſti tutōem dotis ⁊ ad diuiſionē eorū que cō muniter habuerūt. Nota ꝙ ſolutō ma trimonio vir omnia vxori qͥ habuit ab ea reſtituere tenetur. De prudentia. Cauſa matrimonij que vextebatur inter h. et m. cōmiſſa fu it quibuſdā iudicibus iudices conſangui nitate probata protulerunt Iniq̄ꝫ diuor cij inter eos ſed de dote quē muliex repe tekat a viro nihil dixerūt. vnde mulier ſignificauit hoc dn̄o pa. reſcribit pa. eiſd iudicib̓us quid principaliter de matrimo nio cognonerūt ⁊ d̓dote qͥ ē cā ītidee acceſ ſorie cognoſcere debuerūt et diffmire vn̄ mandat pa. qucitinus predictū h. compel lant vt predicte mulieri totā dotē ſicut iuſtum fuerit reſtituat. Nota ꝙ cā dori acce ſoria ſiue incidens eſt ad cara matri monij ⁊ qui cogno ſcit de inaitrimonis cog noſcere poteſt de dote Per ſe patet. Ro. Plerunqꝫ. ꝙ vxor propter adulteriū cōmiſſum do tem ſuā cimittit Nota culpa vnius cedit lucro alterius Rex legion̄. ac Et ſi nece ſe cepit in vxorē filiam regis caſtelle ⁊ ei dedit ī donatōeꝫ propter nuptias caſtra quedā ita videlicet ꝙ ſi aliquo caſu ipſā relinqueret caſtra ipſa cederent ī ius eo Sed ipſi propter cō ſanguineitatē inſil̓ non poterant remanere vnde mandamt

De dona. int̓ vi. ⁊ muli.
va. quatinus debecent ab inuicē ſeparari ſed rex legi nolebat eam dimittere niſi taſtra ſibi reſtituerentur et ita caſtra il lapreſtabant impedimētū copule diſſol uende vnde mādat pa. archiep̄o cōpoſtel ſano et vniuerſis epiſcopis in regno le gion̄. conſtitutis qd̓ cū caſtra que impe dimentum preſtant copule diſſoluen de non tam ob̓ turpem cauſam quam oſ nullam ſint data cū̓ inter eos incitri moniū eſſe non poſſit et ideo nec dos nec donatio propter nuptias eē poteſt nec ad cōmodum ei cedat qd̓ dꝫ potius ad penē retorqueri quatinus viro caſtra ipſa re ſtitui faciant et ad id per excōicationie ſe tentiam filiā ꝑredictā ooartari. Nota ꝙ ſi principale non tꝫ nec acce ſorium ⁊ ita ibi matrimoniū eē non p̄t nec dona tiopropter nuprias. Iuper. Aliquis dedit alicui a liquam terrā non infendū vel heredita tem ſed quādiu viueret poſſidendā ille poſtmodū partē illius terre dedit vxori ſue in donatōem propter dotē deceſſit vir Queritur virū vxor eius prefata dona tionem habere debeat dū̓ uixexit et tenerͣ Secūdo ponitur alia queſtio aliqͥs de dit heredi ſuo de legittimo matrimonio procreato in hereditatē vel fendū ciliquā terrā poſtmodū ipſe partē ipſius terre dedit vxori ſue in donatōem tandem de ce ſſit ſine prole. Queritur vtruꝫ de iure mulier poſſit habere donatōem illā con ſultus pa. xn̄. ꝙ cū regulariter nulls poſ ſit plus iuris tranſferre in aliū quā ha beat vir predictus nō potuit vxori pre dicte relinquere quod ei non licuit niſi qͦ ad viueret poſſidere et ideo mulier illa t̓ ram illā habere non pōt niſi ille ad queꝫ illa ſpectat donationi voluerit cōſentipe et ide̓ eſt in ſecunda queſtione dicendum licet aūt in cauſis viduarū eccā fauora
bilis debeat eē tamē contra iuſticiā non eſt fauor eccē concedendus in fine dicitꝙ vxor dicitur dotē dare viro vir aūt muli exi donatōem propter nuptias. Lotaqꝫ nullo poteſt plus iuris in aliū tranſferr ꝙͣ ipſe habeat. Itē eccā etiā nullis ꝓ ꝑ ſonis miſerabilibus dicitur contra iuſti ciam preiudiciū facere. Itē mulier eat dotē marito maritus aūt vxori donatio ne propter nuptias Inter h. virum ¶ Per veſtras. et vxorē ſuam cōſulib̓s ciuitatis ianuē̓. ſuper dote ipſius mulieris queſtio ver tebotur corā quibus dictus h. pecebat do tem vxoris ſibi aſſignari mulier ecōtra dicebat ꝙ ſibi aſſignari non deberet cuꝫ ad inopīaꝫ vergeret niſi cautionē preſta ret de dote ſoluenda et quia eā a ſe expu lerat iudices quia ad inopiā vergere vi debatur ꝓnunciarunt ꝙ doc illa nō aſſis naretur eidē niſi p̄ſtaret cautionē idone am de ipſa non peritura et ſic dos ipſa re manſit penes quendam incigiſtrū r. poſt modū̓ vero dictus h. impetrauit lrās ad archiep̄m et circhid̓. ianuen̄. contra illuꝫ ſuper dote predicta iudices dictum ma giſtrū x. ad ſuam preſentiā citauerunt coram quibus dictus h. petebat ⁊ dicto magiſtro r. dotē vxoris ſue ſed dictus x. exceptōem oppoſuit cōtra ipſū videlicet ꝙ vxorē ſuā a ſe repulerat et tacita veri te ſuper hoc lrās impetrauit videlicet ꝙ alia vice ſuper eqidem dote queſtio mota fuit dorā conſulibus ciuitatis et p̄ponun ciatum ẜm ꝙ ſuperius eſt premiſſuꝫ iu dices cū de hoc cōſtitiſſꝫ eiſdem precepe runt eidem vt ſic de dote ſaluanda cauer et vxorē reciperet ſed cū ipſe cautiones p̄ ſtare non poſſet ad ipſiusmſtantiā dn̄o pa. hoc reſcribere curauerunt vnde dn̄s pa. his premiſſis mandat eiſdem quāti. dotem faciant aſſignaꝝ eidem ſub̓ eq

cautione quam poteſt preſtare vel ſaltē aliciū mercatori cōmittāt vt de parte ho neſti lucri valeant ſuſtentari nec occaſi one dotis decende vxor aviro dimiſſa vl̓ vir adul terij reatū incurrat ſatis eī po teſt eī ere di. modicū dotis cui creditur to tum corpus vxoris. Lota ꝙ cautio de dote ſaluanda preſtati dꝫ ⁊ viro cū ad ī opiam vergit. Itē cautio que preſta ri poteſt exigenda eſt. Itē cui cōceditur maius ⁊ mino multo fortis cōcediuidet̉ ¶ Donatio. Queſitū fuit a pa vtrū inter virū ⁊ vxorē durante matri monio donatio hinc ⁊ inde facta teneat. rū. ꝑa. ꝙ donatio durante matrimonio in ter coniuges facta ex qua alter fiat lo cupletior et altex pauperior non hꝫ firmi tatē niſi donatio cōfirmetur obitu dona toris et dona tore viue̓te penitus eucn cit ſit euocetur ab eo tacite vel expreſſe vel ſi prius moriat̓ qͥ donatōem accepit. ꝯane. Dicitur in hoc §. ꝙ ſo lu to matrimonio dos vedire debet ad mu lierem et doncitio advirū̓ niſi de conſuetu dine contrarium obtineat vel niſi ex pac to facto inter virum ⁊ vxorē de lucran da dote vel donationē propter nuptias contrarium inducatur et pactum iſtud e quale debet eſſe ex vtraqꝫ parte. ¶ Ro. ꝙ donatio inter virum et vxorem non pa let niſi in caſibus. Item dos ad muli erem pedice debet et donauo ad virū ẜm leges conſuetudo tamē vel pactum ī hoc derogcit legi ¶ De ſecandis nuptijs. Appellanū ¶ Quedā mulier mortuo viro ſuo trāſiuit ad ſecū da vota quidā cappellanus bene dixit mulierē iſtā tranſeuntē ad ẜm ma trimoniū qꝛ nuptie ſecūde bn̄dici nō dn̄i
queſitū fuit qualit̓ cappellanns ſe praui ri debeat mādat pa. ep̄o ſuo quāti. capeel lanū illū ab̓ offō et bn̄ficio ſuo fuſpedat et ſic ſuſpenſū ad cip. ſe. tranſmittat. Lo ta ꝙ ſecūde nuptie bn̄dici non debent⁊ qͥ eas benedicit punitur. Quid am ¶ Dn̄s ac rede mutor. xpriſtiani erat in captiuitate ſarraceno rū qͥdam de his cōiugati nulla certitudi ne habita de morte vxoris cōtrahebāt ſe cunda matrimonia Querebat̉ an deberēt ſic remanere rn̄. pa. vt nulls preſumat cimodo ad ſecūdas nuptias cōuolare do nec ei cōſtꝫꝙ vxorſua de hac luce deceſcit Si vero aliqͥs vel aliqͣ hoc nō ſeruauerit et dubitet adhuc de morte prioris coniu gis cui nuper ſit debitū nō deneget poſtu lanti ſed nullatens exigat ab eadē Si vero poſtea cōſtiterit de vita prioris con iugis ſtatim eā relinquat et qd priorē re uertatur. Nota ꝙ vir l̓ mulier cōtraſxe re ſecūda matrimonia nō dꝫ iſi de mor te cōiugis certus exiſtcit Vir aūt. ¶ Dicitur hic ꝙ higa mus vel bigamā nō debent aliquo modo a ſacerdote benedici cū alias fuerunt he nedicti hoc habes xxxi. q. i. quē admodū Nota mulieres ſecundo nubentes nō eē a preſbitero benedicēdas. ¶ Suꝑ illa. Secūdū leges ſi mulier mortuo uipo īfra ānū nubat effi cit̉ īfrimis. Querit̉ an ẜm canones ita ſit. rn̄. pa. ꝙͣ cū dicat apl̓e mulier viro ſuo mortuo ſoluta ē a lege uiri nubat in dn̄o cui vult ex licentia apoſtoli omnis ia famia aholetur. ¶ Dicitur hic ꝙ Cū ſecunduq muli ex mortuo viro ſuo nubendi tantu in domino habet libertatem nec debet ſi nupſerit legalis infamīē ſuſtinere iactu rā Nm̄ in hic ſacre leges nō dedignater ſacros canones imitari.

De accuſa. inquiſi. e.
incipit liber quintus. De accuſationibus inquiſitionibas et denunciationibus. P ſe pittimus ¶ Ca. Vꝫ Lota ꝙ criminoſus non pōt alium accuſare ¶ Si quis ep̄s ¶ Ca Dicitur in ca. iſto ꝙ ſi ali qͥs qͥ dignus ſit volu etit denuntiare ep̄s ſuū ſuper aliquibus exceſſibus ſuis dꝫ illū caritatiue admo nere vt ſe emendet. Si aūt ſe corrigere noluerit poſimodū cām eius deferat ad primates alioquin caritatiua ⁊ legittīa ad monitione omiſſa q denūciando repel litur. Nota ꝙ ad denuncianduꝫ non dꝫ admitti qui legittime non ppemonuit et caritatiue. ¶ Illa prepoſitorū. Ca. Quidā ab̓bas īfamatus erat apud pa. vnde mā dat duci campanie ꝙ ſi aliquigē de mōa ſterio ipſius abbotis qui velit aliquid di cere contra ipſū abbatē ipſū accuſando ſ denunciando pa. paratus ē audire ipſum cū illis quorum ītereſt et cām diſtricte perſcrutari cōdemnando ipſū vel cib̓ſolue̓ do. Nota ꝙͣ monachi poſſunt abbatē ſu um accuſare vel denuncicire. Itē ep̄s hanc cam dꝫ inquirere cū canonicis ſuis Itē (niā̓ dꝫ cōtinere cōdemnatōem vel cib̓ ſolutionem. Co. Dicit̉ ¶ Omnipotēs deus. hic ꝙ ſi aliquis infamatur nō dꝫ ad ho nores promoueri donec de hoc inquirat vel inde ſe purgauerit. Nota ꝙ opinio ꝓ mouendi ad honores vacillape non dꝫ ⁊ ſic pendente accuſationē ꝓmoueri nō d̓ ¶ Aulli ep̄orum. Ca. Quidā fa miliaris epiſcopi volebat ipſū epiſcopū actuſare oppnebatur ſibi ꝙ erat vilis o
pinionis ⁊ male fame. queritur vtrum ſit admittendus. Rn̄ pa. ꝙ nō lꝫ epiſco po illuꝫ a ſua accuſationē repellere quē a ſe ſeparare neglexerit qͣtequā accuſa ret eṅdem. Nota ꝙ Iemel approbam i terum reprohare nō poſſum. ¶ De his. Ca. Dicitur hic ꝙ ſi aliquis ē abſolutus de crimine de quo fuit accuſatus non dꝫ iterū accuſari de eodem. Nota ꝙ crimina ſemel dimiſſa iterū viudicari nō debent ¶ Repellātur. Ca. Dicitur hic ꝙ illi qui morantur cū īimicis meisa me a accuſatione debent repelli cū mei mimi ci preſumantur quia affectio amicicie ſo let incitare huius accuſationes. Note ꝙ cū inimicis meis habitantes inimici mei preſumūtur. Itē aliquid ex coha bitatione preſumitur qd̓ alicie non preſu meretur ¶ Ca. Dicitur hic ꝙ Accuſaſti. ſi accuſaſti alique malicioſe et per tuaꝫ accuſatōem mortuus fuerit vij. annis pe nicere debes in pane et aqua. et xl. diebs Si aūt per tuā accuſatōem memb̓rū a miſerit ꝑ tres quadrageſimas penitere debes. nota ꝙ qui occaſionē damni oat damnū̓ dediſſe videtur. Euidentia. Ca. per ſe patet. nota ꝙ in notorijs iuris ordo non reqͥ citur ¶ Cum p. ¶ Ca. P. icinconeNa preſbiter ex vna parte ⁊ preſbiter &ono et iohannes laicus eius frater ex alte ra erant in preſentia pa. iohannes laico cepit accuſare p. manconellā de ſymonia pa. quia laicus erat non admiſit euꝫ ad accuſandū dictū p. manconellā quo repi ſo preſbiter honus frater eius cepit illū ſtatim accuſare ſuper crimine ſymonieꝫ pa. eū repulit pro eo ꝙ cū idē iohannes accuſaſſet dictū p. preſbiterū bonū frēm

ſuum duxit teſtimoniā arca ipſu. ⁊ quia etiam frater p. dicta bonū preſbiterū de cā conſimili aca ſauit et et ideo neutrum illorū admiſit in accuſatōeꝫ dicti p. E quia vterqꝫ ſuper obiectis erat infama tus vtriqꝫ propter infaimiā purgatōem indixit. vnde mandat pa. ꝙ vterqꝫ illoꝝ cū tribus ſacerdotihusdebeat ſe purgare Nota ꝙ laici clericos accuſare non pn̄t Itē minua accuſatio repellitur quia pre ſumtur odioſa. ¶ Itē qui tulit teſtimo niuꝫ cōtra alique̓ in ca criminali non po teſt illum accuſare poſtea. Itē ſi aliquis accuſauit aliquē et fuit repulſus es ger manus repellitur ab illius accuſatione quia preſumitur mimicus. ¶ Ex parte. Ca. Monachi dn̄t abbati obedientiā et reuerētiā. Dubita tur vtrū hoc non obſtante poſſunt ipſuꝫ cb̓ batē accuſare. rn̄. pa. ꝙ monachi non ſunt repellendi ab accuſatione abbatis pro eo ꝙ de obedientici et ſubiectione ip ſius noſcūtur eē niſi alia rōcibilis cā īpe diat quibus debent de honis monaſterij expenſe neceſſarie miniſtrari vſqꝫ ad fi nem cauſe cū proprium non habeant Nota ꝙ ſub̓ditus poteſt accuſare ſuum p̄delatum non obſtante obedientia. ¶ Si conſtiterit Ca. Quida ſa cerdos o. nomine perebat eccām ſuaꝫ ſibi reſtitu qua dicebat ſe ſpoliatū iniuſte. reſpondebatur ab aduerſario g. nomine ꝙ non erat audiendus quia non fuerat poliatus cū ipſam nō intitulatā ſed tā tūmodo cōmendatā habuit. Itē ꝙ qua ſi ebrius in caberna pernoctanerat et in ter illa nulla dormtione facta ſequenti incine mſam celebrauit ⁊ ideo iuſte per iudicē ſuū priuatus fuit ipſe vero omni a negauit dicēs ꝙ in ea canonice fuercit inſtitutus ⁊ iniuſte poſt appellatōeꝫ ſpo liatus. mandat pa. primo inquiri de pre
miſſis et ſi conſciterit ꝙ eccā non fuit ei cōceſſa ſed ad tēpus cōmendata vel qͥd in tabernci pernociduerit et mane ſequē ti nulla dormitione premi ſſaceleẜrauit imponatur ei ſilentiū ſuper ipſa eccā ⁊ de fiſtere cōpellatur ab imperitione aduerſa rij ſed ſi conſtiterit ꝙ eccā fuit ei canoui ce conce ſſci et poſtea de crimine tōuictus non fuit vel ſi poſt ap. fuerit ſpoliatus reſtituatur ſibi ecca Rota ꝙ qui eccām habet cōmendatam non dicitur eā ꝓprie poſſidere quare non dicitur poliatus ſi inde remoueatur vel expellatur per com mendationem. Ca. Euebo Meminimus monacha c. nomine fuit electa in cib̓ba tiſſam cuiuſdam monaſterij cuius electi onem pa. cōfirmauit mandans dioc. ep̄o vt ei munus benedictionis conferret dū eam benedicere vellet quidab̓. nomine ꝓ poſuit ex aduerſo dicēs ꝙ eqndē de ſimo ni a accuſare vellet appellane ne ipſam benediceret propter qd̓ eā nō bernedixt ꝓ ponebatur ꝙ ille non deberet audiri qui a īductus fuerat in teſtem centra ipſam in cā electionis quā pa cōfirmauit. Sig nificatū ſuit hoc domino pavnde mandat eidem epiſcopo ꝙ ꝓpter appellatōem pͥ dicti h. eam benedicere non poſtponat eū fuerit requiſitus quia cū teſtimoniū tu lerit cōtra ipſam eius preſumitur mmimi cus. Lora ꝙ inimicus non ad̓mnittitur ad accuſandū etiā in crimine excepto. ¶ Licet. Ca. Quidā canonici bi ſuntini per ſuas lrās ſuper crimine ꝑiu rij ſimnonie et inceſtus archiepiſcopū ſu um denunciauerūt dn̄o pa. c. ipſe iuris or dine̓ ob̓ſeruato archiepiſcopo hifuntino mandauit vt ad certū terminū ad preſe̓ tiani ſuam accederet re ſponſurus obiect archiepiſcopus ad terminū̓ ſibi prefix um acceſſit innocen. ſe interim ſublato

De accuſa. in quiſi. e.
de medio cū nullus apꝑcituiſſet qui dice ret aliquid contra p. ipiū queſiuit ab i. et o archidiaconis conſtitutis in preſe tia pa. ſi aliquid contra ipſum ſuper pre miſſis vellent proponere et legittime oſ tendere ipſi reſponderūt ꝙ nō propoſito accuſandi illa ſcripſerant ſed quia incor ciuibilis videbotur denunciauerat illa do nino pa. et nuncius qui venerat manda ti formam exce ſſit vnde pa illis ſilentiū impoſuit ne de cetero ſuper his accuſarēt vel infamarent eundē et quid citra īſcri ptionem deſiſtere noluerūt non imputa tur eiſdem ne igitur propter minus ca nonice in ipſius epiſcopi ab abſolutione procedere videatur inquiſitōem ſuper fa ma ipſius cōmittit faciendā. Nota ꝙ li citum ē deſiſtere cih̓ accuſatione ſine pe na ani ſcriptionē. Itē contra infamatuꝫ debet fieri inquiſitio deficiente accuſato &. Itē prelatus potius dꝫ delectari in hona fama ſub̓ditorū quā in infamiā eo rūdem. ¶ Veniens Ca. Quidā canoni cus pragen̄. a. nomine inpreſentia pa. ꝓ poſuitꝙꝫ cū ep̄s pragen̄. eet filius ſacer dotis in pragen̄. eccā non fuerat canoni ce ingreſſus et contra priuile. ecce prag duci hoſſemie homagiū p̄ſtitiſſet ſic ſub̓ ijciendo eccām ſeruituti vnde pa. citauit eū̓ vt ad certū terminū tōpaxeret coram ipſo ipſe vero in ſuā excuſatōem per nun dios allegauit viarū diſcrimina cōſecra tionem criſmatis īminentē et ꝙ filius ducis baptiſandus erat tūc tꝑis per eū dem pa. audiens huins allegatōes eas friuolas reputauit et ipſū habuit contu macem et licet procuratores eius in cā ctimnali recipere non poſſent tamē eis tōce ſit auditores vt ſi poſſent ipſū ali quatinus excuſarent Corā quibuspdedi ctus a. ohiecit predicta contra ep̄m ſꝫ ex
aduerſo fuit ei reſponſū ꝙ cū olim ſuper hoc lrē fuiſſent impetrate ad archiepi copum magdeburgen̄. Itē a in prebati one deficiens ad pedes epiſcopi humilit̓ ſe proſtrauit veniā poſtulans cb̓ eodem et cōfeſſus fuit qd̓ calummoſe proceſſe rat contra ipſum propter qd̓ iurauit ſta re mandatis ipſiue et ipſe precepit ei ſt debito iuramenti vt contra ipſū decerero talia preponere non auderet ꝙ totū in pͥ ſentia dn̄i pa. fuit confeſſus vnde ipſe im poſuit ei ſilentiū ſuper impetitione epiſ copi tamen quid contumax fuit citat ip ſum ad preſentiam ſuā et propter in fa micim indicit ei purgatōem. Rota ꝙ in criminali non admittitur ꝑrocurator. Itē in ca criminali audit̉ quis allegās excuſatōem. Itē qui ſemel calumniatus contra aliquē non auditur amplius con tra eūdem. Itē licet quis ad iudiciū mā licioſe vocetur venire denuo alias contu max reputatur. Ca. Quidā elec ¶ Super his. tus fuit in epiſcopū lucan̄. quidā cano nici opponebant ſe illi electo quedā impe dimenta cōtra ipſum proponentes ſcꝫ ꝙ erat male fame et opinionis et ꝙ cōtrax erat matrimoniū cū vidya vt ſic repel leretur tanquā indigno ſuper his mādat pa. īqͥri oppōebat̉ cōtra illos qͥ ſe oppōe hant et impetrauerāt de his inquiti ꝙ de bebant ſe obligare ad penā ſi deficerent in probatione vnde iudices illi ſuper hoc cōſuluerunt dn̄m pa. et ipſe rn̄. ꝙ tribus modis poteſt crimen opponi denundando excipiendo et accuſando quoniaꝫ crimē in modū denunciatōis opponitur non eſt nece ſſaria inſcriptio ſed quando opponi tur in modum accuſatōis tūc debet īſcri bi cum talis accuſatio fiat ad depoſitōeꝫ cū vero crimen oppanitur in modum ex ceptionis diſtinguendum eſt quare oppo
eē

nitur et quando. Si obijt atur vt aliq̓s repellatur cib̓ accuſatione vel teſtimonio non ē nece ſe inſcribi Icū opponitur vt aliquis repellatur a ꝓmotione officij et beneficij ſi ante cōfirmatōem opponi tur ẜm ꝙͣ hic opponebatur non dꝫ quiſꝙͣ inſcribere quia crimen hoc modo prob̓a tum impedit promouendū ſed non deijcit iam promotū. Si vero obijcitur pꝯtōfir matōem cū electodꝫ cōſecraridꝫ obijciēs ſe obligacē ad penā extra ordinariā ad arbitriū iudicis quic deijcit ab̓ obtentor repellit ab ob̓tinendo quia crimine ſic ꝓ bato perdit ꝙ per electionē et cōfirmatio nem fuerat conſecutus et in caſu iſto lꝫ cigatur de crimine non tamē eſt queſtio criminalis vnde per procuratorē poteſt tractari. Nota tres modos obijciēdi cri men ꝓut in lrā dicitur. Itē cū agitur de crimine non criminaliter poteſt eam tractare per procuratorem. Ca. In Qualiter et quando. quiſitores quidā legati apoſtolice ſedis ceperunt facere inquiſitōem contra ep̄m pauarien̄. ſignificatū fuit dn̄o pa. ꝙ in qͥ ſitores ipſi non ſeruauerant debitu ordi nē īqͥſitōis cōtra ep̄ꝫ nouarien̄ vn̄ pa. ſuꝑ hoc ſcribit inquiſitoribus illis dicens ꝙ ſi ordine inquiſitōis debitū ſeruauerunt cōmendat eos Si vero nō ſeruauerint d̓ bitum ordine inquiſitionis vult ꝙ ipſā tꝑaliter oportuno debeanc obſeruar̉ nec inde naſcantur iniurie vnde iura naſcū tur. Si aūt tanquā homines exceſſerint non pudeat eos errorē ſuū corrigere qͥa qua menſura menſi fuerīt remētietur e is et aliquā occaſionē inueniant congru entem ne ſua xileſcat auctoritas quid ex his que inordinate ſunt acta non pōt aliquid ordinabiliter agi. Si vero ordi nem debitū ſeruauerint via regia deum ſolū habentes pre oculis incedentes ī ne
gotio ipſo ſine per ſongrū acceptione ꝓ cedant forma vero iuramenti quā a cle ricis nouarien̄. in hoc negocio ceperunt ī ſimilibus debeant obſeruape hoc modo vt iurent clerici ꝙ ſuper his que ſciunt⁊ credunt in ſuai ecca re formonda tā in ca pite ꝙͣ in membris exceptis criminibus occultis plenaꝫ et mexādicant inquiſito ribus veritatē Nota ꝙ in inquiſitione ordo iuris ſeruandus eſt. Itē vnde iura procedunt non debent iniurie naſci. Itē uudex exrorē ſuum reuotare dꝫ. Itē ex his que iuordinate ſunt acta non poteſt aliquid ordincibiliter cigi. Itē in inqui ſitionibus faciendis de eccultis nec que rendum ē nec diſcendum ſed de his tan tum de quibus infamia prece ſit. ¶ Ca. Abbus ciſt̓ Cum dilecti. cien. et p. et r. monachi apoſtolice ſedis legati cū per frequentē clamorē multo ſibi de agaden̄. epiſcopo nunciata fuiſſet acce ſſerūt ad eccam agaten̄ vt ſuꝑ his inquirerent veritatē recipientes iuxam̄ ta tam epiſcopi quā canonicorū et in illa in quiſitione cōfeſſne fuit epiſcopus ꝙ cō miſerat ſimonia dilapidatōem et ꝙ ho buerat res naufragij in cōfeſſionibus iſtis in ſcriptisredactis epiſcopustimēs ex cōfeſſionibus illis ſib̓i preiudiciū ge nexari voluit poſtea ſe extuſarē contra illcis confeſſiones dicēs ꝙ iurauerat re pondere tantū ad interregata legati enī dicebant ꝙ ſub̓ alic formā iurauit vide licet ꝙ plencim et merā diceret veritatē ī quiſitoribus et quia tunc ſe non excuſa uit poſtea audiri non debuit et quia ipſi nō audiebant eundē delatum eſt ad ſe. ap. negociū coraim domino pa. propoſita fuerunt predicta ex parte epſcopicigate nen̄ a quo producti fuerunt quidam teſ tes ad prob̓andum ꝙ iurauerat re ſpon dere ad interrogata tantum Sed quia

De accuſa. inquiſi. e
non conſtitit pa. ſub̓ qua forma inraſſet cū depoſitiones ille non fuerint publica te nec ipſe renunciauerit deſtibus produ cendis madat pa. quibuſdā quatinus p ſi ſuper hoc veritatē inquirant ab illis ī quiſitoribus ſub̓ qua forma iurauit e ſcypus et ſi per illorū ceſponſione con ſtiterit ꝙ iurauit ad interregata ſolum modo reſpondere vel ſi ipſe epiſcopus hoc probauerit per depoſitiōes teſtiū ꝙ apd̓ ſe. ap. produxit aut ꝑ depoſitiones alioꝝ quia ẜm illctia forma non tenebatur ex debito iuramenti reſpondere ad īterxoga ta admittant excuſatōes epiſcopi ſuper cōſe ſionibus predictis cū excuſationes ille cōfeſſiones eius non perimant ſꝫ ex ponant que tales ſunt vt ad bonū et ad malum valeāt retorqueri et idro iudica ridebent ex ca quas ſi probouerit illum abſoluant ꝙ licet culpabilis fuerit in qͥ huſdam ex labore tamen et pondere ꝙ ꝓp ter hanc cām incurrit huius leuieculpa leuiter valet indulgeri. Si aūt excuſa tiones illas nō probauerit vel ſi inrauit plenā et merā inquiſitoribus dicere veri tatē cū ẜm illam formā nec veritatē tace re nec admiſcere debyerit falſitatē non obſtantibus excuſationibus illis quasd̓ nouo propoſuit remoueāt ipſū ch̓ eccā agaten̄. licet dixerit ꝙ plures ex illis ac cuſationibus predictis legatis expoſuit cū hoc per ſe probare non poſſet tanquā qui ſolus examinabatur ab illis. Nota ꝙ in inquiſitione qui examinantur veri tatem plene ꝙͣ ſciūt debent dicere nullū falſum cōmiſcere ide eſt in alijs iudicijs Itē ad cām dicti recurrendū ē potius ꝙͣ ad ipſum dictū Itē teſtis ſingularis ſi ue ſolus non palet. ¶ Cum oporteat. Ca. Quidā canonici vicen̄. ad ſe. ap. accedentes mul ta enorima coram pa. contra ep̄m ſuū ꝓ
filijt vnde pa ſuper his inquiſitōem com miſit faciendā Epiſcopus hoc intellige̓s antequā a iudicibus citaretur ad apoſto licum ſe. acce ſſit proponens ꝙ illi qui ē norima illa propoſuerant contra ipſū o dio et ſi hono zelo duxerant dn̄o pa. inti manda cū ſint eius inimici manifeſti et cū eius hoſtibus cōuerſentur et cōſangui neos ſuos et cōplices intendant ad teſti ficandum producere contra ipſū qui ſi d̓ bent ad teſtificandū admitti cū ſint ꝑiu ri et alijs criminib̓s irretiti quo audito mandat pa. iudicibus ipſis quatinus ad inqniſitōem non ꝓcedant niſi ſuper pre dictis criminibus dictus epiſcopus fue rit infamatus ſi vero ad inquiſitōem fu erit procedendū predictos vel alies qͦs ipſius epiſcopi cōſtiterit eē inimicos nec ad proſequendū inquiſitōem nec ad teſ timonium perhibendū admittant ſed per viros idoneos veritatē inquirant et ſi ui hil probatum fuexit contra ep̄m purga tōem canonicā indicant eidē. Nota ꝙ īi miti non admittū̓tur ad denunciandū l̓ teſtificandū. Itē non ē facienda inqui ſitio niſi contra infamatū. Itē propter infrimiam indicenda ē purgatio deficien te probatione. Ca. Quidam Cum dilectus. clerici ſuper quibuſdā exceſſibus denun ciciuerūt ep̄m ſuū impetrantes cōtra ip ſum inquiſitōem coram inquiſitoribus proponebatur ex parte epiſcopi ꝙ cleri ci illi audiendi non erāt qui erant pul lice concubmcrij et ſic indigni ad denun ciandum propter qd̓ fuerāt excōmmuta ti. Itē nō premonuerant ep̄m. Itē erāt conſpiratores contra ipſum iudices ſuꝑ hoc cōſuluerunt dn̄m pa. et ipſe rn̄t. ꝙ ſi conſtiterit eos publite contubinarios L eos non premonuiſſe ipſum epiſcopum de iaui dictis exceſſibus vel eos conſpira
eeꝓ

tores fuiſſe contra eum a denunciatione repellantur alioquin audiant que hinc inde propoſita fuerint et idem ep̄o prohi beant ne ſuper his ſuper quibus ad ſedē ap. appellatū fuit ab illis clericos ipſos aggrauare preſumat donec cā ſecunduꝫ mandatū apoſtolicū fuerit terminata. Nota ꝙ criminoſus alium denū̓ciare non poteſt. Itē qui non premonuit. Itē con pirator. Itē iudex a quo legittime appel latum ē de cā illa ſe intromittere non dꝫ donec appellationis eā ſit finita Inquiſitionis Ca. Quedā re lata fuerant dn̄o pa. de epiſcepo et cano nicis valentiū que non debuerunt ſub̓ fi lentio preterite vnde pa. ſuꝑ his cōmiſit in quiſitōem faciendam. Inquiſitores ſu per quibu ſdam articulis dubitantes cō ſuluerunt pa. Secunda queſtio illorum hic fuit ecce per inquiſitōem tale crimen probatum ē qd̓ ſi criminaliter accuſaits fuiſſet deponeretur queſitū fuit qualiter eſet puniendus. Super hoc pa. diſtin guit et vtrū ſit tale crimen qd̓ impediat executōem ordinis aut etiā retētionem beneficij etiā poſt peraciam penitētiam puta ſi homicidiū cōmiſiſſet vel adepius eēt ordinē vel beneficiū vicio ſimonie In iſtis caſibus e̓ ita procedendū ſicut īiudi cio accuſationis. in alijs vero criminib̓s diſcretus iudex potexit penā moderari ſe cundū meritum perſone et qualitatē ex ceſſue. Tertio queſierunt ſi duo vel plu res iurati affirmant aliquē eis videnti bus crimen cōmiſiſſe de quo alia in feum ⁊ non Laborat vtrū illi penam debeant ī fligere. Itē ecce aliquis occulte tradit ī quiſitori cedulā vel cartam infamatione epiſcopi continentē. queritur vtrū ſit ꝓ cedendum ad inquiſitōem eorum que cō tinentur Itē aliqui iurauerunt vt depo nant contra illum de quo ſit inquiſitio in
ſecreto examinantar ⁊ interrogātur vtꝝ diligant illos contra quos inquiritur ꝑ ſint eius inimici et ipſi reſpondent ꝙ nō diligunt illos vel expreſſe dicūt ſe immi cos illorū aut etiā ante iuramentū pub lice confitētur ſe inimicos eorū ſed nō oſ tendunt aliquas inimicicias probabiles Et ad hec tria pn̄t. pa. ꝙ nullus dꝫ pu niri propter dicta paucorū de quo non la borat infamia vel clamoſa inſinuatio nō p̄receſſerit nec ſuper hoc teſtes ſunt reci piendi cū inquiſitio ſolūmodo fieri debet de quibus infama prece ſſit. Itē ad pe titōem illorū qui cedulas īfamatōis por rigunt in occulto ad raquiſitōem eorum que cōtinē tur ibidem non eſt ꝓcedendū Itē non eſt adhibenda fides dictis illoꝝ qui poſt iuramentū vel ante tacite vel ex pre ſe qerunt ſe mimicos eorū niſi for ſican ante iuramentū in fraudē hec dice pe preſumāt. Aliqui inquirū Queſiſti. tur ſuper exce ſſibus aliquoruꝫ ſed dicūt ſe nihil ſcire per cextā ſcientiā ſed tantū per frimaꝫ et credalitatē Queritur quid ſtatui debeat contra illos. Itē duo vel tres vel etiā plures dicūt aliqne̓ infama tum de aliquo crimine ſed in publico ni hil ſiniſtrū refertur Queritur virum de crimine illo debeat reputari infamatus ad primū rn̄. pa. ꝙ prept̓ famā ⁊ credu litatem deponētium ſolūmodo nō ē depo nendus ſed infamato purgatio canonica poterit indici ſecundū arbitriū iudicātis Ad ſecundū reſpondetur ꝙ propter dic ta paucorū infamatus dici non dꝫ cuius opinio apud honos ⁊ graues leſa nō ex iſtit Nota primo duos caſus in quibus acta penitentia executōem ordinis exer cere quis non poteſt in quibus eque pu nitur aliquis ſiue denuncietur ſiue accu ſetur. Itē nullus dꝫ inquiri nec puniri

De accuſa. in quiſi. et.
pro crimine & quo non laborat infaria nec teſtes recipi. Itē occulte infumātes non ſunt audiendi. Itē inimicis teſti hus non ē credendū Itē propter famā credulitatē probatā nullus debet puniri ſed purgatio propter infamiā dꝫ indici tē dicta paucorū non infamant purga tienes arbitrarie ſunt. Ad petitōem. Ca. Ad petitōeꝫ galteri abbatis corbien̄ pa. cōmiſit inqͥſi tionem ſuper ſtaru ipſius monaſterij tā in capite ꝙͣ in membris iaquiſitione com miſſa legatus ap. ſe. ad monaſteriū ac cedene pordictū ipſo abbate preſente nec reclamante incepit inquixere diligenter ſuper ſtatu monaſterij inquiſitione fini talegatus dictū abbotē pariſius euoca uit vt contra inquiſitōem proponeret ſi quid poſſet rōabiliter abbas ad ipſū ac cedens allegauit ꝙ in correctione mona ſterij procedere non valebat cū predicte iudicibus inqniſitio priue fuit cōmiſſa al legans cardinalē ipſū ex iuſtis cauſis ſi bi eē ſuſpectum ad ſe. ap. cippellauit Car dinalis non obſtante ipſius cppellatiōe inſpectis que prob̓ata fuerant contra ip ſum a regimine abbatie amouit eundes dando monachis licentiā aliū eligendi qui concorditer elegerūt priorē de argē tolio in abbatē Super hoc delate eſt que ſtio ad pa. ipſe vero auditis hinc inde ꝓ poſitis dicit ꝙ de talibus facta fuit fides propter que dictus g. debuit amoueri c regimine abbatie quāuis reſtituendus ee̓t propter ordinē iudiciciriū nō ſerucitā pa nihilominus voluit ipſū manere pri uatum officio abbaue et amouit dictū priorem a regimine abbatie qui non le gittime fuit dicto g. ſubſtitutus pro eo ꝙ ipſe g. propter ordinē iudiciariū nō ẜ uatum fuit inordinate remotus ſed quia dictus prior non fuit remotus propter
vicium perſone vel defectum ſcientie ſed propter iuris ſolemnitatē omiſſam pa. ipſum reſtituit in abbatē. Nota ꝙ Iniq que nulla ē ſit aliquaper approbatōem principis. Ite ſi aliquis eſt iniuſte r̄mo tus per cōſequentiā pꝫ ꝙ alius in locuꝫ prioris ē̓ iniuſte fab̓ſtitutus ita iſta ſūt cōnexa. Itē ordo iuris non ſeruatus ⁊ proceſſum et ſnicm reddit nullā. Accedens. Quidā ſub̓diaco nus domini pa. h. nomine canonicus cre mone̓ ſis apud ſe. ap. deceſſit papa prehe̓ damquam obtinuerat in eccci cremon̄ g nepoti ipſins h conce ſſit ſuper hoc ex ecutoribus ſibi datis qui cōceſſionē pre dictam executioni inaindarent et dū exe cutores vellent mandatū apoſtolicū adi plere ex paxte capituli cremon̄. in modū exceptōis propoſitū fuit corā eis ꝙ dic tus g. de periurio et homicidio erat in fa matus publice vnde prebenda non erat ſibi conferenda ſed potius auferenda ꝓp ter quod executores in negocio non pro ce ſſerūt vnde ide g. ad ſe. ap. accedens pͥ dicta ī preſentia dn̄i pa. allegauit petēs vt cōceſſionem ſibi factaꝫ faceret exetu tioni mandari contra dictores in expen ſis puniendo vnde mandat pa. execrtori bus quatinus cōce ſſionem factiam dicto g. debecint executioni mandare niſi pris ſuper obiectis criminibus in modū̓ exce ptōis publice fuerit infcimctus quo fac to ſi legittimus apparuerit accuſator au dicnt que fuerint hinc inde propoſita et ſic crimina illa vel alterū eorum proba tum fuerit contra ipſū ſuper eadem pre benda ſilentium imponant eidē Si vero nullus contra ipſū apparuerit accuſator et ipſe ſuper dictis crimmibus fuerit īfa matus purgatōem canonicā indicant ē idem in qua ſi defecexit imponat ei ſilen tiuꝫ Si aūt ei preſtiterit cōtradictores
eē ⁊

ab eius moleſtia cōpeſcant eos qui niſi ſunt eū impedire in expenſis legittime condemnādo. Nota ꝙ executio ſententie ſiue collationis beneficij dꝫ differri ſi e lectus vel ille cui eſt iam facta collatio ſit ſuper criminalibus publite infama tus. Itē deficiens in purgatione habe tur pro conuicto et punitur. Itē qui de ficit in exceptione probanda punitur in expenſis et hoc ideo ſit quia iam conſto hat de iure iſtius cū eēt prebenda collata Qualiter et quando. In con ſilio preſenti oſtendit pa. quando prelati debeant inquirere de ſubditorū exceſſibs et qualiter eos debeant punire cū in cul pa fuerint inuenti qd̓ euidenter colligit̉ ex auctoritatibus noui et veteris teſta menti ex quibus auctoritatibuspreceſſe runt poſtea canouice ſanctiones legitur enī in euangelio ꝙ villicus ille qui diffa matus erat apud dn̄m ſuū quoniā diffi paſſet hona ipſius queſiuit ab illo quid ē ꝙ audio de te pedde rōem villicatōistri ē iam enī non poteris villicare Et in ge neſi dn̄s ait deſcendam ⁊ iuidebo vtrū cla moxem qui veint ad me operē cōpleuerīt ex iſtis auctoritatibus manifeſte ꝓbat̉ ꝙ non ſolū ſub̓ditus ſed etiā tu prelato excedit ſi per clamore et famā ad aures ſuperioris peruenerit non a inciliuolis ſꝫ honeſtis nec ſemel ſed ſepe dꝫ prelatus deſcendere et coram canonicis ſenioribus eccē ſue veritatē diligenter inquirere ⁊ ſi culpam inuenexit illā puniait non tanꝙͣ ipſe ſit accuſator ⁊ iudex ſed quaſi fama denunciante ſuū officiū exequatur iſtud quide obſeruandū eſt in ſubditis et dili gentius in prelatis quic ipſi ſunt quaſi ſignuꝫ poſitū ad ſagittā et quia non po ſunt omnibus cōplacere propter officiū ſuum odiū̓ multorū incurrunt vnde ſta tuerunt ſancti patres vt accuſatio prela
torū non facile admittitur vel admittat̓ ne cōcuſſis colūnis / corruat edificiū niſi diligens adhibeatur cautelavidelicet vt accuſatio que ad degradatōem intendit̉ nullatenus admittcitur niſi legittima pͥ cedat īſcriptio ſed cū aliquis fuerit in fa matus ita ꝙ ſine ſcandalo di ſſimulari non poſſit tunc ad inquirendum et puni endum prelatus procedit non ex odio ſꝫ ex caxitate quatinus ſi grauis fuerit ex ce ſſus quāuis non degradetur ab ordine tamen ab̓ adminiſtratione remoueatur omnino qd̓ ē ẜm enangelica virtuteꝫ a villicatione villicū amoueri ¶ Debet. In hoc §. dicitur ꝙ il le contra quē ſit inquiſitio dꝫ eē preſēs niſi per cōtumaciā ſe abſentet et illi ſūt exponenda capitula de quibus fuerit in quidendū et dicta teſtium et nomina ipſo rum ſunt ei publicanda et exceptiones et replicatōes legittime admutuende ne ſuppreſſione nominū̓ detur audacia infa inandi et per excluſionē exceptōnuꝫ depo nendi falſū ſecuritas prebecitur. Ad corrigendos. In hoc capi tulo dicitur ꝙ prelatus tanto diligenti us debet ad corrigendos exceſſus prela torum deſcendere quanto damnabiliuse osdimitteret incorrectos centra quos ex ceptis notorijs trib̓us modis poſſunt ꝓ cedi per accuſatōem videlicet denunciati onem et inquiſitōem ipſerum ita cū vt diligens in omnibus adhibeatur caute la vt accuſatio nullatenus admittatur niſi legittima precedat inſcriptio et deuū̓ ciatōem curitatic admonitio et inquiſi tēem clamoſa dꝫ inſinuatio preuenireſ moderamne ſꝑ adhibito vt ſecundū̓ in dicij formam ſuie quoq forma dictetur Hunc ordinē circa regulares perſoncis non cxedit pa. vſquequaqꝫ ſeruandum que cū requiritur de facili poſſunt ⁊ fuis

De accu.
ad miuiſtrationibus amoueri. Rotaꝙ cū infamia procedit a maliuolis nō debꝫ procēdi ad inquirendū quia ex odis pre ſumitur famā ilſam proceſſiſje. Itē pre lati quaſi ſignū dicūtur poſiti ad ſagittā atē prelatus non dꝫ procedere ad inqui rēdum ex odio ſed ex caritate. Itē prela cus per inquiſitōem non deponitur ſꝫ ab adminiſtratione remouetur niſi in duo hus caſibus. §. e. inquiſitionis ī. xn̄. Itē ille contra que ſit inquiſitio dꝫ eē preſēs niſi cōtumaciter ſe abſentet Itē ec de qͥ hus contra alique aliquis inqͥritur. de bent ei mnqinifeſtari et omnis defenſio ſi bi reſeruatur Itē accuſatōem inſcrip tio ſꝑ precedere dꝫ admonitio denunciati onem. et inquiſitōem fama ſiue clamoſa inſinuatio. Itē niā ſꝑ foruicinda eſt ſe cundū modū agendi. Itē regulares de facili remouentur a ſuis adminiſtratio nibus. Sicut olim. Ca. Statuit cō ciliū generale ſicut olima ſanctis patri hus fuit ſtatutū vt metropolitam ſin gulis annis non omittāt cōcilia celebra re in quibus dilige̓ter intēdant circa cor rectōem et reformatōem clericorū et mo res eorū relegentes. regulas tanonicas et preſertiꝫ hmōi cōcilij pena debita trāſ greſſoribus infligendo vt aūt idvaleat melius adimpleri per ſingulas dioc. con ſtituant per ſonas ydoneas et honeſtas de plano et ſine aliqua iuriſdictione dili genter inquirant que correctionē ⁊ refor matione ſunt digna vt ea fideliter reſe rant in cōcilio ſubſequenti. vt ſuper his et alijs prouida deliberatione procedant et ea que ſtatuerint faciant ob̓ſeruari ⁊ in epiſcopalibus ſinodis annuatī celebrā dis eadebeant publicare per ſingulas di oc. quiſquis aūt hoc ſtatutū neglexerit adimplere ab̓ executione ſui officij fui
pendatur. Rota ꝙ ꝓuincialia cōcilia celebranda ſūt ſingulis qmē. Itē ſtatu i debent in cōcilijs tales qui ſtatuta con cilij faciant ob̓ſeruari. Itē executores nulla habent iuriſdictōem. Itē exce debent per ſingulas dioc: denūciari. ¶ Olimi. et v. Inquiſitio ſuper ſtatu cuiuſdā monaſterij ordinis tiponē. tā in capite ꝙͣ in me̓hris cōmiſſa fuit qͥ huſdā in quiſitoribus ad petitōem i. ⁊ v. et ꝑ monachoꝝ dicti monaſterijpendente inquiſitione coram ipſis abbas quaſdam ſuicis ſuſpenſionis et excōmunicatōiete lit in quoſdā monachos ipſius monaſte rij ꝓſequentes inquiſitōem et adherētes eis etiā et per quoſdā iudices delegatos fecerat ꝓmaulgari. quodā etiam ſpolia uit contra iuſticiam ipſo negocio penden te et quodā induxit ad iurandū ꝙ veri tatē non dicerēt contra ipſū et quia ꝓpt̓ hmōi impedimenta retardabotur forma tio monciſterij ſignificata fuerūt hic do mino pa. petierūt inſuper dicti monachi a pa vt faceret eis expenſas factas ⁊ fa ciendas ſibi miniſtrari de homie monaſte xij. Super hoc mandat pa. inquiſitorib̓ꝰ quatiuus ne reformatio monaiſterÿj vale at retardari debeant relaxare ſentētide ſuſpenſionū et excōmunicationū quas h bas protulit vel per quoſdā iudices fecit ꝓmulgari poſt inceptū negociū in eos⁊ in adferentes eiſdem et reſtituant illos quos ab̓bas pendente negocio contra iu ſticiam ſpoliauit et relaxatis iuramētis ſi qua de tacenda veritate ab̓bas extorſe rat ꝓordant in negocio de plano et adſqꝫ iudiciorū ſtrepitu inquirentes que circa perſoncis et ob̓ſeruātias regulares vide rint inquirenda. ⁊ corripant que fuerint corrigenda tā in capite ꝙ in membris ꝓuiſo vt negocio pendente abbati obe dicint et intendant. ita ꝙ per hoc refor
eē iiij

mnatio monaſtetiꝫ non paleat impediri Si vero teſtes cōtra abbatē ꝓducti ſue rint copia friciant ei dictoꝝ ipſorū et faci ant fieci p̄dictis monachis tribus vel q̄ tuor vel alijs quos aſſumpſerint ad dic tum negociū ꝓſequendū expeſas neceſ ſarias factas ⁊ friciendas ad negociū ꝓ Iequendū de honis monaſterij cōputatie ſi qua receperint de bonis monaſterij Nota iuri dictōem inquiſitorū extendi ad ea ſine quidus eorū officiū non pōt expediri. Itē iuramentū de veritate tacē da non valet nec ē ſerucindū. Itē penden te accuſatione vel inquiſitione cōtra pre latū ſubditi dehent obedire eidē. Itē pre ſcitus pendente inquiſicione vel accuſati on contra ipſū non dꝫ aliquid facere ꝓp ter quod impediatur officiū iudicis qd̓ ſi Iecerit index vel inquiſitor totū reuoret. Itē cepia atteſtationū facienda ē abba ti cōtra que proceditur. Itē monachi ī expenſis monaſterij ꝓſequūtur inquiſi tōem cū nihil habeant. Prelatorū. Ca. Quidācano nici ferriginen̄ denunciauerūt dn̄o pa. ꝙ eorū ep̄s minus canonice ep̄i ſcopatū qd̓ eptus honq ipſius epiſcopatus adro gra uiter diſcipidat et cōſumit ꝙ niſi celerit̉ adhibeatur remediū ad diſſolutionis ob ppohriū̓ deducetur et nō ſolū rerū prōdi gus/ ſed etiā fame ſue prodigus ē et ſo lutus vtpote qui vitā ducit miniū di ſſo lutā propter quod mandat pa. quibuſdā iudicibus quatinus perſonaliter acordē tes ad loci veritatē inquirant et eqꝫ ad pa. ſub̓ figillis ſuis tranſinittant inclu ſaꝫ eide ep̄o terminū ciſſignātes. quo cō pectu dn̄i pa. ſe preſentet pro meritis r̄ cepturus interim tamē poteſtatē vende di dandi infeudandi ſeu quotūqꝫ modo alienādi hona epiſcopatus eide penitus interdicta. Nota ꝙ inquiſitoreē perſona
liter cittendere debent ad locū in quo mo rantur illi cōtra quos ſit inquiſitio ⁊ nō alibi facienda ē. Itē cū aliqͥs denunciat̉ ſuſpectus de dilapidationē interdicenda ē poteſtas quocūqꝫ modo alienanaindi bona eccleſie. De calumniatoribus. Vm fortius. Ca. Hilanis ſubdiaconus accuſauit iohāne̓ diaiconū cā huius accuſatōis cō miſſa fuit antōnio ſub̓di acons et quibs dam cilijs iudices in nenocio procedētes cū ile hilarius nihil proba et cōtra io hannē diciconn abſoluerūt eunde nullā penā impoue̓tes hilario ſubdicicōno pro calurania peruenit hoc ad noticiam dn̄i pa. vn& ipſe ſcribit antomo ſubdiacono dicēs ꝙ illa crimina fortius ſūt punien da que obijciūtur illis qui culpahiles nō fuerunt et precipue ſacratis hominibus vnde reprehendit iudices illos qui in cā ilius iohannis diaconi reſiderūt pro eo ꝙ nullā penā dicto hilario calūniatori ī poſuecūt. vnde mandat dicis antonio. qͣti nus cū tantū malū tranſipe non debeat impunica h. predictū priuetofficio ſubdi cicōni. et verberibus caſtitatus publice in exitiū facicit deportari. Nota ꝙ qui non probat qd̓ ītendit cōtra aliū puniri dꝫ pena talionis. Ile vbi qͥs nō poteſt puniri pena qua debuit. accuſatus. alia pena vdditur priori pene. vt hic patet qꝛ noꝝ poterat h. priuari diaconatu loco il lius vexberibus caſtigatus mittitar in exilium. cū dilectus MNagiſter ſcolis palentinen. ad apoſtolica ſede accedens de ſuo ep̄o exceſſus varios nūciauit. pa. examinatōem ipſorū cōmiſit quibuſdā inqͥſitoribus faciendā/ et ex aminatōem

De fimo.
factā ſub̓ figillis ſuis deſtinarēt incluſā quo facto pa. examinauit ꝓceſſum nego cij dilige̓ter/ nec inuenit aliquid de predi ctis ſufficienter eē probatū vnde abſol uit ep̄m a h̓ obiectis mandans quibuſdā quatinus dictū incigiſtꝝ ſuſpende̓t cb o ficio et beneficio donec ſe pugrauerit ꝙ non calūniandi aīo ꝓce ſſit ad hmōi cri mina proponenda vt ceteri ſimili pena ꝑ territi ad infamiā prelatorū ſuorū defaci li ꝓcedere nō preſumāt. Rota ꝙ qui de ficit in probando in cā denanciatōis puni tur vt hic dicitur. Itē nemo dꝫ aliū et precipue prelatū ſuū in famare. De ſimonia. Roromando Ca. Statuit gregorius ī ſinodo generali ꝙ ꝓ ordinatione nullus aliqͥd acci piat nec ordinatus aliquid dꝫ. Nota ꝙ quolibet obſeq̄uio in ordinatione īpenſo qͥcqͥd collatū fuerit ſimoniā inducit. ¶ Qui aliū. Ca. Dicitur hic qͥ per pecuniā expulexit in eccā legittīe in ſticutū et eā ſic retinuerit oīs deponatur Nota ꝙ aliqͥs duplici peccato tm̄ puni tur quantū pro ſimplici hic tm̄ ſpoliauit et cōmiſit ſimoniā. Si dn̄s. Ca. Querebatuꝫ v trū qͥlibet catholicus admittēdus ſit in accuſatōeꝫ ſimoniacorū. Rn̄. pa. ꝙ qui libet admittendus ē argumēto a maio ri. Si enī dn̄s qͥ fuit ſine peccato licētiaꝫ accuſandi dedit vni ſcꝫ iude ſceleratiſſiō multo fortius nullus catholicus expelle dus imo potius exorādus ē vt veritatē aeueret ad repellendā ſimoniacā pra uitatē. Nota quē libet admittendū qd̓ ac cuſatōem ſimouiatorum. ¶ Accuſatū. In iſto. §. et in ſe quenti dicitur ꝙ ſi aliqͥs accuſatus fue rit de ſimonia de qua ſit publice infama
tas debet prohiberi a celebratione miſ ſarū donec de veritate cōſtiterit. Rota hic argumentū ꝙ accuſatus ſimoniace dꝫ ſuſpendi a celebratione miſſarū et ide dicitur in capitulo ſequenti. ¶ Sicut ſimonia Ca. Aliqͥs mor hos vincit vn de ſine aliqua dilatione cū de ipſa cōſtiterit de eccā dꝫ eliminari et expelli. Lora qd̓ dicitur hic qd̓ ſi per ali qd̓ ſignū̓ cōſtiterit alique fore ſimonia tu index dꝫ ipſū punire ¶ Tanta. Propter magnitudi ne criminisſimonie. ſexui aduerſus domi nos et quilibet criminoſi admittūtur ad accuſatōem cōtra ſimoniacos. Itē om nis peccator poteſt cantare miſſā preter ſimoniacū ⁊ quilibet pōt eū accuſare eti am mepetrix vt cb cadine male accepto remoueatur. Nota ꝙ ab̓ accuſatione ſi monie nec ſeruilis cōditionis homines nec infamatos repellēdos. ¶ Non ſatis. In iſto capitulo prohibetur ne ab̓ his qͥ trāſeunt ad reli gionē aliqua pecunia r̄quiratur nec pri oratus nec cappellanatus ꝓ cliquo ppe cio alicui cōmittatur ⁊ qͥ cōtra fecerit tā ille qͥ dedit ꝙͣ ille qͥ recepit vel recipit ſi moniādomittit nec pro aliquo ſpūali nō obſtante aliqua cōſuetudine qꝛ diutur nitas tꝑis nō minuit peccatū ſed quget et in ſequenti cupitulo ide dicitur. Nota regula ꝙ diuturnitas tꝑis ⁊c. ¶ Cū eccē. In quibuſdā eccleſi is ita locū habebat venalitas vt pro per ſonis eccieſiaſticis ponēdis in ſede ⁊ pro ſepulturis mortuorū ⁊ benedictionibue nubentiū ſeu alijs ſacramētis aliqͥd reqͥ ratur. Cū igitur quidā puta̓t ſibi licere de longa cōſuetudine/ nō atiēdentes ꝙ tā to grauiora ſūt crimina ⁊c. prohibet pa. vt decectero pro ſacramentis nihil exiga tur. et ſi quis cōtra preſumpſerit portio

nem cū gyeſi ſe nouerit habiturū. Co ꝙ cōſecratione eccleſiarū poteſt fieri cō ſecratis. ¶ Cu̓ ſit. Ca. Queritur ſi pro cōſuetudine eccleſiarū aliqͥd poteſt exigi ppeter procuratōera et reſpondetur ꝙ nō hoc habes i. q. i. placuit. Nota ep̄m in cōſecratione eccārum proturatōem pete re poſſe. Ep̄s oxonien̄. an̄ Iu De hoc am electōem ꝓmiſit archidiacons quod dā beneficiū ⁊ cuidā clerico quendā pri oratū vt vterqꝫ electōem cōſentitet Itē rex ⁊ alij principes pecuniam recepe runt vt electior cōſentirent queſiuit ar chiep̄s qd̓ eēt ſibi agendū ſuꝑ predute rn̄. pa. ꝙ ſi manifeſtū eſt dictū archidici conū̓ et clericū recepiſſe premi ſq ob̓ cāꝫ iNlā vel exinde cōfeſſi fuerint vel cōuicti ſunt deponēdi ſi vero nō eſt notoriū nec cōuicti ſunt vel cōfe ſi ſed publica laho rat infumia indicēda eſt illis purgatio ī qua ſi defecerint ſāt puniēdi rex aūt et principes iuducedi ſunt vt ſi qua recepe rint editto ep̄o vt electioni preſtarēt aſ ſenſus ecce reſtituant oxomen̄. cū illa fi ue periculo qīe non pn̄t retineri. Nota ꝙ deponendi. At qui ſimoniā cōmittunt Itē pecunia recepta reſtituenda ē eccꝫ in cuius haturiā data ē. Cū eēnt. R. cleritus ⁊ v. no biligerāt in preſentia dn̄i pa. ꝓ cōtrouer ſia quā inter ſe habebant quia nobilisil le in curici domini pa. morā diutius traſꝫ re non poterat pro ſe in cā illa cōſtituit Frocuratorē partibus in preſentia pape cōſtitutis clericus ille cōfeſis ē ꝙ miles iNe ꝓmiſerat ei dam eccam illā ſuper qͣ litigabant ſi quoddā neuociū ipſius mi litis poſſet in p̄ſentis pa. pepmouere qͥa proni io ilatōtineſant ſitaonicicam pra uitatē eide rn̄. pa. impoſuit ſilenriū ſuper
eccā ipſa. Nota ꝙ ſola promiſſio fuꝑ re ſpixituali ſimoniā inducit. In ecclelijs ciſt̓ Inſinuatū. cien̄ ep̄atus quia plures clerici per ſimo niqi dicūtur halere ingre ſſu de quo ſunt infamia notati vnde mandat pa. dioc ep̄o quatinus ſi notoriū fuerit aliquos in ec cleſijs illis per ſimoniā intra ſſe mor eos remoueant illis aūt quorū crimen noto rium nō eſt ſed deinde lakorat infama publicā indicat v. ⁊ vi. manu ſui ordinis purgatōem qua ſi defecerint beneficio ꝑ petuo prinet eo&. Nota ꝙ infrimatus de ſimonia ſi nō poteſt ſe purgare punit̓ tan ꝙͣ cōnictus. ¶ Remo. Ca Statuit alex. ꝙ nulluspteſbiter aliquod emolimentū tē porale reciprat a quotū publice peccā te vel ep̄o vel eius inmiſtris celet pecca tū ius nec proreſpectu alice perſone cō ſanguineitatis ver familiaritōtis di miticit quin pectatū illud epiſcopo īnoteſ cat. Secūdo dicit ꝙ nullū digne peniten tem vel etiā minus digne pemitētem ꝓp ter q̄ratiā vel fauorē ad recōciliatōeꝫ ad ducat et teſtimoniū pecōcaliationis ferat eidem vel propter aliquē liuorē ſige odi um remoueat cirecōciliatione qꝛ vtriqꝫ ſimoniacū ē nota ꝙ qͥ dat tꝑale ꝓ ſpūali ſimoniā cōmittit et qui propter conſan quincitatē vel amiciciā non denū̓tat epi ſcopo peccatū alicuius ſimoniā tōmittit Itē quitūqꝫ penitentē propter gͥrām l̓ fauoꝝ ad penitētiā adducit vel propter odiū̓ remouet a recōciliatione ſimoniā cō mittit et ſic fciuor ſiue grā ſiue odiū̓ ſuc cedit loco precij. Ca. Monachi de Querela. acra quoddā maneriū̓ cū pertinentijs ſu is et eccam quandā adepti fuerūt a mo nachis de cadonio ſub̓ annuo ſenſu xv. lib̓rarū et ſuper hoc cartā cib̓ ipſis mona

De ſimo.
ch̓is habuerūt. Poſtmodi vero prior mo nachorū de acra capitulo ſuo inconſulto cartam predicta accepta inde pecuniā di ctis monachis de cadomo reſignauit vn̄ monachi iſti de acra cōquerehātur ſe iu iuſie grauatos quare mandat pa. quib̓s dam quāti. partibus cōuocatis cam con cordia vel iudicio terminare ꝓturēt. Sci entes ꝙ ecca predicta emi nō potuit ita nec vedimi. Si vero monachi de cadomo legittime citati fuerint cōtumaces iudi ces monachos de acra inducāt in poſſeſſi onē eorū de quibus cōtrouerſia vertit̉ ī ter eos nec permittāt eos exinde cibſqꝫ iuris ordine moleſtari Nota ꝙ ecca nō poteſt emi nec redum alias ſunonia cō mitteretur. Itē propter cōtumāciā rri ante lit. cōteſt. actor mitti dꝫ impoſitōeꝫ rei petite et iudex in ductū īpoſitōem defe dere dꝫ. Itē delictū prelati capitulo incō ſulto non preiudicat eccē. Ca. Quidā ep̄i ex ¶ Ea que torquebat nu̓mos a clericis pro crijma te et illos denatios aliqn̄ cippellant catſe draticū aliqn̄ paſcale̓ preſtatōem aliqn̄ appellant illos cēſuerudine epiſcopalē. Sed quia ſimonicicū eſt mandat pa. qua tinus pre textu alicuius cōſuetudinis et prelationis denarios predictos nullate nus exigant qd̓ ſi fecerint periculum fui ordinis poterūt formidade Loca ꝙ in d̓ lictis nō excuſat cōſuetudoꝝ varicitō noīs non prodeſt. Ex diligenti. Ca. Archidia conus cātuarien̄ induxit quendā clericū vt faceret ei fidelitatē ita ꝙ ipſe illi cleri co beneficiū eccleſiaſticū annis ſingulis exhiberet clericus iſte videns ꝙ hmōi oblatio illicita erat petijt inſtāter ⁊ dn̄o pa. vides ꝙ predicto beneficio nil āplis acciperet pa. videns petitōem huius ho neſia et fauorabilē ipſū ab̓ illa in fideli
tate abioluit cū illud cōtrariū fuerit diui uis legibus et humanis ita ꝙ a ſacerdo te diſcretō penitētiaꝫ accipiat et ne nota ui fanie po ſſit reſpergi cōcedit ſibi has lrās quae poſſit oſtendere in teſtimoniū ſue iudulgētie cōtra infamātes eūcem. Rota ꝙ fidelitas prore ſpirituali acqui rēda fieri non dꝫ quia ſimonia eēt. Ca. Quidā Et ſi queſtiones. electus fuit in arhiepiſcopū ſtrigonen̄ et cōfirmatus pa. per quendā cardinalē ꝑ made euntē tranſmiſit ei palliū Frater illius electi occurrit obuiā cardinali ei cū pautas equitaturas haberet obtulit ei palefredū epiſcepo electo iu norāte et recipiente poſtmodū palliū ab eodē po ſtea archiepiſcopus hoc intelliges dubi tauit qinͣ eēt ſibi in aliquo īputandū con ſuluit pa fuper hoc et ipſe rn̄. ꝙ in his vl tra quā oporte at dubitare non dꝫ cum dicant humane leges ꝙ quidā contem nunt ſacrumēta etiā neceſſciria exhiber̄ quadā tenui religione dicētes tenue̓ re ligionē que dubitat vbi dubitandū nō ē et iō pro eo frater eius cardinali equuꝫ vnū illo ignorāte trāſmiſit nullo modo ip ſum dubitare oꝫ cū paucas equitaturas veniens ꝑ mare ſecū haberet quia in ac cipiendis muneribus vel dandistria ſūt cōſideranda ſcꝫ qualitas dantiset accipi entis quātitas muneris et tēpus donati onis qualitas perſonarū vt a paupere di uite vel ecōuerſo quātitas muneris ſi ma gnū vel peruū ſit donū tēpus an inſtonte neceſſitate vel alio tꝑe donetur Si pre dicta cōſiderētur nō fuit inqignū ſi frater ille ē quū vnū cardinali donauit quē hi ſtrioni ētiā nō petēti donaret et potiuꝫ h fecit neceſſitate inſpecta quā alia intētio ne ꝙ aūt dicitur beatus qͥ excutit mano ſuas ab̓ oī munere de donis illis dictū ē que ſolēt accipiē̓tes vel accipientis aīm

allicere in a lijs que accipiētis aīm non ī mutarent romana eccā interpretari cō ſuert accipientē nō delinquere vel donā tem. Nota ꝙ non dꝫ ep̄s dubitare vbi dubi tandū nō eſt. Itē in donis dandis tria cōſiderantur vt lrā dicit. Itē modi ca nō preſumūtur aliquē īmutare. ¶ Veniēs Ca. Quidā ph̓r̄ f. nō mine voluit fieri monachus in quodam monaſterio cib̓bas et fratres noluerūt e nͥ recipere ī monachū qͦuſqꝫcōue̓it eisda re xxx. ſoli. facta cōuentione ſequēti die receptus fuit in monachū monachi poſ tulciuerūt ab ipſo xxx. ſoli. ab̓bas x. fa milia xij. pro paſtū dicētes hoc eē cōſue tudine monaſterij monachus ille acce ſit ad pa. proponē̓s predicta corā pa. vn̄i inandat cuidā quatinus ſi ē ita cōpellat abbatē et monachos ad reſtituendā pe cuniā preſbitero indigne acceptā et eidē precipiat vt in alio monaſterio in hcibi tu monachali dn̄o ſtudeat ſerure abba tē et maiores perſonas monaſterij ab ex ecutione ordinis ſui ſuſpendes ꝓ tāte pra nitatis exce ſu. Nota pecuniā reſtitui monacho quā dedit monaſterio ſuo pro ſua receptione. Ca. Quidā cū vellet Ex tue. ad ordinē aſcēdere acce ſſit ad archidia conū̓ vt eū̓ preſentaret ad ordinē ſacer dotis qui noluit eū ad ordine preſentace niſi prius ſex ſoli. ſoluiſſet eidē et ſic ordine ipm per eū preſentatus accepit. Ep̄s dioc. cui ſacerdos hoc in ſecreto fu eraꝫ cō eus que ſiuit a dn̄o pa. quid de ipſo preſbitero eēt agendū. Rn̄. pa. ſi hͦ eſt ſecretā eunde ſacerdotē monecit et in ducat vt ordinē alicuius religionis ⁊ſu mat et perpetuo abſtineat ci̓ officio ſa cerdotis/ cilioqͥn non dꝫ ipſū ab officio ſacerdotis arcere cū ſit ſecrenus eius ex ceſſus penitētiam tamē ſecretā ſibi iniu̓
gat. Nota ꝙ crimen occuliū p̄pelatus punire non dꝫ quia illud ſcit vt deus nō vt iudex ¶ Ad noſtrā. In hoc capitulo dicitur ꝙ prominiſterio eccleſiaſtico et pro vicarijs ⁊ criſmate nihil oīo accipi atur. Nora ꝙ pro officijs eccleſiaſticie nihil dari dꝫ. Ca Quid apt ¶ De ſimoniace. ordinati fuerāt ſymonicicē queſitū fuit d̓ his qͥd eēt agendū pa. rn̄. ſuper hoc certū nō poſſumusdare re ſponſū niſi primo ſci amus qualiter fuerint ordinati quia ẜm quandā ſpecie̓ ſimonie quidā licet ſimo nicice ſint ordinati vtpote ipſis ignoran tibus ſimonicici nō ſunt et illi diſpenſati ue poſſunt in ſuis ordinibas remanere. Nota ꝙ qui ſimonicice ordinati ſūt ipſis ignorantibus nō ſunt ſimoniati cū qui hus pn̄t epiſcopi diſpenſare. Ca. Quidā electꝫ Natheus. fuit ad regimē cuiuſdā eccē de volūtate maioris partis paucis cōtradicētibus. qͥ dam amicus illius de volūtate electitur bata quandā pecuniā ſoluit illi qui di cordiā faciebat et ſic cōtradictio quieuit poſtea dubitās ꝙ ſimoniā cōmiſiſſet ꝑ cardincilē iſtū. factū ſecrete dn̄o pa. inti mauit petēs ſuꝑ hoc cōſiliū ſalutore. et pa. rn̄. ei dicēs ꝙ multū cōſuluit ei ſi ad miniſtratione ſponte dimittat memor ex iſtens illius verbi. nihil prodeſt homini ſi vniuerſū mundū lucretur. aīe vero ſu e detrimentū patiatur. Nota ꝙ turbata voluntas nō excuſat. ¶ Ad auxes. Ca. Quidā 4. no mine ꝓpter pecuniā quā debebat excōica tus fuit quia ea ad terminū̓ nō ꝑſoluit. et tande creditoribus ſatiſfecit. Sed abſolutōis beneficiū habere nō potuit ex cōmunicatoribus qͥrentibus x. li. pro af ſolutione cōqueſtus fuit ille pa. vn̄ man

De ſimo.
eat quibuſdā quatinus ſi predictus ij. debitā ſoluit ipſū gratis abſoluant. ſi ex cōmunicatores vequiſiti ipſū nō duxerit abſoluenda. Nota ꝙ cib̓ſolutio gratis eſt īpenoenda cū ſit ſpūale. ¶ De regularibus Ca. Quidā regulares canonici et monach̓i ipſis ſcie tih̓us per ſimoniā ingre ſſū in monaſteri is et eccleſijs regularibus habuerūt qͥ ritar quid de ipſis ſit agendū. Rn̄. pa. ꝙ cū multe ſuper hoc auctoritates reperiā tur exꝑreſſe nihil aliud ē ſtatuendū uiſi vt locū que taliter adepti ſūt oīs dimit tant et alia monalteria diſtrictiorā ade ant. in quibus penitentiam qigant. ¶ Di autem ignorantibus ip ſis pecunia data fuit cōpellendi ſūt vt ei dem loco renu̓cient et poſtmodū reducan tur in eundē. ſi abſqꝫ ſcandalo ibi pote runt remanere vel in alijs eiuſde ordinis collecētur. Nota ꝙ illi quihus ſciētibus ſimonia ē cōmiſſa in artioribus monaſte rijs ſūt ponendi alij iunorates ſimoniā eiſde vel in alijs locis eiuſde ordinis diſpe̓ ſatiue pn̄t emnanere. Notaꝙ regularis ſimoniacus in alio loco eiuſde ordimēpre ficitur ad agendā penitētiā. Nota ꝙ mi tius egitur cū aliquo rōe ſcandali. ¶ Ex inſinuatione Ca. Quidā paterna cupiditate ipſotamē ignerante in canonitū cuiuſdā eccē fuit receptus poſtmodū ad ānos diſcretōis veniēs ſig nū̓ crucis aſſumpſit. et prehendā quam taliter adeptus fuerat in manū prepoſi ti et fratrū ſponte reſignauit. ſed idē pre poſitus et fratres ſibi compatiētes ip ſum de nouo in canonicū elegerūt ita vi de licet ꝙ poſt iſtā electōem poſtremū lo cū in choro et in cilijs obtineret. Iſte que ſiuit a pa. vtrū primū locū que habue rat ſecundum primā electōem valecit re cuperare. Rn̄. ei pa. vt indulge̓tia quaꝫ
fratres illi miſericorditer ſibi fecerūt cō tentus exiſtat et rōe prime receptōis ni hil audeat in ipſa ecca vendicare. Nota ꝙ ſimoniacus ſine licētia ſuperioris r̄nū ciait beneficio Itē nota ꝙ ſi data ſit pe cunia ꝓ ingre ſſu regularis eo ignorāte locū quē habet poteſt retinere niſi ei re nunciet. Nota ꝙ capitulū poteſt diſpen ſare cū eo qui ignorāter in eccā beneficiū ē qdeptus vt in eade eccā in canonicā ad mittatur. Itē actio ſemel extincta am plius nō reuiniſcit. ¶ Robis fuit. Ca. Vacāte qua dā plebanatu capitulū eiuſdē plebis ded̓ cunt poteſtatē eligendi quatuor qui eli gerēt plabanū. amici illius de cuius elec tione ſperabatur ꝓmiſerūt vni de predic tis quatuor vel etiā oībus pecunia ſe ſo luturos eo tumē ignorāte et ſic interue uiente hmōi promiſſione electus fuit. qͥ ritur qn talis electio propterea ſit īpro banda. Rn̄. pa. ꝙ quāuis illius promiſſi onis contius nō fuit huius electio ſi de hoc cōſtiterit ē reprobanda niſi cōſtaret illos qui promiſſionē fecerūt fraudulen ter id feciſſe in diſpendiū illius qͥ fuerat eligendus. Secundo alia queſtio ponit Ecce aliquis ē electus ī prelatū alcuis eccē illa electio reprobataē ppopter ſimo miaitā prauitatē vt dictū ē. queritur vtrū ep̄s cū talibus valeat diſpenſare. et rn̄. ꝙ nō. Nota ꝙ ſimonia cib̓ alio cōmiſſci alij nocet qui culpabilis nō fuit. niſi il lud factū fuerit in diſpendiū electi qꝛ ei non necet cū fraus alici prodeſſe non deheat. ¶ Dilectus. Ca. Cū archidiaco nus eheradenr. prepoſitū multis graua minibus et iniurijs afficere nō deſiſterēt promiſit ei cextā pecunie quantitutē ſe daturū et perſoluit. ſed poſt receptionem pecunie archidiaconus ſuper beneficijs

ab eius moleſtia non q̄uieuit. vnde prepo ſitus dn̄o pa. fuit cōqueſtus. mandat pa pa quibuſdā quatinus ſi eſt ita cēpellāt archidiaconū reſtituer qd̓ accepit ſꝫ ip ſū contra promiſſione ſuā veniſſe cōſtite rit Nora per hanc decre. ꝙ licitū ē alicui redimere vexatōem ſuā. Itē fide non ſer uanti fides non ē ſeruanda Snci. Ca. Cappellanus de vil la franca ꝓ exequijs mortuorū et bene dictionibus nubentiū exigebat pecuniaꝫ a pro chianis ſuis iniuſte et extorqͥbat. prochiami illi cōqueſtiſūt pa. vn̄ mādat quibuſda quatinus cappellanū iliū mō ne ant vt a tata preſumptionē deſiſtat et pro exceſſu ſatiſfaciat cōpetenter. Si aūt obedire noluerit puniāt ipſū pena ca noni ca. Dilectus. Ca. Archiep̄s tā tuarien̄ dū ipſe dioc. ſuā viſitat in monci ſte rijs et alijs locis religioſis nnuenit pu lulaſſe ſimoniacā prauitatē ita ꝙ in eis multi precio ſūt cecepti qͥ gratis recipi d̓ h̓uerūt. Sed quia multitudo erat in ca queſiuit a pa. an ſeueritati ſit aliqͥd de trahendū. et ipſe rn̄. ꝙ ſic predicti corā ipſo fuerūt accuſati poſt quā crimēordīe iudiciario fuerit cōprobatū. tā dātes quā recipientes canonica pena punicit. Si q̄t per ſolā inquiſitōem de hoc ſibi cōſtiterit illos qui per ſimoniā in locis talib̓s ſūt r̄ cepti inde remoueat et ad monaſteria di riqdt artiora ad penitētiā ꝑagēdā. et ab batibus prioribus et prelatis quibuſſi bet et officia: ibus eorūdem iniu̓gat peni tētam cōperentē. et donec illā pereierīt ab̓ exetutione ſacrorū ordinū ſuſpendat eo X. iniu̓pentes ep̄is uis vt hāc formā per fucis dioc. faciāt obſeruari tn̄ ſi grate ſine aliqua taxctōe fuerit eis oblatū il lud qratāter recipi poterit. Nota penā regulariū qͥ par ſimoniā ſūt recepri vt qͥ
cōuittus ē in modū accuſatōis d℟eat depo ni qui in modū inq̓ſitōis in aliud mona ſteriū artioris religionis dehet deponi ad penitentiara peragendam. hodie ſtā dum videtur illi cōſtitutioni infra e. quo niā. Itē ſi gratis aliquid detur ſine aliqͣ raxatione illud recipi poteſt. ¶ Licet ſxlÿ Ca. Oſtendit pa. in decre. preſenti ꝙ prelati tāto diligēti us ſubditorū exceſſus corrigere dn̄t. qͦn to eorū offenſas deſerunt incorrectas qd̓ oſtendit exe̓plo helÿ qͥ licet in ſe honus exiſteret. qꝛ cū filiorū exceſſus nō corri puit et in ſe et in ipſis vindictā accepit pͥ latus enī cōtra ſub̓ditos tribus modis ex ceptis notorijs ꝓcedere poteſt ꝑ accuſati on denūciatōem et inqͥſitōem ipſorū ita videlicet ꝙ accuſatōem precedat inſcrip tio. denūciatōem c̄monitio. et inqͥſitōem clamoſa in ſinuatio et hoc ꝓbatur aucto ritate dn̄i dicētis. deſcēdam ⁊ v debꝰ vtꝝ clamorē qͥ penit ad me oꝑe cōpleuerint. cā clamor ꝑuenit ad prelatū deſcēdere d̓ bet ⁊ inquirece ⁊ videre an peritas ſic ſe habeat et hec iA oſtendit per canone an tiquū. ſi qͥd de quocūqꝫ clerico ad ciurre q̄ lati ꝑuenerit ꝙ iuſte oſte̓dere poſſit non ſtatīm credat ſed prius tu canonicie ſuis veritatē inqͥrat. vt ſi culpā inuenerit ip ſam punicit nō tꝙͣ ipſe ſit accuſator ⁊ in dex. ſed famā deferēte ſuū officiū exeqͣ ita vizptiuxta iudicij forma ſniā forme tur his premiſſis deſcēdit ad calū cō oc caſione p̄miſit preditta. Ca. Abbas pom ¶ Cu. ixijtirr. poſicinus erat infamatus apd̓ dn̄m pa. d̓ ſimonia. dilapidatione periurio et in ſuffi ciētia. quida menachi pompoſiā ſuꝑ his denūciciuerūt ipſū abbatē dn̄o pa. contra qͦs ab̓bas excepit ꝙ denūciatōem hmōi fr̄na correctio non preceſſit ẜm regulā euangelij. ſedmonachi aſſerebāt ſe illū

De ſimo.
premonui Ie. ⁊ ad hoc ꝓbandū īduxerūt duos monach̓os ſed qꝛ ſuper hoc cōtende re non deſiſtebant pa. ex officio ſue voluit inquirere de premiſſis vnde fuꝑ predicie crimmibus recepit intarenta monacho tū tā qui cōtra ipſū quā pro ipſo venerāt quorū depoſitōibus publicatis ceperūt di ſputare ſuꝑ illis ſed qꝛ per dicta illorūꝫ p̄ſeſſione abbatis cōſticit pa. ꝙ abbas quandā ſamam pecunie ab antece ſore ſuo dimiſſam expenerat et in alia maio ri monaſteriū obligauerat ꝑropt̓ qd̓ pa. ipſāt ꝙ de diſcipidatione ſu pectū ſuſpen dit ab adminiſteatione ſed qꝛ ſimonia multis modis videbatur ee̓ probata qh bas cōtra teſtes multas exceptiones op poſuit viꝫ cōſpiratōeo ⁊ inimicicias capita les furiū⁊ adulteriū vt eos a teſtimoni oremoueret ſuꝑ q̓bus ſatis fuit diſputa tum quidā dicebāt ꝙ oēs indifferēter e rant admittendi cū accuſatio ſimonie ad inſtax criminis leſe maieſtatis procedat alij vero cōtrariū dicebāt qꝛ lꝫ crimina iſta quantū ad accuſatōem paria iuditē tur differūt tamē in multis et praterra diſtinguendū e īter accuſatores ⁊ teſtes pa. vero equitate penſata ne īnecēs ſuccū beret vel prauitas ſimonie AIugeret īpu nita illas exceptōes tantū admiſit que ſi probētur teſtes ipſi nō zelo iuſticie ſꝫ ex odio procedere viderētur. Nota ꝙ ille qͥ venit ad denūciandū admittitar ad te ſtificandū̓. Itē nota admonitio preced̓ re dꝫ denunciatōem alias denū̓cicns r̄pel litur. Itē ſuſpectus de dilapidatiōe ſu Itē con penditur ab adminiſtratione. ſpiratores et mnimici capitales repeliunt̓ a teſtimonio quid ex edio deponi videt ¶ Per tuas. Ca. In dec. precede ti dicitur ꝙ abbae pompoſians plures ex ceptōes oppoſuit cōtra teſtes inductos cō tra ipſū in crimine ſimōnie. et pa. quaſdā
exceptōes admiſit et qͥſdā repulit vn̄ vide bat̉ ꝙ teſtes crimīoſi admitti debeāt ī cri mine ſimonie queſitū fuit a pa. qualiter ee̓t intelligēda Et ipſe rn̄. ꝙ decretulē il lam licet ſeliedidit ad cuius intelligen tiā ſic diſtinguitur prio cir ca medū agē di vttū agat̉ de crimine ſimonie crimina liter. an ciuiliter ⁊ ſi ciuilit̓ aigatur vtꝝ de rigorē iurigan de eqͥtare Secūdo diſtī quit circa perſonā cōtra quā proceditur vtrū ſit regularis an ſecularis. et ſi eſt regularis vtrū inferioris gradus qn ex cellētioris dignitatis ⁊ an ſit hone oꝑini onis an qrauiter infamātus et vttū de fa cili poſſit puniti an ſine ſcandalo neque at cōdemnari. Tertio diſtinguit circa ꝑ ſonas teſtiū vtrū ſin honeſti vel eme̓de ti de crimine an in crimine ꝑſeuerēt et v trū teſtificētur ex caritate vel ex edio. Quoxto qͥ crimina obijciūtur teſtibus vtrū ecide̓ vel iinora an paria vel maio ra. Quinto an ſint alia admmicula q̄ ad iuuent teſtes hec oī a qd̓ intelligētiā illi us epiſtole ſūt diſtinguenda recollige il los quinqꝫ modos quantū ad alterā par tē hoc modo ſi agatur ciuiliter & crimīe ſimonie et ẜm equitatē et perſona cōtra quā agitur ſit regularis et īferiorie gra dus et male fame et q̄ d̓r facili poteſt re moueri et ad ſint alia adimicula vt con tingit in ab̓bate pompoſiano qͥ eſt regū laris ⁊ grauiter infamatus ⁊ in fertoris diunitatis et qͥ de facili potuit remoueri Contra talē perſonā teſtes qͥ adhūc ī cri mine ꝑſeuerāt cū alijs adminiculis puta furti adulterij q̄ ſūt minora crimina qui ex caritate deponunt et hab̓ent alia ad minicula admittuntur in crimine ſi monie p̄popter criminis enormitatem et tales teſtes admiſſi fuerūt contra cbba tē pompo nō obſtantibus exceptō hus furti adulterij. de equitate et nō de rigor̄

cōſpiratōes alias vero exceptiones. ſe et immicicias capitales ꝓbandas admi ſit quia eis ꝓbatis pꝫ ꝙ ex odio teſtifi cātur⁊ tales teſtes cōtra talē p̄latūtalit̓ admittūt̉. nō ẜm rigorē iuris ſꝫ ẜm tēpe rantiā equitanscū ageretur nō crimina liter vt ab̓ adramiſtratione amoueretur tanquā īmeritus et damnoſus et de faci li poterat vemoueri. vnde ipſe nō expecta ta ſniā ce ſit ergo intellige a cōtrario ſē u ꝙ ſi perſona cōtra quē taliter agitur de ſimonia non ſit talis. cōtra illā tales teſtes nullo modo recipiūtur. et multo minus ſi agerecur criminaliter. Nota ꝙ criminoſi teſtes recipiūtur in crimine ſimonie de equitate ciuiliter cū qgitur nō ſimpliciter. ſed cū alijs adminiculis Itē cōſpiratores et inimici capitales in nullo caſu recipiūtur Ca. Vacāte eccā Sicut tuis ieniblacen̄. quendā monachū ſuū virū ꝓuidū et diſcretū elegerūt in aſibatē et qͥa leodien̄. ecca cathedralis paſtor ē ca rebat ad colonitn̄. eccāꝫ metpo. ip̄is acceſ ſit ⁊ d̓ licētia ip̄is īterī mīſtrauit ⁊ ī mōa ſterio iemblacen̄. poſtmodū in leodien̄ ecca fuit inſtitutus ep̄s qui requiſits ab ipſo electo electione ipſius nolui t cōfir mare. ſed cōperto ꝙ hoc fiebat pro extor quendā pecunia ꝓtulit excōmunicatōeꝫ ne profecto huius aliqua pecunia ꝑſol uatur et qͥ cōtra faceret eēt excōmunica tus. z qͥdā de fratribus eius eo iunorā te promiſit pecuniā et ꝑſoluit. et ſic ab ep̄o inuitatus cōfirmatōem et inſtitutio ne accepit. poſtmodū ꝑuenit hoc ad noti cici abbate ipſius dubitauit an poſſit lici te miniſtrare in officio abbatie. queſiuit a dn̄o pa. qͥd facēte deberet. rn̄. pa. licet ſe cundū canenes etiā ꝑnuli qͥ cupiditate parētum eccās per pecuniā ſūt adepti eas dimittere teneatur. tn̄ quia aliud ē ⁊ lō
ge diuerſū nō prehere cōſenſū. et cliud ē expreſſe ꝓhihere dꝫ nihil ſibi ad penaꝫ et culpā īputari ex eo ꝙ cōtra ꝓhibitio nē et voluntatē ſuā a qua poſtmodū non rece ſit alius pecuniā ſoluit eo ignorāte preſertiꝫ cū ille nō ſit ei aliqua tōſangni neitate cōiunctus niſi poſtea conſenſerit ſoluēdo pecuniā promiſſāaūt reddēdo ſo lutā. Alioquī cōtingeret ꝙ factū alicuis parātis infidias iumico ſuo ei damno ſū exiſteret cui oīo diſpliceret et ſic aliq̓sde dolo ſuo cōmodū reportaret. illi vero qͥ pe tunic dederūt aūt eā receperūt in tm̄ cul pahiles ſūt ꝙ ſi eorū exce ſſuemanifeſts eēt eccē prna eēnt canonica feriēdi. Io ta primo ax. ꝙ eccavatute ptas cō firmā di electiones prelatoꝝ non pertinet ad ca pitulū ſed cōſuetudini ſtatur. Itē elec tus in cibbotē ante ſui cōfirmatōem pōt excōmuuicare. Itē ſi pecunaa ſoluatur cōtra prohibitōem electi ei nō obeſt niſi poſtea cōſentiat ipſam ſoluēdo. Itē qd̓ cib̓ īicio nō nocebat factū tꝑis per cōſen ſum ſequentē īputaturet ſic ratihabitio cetrotrahitur in maleficijs. ⁊ mādato cō parat vx. Itē dolus vnius alteri obeſſe non dꝫ nec ſibi prodee. ¶ Tua nos. Ca. aliqͥs clericus aliqͣ d̓ bonis ſuis ob̓tulit alicui ecce. petēs vt id̓ clericus in canonicū admittat̉. et e ade hona ſib̓i retinere lice at ꝓ prebenda in vita ſua queritur vtrūā honci illa reci pi liceat. et ide clericus in canonicū affu imi cibſqꝫ vicio ſimonie. Rn̄. pa. ꝙ ſi cle ricus cōditione vel pacto offerat ſona ſu a vt ea retineat ꝓ prebendo et in canoni cū admittatur hmō i oblatio non p̄t fie ri abſa ſimonia. qꝛ in talibus oīs pacti o ceſſare dꝫ. Si vero pure et ſine pacto et cōditione bona ſua offerat regās humi liter vt in canonicū admittcitur et honci ſibi retinere liceat pro prebenda ⁊ clerici

De ſimo.
pure cōſentiant. talis receptio poterit fi eri ab̓ſqꝫ faraonici. ī ſine dicit pa. quāuis caliter duxe qrauere pondendū. ſi tn̄ ille qͥ talē facit donatōem eq intētione duca tur vt ꝑ tꝑalia ſpūcilia poſſit adipiſci et clerici eū aliternō reciperēt ſine dubis tā iſte ꝙͣ illi apud deū quē nullū latet ſecre tum culpabiles iudicatur. Rota ꝙ ī ſpū alibus adipiſcēdis nulla cōditio vel pac tū dꝫ īteruenire. Itē aliqͥs poteſt roga re vt in canonicū admittatur. Itē eccā de manifeſtis tm̄ ⁊ nō de occultisdꝫ iudi cure. Itē ar. ꝙ lntētio facit hoīem ſimo niadum. ¶ per tuas ¶ Ca. Quidc̄tꝭ. noīe monachus ordinis cartuſien̄ a dioc. ep̄o ſuſcepit ordinē ſub̓diaconatus. poſtmod̓ monachus ītellexit ꝙ ep̄s ille multotiēs cōmiſerat viciū ſimonie. vn̓ monachs ti mebat in ſuſcepto ordine miniſtrare nō lens etiā ab eode ꝓmoueri ad mnaiores q̄ rebatur quid facere debeat ille monach̓o rn̄. pa. vt ſecure in ordine ſic ſuſcepto mi niſtret. ſed cōtra cōſcientiā ad ſuperiores ordines nō aſcēdat ne forte edificet ad ie hennā et licet nihilominus in difficulta tē ſic collapſus ex eo ꝙ cōſcientiā nimis hab̓uit ſcrupuloſā eā tn̄ non euadet niſi deponat expoxē Nota ꝙ cōtra cōſcienti am nullus dꝫ venire alias peccrt morta liter. Itē cōſciētia erronea deponenda ē ¶ In tantū. Ca. Quidā ſuffra ganei cantuari en̄ qrchiepiſcopi recipere cōſuenerūt certam quantitatē pecunie pro criſmate. metuētes penā canonicā⁊ correctionē propter hoc anticipāt tēpus ſolutionis recipiendo in media quadrage ſima qd̓ recipere cōſueuerūt in paſca et nomē denariorū vari abant denarios qͦs prius dicebāt criſmales. ſecūdo paſcales cōſuetudinē medie quadrageſime appel labant. peruenit hoc ad noticiā dn̄i pa. cū
grā ſit gratis cōfedenda et qui primo ve cipit preciū quārē cōferat precioſā exp̄ſ ſius ſpeciē exprimcit venditionie mandat pa. archiepiſcopo quatinus hmōi excrſ ſus corrigat et ſuffraganeos ſuos et offi ciales eoꝝ taliter puniat ꝙ aliorū culpa ſibi ob ſua negligentianō imputetur ad penā. in fine dicit ꝙ quandā praua cōſue tudinē de ſua prouincia ſtudeāt ex ſtirpa pe ſecundū quā ꝓ inneſtitura eccleſiarū archidiacōni marcha argenti exigehāt alij pcelati ſcꝫ decani rurales vacram al bam l̓ certā pecunie quantitatē ꝑroyac ca. Aota contra vſurarios et ſimonia cos ꝙ mutatio noīs cōtractus eius ſub̓ ſtantiā nō mutat Itē honeſtas noīs cri minis maliciā nō palliat Itē celebra ta intelligitur venditio ſi preciū recipia tur quāuis traditio rei differatur. Itē grā gratis ē cōferenda. Itē nihil dan dū eſt pro aliqͦ ſpūali quodcūqꝫ ſit illd̓ Ite de lictū ſub̓ditorū imputatur negli gentie prelati. Itē cōſuetudo nō excu ſat in Alictis. ¶ Per tuas. Ca. Quida̓ clerico cū vellet in ſub̓diaconū ordinari et certū titulū non haberet rogauit quendā preſ biterū vt ipſū ad titulū ecce ſue p̄ſentarꝫ ſed cū ph̓r̄ hoc facere nollet promiſit eidē ꝙ nunꝙͣ portionē aliquā peteret in ecca ſua ſi preſentaret eunde. et ſic ad eiopre ſentatōem fuit ordinatus. q̄rebatur qͥd iuris eēt de ipſo clerico. rn̄. pa. ꝙ niſi cū eo fuerit miſericorditer diſpenſatū nec ī eo ordine dꝫ miniſtrare nec ad ſuperiore ordines poterit promoueri Nota ꝙ qui ordinē ſcienter recipit ꝙ per ſimoniā nō hꝫ exetutōem niſi cū eo diſpēſetur. Conſulexe. ¶ Ca. Quicūqꝫ per pecuniam aliquam adminiſtratōem ob tinnerit tā dantes quā accipiētes cuꝫ ſi mone percellūtur et ab illa eccā repellūt̓
ff

⁊ ab illa eccā repellūtur in cuius ignomi niā dare pecuniā voluerūt. Nota ꝙ tam emētes ꝙͣ vendentes eccāruꝫ adminiſtra tiones ſūt ſimoniaci. Sicut ꝓ certo. Ca. In pleriſ qꝫ locis multis pcelatis fiūt turpes ex actiones ꝓ cōſecrationibus ep̄oꝝ bene dictionibus abbatū et cōſimilibus. et eſt taxatū quantū debeat dari iſti vel illi. hu iuo pramuitatē per cōſuetudine defendētes cōſiliū hmōi cōſuetudinē q̄ dicēda ē poti us corruptela penitoreprobat prohibēdo expreſſe. ne ꝓ talibus quocūqꝫ pretex tu aliquis extorquere p̄fumat aliqͥd vel exigere alioqͥn et qͥ dederit et qͥ receꝑit cū Fÿeſi et ſimonie cōdemnetur. Nota ꝙ praua cōſuetudo ab olēda ē Itē ꝓ conſe crationih̓s ep̄oꝝ et benedictionibus ab hatū et ordinibus clericorū nihil ē dan dū vel accipiendū. ¶ Quoniā ſimonicza. Ca. Si moniaca prauitas apud multas monia les in tantū inualuit ꝙ vix pecipere vo lunt aliqͣs in ſorores ſine precio pauperta tis pretextū precipit cōciliū ne d̓ cete ro iſtud fiat ſtatuee vt quicūqꝫ de cetero ta lē cōmiſerit prauitatē et recipiēs ⁊ recep ta ſiue ſubdita fuerit ſiue plata ſine ſpe reſtitutionis de monaſterio expellat̉ in ar tius monaſteriū ad auendā perpetuci pe uitētiā detrudenda. De his vero qͥ ante iſtud cōciliū taliter ſūt recepte ſtatuit vt de illis monaſterijs in qͥbus perpera ſūt ingreſſe remoueatur et in alijs eiuſdē or dinib̓s collocētur. Si aiūt ꝑrept̓ multitu dinē hoc fieri nō poterit ne dancibiliter ī ſeculo euagentur de nouo diſpēſatiue in eiſde monaſterijs recipiātur mutatis lo cis priorib̓s et inferiorib̓s aſſignate Et hoc qd̓ dictū ē de monialibus ob̓ſeruādū ē de mouachis ⁊ alijs regularibꝫ et ne ſimplicitatē vel per iunorātiani aliqͥ ſe
paleāt excuſare precipit vt ep̄i ꝑ ſuasdi oce. hoc faciant publicare. Nota ꝙ ẜm iſtud cōſiliū monachi et oēs regulares qͥ ſciēter vel iunorāter ſūt recepti ꝑ ſimo mā ſūt puniendi. Itē cōſtitutio extēdi tur ad preterita. Itē propt̓ multitudi nē detraſendū ē ſeueritati. Itē prope multitudinem diſpēſatur vb̓i alias non diſpenſaretur. ¶ Audiuimus Ca. qͥdam epiſco pi decedētibꝫ eccārum rectoribo ecc̄as ip ſas ſub̓ijciūt īterdicto nec ꝑmittūt aliqͦs inſtitui donec pecunia eis ꝑſolucit̉. Itē cū miies aliqͥs vel clericus domu̓ relini onis inqͥreditur vel apud religioſos eli git ſepulturā ſi nihil reliqyerit loce re ligioſo difficultates ingerūt donec aliqͥd muneris recipian ꝑuenit hoc ad noticiā pa. Cū ergo nō ſolū a malo ſed cih̓ oī ſpē mali precipicit apl̓s abſtinere cōcilium hmōi actiones duxit nh̓ibendas. et qͥ cō tra hoc fecerit duplicata reſtituaꝫ in vti lita:ē locorū in qͦꝝ fuerine ſoluti diſpēdi um fideliter cōuertenda. Lota ꝙ nō ſo lū a malo abſtinendū ē ſed ab eo ꝙ ſpeci em mali habere videtur. Itē ecca pōt ſuū recipere in duplū. Itē eccē dꝫ red di pecunia q̄ in eius iniuriā date ē vel ſo luta. Ad apeſtolicā. Ca. Quidam clerici ꝓ benedictionib̓ꝰ nubentiū et exe quijs mortuorū ⁊ ſil̓ibus pecuniara exi gūt et extorquēt et niſi eis fuerit fatiſfa ctu̓ fcaudulēter īpedimēta oponūt ecō uerſo ſūt quidā laici qͥ laudab̓ iē cōſuetu dine̓ erga ſanctā eccam deuotēe fidelium ub pretextu pietatis introductā infrin gere nitu̓tur vn̄ cōciliū ſuꝑ his prauas exactiones ꝓhibet fiexiet pias cōſuetu dines precipit obſeruari. ſtatuit vt ſibe re cōferātur eccleſiaſtita ſacraraē:at per epiſcopū loci cōpeſcātuꝝ qͥ laudabilē

De fimo.
cōſue tudine̓ mutare nitūtur. Rotaqꝫ lau dobilis cōſuetudo ſeruanda ē. et ep̄s loci per officiū ſuū illā faciat obſeruari Ie dei eccam. Ca. Xbbaies ciſ cercien. ordinis cōſueuerūt dare archidi aconis palefridū in ſua inſtallatōe vel a liud eqͥpollens precipit honoris pa. ne de cetero talis cōſuetudo debeat obſeruari q̄ de cupiditatis radice ꝓceſſit prohibendo inſtallationis ſolēnitates in ab̓batibus elegis ordinis ciſtercien. adijciēdo vt ar chiep̄i et ep̄i ea ſint forma ꝓfeſſioniecō tenti qͥ ab origine h̓s ordinis fuit inſtitu ra qͥ talis e̓. Ego fratex abbas ⁊cͣ. vt ī ipſalrā cōtinetur. Nota ꝙ ep̄s dioceſa nus abbotē ciſtercien̄ ordinis in ſtallcipe non dꝫ. licet in aliqͦ inſtrumēto ficit men to de aliqͦ alio non iō dꝫ illud exhiben Itē ſi nō exhibet ſtatutū ordinis cen traciū aſtringitur regularis mādato epi ſcopi. ¶ Itē cōtra ſtatuta regule nō deẜꝫ monachus droce ſano obedide. ¶ Iacohus. Ca. Iacol̓ 9 iſte oa nonicus eſculanus receptus erat in fra tre et canonicū in ecca aprutine ⁊ canoni d illis eccē ꝑtē bene ficij ſui ſibi aſſignare nolebāt niſi primo reciperēt pr̄andiū cib̓ eodē cōſuetudinē pretēdentes vt a cano nico de nouo recepto prandiū̓ recipiant mandat pa. cuidā priori quatiuus ſi ē ita conſuetudine illa nequaquam obſtante cōpellat canonicos illos vt prehendā ſi cut vni ex alijs cōferant et aſſigne̓t. Ro ta ꝙ ꝓ ſpūalibus nihil dari dꝫ etiā obtē tu alicuius cōſuetudinis. Si qͥs ordinauerit Ca. Quia frequēter ordinaitur aliqͥ ſine certo titu o propter ꝙ fiūt promiſſiones illicite ſtatuit gregorius ꝙ ſi aliqͥs ordinauerit ſeu adordinē pͥſentauerit aliquē r̄cipiēs ab eod promiſſione vel iuramentū qd̓ ſu ꝑ ſua promiſſione nō inqͥetabit eundē or
dinator a collatione et preſentator cib executione ordinū ꝑ trienniū nouerint ſe ſuppe̓ſos et ordinatus ab̓ ordine ſic ſuſce pto nouerit ſe ſuſpenſū donec diſpēſatio nē ꝑ ſede apoſtolitā meruerint ob̓tinere Nota ꝙ qͥs punitur in eo in qͦ deliqui t. Itē ſolus pa. diſpēſat cū illis qͥ ſciēter ꝑ ſimoniā ordināt vel preſentant vel ordi nantur. ¶ Imādato Ca. Quidā recepit in mandatis a pa. vt ẜm cōſtitutōem ge neralis cōcilijs. e. qm̄. diſpēſaret cū mō nachis qͥ ꝑ ſimonici aliqͦ dato in mona terijs ſūt recepti nulla de abbatibus in mandato pa. habita mētione. conſuluit iſte pa. vtrū auctoritate illius mandati poſſet diſpenſare cū cih̓batibus Itē ali qui ſunt adepti ſpūcilia uullo datō precie nullo pacto dandi vel recipiēdi precedēte ſed ſolo affectu aī antecedete hincinde. q̄ ritur vtrū iſti ꝓpter iſtū affectū teneā tur ad reſignatōem hmōi ſpūalium. Ad primū rn̄. pa. ꝙ mandatū apoſtolicū ad abbates extēditur. et ſic cōſtitutio il la qͦniam ſimoniaca cōtinet diſpēſatōem per pa. exhibendaꝫ. ad. ẜm rn̄. ꝙ iſti pro Imōī ſimonici nō tene̓tur ad reſignatōe ſpūaliū vel tꝑaliū q̄ nullo pacto. ſed affe ctu aī precedete ex vtraqꝫ parte taliter acquirūtur. ſed ſufficit delinquētibo per ſolā penitētiā in hoc caſu ſuo ſatiſ facere creatori. Nota ꝙ beneficiū principis la tiſſime interprecandū ē. Itē ſimoni ⁊ ſo lo affectu aī nō cōmittitur nec renūciat̉ qͥs tenetur ſpū alia vel tꝑalia ꝓ tali ſi monia licet alias peccet. Itē affectus ſiue volūtas punitur. ¶ Ne prelati uices ſuas ſub ānuo cenſu toce dant. Ca. Quidā ep̄i Reterta. pro certa quātitate prcunie ve
ff r

cebant epiſcepalē iuriſdictōem qͥbuſdam qͥ decam vocantur. ſtatuit cōciliū lait. ꝙ qui decetero iuriſdictōem ep̄alē taliter r̄ ceperent officio ſuo priue̓tur ⁊ epiſcopi cōferendi hoc officiū poteſtatē amttant Nota ꝙ iuriſdictio ep̄alis vendi nō dꝫ. ſed gratis cōferri alias punūtur vt hic dicitur. Itē punitur qͥs in eo in qͦ delīqͥt ¶ Qm̄ Ca. ep̄i et archidiacōni ad agēdas vices ſuas et cās eccleſiaſti cas terminādas qͥbuſdā decanis ſeu ar chippeſbiteris ſub̓ annuo precio cōmitte bant qd̓ in ſub̓uerſione iudicioꝝ ⁊ graua mē ſacerdotū redū̓dabat. ſtatuit cōcilium turonen̄. ꝙ iſtud de cetero nō fiat ꝙ qͥ fe cerit remouieat̉ a clero. et epiſcops qͥ hoc ſuſtinuerit et iudicia eccleſiaſtica diſſi mulat ꝑuerti canonice puniatur. Notaꝙ ep̄s gratꝭ iuriſdictōeꝫ ſuā īpendere dꝫ. Qm̄ enormis. Ca. Cōſuetudo erat in qͥbuſdā locis cōtra inſtitutōes ſā ctorū patrū introducta vt ſacerdotes ſub ānuo precio ad regimē eccarum cōſtituā tur precipit cōciliū turonen̄. ne id de cete rofi at. qꝛ dū ſacerdotiū talit̓ venale diſ ponit̉ ad premiū retributōis eterne. con ſideratio nō habet̉. Nota cura aīarum ſub̓ ānuo cenſu cōſtitui non dꝫ. ¶ Querelq. Ca. G. rector eccē de cepelaÿ ꝓuentus ipſius eccē conceſſit ad firmā ſeu locauit magiſtrov. vſqꝫ ad ſeptimū certū cenſū eidē rectori q̄nuatiꝫ reddendo preſtita fide ab ipſo rectore dic cto magiſtro ꝙ vſqꝫ ad dictū tꝑs nullc iniuciā ſi ue grauamē ſuꝑ ipſa eccā īfer ret eidem ſed ipſe cōtra fidē preſtitā veni ens qn̄ vnius āui ſpaciū eccam ipſi v. au ferre preſāpſit vn̄ idē magiſter cōqueſto ē dn̄o pa. ideoqꝫ mandat pa. epiſcopo exo nien̄. quatinus ſi ē ita rectorē illū cōpel lat vt prefatā eccām dicto v. reſticuat et vſqꝫ ad tꝑs cōſtitutū ẜm ꝙ inter eos cō
uenit ipſū eandē eccām permittat pacifi ce poſſidere. Nota ꝙ ecca id eſt obue̓tōes eccē pn̄t ad tꝑs locari ſiue cōcedi ꝓ certo cenſu ānuatim ceddend De magiſtris ⁊ ne aliqͥd exigatur ꝓ litētia docendi. Ea. Volē̓s Voniā eccā dei. eccā tanquā pia mater pauperi bus ſcolaribus qͥ parentum opi bus ſuſtetari non pn̄t ꝓuidere ne legen di oportunitas ſub̓trahatur eiſde ſtatu it cōciliū lat. ꝙ per vnqquāqꝫ cathedra lem eccām vni magiſtro cōpetēs benefi cium ⁊ſſigretur qͥ clericos ⁊ ſcolares eis dem gratis docecit. Secūdo dicit ꝙ pro li cētia docendi nullus preciū exigat vel ſb̓ ob̓tentū alicuius cōſuetudinis ab his qͥ docēt aliqͥd petat nec aliquē qͥ ſit idones petita licētia īpedicit qͥ āt cōtra hoc venir̉ preſūpſerit cb̓ eccleſiaſticobeneficio fiat alienus qꝛ dignū ē vt in eccā fructū ſui laboris nō habeat qͥ eccleſiaſticā ꝓfectū nititur īpedire;. Nora ꝙ pro licētia docen di nihil dꝫ exitti. Itē qui ē idones admit ti dꝫ ad docendū. Itē punitur qͥs in eo in q̄ deliquit vt in fine dicit. Prohiheas C 4. Quīa quidā ꝓ licētia docendi pecuniā exigeh̓āt. preci pit pa. vintonien̄ epiſcopo. vt prohihect ne pro licēticidocēdo in prochia ſua aliqͥd exigatur qͥ etiā promittat̓ ⁊ſi poſtec ſolu tū aliqͥd fuerit illud faciat reſtitui et ſi a liquid promiſſū fuerit faciat r̄mitti pro miſſuꝫ. qꝛ ſcriptū ē gratis accepiſtie gra tis date. Scd̓o dicit ꝙ ſi aliqͥs diſtulerit inſtituere magiſtros in locis cōgruis lice at huic epiſcopo ad inſtructionē aliorum ibi preficere viros ad hoc idoneos nota ꝙ exactū vel promiſſū pro licētia docēdi poteſt repeti. et promiſſū face re remitti. Itē negligentiā ſub̓ditorū epiſcepus

ſupplere dꝫ. Itē per negligētiaꝫ auati q̓s ius ſuū. Sed hic nō ē appoſitū tēpi ſed poſſet dici ꝙ hic pōt referri ad arbi triū ſuperioris. vel tm̄ tēpus poſet dari quantū datur ꝓ beneficijs vatātibus .ſ. per vi. menſes expectetur ille qͥ dꝫ inſti tuere magiſtros qꝛ in tanto tꝑe nō e̓ ma gnū damanū. ¶ Quāto. ¶ Ca. Cōſuetudo erat ī ecca qꝫ allicana ꝙ magiſter ſcolariū ſine certo precio alicui docēdi licentiā nō cōce debat. Pa. volēs illā prauā cōſuetudine extirpare q̄ de radice cupiditatis proce dit prohibet ſub̓ auci hematis ī termina tione vt quicunqꝫ idonei fuerint regere ſcolas ſine moleſtia vel exactione aliq̓ ꝑ mittātur et ſꝫ qͥ huius ꝓhibitōis fuerint tranſgre ſſores officijs et dignitatibus ſuis ſpolietur. Nota propter dignitatē delinquētis crimē grauis puniendū eē. Itē preſatis aſtribitur ꝙ in ſub̓dite lau dadile reperitur et eis īputatur qd̓ ī eie repreſxenſibile probatur. Itē nota ma giſtros ſcolariū diunitatē habere. Quia nōnullis. Ca. Statui tur in lat̓. cōcilio ꝙ in vnaiquaiqꝫ cathe drali ecca inſtitueretur megiſter qͥ pau peres clericos gratis doceret ſed qꝛ illud male ob̓ſeruabat̉ cōciliū generale illud p̓cipit obſeruati. adijciens vt nō ſolū ca thedrali eccā ſed etiā in qͣlib̓et alia vbi facultates ſufficiūt cōſtituatur magiſt̓ idoneus et in metropolitana eccā theolo gus cōſtituatur qͥ ſacerdotes et alios in ſacra pagina docect et in cilijs que ad cu rā pertinēt aīarum et cuilibet magiſtro rū a capitulo aſſignētur ꝓuentus vniꝯ prebende. et pro theologo a metropolita no tantumdem nō tamē ꝓpter hoc effici tur canonicus. qd̓ ſi forte metropol tanꝯ de duob̓us grauetur theolego prouideat grāmatico facicit ī alia eccā prouideri
Nota ꝙ magiſier idoneus dꝫ inſtitui in eccā in qua ſufficiūt facultates. Item magiſter iuxta poſſe ſuū dꝫ inſiruere di cipalos. Item a capitulo dn̄t eſſignari magiſtro prouetus vnius p̄bende. Itē aliqͥs p̄t hr̄e prebenda ſine canonia. Suꝑ ſpecula. ¶ Ca. qd̓ ſtatutū fuit ꝑ dōciliū generale in capitulo pͥcrde ti de magiſtris theologis ꝑrecipit honori us iniuolabilit̓ obſeruari ſtatuēs ne ꝓp ter raritatē magiſtrorū ſe forſan poſſe̓t aliqͥ excuſa ve ab̓ eccarum prelatis et ca pitiuis ad heologie ſtudiū. Aliqͥ dociles deſtinētur qͥ cū docti fuerint alios poſtmo dū inſtruāt et īforme̓t. qͥbus ſi ꝓuentus eccleſiaſtici nō ſufficiūt prelati et capi tula neceſſaria ſubmiiſtret. ī fine dicit ꝙ docēdes in theologica facultate et ſtu dē̓tes in ipſa integre per ānos v. de licēti a ſedis apoſtolice ꝑcipiāt beneficiorū ⁊ pͥ bendarū fuarū prouentus. nō obſtāte cō traria cōſuetudine vel ſtatuto cū primo fraudari nō debeant in vinea dn̄i operan tes. Nota ꝙ vna cōſtitutio cōfirmat ali am. Itē docētes ⁊ ſtudētes in theologia dn̄t per quinquēniū proue̓tus heneficioꝝ ſuorū ꝑcipere. Itē colligitur cōſuetudo īducta cōtra iſtud ſtatutū. ¶ De iudeis ⁊ ſarracenie ⁊ eoꝝ ẜuis. Reſenti. ¶ Ca. Iudei retine bant ſeruos criſtianos ſicituit cō ciliū iſtud ꝙ decetero iudei ẜuos cuſtianos nō retineāt ſꝫ lꝫ criſtiano vel liceat criſtiano cuilibet datis xij. ſolidis pro qͥlibet mancipio ipſū redimer̄ fiue ad libertatē ſiue ad ſermiendū ſibi. et ſi ſer uus iudei criſtianus fieri deſiderat et nō ꝑmittitur ide fiat qꝛ nephas ē iudeū in ſeruitutis vinculis retinere illū quē cri ſtus ſanguine ſuo nō redemit. Nota ꝙ iu dei vel pagam criſtianos ſeruos habere
F 3

nō pn̄t. ſꝫ hocipſo in lihertatē ſcribūtur ¶ Multorū. Ca. Dicitur hic ꝙ nullus ineuꝫ criſtianū iacipiū debeat in ſuo dn̄io petinere. ſed qꝛ apud eos īue niū̓tur libertati donetur Secūdo dicitur ꝙ origenarij qͥ in poſſeſſisnibus iudeoꝝ ſunt qͥ diutius adheſerūt quamuis liberi ſint remaneāt ad colenda rura illorū. ⁊ iura ſua eis exhibeāt et nihil aliud ab e is exigāt. Tertio dicitur ꝙ ſi aliqͥs iudeo rū alique̓ de originarijs ſuis ad aliū̓ locū tranſferre voluerit vel in ſeruitio ſuo ſe cū retinere ius colonariū qd̓ hꝫ ī eo amit tat. Nota ꝙ criſtiam cū iudeis habitar̉ non dn̄t. Itē originarij liberi ſūt ꝙuis glebe ſint aſtricti. Itē ar. ꝙ ex tꝑe ſer uitus acquiritur. Itē iudeus qͥ criſtionū liberū cōtra ius retinere voluerit hocipſo ius illud amitti. Itē ar. ꝙ iuris ſeueri tas ſiue ricior ſexuandus e. Iudei. Ca. Iudei ſcd̓m lenes nouas ſinagogas erigere nō debe̓t ſꝫ ve teres permittūtur habere. Nora ꝙ iudei nō pn̄t facere nouas ſinauogas licet poſ ſint veteres retinere. ¶ Q ſuꝑ his. Ca. Diciturꝙ m die para ceue nullus iudeus aperiat fene ſtras ſucis nec execit in publico ſed tene at eas clauſas Nota iudeos in die paraſ ceue oſtia vel feneſtras aperire nō debere nec in publico exire. Iudei. Ca. Primo dicit̉ ꝙ iu dei ſiue ſarrateni criſtianas mulieres ul̓ criſtiana mancipia nulla de cā ſecū dn̄t habere et quicūqꝫ xpriſtianus cū hisha bitare preſumpſerit excōmunicetur. Se cūdo dicitur ꝙ ſi aliq̓ iudei vel ſarraceni deo inſpirante ad fide criſtianā ſe cōuer terint a poſſe ſionibus ſuis nullatenus expellātur cu̓ ꝓpter hoc melioris debecit eē cōditionis ꝙ ante fide receptā. Si qͦt ſecus factū fuerit precipit pa. poteſtatihꝫ
locorū vt partē hereditacis et oīm bonoꝝ fuorū ex integro eis faciāt exhiberi. No ta ꝙ iudei xpriſtiana mancipia habere nō dn̄t. Itē criſtiani cum iudeis vel ſcir racenis habitare nō dn̄t. Itē eccā iudi cat de his que foris ſūt. Itē iudeus ad fide cōuerſus a poſſe ionibꝰ ſuis exclu di non dꝫ. Itē fidelis melioris cōditio nis eſt ꝙͣ infidelis. Itē ar. ꝙ iudices ſe culares cōpelli pn̄t per excōicationis ſen tenaci ad iuſticiā faciendā. Itē pa. xati one fidei de hereditate iudicat ¶ Ita querundā Ca. Quidā cri ſtiani ceca ducti cupiditate deferūt ſarra cenis arma ferrū et ligamina qͦ alliarum et dn̄ ad īpuijnanducriſtionos predicta eis miniſtrt. ſuperiores illis fiūt ī mali cia. Itē ſūt et alij qͥ ingaleis ⁊ nauih̓s ſarraornorū curā gubernatōis qſſamūt oēs p̄dictos lateranen̄. cōciliū excōicauit et precipit illos ꝑ poteſtates locorum bo uis ſuis priuari et capiētiū ſeruos fieri precipit vt ꝑ ciuitates taciritimas erebra et ſolēnis excōicatio ꝓferatur. Nota ꝙ criſtiani qͥ cū ſarracenis īpugnāt criſti anos auxilio l̓ factō deteriores ſūt ꝙͣ ſar racem. itē ſexuitus. hic iuducitur iure canonico. itē excōicatus pōt iterū excō municari Ca. iudei neuas ſi ¶ Conſuluit. nagogas erigere nō debent ſed q̓tiquas ſi corruerint poſſunt reedificare in priſti nam formā ſiue ſtatū et nō āplius exalta re ꝙͣ fuerūt et hoc ꝓ magno beneficis ha bere dn̄t. Rotaꝙꝫ aliud de nouo facere a liud ē reficere. itē licitū ē conſūmare qd̓ nō eſt licitū incipere. itē eccā ſuſtinet in deos in ſuis obſeruantijs. ¶ Ad hec. Ca. Precipit hic pa. prelatis eccarum ꝙ ipſi ꝓhibrant oīh̓s criſtignis et cōpellant ſi neceſſe fuexit ꝑ cenſurā eccleſiaſticā ne in ſeruicio iudeoꝝ

De iude. ⁊ ſar.
mopentur nec īfantes iud eorū nutrices mulieres in domibus eorū nutrire preſu mant. quoniā iudeorū mores moribus cri ſtianoꝝ nō cōcordont. et ꝑ aſſiduā cōuer ſanionē ſimplices ad ſuā perfidiā inclina rent. Rota ꝙ familiaritas malerū vitā da e ne honi corru̓pantur ab̓ eis. Sicut iudei. Ca. Statuit cle mens pa. ꝙ nullus iudeus cōpellatur ad fidē venire fauitus ⁊ ſi aliq̓s ad fide con fugerit criſtianā poſtquā volūtas eius patefacta fuerit abſqꝫ īpedimēto criſtia uns efficiatur. fide enī habere non credi tur qͥ nō ſpontaneus ad fidē accedit Se cūdo dicit ꝙ nullus criſtianus ſine iudi cio ſecularis pote ſtatis iudeū occidere vel mutilore vel pecunias ſuas auferre preſu mat vel bonas cōſuetudines iudeorū īmu tet nec in feſtiuitatibus ſuis perturbet ꝑ coacta ſeruicia exigat. Tertio ſtatuit vt nullus cimideriū iudeorū mutilare aut ī uader̄ ſiue ob̓tētu pecunie humata corpo ra effodere preſumcit. et ſi qͥs cōtra hoc fecerit honoris ⁊ officij ſui periculū pati atur aut excōmunicetur niſi ſatiſfecerit Nota ꝙ iudeus nō e cōpellendus mnuitꝰ recipere baptiſmū. Itē coacta ſeruitiā nō ſūt a iudeis extorquēdā. Itē iudei poſ un habere cimiteriū. ¶ Quā ſit laudabile. Ca. Qui da̓ ep̄s qͥ volebat predicare fide̓ caiholi cā paganis queſiuit a pa. vtrū deberet v ti cibis illorū cōcedit ei dn̄s pa. et ſocijs e ius vt cū exibūt ad predicādā fide paga nis liceat eis uti his cibiscū gratiaꝝacti one qͥ ſibi cb̓ ipſis infidelibus apponen tur du̓modo abſtineat ab̓ elu carniū hic diep̄us qͥd̓s carnibus vti nō licet iuxta canonicas ſanctiones. inſuꝑ cōcedit eidē vt quicūqꝫ religioſi aut clerici idonei ad predicandā fide ſibi adherere voluerint liberā habeāt facultatē petita et ob̓tē ta
prelatorū ſuorū licētia. Notaqꝫ a carni bus abſtinendū ē diehus ⁊ canonibus cō ſtitutis. Itē nemo poteſt predicare ſi ne licētia ſui prelati. Itē nō ſufficit pe tere licētiā niſi ſit obtēta. Significauit. Ca. Quidā e rāt in captiuitate ſaracenorū amici ſine cō ſanguinci illorū volebāt illuc ire ꝓ ip ſis recuperandis. queritur qualiter va leāt illuc ꝓficiſci rn̄ pa. ꝙ bene pn̄t ire dūmodo nihil ī mercibus portēt vel alio mō vnde poſſit ſarracenis aliqd̓ ſubfidiū ꝓuenire excepto redeptionis articulo ita tamenꝙ hͦ prius firmēt proprio iuramē to. Secūdo. dicit ꝙ illi qͥ poſt treuga fac tā inter criſtianos ⁊ ſaxracenoēportāt il ſuc merces prohibitas ab exdōicatione nullatenus excuſant̓ ſicut nec illi excuſci tur qui ꝑ alios merces ꝓhibitas illuc tranmittūt. Tertio dicit ꝙ aliqͥ iuraue runt in terrā ſarracenoꝝ cū mercibus ꝓ hibitis ſe āplius non ituros niſi pax eſ ſet inter criſtianos reformata ⁊ poſt fac tā treugā venerūt illuc cū mercibus pro hibitis. queritur an excuſent̓ cib̓ excōica tione rn̄. pa. ꝙ tōditio illa vel treuga eos ab̓ excōicatōis vinculo nō ab̓ſoluit nec e tiā periurio. Nota ꝙ qui portāt merces ꝓ hibitas ſarracenis ſūt ipſo iure excōi cati ⁊ nullo tꝑe pacis vel treu̓ge excuſāt̓ ¶ Quod olī. Ca. In lat. cōcilio ꝓhibitū fuit ꝙ nullus merces prohibi tas ſarracenis portaret ꝑ ſe vel ꝑ aliū clemēs pa. oēcillos excōicationi ſupponit qͥ āplius cū ſarracenis mercimoniū ha huerūt ꝑ ſe vel ꝑ alios aut qͦcunqꝫ modo aliq̓ rerū ſubſidia dū̄ guerra durauerit duxexīt impēdēda. vn̄ mandat qͥbuſdā qͣ tinus nullo modo aut qͦcunqꝫ ingenro ē is mercimonia cōcilia vel alia ſub̓ſidia tranſmittāt et ſi qͥ cōira fecerint non ſo lum ſint ipſo iure excōicati verū etiā irā
ffvij

dei viuentis inturrant. Nota ꝙ quicūqꝫ cū ſarrarenis iuerrimonia hab̓uerint ip ſo iut ſūt excōicati. ¶ Et ſi iudeos Ca. Quānis cri ſtiam ꝓ ſola hūanitate recipiāt iudeos et ſuſtineāt cohabitatōem illorū tamen inirati criſtianis eē non dn̄t vt reddāt criſtianis pro grā cōtumeliam ⁊ de fam liaritate cōtēptū et illā retributōem im pendunt de qͥ dicit̉ iuxta valuare ꝓuer biū̓mus in pera ſerpens ī grermo. et ii nis in ſinu hoſpites ſuss inale remunera re cōſueuerūt. ipſi enī faciūt criſtianas malieras nutride filios ſuos. et cū in die reſurrectionis illas recipere corpus ⁊ ſa quinē dn̄i cōangit per triduū̓ ante ꝙ lac tent filios ſuos lac effundere faciūt in latrinā qd̓ horpendū ē dicere et alia tur pici cōtra fide̓ caeſolicā cōmittunt ꝓpter qd̓ timendū ē ne fideles diuinā indigna tōem incuerant cū eos patiātur talia per petrare. vn̄ prohibet pa. diftricie ne cece tero nutrices vel ſeruiētes hobrāt criſti anos. ne filij libere filijs fatulētur. ctiſ le. Si vero nutrices et ferniētes nō di miſerint criſtianos. precipiorax oībus criſtianis ſub pena excōicatōis ne cū eis cōmerciū audeāt exercere. Nota ꝙ nullo dꝫ eē ingratus accepti beneficij. Itē no ta ꝓuerbiū illud vulgare mus in pera ⁊cͣ. Itē criſticinus iudeo ſeruire nō dꝫ. Itē iu dei ſermi ſūt criſtianorū ¶ Poſtulaſti. Ca. Quidā indes manus in quendā clericū iniecit violētas queritur qualiter cōtra illum ſit proce dendū. rn̄. pa. ꝙ ille cuius iuriſdictionis exiſtit pena pecuniciria ipſū puniat vel a lia tꝑali ẜm ꝙ ſibi viſū fuerit. et. facicit leſo congrue ſauiſfieri. alioqͥs dn̄s eius monēduse vt paſīo liuriā et eccē ſaui fi eri faciat cōpetēter. qd̓ ſi dn̄s eis hͦ nec lexerit prelatus loci precipiat xpxiſtiāis
per cen. ec. ne cū ipſo iudeo cōmerciū ha beant donet ſaciſfaciat. Rota ꝙ pro iniu cia illata poteſt qͥs pecuniaria pena pu nixi. Itē qͣnte ahſolutōem dꝫ leſo ſati fieri Itē propter negligentiā iudicis ſecularis deuolutur iuriſdictio ad iudicē eccleſiaſticū. Itē indixecte excōicantur iudei Ca. In qͥbuſdā In nōnullis. proiuncijs iudei ſeu ſarraceni ꝑ habitaꝫ diſtinguūtur a criſtianis in qͥbuſdā vero nō vn̄ cōtingit aliqn̄ ꝙ criſtiani iudeis et iudri triſtianis mulieribus per errorem carnaliter cōmiſcētur ne igitur tā dam natuis exceſſus per tale̓ excorē vlterius cōmittatur. ftatuit cōciliū generale vt indei ſiue ſarraceni viciuſqꝫ ſexus ī quali het prouincia criſtianoꝝ per habitū pul lior diſtinquātur a criſtiāis. Secūdo di titur ꝙ in diebus lamētationū iudei ſiue ſarraceni nō exeāt in publicū qꝛ vt dicit̉ tunc oraciuus incedere non exubeſcu̓t cri ſticnis qͥ paſſionis ſacratiſſie memoriā exhibētis lamētationis ſigna p̄tendūt illudeve nō formidāt. Tertio prohibetur ne in cōtumelia creatoris proſilite prefu māt et qꝛ cōtumelia creatorisdi ſſimula ri non dꝫ. precipit cōſiliū hui us p̄ſump coras ꝑ poteſtates locorū cōdigne cōpeſci ne cracifixū pro nobis hlaſphemare pͥſu maūt. Nota ꝙ iudei ⁊ ſarraceni e criſti anis pec habitū diſcerni debe̓t. Itē iudei ſiue ſarratem criſticinis mulieribus nō ſunt cōmiſcēdi. Itē in die lamētationū ī publicū exire nō dn̄t. Itē iudex eccleſia ſticus poteſt cōpellere principes vt cōpel cunt iudeor a ſuis p̄ſumptionibus. Ca. Staruit cōcilium Cū ſit. tolleranū ꝙ nullus iudeus ſuꝑ criſticios nallū officiū vel poteſtatē exerceat Sed qꝛ illud nō bene ſeruabatur cōſiliū gene rale īnouauit cōſiliū tolletanū prohibēs

ne iudei publicis preferantur officijs qꝛ ſub tali pretextu criſtianos infeſtāt plu rimū ⁊ moleſtāt. et ſi eis tale fuerit offi cium cōmiſſum ꝑ proiunciale cōciliū q̓nū aum celeẜrandū monitione premiſſa cō peſcat̉. et tali officiali cōmunio criſtico rū in cōmercijs et cilijs denegetur donec peſtituerit qͥcquid ex tali officioh̓abuit a criſtiaīs cōuertēdū ī vſqpaupu̓ xp̄icioꝝ ẜm ep̄i dioc. ꝓuidentiā et officiū ipſū cū pudore amittat qd̓ irreuerēter qſſumpſit et qd̓ de iudeis dicitur extēditur ad paga nos. Nota ꝙ in fideles fidelibus p̄poni nō dn̄t. nec publicis officijs preferri. Itē qd̓ percipitur ex officio qd̓ h̓abere nō lꝫ reſtitui dꝫ qꝛ ſi prīcipale non lꝫ nec eius acce Ioriū. ¶ Ad liberanda. Ca. in cōcilio iſto dicitur illud qd̓ legitur s. e. ita qͦrun dā hoc adiecto ꝙ illis qͥ predicto mō delin quūt gdemiū uō aperiatur eccē niſi totū qd̓ ex dānato cōmercio perceperūt. et tan tūdem de ſuo in terre ſancte ſubfidiū d̓ſti nauerīt vt in eo puniātur ī qͦ peccanerūt qd̓ ſi ſoluendo nō fuerint alias delictum iſtorū taliter puniat̉ qd̓ alij attēptereſi milia ꝑtimeſcat. Lota ꝙ qͥ contra eccle ſiam delinqͥt in eo punitur vt ab ea non recipiatur donec ſatiſfaciat Itē puni qͥs in eo in qͦ deliquit. Itē pena vnius debet eē metus alterius. ¶ Ex ſpirituali Ca. Rex portu galie in officijs publicis criſtianis pre ferebat iudros cōtra cōſiliū generale s. e. Cū ſit. vn̄ mondat pa. duobus epiſcopre tinqrege ipſū moneāt ⁊ inducat ne ī pub licis officijs iudeos preficiat criſtianis cōtra conciliū generale qd̓ ſi forte reddi tus ſuos iudeis vendere voluerit vel paga nis aliquē criſtianū deputet nō ſuſpectū de grauaminibus clericis et eccleſijs īfe rendis et ꝑ illū iudei et ſarraceni ſine cri
ſtianoꝝ iniuria iura regalia cōſequātur Nora iudeos criſtianis nō eē preferendos Itē officiales ſuſpecti non dn̄t preponi clericis. Nulli iudeo. Ca. iudei emebāt ſeruos criſtianos ⁊ eos in ſuo ſeruicio re unebant qd̓ fieri non dꝫ. vn̄ ſtatuit con ciliū generale ꝙ nō liceat iudeo baptiſatū vel baptiſari volentē emere vel in ſuo ſer uicio retinere. Secūdo dicit ꝙ ſi aliqͥs iu deus ca mercimonij emerit alique nondū ad fide cōuerſū et poſtmodū facis fuerit criſticinus vel deſideret fieri detur ab̓ aliqͦ xij. ſolidi et ille ab illius ſeruicio ſubtra hatur ſi vero infra tres menſes ipſū vena le non expoſuit ſi emit eunde ad ſeruie̓dū ſibi ipſe nec eū poſtea vendere. nec alius ipſū gudeat cōparare ſꝫ nullo dato precio ad libertatē ꝑducat̉. No. ꝙ ſi iudes aliqͥs ſeruū emexit cā īcimonij et facio ſiteri ſtiquus infra tres menſes illū venalem exponcit alioqͥn preſumitur ꝙ illū emē rit cā ſeruiendi ſibi cōtra quā preſump tione nō inducitur probatior ita ē preſū ptio iuris et de iure. Itē fauor fidei pri uat alique ſeruo ſuo. De hereticis. C4. Dicitur Vbius in fide i hoc capitulo q qͥ in fide dubi tat in fidelis ē nec ē credendum teſtimonio eorū qͥ fide veritatis ignorāt Nota ꝙ dub̓ius in fide infidelis ē. Itē in fidelis teſtis eē nō poteſt. Ca. Paret. Nota Qui alios. ꝙ qͥ aliū cb̓ errore nō reuocat ſeipſū ex rare demonſtrat et ē argumentū ꝙ qͥ ta cet cōſentire videtur. ¶ Firmiſſime Ca. Queſetū fuit cib̓ auguſtino vtrū hereticusl̓ ſciſmciticꝰ ſaluari poſſit rn̄. auguſtinus firmiter te neas et nullcitenus dubites ꝙ oīs here

ticus ⁊ ſciſmatitus cū diaholo ⁊ angel eius eterni iunis incendio punietur. ni ſi ante fine vite catholite eccē fuerit r̄cō ciliatus qꝛ nulli hoī de mundo qͥ eccē ca tholice non tenet vnitatē. baptiſmus vel elemoſina quantūcūqꝫ copioſa q̓ mors ꝓ nomine criſti ſuſcepta ꝓficere poterit ad ſalutē. Lota ꝙ extra eccām catholi ca nullus ſaluatur quātūcunqꝫ hona ope ra fecerit. ¶ Fraternitatis. Ca. Celeſtis et pelagius cōdemnati fuerat de hereſi in ſinodo ep̄heſiana anthiochenus patricir cha dubitauit an ſcripta ipſorū recipi de beant. rn̄. pa. ꝙ nō qꝛ ex qͦ auctores dam nati ſūt ſcripta illorū quō admitti pn̄t qͥ ſi diceret nō pn̄t. Nota rōe cūctoris ali quid damnari vel reprobari qualis enī auctor fuerit talia es opera preſumūtur Itē ar. ꝙ deſtructo principali deſtruitur acce Iorium. Si qͥs ep̄s. Ca. Queſitā fuit in cōſilio africans vtrū heretic poſſint in ſtitui herrdes ab̓ ep̄o rn̄. cōſiliūq ſꝫ ep̄s inſtituerit ſib̓i heredes extraneos a cōſā gnine itate ſua vel euā inſtituerit conſan quinros hereticos vel paganos poſt mor te dꝫ excōicari et nomē eius inter ſacerdo tes dei nullatenus recitetur et ſde intelli ge de oībus clericis et hoc dicētur in ſeqͥn ti capitulo. Nota ꝙ hereticus iure Rr̄ ditario catholico ſuccedere nō dꝫ. Itē ali qͥs poteſt poſt mortē excōicatꝫ. ¶ In eos Ca. Dicitur in hoc ca pitulo ꝙ nullas ep̄s vel preſbiter tran ferre debet bona ſua in eos qͥ catholici nō ſūt etiā ſi cō ſanquinei fuerint ⁊ qd̓ de e piſcopis ⁊ phr̄is dicit̉ ad alios clericos extēditur. Nota ꝙ vbi eadeꝫ caaſa iu ris eſt ibidē ius eſt ſtatuendum. ¶ Cū craſtus Ca. Quidā theo logi vltra ꝙ oporteret ſubtiliter intelli
nentes dicebant xp̄m nō eē aliqͥd ẜm ꝙ homo. Cū igitur criſtus ꝑfectus deus et perfectus hō ſit. mandat pa. remenſi ar chiepiſcopo quatinus ſub̓ ancithemate ī terdicat ne aliqͥs decetero audeat dicere criſtū nō eē aliqͥd ẜm ꝙ hō qꝛ ſicut ē ve rus deus ita ē verus hō ex aīaxōali et hu mana carne ſub̓ſiſtēs. nota ꝙ criſtuee̓ berus deus et verus hō. Sicut ait. Ca. In capitulo iſto lateran̄. cōſilium excōicat oēs hereti cos qͥbuſcūqꝫ noībus cēſec̓tur ei oēe de fenſores et receptatores eorū. et precipit ſub̓ ī terminatione ancithematis ne qͥs e os in domo vel in terra ſua tenere vel fo uere preſumat aut cū eis negociatōem ha bere. Sꝫ qͥs q̓t in hoc peccato deceſſerit ob latio pro eo nō fiat nec inter criſticinos accipiat ſepulturā nō obſtāte aliqͦ prini legio quibuſcūqꝫ indulto. nota ꝙ fau tores ſereticoruꝫ cū hereticis equaliter puniūtur Itē priuilegiū nō extuſat ali quē ⁊ peccato Itē xōe delicti perdit̓ priui legiū. qꝛ priiuilegiū nō extēditur ad illi citū camū nec tenetur aliquē in malo. ¶ Ad abolendā. Ca. Luciue pa in capitulo iſto excōicat oēs illos qͥ de ſa cramēto corporis ⁊ ſanguinis dn̄i nr̄i iſx ſu criſti et de alijs eccleſiaſticis ſacramē tis aliter ſentiūt vel docent ꝙͣ ſancta ro mana eccā predicet et obſeruet ⁊ eēs il los qͦs vo. ecca vel ſinguli ep̄i vel clerici vacante eccā cū cōſilio vicinorū epiſco porū̓ hereticos iudicauerint. Secūdo ſta tuit vt qͥcunqꝫ depreſenſi fuerint mani feſte in hereſi ſi clerici fuerint. eis priue deqradatis ſeculari poteſtati rel inquāt̓ aī aduerſione debita puniēdi. niſi ſtatim poſt cprehenſionē exroris ſponte ad ca tholicā vnitutē redierint. et ad arbitriuꝫ epiſcopi ſatiſfecerint. Si vero laici fuerīt niſi vt dictū eſt cb̓iurata ſreſi ad arbi

De hereti.
tulū ep̄i ſatiſfecerint ſecularis iudicis at bitrio relinquātur. Tercio dicitur ꝙ qui poſt abiuratā hereſin vel poſtquā ad ar bitriū ep̄i ſe purgauerit et depreſenſi fu etint in hereſim vecediſſe. ſine vlla cudie̓ tia ſeculari iudicio relinquātur. Quarto ſtatuit vt oēs rectores cuiuſlibet loci iu xta cōmonitōem epiſcoporū inramenti proprio promittant ꝙ cū ab eis fuerint reqͥſiti ecc̄am cōtra hereticos adiunabūt bona fide. Si vero id obſeruare noluerint honore priuetur et ad alios nullateuus aſſamaātur et ipſi excōicētur et terre illo rū interdicatur et ciuitas qͥ his inſtituti duxerit reſiſtendū vel punice neglexerit reſiſtētes ep̄ali dignitate priuetur⁊ ali arū capeat cōmercio ciuitatū. Quinte di cit ꝙ ſi aliqͥ fuerint exempti a iuri dictio ne epiſdoporū et ſoli eccē vomane ſubiec ti. nihilominus in his qͥ contra hereticos ſunt inſtituta ſubeant iudiciū epiſcopoꝝ ⁊ eis tanꝙͣ ſuꝑ hoc a ſede apoſtolica del gatis ob̓ſequatur nō obſtātibus aliqͥbꝰ prinilegijs libertatis. Nota primoꝙͣ va cante ſede capitulū obtinet vicē epiſcopi in his q̓ pertine̓t ad iuriſdictōem. Itē ō nes qͥ male ſentiūt de ſacramētie eccē ſūt excōmunicati. Itē ar. ꝙ clericus depoſi tus non gaudet clericali primlegio. Itē ab errore reuerſus errorē ſuū publice ab iurarr dꝫ. Itē tanta delicta grauiuepu niu̓tur. Itē lapſis in hereſim audie̓tia l̓ appellatio ē deneganda. Itē rōe delicti amittit qͥs priuilegiū libertatis ſed ep̄i tunc tanquā delegati a pa. eos puniunt et nō tanquā ordinarij. ¶ Vergētis Ca. ſtatuit dn̄s pa vt in terris ſue tꝑali iuriſdictioni ſubiec tis hona hereticorū publicetur e in alijs ide precipit obſeruari ꝑ rectores locorū ⁊ ſi ad hoc negligeres exticerint ꝑ cen. ec. cōpellātur nec ad eos hona illa vlteri
ue reuertātur niſi redi erint et ah̓nega uerint hepeticā prauitatē. niſi ex ſola mi ſericordia aliqͥs eis voluerit miſereri vt tꝑalis ſaltē pena corripiat quē ſpūalis nō corrigit diſciplina cū etiā ẜm legeere is leſe maieſtatis capite punitis honci dublicētur eorū filijs vita ſolūmodo ex miſericordia reſeruara. multo fortius iſ ti qͥ aberrāt a fide filiū iſeſū criſtū offen dunt ⁊ capite nr̄o qd̓ ē exiſtus dn̄t preci di et bonis tꝑalibus ſpoliari qꝛ grauiueē eternāqͣꝫ tꝑale̓ ledere maieſtatē nec ex Ae r̄datio filioꝝ catholicorū dꝫ impedire cen lurā h̓s ſeueritatis pretextu alicuius mm ſericrodie cū in multis caſibus filij pro patribus tꝑaliter puniātur. et ẜm cano nes qn̓qꝫ nō ſolū punicitur aucieres ſce lemn̄ ſed etiā ꝓuenies damnatora Nota ꝙ iudex eccleſiaſticus poteſt cōpellere iu dicē ſecularē ad iuſticiā facienā. Itē grauius ē eternā ꝙͣ tꝑale̓ leder̄ maieſta tem. Itē in exumne hereſis nō parcitur filijs circa bona paterna. ſed in totū pri uātur honīs paternis. Ca. Ququis ge Si aduerſus neraliter ꝓhibitū ſit vt nullus cōſiliū ⁊ auxiliū vel fauorē preſtet ſereticis qꝛ tn̄ ſolet plus timeri qd̓ ſpūaliter iningit ꝙ qd̓ generaliter precipitur proh̓. hꝫ pa aduocatis ⁊ notarijs ne hereticis crede tibus fautoribus vel defenſoribus eerū dem ī aliqͦ preſtent cōfiliū auxiliū vel fa uorē nec eis in aliqͥbus factis vel cauſis vel aliqͥbus litigātibus ſub̓ eis prehec̄t patrociniū nec ꝓ ipſis publica cōficiant inſtrumēta vel ſcripta ꝙ ſi cōtra fecerīt cib̓ officio ſuo nouerint ſe ſuſpenſos et ꝑ petue infamie ſubiccere Nota regulāqꝫ plus timetur qd̓ ſpecialiter precipitur ꝙͣ qd̓ generaliter imꝑatur. Rota aduoca tos ⁊ notarios eē infrmes qꝛ aduocant vel inſtrumēta cōſcribūt pro ſereticis et

nihilominus ſunt excōmunicati. Itē pa. poteſt in famiā irronare. Cū ex iniuncto Ca. Quidaꝫ laici in vrbe metenſi precipue delinque bant in qͥbuſdā articulis faciehant ſibi diuinas ſcripturas exponi vt ẜm eas fi bi qſſumerēt officiū predicādi. Itē oc culta cōuenticula faciebant vſurpandi ſi bi officiū predicādi. ſacerdotē ſimpliceꝫ e ludunt et aſpernātur eorū cōſortiū qͥ ſibi in talibus nō īherent. primo īprobat pa occulta cōuenticula. deus eī intantū odit opera teneẜrarū̓ vt apoſtolos ſuoe predi caturos euangeliū miſſurus. precipit e is dicēs ꝙ dico vob̓is in aure predicore ſuꝑ tecta. Secūdo īpugnat eorū officiū pridicādi. Sicut enī multa mēẜra ſunt corporis ſed nō habent eunde actum. ita plures ordines in eccā ſed nō hn̄t eēs dē officiū qꝛ vt dicit apl̓s dn̄s alios dedit a poſtolos. alios prophetas. alios docior̄s ſed ordo doctorū precipuus ē in eccā et iō non dꝫqͥs indifferēter officiū p̄ordicato nis aſſumere. quia vt dicit apl̓s. nō pre dicatunt niſi mittātur et dn̄s etiā dixit apoſtolis. Rogate dn̄ꝫ meſſis vt mittat operarios in meſſē ſuā. Sed forte aliqͥs illorū diceret ꝙ tales inuiſibiliter mittū tur. cideo poteſt eis reſponderi ꝙ cum illa miſſio ſit occulta nō ſufficit cuiquā dice re ꝙ ſt imſſus ⁊ deo. cū hoc qͥlibet ſereti cus aſſeuerēt ſed oꝫꝙ illā miuſibilē mi ſionē aſtruat per operatōem mirciculi qd̓ oſtendit duobus exēplis .ſ. morſi et ioaa nis baptiſte. Lice: au̓t Hic tertis dicit ꝙ nl̓ lus eludere dꝫ ſimplicitatē ſacerdotū. licꝫ enī neceſſaria ſit ſcientia ſacerdotibus ad doctrinā nō eſt tn̄ ſimplicibus ſacerdo tibus detraſendū etiā a ſcolaſticis nedū a laicis cū in eis debeat ſacerdotale offi cium honorari. vnde precipit dominus.
dijs tuis non detrahes. de ſacerdotibus intellige̓s qͥ propter excellentiā ordinis deorū noīe nuncupant̉ nec aliqͥs iſtorum defendat audaciā ſuā illo exēplo ꝙ aſina repreſendit prphetā balcic vel qꝛ dn̄sa ait. Quis ex vobis arguet me de peccato quic aliud ē cū quis occulte repreſendit fratrē ſuū in ſe peccantē ad qd̓ quilibet tenetur ẜm euangelicā veritatē in quo caſu poteſt intelligi ꝙ aſina reprehendit prophetā et aliud e̓ frattē ſuū delinque̓ teꝫ manifeſte reprehendere qd̓ nulli licꝫ Aliud ē cū prelatus de ſua innocētia con fides ſupponit ſe excuſcitionibus ſub̓dito rū in qͦ caſu poteſt intelligi verbū̓ dn̄i. Quis ex vobis ⁊cͣ. et aliud e̓ qn̄ ſub̓ditꝰ aīo xepreſendendi ſurgit in prelatū ſuuꝫ cū potius debeat eī obſequi. Sed ſi tanqͣ inutilis dꝫ remoueri tūc agendū ē ordīa te apud ep̄m ſuū ad cuius officiū ꝑtinet inſtitutio et deſtitutio ſacerdotū Notaqꝫ qͥ male agit edit lucē. Itē Laici qͣntūcim qꝫ idonei predicare nō dn̄t nec etiā cleri ci niſi qͥbus ex officio cōceſſum ē. Item nō ſufficit alicui dicere ꝙ ſit miſſo a d̓o niſi hoc oſtēdat. Itē ſacerdotibus nullꝰ detrahece dꝫ. Itē quilibet tenetur illū in ſe peccantē corrigere ſecreto. Itē qͥ libet tenecur ad denūciandū. Itē ſicut in ſtitutio ſacerdotū pertinet ad ep̄os ita ⁊ eorū deſtitutio Excōmunicams. Ca. In pri ma parte hꝫ capituli excōicat cōciliū ō nes ſereticos quibuſcūqꝫ noībus cēſeā̄ tur. facies quidē diuerſas habentes. ſed caadas ad inuicē colligatas. dcnati vero heretica prauitate preſentiẜuepoteſtati be aut eorū nūcijs relīquāt̉ pena debita puniēdi. clericis prius a ſuis ordinibus e qradatis honis dānatoꝝ publitatis. ſi laici fuerint cōfiſcētur. ſi vero clerici ec cleſijs applicētur a qͥb̓us ſtipendia recepe

runt. Secūdo dicit ꝙ ſi aliq̓ fuerint ſola ſuſpicione notabiles niſi ad nece ſitates ep̄i ſe purgauerint excōicentur ⁊ ſi per ā num ſic ſteterint poſt annū tanquā here tici cōdemnētur. Moneatur. Tertis loco dicit̉ ꝙ poteſtates locorū monec̓tur et ſi neceſſe fuerit ꝑ cen. ec. cōpellātur qui huſcūqꝫ fungantur officijs vt ꝓ defenſi on fidei preſtēt publice iuramentū ꝙ de terris ſue iuriſdictioni ſub̓iectis expellāt hereticos cib̓ eccā denotatōs et quicūqꝫ de cetero in pote ſtatē aſſumptus fuerit hoc capitulū teneatur iuramento firma pe. Si vero tꝑalis dn̄s requiſitus ab ec cleſia terrā ſuā ſieceticis purgare neglex erit. per metropolitanū et cōproninciales ep̄oꝫ excōicetur et ſi ſatiſfacere cōtempſe cit infra annū ſignificecur hoc dn̄o pa vi extunc paſallos illius ab̓ eius fideli tari denūciet abſolutos. ⁊ terrā illius ex ponat catholicis occupandā qͥ extermīa us iude heceticis eā poſſideāt et in fide cō ſeruent ſaluo iude dn̄i principalis du̓mo do ſuꝑ hoc nullū preſtet īpedimentū. et i dem ſeruetur circa illos qͥ non hn̄t dn̄os principales. Quapto dicit ꝙ catholici qͥ cōtra hereticos iſtos crucē aſſumpſerint illa gaudeant iundulgē̓tia et illo priuiſe gio ſint muniti qͥ cōcedu̓tur accedētibus in ſub̓fidiū terre ſancte. ¶ Credetes In §. iſto excōicat cōciliū receptatores deſenſores et fauto res ſreticorū ſtatuēs vt ꝙ cito quilibet taliū fuerit excōicatione notatus ſi ſatiſ facere cōtempſerit infra anū extūc ip̄o ture ſit factus infamis. nec ad aliqͣ offici a admittatur ſeu cōſilia. nec ad aliogeli gendos ad huius. nec admittat̉ ad teſti momū nec teſtamentū facere poſſit nec capere aliqͥd ex teſtamento. nulls ipſi re pondeait̉ ipſe vero eībus rn̄dere teneatur et ſi iudex fuerit es ſniā non teneat. nec
cauſe deferātur ad ipſū et ſi fuerit aduo catus eius patrocimū nullatenus admit tatur. Si tabellio inſtrumenta per ipſū cōfecta nullius ſint inomenti. ſed cū auc tode dānato damnētur et in ſimilibus idē ē obſeruandū. Si vero clericus fuerit de ponatur et ſi aliqͥ poſtquā tales ab ecca fuerint denotati euitar̉ cōtempſerint ex cōmunicētur vſqꝫ ad debitā ſatiſfactōem ¶ Sane Clerici h̓ō iuris nō ex hibeāt eccleſiaſtica ſacramēta. nec eoe ſepeliant. nec elemoſinas vel oblotōes e orū recipiāt qd̓ ſi fecerint officio ſuo pri uētur ad qd̓ nunquā reſtituātur ſine ſpe ciali mandato dn̄i pa. et idē faciā regula res et eade pen ī infligatur eiſde et eoruꝫ priuilegia non ſerue̓tur in illa dioc. in qͣ tales exceſſus ꝑpetrauerint. Quia vero. Hic dicitur ꝙ nul lus ꝑredicatōis officiū vſurpare preſu mat. qꝛ vt dicit apoſtolus quō predica hunt niſi mittātur ⁊ qͥ cōtra hoc fecerīt excōicētur et niſi ſe correxerīt alia pena puniētur. ¶ Adijcimus in ſuꝑ In §. iſto ad ijcitur vt cuilibet archiep̄s vel ep̄s ꝑ ſe vel archidiacōnū ſuū vel alias honeſtas perſonas viſit et ꝑrochiā ſuā in qua fa ma fuerit ſereticos habitare et ihi eres vel quatuor viros idoneos aut ſi expedi re videxit totā viciniā durare cōpellat vt ſi aliqͦs ſxreticos ſciuerit vel aliqͦs occul ta cōue̓ticula faciētes l̓ſi etiā diſcrepent a vita et moribus aliorū ep̓o ſtudeāt nū ciare ⁊ ipſe vocet ad preſentiā ſuā denun ciatos qͥ ſi ſe nō purgauerint vel ſi poſi purgatōem preſtitā relapſi fuerint ca nonice pun atur. Si qͥ vevo Dicitur in iſto. §. ꝙ ſi de predictis iuxare noluerint ex hoc ipſo tanquā heretici reputētur. mandat pa. et in virtute obediētie diſtricte p̄cipit

vt ad hoc eFicatiter exequēda ep̄i dili gēter inuigi ent ſi canonicā voluerint effugere vlcionē ⁊ ſi qͥs ſuꝑ hoc negligē̓s vel remi ſus fuerit cū de hͦ cōſtiterit ab e pſcopali officio deponatus et in locū ipſi us alius inſtituatur idoneus qͥ velit et poſſit hereticā cōfundere prauitatē. No ta ꝙ diuerſitas noīm rei ſub̓ſtantiā non īmutat. Itē ſola ſuſpicio ſiue preſump tio purgatōem inducit in crimine hereẜ Itē trāſcurſus tꝑis probat crime Itē iudices ſeculaites tenētur hereticos d̓ pro iuncijs ſib̓i ſubiectis exterminare. Itē ſi index ſecularis in exterminatione hede ticorū negligēs fuexit poteſt excōicari. Itē dn̄s pa. principe̓ ſecularē deponere poteſt propter hereſim. Itē ar. ꝙ prop ter delictū vnius aliuepuniti nō dꝫ. Itē auctoritate eccē hellū fieri pōt. Itē po ri priuilegio et indulgentia i audēt cru & ſignati cōtra hereticos cū illis qͥ vadūt cōtra ſarratenos. Itē cōſentientes et agētes pari pena puniū̓tur. Itē nota h. c multas penas editas cōtra fautores et defenſores hereticorū. Itē her̄tice ciuli zreſpōdere tenet̉ ⁊ nemo ſibi. Itē Iniā ꝑ ſcriptura publice excōicati nō valet. Itē in ſimilibus ſil̓e iudiciū ē habendū. Itē q̓ in indiori dignitate ē plus punitur et ſic circōſtantie aqijrauat peccatū et vni dictā. Itē abſolutio et reſtitutio excōica ti participātas cū heretico excōicato perti net ad ſolū pa. Itē ar. ꝙ vraperſitas p̄ tare pōt iuramentū calumnie. Itē de liciens in purgatione punitur. Itē qui urare nō vult ꝓ cōdemnato hab̓etur. Itē per iudiciaprobatur crimē. itē propt̓ negligentiā deponitur vel remouetur pre arus. Sicut ī vno corpore Ca. Di citur in iſto capitulo ꝙ timendū ē ne ſub̓ ſpe pietatis impiētas paſtietur et ideo ꝓ
hibe: pa. ne laici cuiuſcūqꝫ ſint ordinis officiū predicādi aſſumāt et hoc qd̓ h̓ic dicitur habetur s. c. ꝓxi. §. qꝛ vero ⁊ s. e. Cū rex inuincto. Nota ꝙ ſub ſpe pie tatis nō ē cōmittenda īpietas Itē omnibus laicis officium p̄dicādi ē interdicium. Eq. Primo di Excōicamus. citur idē. ꝙ dictū ē s. e. excōicamus idem reſponſo vltimo adijcit ꝙ ſi qͥs de predic tis poſtquā fuerit depreſxuſus redire vo luerit ad agendā cōdignā penitētiā in ꝑ petuo carcere detrudatur et crede̓tes eoꝝ exroribus ẜereticos iudicat. Nota hic qͣliter recipiūtur de hereſi cōdemnar ad pexpetuū cacceꝝe .ſ. Ibſolutos. Ca. Dicitur hic ꝙ quicūqꝫ obligati ſūt lapſis manifeſte in hereſim nouerint ſe abſolutos ab̓ oī bito fidelitatis ⁊ totius obſequij et oī pacto quacūqꝫ firmitate vallatō. Nota ꝙ ipſo iure abſolutus ē quicūqꝫ aliquo genere obligatōis tenetur aſtrictis hece ticis vt interim ei nihil facere teneatur Et ſic nota ꝙ pa. poteſt laicū abſoluere a iuramēto fidelitatis. ¶ De ſciſmaticis ⁊ ordinatis qd̓ eis. Ca. Hod c̄ predece Ioribus. Tꝑe alex pa. fuit ſcijma in ro. ecca et tūc iſte octauianus ordi natus ē ꝑ ſciſma in pa. et poſt illū guido iſti ſciſmctici plures ordinauerūt ī epiſ copos qͥ adheſerant eiꝫ qͥdam etiā ſponte iurauerūt de ſaſmāde tenendo per iſtos ſciſmaticos alienatōes de bonis eccarum facte fuerūt. iſti etiā dignitates et bene ficia cōtulerūt ſuꝑ his oībus ſtatuit ſat. conal. ordinatōes ab iſtis duobus factas et ab ordinatis ab̓ eis irritas eē. ite qͥ dignitates eccleſiaſticas ſeu beneficia

De cipoſta.
per dictos ſciſmaticos acceperūt careant imperratis. ⁊ alienationes qͥ ꝑ predictos nſmaticos ſeu pet laicos facte ſāt de re bus eccleſiaſticis oī careant firmitate. etiam ad eccleſias libere reuertantur et ſi qͥs cōera ire p̄ſumpſerit excōicatā ſe nouerit et illi qͥ ſponte iucquerūt de tene do ſaſmate q̄ ſuis ordinibus ⁊ dignitati hus nouerint ſe ſuſpēſos. Aota ꝙ ordi natōes ſciſmaticorū carent executione ei alienationes ab eis facte nulle ſnt. ¶ Fraternitati Ca. Quidā prior ordmnatus fuit a ſci matico queſitū fuit apa qͥd agendū ſit de ipſo rn̄. dn̄s pa. ꝙ potecit ab officio repelli niſi prebaue rit ſecum miſericorditer diſpenſatū fuiſ ſe et ab illa ꝑſona q̄ diſpeſandi habuit poteſtatē. Nota ꝙ qͥ dicit ſecū fuiſſe diſ penſatū diſpēſatōem probare tenetur ēt per tale qͥ potenrit diſpenſape. ¶ De apoſtatis et rciterātiboſꝫ ciptiſma Reterra. C Dicitur in capituls iſto ꝙ clerici qͥ habitū clericalē et tō furā dimittūt et in apoſtaſia tꝙͣ laici cōuerſantur ſi in crimi nihus deprehenſi tenea̓tux nō precipit pa per cen. ec. Nos liherari. Nota ꝙ eccā non defendit clericos in criminibus com preſxnſos ⁊ detētos. Ex lrācum. Ca. Quidā ei re tudine longa cōfectus de cōſilio quarun dā mulierū vt citius ſanari poſſet ſe fecit iterū haptiſari quidā acdolitus frater il lius in firmi mīſteriū preſticit ſciēt̓ phr̄o baptiſanti queſituꝫ fuit qualiter puniri debeat acdolitus iſte qͥ minoris erat eta tis e vt frater eius ſaluari poſſet hoc fe cit. vnde excuſandus videbatur rn̄ pa. ꝙ ad ſuperiores. ordines nō poteſt ſi publi cū eſt factū eius ꝓmeueri niſi ad religi onē traaſi& voluerit vt fauore religiōis
diſpenſetur cū ipſo Si vero occultum ē poterit promoueri et de cōmiſſo penitenti am agat. Lota artumentū ꝙ etati mmo ri parcendū e̓. Itē boptijmū iterari nō dꝫ. ne fauore religionis diſpēſatur cū aliquo. ¶ Tue fraternitatis. Ea. Qui dam clerici infumati erāt de cipoſtaſia qͥ abiererāt habitū clericalē. queſitū fuit vtrū deberent caliter tollerari vel cōpelli vt hab̓itū rea umāt rnt. pa. ꝙ clerici qͥ ſun tali ex infrmati tollerādi nō ſunt ī hab̓rtu ſeculari ſed ꝑ cen. ec. cōſercendi vt habitū reaſſumat dones ſe purgane rint deficiente probatione. Lota clericos cōpellendos vt habitū clericale dinſſū re aIumāt. item inſumatus ad purga tōe in cogi dꝫ. ¶ Quidā. ca. Quidā iudei ſeu in fi deles volūtaxij baptiſati fuerūt. verum tamē reliquias prioris ritus nō reijciūt. vn criſticine religionis decorē cōfundunt queſitū fuit in cōſilio qͥd de talibus ſit a gendū. cū maledictus ſit homo qͥ ducib̓s uijs terrā ingreditur et indui nō debeat veſtē de lanā et lino cōtextā ftatuit cōci liū vt ꝑ prelatos eccārum talis ob̓ſeruā tia veteris ritus cōpeſcatur vt ſicut libero arbitrio ad haptiſmum acceſſerāt nece ſitas coactionis eos in eius obſeruariōe cōſeruet cū minus molū exiſtat viaꝫ dn̄i nō agnoſcere ꝙ poſt aunitā retroire. no ta ꝙ qui baptiſmū recipiūt ſponte cōpel lendi ſūt vt fide obſeruent. itē decibus vijs hō ipe non dꝫ. iēplus peccat cri ſtianus cherrans a fior quā ille qͥ fidenō agnouit. ¶ A nobis. Ca. Quidā clerici a poſtate in cuſtodia detinētur nec induci poſſunt minis vel terrorib̓ꝰ ut habitū re aſſumāt. quexitur qͥd de h.s ſit agenduꝫ rn̄ pa. ꝙ tales ſub gram pn̄t cuſtodia

detineri et carcerari. ita ꝙ ſolūmodo mi ſera fibi vita r̄ſeruetur donec a ſuci ma licia reſipiſcāt. Nota clericos apoſtatas poſſe in carcere detineri donec a ſua ne quiciā reſipiſcāt. Ca. Quidam Conſultationi. mionachus ſacrū ordinē in apoſtaſia re cep.t. tande penitētiam aue̓s abbcti ſu o &e cōciliatus fuit. queritur vtrū miniſ tra⁊ poſſit in ordine ſic ſuſcepto rn̄. pa. ꝙ quantūcunꝫ recōuliatus fuerit ⁊ pe uidentiā egerit abſqꝫ diſpēſationē ſedis apoſtolice in ordine ſit ſuſcepto miniſtra & nō poteſt. Nota ꝙ ſolus pa diſpēſar̄ poteſt cū eo qͥ in apoſtaſia ord ines ſuſce pit vt in ordinibus ſic ſuſceptis mmiſtrꝫ ¶ De his qͥ filios occiderūt. Enie̓s. Ca. Quedā muli ex filiū de quodā ſuſtepit ille ve v īproperab̓at eidē ꝙ eus fili us nō fuiſſet. vnde ipſa dicib̓olico furore accenſa filiū interfecit. vn̄ ipſa lacrima biliter ad pa. accedens petijt ſibi inpendi cōſiliū ſalutare. mandat pa. ep̄o locivt la bocet eā inducere vt ad aliqd̓ monaſteri um tranſeat in qͦ penitētiā agat de cōmiſ ſo. Si aūt ad hoc induci nō poterit det ei licentiā vt in dn̄o nubat qꝛ tutius videt̉ vt nubat vni ꝙͣ inhoneſte multos adinit tat. Lota ꝙ dn̄s pa. votū reuecat et cō mutat etiā ſi de iure naturali debeatur. Intelleximus ¶ Ca. Quedam mulier diabolo inſtigante filiā ſuā occi dit propt̓ qd̓ da̓s illius terr̄ maritūipſis inſamcōpulit abiurare Significatū fuit hoc dn̄o pa. vnd̓ mādat pa. ep̄o diociſis. quatinus ſuper hoc ita prouideat ꝙ de cō miſſo exceſſu penitentiā agat et ſaluti ſu ē et filiorū cōſulatur et nō obſtāteiura mento predicto eā viro ſuo reſtituat ita ꝙ filios. ſuos poſſit libere guberuare.
Nota iuramentū illicitū nō eſt ſeruandū Itē nullū maleficiū ſepe ſeparat incirio niū̓ legittime cōtractū qͦ minus alter al teri adherere teneatur niſi eē̓t crimē ido la rie. ¶ De infantibus. Ca. Infā res aliqn̄ reperiūtur mortui cū patre ⁊ ma tre in lecto nec apparet vtrū a patre vel a matte oppreſſusſit l̓ propria morte de functus. queritur qͥd ſit in hoc caſu agen dū̓ patri vel matri. rn̄. pa. parētes nō dn̄t eē inde ſecuri nec ſine pena veru̓tamē diſ cretio pietatis dꝫ adhiberiphi nō fui. vo luntas ſed euetus mortis in cā. Si vero eos īterfeceraint ſcire dn̄t ſe grauuiter deli quiſſe. quidā dicūt ꝙ penitētiam triū an norū auere dn̄t qͦrum vnū peragāt in pa ne et aqua. Nota ꝙ in pnici īponenda vo lūtas eue̓tus et alie cix cōſtantie cōſide rāde ſūt. ¶ De infantibus ⁊ Ianquidis expoſitis I a pr̄e. Ca. Si a prē aut alio prē ſciente aut ratū h̓abēte infans expoſitus fuerit cōtra of ficiū pietatis hͦ ipſo filis a poteſtate pa tria ē liberatus et in hoc caſulibertus eſ ficitur ingenuus et ſeruus in libertateꝫ eripitur et hoc ide intellige de languidis p̄dicte expoſite cuiuſcūqꝫ etare fuerīt. l̓ ſi alimenta alicui de p̄redictis perſonis fili is libertis et ſeruis ſanguidīs negari cō tingerit. verūtamē qͥ hoc ſuſcipiūt propt̓ hoc in eorū perſonis ius aliqd̓ vendicare nō poſſunt Nota ꝙ ratihabitio in male ficijs retrotrahitur et mandato cōparat̉ ¶ De homicidio volūtario x caſuali. I qͥs. ¶ Ca. Dicitur hic ꝙ ſi aliqͥs per induſtriā vel infidias hoīem inter fecerit euellatur ab altari et īterficiatur Nora ꝙ publicus

latroab̓ eccā extahi poteſt ī munitate nō caſſata. ¶ Interfeciſti. Ca. Dicitur hic ꝙ ſi aliq̓s interfecit futē vel latront̉ que capere poterat ab ſqzocciſione quadragī ta dies in pane et aqua peniteat ⁊ aliq facere dꝫ qͥ in lrā ſequūtur. Si vero ſine odio liberando ſe et ſua h̓mōi hoīem īter fecit ẜm indulgentiā qꝛ ad ÿmaginē dei factus erat ſi aliqͥd ieiuncire voluerit ho nū erit et elemoſinā facicit ſi aūt ph̓r̄ hec eadeꝫ fecerit nō deponatur tn̄ ꝙͣdiu viuit penitētiam agat. Nota ꝙ quādiu aliqͥs ſe defendere vel ſibi cōſulere aliter poteſt e tiā nemine̓ ſe defendendo occidere dꝫ. Si per fodiens Ca. In exodo legitur ſi perfodies domū inuētus fuerit ſur et percuſſus fuerit mortuus nō īpri tabitur illi homicidiū. ſi aūt oriatur ſuꝑ eū ſol reus erit Aug. exponēs verba iſta dicit ꝙ ſi nocturnus fur occiditur non re putatur homicidiū ſi ciūt diuinus ad ho micidiū pertinet qꝛ poterat diſcernereqꝫ ad furandū veniſſet nō ad occidendū vn̄ non debuit occidi hoc etiā in ſecularibus legibus īneuitur .ſ. nocturnū furē īpune occidi qͥbꝰ iſta. e̓ qtiqͥor diuenū nō ꝙ ſi d̓ ſendat ſe teloīa plus ē ꝙ fur. Rota ꝙ magis cā facti ꝙͣ ipſū ſactū cōſiderari dꝫ Itē nocturnas fur īpune interfici pōt di urnus aūt non ¶ Cu̓ iuramento. Ca. ℟epodes cū iuramento promiſit puelle ſaltanti date qͥcquid peteret etiā ſi dimidiū regni ſui poſtulaſſet puella illa de conſilio ma tris petijt caput iognnis hapuſte et acce pit dicit Hieronimus ſi propter iuſiuran duui hoc feciſſe ſe dicat nūqͥd ſi pr̄is vel matris poſtulaſſet interitū facturus eēt hͦ vel nō quaſi di. non feciſſet. ergo qd̓ nō feciſet in ſuis cōtemnece debuit ī prophe ta. Nota ꝙ iuramētūnō extēditux ad illi
cita. Itē qd̓ qͥs nō faceret in ſuis nō dꝫ ī alijs attemtare. Itē qualē diligētiam adhibet quis in ſuis reh̓us talis adhibe ri dꝫ in alienis. ¶ Si aliqͥs. Ca. Si aliqͥs cā li bidinis explēde l̓ odio hoī aut taulieri a liquid fecerit vel dederit ad potandum vt nō poſſit generare vel cōcipere vel qd̓ ſo boles nō naſcatur vt homicida teneatur Nota ꝙ aliq̓s occaſionaliter ē homicida. Sicut dignū. Ca. Rex angli ē ad fuggeſtionē quorundā fecit occidi archiep̄m cantuarien̄ quorū q̄uidā vene runt ad cōſe ſionē ad ep̄m oxonien̄ ep̄s oxonien̄ queſiuit a pa. qualiter cū illis eſ ſet agendū. vn̄. ei pa. cū ipſe ſit vix proui dus ⁊ diſcretus plene nouit ꝙ in exceſſi bus ſingulorū q̄dam ſūt cōſideranda vi delicet quātitas et qualitas delicti etas ſcientia ſexus et tōditio delinquētis et lo cus ⁊ tēpus quo delittū cōmittitur iſtis cōſideratis nūqͥd pniā dꝫ imponi qꝛ idem exceſſus plus in vno quā in alio punit tande reſpondet ad quelibet articulū de qͦ queſiuit. Secundo dicit ꝙ illi qͥ venerūt aīo occidendi feriendi aut capiēdi illum ſanctū virū tamē manus nō iniececūt in illū ſi de captione illci mors ſub̓ſecuta fu iſſet pari penitētia vel fere pari ſunt pu niendi cū occiſoribus. Tertio dicitꝙ illi qͥ non vt ferirent ſed vt ferrent opē ꝑcuſ ſoribꝰ ſi cib̓ alijs īpediretur paulo imneri p̄nic̓ debent puniri qꝛ ſcriptū ē qͥ potuit hominē liberar a mortē et nō liberauit e um occidit qꝛ cōſtat eos īmunes nō eē ⁊ reatu homicidij qͥ venerūt vt occiſoribus opē ferrent. Quarto dicit ꝙ illi qͥ ſe affe cunt aīm regis inflāmaſ ſe ad odiū vnde homicidiū ſecutū fuit duce et aſpere ſunt puniendi ſed nō ita ſeuere niſi forde ipſū regē ad homicidiū ꝓuocaſſent cū aliasid nō feciſet. Quinto dicit ꝙ illi nō fuerūt

īmune ea culpa nec dn̄t eē īmunes a pena qui licet iunari fuiſſent homicidij. in cuſ cōdiendis tamē rehus ſuis miniſteriūp̄ huerunt. Sexto dicit ꝙ illi qͥ occupaue runt hona illius ſancti viri poſt mortem ipſius ſi nihil aliud fecerūt a pena mor tis ſūt īmunes. ſed illa q̄ occupauerūt re ſtituere tenētur illis quorū fuerūt ſi ha bent vnde reddere pō ſſint et licet quidam dicāt ſe illa pauperibus exogaſſe nō ſui ficit eis ſi potuerūt illa eis qͦruꝫ fuerunt peſtituere. Illis preterea. Dicitur hic ꝙ illis qͥ participauerūt illis excōmanicatꝭ pnīa dꝫ incidi ſi ſcienter participauerūt eiſ&e cōſiderata mora tꝑis et vtrū affecti on vel timore participauerunt. ¶ Clericos aūt. In iſto vltimo §. dicitur ꝙ clerici qͥ armati tāto facinori interfuerūt vel cōſiliū dederūt vt ſancto vir caperet̉ perpetuo ab altaris inmiſte rio ſūt deponēdi ⁊ in eccle ijsnullo tꝑe le ctiones legant vel reſponſoria in choro ſeparatim catent. et in clauſtro monacho rum vel canonicorū regulariū ſi fieri po teſt ſunt recludendi. ita ꝙ vſqꝫ ad ſeptē nium vel quinquennium debeant ab in twꝯitu eccārum coherceri. Nota ꝙ ī prī cipio capituli ꝙ in penitētijs īponendis cōſideranda ſūt quantitas et qualitas d̓ litti etas. ſcientia ſexus atqꝫ cōditio de linquentis. locus ⁊ tēpus qͦ delictū cōmit titur. Itē dignitas perſone aggrauat vindictā. Itē voluntas punitur lꝫ nō ꝓceſſerit ad factū. Itē cōſentiētes ⁊ a gentes ⁊ opēdantes pari pena puniū̓tur Itē de perſuaſu tenetur quis. Itē in de bito facultus debitoris cōſiderari dꝫ. Itē cix. de rebus alienis et male acqͥſitis ele moſinas fieri nō poſſe. Itē nō remittit̉ debitū ſed autetur ſi alij ſoluatur qd̓ alij ex debito debetur. Itē mora tꝑis augra
uat peccatū. Itē timor attenuat culpē Itē iunorātia excuſat participantē cū ex cōmunicatꝭ. Itē cōſilio cōmittit̉ hōicidiū ¶ Preſbiterū. Ca. Quidā ph̓r̄ cū diſciplmē percuſſit quendā puerū ī ca pite qͥ poſt paucos dies mortuus ē. queri tur qͥd ſit agendū de ipſo preſbitero. xn̄. pa. ꝙ ab̓ oī miniſterio altaris dꝫ perpeta o remoueri et ab officio ſacerdotali depo ni ſi ex percuſſione illa interijt. vel aliam infirmitatē incurrit vn̄ mortuus e̓. Rora ꝙ qͥ fines diſcipline excedit in culpa eſt. Itē qͥ cām homicidij preſtat et qͥ homi cidiū cōmittit equaliter puniūtur. Itē ar ꝙ ita puniri dꝫ qͥ occaſionē cāe p̄ſtat ſicut et qui cauſam Ca. Cū qͥdama ¶ Continebatuꝝ. diciconus et alij quidā clerici a vineis fu is oꝑe cōpleto redirent cā leuiandi labo ris imitati ſūt quendā ludū vicitorū ꝓij ciendo baculos ſuos in directū ut alter al terius fuſteꝫ feriret. cuius ludi conditio talis ē vt ille qͥ percutit baculū alterius quaſi ꝓ equo iccit̉ eo. ſed clerici ſola iac tatione cōtenti erant. Quidā laicus ſuꝑ uenit et ꝑcuſſit baculū dÿacōni predicti ipſe ſtatim indiſcrete dorſum ipſius dÿa coni inſilijt et ⁊ falce ipſius dÿaconi quā ad ſcingulū habebat mortale vulnus ac cepit de quo infra octo dies expirauit. ps hec diciconus cū lr̄is archiep̄i ſui negoci um cōtinentibus ad papam acceſſit. vnd̓ mandat pa. eide arch̓iep̓o quātins ſi ree ito ſe habuit eunde diaconū ſine lnīa vo. pon. ad ſuperiorē ordinē nō acēdere nec in officio diaconatus miniſtrare permit tat. ſed eū diſpēſatiue ꝑinittat in ſubdia oonatus efficio miniſtrare. Nota ꝙ cle ricus cū laico ludere non dꝫ. Itē qͥ nō ad hibet dilige̓tiā quā dꝫ in culpa ē Lator pyrſentiū. Ca. Quidā clericus p. noīe cum quadā die caſu cum

quodā clerico luderet cōtigit ꝙ ille cleri cus ꝓiecit iſtūp. ad terra cuuis petri cul tellus quē ad latus habebor incidit ī il lum clericū ꝓijcientē et occubuit vulne ratus. vnde ille p. acce ſit ad pa. hc ſibi exponēs. mandat pa. ep̄o dÿoc. quatinue ſie̓ ita ⁊ aliq iuſta cā nō īpediat ꝑmittat illū ꝑ ad ſacros ordines lihere ꝓmoueri. Aota ꝙ homicidiū caſu cōmiſſū culpa nō precedeare nō e̓ īputandū. Suſcepimus. ¶ Ca. duo mona thi erāt in cuſtodia cuiuſdā domus d̓ mā dato abbatis. et dū̓ in cuſtodia eēnt qui da̓ latrones de nocte ingrediētes ad eos ceperūt illos in ꝑſonis affligere et veſti mentis etiā denudare. Monachi iſti reſū ptis viribus ligauerūt eos ⁊ illos retine re voluerūt quouſqꝫ capitulo nāciarent dū vnus illorū ad noticiā qb̓batis rē per ferret dimittēs illos in cuſtodiā fratrie et latrones illi ſe ſoluēre niteretur frat̓ ille times ne occideret̉ ab illis illos occi dit Iſie qͥ cem ad noticiā cib̓batis defere bat dubitauit ꝙ factū illud ſibi īputare tur ad dn̄m pa. cū lr̄is abbatis ſui acce ſit. vn̄ ſcribit pa. ipſi abbati dicēs ꝙ poti us expediebat reliquere tunicā ⁊ palliuꝫ et rerū ſuſtinere iacturā ꝙͣ pro rehus vi libus et tranſitorijs cōſeruandis taliter in aliqͦs exardeſcere. vn̄ iſte abſtineat a miniſterio altaris et vterqꝫ illorū ad cir bitriū abbatis peccatū ſuū ſtudeat expi rare qꝛ cōſtat eos ex ſtudeo vtriuſqꝫ eſſe interemptos. Nota ꝙ qͥ licite defenſiōis fines excedit in culpa ē. Itē ꝓ amiſſio ne reꝝ tꝑaliū nullodꝫ homicidiū incurre xe. Itē ax. ꝙ ꝑnie̓ ſunt arbitrarie. Item ꝙ ita punitur qͥ cām preſtat ſicut ipſe fa dens. ¶ De retero. Ea. Quidq diaco nus preſticit cam homicidio. queritur v trū poſſit ad ſacerdotium ꝓmoueri et rn̄
pa. ꝙ nō. Rota ꝙ qͥ cām damani dat dam aū dediſſe videtur ¶ Ad audiētiam. ¶ Ca. Quidā pͥſ biter volē̓s corrigere quendā de familia ſua corrigia qͣ cingi ſolebat ipſn̄ verberat̉ temptauit. contigit ꝙ cultellus de ꝑapi na q̄ cingulo adherebat elapſus in dorſo aliquantulū eū vulnerauit. poſtmodum cū ille vulneratus cōualuiſſet a vulner̄ gramiori infirmitate ꝑcuſſus queſitū fu it a pa. quid de ipſo ſit agendū. rn̄. pa. qͥa dubitatur vtrū occuſione pulneris deceſ ſerit. et in dubijs via ſit titior eligenda predictus ſacerdos in ſacris ordinibus nō miniſtret. tn̄ iniuncta pniāi cōpetenti con cedi poteſt eide vt mminoribus oromihus ſit cōtentus. Si vero ex alia infirmitate dece ſit vt prius ſuū officiū exequat̉. Nora ꝙ qͥ nō adhibet diligentiā quā dꝫ īputatur ei licet det operā rei licite. Itē in dubijs via tutior eligenda ē. Itē per bū diſpēſatōis ius cōe cōtinet. ¶ Dilectus. Eci. Quidā cappel lanus a noīe dū̓ īfirmitade corporie qra uaretur vt cōedendi appetitū excitaret e quū quē nutriuerat aſcēdit ſed cū bene nō paxeret habenis preter voluntatē ſe dentis cepit ſaltibus laſduire. capellant vt es impetū refrenaret vim tulit freno et equū calcaribus ſtimulcuit et freno fracto dū curceret feſtināt̓ arbitrio ꝓp̓o quedā mulier infantē portās veniens ex obliqͦ ob̓uiauit equus in eē ruēs puerū interfecit ꝓcul abiecto ſe ſore Cappella nus ad pa. accedes eidē predicta expoſuit vnde mandat dioc. ep̄o qͥtinus ſi ē ita ip̄ꝫ nō īpediat qͦminus ſuū efficiū exēquat̓ cū ipſe nec volu̓tate nec actu homiādiū perpetrauerit nec dabat operā illicite rei et adhibuit diligentiā quā debuit adhi bere. Nora ꝙ duobꝫ modis cōmittit̉ ho micidiū. actu ſcꝫ et volūtate. Itēvo lūtas
F1

et propoſitū diſtinguūt maleficia. Itē nora diſtinctione̓ an quis det operā pei li tite vel illicite. Itē ſi homicidiū caſu cō mittatur et culpa nō precedat nō īputat ¶ Ex lris. Ca. Quidā psr̄ dū fenū vellet de curtu deponere percicā qua fenū ligatur ꝓiecit in terrā et dn̄ fenū ī terrā vroijceret. quēdā puerā iuxta cur rum qudā inuenit ſemimiuū qͥ modicuma iuoris in frante habebat. et nahil altad eſionis. dubitauit ſacerdos aa hoc eſet ei īpurandū. acce ſſit ad pa. cū lns epiſco pi ſui. queſiuit ab̓ coptrū circa cerā fol licite circūſpexit prin ꝙͣ pricara ꝑroijce pet in ternā. an et aliqͥs arca curm. qͥ taſpondit ꝙ diligēter circūſpexit. ſed ne mine̓ vidit. vn̄ pa. ipſū ad ep̄mſun remi ſit. mandās quatinus ſi ē ita ipſū libere ꝑmittat exeqͥ efficiū ſacerdotis. niſi con tra eū graue ſcandalū ſit obortū. vel tan ta laboret infamia ꝙ iude debeat ſe pur gare Nota ꝙ qͥ diligentiā edhibet quā dꝫ dando operā licite rei ſꝫ iude homicidiū cōtingat nō imputatur. Itē fcādalū prd dit hoīem irregularē et induat purgatio ne̓ licet veritas aliter ſe habeat. et ſic pu nitur qͥs ſine culpa. Ex lus. Ca. Quidā mona chus dū deponeret de capanali cāpanam quoddā lignū corruit et quendā puera occidit. q̄r. qͥd iuris ſit rn̄. pa. ſi monacho pē nece ſariā et vtile̓ aꝑebat ⁊ ī loco ꝑ q̄ nō crederet alique̓ trāfire vel ibi eē vel a liquē illic de cōſuetudinē veīee qā lignū mouehat bene poterit ad ingiores ordīes preſextim in monaſterio ꝓmoneri. Nota ꝙ homicidiū caluale nō īputat̉ alicn ſi dat operā vei licite et adhibet diligentiā quā dꝫ. Significaſti. Ca. Quidā cle ricus cū eqͥtaret equus tā ſe ꝙͣ ipſū ꝓie cit in qqua propt̓ qd̓ clericus equū gra
uiter calcaribus ſtimulanit. equus vero cū eēt hucca durus preter voluntatē ſe ſoris raptas ē in curſū et quandā mulie rē quā obuiā h̓abuit interfecit. clericus qd̓ pa. acce ſit et ipſe fecit inqͥri ab ipſo. vtrū eqͥ viciū prius ſciret et ille qferuit ſe igmneraſe. mādat pa. ep̄o ſuo quatins ſi eſt im. ad cautelam iniū̓gat ei penitēti am cōpetētera. qͦ peracta nō impediat ip ſum que nimnis in fuſcipto ordine mīſcret et ad maiores valeat promoueri. Ro. ꝙ quis tenetur probare ignorātiaꝫ ſuaꝫ Idem qn̄qꝫ pena inducitur ad cautelci. ¶ Petrs diqtons. Ca. Petrꝫ di cidonus et moncithus di̓ olim eſet in ha hitu feculari. quoddā beneficiū obtinēs in eccleſia & rigulo. abbas illis eccē igꝫ corem hene ficio ſpoliauit ꝓpt̓ qd̓ amici id lius cōmori notie quadā ī domo diaconi cōuenemūt. et cana facta dicetant ꝙ nole hant vindictā fumere de abbate. ſed diatō nus illis exp̄m ſe inhibrt ne abbatē oc diderent aut aliqͥd facerēt vn̄ poſſet picu lū ſui ordinis incurrere ipſi nihilomanus irruemūt in ei. et plagis impoſitis poſt a liquot dies expirauit monach̓s iſte dn̄o pa. rē ꝑ ordinē explicauit. vn̄ mādat pa. ep̄o dioc. quatins ſi ꝑremijſa vera ſūt di aconus predices et ī ſubdiadenatus offi cio poderit mīſirare et ad ſuꝑior̄s ordīes pocerit promoueri. nſi aliad canonicum impediat. preſertim fi ſuꝑ hoc non fuerit infamatus eā ſibi obeſſe non deheat ꝙ cō tra prohibitōeꝫ ipſius expreſſam eo caꝫ vel occaſionē nō donāte fuit ab iplius cō ſanguinris attemptatū. Nota ꝙ in fa mici reſꝑſus promoueri non poteſt. Itē nō eſt imputādū alicui ꝙ cōtra prohibi tōem eius expreſſam actū ē. alioquin do lus alterius ei ohe ſet qͥ culpabilis nō fu iſſet. Itē qui cauſam vel occaſionē dāni dat damnū dediſſe videtur

De hynici.
¶ Significaſti. ¶ Ca. Quidā ma leficus intrauit eccam et cū ornamenta altaris ⁊ libros eccleſiaſticos ⁊ eacariſ tia aſportaret laurētius phir̉ eiuſde eccē canonicus r̄gularis accepto litōne male ficū illū percuſſit ſed ſi ad mor⁊ fuerit ictus hij penitus ignorauit ꝑrochiai illis eccē videntes illū ornamenta eccē a ſpor tantē acceptis fuſtibus ⁊ gladijs inter fecerunt eundē preſbiter iſte de ſua ſalu te cogitans cōſeſſus ē abbati ſuo predic ta vnde abbas dn̄o pa. ſupplicam vt cū eo miſericorditer agere digͥnaretur dn̄e pa in caſu premiſſ dicit diſtinguendū. vtrū cōſtare poſſit ꝙ prefatus ſacerdos non ī flixit mortale̓ percuſſione de qua mortu us non fuiſſet ſi alioꝝ vulnera nō fuiſſēt ſubſecuta et ſi ille percuſſor voluntate non hab̓uerit occidendi nec ſtudio cōſilio vel mandato illius proce ſerūt alij cōtra illū et ſi hoc ita ē poſt penitētiam ad cau telā iniunciā in officio ſuo poterit mini trare religionis fauore et fine ſcādalo ſa cerdotale officiū poteſt exercere cū regu laris exiſtat cū de his ſit ei credendū qui nō accuſatur vel denūdatur ſed ꝑ ipſū cō ailiū appetit ſalutare. ꝙ ſi decerni nō poſ ſit ex cō ictū mortuus fuerit in hoc dubio tāꝙͣ homāda dꝫ haberi ſacerdos et ſi ho micida non ſit a ſacerdotali dꝫ officio aſ ſtinere. qꝛ in hoc caſu tutius ē abſtinere ꝙ celeb̓rare ꝓ eo ꝙ in abſtinendo nullū in celeẜrando vero magnū periculū time atur. Si vero ſacerdos prius percuſſus ab illo malefico vt dicebatur cū ligone illū percuſſit. in capite lꝫ vim vi repeller̄ liceat tū qꝛ id fieri deẜuit cū moderamne inculpate tutele nō ad ſumendā vindictā ſed repellendā iniuriā non videtur ſacer dos abhomicidio excuſari cū rōe īſtrumē ti cū quō ipſe percuſſit ꝙ nō ſolet leuem plauā inferrē tū graue ſit. cū rōe partis
in qͣ fuit ille percuſſusī qua modico ictu mortaliter qͥs ſolet ledi. Nora ar. ꝙ vo Itē cō luntas īputatur in hominidio. ſilio. mandato. ſtudio. cōmittitur homici diū̓. Itē inpuiā qͥlibet ē credendū qꝛ non ē veriſimile ꝙ aliqͥs ſit ī menior ſue ſalu tis. Itē pma iniu̓gitur aliciū ad cauti lā. Itē fauore religionis ſit ꝙ alias nō fieret. Itē nihil cū ſcandalo ē faciendū Itē indub̓ijs via certior ē tenenda. Itē punitur qͥs ſine culpa. Itē vim vi repel lere licet ſed cū moderamine incu pate tutele ſcꝫ cū equali repuiſione. Itē vin dicta nō ē ſumenda. ſed iniuria propulſā da. Itē rōe inſtrumenti cū qͦ qͥs percutit et xōe partis in qua percutitur iudicatur homicidiū. Tua nog. Ca. Quidā mona chus credens ſe quandā mulierē a gut turis tumore liberare tumorē illū aperu it. precipiens illi mulieri ne vento ſe expo neret vllo modo ne forte ſi ventus ſubm traret cam montis inferret. ſed muliex cō tempto es mandate dū meſſes colligeret vento ſe expoſuit incaute et ſic aperitōem gutturis ſanguis multus efluxit et ſic mulier diē clauſit extremā. Queſitū fuit qͥd de iſto moncicho ſit agendū rn̄. pa. ꝙ licet ipſe monachus multū deliquerit a lienū officiū vſu pando qd̓ ſibi nō cōue niebat ſi tn̄ cā pietatis hoc fecit et peritꝯ erat in exercitio cyurgie et adhibuit di ligentiā quā debuit. ex eoꝙ per culpā mu lieris cōtra illiuccōſiliū hoc ei cōtigit. nō eſt repellendus qͥ poſt ſatiſfactōem cōdie nam cū eo miſericorditer agi poſſit vt va leat celebrare diuina. alioqͥ interdictae ei ſacerdotalis ordinis executio de rigore ¶Ad vltimū. Alia queſtio fcā fuit dn̄o pa. et eccē. Quidā ſcclaris times ne latrones eēnt in domo ſurrexit de lec to ⁊ inuenit ihi furē qͥ ſcolare vulnerauit
ggs

et rece ſit mane facto ſcolares q̄ſierunt eunde latronē̓ et inuentus ē vulneratus et traditris poteſtati. corā quo aſſeruitꝙ predicta nullatenus ꝑpetraſſet poteſtas ad ſcolarē illū nuncios miſit. vt diceret qͥcqͥd ſciret de fure illo vel traderet int̓ fic na. qͥ cultrū que ibi latroni abſtulit et fotulares qͦs ibi dimiſerat nūcijs tradi dit. nil āplius de ipſo facto ſe intromittēs poteſtas his receptis larpone̓ ipſū appa ritoribus ſuis tradidit puniendū qͥ ſibi ampatauerūt virilia et oculos eruerunt latro ira ⁊ dolore cōmotus nec cibi̓ ſume pe poluit nec potū et ſic mortuus ē. que ritur vtrū ſcolaris ille poſſit ad ſacrosor dines ꝓmoueri. xn̄. pa. ꝙ ſi prefatus co laris alias dignus ē propter p̄dictū eue̓ tum a ſacris ordinibus nō e̓ ꝓhibendus Nota ꝙ nullus dꝫ vſurpare officiū ꝙ ad ipſū nō pertinet. Itē qͥ dilige̓tiam adhi he. in factis ſuielicet aliqd̓ ſiuiſtrū eueni at ei nō ē imputandū. Itē qͥ nō eſt ī cul pa nō e ab ordinibus prohibendus. Sicut ex lxārum. Ea. Quidā moncichus cartuſien ordinis quandā mu lierē aſſerentē ſe cōcepiſſe ex eo traxit ꝑ zonā quaſiludes cū ea. ipſa per hoc ſic ſe aſſeruit eē leſam qd̓ hs occaſiōe fecit ab orium. propt̓ qd̓ dictus ſacerdos de cōcilio quotundā ab altaris miniſterio ſe ſuſpē dit. queſitū fuit qͥd eēt de eo agendū. rn̄. pa. ꝙ ſi nō erat viui ficatus cōceptus po perit miniſtxare. alioqͥn dꝫ cih̓ altariemi niſterio abſtinere. Nota ꝙ anteꝙͣ cōcep tus ſit aīatus nō dicitur cōmitti homici diū per aborſū. Poſtulaſti. Ca. Quidā qꝛ de cimas debitas eccleſijs nō ſoluebant ex cōmunicati fuerunt. ipſi excōicatōe con tempta decimas ſoluere nō curabant. que ſiuit ep̄s vtꝝ licitū eēt illi poteſtatē regi am īplorare. cū ad ſolutōem ipſarū abqꝫ ſanguinis eFfuſione vix poſſent cōpel li rn̄. pa. ꝙ ſi de hmōi hoībus querimoni am ſimpliciter deponat apud regē et ip̄e ī eo V rebellectraditā ſibi exercuerit po teſtatē eorū erit duricie īputandū. Ro ta ꝙ ſi clericus ſimpliciter cōqueratur d̓ laico corā poteſtatē ſeculari ſi propter in obedientiā ipſius ipſū duxius puniat ꝙͣ natura q̄rimonie requirat clerico nō im putatur. Itē gladius ē cōmiſſus regi ad vindictā malorū laude vero honorū. ¶ Exhihita nobie. ¶ Ca. Quidā clericus i. nomine dū̓ eēt in ꝑuerili etate cōſtitutus et cū quifuſdā alijs puerielu deret ⁊ inſequeretur vnū ex illis lapidem poſt illū ꝑreiecit nō aīo ledendi ſed timo rē incutie̓do vel incutiādi. qꝛ lapide ꝓiecto nō fuit factus ſed cadens ad aliū lapide caput leſit tā propt̓ īperitiā medici tu ꝓp ter patris incuriā qͥ laboribus ipſū expo fuit exſpirauit dicis io. veniā poſtulamē a patre illius vt mitigaretur dolor ipſius propt̓ qd̓ ep̄s illū a ſacris ordinibus re pellebat quāuis pater defuncti laborās ī extremis cōfeſſus fuerit ep̄o ꝙ nih̓il di ctus clericus in mortē filij ſui cōmiſiſſꝫ vnde petebat clericus ille a pa. vt cū le ſam cōſcientiā de morte illius nō haberet cū eo miſericorditer anere dignaretur. vn̄ mandat quatinus ſi cōſtiterit ita eē a ſacris ordinibus ꝓpter hoc nullatenus repellatur. Nota ꝙ etas excuſat a delic to. ¶ Itē ſi percuſſus ab̓ alio culpa ſua ī incuorē infirmitatē raciderit nō tenetur percuſſor. ¶ Iocinnes ſacerdos. Ca. Secerdosiſ te dū pulſaret campanā vt ppl̓s fideliuꝫ ad diuinai officia cōueniret capana ceci dit et occidit quendā puerū corā ipſo vn̄ ipſe hoc dn̄o pa. humiliter intimauit pa cōſiderās ꝙ dictus ſacerdos dabat operā licite rei nō dꝫ ſibi īputari ſi caſus omēs

De clexi. pug.
fortuitos nō preuidit. vn̄ mandat quati. ſi tōſtiterit ita eē dictus ſacerdos libere ſuū officiū exequatur notaꝙͣ de caſu for tuito nullus tenetur cū p̄uideri nō poſſit ¶etitio tua. ¶ Ca. Sorraceni ī uaſerunt quoddā caſtꝝ in qͦ pellagiopre biter morabatur. tande criſtiam tā laici ꝙͣ clerici exiuerunt contra illos ⁊ inuiceꝫ cōflige̓tes hinc et inde multi occiſi ſūt vt fuerūt. va cū ſacerdos iſte aliqͦs percuſſi ſet timebat ne irrigul aritatē īcurriſet propter hoc expoſuit hic dn̄o pa. et ipſe mnandat eide quāti. ſi de interfectione cu iuſqnā in illo cōflicto ip̄m cōſciētia ſua r̄ mordit a miniſterio altaris abſtinecit ve uerenter cū in hoc caſu tutius ſit abſtine re ꝙͣ temere celebrare. Lota ꝙ clerici pugnare non dn̄t etiā cōtra ſarracenos. Itē in dubijs via tutior eligēda e̓. ¶ Quid ā Ca. Quida ph̓r̄ euoca uit quendā in adiutoriū ad edificatōem eccē ⁊ dū̄ pbr̄ quoddā lignū diſſolueret il le hō cū ligno ruit in terrā et mortuus fuit. dubitabatur an illi preſb̓itero eēt hoc imputandū ſignificatū fuit hoc dn̄o pa. ipſe vero cōſiderans ꝙ ſacerdos dabat operā licite cei et etiā adhib̓uit diligētiā quā debuit adhibere circūſtantibus pre monitis ita alra voce ꝙ intelligere potue runt. rn̄. pa. ꝙ propter hanc cāꝫ vel qꝛ ō nes caſus forturtos nō preudit qͥ preui deri nō poſſunt non dꝫ eide ad officiu̓vel beneficiū imputari. Nota ꝙ caſus fortu itos nemo pōt p̄reuidere. et iō iſte preſbit̓ nō tenetur de homicidio ¶ De torneamentis. Elicis memorie. ca. Late ran̄. cōciliū in exendo veſtigijs in noc. et eugenij prohibet deteſta biles nundinas illas vel ferias q̄ vulgo torne a menta vocātur. in qͥbus milites
ad oſtentatōem viriū ſucrū cōueniūt vn̄ mortes ⁊ aīarū pericula ſepe ꝓueniunt ꝙ ſi aliqͥs eorū ih̓i mortuus fuerit care cit eccleſiaſtica ſepultura p̄ma tn̄ ei non denegatur. Rota ꝙ ailiqͥd ꝓhibetur ꝓpt̓ malū ꝙ inde ſequi pōt Itē nota hic caſū vbi magis cōceditur et minus denegat̉. Itē nota ar. cū aliquo communicandū viuo nō tamē mortuo. ¶ Ad audientiā. Ca. Quidā cā req̄mrendi quedā debita acceſſit ad locū torne amentorū. contigit ꝙ caſude eqͦ ca dens mortuus fuit nō ra torne amento ſed qꝛ ibi mortuus fuit denegabatur ei ſepul tura. queſitū fuit ⁊ pa. qͥd iuris eēt pa. ve vo cōſiderans ꝙ illigtm̄ qͥ ad tornēamēta aīo ludēdi accedētes d̓cedūt ibidē eccāſti ca ſepultura dꝫ interdici mandat quāti nus ſi cōſtiterit ꝙ ad ꝑredictū tornecimē tum nō aīo ludendi ſed ꝑ̄cipiendi credito acceſſiſſet licet ibi caſu obierit nō dꝫ carͣ re eccleſiaſtica ſepultura. maxime cū do minicū corpus acceperit et fuerit oleo ſa cro perunctus. Notaqꝫ volūtas ⁊ propo ſitū diſtinguūt maleficia Itē qͥ fortuito caſu accidunt imputare non dn̄t. ¶ De clericis pugnātibus ī duello. Orro ſic clericus. Caſus quēſitū fuit a pa. qualit̓ puniri deberet clericus qͥ duellū alicui ſponte obtulit vel ſuſcipit oblatū. rn̄. pa. ꝙ ſiue victor fuerit ſiue victus fuerit cle ricus qͥ duellū obtulerit vel ſuſceperit de rigore iuris ē deponendo. veru̓tamē quā tūcunqꝫ exceſſerit ep̄s ſuus cū eo pote rit diſpenſare diꝫmodo ex ipſo duelio ho micidiū vel mēẜrorū diminutio nō fuerit ſubſecuta. Nota ꝙ nō lꝫ clerico in du ello pugncire. Itē ep̄s cū clerico in due lo pugnante diſpenſare poteſt. Itē ax. ꝙ epiſcopus cū clexico homicida l̓ mēẜri
ge vij

detrancatore diſpenſare nō poteſt. ¶ Hēricus phr̄. Ca. Quidā no mine h. cōuenit quendā ſuꝑ furto coraꝫ ſe culairi iudice ⁊ qꝛ intentionē ſuā nō po tuit probare per reſtes ẜm cōſuetudinem terre pugile obtulit qͥ aduerſariū adeo vulnerauit ꝙ exinde mortuus fuit ſacer dos ille ſignificauit hoc dn̄o pa. et dioc. e piſcopus cōſuluit dn̄m pa. qͥd de eo ſit a pendū. rn̄. pa. ꝙ tales pugiles veri homi cide ſūt. et predictus ſacerdos nō dꝫ in ſa cris ordmnibus miniſtrar̄ quāuis nō pug nauerit in duello ſed alius ꝓ ipſe. homi cidiū eī cōmittit̓ tā facto ꝙͣ p̄cepto cōſilio aut defenſiōe tn̄ cipca beneficiū habendū dicto preſbitero poterit diſpēſari. Nota ꝙ cōſueudo nō excuſat alique̓ a delicto. Itē quatuor modis cōmittit̉ homicidiuꝫ facto. precepto. cōſilio. defenſione. Itē no caſū vb̓i ep̄s pōt diſpēſare in beneficio et nō in executione ordinis. ¶ De ſagittarijs. Xtē illā. Ca. Precepit pa. ſub̓ in terminatione ancithema tis ꝙ nullus debeat exercere ad uerſus criſtianos ⁊ catholicos artē illē morti ferā et odibilē baliſtariorū et ſagit tariorū. Nota ꝙ cōtra catholicos putꝭ nare nō licet et intellige de bello inſecus de iuſto. ¶ De adulterijs ⁊ ſtupro. Iſeduxerit. Ca. Legitur in exodo ꝙ ſi qͥs virgine̓ ſeduxe rit nondū deſponſatā ⁊ dornme cit cū illa dotubit eā. et habebit ī vxoreꝫ ſi vero pater puelle eā ſibi dare noluerit dabit ei pecuniā ẜm modū dotis quā vir gines recipere cōſueuerūt. Rota hic pe nā ſiupri ẜm antiqua tꝑa Peruenit Ca. Quidā felix no
mine decepit quandā virgine̓ ſiupro. que ricur qualiter ſit puniēdus rn̄. pa. ſiveꝝ eſt ẜm lege̓ deheret puniri. tn̄ aliquantū lum tēperat penā legis. ſtatuēs vt aut il lā in vxorē accipiat aūt ſi noluerit corpo raliter caſtigatus et cōione ſacramen torū priuatus inmonaſterio detrudatur ad p̄mām peragendā. nec inde recedat ſi ne licentia. Nota ꝙ pene reſtringende ſunt nō q̄pliande. Itē mitius ait canon ꝙͣ lex. Itē nota hic penē canonicā ꝓ ſtu pro impoſitā ſcꝫ in monaſterio detruſio nem. Si vir ſciene. Ca. Dicitur ī iſto capitulo ꝙ ſi vix ſcit vxorē ſuā deli quiſſe q̄ non egit pͥmām ſed permanet in fornitatione et ſteterit cū illa reus exit peccati illius Si vero mulier pnicim ege rit et voluerit ad virū reuerti qͥ eā prop ter peccatū ſuū dimiſerat dꝫ eē recipere ſꝫ non ſepe. Nota ꝙ qͥ vxorē propriā adul terā detinet ſe ipſū adulterū reddit. Itē no. ar. delicta ſepius cōmiſſa grauius pa nienda. Maritis. Cci. dicit̉ hic ꝙ ma ritus ex ſola ſuſpicione accuſare pōt vxo re de adulterio et plus ceteris de adulte rio accuſare et defendere poteſt Notaꝙꝫ maritus prefertur alijs in accuſatione adulterij contra vxorē Itē crime̓ adu tery ē publicū. Signi ficuſti Ca. Quidā pͥſ biter infra eccam dormiuit cū quadā cō iugata tande tā mulierꝙͣ phr̄ ille cōſeſſi fuerūt hmōi peccatū cuidā ſacerdoti qui poſtmodū publice hoc detexit ep̄o dioc et hoc ipſū ſacerdos ipſe in preſentia ep̄i di xit nomē adulteri celans. ſed ſacerdos ille hoc negabat muliere in ſua cōfeſſione ꝑ ſeuerante q̄ſiuit epiſcopus qͥd ſuper iſto negocio fieri debeat. mandat pa. quotin. cōdignā pnicꝫ mulieri iniungat⁊ eccaꝫ

pet aſperſionē aque benedicte recōciliar̉ procuret et qꝛ preſbiter ille ſuꝑ hoc non famatus ſed infamcitus ercit ei purgotio nem indicat ẜm ꝙ ſibi viſū fuerit cū vi tinis ꝑreſbiteris de quibus nō ſit veriſi mile ꝙ debeant deierare ne ppl̓s in eo ſcā dalū patiatur et ne alij ad ſimilia ꝓlciba tur ſi au̓t ſe purgare nō poterit ab offici oſuo ſuſpendat eunde. Nota ꝙ cōfeſſio vnius ſuꝑ eo&e crimine alteri nō nocet ꝙͣ uis illa ſint cōnexa. ſed purgatio dꝫ indi ci propt̓ infamic inde ortā. Itē ad dictū vnius lꝫ alter hͦ neget eccā dꝫ recōcilia ti. Itē puriationes arbitrarie ſūt Itē deficiens in purgatiōe punitur. Inte llex mus. Ca. Quid a j. noīe vxorē ſuā noīe elizabet a ſe remouit illa cū alio adulteriū cōmiſit dioc. ep̄s hͦ audies eā et adulterū excōicamit. que tā tem adultero ab̓iurato abſolutōe recep ta virū ſuū ſib̓i reſtitui poſtulauit ille obiecit ſibi adulteriū et ꝙ cid̓ eo ſponte r̄ ceſſerat et iō reſtitutōem perere nō vale bat. ꝙ mulier negās ceplicauit ꝙ et ip̄e fuerat fornicatus. ad hec probādā tefies fuerunt inducti. et vir teſtes induxit ad ceprobandos teſtes mulieris ꝑ quos ad ulteriū viri probare volebat. queſitū fu it apa. qͥd in hoc neuocie ſit agendū man dat pa. dioc. ep̄o quati. ipſā recipere com pellat eande niſi cōſtiterit mulierē predi ctā adulterā eē vel ꝑ euidentiā rei vel cō ſe ſione mulieris ceſſante etiā ꝓbatione adulterij ꝙ vir dicitur cōmiſiſſe. ſi quteꝫ de fornicatione cōſtiterit mulieris cū cō ſtet virū adulteriū̓ cōmiſiſſe et paria deli cia mutua cōpenſatōe tellātur. nihilomi nus cōpellat eundē vt eā recipiat et mari tuli affectu pertracter niſi reſtes mulie ris ꝑ quos viri adulteriū ē probatū fue rint r̓probati alioqͥn mulieri ſilentiū im ponatur. Rota hic ꝙ cōtra exceptōeꝫ do
ſi aatur doli replicatio. Itē aliqͥd dicitur cōſtat rei euidentia vel cōfe ſſione legitti ma. Itē cōfeſſioni mulieris ſtatur cū a gitur ad thori ſeparatōem. Itē ius ma trimonij in vtroqꝫ .ſ. viro et muliere pa ri modo cōſiſtit. Itē cōpenſatio admitti tur in ctiminibus qꝛ paria delicta. ⁊c Tua fratermtas. Ca. Si ali quis deprehendit vxorē ſuā in adulterio per qd̓ negauit ei d̓hitū cōiugale. poſtmo dū cōmiſit cū alia adulteriū mamfeſte q̄ ritur vtrū vir cogi debeat eandē recipere in vxorē xn̄. pa. ꝙ cū paria crimina mutu a cōpenſatione delecitur vir pretextu for nicatōis h̓s neqͥt vxoris cōſoruū declīa ce Nota ꝙ delictū ſuꝑueniēs reī iudicate affert preiudiciū Itē paria delictā mutu ⁊ cōpenſatione delentur. et ſic nota ꝙ cō penſatio admittitur in delictis ⁊ hoc ītel ligunt quidā qͦ ad exceptōem et replicati onē̓ aliter nunquā. De raptoribus incendiarijs ⁊ uiola toribus eccarum. E illlis. Ca. cōtingit ali qn̄ ꝙ aliqͥ de vno loco ad aliū it̓ faciunt ⁊ ibi rapinas et depreda tiones cōmittunt. queſitā fuit in cōſilio ⁊ qͦ puniri debeant. placuit cōſilio vt a pͥ lato illius loci in qͦ delinquunt excōicent nec ante a de ꝑrochia exēcnt ꝙ ſatiſfaci ant et eorū excōicatio ꝓprio ep̄. ſcepo in timanda ē. nec illos recipiat anteꝙͣ re deant illuc vbi rapinā cōmiſerūt ⁊ oīa e mendent. Rota ꝙ ibi crime̓ puniri dꝫ vbi qͥs deliquit. Itē rōe delicti ſortitur quis forum. ¶ Suꝑ eo. Ca. Sratuit eugeni us pa. in hac dec. vt qꝛucūqꝫ rapinam fecerit violenter ſiue ī eccleſiarū violati one manifeſte fuerit deprehenſuepniā ſi bi denegetur niſi priue ablata reſtituat

poteꝝ d tmendandi ſecuritatē v F0 reſtiterit. Si vero in cōtumacia ſua vlo ad obitū durauerit ⁊ ia extrentiepoſicaas pniam poſtulauerit ſi ſati fecerit vel e mendandi fecagitatē preſtiterit pniā et ſepultura eccleſiaſtica cōcedantur. Ter tio diait ꝙ qͥ in ſauitate obſtinata mente nō penituerit vel emēdauerit et in morte ſecuritatē emendandi preſtare neqͥnerit puiā parū ſibi ꝓdeſſe videtur. Sed ſi de peccato cōtritus fuerit. viaticū nō neget̉ ita tamē ꝙ nullus clericorū ſepultur ſu ē inter ſit nec eius elemoſinā quiſquā ac cipiat. Quarto refert ſe ad primū caſum vt ſi aliquis clericorū contra hec in vita vel in morte p̄nias dare aut ſepulture in terēe vel eorū elemoſinas accipere p̄ſum pſerit vel particepe huius rapine fuerit periculū ſui ordinis patiatur et capeat ec cleficiſtico beneficio. Nota caſum in qͦ pniā denegatur Itē non dimittitur pecca tum niſi reſtituatur ablatum ſi reſtitui poſſit Itē ad terrorem clerici non dn̄t in tereſſe ſepulture violenti raptoris vel ui olatoris eccarum. nec illorū elemoſinas accipere dn̄t. Itē clerici non debent inter eſſe ſepulture illius qui in mortali dece dit nec elemoſinas illius accipere. ¶ Excōicationi Ca. Statuit la teran. cōcilium ꝙ illi qui ſpoliare preſu munt romanos vel alias nauigio vectos ꝓ negociatione vel alijs iuſtis cauſis ex cōmunicentur. Secundo dicit ꝙ illi qui poliant criſtianos nay fragium patien tes qͥb̓s potius auxilium preſtare deberēt niſi ablata reſtituerīt excōicationi ipſo facto ſe nouerint ſubicicere. Notaꝙ q̄ poliant patientes naufragium ſunt ex cōmunicati cū non ſit afflictis addenda afflictio. Ca. rex Iu archiepiſcopatū. ſicilie cōmiſerāt archiep̄o panormitano
et alijs epiſcopis exceſſus ſarracenerum puniendos cōtingebat aliqn̄ꝙ ſarracene mulieres criſtianas et pueros rapiebāt et eis cibutebantur et quoſdam etiam oc cidere non verebantur queſiuit archiep̄e. qualiter hmōi exceſſus puniret rn̄. paqꝫ tales exiſtentes in iuriſdictione illius pe cuniaria pena poterit punite et etiam fla gellis afficere ita tamen ꝙ flagella in vindictam ſanguinis non tranſeant ſive ro ira fuerit grauis et enormis exceſſue ꝙ mortem vel truncatōem memb̓rorū de beant ſuſtinere vindicicm illā regi reſer uet. Nota ꝙ princeps pr̄ elatis eccā rura cās criminales delegare poteſt vh̓i pena ſanguinis non ſequitur et ſic nota ꝙ clexici penam ſanguinis inferre nō de bent. In lr̄is tuis. ¶ Ca quidam h. nomine multis criminibus fuerat irreti tus qui eccarum excidium diaholo inſti gante cōmiſerat vnde fuerat excōmuni cutus tandem in egritudinē conſtitutus accepta penitētia de cōmiſſis per cappella nam ſuū fuit ab excōmunicatione abſo lutus ſed eo mortuo ſepultnram eccleſi aſticam habere non potuit queritur qͥd iuris ſit mandat pa. quatinus ſi eſt ita corꝑus illius in cimiterio ſepeliri et here des eius monendi ſunt et compellendivt iliis quibus ille damnum dedit contra iuſticiam per incendium vel alio modo ſe cundum facultates defunctiſatiſfaciant vt ſic a peccato valeat liberari Notaq ſimplex ſacerdos in nece ſitate poteſtab ſoluere ⁊ maiori excōmunicatione de qͣ alias abſoluere non poſet. Itē ſere des tenentur ex delicto defuncti etiam ſi ex illo delicto ad eosnihil ꝑuenerit Itē no. hic cix. ex delicto d̓fācti ſeredes nō re nexi vltra facultates vel vires ſeredita tis defuncti Itē ar. poſt mortē peccata di

Cum cā Ca. Quida miles vo lebat contrahere matrimoniū cū quadā muliere padentes eius eē ſibi dare nole hant tandē de cōſenſu mulieris eā rapuit et cū ea cōtraxit et carnaliter eā conīo uit d̓iude illa monaſteriū intrauit milee eā repetebat tꝙͣ vxorē ſuā qꝛ ſine licētis ſua poſt caenciſe̓ cōpula monaſteriū ītra ra non potuit mulier allegauit ecōtra di cens ꝙ eē habere non poterat in vxorem cū eā rapuerit. et raptor nō poteſt cōtra hecē cū rapta puella quēſitū fuit a pa quid iuris ſit in hoc caſu ⁊ ipſe rn̄. ꝙ ille miles raptor dici non dꝫ cū hab̓uerit mu lieris aſſenſū ſed raptus dicitur vbi ni hil ante de nuptijs agitur et miles iſte pͥ us eā deſponſauit qua connouerit. quam uis pacētes reclamarēt preterea poſt ma trimoniū carnali cōpulai cōſūmatum vx ca non hꝫ poteſtatē ſui corporis ſed ma ritus et ecōuerſo. vn̄ ſi cōſtiterit matrīo nium prece ſiſe ex ꝓbationibus viri vel ex muleris cōfe ſionē. poſimodū mulier ſine licentia viri nō potuit monaſteriū ī grediaut cōtinentiā ꝓfiteri ergo ſi poſt matrimoniū cōſumarum rapta monaſte riū intrauit nō poterit viri cōorriū decli nape. maxime ſi ꝑrobari non poterit virū cōſenſiſſe vt mulier cōtinentiā ꝓfiteret llota ꝙ ubi mulier cōſentit raptus non dicitur Itē poſt matrimoniū carnali oo pula conſūmatū vir poteſtatē nen hꝫ fu ī corporis ſed mulier et ecōuerſo. Iteꝫ cōfeſſioni alterius cōiugū̓ ſtatur in pre iudiciū ſpūalis matrimonij Itē ar. ꝙ ſo lus cōſenſus ſufficit ad hoc ꝙ alter cōiu tum poſſit religionē intrare. Accedens. Ca. Querebatur v trū raptor poſſit cōtraſere cū rapta et rͣ pondet pa. ꝙ ſic ſi pcior diſcēſus trāſeat poſtmodū in cōſenſū et ꝙ prius diſplicu
it poſtea incipiat cōplacer̄ dūmodo alias ſint legittime perſone ad cōtrahendū. Nota ꝙ raptor poteſt cōtrahere cū rapta du̓modo cōſentiant. ¶ De furue. Vi furatur Ca. Planus ē Nora hic penā enis qͥ hoīem fu ratur et eū vendiderit Fures. Ca. Dicitur hic ꝙ ſi fures et latrones ī furando fuerint inter fecti non ē orandū ꝓ illis. Sed ſi cēpre henſi aut vulnerati cōfeſſi fuerint cōmu nio eis negari non dꝫ. Nota in fuxto oc ciſos ab̓ ecca non recipiendos nec ꝓ eis orandū eē. Et nota ꝙ nō eſt orandū pro decedentibus in mortali peccato. ꝯi quis. Ca. Padet No ta ꝙ neceſſitas oīo nō excuſat a fuxto ⁊ ītelligūt qͥdā de modica neceſſitate ſecō Qui cū fute. Ca. Qui fut (de incigna tu cū ſure patitur occidit aīam ſuā. Itē nō ſolū ſur tenetur furti ſed ille etiā qͥcō ſcius furti non indicat dn̄o ipſū querēte. Nota ꝙ cōſentientes ⁊ cigentes pari pena puniri debent. Itē quilibet tenetur furē indicare alias furti tenetur. Ex lrīs. Ca. Quidā clericus B. nomine quendācalitē ſubxipuit de ecca ibi minus caute dimiſſū̓ et longo tꝑe ip tenuit ſed poſtmodū reſtituit ipfa. vole bat ad ſacros ordines ꝓmoueri. querit̉ quid iuris ſit rn̄. pa. Si ſponte cōfe ſſꝯ fuerit et exinde eccē cuius exat calix ſati fecit nec e juper hoc īfamatus poſt peractā ꝑniāui aut partē ipſius dūmodo alias i doneus ſit ad ſacros ordines poterit ꝓ moueri. Nota mitius anendū cū ſponte cōfeſIo ꝙ cū conuicto. Itē non dimittitur peccatū niſi reſtituaitur ablatū ſi reſtitu i poteſt. Itē infamatus de fuxto non dꝫ ꝓ moueri. Itē licet qͥs ſatiſfaciat de furto
mitti

uihilo minus e̓ illi pniq̄ īponenda. Itē nota partē p̄niā peractā ſufficere vt cum criminoſo diſpenſatur. ¶ De vlutis. Iures clericorā. ¶Ta. Qui a plureeclerici data pecunia poſ fſe ſiones recipiebant ī pignus dicētes nō eē vſurā ſtatuit cōciliū turon̄. vt nullus cōſtitutus in clero hͦ vel aliud genus vſure exercere preſumat ꝙ ſi ali quis poſſeſſiones alicuius data pecunia recepit ī pignus ſi ſortē ſuā receperit dedu ctis expenſis poſſe ſionē libere reſtituat debitori ſi minus aliqͥd h̓ꝫ eē recepto poſeſſio ad dn̄m peuerritur. Si vero poſt iſtud ſtatutū aliq̓s clericus vſurarū cri me̓ cōmiſerit officij ſui periculū paticitur niſi fuerit beneficiū eccē qd̓ redimendum ſibi hoc modo videatūr. Nota fructus pitꝫnoris cōpuitandos in ſortē. Itē cleri cus vſurarius de rigore iuris ab officio eccleſiaſtico dꝫ repelli. Itē habes hic ca ſum in qͦ fanore eccē fructus nō cōputan tur in fortē. ¶ Qm̄ nō ſolū. Ca. Dicitur hic ꝙ non ſolū viris eccleſiaſticis ſed etiam lairs periculoſū ē vſuris intēdere et ideo andatur ꝙ poſtꝙͣ de poſſe ionibus vel rattibus arborū quas inꝑignore tenet receperiat fortē ſuā deductis expenſis re ſtituantur poſſe ſiones ſuis dn̄is. Nota ꝙ vſure reprobantur in laicis ſicut in cle ricis. Itē fructus pignoris cōputari debent in fortē prius inde deductis expen ſis. ¶ Quia in oībus. Ca. In mul tis locis ita crimē̓ inualuit vſurarū vt a lijs negocijs preterimſſis vſuras exerce ant tanqlicitas nō cōſiderātes qualiter crime̓ iſtd̓ vtriuſqꝫ teſtamēti pagina cō demnetur. et iō ſtatuit latꝭ. cōciliū vt vſu
raxij manifeſti ad cōmunionē nō admit tātur altaris nec criſtiani accipiant ſe pulturā qͥ in hoc peccato deceſſerint nec oblationes eorū quiſꝙͣ accipiat qͥ aut ac ceperit aut criſtiane tradiderit ſepulture qd̓ acceperit reſtituat ⁊ ab officio ſuo fuſ penſus manecit donec ad arbitriū ep̄i ſate faciat. Nota hec ē pena q̄ primo imponi de bet de qua ſit mentio in reſcriptis cōtra vſurarios īpetratis. Cci. Quidā exerce ¶ Super eo. bant vſuras vt inde cuptiui redimerent̉. queritur an liceat. rn̄. pa. ꝙ cū̓ vſurarū crimen vtroqꝫ teſtamento podemnetur ſuper hoc nō ē aliqͣ diſpēſatio adhibenda qꝛ etiā dicitur ſcriptura ꝓ alterius vita mentiri non lꝫ multom agisprohibends ē aliqͥs ne ꝑſurarū crimen exerceat pro cedimenda vita captiui. Nora circa cri men u̓ſurgrū diſpenſari non poſſe Itē pretextu pietatis non ē īpietas cōmittē da. Itē nō dꝫ qͥs mentiri ꝓvita alteri us ſaluainda Itē ar. ꝙ vſura ē maius pec catū ꝙ mendaciū. ¶ Cū tu. ¶ Ca. archiep̄s ſalexui tanus ẜm predictū conſiliū ſuper eodem qꝛ in oībus precepit ꝓſurarios manife tos cōmunionē altaris ⁊ eccleſiaſtica ſe pultura priuandos donec reſtituāt uſu tas quidā ad excuſandas excuſatōes in peccatis dicebant illas u̓ſuras tantū reſti tuendas que poſt prediciū cōciliū ſunt recepte. Alij dicehāt ꝙ nō habebant vn̄ reſtuuere po ſſint vſuras. Alij dicebant ꝙ de pecunia vſuraria poſſe ſiones fue rant cōparate quas dederat filijs ⁊ parē tibus ſuis pn̄ pecuniā illā reſtituere nō poterāt queſiuit archiep̄s qͥd ſuꝑ hisſit agendū rn̄. pa. ad primūqꝫ ſiue ante ſiue poſt conſiliū predictū vſure ſint extorte cogendi ſūt per penā illius concilij adeas reſtituendas his a quib̓s extorte fuerūt

vel eerū herrdibus ꝟſi nō extāt aliq̓ ſer des pauperibus dentur dumuodo habeāt in facultatibus vnde reddere poſſint. vn̄ dicit auguſtinu snon dimittit̉ peccutū ni ſi reſtituatur ablatū. illi vero qͥ nō hn̄t vnde reddere poſſint nō dn̄t illa pena pu mri qꝛ paupertas eos extuſat. poſſe ſio nes de vſuris cōparate vendi dn̄t et pre cia inde recepta reſtitui hisa qͥbus exior te ſunt vſude vt ſic a peccato et penapre dicta poſſunt liberari. Nota cōſtitutio nem extēdi ad preterita. Itē nō dimitti tur peccatū niſi reſtituatur ablatū. Itē paupertas excuſat Itē res empte de vſu ris ſuccedūt loco pecunie de vſuris recep te. Itē quādū inuenitur cō ē recreſtitu enda vel es hereresnō dn̄t dari pauperi hus. In cͥtate tua. Ca. Quidam mertatores emūt piper cincimoniū̓ ante alias merces q̄ tꝑe venditōis non valēt vltra quinqꝫ lib̓ras ⁊ ꝑmittunt ſe ſolutū ros in termino cōſtituto ſex liẜras quer batur vtrū talis cōtractus eēt vſurariꝯ rn̄t. pa. lꝫ talis cōtractus ex formā vſura rius non poſſit iudicari tamē venditores inhilominus peccatū incurrūt niſi dubiū eēt merces illas plue vel minus palitu ras tꝑe ſolutionis fuciende. et iō qͥ ſic cō trahunt melius facerēt ⁊ bene ſibi cōſule rent ſi a tali tractu abſtinerent qꝛ hoīm cogitationes deo occultari nō pāt. Nota aliquē excuſari a peccato vſure propter dubium. Pretepea. Ca. MNādat pa. cui da ep̄o quatino prochianis ſuis vſuras recipere interdicat qd̓ ſi facere cōtempſe rint ſi clerici fuerint illos qb officio ⁊ he neficio ſuſpendat. Si laici eos excōicet ꝯſqꝫ ad debitā ſatiſfactione. Lota qua liter puniri dn̄t vſurarij tā clericiꝙͣ laici C Cōqueſtus. Id dicitur hic ꝙ
dictū ē s. e. c. fructus enī pignoris ꝑ co putandi ſūt in ſortem niſi terra fuerit de feudo monaſterij. Nota ꝙ fructus pit noris cōputari dn̄t in ſortē Id nota hic caſū vbi fructus nō cōputātur in ſorti Tua nos. Ca. Queſicū fuit a pa. qͥd ſit obſeruandū de filijs vſurario cum qͥ eis ſuccedūt in crimine vſuraruꝫ ciūt etiā de extraneis ſeredibus ad qͦs bona illorū perueniūt. rn̄. pa. ꝙ filij eaid diſtrictione cogendi ſūt uſuras reſtitut ce qui parētes eorū cogerētur ſi viuerēt et ide ē faciendū̓ de heredibus extraneis Noca ꝙ res tranſit ad fucce ſione̓ cum ſuo onere vel cā. Cōſuluit Ca. tres queſtiōes hic formatur prima ē talis. Aliqͥs mū tuat pecuniā ſine pacto aliqͦ vel cōuentiōe eo cū aīo vt ciliqͥd vltra ſortē recipicit. ali cis nō mutuaret ſi nihil crederet habere vltra ſortē. queritur an talis ſaltē in iu dicio aīe vſurarius ſit tēſendus. Secun da queſtio ē aliqͥs mutuauit pecuniā ad certā terminū. termino adueniēte credi tox nō vult dare parabolā donec aliqd̓ ē molimentū percipiat nō tn̄ aliqͥd petit vel exigit ⁊ debitore. queritur virū iſte eodē crimine cū primo inuoluatur. Tertia qͥ ſtio ē aliq̓s negociator vendit merces ſu as longe ingiori precio vt alio tꝑe preti am perſoluatur quā ſi ei in cōtinenti pre ciū perſolueretur. Querit̉ de iſto an pena ſimili debeat cōdemnari. rn̄. pa. ad hoc ꝙ ex euangelio luce colligitur qͥd in hic ca ſibus ſit tenendū in qͦ dicitur. ¶utuū dantes nihil inde ſperantes heīes iſti ꝓ intentione lucri quā habent cū oīe vſurā et ſuph̓abundantia ꝓhibeatur in lege iu dicande male agere et iō in aīaꝝ iudicio efficaciter ſūt inducendi vt taliter acce pta reſtituāt. Rota ꝙ qͥcquid recipitur vltra ſortē licet ex forma tōtractus non

ſit vſurcirius qͦ ad eccām iudicādue prop tex intentionem tamē qͦ ad eū tanquā v ſutarius punietur niſi reſtituerit et ſic a li quis nō e vſuracius qͦ ad eccam ſed q̄ ad deū Quā pernicis ſū ¶ Ca. Xliqͥ ſūt in amfeſti vſurarij quorū quidā publice re nunciauerūt vſuris cū iſti vſurarij ma nifeſte cōueniebantur ſuꝑ vſuris appel labant. queritur an appellationibus eoꝝ ſit deferendū. mandat pa. prelatis qua nus manifeſtos vfurarios ⁊ precipue il los qͦs cōſtiterit publice renunciaſ ſevſu ris cū ciliqͥs eos cōuenerit nō permittat appellationis beneficio ſe tueri. Nora ꝙ non tenet appellatio vt in crimine qͥeper maneat ¶ Poſt miſerabile. Ca. Quere hocur qualiter iudei cōpellendi ſunt adv furas reſtituendas vel remittendas. pre cipit pa. iudeos cōpelli ad remittendae vſu res criſticinis per principes ⁊ poteſtates ſeculairee et donec eis remiſerint vel reſti tuerint ab vniuerſis fidelibus in merci monijs ⁊ alijs iubet pa. per excōicatōem oēm cōmunionē denegari Lota iudeos indixecte cōpellendos ad vſuras remittē das. Itē eccā iudicat de his qͥ foris ſunt Tuas dudū. ¶ Ca. Quidā vſu rarij faciunt iurape illos quibus mutuāt pecunia ꝙ vſuras nō repetant ab̓ eis ⁊ ſu per ſolutis nullā moueant queſtionē. q̄ ſitum fuit a pa. qͥd ſuper hoc ſit agendū rn̄. pa. epͥo dioc. vt vſurcirios ipſos moni tione premiſſa eccāſtica cēſura cōpellat ante ſolutōem ꝑſurarū deſiſtere cis̓ earū exactione vel reſtituere ipſas poſtꝙͣ fue rint perſolute. ne de dolo ſus videatur cō modu̓ reportare. Note hāc dec. contra v furarios per quā poſſunt cōpellivt relax ent debitoribus iuramentū preſtitū pro vſuris ſoluendis. vel repetendis ſolutis
Itē de dolo ⁊ fraude non dꝫ quis cōmo dum peporrape. ¶ Quia fruſtra. Ca. Ana fru ſtra legis auxiliū imploxat qͥ cōmittit ī legē ſtatuit pa. vt ſi aliqͥs vſurarius lic teras īpetrauerit ſuꝑ reſtituendis ſibi v ſurie vel fructibus cōputandis in ſortem auctoritate illarū lrātuꝫ nullatenus au diatur niſi prius reſtimerit vſuras qͣs ab alijs noſcitur excorſiſſe. Rotaregulā fruſtra auxiliū legis inuocat qͥ cōmittit in lege̓. Itē vſurarius repetēs vſuras non auditur niſi prius receptas reſtitu at ſit notaꝙͣ qͥ morbo cōſimili laborat con tra aliū nō ē audiendus Itē obiectū cri minis guilis actio retardatur. ¶ Cū in diet. Ca. In dioc. altiſ ſiodoren̄ pluris erāt vſurarij incimfeſti ſꝫ propt̓ timoꝝē pocentū qͥ defendūt eo & nullus accuſatur tōtra eos apparet. nec ſūit per ſciām cōdemnati. queſitū fuit qͥd de illis ſit agendū. rn̄ pa. ep̄o dioc. ꝙ quā uis cōtra cosnō appareat accuſator tn̄ ſi alijs argumē̓tis cōſtiterit ilos eē vſura rios manifeſtos penā lat̉. cōcilij cōtra il los poterit exercere. Nota ꝙ iudex ex officio ſuo poteſt ꝓcedere cōtra crimino ſos manifeſtos quāuis nō accuſent̓. Saluh̓ riter. Ca. aliqͥs recepit aliquā in vxorē certa dote ſibi a ſocero cō ſtituca ſed quia ſocer ille pecuniā tūc tē poris cū genero ſpon ā cradidit nō hebat tradidit ei quaſdā poſſe iones ꝓ dote qua dedit ſibi in pignus quouſqꝫ dos ei fuerit perſoluta. queritur vtrū fructus ꝑ cepti de iſtis poſſeſſionibus pignori ob ligatis debeant cōputari in ſortē. et rn̄. pa. ꝙ nō cū frequēter frūcius dotis non ſufficiant ad onera matrimonij ſupportā da. Nota hic calū qͦ fructus nō cōputan tur in ſortē. ¶ Mich̓ael laicus. Ca. Mich̓o

De crimi. falſi.
el laicus cōqueſtus fuit dn̄o pa. ꝙ in. ⁊ qͥ dam alij ciues bononien̄. multa extorſe runt ab ipſo ⁊ a patre ſuo cuius heres ex iſtit per vſurariā prauitatē. vn̄ m andat pa. ep̄o hon̄ vt ī cā ꝓcedat ẜmꝙ d̓ iurͣ fue rit ꝓcedendū ꝓuideat tamē attentiuene in negocio procedat eodē auctoritate illa rum lrācum niſi dictus michael reſtitue cit vel ad huc reſtituat ſi quas ipſe ali qn̄ vel pater eius extorſit vſurcis ¶ No. ſcuſtra legis auxiliū inuocat qͥ cōmittit in legem. Itē qui morbo cōſimili labo rat contra aliū nō ē audiēdus. Itē ex qͦ perſona qͥs luctu capit de eius facto tene tur. ¶ Itē filius tenetur ex fcō pr̄is. ¶ Quanto Ca. Quāto āplius criſtiani cōpeſcūtur ab exactione vſuraꝝ tatograuis iudei ſuꝑ his criſticinos infe tant grauiores ⁊ īmoderatas extorquēdo ab eis vſuras. vn̄ ſtatuit cōſiliū genera levt de cetero iudei quacūqꝫ occaſiōe gra ues ⁊ ī moderatas a criſtianis vſuras ex torſerint criſtianorū eis participiū̓ ſub trahatur donec de īmoderato grauamine ſatiſfecerut et ſi opus fuerit criſtiani ꝑ cen. ec. cōpellantur cib̓ eorū cōmercijs ab ſtinere. precepit inſuper cōſiliū principi hus vt propter hoc nō ſint criſtianis in feſti. ſed iudros cōpeſcāt a tanto graua mine. in ſine dicit ꝙ ecide pena cōpellant iudei ad ſatiſfaciendū eccleſijs ꝓ decinis et oblationibus ques a criſticimode domi bus ⁊ poſſeſſionibus alijs perciperet con ſueuerūt anteꝙͣ ad iudeos ꝑueniſſent vt ſic eccē cōſerue̓tur indemnes Nota iude os cōpellendos ab excictione vſurarū indi cecte et vt ſatiſfaciant eccleſijs de domi bus ⁊ poſſe ſionibus ꝓ decimis et obla tionibus ſibi debitis. et ſic netaqꝫ iudei te nentur ſoluēre decimas tā ꝑſonales ꝙͣ pͥ diales. Itē res tranſit cū onere ſuo Naniganti. Ca. aliqͥs mutuai
uit certā pecunie quantitatē alicui nau ganti vltra mare vel eunti ad nundtaas et pro eo ꝙ creditor recipit in ſe periculū pecunie recipit aliud vltra fortē. queritur vtrū vſurarius ſit cēſendus ⁊ rn̄. pa. ꝙ ſic. ſecūdo ponitaliā queſtione ecce aliqͥs dat x. ſolidos vt alio tꝑe recipiat totidem menſuras vmi. olei vel frumenti q̄ tunc plus valent. queritur vtrū iſte ſit vſu rarius ſit cenſendus. rn̄. pa. ſi dubiū futv tra plus vel minus ſint valiture tꝑe ſo lntōis nō dꝫ propter hoc vſurarius repu tari ⁊ ita propter dub̓iū excuſatur. Ter tio ponitur alia queſtio. ecce aliqͥs vendit pannos. qranū̓ vniū vel alias merces vt āplius recipiat termino cōſtituto. ꝙ va leant tꝑe venditōis. queritur vtrū iſte v ſuxarius ſit tēſendus. xa. pa ꝙ iſte etiaꝫ rōe dubij excuſtitur ab pſura dummodo mexces ſuais tꝑe cōeractus nō fuerat ven diturus. ¶ Nota ꝙ muruās pecunic mer catori vt aliqͥd vltra ſortē recipiat ꝑhoy ſurario habetur licet pericalū pecunie in ſe ſuſcipiat et ſic nota ꝙ cōpenſatō non admittitur in vſuris. ¶ Itē nō ſolū ab ſtinendū ē a malo imo a ſpē mali ¶ Itē dubia in meliorē partē ſūt interpretāda. Itē xōe dubij excuſatur qͥs ab vſurci. Itē non quodcūqꝫ dubiū excuſat ab̓ vſura ſed qn̄ ꝓbabiliter dubitasi poteſt. De crimine falſi. Alfidicus teſtis Ca. Teſte qͥ falſū teſtimoniū dicit tribus ꝯſonis obnoxius ē deocō preſen tiā cōtemnit iudici que fallit et illi cōtra quē falſū teſtimoniū dicit. Itē ille res ē qͥ veritatē occultat ⁊ qͥ mendaciū dicit pͥ mis nō vult ꝓde ſe. fecādus vero nocere deſiderat. ¶ Nota ꝙ teſtis falſus tribus ꝑſonis ob̓noxius ē ſcꝫ deo iudici ⁊ ꝓxīo ⁊ in tribus dꝫ puniri. Itē qui veritatem

celat peccat et ideo teſtis tōpellitur ferre teſtim oniū. Ca. Quedā ſuiā la ¶ Super co ta fuit aūctoritate falſarū lrārum ille ꝓ qͥ lata fuit ſuiā īpetrauit executōem faci endā per ep̄m vigornien̄. ille citatis par tibꝰ vt nicm executioni inqdaret oppoſi tū fuit corā illo ꝙ cū ſniā illa lata eēt au ctori tate falſarū lrārum nō debebat exe cutioni mandari cū nulla eēt. ep̄s lr̄is il lis viſis noluit eā executioni mandare cū eſent falſe cōfuluit pa. et pa. cōmendat ipſū qꝛ noluit niām illā latā per falſas lrās mandare executioni precipiēs ei vt quotiēs aliqua ſcripra ſub̓ noīe pa. de tinata redarguenda viderit falſitatis nul lam eis fide adh̓ibe at. nec obſeruet ꝙ ꝑ ipſas mandatur. ſed eū qͥ preſentauerit illas fagat detineri. Ro. ꝙ falſe lrē nō cō ferunt iuxiſdictōem et iō nullo tꝑe cōnuo leſcit ꝙ ꝑ eas iudicatā ē. Itē iudex non ꝫ ſniam mandare executioni ibi videt e am nullā. fecus ſi eēt iniuſta. Itē falſa rius dꝫ detineri. ¶ Ad audientiā. Ca. Quidam clerici falſauerāt figillū regis frange ē piſcopus quidā poſuit eos in carcere et ſignificauit hoc dn̄o pa. et queſiuit qua liter eēnt puniēdi rn̄. pa ꝙ nec mēbrum eis auferri faciat nec penā infligi corpo ralem per que mortis periculū incurrere poſſent. ſed eis a ſuis ordinibus degrāda tis in ſignū maleficij aliquā caracterē im primi faciat per que̓ inter alios hoīes cog noſcātur et prouinciā eos abiurare cōpel lat. Noca ꝙ ſigilla regū ſūt autintica. Itē eccā penā ſanguinis nō infert. Itē aliter puniūtur falſarij clerici lrārum do mini pa. ꝙͣ ſigillorū regū. ſed illud ē ſpeci ale in lrīs dn̄i pa. ¶ Dura ſepe. Ca. Quia clerici et alij recipiehant lrās in curia quibuſcū
qꝫ propter qd̓ fal̓ſitatis periculū īmine bot ſtatuit innoc. et ſub̓ pena excōitatio nis et ſuſpenſionis ⁊ beneficij diſtrictis inhibendo ne aliquis apud ſe. aꝑ. lrāe pa recipiat niſi de manibusdn̄i pa. vel de ma nibus illorū qͥ ad hoc officiū de manda to pa. ſūt deputati. Si vero perſona tāte fuerit auctoritatis vt ipſū deceat ꝑ nun cium lrās recipere nunciū ad cācellariū vel ad pa. mittcit idoneū per quē lrās reci piat iuxta modū predictū. Si vero aliqͥs hmōi inandati tranq or extiterit ſi laicus fuerit excōicatiōi ſubiciceat. ſi cle ricus officij ⁊ beneficij ſui ſuſpeſione dā ne tur. S tatuit etiā vt prelati eccārum ueneralē ferant ſniām quā ꝑ ſingulas ꝑ rochias frequentius faciāt īnouari ꝙ ſi qͥs falſas lrās ſe habere cognoſcet infra xx. dies illas deſtrua: aut reſignet ſi penā illā voluerit euadere. quā ſnam nullus relaxare preſumat ſine ſpeciali mandato dn̄i pa. niſi in mortis cirticulo et ſi abſolu tio contra hoc preſumpta fuerit nullā ob tineat firmitudē. Nota ꝙ lrē apoſtolice de manū pa. vel illius q̓ ad hoc officiū ꝑ pa. deputatus ē dn̄t recipi alicis p̄ſumpti o ē contra eas. Itē qͥ contra hoc fecerit ſi laicuē excōicationi ſubiadeat ſi clericꝰ ē dꝫ officio ⁊ beneficio damnari Itē ar ꝙ lrē per excōicatū impetrate nō valent. Itē qͥ hꝫ falſas lrās infra viginti dies il las deſtruat. alias cū fniāi ſuper hoc lata ē erit excōicatus. Itē excōicatio indiē ſa ta non ligat niſi poſt diē elapſam. Itē falſarius lrārum dn̄i pa. non pōt ab alio ꝙͣ a dn̄o abſolui niſi in articulo mortie. Itē ī caſu iſto qͥ excōicat nō poteſt abſol uere hoc ē qꝛ pa. hoc ꝓh̓ibuit. ⁊ ſi fiat nō tꝫ abſolutio qꝛ et hoc precipit. Licet ad regnū. Ca. In dec. pͥ ſenti diſtinguit paſepte ſpēs falſitatis per quas lxē apoſtolice connoſci debent

De crim. falſi.
vtrū ſint falſe quas qͥlibet diligēs qͥ per lrās apoſtolicas cōuenitur dꝫ aduerter diligenter quas ꝑ ſingulos. §. videas ꝑ rei p ſn̄ in. §. illo eos eriaꝫ dicit pa. ꝙ illi non ſūt ī munes ⁊ crimine falſitatis qui lrās apoſtolicas recipiunt contra tenora cōſtitutōis proxime predicte. Itē quidā ſūt qͥ accedunt ad hullā ⁊ falſas lrās ꝓ njdunt vt de vera bulla cā alijs figilient Sed iſte due ſpēs falſitatis nō poſſunt de facili cōpcehendi. niſi vel in modo dicia minis vel in forma ſcripture vel in quali tate carte ī alijs aūt diligēs indagator conſideret. vel in adiunctione filorū vel ī collatione bulle vel motione vel obtuſio ne ſi bulla nō ſit equalis Nota diligē ter hanc de c. et inuenies in ea multos mo dos falſitatis lrārum dn̄i pa. q̄ qualiter depreſenduntur ſatis pꝫ in lrā. Ca. Quidā ep̄s Quā graui ſuaſen̄. corā legato apoſtolice ſedis ſuꝑ quibuſdā crimmibus accuſatus renunci auit epiſcopatui poſtmodū ad ap. ſe. acce dens quaſda lras ſub noīe ap. ſe. ad ar chiep̄m ſuū antmacen̄ reportauit in qͥbo cōtinebatur ꝙ ipſū reſtitueret ad eccam uam altero ſubſtituto inde remoto. qd̓ et fecit rex illius loci non credes lrās illaea ſe. ap. emanaſſe. precepit ſrās illas ⁊ ip ſum impetrantē ad ſe. ap. preſentari. dn̄s pa. viſis lr̄īis q̄ ipſi archiep̄o fuerāt pre ſentate veſcribit eide dicēs ꝙ in eis tā ī continentia ꝙͣidictamine falſitatē īue nit et in hoc fuit āmiratus ꝙ lrās illas a ſe. ap. cxedidit emanaſſe cū ipſe ſcice de beat cōſuetudine ap. ſe. talē eē vt patri archas. archiepiſcopos. ep̄os fratres ap pellet. ceteros oēs dilectos filios in ſuis lris nominando et qn̄ vni perſone ſcribit nūquāei loqͥtur in plurali vos vel veſter appellando. ſed in litteris preſentatis hu ic dilectus filius vocabatur. vn̄ mandat
quatinus lrās apoſtolicas taliter ſtude at intueri tā in filo bulla carta quā ſtilo qd̓ veras ꝓ falſis vel falſas ꝓ verisnul lo mō admittat. Nota ꝙ pa. oēcepiſco pos ⁊ ſuperiores fratres appellat inferi ores au̓t oēs dilectos filios ⁊ ſi alit̓ ap pellentur lnc ſunt falſe. Itē vni nō loqͥ tur in plurali cuiuſcūqꝫ dignitatis ſit. Itē falſitas precipue deprehenditur ī hul la filo. carta. et ſtilo. ¶ Ad falſariocū Ca. ad cōfuſio nem falſariorū ſicituit innoc. tertis de cō ſilio fratrū ſuorū vt qͥ lr̄is apoſtolicie vti voluerint eas prius diligēter examnēt qꝛ ſi falſis lrīs vti duxerint ignorāter pe nas euitare non poterūt in feriuepoſitas ipſe eī excōitationi ſuppoſuit oēs falſari os lrārum apoſtolice ſedis. qͥ per ſe vel ꝑ alios viciū Falſitatis exercet cū oībus autoribus ⁊ defenſoribus ſuis ſtatuēe vt clerici qͥ falſarij depreſxnſi fuerint oī bus beneficijs ⁊ officijs ꝑpetuo ſint pri uati ita ꝙ qͥ per ſe viciu̓ falſitatis exer cuerint a ſuis officijs degradati ſeculari poteſtati tradantur ẜm leges puniendi. et ſi laici fuerint per ea de legeē puniātur legittime. illi vero qͥ ſub̓ noīe pa. falſis litteris per alios īpetratis vtūtur ſi cle rici fuerint officijs ⁊ beneficijs ſpolient̓ ſi laici fuerint tā diu maaneāt excōicati do nec ſati ſfaciāt cōpetētex. ita viꝫ licet ꝙ ī clericis ⁊ī laicis malicia qrauio puniat̉ ꝙͣ negligētia. et ide ob̓ſeruādū ē de his qͥ falſas lr̄ās īpetrant. Nota ꝙ oēs faſa rij lrāram apoſtolice ſedis cū fautoribꝰ et defenſoribus ſuis ipſo facto ſūt excōi cati. Itē clerici degradati propter hoc viciū puniēdi ſūt ẜm ieges. Et nota hic vnū calū in qͦ clericus ſtatim poſt degra datōem traditur curie ſeculaxi. Itē vbi clericus deponitur vel ſpolicitur officior beneficio ꝓ aliquo delicto laicus ꝓ cōſil̓i
hẜ

poreſt extōicari. Itē malicia qranius punienda ē ꝙ nec ligentia. ¶ Accedens. Ca. Quidā īpetra uit lrās contra aduerſariū ſuū de ſimpli ti iuſticia. in qͥbus lrīs falſitas fuit dep̄ henſa. Imperator hoc intellige̓s āplius voluit vti eis propter hoc dioc. ep̄s ipſū ab officio et beneficio ſuſpendit. Vnde ac ceſſit ad dn̄m pa. rem ſibi exponens mā dat pa. ep̄o ſi lxc apoſtolice in qͥbus falſi tas fuit depreſenſa formā habeāt de ſim plici iuſticia officiū ⁊ beneficiū illi reſti tuat et ipſū ſuꝑ hoc vlterius nō moleſtꝫ quia nō ē preſumendū. et ꝓ talibus lrīs q̄ de facili habentur qͥs cōmittat viciū fal ſitatis et ille nō fuit vſus illis poſtquā eas falſas eē cognouit. Nota ꝙ in his que de iuxe cōpetunt alicui et q̄ de facili habentur non ē preſumendū falſū cōmit ti. Et ſic nota ꝙ circa modica nō prefu mitur dolus cōmitti. Itē qͥ iurat malum ꝙͣ cito ſit malū non dꝫ dici culpabilis. Ex cōſcientia. Ca. Quidā ī petrauit lrās cōtra aduerſariū ſuū ſuꝑ quadā eccā aduerſarius ille in iudicium euocatus poſtulauit ſibi fieri copiā reſeri pti quo viſo cepit illas lrās arguere vici o falſitatis obligādo ſe ſub̓ periculo cau ſe ſue ad ꝓbandūꝙꝫ lrē falſe eēnt. iud̓ex lrās illae miſit ad dn̄ꝫ pa. vt per eū ſciret veritatē huius falſitatis p̄a. lrās illas di ligēter inſpiciens nullū ſignū falſitatis vel ſuſpicionis in eis inuenit niſi raſuras paucarū lrārum qͥ ſapiente aīm ī dubita tōem inducere nō debuerūt. vnde mandat pa. quāti. ſi cōſtiterit predictū r. ſe obli gaſſe ſub̓ periculo cauſe ſue ꝙ lrās illas falſas eē proboret ſibi ſuꝑ predictā eccā filentiū imponatur. qꝛ qͥbus liberā haf poteſtatē ad renunciandū iuri ſuo. Ro caꝙꝫ raſura paucarū lrārum nō reddit fal ſum r̄ſcriptū niſi eēt in loco ſuſpecto ꝓui
hic indilligitur. Et ſic uotaq modica ſuſpicio non viciat reſcriptū. Itē modi ca ſuſpicio non dꝫ am ſapiētis īmutare Itē aliq̓s poteſt ſe obligare ſub̓ pericu lo beneficij ſui Itē licitū ē ꝑnicuiqꝫ r̄ nunciare iuri ſuo. ¶ De ſortilegÿs. A tabulis. Cci. In capitulo iſto dicitur ꝙ furta ſunt requirenda ſorte in tabulis vel cōdicibus aut alijs nec diui nationes aliencis in aliqͥbus ribus qͥs ob̓ ſeruare pre ſumat et qͥ contra fecerit qua draginta dies peniteat. Nota hic penaꝫ illorū qui ſortē et diuinationes exercent Ex tuorū tenore. Ca. Quidā phr̄ v. noīe acce ſſit cū quodā infami ad locū priuatā non illa intētione vt demo niū̓ inuocaret. ſed vt poſſet inuenire fui tum cuiuſdā eccē per inſpectōem aſtrola hij patriarcha granden̄. ſiguificauit hoc dn̄o pa. vn̄ ipſe ſcribit eidē dicēs ꝙ licet ex hono zelo ⁊ ſimplicitate phr̄ ille hoc ſe feciſſe proponat tamē non modicā rō culapeccati cōtraxit quare mandat quāti nus per annū ⁊ āplius ſi eiviſū fuerit eū ab̓ altaris miniſterio precipiat abſtiner̉ et ex tūc officiū ſuū poterit exercere. Ro. ꝙ ſimplicitati parcēdū ē. Itē pene ſunt arbitrarie. Itē nota hic penā illorū qui hmōi inſpectiones vel diuinatōes exercēt Ecca veſtra ¶ Ca. Vacāte lu cana ecca canoniti cōueniētes in vnū̓ de futuri paſtoris electione tractaturi vnij eligerunt ex ſe per ſortē qͥ vice capituli tres eligeret electores per quos vice oī ꝓuideretur eccē de paſtore quibus ab ip ſo electis duo ex illis tertiū ex ſe magiſtꝝ x. eligerūt qꝛ ſub̓ hac forma eis. data fu it eligendi poteſtas. vt vel ex ſe vel ex ali is eligere poſent electōem iſtā per nunci os ſuos preſentauerūt dn̄o pa. petentes

De delic. pue.
eam cōfirmari dn̄s pa. examinato tali ꝓ ceſſu dignū multa reprehenſione ꝓ eo ꝙ ſors in talibus interuenit electōem cele hratā de predicto magiſtro ad grāra con firmationis admiſit ſortis viū in electio nibus perpetua cōdemnans ꝓhibitione. Iota ꝙ cū ſub̓ hac forma datur aliqͥbꝯ eligendi poteſtas vt vel ex ſe vel ex ali is eligere poſſint. tūc poſſunt elinere ꝑ nū ex ſe. alias nō ut hic colligitur Itē ad que pertinet cōfirmatio ad ipſū ꝑtinꝫ exami natio ꝓceſſus ⁊ perſōe. Itē ſortes in electionē prohibite ſunt. De colluſione. Cripta fraternitatis. Ca. Quidā accuſauemt adrignū ē piſcopū tandē accuſatores cū a driano in amiciciā cōuenerūt deſiſtendo ab occaſione ſignificatū fuit hoc dn̄o pa ꝙ per colluſione̓ deſiſterēt ab̓ accuſatione vnde ſecibit pa. xp̄is de corint. ſuper hͦ di cens ꝙ qualitas facinoris nunciati ipſū inducit vt talia diſſimulare non deheat cū qͥr̄am inter ſe feciſſe dicatur. vn̄ mā dat hoc diligēter inquiri ne forte hmōi cōcordia non ex caritate ſed ex premio ſit cōparata. Nota ꝙ qualitas facti con fideranda ē. ¶ Itē non lꝫ recedere ab ac cuſatione ex pcenmo ¶ Crimina. Irā iſta per ſe pꝫ. Nota ꝙ crimina ſerel audita indiſcuſſa r̄manere nō dn̄t qꝛ criminapndecūqꝫ cla ruerint punienda ſūt ¶ Audiuimue Ca. Quidā cleri ci ſuꝑ bene ficijs q̄ poſſident ſe permittūt et ſuſtinent ab̓ alijs moleſtari. et poſtmo di̓ vt queſtioni cedet ⁊ illi qͥete poſſide ant quaſi nomine trāſactionis ſoluūt il lis qͥ eos moleſtabant de ipſis beneficijs annuā penſionē vt poſt mortē illorū ſibi ſuccedant in beneficijs illis ſuꝑ quibus
facta ē colluſio peruenit hoc ad nociciā do mini pa. unde m andat dioc. ep̄o qucti. ſi cōſticerit ei clericos ſue iuxiſdictionis ꝑ colluſionē fraudē hmōi cōmiſiſſe eos he neficijs illis ſuꝑ quibus dolluſū ē nō diſ ferat ſpoliare cū ſatis eſet indignum ſi fraus ⁊ dolus qͥ in aliorū premudiciū nitū tur cōmitere in eorū incōmodum nō r̄dū dent. Nota ꝙ prelatus nō poteſt eccam cōſtituere penſionariā. Itē fraus ⁊ dols nō debent alicui prode ſe. In tantū. Ca. archiep̄s ache rontinus ſuper ſimonia et alijs crinini bus in tantū fuerat difamatus ꝙ ſine ſcandalo et periculo nō poterat c̄pliusdiſ ſimulari. vn̄. pa. multorū claimaribus ex citarus horū inquiſitōem cōmiſit ſed ꝓp tex tergiuerſationes ipſius ⁊ callidita tes cū ipſis inquiſitoribus ⁊ examinaito ribus vt dicebatur colluſione fecerat et teſtes duxerat corrupendos ita ꝙ nō ſo lum predicti exceſſus remanſerunt hac tenus incorrecti verū etiā peiora priori bus cōmittere nō expauit. vnde mandat pa. quibuſdā quatinus ſi de h̓mōi colluſi on ac corruptione cōſtiterit ex intenro ſuper premiſſis exceſſibus ⁊ alijs iaqui rant que viderint inquicenda alioqͥn ſuꝑ neuis tantū inqͥrant. Nota ꝙ non 13 alicui corrupere iudices vel inqͥſitores ſ teſtes vnde puniri dꝫ ex colluſione et ite cum inquiri Itē crimina ſemel dimiſſa iterū puniri non dn̄t. De delicto puerorū Ca. Quidē vole Veris bant pueris etiā grandiuſculis peccatū attribuere niſi poſtquar tūdecimū annū cū incipiunt pubeſcere di cit grectorius iſtud merito caderemus a non eſſent alia peccata niſi q̄ mēbris ge nitalibus cōmittūtur ſed furta mēdatia
hhr

periuria ſunt peccata et puerilis etgēple na eſt his verū̓tamen non ira punienda ſunt in his vt minaioribus puniūtur. Itē notaꝙ pueri doli capaces peccare poſ ſunt in multis ⁊ punire dn̄t ſed non ī tā cum ſicut incuores et ita peierore poſſunt Itē oe̓ delictū cadit in puerū preter delic tū carnis. Itē rōe etatis imitius cgitur ¶ Referente. Ca. Quid a puer x. annorūdū̓ cū ailijs pueris ſagiticiret quendā aliū puerū fortuito caſu ſagitta percuſſit ⁊ mortuus fuit propter qd̓ ab bas ſancti remigij a patrē ipſius pueri centū ſolidos requirebat ẜm cōſuetudi nē illius terre vnde dictus h. pater pueri appellauit ad pa. ſuꝑ hoc ſcribit pa. hex monen̄ ep̄o dicēs qꝛ pueri non ita puniū tur ẜm leges ſicut illi qͥ ſūt maioris eta tis. mandat quati. ſi cōſtiterit filiū pre dicti h. infra xiiij. annū eundē exceſſum cōmiſiſſe predictū abbatē moneat et cō pellat vt ab eode̓ h. predictes centū ſoli dos propter aliquā cōſuetudinē non exi gat nec requirat ꝓ tꝑali pena. Lora ꝙ etas excuſat a tanto ſed nō a toto. Itē pro delicto filij minoris xiiij. ānis pena pe cuniaria patex puniri non dꝫ. De cerico venarore. Viſcopū. Ca Dicitur ī ca pitulo iſio ꝙ ep̄s preſbiter dici conus aues ad venandū aut canes habe pe non dn̄t qd̓ ſi aliqͥs eorū in hac volup tate īuentus fuerit ep̄s tribus menſib̓s a cōione preſbiter duobus diaconus ab oī officio ſuſpendatur. Nota clericis qui um et canū̓ vencitiones cā voluptatis ꝓ hibentur ſic e̓ ar. ꝙ hec eade cā neceſſita tis exercere po ſſunt. Itē nota hic pe nā clericorū qͥ venatōes exercent. ¶ Oībus. Ca. In hoc capitulo prohibētur oībus clericis venatōes et
ſiluaticas vagationes cū canibus exer cere et accipitres ⁊ faloones interdicūtur ciſdē̓. Rota ꝙ oēs venatōes cū caniẜꝙ et quibus clericis prohibentur. De clerico percullo. Eci Si aliqͥs in ſa I qus. cro gradu percu ſorextiterit cor ripicitur et ſꝫi ſe nō emendauerit deponat̉. Nota ꝙ clerici perciſſores eē non dn̄t. ¶ Preterao Ca. ep̄s rarentinus fecit cedi fuſtibus quandā mulierē cōtra ordinē ſacerdotij q̄ poſt octo menſes deceſ ſit ſed nō prepter illā percuſſione perue uit hoc ad noticiā dn̄i pa. vnde ipſe prece pit illū dnohuemenſibus ab adminiſtra tionē miſſarū abſtinere. quid ad ordineꝫ ſuum noluit habere reſpectū. Notaqꝫ ē piſcōpus non dꝫ eē percuſſor nec per ſe nec per aliū in debito modo. ¶ Preſentiū Ca. Quidā preſbi ter fuit in quodā. cōflictu pro parte illo rum qͥ violentiā repellabant in qͦ cōflictū lcipides ꝓiecit ſed alij quē non percuſſit aliqui occiſi fuerūt illuc per alios. dubi tauit on eēt ei īputandū. acceſſit ad pa. ipſe intellecta eius cōfeſſiene precipit il lum abſtinere ⁊ celebratione miſſarū ꝑ bienniū ita ꝙ ſi aliud nō impediat extūc ſuū officiū exēquatur Nora ꝙ in dubi is tutior via eligenda e̓. Itē clerici con flictibus intereſſe non dn̄t. vnde punit̓ ad cautelā et ſic ē a. ꝙ aliqͥs punitur ex alterius culpa. Continentia. ca. Quidā acco litusp. nomine arma ſumpſit ad reſiſte dum predonibꝰ et ī illo conflictu tree fu erunt vulnerati ad mortē tamē homici dia illa neqꝫ facto neqꝫ cōſilio eius per petrata fuerune tandem aiccolitus ille ad religione tranſiuit volebat ꝓmoueri ad

De cleri. excōiſacros ordines. queſitū fuit a pa. an poſ ſet. rn̄ ꝙ t̓ad frugē melioris vite tranſi uerit poterit ad ſub̓diaconatus ordinē ꝓmeueri. et altaris miniſteriū exercere Nora ꝙ nō dn̄t clerici intere ſe talibs tēflittibijs vnde iſte punitus fuit lꝫ cul pahil̓ nō fuerit. ſꝫ ad cautelā potius. De maledicis. Anotuit. Ca. Quida cleri ci in preſentia multorū quedam verba ꝓtulit ī cōtemptū et depre henſionē officij et beneſicij dn̄i pa. figmn ficatū fuit ei et incindat cuidā vt illū cle ricū a ſua temeritate cōpeſcat. vt pena il lius ſit alijsī terrorē ne de cetero cōtra ro manam eccām verba talia proponat. No ta ꝙ prinaipi ſuo ſeu prelato ſuo nemo maledicere dꝫ. Itē pena vnius dꝫ eē me tus multorū. ca. Stutuit̉ in Statuimus. capitulo iſto qualiter puniri debea̓t qui publice hlaſphemici dicere preſāplerint contra deū et alique̓ ſanctorū eius et pre cipuꝫ contra beatā vtrginē. Et per epͥm ſuū pena iſta e imponenda ꝓut inferius ānotatur Si vero aliqͥs penā iſtā recipe re noluerit eccē ſibi interdicatur iagre us ⁊ in obitu capeat eccleſiaſtica ſepul tura. Itē ſi hlaſphemus diues fuerit pertꝑalem poteſicitē mulctetur pencixi. ſolidorū alioqͥn xxx. ſiue xx. et ſi ad hoc non ſufficit v. ſolidi vſuaris monete nul la ī hoc miſericordrā habiturus et ſi pote ſtas hoc non fecerit per ep̄m cōpellatur⁊ hoc ſtatutū ponatur inter alia ſtatuita cō munitatū. Nota ꝙ contrri deū et alios ſā ctos ⁊ p̄cipue beata̓ vire me̓ inblaphem am nemo ꝓxumpere debecit alias punit̉ prout hic dicitur. Itē ar. ꝙ pene pn̄t cō mutari. Itē ar. ꝙ vna iuriſdictio iuuat̉ per aliā. Itē vbi iundex ſecularis negli
git facere iuſticiā per ep̄m dꝫ ad hoc cō pelli. De clerico excōicato depoſito vel inter dicto tumiſtrante. Si qͥs ep̄s. Ca. Statutū ē in canone apoſtoloꝝ ꝙ ſi epi copus phr̄ dicconus iuſte depoſi tus fuerit ꝓ certis criminibus ⁊ poſtea auſus fuerit attractare mmniſteriū ſibi ā te depoſitōeꝫ cōmiſſum ab eccā at ſanda tur. Nota ꝙ depoſitus diuinū miniſte riū̓ vlterins attractere non oꝫ alias pu nitur vt hic dicitur. Ca Spaty Si qͥs preſbiter tū fuit in cōſilio anhiocen̄ ꝙ ſi preſbiter aut alius clericus dectradatus fuerit ab officio ſuo pro certis crimmibus ſuſpen ſus. et ipſe poſtmodū per cōtempiū et per ſuperhici aliqͥd de miniſterio ſibi prohibi to agere preſumpſerit ſi ab epiſcopo ſuo admonit ꝯ nō deſtiterit excōicetur et qͥ ei participauerint erūt excōicati et ſimicit̓ qͥ participauerint clericis vel laicis vel fe nimnis excōitatis excōicati ſunt. Si vero aliqͥs iſta cōtempſerit et epiſcopus illu corrigere non poterit inuocetur auxiliuꝫ regis et exilio damnetur. Nota ꝙ cleri cus depoſitus vel ſuſpenſus ab epiſcopo ſuo miniſteriū diuinū agere non dꝫ. Itē qͥ per eccam non corricitur per ſecularem poteſtatē ad requiſitōem epiſcopi corri gatur. Ca. Dicitur hic ¶ Clerici aūt ꝙ ſi aliq̓ clerici ab̓ epiſcopis ſuis aut eti am de mandato pa. ab alienis epiſcopis interdicti vel excōicati fuerint et an̄ abſo lutō em̄ diuina officia celebrauerint niſi moniti et cōtinenti r̄dierint perpetuo pro caſu tante preſumptionis deponātur. No ta ꝙ monitio ſꝑdꝫ precedere vindictam Itē nota hic penam illorū qͥ excōicati vel
hh̓

interdici celebrant .ſ. ꝑpetuā depoſitōe ¶ Iatoree. ¶Ca. Quidā preſbi teri accedentes ad pa. intimciuerūt ei ꝙ tā ipſi ꝙͣ multi alij poſtꝙͣ interdicti et ex cōicati juerūt diuina officia celebratū nt vn̄ naidat pa. archiep̓o tolletan̄. ꝙ ſi xl. ſolūmodo vel pauciores in hoc deliquerūt oēs in perpetuū̓ ab̓ officio ſacerdata i de ponat. Si vero multitudinē magnci ī hoc xccaſſ⁊ cōſtiterit illos deponat qͥ cām de icti dederū̓t alios qͥ nō tm̄ deli aſ icio ſuſpendat adtēpus ⁊ oībus ẜm y ſibi viſū fuerit p̄niam iniungat. Rota vltra xl. maultitudinē appellari. Itē qͥ ex cōmanicati vel interdicti celehrāt ſūt de ponendi. Itē ph̓i minor ē culpa ingior dꝫ exexceri vindicta. Itē multudini par cendū ē. vnde verſus Ob ppl̓m multā cri men ꝑtranſit inultū. Itē penitentia ē arbit caria. ¶ Nud dn̄s Fa. ep̄s hildenſe men̄. nō petita nec obtēta licētia dn̄i pa. eccā h̓ilde ſemen̄. xelicta herhipolen eccāꝫ auctoritate propria occupauit ꝑropt̓ qd̓ pa. inqdauit exo incigdehurgen̄ vt cū ſac tū illud notoriū eēt in partibhus illis n ſi infra xx. dies ab adminiſtratione her bipolen̄ eccē ceſſaret ipſū excōicatū pub lice nunciaret ꝙ idē epiſcopus nō diſtulit ad implere ipſe vero nihilominus diuinci poſtmodū̓ officia celebrauit et fecit ſib̓i cib̓ alijs celeẜrari et ſe ingeſſit celeẜrati oni diuinorū ipſe vero poſimodū in pre ſentia dn̄i pa. cōſtitutus ſuū reconnoſcēs errorē miām et nō iudiciū poſtulauit tn̄ in ſuā excuſatōem prepoſuit ꝙ cū magde Surgen̄. epiſcopus nō eēt ordinarius iu dex eius nō credebat ꝙ monitione non pre miſſa auctoritate delegata poſſit proced̓ re contra ipſū vn̄. cū ante factū nec poſt irās ab eo monitorias accepiſet. pecca te non credebat ſi diuina efficia celeẜra
ret me cime cū ſili nō cōſtaret niſi per fa naam de jmā cōtra eū laca dn̄s pa. hisau ditis ſcribit ca. herbipolen. dicēs ꝙ licet in hoc nō videcitur oīo culpabilis extiti ſe qꝛ tamē in dubijs via tutior ē eligēda quauis dubitaret de ſuiā contra ipiū la ta dehuit potius abſtinere ꝙͣ ſacramera eccleſiaſtica pertractare. Nud vero qd̓ allegabat ꝙ ſub̓ ſpe venie poſtꝙͣ nouerat ſe excōicatum a pa. ſibi fecit diuina offi cia celebrari ⁊ aliorū cōmunioni ſe inge ſit ipſū nō excaſat ſed pottus cōtra eum facit cā ſub̓ ſpē nullus deheat delinquere et grauius ē excōicato nō vitare alioē ꝙͣ ab alijs non vitari. qꝛ exvicatus poteſt vitare alios ſed nō poteſt ab̓ alijs euita ri pa tamē facit ei grām qꝛ nō īponit ei penara quā canon illis īponit qui poſt ex creatōem preſumunt cel ẜrare diuina ī celeb̓rationi ſe ingerūt diuinorū. Notaqꝫ epiſcopus ſine licētia pa. eccām dimitter̉ non poteſt. Itē qͥ dubitat de fuiā contra eū lata cū per famā hoc intelligit potius. abſtineat ꝙ celebrat vel celebret qꝛ illd̓ eſt tutius. Itē ſub̓ ſpē prac̓ nullus pec care poteſt vel dꝫ qꝛ poſſet cōtingere ꝙ tē pus non haberet etiā ad cōfitendū. Itē ficut exvicatos vitare debemo ſic extōica ti non extōicatos vitare debent alias pec cant IItē poſt excōicatōem̄ nullus dꝫ ce lebrare vel celeẜrātioni ſe ingerere diui norū alics dꝫ deponi Fraternitatis tue. Ca. archi epiſcopus hiſuntinus excōicauit quoſdā p̄peſbiteros ⁊ clericos pro ſuis exceſſibꝫ qͥ nihil ominus excōicati celeẜrarūt diui na. que fiuit archiepiſcopus ⁊ pa. vtxuꝫ po ſſit eos a ſuis beneficijs ſpoliare. vn̄. pa. ꝙ ſi canouice ſūt exteicatōis mā īno dati et poſtea preſumpſerūt celebrare di uina poterit eos oībus beneficijs eccleſ aſticis ſpoliare. Nota qualit̓ puniunt̉

De clexi. excōi.
qͥ celebrant excōicati qꝛ oībus beneficijs eccleſiaſticis ſpoliantur ¶ Poſtulaſtis Ca. Quidā cleri dierant excōicati tꝑe ſue excōicatōis ec cleſiaſtica beneficia ſūt adepti. queritur virū ea poſſint cetinere. rn̄. pa ꝙ cū excōi catis cōi cari non debeat. excōicatis cleri cis. bene ficia cōferri nō poſſunt. nec poſ ſunt illa retinere niſi cū eis fuerit diſpen ſatū cū ipſa canonice nō fuerint cōſecuti et illi qͥ ſcienter tal ibus illa beneficia cō tulerunt tā diudebent a collationē bene ficiorū ſuſpendi donec ſuꝑ hoc veniā con ſequi inapeātur vt in eo puniātur in quo delinquere p̄ſumpſerant. Secūdo ponit alia queſtio. Clerici quidā et monachi⁊ moniales celeẜrauerūt in locis ſuppoſitꝭ interdicto tꝑe ipſius interdicti et adhuc celebrare diuina nō ceſſant propter qd̓ etiā ſūt excōicatōis Iniā innodati. querit̉ qualiter iſti ſut puniendi rn̄. pa. ꝙ cleri di qͥ talia p̄ſumpſerunt ſūt eccleſiaſticis bene ficijs ſpoliandi. monachi et monia les in artioribus monaſterijs ſūt ad a gendā ꝑmēm detrudendi. Nota ꝙ excōi catis beneficia cōferri nō poſſunt et ſi cō ferantur nō poſſunt ea retinere niſi cura eis diſpeſetur. Itē cōferētes excōicate beneficia puniūtur in collationibus he neficiorū vnde puniūtur in qͦ peccauerūt Itē in locis interdictis nō ē celebranduꝫ aliter faciē̓tes puniūtur vt hic dicitur. qꝛ elerici beneficijs ſuis ſūt ſpoliādi. mo nachi ⁊ moniales in artioribus monaſ terijs At detrudendi Propoſuit. Ca. Ep̄s tuſcula nus erat legatus in partibus lemonice. quidā de lemoni. ſupplicarunt legato pro ſe ⁊ magiſtro p. ut eiſdē in lemonicen̄. ec cleſia prouideret et eos faceret recipi in canonicos ⁊ in fratres precipue cū quī qꝫ vel quatuor prehende ab vltima ordi
natione ipſius eccē pacarent ibidē. lego tus citatem lemonicen̄. ingreſſus canoni cos monuit dilige̓ter vt illos in facros reciperent et in fratres ad predictas pre hendas vacantes ꝙ cū poſt petitas indu cias facere nō curciſſent legatus de predi ctis prebendis inueſtiuit eoſde̓ poſtmod̓ vero penitētiarius lemonicen̄. contra pre dictū magiſtrū p. lrās impetrauit ad qͦſ dam iudices delegatos corā qͥbus pecijt inſtitutōem factā de ipſo caſſari et ipſū r̄. moueri ab eccā lemonicen̄ ꝓ eo ꝙ tꝑe ſu ē inſtitutionis erat excōicatus per ep̄m lemonicen̄. pluribus anis an̄ ſuā inueſti iurā ſuper hoc teſtes ab̓ vtraqꝫ parte ꝓ ducti fuerūt. iudices cam inſtructā remmi ſerunt ad ap. ſe. partibom preſentia pa. cōſtitutis ex parte predicti magiſtri que dam ꝓpoſita fuerunt pa. vero auditis qͥ partes proponere voluerūt acta iudicū fecit inſpici dilige̓ter et inuenit eē proba tū per teſtes penitētiarij ꝙ ep̄s lemoni cen̄. predictū magiſtꝝ p. et quoſdā alios excōicauerat pluribus ānis ante inuel titurā dicti magiſtri p. ꝑ teſtes vero ma giſtri p. probatur ꝙ epiſcopus predictū magiſtrū et alios clericos ⁊ etiā laicos per tres ānos abſoluit anteꝙͣ dictus mā giſter fuerat inneſtitus et ꝙ epiſcopus dicto magiſtro cōicauit poſtea in ecca et in menſa Sed quia penitētiarius nō ꝓ bauit dictū magiſtrū tꝑe inueſtiture ſue excōicatū extitiſſe ab̓ epiſcopo ſuo ſicut obtulerat ſe probaturū cū ex parte ipſi us magiſtri fuerit facta fides de abſoluti one et cōmunionē epiſcopi dn̄s pa. ꝙ de predicto magiſtro per legatū predictuꝫ factum ē per diffinitiua ſniām approba uit. Nota ꝙ qͥ fuit pablice excōicatus adhuc preſumitur excōicatus niſi ꝓbet̉ ab̓ ſolutus. Vnde nota ꝙ qͥ abſoluitur lit teras ſue abſolutiōis obtineat ad caute
hh ijj

lam futurorū vt hic patet. Itē dū quis ē excōicatus nullū beneficiū eccleſiaſti cū obtinere poteſt. Itē cri ep̄s cōicat pre ſumit̓ nō excōicatus tn̄ reſumptio talisnō ſufficit nec propterea ē cib̓ſolutus. Apo ſtolicr ſedis. Ca. duo ca noni⁊ pragen eccē ꝓ eccē pragen̄ ordina tione qcceſſerūt ad ap. ſe. obiectū fuit e is ꝙ erant ſuſpenſi vt ſic repellerētur ipſi volebant probare niqis illas nullas eē et eis ignorantibus latas fuiſſe pa. rela xauit illas ſniās ad cautelā ne ordinatō eccē differretur. Sed qꝛ tꝑe ſuſpe̓ſionis ignari celebrauerunt diuina eos ꝓhabi lis excuſat. ignorantia. Si pero craſſa⁊ ſupina qͥ erronea ignorātia fuerit propt̓ qd̓ īdigeant diſpēſatione pa. diſpeſauit cū eis. Lota ꝙ ſi ſuſpēſus ignorāter di uina celebrat nō incurrit irregularitatē niſi ignorantia craſſa fuerit et ſupina. Si celebrat. Ca. aliq̓s parti cipauit excōicato in locutione vel oratiōe et ſic incidit in minorē excōicatōem cōſu euit dubitari de tali vtrū ſi celebracet tē pore talis extōicatōis eet irregularis rn̄ pa. ꝙ licet grauiter peccet celeẜrando nō tamē eſt irregularis et eligere poteſt et alia q̄ iuridictiones exiſtunt exercere ta nen ſi talis. ſciēter electus fuerit talis e lectioe̓ reprobonda pro eoꝙ eligitur ad ſuſceptōem eorū a quorū perceptionē pͥ uatus ⁊̓ per ſanctos patres. Peccat autē cōferendo. Dixit j. ꝙ talis excōicatus pec cat celeẜrando. vnde poterat forte aliqͥs dubitare vtrū ſacramenta ab eo collata habeant effectū dicit pa. ꝙ ſacramenta illa nō carecnt effectū licet ille peccet cō ferendo et redditur rō cū ille nō videatur remorus a collatione ſacramentorū ſed a participatione q̄ cōſiſtit in ſola percepti one. et hec verba ſūt dummodo nō inge rat ſe pertinaciter cōmunioni ercōicatoꝝ
in cōtemptū ecce contra ꝓhibitōem ſui ju perioris ꝙ ſi poſt admonitōeꝫ legittimā fecerit dꝫ excōicari et ſic poſtea celeẜran do ſacramenta ab̓ eo collata virtutis ca rebunt effectu ⁊ priuatus erit ⁊ electio ne et iuriſdictione. Rota ꝙ lit atuēmi nori excōicatione irregularitatē nō īcur rit et poteſt eligeres alia facere qͥ ſib̓i cō petunt rōe iuriſdictionis eligi tamē non poteſt. De clerico nō ordinato rainiſtrāte. I quis. Ca. Statuit hornuſ da pa. ꝙ ſi aliqͥs nō ordinatus ita pre ſumtuoſus fuerit vt vlla ne ce ſitate inſtante tanꝙͣ eēt ordinat ꝯbap tiſauerit aūt aliqd̓ diuinū officiū exercū erit propter ſuā preſumptione̓ abijciat̉ ab̓ ecca et nunquā ordinetur. Rotaq in neceſſitate qͥlibet baptiſare poteſt Itē nota hic penā nō ordinati miniſtrātis. ¶ Ex lr̄is. Ca. Quidā diacon ioāines noīe anteꝙͣee̓t in ꝑreſb̓iterū ordi natus miſſarū ſolēuia vſurpare preſum pſit. q̄ritur qͥd iuris ſit de illo rn̄. pa. ꝙ ad officiū ſacerdotis nō poterit ꝓmoueri. a diaconatu hiennio vel triēnio ẜm ꝙ di oceſano viſū fuerit ſuſpemſus maneat de bene ficio poterit cū eo miſericorditer agi ne ſuſtētatione priuatus ad ſeculi nego cia incleri obprobriū reuertatur. vt cuꝫ eo ſecurius diſpenſetur ſibi cōdigna peri tentia īponatur ſalub̓rius tamē faceret ſi ad vitā regularē ſe tranſferret. Nota hic penā illorū qͥ celeb̓rāt nō ordinati pu niū̓tur enī in eo in qͦ peccauerūt. Itē pe ne ſūt arbitrarie. De clerico per ſaltā ꝓmoto. Ca. Quidā ſub̓di Ve lpē. aconus ꝑ. noīe diaconatus ordi ne pretermiſſo ſe fecit in preſbi

terū ordinari poſtmodū cōfeſſus fuit ſe cceto epiſcopo ſuo ſe neſcire ſi rectaliter ſe haberet. ſed exquo boniviri hoc ⁊fere bant inter quos fuerat cōuerſatus crede bat aſſertioni eorū cū tanc tꝑis qn̄ in fe riores ordines ſuſceperat cōſtitutus eſ3 infra ānos diſcretionis. queſiuit ep̄s a pa. qͥd eēt de eo agendū. vn̄ mandat pa. ei quatinus cōdiunā p̄niām ꝓ hꝫ negli nentia ei īponat quā peracta ipſū in dia conū ordinar ꝑrocuret. qꝛ nō intellitꝫ iteratū quod neſcitur eē factū et ita d̓ mi ſe ricordiā ꝑmittat eū miniſirare ī ordine ſacerdotis. Nota ꝙ nō dꝫ qͥs mnmiſtra re in iaiori ordine niſi habeat inferiores Itē nō dicitur iteratū qd̓ neſcit̉ eē ſcm̄. De eo qͥ furtiue ordines ſuſcepit. Eniens. Ca.clericus qui da̓ p. noīe acceſſit ad pa. expo nens eide ſe furtiue diaconatus ordine̓ ſuſcepiſſe. vnde mandat pa. ep̄o di oce. ꝙ ſi non fuit ab ipſo vel cb̓ aliqͦ ar chidia conorū ſuorū vel prelatorū ſub in terminatione anathematis prohibitus cōdigna penitētia ſib̓i impoſita ꝓmoueat ipſū ad officiū ſacerdotis diſpēſatiue pro arbitrio ſuo niſi alia īpediant. Si vero ex cōmunicatio ſuꝑ hoc facta fuit ipſū mō neat vt in aliqͦ monaſterio ſeu canonica habitū ſuſcipiat regularē. et poſtquā fu erit ibi aliquo tꝑe laudabiliter cōuerſa tus poterit cū ille miſericorditer prouid̓ re. alioquin nulla rōe pa. permittit eū ad ſacerdotiū ꝓmoueri. Nota ꝙ archidici coni et alij prelati pn̄t excōicace. Itē cu eo qͥ poſt excōicutōem furtiue ordinatur non pote ſt ep̄s diſpenſar. alias pōt. qꝛ excōicatus diuinū preſumit officiū exer cere. Itē cir. ꝙ ingreſſus religionis nō collit irregularitatē cū h. latore. Ca. quidah̓. no
mine acceſſit ad ep̄m tꝑe ordinationis ⁊turta cōſuetudinē patrie cōtulit ei qua tuor minores ordines quibus nō cōtenta furtiue preter cōſcientiā ep̄i ordine ſub diaconatus accepit poſtmodū vidēs ꝙ ma lefecerat ad pa. acceſſit rē ſib̓i exponens quic ipſe multū exce ſſit. mandat pa. dio. ep̄o vt eū in minoribus ordinibus miniſ trade permittat ſi vero donū̓ religionis intrare voluerit ſi alias dignus fuerit ab bus ſuus ſi voluerit in alijs ordinibuscū eo poterit diſpenſare. Nota ꝙ oēs mino res ordines vnci die poſſūt cōferri. Itē eodē die non dꝫ qͥs accipere minores ordi nes cū ordine ſacro. Itē fauore religiōie ſit qd̓ alias nō fierēt. Itē cū tali ſi religi onē intrauerit poteſt abbas diſpenſare. Innotuit nobis. Ca. Quidaꝫ clericus g. nomine et duo alij cū litteris ep̄i ſui. acceſſerūt ad epiſcopū ſeguntiū vt ordines reciperēt qb̓ eodē epiſcopus dū accederet ad ordinatōem excōicauit qͥ cūqꝫ ſe ad duos ſacros ordines ingere ret predicti clerici nihil ominus ſubdia conatus et diaconatus ordines ſuſcepe runt furtiue. queritur quid iuris ſit de il lis rn̄. pa. ꝙ illi de rigore non debent ī ſu ceptis ordinibus miniſtrare ſed ſi ad reli gionē voluerit ſe tranſferre peracta pe nitētia ſi laudabiliter ihi fuerint cōuer ſati dioceſanus illorū de licētia pa. cū eis poterit dijpenſare vt in ſuſceptis ordini bus miniſtrēt. Nota ꝙ nullus duos ſa cvos ordines eodē die recipere dItē fauore reiigionis facilius cū aliqͦ diſpē ſatur. Itē poſt excōicatōem latā ne a liqͥs recipiat ſimul duos ſacros ordīese odem die hos ſuſceperit epiſcopus cū illo diſpenſare non poteſt tanquā cū eo qͥ ex cōmunicatus diuina preſūpſit celebrare Itē ar. ꝙ ingreſſus religionis non tollit irregularitatem.

De exceſfihus p̄latorū ⁊ jub̓ditorū. Ca. epiſcopi preſ Exuenit biteros ⁊ alios clericos quaſi fi lios ⁊ fratpes frat̓na dn̄t carita te tractare ſed ipſi cōtrariū faciebant et niſi ad volantatē ſuā eiecit pecuniā ſol uerent diuinū officiū interdicehāt eiſde̓ vnde incindat pa epiſcopis quatinus in e os tallias ⁊ exactiones indebitas exer cere nō preſumant nec de cetero illos gra uent radebite ⁊tractent inhoneſte et ſine cōſenſu capituli ſui ipſos ſuſpedere vel e o rum eccas interdicere non preſumāt. neqꝫ duas eccās quarū vna ſufficiat ē os habere permittant. nec aliquos excōi cent ſine ordine iudiciario Scituri ꝙ fi contra fecerint pa eos taliter puuiet ꝙ timore pene ſue alij a ſimilibus abſtine hunt. Nota ꝙ epiſcopi ſubditos augra uaxe non indebite dn̄t. Itē ſine cōſilio capituli non dn̄t ſuſpendere clericos vel eccās interdicere nec excōicare ſine ordi ne iudiciario. Et ſic nota ꝙ ordo iudicia rius. ſeruari dꝫ in ſniā excōicationis fiue ſuſpenſionis. Itē pena in ius dꝫ alijs timorē inferre. ¶ Ad hec. Ca. Quidā epiſcoꝝ ſuffraganeus cantuarien̄ aarchiepi ſ copi plures eccās cōſtituit īmunes a cōſuetu dine et obſequio archidiaconorū propt̓ quod redditus eorūdiminuit. peruenit hͨ ad pa. vn̄ mādat archiepiſcopo predicto quatinus prefatū ep̄ ſcopū ſuper hoc cor rigat et emendet ita preuideat ꝙ archi diaconis ſua iura ſernetur illeſa in eocū eccleſijs ⁊ preſbiteri illis debitā exhibe ant reuerentiā et honorē. Nota ꝙ epiſco pi iura archidiaconorū et etiā alioꝝ pre latorū diminuere non pn̄t nec eorū iuri dictionē eis auferre. Ca. quidā archi ¶ Ad aures.
dicitoni exonen̄ epiſcopi in ecclelijs que in ſuis archidiaconatibus vacabant ſe auctoritate propria intrudere non verēt̓ et eas ſuis vſibus deputabant cū perſo nas deberent inſtituere in eiſde̓. peruenit hoc ad pa. vnde mandat epiſcepo exen̄. quatins illos qͥ tali modo eccās occupāt vel detinent occupatas eccleſiaſtica cen ſura cōpellat vt eas dimittant et eais ea dinet de perſonis idoneis. prefatos vero archidiaconos pro tāta preſumptione puniat aī aduerſatione cōdigna. Nota ꝙ non dꝫ aliqͥs ſibi retinere qd̓ alij nec. e habet daxe. Itē nemo dꝫ ī ſeipſū īgere re ad id qd̓ alij debetur. ¶ Clerici. Ca. Quia clecici et laici laborant illo vicio ſodomitarū prop tex qd̓ iradei venit in filios diffidentie et v. ciuitates igne cōſumpſit. Statuit lat. conciliū vt quiqꝫ illo vicio depreſenſi fu exint deijciantur ⁊ clero vel ad agen dam p̄nicim in monaſterijs detrudātur. ſi laici fuerit excōicētur et acetu fideliū excludantur. Nota ꝙ clerici laborātesui cio ſodomitico a clero eijcidebent vel ī mo naſterijs detrudi. Itē laici laborātes es dem vicio excōicari debent et a cōſortio fi delium excludi. ca. Statu ¶ Sone ſi epiſcopi. itur in capitulo iſto ꝙ epiſcopi aliqͥd cb abbatibus pretex debita obedientiā con tra libertatē huic ordini cōceſſam nō exi gant. Si aūt amplius exigerūt liberum ſit abbartib̓s huius ordinis aucioritate apoſtolica denegare qd̓ petitur. Notaꝙ abbates dn̄t epiſcopis obedientiā. Item non lꝫ epiſopis aliquid petere contra li berratē a dn̄o pa. aliciū cōceſſam alioqͥn licite denegatur quod peticut Ca. aliqͥ ſunt con ¶ Illud etiā ſtituti vicarij in eccleſijs auctoritate ep̄i ſcoporū qͥ obligati ſūt ꝑſonis eccleſiaꝝ

fide et ſacramento. vicarij iſti ſe in ſuper hiā erigentes falſo aſſumebant ſibi no men perſonatus cōtra fidem et iuramen tū. Sratuit alex. pa. ꝙ ſi ſuper hoc in iu recōfeſſi fuerint vel cōuicti de cetero in e od ep̓am ad exetutōem ſui officij nulla tenis admittātar. Nota ꝙ cōfeſſus in iure ꝓ conuicto h̓abetur. Itē cōfeſſio in iure et cōuictio equiparātur Itē qͥ cōtra ſide et iuramentū venit tꝙͣ falſarius ⁊ ꝑ iurus dꝫ expelli de toto epiſcopatu. Cūad quorundā Ca. Statu tū fuit in. ateran. cōcilio ꝙ prelati e ccā rum cū viſitant eccas ſuas certū nume rum equorū et perſonarū debent habere. ſed quidā prelati hoc nō ſeruabant. vnde quida̓ prelati quarundā eccārum petie runt a dn̄o pa. ſibi ſuꝑ hoc pcouideri vnd̓ pa. auctoritate apoſtolica indule: iſtis vt ſi eccārum prelati numerū euectionis et perſonarū in lateran̄. cōcilio cōftitutū exceſſerint cū eorū eccōs v. ſitauerint li berū̓ ſit eis auctoritate apoſtolica dene gace ſi proturatōem ꝓ pluribus poſtu leuerint et prelati propter hoc in eccās illorū clericorū vel clericos aliquā ſniām ꝓmulgauerint pa. decreuit ipſam nō va lere. Loca ꝙ ſniā lata cōtra priuilegiū vel indulgentiā pa. ab̓ aliquo īferiorꝫ nō tenti vnde videtur per hanc lrām ꝙ hͦ omnibus ſit cōce ſſun Sicut venire. Ca. Prior grā den. monaſteriū ſuū qd̓ ē in dioc. fauſtini epiſcopi ſubiecit ſiue vniuit monaſteriū ſuā monaſterio de acerato ſine aſſenſu dioceſani ep̄i predicti. de cuius auctorita ti id fieri deẜuiſſet. a enſū tamē archie piſcopi interueniente. ep̄s ſignificauit hoc dn̄o pa. petens vt ſibi liceat reuocare ꝙ eo incōſulto factū fuit rn̄. ei pa. vt lice at ei reuocade qd̓ ille prior qranden̄. fecit eo inconſulto non obſtante aſſenſu vel
cōfirmatione archiepiſcopi quā interpo ſuiſſe ꝓponitur. quia archiep̄s in dioc. ſui ſuffraganei ſine ipſius aſſenſu nihil diſponere pōt cōtra canoīcas ſanctiōes et pa. id decrenit irritād̓. Et ꝙ ep̄s id in irritū reuocate poſſit primo illud oſtēdit ſicut enī ad pa. pertinet vnire ep̄atus ⁊ a liene poteſtati ſubijceꝝ ita ad epiſcopuꝫ pertinet vnio et ſubiectio eccārum ſue dÿ ot. Nota ꝙ vnis epiſcopatuū ad ſolū pa pa pertinet. Itē ordinatio eccārum vmo et ſub̓iectio earā ad epiſcopū pertinet in ſua dioc. Itē oīa monaſteria niſi ſint exempta ſpectant ad epiſcopū loci. ¶ Itē archiepiſcopus in dioc ſuffraganei ſui nihil hab̓et diſponere ſine aſſenſu ipſio Ide̓ ar. ꝙ arch̓iep̄s non ē iudex ordina rius totius prouincie ſue. ¶ Quā ſit qrane. Ca. qͥdā dia conus p. noīe publice cōfitebatur ſe car naliter rognouiſſe vxorē cuiuſdā ſui cō nicim ſiue ꝑrochiani p̄ropter qd̓ ille vir vxorē ſuam remiſit ad proprici. Signifi catā fuit hoc dn̄o pa. vn̄ mandat cuidam archiepiſcopo quati. ſi cōſtiterit de p̄miſ ſis prefatū clericū ap. ceſſante cih̓ officio ⁊ beneficio ſuſpendat et virū illū cōpel lat vt vxorē ſuā recipiat ⁊ maritali affe tu pertraciet eandē. Rota ꝙcōfio ī feā dalum alterius extra ius facta clerico preiudicat. Itē nemo de īprobitate ſua d̓ bet cōmodum habere. Ex lrīs. Ca. Quidā viſitato res in lombardia acceſſerūt ad eccāꝫ al biganen̄. ut in ea viſitatōis officiū ex excerēt epiſcopus albiganen. inter cēte ra que propoſita fuerant. cōtra ipſū con us fuit ꝙ cū qͥdam in villa qͣdam q̄ ad es iuriſdictōem ſpectabat infamaret̉ de furto. et ipſe fur illud negare ob̓tulit purgatōem ferri candentis e ſi deficerꝫ ſuſpenderetur epiſcops queſiuit a iudice

deputato cib̓ ipſo ad maleficia punienda qͥd ſibi ſuper hoc videtur iudex rn̄. vt fie ret ſicut fur dixerat. tande ferrū candes in ipſiuepre ſentia ē allatū qd̓ cū fuxille accepiſſet. cōbuſtus ē. index pauefactus cōſuluit ep̄m qͥd ſibi ſuꝑ hoc eēt agendū et ipſe rū. ꝙ ſi ſut euaderet maluꝫ eēt et et ſic epiſcops et iudex viſſā illā exeu̓tes in eorū preſentia ille fur ē ſuſpenſus ta men epiſcopus ipſe dicebat in eius excu ſatōem ſe talibus verbis vſum fuiſſe au ditis quancus e clamor populi oēs dicūt malū ē ſi ſic euaſerit īpunits his audite et redactis inſcriptis inqͥſitores ipſā epiſ copū cū litteris ſuis cōfeſſione̓ predictaꝫ cōtinentibus remiſerūt ad pa. ſed ipſe ni hil ſuꝑ his propoſuit corā pa. nec lxās in quiſitorū oſtendit ipſe tamē dicebat lrās illas pa. p̄reſenta ſe imo ſtatim cū alter de predictis inquiſitoribus ad cp. ſe. ac ce ſſit qͥ reꝫ perordine dn̄o pa. expoſuit ide epiſcopus de curia rece ſſit et perquiſitus non potuit inueniri dn̄s pa. his auditis per dictū inquiſitorē et per lrās in quiſito ꝝ. qꝛ idē epiſcopus nō ſolū in iudicio fer ri cādentis verū̓ etiā in ſuſpendio multum exce ſſit cū his nō tantū auctoritatē pre ſiitit ſed etiā preſentiā ſuā exhibuit cor poralē. ipſū reputauit indignū miniſte rio altaris et qꝛ pontificale officiūꝫ ſine miniſterio altaris exercere non pōt mā dat dictis inquiſitoribus quatinue mone ant eunde vt epiſcopatui cedat. alioquin ipſū remoueant cb̓ ecca albiganen̄. et ei dem ecce faciant de perſona idoneā proui deri. Nota hic ax. ꝙ ſufficit cibſentē requi ri licet peremptoriū ad eius noticiā non peruenerit. Itē clerici vel epiſcopi iudici um ferri candentis indicere nec recipere talē purgatōeꝫ nō dn̄i. Itē nec intere ſe debent nec auctoritatē preſtar̓ debent ſpe cialiter vt pena corporalis infligatur qd̓
ſi feterint ē pena expreſſa in prelarie. Itē officiū epiſcopale ſine altaris miniſ terio exerceri non poteſt. et ſic ē argumne tum ꝙ non pōt epiſcopus niſi primo fu exit ſacerdos Itē in locū epiſcopi depoſiti vel irregularis facti ex culpa ſua alius ſub̓ſtitui dꝫ. ¶ Inter dilectos. Ca. Vacanti ſuccentoria pictauenen̄. Cantor ipſiue eccē ad que pertinet collatio ſuccētorie e am contulit p. canonico pirtquen̄. poſt modum dicta collatione nō ceſſata ean deꝫ ſuccentoriā contulit b̓. canouico picta uenen̄. vnde orta queſtione inter eos cā cōmiſſa fuit ſuper ipſa ſuccentoria qui buſdam iudicibus delegatis coram qͥb̓o petijt vtraqꝫ pars electōem de ſe factā cō firmaxi et alterius caſſari lite cēteſtata et teſtibus hincinde receptis cā delata ē ad diim pa. preterre iudices quaſdam litteras conceſſerunt partihus in qui bus quedam clauſula vltimo in litterie illis fuit appoſita proponebatur contra dictū h̓. ꝙ illa non fuerit appoſita de cōſci entia iudicū et ſic falſauerāt lrās illas⁊ ꝙ vſus fuerat litteris ſic falſatis ſuper hoc depoſuerunt iudices qͥ lrās illas con ceſſerant dn̄s pa. atteſtationibus vtriuſ qꝫ partis inſpectis inuenit eē probatum dictum p. publicū aliatorem eē ac publi cumaꝑ ſuroriū̓ qͥ xi. pro xij. mutuabat ī lu do Ipſe vero in ſui excuſatōem allegabat cōſuetudinē gallicorū qua clerici mutū ant ſic frequenter et ludūt. ſed pa. Nā cōſuetudinē penituereprobauit cū inillis incigis ſit punienda offenſa per qͦsdel in quendi auctoritas vſurpatur vnde quod circa dictū p. de ſuccēteria ipſa factū eſt propter indignitatē et vititatē ipſius de creuit dn̄s pairritandū cū perſonis vili bus ⁊ indignis porte dignitatis patere non debeant preterea contra prefatum h̓.

De exce fi. prela.
fuit probatum ꝙ de cōſcientia iudicū vlti ma clauſula non fuerat incerta in lrīs ē ocunde ſicut per ipſorūidepoſitiones cōſti uit euidenter. propter qd̓ pars altera ꝓ poneba: ꝙ predictus h̓. vſus fuerat litit teris ſic falſatis et ideo tꝙͣ falſarius debe bat repelli pa. tamē cōſiderauit ꝙ licet cō ſtaret ꝙ dicta clauſula in litteris illis fu ilſet appoſita preter cōſgentiā iudicū ta men fides facta nō fuit ꝙ dictus h. illam clauſulā appoſuerit vel ꝓcurauerit vt ab alio poneretur vel etiā ꝙ ſciēter vſus fu erit lr̄s ſic falſatis vn̄ pa. ab̓ h̓mōi falſi tatis ob̓iectū dictū h̓. abſoluit precipue ta men poſtꝙͣ hoc ſibi obiectum fuit eis vti noluit. Sed qꝛ per depoſitōes duorū teſti um cōſtitit ꝙ cōceſſio facta p. p̄dicto pre ce ſit cōceſſionē factā poſtmodū h̓. pa. de creuit ipſam irrita ⁊ mane. Et quia cā tor ita incōſtanter ſe habuit in hoc facto vt prima donatione nō caſſata ſecundā facere attemptauit vt puniatur in qͦ pec cauit dn̄s pa. priuat ipſū poteſtate cōfe rendi ac vice ſuccentoriā ipſci mandans iudicibus quatinus eande auctoritate a poſtolica perſone idonee aſſit nare procu cent. Nota ꝙ aliator publicus ⁊ vſura rius publicus re pellitur a dignitate ob tinenda nō obſtante cōſuetudine aliqͣ. Itē praua cōſuetudo potius dicēda ē cor rupte la ꝙ cōſuetudo. Itē nemo auctorita te vel cōſuetudine dꝫ ꝑfurpade delinque di licentiā qꝛ propter hoc mogispunitur Itē vilib̓us perſonis ⁊ indignis dignita tes nō ſunt cōcedende. Itē ax. ꝙ ſuccen toria ē dignitas. Itē iudices po ſſunt fer reteſtimoniū de his q̄ corā eis acta ſunt ⁊ per eos. Itē nō probat hoc eē ꝙ ab̓ hoc cōtingit abe ſſe et ſic dubia probatō non nocet. Itē nō punitur qͥ falſis litteris nō ꝑtitur poſtꝙͣ ſibi opponitur. Itē duo teſtes ſufficiunt. Itē prima electione
non caſſata attēprari non dꝫ ſecūda cū fiat de re nō vacante et ita mulla vt hic. Itē punit̓ elector qͥ ſua priīa electiōe nō caſſata ſecundā attēptat. itē purari dꝫ quis in eo in quo peccauit. Ca. Ep̄i la cō Accidentibus ſilio generali cōſtituti cōqueſti ſnt de ab batibus ꝙ ipſi fuis terminis nō contenti manus extendūt ad ea q̄ ad ep̄os perti nere noſcūtur videlicet ccg noſcēdo de cau ſis matrimonialibus iniungendo penitē tiais publicas cōcedendo lrās indulgenti arum et ſimilia preſumēdo propter qͥ au ctoritas ep̄alis vileſcit interdū apud ml̓ tos volens cōſiliū epiſcoporū dignitati et abbarū ſaluti in his prouidere ꝑrohibu it ned̓ cetero aliqͥs abbatū ad talia ſe ex tēdat ſi ꝓpriū periculū voluerit euitare niſi forte aliquis ipſorum ſpeciali cōceſfi one vel alia legittima cauſa ſuꝑ hrrōi valeat ſetueri Nota ꝙ iſta q̓ hrc prohi bentur abbatibus de iurͣ cōmuni pertinēt ad ep̄os. ite̓ abbates iſta preſeriberi poſſunt. Ca. Ruida. ¶ Dilectus filius. fecerant quoddā furtū q̓ vt dicebatur cō feſſi fuerant ſuper fuxto iognni preſbite rō in peuitentionali iudicio. rectores fra ternitatis vrbis cōpellebant dictū pre biterū iohanne̓ ad reuelandū fuces ⁊ id qd̓ ſuꝑ furto ſibi fuerat reuelatū l̓ ad ſate friciendū ex inde damnā paſſo et niſi alte rura ꝑredictori faceret tulerunt in ipſuꝫ niām interdicti propter qd̓ diuius ſacer dos cōqueſtus ē dn̄o pa. quia pernicioſuꝫ eē̓t dictū preſbiterū reuelare raliter ſibi credita et cogi ad ſoluendū id qd̓ uon ra puit mandat pa. cardinali ſancte prad ticine preſbitero vicario ſuo quati. pre fu tos rectores corā ſe cōueniens iniungat eiſde vt a grauamine phr̄i memorati ſu per hoc penitus cōquieſcāt. Lota ꝙ ſa

cerdos repelli non dꝫ vt peuelet ſibi in pe uitētia credita. Itē non dꝫ quiepuniri in eo in quo nōpeccauit. Ca. preſbi Dilecta in criſto. teri et clerici lorren̄. eccē melden dioc. cū non cōſueuerint habere figillum nec ſint vnū̓ corpus ita ꝙ capiculū appellentur nihilominus contra voluntatē abbaciſ ſe lotronen ecce q̄ ē ipſorū caput et patro na proprium ſigillū habere cōtendunt. vnde abbatiſſa ſignificauit hoc dn̄o pa muandat pa. quibuſdā quatinus eis cōſti terit ita eē dictis preſbiteris et clericis auctoritate dn̄i pa. prccipiāt expreſſe ne preſumant vel de nouo fabricare ſigillu vel vti eo ſi forte nouiter fuerit fab̓rica tum. Nota ꝙ qͥ nō ſunt vnū corpus nec faciunt vnū collegiū nō dn̄t habere cōe ſigillum. ¶ Graue̓. Ca. archidiaconus ā hianen veniens cōtra fide preſtitā et debi tam reuerentiā ſemel ⁊ ſecūdo ep̄m pro prium ſuū dn̄m eē denegauit. Itē in fo vo ſeculari depoſuit contra eū ſuper reẜo pūcilib̓s queſtionē. Itē cam ⁊ cōſiliuꝫ preẜuit fratri ipſius archidiaconi et cō plicibus ſuis aduerſarijs ep̄i et inuaiſori ep̄i et ſocioꝝ eius et ita contra fidelitate in tribus peccauit. Epiſcopus ambien̄ raue̓ de ipſo archidiacono corā pa. depo fuit queſtione pn̄ mandat pa. quibuda quati ſi cōſtiterit ipſā archidiaconū. ſe mel et ſecundo contra fide et rauerentiā preſtitā epiſcopū predictū dn̄m ſuū dene gaſſe vel in foro ſeculari cōtra ipſū ſuꝑ rebus ſpūalibus queſtione depoſuiſſe ul̓ cām et cōſiliu̓ preẜniſſe aduerſarijs ep̄i contra ipſū eundeꝫ archidiaconū tꝙͣ pu tridum memb̓rū ne ſanci inficiat ab am bicinen̄ eccā perpetuo abſcindant et bene ficia ſua ꝑ eos ad quos donatio percinet perſonis idoneis aſſignari. Nota qualit̓
punitur clericus qͥ negat prelatū ſuū do minū ſuū eē. Itē qͥ trahit ipſū in foro ſe culari pro re. ſpūali vel qͥ facit contra fi delitatē perdere dꝫ feudū. Itē vb̓i plura narrantur quoꝝ alterū per ſe ſufficit ad priuatōem beneficij alterū probari ſuffi cit. Itē memb̓rūputcidū abſcindi dꝫ ne ſana membra inficicit. Itē clericus qͥ negat epiſcopū dn̄m ſuū eē vel ipſu tra hit ad iudiciū ſeculare vel dat cōfiliū ad uerſarijs ſuis contra ipſū per ſniām per dit beneficia ſua nō ipſo iure. Ntimis iniquā Ca. in capitulo iſto reprehendit̉ auaricia ſiue auditas prelatorū quā exercent contra vipos re ligioſos qͥ dimiſerunt oīa propter deum et īnumerauerūt multa ꝓut in ipſa lrā cōtinetur in fine mandat dn̄s pa. quati. vniuerſi et ſinguli prelati predictis gra uaminibus deſiſtant ſub̓ditos ſ uocabhu iuſiodi artius cōpellendo. Nota hanc de cre. contra auariciā et cupiditatē prele torum. ¶ Nimis praua. Ca. Quidā vi ci religioſi ſcꝫ fratres predicatores ⁊ mmi nores quorū ordine et regulā ſe. ap. no citur approbaſſe in altiſſima panpertati triſto pauperi famulari elegerūt ſed pre lati eccārum et alij in multis articulis aiggrauare nitūtur eoſdem et enumeran tur in lrā vnde mandat pa. vniuerſiepre latis eccārum quati. vniuerſi et ſinguli a predictis grauammibus oīo deſiſtant et ſubd itos ſuos cōpeſcāt artius ad huiq modi. ¶ Nota ꝙ frēs predicatores et mi nores ad ſinodū ire nō dn̄t. Itē iuramē tum fidelitatis epiſcopis facere nō dn̄t. ite de fructibus ortorū ſuorū decīas ſo uere nō tenētur exempti enī ſūt ab oībs prenotatis qͥrauammibus. Ca. Dn̄s pa. ¶ Tata ē clauis. propter quoſdam exceſſus quoduandam

cōmiſſos in quo dā canonicos ⁊ prelatos et clericos et res predictorū regnū portu galie ſuppoſuit interdicto p. epiſcopus cō lubren̄. ad̓ inicio cepit ſexuare īterocm̄tā dem mutato cōſilio prolauit temere inter dictū delī quendo ī dam pa. qͥ talerat ipſū et eccam ro. cōtemnendo petri claues; et ledendo eccleſiaſtica poteſtatē et alios in duxit imo cōpulit nō ſeruare interdictā et quos ad hoc inducere non potuit poſt multa siniurias ſpoliauit eos diquitati hus prebendis et beneficijs ſuis et eos co euit exulaire interdicendo et excōicando e oſcem et cōferēdo predicta fautoribus fu is que oīa ide ep̄s in preſentia pa. et fra trum ipſius publice recognouit penunci ans epiſcopatui in manibus dn̄i pa. ſpon taneā voluntate et licet ille penū̓ciauerit volens tn̄ dn̄s pa. vt illi qui ſnic̄m inter dicti uiolauerant et receperant bene ficiti aliorū qͥ ſine cā rōabili nō deb̓uerant ſpo liari effugiant īpuniti ne facti peruerſi tas tranſeat ꝑ̄ce ſumptoribus in exe̓plū decreuit irritas et manes oēm inſtitutio ne̓ deſtitutōem. collatōem beneficiorū et dignitatū pre ſumptas ꝑ dictū ep̄ꝫ. et ex cōicationis et interdicti ſmās in quoſcū qꝫ prolatas ab eo hac occaſione poſt vio latōem interdicti. et qꝛ vb̓i magis excedi tur gramius ē vindicandū mandat pa. ar chiepiſcopo ẜracharen̄. quatis oēs illos quos ep̄s intruſit in beneficia et diqnita tes aliorū nō ſolū a beneficijs ipſis. ve rum etiā ab alijs ſiquā obtine̓t debeat r̄ mouere tā preſumptores predictos quā oēs alios qͥ violauerūt damnabiliter in terdictū ab officio et beneficio ſuſpende do et illos quos cōſtiterit manus teme rarias extēdiſſꝫ in ꝑſonas et ree predi ctorū canonicorū prelatorū et clericoꝝ ad preſentiā pa. venire cōpellat ꝓ meritis recepturos inuotato ad hoc ſi opus fuerit
hrachio ſeculari. Nota ꝙ qͥ violat inter dicta in duo videtur delinquere. Iin prin cipem et eccām quia ledit ē ccleſiaſticaꝫ poteſtatē et cōtempnit claues petri. Itē poſt talē violatōem et cōtemptū ſniā la ta ab̓ ipſe violatorē et inſtitutio et deſti tutio irrita eſt. Itē violatores interdic ti ah̓ officio et beneficio ſūt ſuſpendendi. Itē qui trauius excedit grauius ē puni endus qꝛ vb̓i maior ē culpa maior dꝫ ex erceri vindicti. Itē qͥ violentas mans mittit in clericū ad ſe. ap. ire cōpellitur. Itē vbi ecca per ſe non ſufficit inuocare dꝫ auxiliū brachij ſecularis. ¶ De noui operis nuncatione. Ate lleximus Ca. Clerici de rodinto ceperūt edificare quaudā capellā ī preui diciū eccē baptiſmalis de cōſta pertinētis ad priorē ſancti cipriani de venecijs ex ꝑ te eccē baptiſmalis denunciatū fuit nouū opus cleri de rodicio ne in preiudiciū ipſi us eccē illaꝫ cappellā edificaret. ipſi ſpre ta denunciatione ꝓceſſerunt in oꝑe. vnd̓ ſuper hoc ad petitōem prioris ſancti cipri anide venecijs cōmiſſa fuit ca paduano ep̄o. ep̄s qꝛ de nomi operis nunciatōe ī ca nonibus nō reperitur queſiuit a pa. qua liter ſuꝑ hoc eēt ꝓcedendū. quia vero ſi cut leges non dedignātur ſacros canōes imituri. ita ſacri canones principū cōſti tutionibusmanda: pa eide epiſcopo qua tinus dilige̓ter cōſideret ꝙ ſi poſt denūci atōem noui oꝑis ſiue iure ſiue iniuria a liquid cōſtruatur ẜm leges dꝫ demoliri⁊ ẜm canones culla ecca in preiudiciū al terius ē cōſtruenda. vnde negociū ipſū tā ẜm leges ꝙͣ ẜm canones nō differat ter minare Nota ꝙ leges nō dedignātur ca nones imitari et ecōuerſo canones legi bus adiuuātur. Itē poſt denunciatōeꝫ noni operis nihil e faciendū alias totuꝫ

dꝫ deſtrui. Itē nulla eccā. in ꝑreiudiciū alterius ē cōſtruenda. Itē ī cauſis eccle ſi aſticis ẜm leges poteſt iudicari Ca. archiep̄s ¶ Cā ex inuicto. cantuarien̄ cepit edificase quandā capel lam de lameth̓ in loco pertinente ad ec cleſiam cantuari en̄. monachi cantuari en̄. ecce̓ denunciauerunt ei nouū opus. ipſe archiep̄s ſpreta denū̓ciatione edifi cauit eccam ⁊ canonicos inſtituit in ea dem reddicus aſſignando eiſde recepit eti am iucamenta fidelitatis aſ ipſis. vnde monachi cantuarien̄ eccē dn̄o pa. qraui ter ſūt conqueſti mandat pa. cantuarien archi ep̄s quatinas qͥcquid edifitatū eſt in eccā de lamētō. poſt noui operis nund atōem ſuis expenſis facicit penitus deino liri eo nō obſtante ſi abſens fuerit. cū in leue ſit cautū vt ſi ille cui opus nouū fu erit nunciatū edificauerit ante remiſſi o nē et poſtiuodū agere ceperit ius ſibi eſſe ita edificatū Sabeꝝe dꝫ ſibi actro denega ri et in ipritū reducat qͥcquid de inſtituen dis canonicis ididem et alijs ad ipſam et cleſiam pertinentibus ordinatū ē ad ip̄o vel ab̓ eius andea Iore. et canonicos ab obligatione ꝑreſtiti iuramenti denūciet cib̓ſolatos auctoritate pa. quid es qͦ prin cipale non tenet qͥcquid ex eo vel ob̓ id ſe cutū ē dꝫ irritari. In §. iſto dicit Suꝑ eo. pa. ꝙ multū miratur ꝙ monachi cantua rien̄. cū oī a dimiſexīt propter deū tot labo ribus et periculis perſonas et res nō du bitauerunt frequenter expone⁊ qd̓ nul lomodo feciſent niſi cognoſcerēt premi ſa in preiudiciū cantuarien̄. eccē redūda re. archiepiſcopus ꝓ vitando ſcandalo ipſorū ab hmōi iniurijs nō ce ſciuit cum ſcriptara dicat ꝙ illci q̄ ſine mortali pec cato omitti nō poſſunt nō ſunt ꝓ ſcanda lo vitando dimittēda. uec Ici debent pro
ſcandalo vitando cōmitti qͣ ſine peccato mortali cōmitti nō poſſunt. tame ab ill̓ que ſine mortoli peccato cōmitti poſſunt et dimitti pro vitando ſcandalore ſandū eſt et eis etiā inſiſtendū ē. vnde apoſtolo Si ſcandaliſatur frater nō tōedam car nes ineternū. et dn̄s in euāgelio cōtra e os qui ſcādali preſtant materiā. De īquit hoī illi per que̓. ſcandalū venit. et licet ſcā dalum maiorū ſit vitandū vitandū ē eti am et mmnorū. in fine dicit ꝙ cōtradictio ni ſue taliter fine imponat ꝙ cōtraditti o preterita per virtutē obedientie valeat expirari. Nota ꝙ qͥcquid factū ē poſt denunciatōem noui oꝑis expenſis eis cui denunciatū ē demoliri dꝫ nec dꝫ qͥs audi ri ſi dicat ius ſibi eē. Itē deſtracto prin cipali et acceſſoria deſtructa ſūt Itē ar. pro religioſis qd̓ ſꝑ preſumitur iuſtam caui habere. Itē ar. ꝙ pro vitando ſcā dalo qn̄qꝫ detraſendū eſt ſeueritati. Itē propter ſcandalū peccarum mortale cō mitti non dꝫ. Itē ſcandalū minocū vitā dum ē ſicut maiorū. ¶ Siuni ficātibus. Ca. Quidā ciuis paxiſien .n. nomine cepit edificare ī plate a ſācte oportune piſien̄. in preiudi cium ipſius ecce canonici ipſins denuncia uerunt ei nouii opus deponente s de ipſo ſuper hoc corā officicili ꝑiſien̄ circhidiaco ni qt̓oꝫ et offerentes ſe probaturos incō tinenti plateā illā ad ſuā eccām pertinere zillūī ſuū preiudiciū edificare unde pete bant illū prohiberi ne edificarꝫ non ob ſtante ꝙ dicti .n. offerebat cautōem de opere demoliendo ſi appaxeret ipſū n. iue edificandi nō habere officialis interlo quendo decreuit prob̓atōes canonicoꝝ ad mittendas et cib opere interim quieſcen dum a qua interlocutoria idē n. ad ſeno nen̄ curiā appellciuit official̓ curie ſeno nen̄. miex locutoriā illam caſſauit decer

De prini. ⁊ excel.
nens predictū n. ꝓcedere debere in opere conſtruendo preſtita prius cautione de ipſo demoliendo ſi ius non h̓ab̓uerit non admiſſis probationibus clericorū predi cti canonici ad ſe. ap. appellarunt. mādat pa. quatinus ſi eſt ira qͥcquid factū ē poſt hmōi appellatōem in ſtatū priſtinū reuo cetur ⁊cͣ. Lora ꝙ qͥcquid factū ē poſt de nunciatōem noui operis dꝫ demoliri non obſi ante cautione oblata de opere demo liendo ſi ius nō haberet. ¶ Is cui opus Ca. Quidā denū ciauit nouū opus alicui qͥ in ſuū preiudi ciuꝫ edificare volebat ille volebat preſta re cautōeꝫ de opere deſiruendo denū̓cians nolebat cautōem illam recipere imo vole bat ſtatim probare preiudiciū ſuū vel ſal tem vſqꝫ ad tres menſes. queſiuit iſte denuncians an deberet audiri. rn̄det ei pa dicēs ꝙ ille cri ipſe nouū opus denuncia uit tenetur ipſū expectare vſqꝫ ad tres menſes volentē probare preiudiciū ſui iu ris non obſtante cautione qͥ offextur ab ipſo d̓ opere deſtruendo ſi non iure edifica tum appereat. Nota hic et in precedenti capitulo qd̓ non prodeſt efferre cautōem de opere deſtruendo ſi aduerſaxius eā reci pere noluerit. Itē nunciane nonū opo expectari dꝫ ab aduerſario per tres men ſes volens probare preiudiciū ſui iuris non obſtante cautione de opere moliendo ¶ De priuilegijs ⁊ exceſſibus prinile giatorum. Diſcopalia. Ca. Ęp̄i non niſi maioribus ppl̓is et frequen tioribus ciuitatibus prefidere o̓bent ne honor epiſcopalis ꝓpter ea vi leſcat Rota. ꝙ ne vileſcat dignitas ep̄i nō in minoribus villis ſed in ciuitatibꝰ reſidere dꝫ. Sicut in iudicijs. Ca. Dicit
gregorius ꝙ ſitut ipſe nō vult in iudici is turbare priuilegiai laicorū ita nō vult ꝙ ipſi laici ei debeant preiudiciū aliqd̓ ī ferre. qd̓ ſi fecerint auctoritate ap. vult eis reſiſtere et ipſos violentos cohorcere nō e contra lege̓ ſed legi facit ſub̓fidiū. Nota ꝙ eccā nō vult nus alterius ſibi ar rogare qꝛ diſtincta dꝫ eē iuriſdictio. Itē violentes cohercere nō eſt contra legem agere ſed legi ſub̓ſidiū facere. Cū̓ et plantare ¶C4. Fratres tēpli et hoſpitalis excedebant in plurib̓s cōtra ep̄alem auctoritatē qͥ etiā ſcando lum faciebant periculū aīarum propter que ep̄i in lateran̄. cōſilio de ipſis graui ter ſūt conqueſti. Suꝑ h̓is primo dicit pa. cū et plantare ſacrā religione et plā ta in fouere modis oībus debeamus nu ꝙͣ illud melius exequimur ꝙͣ ſi ea nutri re q̄ recta ſūt et corrigere qͥ ꝓfectū virtu tis īpediunt cōmiſſa nobis auctoritate curemus. demū̓ deſcēdit ad articulos in qͥ hus predicti fratres excedebant recipie bant enī eccās ⁊ decimas de manibus lai corū ſine cōſenſuep̓orum ꝓhibet pa. pre dictis fratribus ⁊ alijs qͥbuſcūqꝫ religi oſis ne d̓ cetero p̄dcā recipiāt ſine cōſe̓ ſu ep̄oꝝ dimiſſis ill̓ qͣs cōtra tenorē iſtu ali quo tꝑe receperunt. Itē excōicatos ⁊ int̓ dictos ab̓ epiſcopis r̄cipiebant ad diuina precipit cōfiliū ta̓ hic ꝙͣ alijs religioſis predictos euitandos iuxta Iniās epiſco porū. Itē in eccleſijs ſuis qͥ ad eos pleno iure nō pertinet preſbiteros inſtitue̓dos in eis cū vacauerint epiſcopis repreſen tent vt de cura plebis epiſcopis reſponde ant et ipſis fratribus de rebus tꝑalibus rōem exhibeant et inſtitutos incōſultige piſcopis nō audeant remouere. Itē ſi tē plarij vel hoſpitalarij ad eccām venerit interdictā ſemel in ano ad eccleſiaiſticū officiū admittātur excluſis excōicatis et
ii

interdictis nec tūc ibi ſepeliantur corpo ra defunctorum. Itē de cōfratribus predi ctorū ſtatuit cōciliū vt ſi oīo ſe nō reddide rint fratribus ipſis ſed in proprietatib̓o ſuis remanſerint propter hoc ab ep̄oras fuorū ſuiā et iuriſdictione nullatenus ex imantur. ſed poteſtatē fuā in eos ſicut ī alios prochianos ſuos exerceant cū deli querent Qd̓ aū̓t dictū ē de predictis fra tribus idē precipit ab̓ alijs oībi obſeruā dum ſi eī contra hoc inſtitutū venerint eccē in qͥbs iſta preſumpſerint ſubiaceāt interdicto ⁊ qd̓ egerint irritū habeatur Aota ꝙ eccē vel decime de manu laici ſine cōſenſu ep̄orū recipi non dn̄t. Itē cōſtitu tio extēditur ad preterita. Itē excōicati et interdicti obtētu alicuius priuilegij ad diuinā recipi nō dn̄t. Itē inſtitutō ⁊ de ſtitutio preſbiterorū ad epiſcopū pertin et. niſi ecce vtroqꝫ iure ideſt qͦ ad ſpūa lia ⁊ tꝑalia ad religioſos pertineāt. Itē templaxij et hoſpitalarij ſemel in ano ī eccleſijs interdictis celeẜrate poſſunt. Itē qͥ in fraternitate priuilegiacorū re cipiuntur ſi in proprijs poſſe ionibuere manſerint propt̓ hoc a ſubiectione dio. epiſcopi nō eximūtur. Itē ꝙ de tēplari is et hoſpitalarijs hic dicitur ad alios ō nes religioſos extēditur. Itē ꝑ chuſuꝫ ſi ue delictū perditur priuilegiū. ⁊ ſic nota ꝙ priuilegiū meretur amitterͣ qͥ ꝑmiſſa ſibi abutitur poteſtate. Dilecti filij. Ca. Fratres hoſ pitalis hieroſolimitani cōqueſti fuerunt dn̄o pa. ꝙ archiepiſcopi et epiſcopi eisd̓ ſuis male factoribus iuſticiā facere nolūt priuilegia ipſorū non recipiētes vn̄ pa ſcribitprelatis predictis ꝙ ipſi pro certo ſciant ꝙ ipſe priuilegia ipſorū prelatoꝝ decurtabit cū ipſi obmare nō timeāt ſcri ptis autēticis ro. ec. Nota cix. contru iu dices qͥ iuſticiā quecelātibus nō exhibe̓t
et partiū probatōes nō attendūt. Itē no ta ꝙ ei iuſticiai nō e̓ ſeruanda qͥ alijs iu ticiā denegat exhibere. ¶ Ad ſxc. Ca. hoſpitalarij defū ctos excōicatione ſepeliebant in cimiteri is eccārum mādat pa. cantuarien̄. archi epiſcopo quatinue precipiat ipſis hoſpita larijs vt corpora illorū defunctorū in excō municatione extra cimiteria eijciant ⁊ ſi non fecerint archiepiſcopus illud exeqͣmi nō omittat. ¶ Nota q corpora de functorū in excōicatione nō ſunt in cimiterijs ſepi lienda. Si de cerra. Ca. (monachi ſā tri andree ordinis ciſtercien̄. h̓cibent pri uilegiū de nō dandis decimis de laboribꝰ ſuis. monachi iſti habent terras in ꝑro chia canonicerū de plancio de quibus de cimas perſoluerunt ꝑ xxx. ānos dictis ca nonicis. nec excitati nolunt ſolue re deci meis dictis canonicis vn̄. mandat pa. mo nachis illis gnatinus ſi de terra illa quā haibent in ꝑrochia illorū canonicorū ꝑ xx x. qinos decimas perſoluerūt eiſde eas de cetero integre ſibi ſoluant. qꝛ licet eieſit cōceſſū̓ vt de lab̓oribus ſuis decimas non perſoluāt de priuilegio tamē indulto can to tꝑe detrahere voluerūt. vn̄ nō poteſt per priuilegiū ſe in hac parte tueri cum lib̓rū ſit vnicuiqꝫ iuri ſuo renunciare. Notri ꝙ qͥ nō vtitur priuilegio ſibi cōceſ ſo legittimo tꝑe amittit illud. ite̓. xxx. ā norum ſpaciū beneficia priuilegij exclu dit itē liberū ē cuilibet iuri ſuo renun cicixe. Ca. Tēplaxij ¶ Porro quāuis. et hoſpicalarij multa prerogatiua liber tatis ſunt muniti verūtamē aliā liberta tem habere videtur in locis illis in 4ͥbus fuerāt habitatores anteꝙͣ ad eos perue niſent ꝙͣ in alijs ſuis poſſe ionibus ſi hab̓uerūt eandē vel aliā hoc ex īſpectōe

De prim. ⁊ exceſ.
priuilegiorū ſuorū dꝫ cognoſci et ẜm qd̓ inuenitur in priuil egijs ira ē ob̓ſeruand̓ In fine dicit pa. ſic volumus eos tenorē ꝑriuilegiorū ſuorū ſeruare ꝙ fines eorū nō tranſgꝫrediantur. Nota ꝙ priuilegia ſeruanda ſūt ẜm qd̓ cōtinetur in eis. Et ſic ar. ꝙ priulegia ſtricti iuris ſūt. Itē ar. ꝙ nulli prirulegiato credendū e̓ niſi pͥ uilegiū ſuū inſpiciendū cōcedat. Iteꝫ a forma verborū nō ē pecedendū. Itē fines priuilegij neraō excedere dꝫ et ſic e̓ ar. ꝙ fines mandati diligēter ſūt obſeruandi Rccepimus Ca. Quidā lega tus ap. ſe. inuenit plures eccas in ſua le iatione cenſuales dubitauit vtrū hocip ſo eēnt exempte a iuriſdictione ep̄orum q̄ſiuit a pa. qͥd iuris ſit ſuꝑ hoc et ipſe re pondit cōmendās in hͦ diligentiā ſuā di cens ꝙ ſicut nō oēs illi qͥ ſpecialiter exi ſtū̓t de iure beati petri ap. ſe. anuatim ce ſum exſoluūt ita nō oēs cēſuales ſub̓tra huntur a iuriſdictione ep̄orū uerutamē inſpiciēda ſūt primlegia eccārum et ſi fu erit depreſenſū in eis ꝙ ecca q̄ ſoluit cen ſum ſpūaliter heati petri iuris exiſtit et ad iudiciū percepte liberatis ānuaum cē ſus ſoluatur eccā illa libera e ⁊ exempra Si vero ad iudiciū percepte ꝓtectioni s cenſus ꝑſoluitur ꝓptereca iuriſdictione ep̄i nō ē ſub̓tracta. Nota ꝙ per hanc de cre. dꝫ et poteſt cognoſci ex iuſpectione priuilegiorū an ſit ecca exempta vel nō qꝛ ſi dicatur in priuilegijs qd̓ datur cen ſus in ſignū libertatis tūc ē exepta eccā Si aūt datur in ſignū ꝓretrionis nō eſt exempta. ¶ Itē priuilegia inſpiciēda ſunt cū de eorū tenore dubitabatur Itē exemptio in ꝓtēctionē parū vel nihil cō moditatis eſt. ¶ Sane. Ca. Nullus dꝫ aucto ritate ſuc ſibi preſumere qd̓ alij certa ra nōe inſpecta a ro. ec. ſingularipri alegio
ē cōceſſum. Nota ꝙ nullus dꝫ prepri a cūctoritate aliqͥd ſibi preſumere. iteꝫ e in prirul egiū non dꝫ cōcedi naſicerta ꝑ ſpecta. Fitē ſpeciale nō dꝫ trah̓i ad gene rale Ca. Hoppitala Paitentibus. rij et tēplarij et alij etiā habent oratoria in domihus ſuis. q̄ſiuit ep̄s abulien̄. vtꝝ liceat predictis poner̄ ibi cāpanas ⁊ pub lice pulſar̄. ⁊ xn̄. pa. ꝙ n̄ lzeis hͦ ager̄ imo cōpellendi ſūt vt ita ſuo iute ſint cōtenti qd̓ iuſticiā nō īpediant aliorū. Nota ꝙ in oratorijs tēplariorū et aliorū nō licet habere cāpanam. itē ar. ꝙ ſi excedant methas priuilegiorū ſuorū ſiue publice delīquant ꝙ pn̄t ab̓ epis coſerceri. iter priuilegiū ſic e̓ intelligendū et ſeruādū vt nō ledat vel īpediat iuſticiā aliorum. ¶ Tuarū nos. Ea. Fratres ho pitalis ſancti ioannis cum ꝓ elemoſinis colligendis mittere debeant clericos ⁊ fra tces &e ordine ſuo cruce ſignatos ipſi mit tunt laicos ⁊ illitteratos qͥ in ſuperbiā e lati in multis excedere preſumūt. n qua dā eccā baptiſmali ſibi cib̓ archrep̄o luc dun. cōce a qͥdam eorū ꝑcuſſit vitarium ſacerdotē. ipſam eccām ſanctumis effuſi one fedando propt̓ qd̓ archiep̄s ꝓhibuit ibi celebrari diuina donec fuexit recōcili ata ipſi nihilominus ibi diuina officia celeẜrauerūt. Fitē quoſdā preſbiteros cib̓ epiſcopis ſuis ab officio ſuſpenſos. Eide quāuis laici ſint reſtituūt ad diui na officia exēquēda. itē quoſdā laicos qͥ cū vxoribus ſuis in domibus proprijs cōmorantur ꝓ eo ꝙ ſibi ſoluūt anuatim ita eximere cōtendūt vt alijs ẜm legem terre reſpondere nō teneātur Cōſuitus pa. xn̄. ca priuilegiū mereatur amittere qͥ permiſſa ſibi abutitur poteſtate. man datarchiepiſcopo lugonū. quati. ſi aliqͦs clericos qut laicos īuenerit miſſos a p̄
ii 2

dictis fratribus pro elemoſiuis colligē̓ dis falſo cruce ſignatos interdicat illis qͥ eos miſerūt officiū predicationis in to ta prouincia ſua ⁊ miſſos ſi laici fuerint excōicatōis mucrone percellat. Si clerici ab officio ⁊ beneficio ſuſpendat. nō obſtā te aliqͦ priuilegio vel appellatione. illos ve ro qͥ poſt interdictū ſuū in eccā predicta celebrauerunt diuina eadē pena ſuſpēſi onis īnoluat et in eadē diuina officia ee leb̓rari nō permitiat donec fuerit recōcili ata preſbiteros ab̓ epiſcopis ſuis ſuſpē ſos et per frēs illos ad officia ſua teme re de ſtitutos in eandē Iniām ceducat ali os vero qͦs propter premiſſam cām ad reſpondendū alijs ẜm leue̓ terre qſſerūt nō teneri cōpellat alijs veſpondere nō ob ſtate appellatione. Nota ꝙ priuilegium meretur amittere qͥ abutitur ipſo. Itē illi qͥ mattūtur ad cellinē das elemoſinas a fratrib̓us hoſpitalis ſci ioāuis dn̄te ſe de ipſis fratribus cruce ſignati veror nō falſo Alioqͥn repellūtur cū pena hic ſici tuta. Itē ar. ꝙ licet aliq̓ͥs portet habi tū regularē nō obligatur dūmodo cōſt ꝙ aīo obligandi hoc nō facit. Et ſic ē. hic cix. ꝙ habitus nō facit monaichū. Item priuilegiū nō excuſat ī delictis. Itē ap pellatio nō tenetur ſed nō tuetur aliquē in delicto. Itē ar. ꝙ ordincirius poſſit. pu nire exemptos cū publice delinquūt. Itē in ecca ſanquinis effuſione polluta cele bcari non dꝫ donec recōciliemr. Itē qb ſolutio vel r̄ſtitutio facta ab illo qͥ nō ha bet ius cib̓ſoluēdi vel reſtituēdi nō valet itē priuilegio cōuerſorū gaudere nō dn̄t q̄ non ſūt cōuerͣſi. Cū olim Ca. ab̓bas monaſte rij eugubin. olim priuilegiū lucij pa. pre ſentauit dn̄o pa. petens illud īnouari ep̄s eugubinus cōtradixit aſſerēs hoc in eig preiudiciū redundare propter qd̓ priuile
giū nō extitit īnougtū tꝑe precedente ab bas iterū cōſtitutus cora pa. proturatori hus epiſcopi preſentibꝰ allegans ſe pre dictū priuilegiū̓ lucij pa. qmiſiſſe petijt ut dn̄s pa. faceret recipi teſtes ſuꝑ ami ſione ipſius priuilegij et tenore dn̄s pa cōmiſit hec cardinali xij apoſtolorū qui fi deliter redegit in ſcriptis depōnes x. teſt um iuratorū eis publicate procuratores epiſcopi petierunt inducias ad reproban dos teſtes abbatis pa. illas eis cōce ſſit vt apud ſe. ap. probarent q̄ vellent vbi pars altera uos teſtes produxerat poſt hec dn̄s pa. mam feſte cogno cēs tā per d̓ poſitiones teſtiū̓ quā aſſertionē querū dam cardinaliū tenorē dicti priuilegij ta lem fuiſſe ꝙ cenob̓iū illud nullo mediā te ad vo. eccām. pertinebat ⁊ ꝙ non lice ret alicui ep̄o cōtra monaſteriū ilid̓ et eꝯ capellas excōicationes proferre cū ſoli co mano pontifici ſit ſub̓iectū et ꝙ nulla in eo dioc. epiſcopi mentio habeatur. et pre terea abbas tꝑe celeſtim ad preſentiā e ius accedens ipſe inſpectis priuilegijs ip ſius cibbatis ipſū licet excōicatus diceret̉ cib̓ epiſcopo eugubino tꝙͣ nō ligatū ad mi ſit ad oſculū pacis ꝙ nō feciſet niſi eſſet exemptus iſtis oībus cōſideratis dn̄s pa pa decreuit priuilet iū illud lucij pa. ꝙ ſi ne reprehenſione bulle carte vel littere apparebat qn̄ fuit ei oſtentū illius fuiſſe tenoris enius dicitur eē per depoſitiones teſtiū̓ et cardinaliū affertionē Rota ꝙ ī nouatio priuilegij fieri non dꝫ ſi cōtradi ctio ſequātur litet per illā innouatōem ni hil noui uiris acquiratur. Itē qmiſſio priuilegij poteſt probari et tenor ipſius itē equalitas in iudicijs ſeruandaē vt pars ī eode loco ſuas offerat pro vtra bationes. itē poſt publicasatiaſtatōes teſtes poſſunt induci ad reprobatōem te ſtiū inductorū ite ſi prelatus excōicatū

De priui. ⁊ exceſ.
cecipit ad ꝯſculū ꝑ hoc preſumitur ꝙ nō ē̓ excōicatus. Itē Iniā nō ſuo iudice lara non tꝫ. Itē inſirumaentū in tribus preci pue reprehenditur la bulla carta et lxā. ¶ Ex pacre abbatille. Ca. E piſcopus meldeſis. impetrauit quaſdam lrās contra abbatiſſā ⁊ cōuentū lotron̄ eccē ad qͦſdam delegatos in quibus nulla mentio fiebat de priuilegijs monaſterij qͥ ipſā monaſteriū ⁊ eius eccās clerā ⁊ po pulū locren̄ declarant ad ro. ec. null ome dio pertinere quorū priuilegiorū ep̄s nō erat ignatas copā qͥbus perebat ep̄s obe dienti abā abbatiſſa ⁊ mouialibus et cle ro et populo lotren̄. ſubiectōe in cīmodā reqͥretat. Sed cū iudicee abbati ā ⁊ mo niales valde grauarent ad ſe. ap. appella runt iudices nihilominus in abbatiſaꝫ extōicationis et in clerū et populū locro nen̄. interdicti ſuia̓s ꝓtulerūt. poſt ℟ec nuncij monaſterij predicta et alia oeram dn̄o pa. cetulerūt eſtēdentes eidē priuile giū liberrans et petētes illud priuilegiū inonari dn̄s pa. propter appellatōem ꝑ dictā nuncios predictos diutius detinue cit. tande̓ cū ꝓ altera ꝑte nl̓oapꝑuerit qͥ defenſaret eandē priuilegiū cōceſſū ecce lotren̄ īnouauit. ita tn̄ ꝙ per talē īneua tōem ecce nō plus iuris accreſcat ꝙͣ ꝑ pri uilegia ſuorū autece ſorū obtimit ſꝫ ius aniquū cōſeruetur. Nota ꝙ a graua mine iudicū poteſt appellori. Itē fragi litati ſex uicōpatiendū ē. Itē Iniā lata cōtra priuilegium pa. nō tenet vt hic pa cet et in precedenti ca. Itē ſniā lata poſt appellatōem non ligat vn̄ pa. iſtas ſentē tias omittit iꝙͣ nullas. Itē differētia ē ī ter excōicatōem et interdictū. qꝛ excōiea tio in ꝑſoncisdꝫ ꝓferri. itē pendēte cā po teſt peti īnouatio prinilegij. itē īnouciti priuilegij nihil noui iuris tribuit ſed ius cōſeruat qͣntiquū.
¶ Cū olim. ¶ Ca. Ep̄s colimbri en̄ mouit qtōem contra monaſterin̄ ſanc te crutis ſuꝑ ſubiectione ipſiue monaſte rij et quibuſdā alijs articulis ſuꝑ qͥbus īpetrauit lrās cōtca monaſterium ad iu dices delegatos corā qͥbus petijt ep̄s ſub iectionē monaſterij ⁊ duo milia raoraba tinorū ſibi reſtitui qͥ duo milia colimb̓cie̓ ſis ep̄s qͥ fuerat canonitus regularis ip ſius dederat ipſi monaſteris petijt eticim quaſdā eccas cū fruttibus medio tꝑe per ceptis qͣs monaſteriū auctoritate ꝓptia fundauerat preter afſenſa colibrien̄. e piſcopi et expenſas facias et faciendas ī lit. interim inter partes ſuper predictis tandē ex parte monaſterij extitit appel latum propt̓ qd̓ ep̄s colibrien̄. qd̓ ſe ap. appeꝝauit accedens morā fecit ibidē lon giorē Sed qꝛ pro parte altera nulluccō paruit reſponſalis. fratribus ipſis mona ſterrj mandat certū terminū ꝑrenitendo in qͦ venirēt ad preſentiā ſuā vel mitterēt diffinitiuā ſniam recepturi ſuꝑ prinlegi is ⁊ lihertatibus q̄ a vo. eccā et ab m. q dā colībrien̄. epiſcopo ſe habere dicebaūt et ſuꝑ alijs queſtionibus intētatis cōtra eos ab eccā colimbrien̄. iaterim aūt lice ret ꝑtriqꝫ parti corā abbate & altob̓a cia et eius cōiudicbus qͥb̓s cā prius fu ercit delegata preponere ac prehare qͥc quid vellēt et ſi de partiū procederet volu̓ tate diffintiuā ſnam ꝓmulgarēt iudi ces auditis hinc et inde qͥcquid partes ꝓ ponete voluerāt credetee ſufficiēter actū eē de cā cōdemnauerūt monaſteriū ī expē ſis qͣs epiſcopas occaſione ipſius nego cij taxatione premi ſſararauit ſe feciſſe infirmando libertatē quā dictus in. epiſ copus colībrien̄. cōtulerat menaſterio ſancte crucis canonicorū aſſenſu extorto per nūcium regis. itē cōdemnauerūt mo naſteriū ad reſtitutōem duorum milium
ii g

mnorabatinorū q̄ mn. quondā coliuibriē. e piſcopus dederat monaſterio. Itē iudica Aerūt predictas ecccis qͣs monaſterium fundauerat ſine aſſenſu ep̄i cū fructib̓o medij tꝑis inius colimbrien̄ ecce reuoca ri. cū pars ſcē crucis nec preſcriptiōe nec alia defenſione ſuꝑ hoc poperit ſe tueri. Tande procurator monaſterij ad ap. ſe. accedens propoſuit prefatā ſniām nō te nepe. ⁊ ſi etiā teneret dicebat monaſteri u̓ iudefenſū. qꝛ priuilegia libertatis ex h ib̓ita iudicibus nō fuerūt et delictū per ſone nō ī in dānū monaſterij redūdare vn̄ perebat ad exhibitōem priuilegioꝝ d̓ benit nitate apoſtolica ſꝫ admitti. pa. ve ro cōſiderans ꝙ priuilegia illa nō ſolū ꝓ libertate monaſterij faciehāt. ſed ius vo. et. tuebantur ne in ro. ec. leſiomon aſterij redūdaret ad exhibēda prriuilegia ꝑrocu rutorem admiſit cōſideraue priuilegijs alijs cauſe meritis diſtinguendo inter li bertatē per m. colībrien̄. epiſcopū mona terio cōceſſam et libertatē eide menaſte rio a ro. ecca cōo am qꝛ cōſenſus capita li extortus fuit in cōce ſſionē epiſcopi et pagina conceſſionis in aliqd̓ lineis raſu ras habebat ſuſpectas et ſubſeriptiones ſingulis manibus ſub̓ſcribentiū ānota tis. aliud ſcriptū qd̓ exhibitū fuit nullā raſuram habehat ⁊ eadē manu ſcriptum libertatē ab ipſo epiſcopo cōceſſam dn̄s pa. iudicruit irritā et manē quantū ad h niam iudicū cōfirmando. vern̓ qꝛ per pri uilegia antedicta cōſtitit monaſteriū li berū et exemptū et ꝙ tāto tꝑe fuerat in poſſeſſiōne libertatis ꝙ alijs ce antibꝰe tiā preſcripſiſſet libertatē illā monaſteri o voce ſam dn̄e pa. cōfirmauit epiſcopo ſu ꝑ hoc ſilentiū īponendo. per hoc tame nō derogatur ſme̓ priorum iudicū cū ipſi de hac nō cognouerint libertate pronūcia nit monaſteriū nō teneri ad iueprofecti
onis qd̓ ē cōtrariū libertati nō derogādo iudicibus delegatis qͥd̓s priuilegia liber tatis nō fuerunt preſentata in cereris vt ro articulis iniq̄m pro colibriū eccā pro mulgatā cōfirmanit. Rota ꝙ cā poteſt monacho delegari. Itē qͥ nō proſeqͥt̉ ap pellatōem et in cā ſuccūhit et in expenſis punitur. Itē ꝑrobatio expenſarū per iu ramentū fieri dꝫ. Itē cōſenſus ſeu cōfe ſio ꝑ metō extorta nōvlaet. Itē epiſcops regulaꝝis donare hona ec ⁊ē nō poteſt nec etia ſecularis. Itē nullus poteſt edifica pe eccās ſine cōſenſu epiſcopi in cuiuster ritorio edificātur vn̄. epiſcopus poteſt il las reuocatē. Itē delictū perſone in dam nū eccē redundare non dꝫ. ite cū eccā le ſa ē in iudicio reſtituitur in his q̄ amiſit ite inſtramentū dꝫ eē ſine aliqua rafu ra ſuſpecta. ite̓ libertas poteſt preſcribi contra epiſcopū̓ noīt alterius allegata itē lꝫ Iniā iudicis reuocetur ex noua ca iudex qͥ ea culit propterea nō notamr. ite̓ Inic̄ pro parte tenet Ca. monachi no ¶ Accrdentib. iuacen. in preſentia dn̄i pa. petebant deci mas terrarū cuiuſdā loci a tēplarijs qͣs diu quiete poſſederā: anteqͣ ad tēplaxi os ꝑue niſſent. et poſtꝙͣ tēplarij terras illas acqͥſierūt decimas ecirū ꝑ xl. ānos et qplius pacifice p̄ceperūt. ſed mō de nō uo tēplarij eas ſubtraher meliū̓tur Ex parte tēplarierū allegabatur priuilegiū qd̓ de labor ibus ſuis decimas ſoluere nō tenetur. mcidae pa. iudicibus quatinus ſi abbates et monachi probauerint ꝙ a te plarijs decimas de terris predictis per xl ānos continue perceperint ſine lite cēpel lant tēplarios ad preſtatōem ipſarū cū tanto tꝑe contra priuilegia ſibi cōceſſa decimas ipſas ſoluerint eis tacite renun ciaſſe videtur ſi vero in probatione d̓fece rint abſoluāt tēplarios ab eiſdem Nota

ꝙ qui non vtitur priuilegio ſuo per xl. anos amittit illud et ſic nota ꝙ contra pͥ uulegiū preſcribitur Itē tacite renūciat quis iuri ſuo per cōtrariū actū. Itē de fi ciente actore reus abſoluitur. ¶ Ca. Capella du ¶ Cū capella. cis hurgondie gaudet prinilegio ſpeciali ſibi a ſe ap. cōceſſs viꝫ ꝙ nullus archi epiſcopij vel epiſcopus in ꝑſonas canoni corū ipſius capelle Iniq̄s fuſpēſionis vel interdicti aut etiā excōis audeat ꝓmulga re qͥdam canonici ipſius capelle hn̄t eccle ſias ꝑrochlales q̄ ſubſunt ep̄o lingon̄. occaſione dicti priuilegij dicūt ſe exemꝑ tos in oībus ita vt quantūcanqꝫ grauit̓ excedant nolūt correctione ⁊ ſnie̓ ipſius ep̄i ſub̓iacere. ep̄s ſignificauit hoc dn̄o pa pe. vn̄ mandat eidē quati. in quantū exē pti ſunt rōe ipſius capelle priuilegijs a poſtolicis deferat reuerēter ſed rōe alio rū eccarum quas ab ipſo ep̄o Rabent vel alias ad ep̄i ꝑtine̓t iuriſdictōem officij ſui debitū in eo de libere proſequatur. Nota ꝙ in capellis poſſunt eē canonici. Itē canonici poſſunt habere eccās parro ch̓iales. Itē aliqͥs ē partim liber qͥ ad a Itē aliqͥs po lique̓ et partim alij ſubeſt. teſt habere plures dn̄os. Itē eade rec duplici iure poteſt cenſeri. ¶ Ex ore ſedentis Cai. inter ep̄ꝫ vigor nien̄. ex vna parce et monaſteriūeue a mineū. ex alt̓a q̄ſtio pertebatur ſuꝑ ſubie ctione ac libertate ipſius monaſterij pro curator mon aſterij propoſuit ꝙ monaſte ciū ipſū ab ipſa ſui fundatione liberū ex utit et exe̓ptū cū capellis ſuis ad hoc pro bandū induxit priuilegia vo. pon. cōſtan timi vnū ⁊ alterū alex. et īdulgētias cle mentis et celeſtini qͦꝝ pſū continuū ꝑ te ſtes oſtendere nitebatur ex parte reſpon debatur aduerſaꝙͣ in priuilegio cōſtanti ui qͥdam perſpicitur cōtineri ꝑ qd̓ monateriū videtur ad iutiſdiciōem ep̄i priue re videlicet ꝙ ahbas eiuſdem monaſterij primū locū poſt vigornien̄. ep̄m ſꝑ obci neat ſed hoc locū habere nō poſſet in ge nerali cōſilio neqꝫ in ꝓuinciali. et ſic re linquitur ꝙ illud intelligitur in ſinodo ē piſcopali qualiter ad eis ſinodū venite tenetur. in priuilegio alex. quoddā aliud cōtmnet̓. per qd̓ dioceſanus epiſcopus in e ode monaſterio iuriſdictōem ſua videtur in aliqͥbus retinecē qꝛ ibi dicitur epiſco pi vigornien̄. a fratribus eiuſde monaſ terij aliqͥd iniuſte nō exigant ſed in his cōtēti ſint qͥ fratres eiuſde monaſterij vi gormen̄. epiſcopis preſtare rationabilit̓ cōſueuerūt. ꝑ hoc videtur ꝙ aliqͣ de honis ſuis abbates ſuis epiſcopis exhibere te nentur. Dn̄s pa. his ⁊ alijs intellectiecū a neutra parte ſit probata preſcriptio ſē tētionaliter difmiuitqͣ monaſteriū euel hamin. liberū ē a capite et prorſus ab e piſcopali iuriſdictione exemptū. tutela ip ſius monaſterij archiepiſcopo cāmuaren reſeruata. in mēbris vero qͥ nō probatur exempta dioc. epiſcopo ſit ſubiectū prop tex qd̓ abbas ad ſinodū epiſcopi venir̄ te netur et primū locū poſt vigormen̄. epi copū ob̓tinere et ide abbas ꝓ ipſis mem bris nō exēptis tenetur vigormen̄. epi copo exhibere reuerentiā ⁊ honorē qͥbus exhibitꝭ vigormen̄. epiſcops dꝫ manere cōtentus. Nota ꝙ iudex dꝫ rectam ferre mām nulli contra iuſticia parcere ius ſuū vnicuiqꝫ trihuere. itē aliq̓s pro par te ſubeſt alicui et pro pariē liber ē. item licꝫ monaſteriū liberū ſit ī capite mēẜra nō ſunt proptere q̓ exepta niſi expreſſe de mēbris cōtineatur ī pr̄iuilegio Itē ar. ꝙ aliq̓s poteſt eē vaſallus pluriū dn̄oꝝ Ex parte. Ia. Clerici vel lai ci īpetrant lrās a dn̄o pa per quasrecipit eos cū perſonis ⁊ rebus ſuis ſuh̓ ipſius
ii ijij

protectione. q̄ritur vtꝝ per talē protecti onē exēpti ſint a iuriſdictione epiſcoporū ſuorū. xn̄. pa. ꝙ ꝑ h̓mōi lrās a poteſtate ſuorū ep̄orum nō ſub̓trahuntur. Nota ꝙ per verbū ꝓtectionis nō datur exemp tio. ſecus tū dicitur ad iudiciū libertatis percepte. Paſtoralis Ca. Quidā veligi oſi lrās obtinent a ſe. ap. in qͥbus indul getur eiſde vt eccās ſuas in proprios v ſus cōuertere po ſſint decedentibus perſo nis illarū. q̄ritur vtrū liceat eis auctori tate ꝓpͥa poſſeſſionē illarū eccaꝝ ītrare ī per dioc. epiſcopū in illas ſint potius in ducendi ad hoc en pa. ꝙ ſuo epiſcopo mcō ſulto nō lꝫ eis in poſſe ſſionē illarū intra re qꝛ ꝑ h̓mōi indulgentiā epiſcopali iuri nihil intelligitur derogari niſi forte ī ip ſa indulgētia cōtineatur expreſſe ꝙ epi copo incōſulto id facere poſſunt. Nota hic ar. ꝙ vōi cōceditur maius nō tamen id qd̓ minus e̓. ¶ Itē priuilegiū vel indul nentia intelligitur eē cōceſſa ſine alteri us iniuria. Itē ubi duo ſūt īpedimenta nō ſufficit alterū totius niſi et vtrūqꝫ re moueatur. Itē priuilegia cū ſint odioſa non dn̄t extēdi niſi qͣtinus in eis cōtinet̉ Petiſtis. ca. aliqn̄ cōtingebatꝙꝫ ci uitas tripolitana ꝓpt̓ hoſpitalarios veltē plarios generali ſupponit̉ ī terdicio iſti in quorū tenore poſitū fuerat interdictū nō ſeruabant. illud queſiuit epiſcopotri politanus vtrū ipſe cū capitulo ſuo debe ant obſeruaire. rn̄. pa. ꝙ exceſſus illorū il lis non prebet licētiā delinquēdi ſꝫ ſi pre dicti finee priuilegiorū fuorū nō ſeruaye rint violando interdictū qd̓ ꝓ eis fuerat ꝓmulgatū epiſcopus et capitulū predic ti in penci pre ſumptōis illorū quādiu ipſi nō ſeruauerint interdictū de licētia dn̄i pa. celeb̓rent ne videātur de aliorū fletu ridere. Nota ꝙ non dꝫ q̓s illud facire a
q̄ īpetrauit alios prohiberi nec dꝫ alij le ne̓ īponere quā ipſe negligit obſernare. Itē eo iurͣ qͦ qͥs cōtrariū vtitur ipſe dꝫ vti eode. Itē nullus dꝫ ex cedere fines priui legij fui. Itē nullus de alterius fleturi dere dꝫ Qm̄ ꝑ cōfeſſionē. Ca. Epiſ copus nepheſinus petebat ius epiſcopa le in eccā beati blaſij de flaiano pertinen te ad quoddā monaſteriū in dioc. dicti e piſcepi cōſtitutū. ex parte aduerſa alie gabatur quoddā capitulū qd̓ cōtinetur in priuilegio monaſterio cōce ſo viꝫ vt nullus epiſcopus eccās vtroqꝫ iure illi ſubiectas interdicto ſupponere. vel mona chū ſeu clericū eiuſde monaſterij ſineda ce vel excōicur̄ preſumat. Sꝫ procurator monaſterij fuit cōfeſſus in iure ꝙ epiſco pus nepheſinus ius epiſcopale percipit ī ecca predicta. dubitabatur vtrū̓ ca. pre dicti priuilegij obſtaret qͦ minus epiſco pus ius epiſcopale poſſit exexcere in dic ta eccam vel cappellanū ipſius rn̄t. pa. cū ꝑ cōfe ſſionē procuratoris monaſterij cō ſtet ꝙ epiſcopus ꝑcipit ius epiſcopale ī ecca predicta idē epiſcopus nō ob̓ſtante capitulo iſtius priuilegij poteſt dictā ec cauſam interdicere et excommunicare monachū ſiue clericū monaſterij ad re gime̓ ipſius eccēdeputatū cū alterntruꝫ de iure illa fuerint faciēda. qꝛ illd̓ capitu lū intelligitur de monachis vel clericis in ipſo monaſterio ꝑmanētibus vel deſti natis ad eccas vtroqꝫ iure ſibi ſub̓iectas Nota ꝙ cōfe ſſio procuratoris in iure fa cta dn̄o preiudicat. itē priuilegiū nō tu etur aliqͣꝫ ī delicto. Itē eccā tūc ſubiecta ē abbati vtroqꝫ iure qn̄ epiſcopus nullū ius epiſcopale exercet in illa. itē licꝫ ꝑ ſona ſit exempta cū rōe rei quā poſſidꝫ nō exēpte e̓ ſub̓iecia Qnia circa. Ca. archiepiſco

pus lundeū. cōceſſit monachis omnium ſanctorū priuilegiū ſuꝑ decimis epiſcopa libus retinēdis ſi forte dicēdo. remittimo monaſterio oīm ſanctorū decimas poſſeſ ſionū ipſius monaſterij pertinētes ad ar chiepiſcopatū. archiepͥs lundin̄ ſucce Ior cōcedentis ꝑriuilegiū q̄ſiuit vtrū mona chi ꝑredicti priuilegiū illud extēdere va leant ad poſſeſſiones acqͥſitas iꝑe priui legij ⁊ poſtmodū acqͣuirēdas rn̄. pa. ꝙ ſi remiſſio decimarū illarū facta fuit ẜm ca nones predece ſſor illius indiſſmite remit tendo decimas epiſcopales monaſterio cā uihil exceperit et potuerit excepiſſe intel lexiſſe videtur nō ſolū de decimis poſſeſſi onū illius tꝑis ſed etiā futuri qꝛ in bene ficijs pleniſſima dꝫ interpre ratio adhi beri et vna ⁊ eade res non dꝫ diuerſo iut cenſeri. Nota ꝙ cōceſſio ſimplicit̓ ⁊ īdiffi uite fcā etiā reſpicit tꝑa futuraꝫ genera lit̓ ītelligit̉. ⁊ ſic e hic ar. ꝙ īdiffinita e qͥ pollet vniuerſali. Itē qͥ nihil excepit ⁊ po tuit totūius ſuū ītelligit̉ aliēaſe. itē ī hn̄ ſicijs pleuaſſima dꝫ fieri interprecatis. Itē vna res nō dꝫ diuerſo iure cenſeri. Itē ar. ꝙ priuilegiū extēditur ad futuꝝ ¶ Intiqua. Ta. Cōſiliū generee le renouat priuilegia qͣtuor patri archali um ſediū ſtatuēdo vt poſt vo. eccām qͥ in ter alias obtinet prīcipatū cōſtantinopo litana primū locū ob̓tineat alex andrina ſcd̓m anthiochena tertiū hieroſolomita na quartā ſeruāta qͥlibet propria digni tate ita ꝙ poſtꝙͣ prelati illarū a ro. pon. pallium acceperint preſtito ſibi fidelitati et obedientie iuramēto et ipſi poſtmoduꝫ palliū ſuis ſuffraganeis largiātur recipi e̓res pro ſe obedientiā canonicā et ꝓ ro. ecca ſponſione obediē̓tie ab eiſde̓. Secū do dicit ꝙ ante ſe faciāt crucē vb̓iqꝫ d̓fer ri niſi in vrbe romana et vbicūqꝫ ſūms pontifex pn̄s fuerit aut etiam legatus v
tēs in ſigneis apoſtolic digītatis vltīo dicit ꝙ in oībus ꝓiincijs eorū iuriſditti oni ſub̓iectis ad eos cū nece ſe fuerit ap pelletur. ſaluis appellatōibus ad ſe. ap. ī terpoſitis qͥb̓ꝰ e aboībꝫ deferendū. Rora ꝙ dn̄s pa. e iudex ordinarius ſingulorū Itē palliū ē ſignū plenitudinis poteſta tis paſtoralis officij. Itē ſuffraganei re nemtur preſtace iuramentū obedientie⁊ reuerentie patriare℟e itē minor iudex nō poreſt exercere iuriſdictōeꝫ ſuā pn̄te ma iori. itē ad patriarchā poteſt appellari omiſſis medijs ⁊ hoc incellige de his. qͥ ſāt eius iuriſdictioni ſubiecti. itē omiſſis oīb̓i medijs poteſt appellari ad pa. ¶ vt priuilegia. Ca. Romana eccā qͥbuſdā regularibus cōce ſſit qͥdam priuilegia Sꝫ qi ipſi fines priuilegiorū ſuorū excedebant ea minus bene intelli gētes pa. ea m cōſilio generali declarrit qͣliter ſint ītellige̓da ne illa ꝑtrahāt ad cihuſū qꝛpxiuilegin meretur amittere qͥ permiſſa ſibi abutitur poteſtate. Scd̓o ponit verba priuilegiorū. Cōceſſum ē ab eccā vo. quibuſdā regulatibus ſcꝫ tēpla rijs et hoſpitalorijs vt his qͥ fraternita tē eorū aſſumpſerint nō negetur eccāſti ca ſepultura niſi ſint excōicati ꝟnoīati interdicti. Si forte eccē ad quas ꝑtinēt fuerint interdicti ipſos qͦꝫ cōfratres qͦs eccārum prelati apud eccōs ſuas nō per miſerint ſepeliri ipſi ad eccās ſuas d̓ferāt cumulādos niſi excōicati vel nominatim fuerint interdicti declacat hic pa. de qͥbus cō fratrids ſit ītelligē̓dū ſcꝫ de illis qͥ ad huc morātur in ſeculo ⁊ eorū ordini ſunc oblati mutato habitu ſeculari vel d̓ hic qͥ ſua bona eis dederam inter vinosreten co ſibi quādiu vixerint viufructu iſti qui & ſepeliātur apud eccās ipſorū regulari um vel apud eccās aliorū nō int̓dictas ſi ih̓i elegerint ſepeliri Si enī de qͥbu libe

cōfratribus ipſorū fraternitatē aſſumē tibus intelligeretur pro duobus aut tri bus denarijs ānuatim ſibi collatis nimi um vileſceret eccāſtica diſciplinā tamen ⁊ ipſi certā ob̓tinēt remiſſionē ab̓ apoſto lica ſed cōce am vltimo ponit aliū ar ticulū in qͦ excedebant fines priuilegioꝝ ſuorū. Continetur enī in priuilegio ipſo rū vt ſi qͥ fratrū ipſorū pro colligēdis e lemoſinis ad aliquā citatē caſtellū vel ni cū aduenerint ſi forte locunille a diuinis fuerit interdictus in eorū aduentu ſemel in āno aperiātur eccē vt excluſis excōica tis et interdictis diuina officia celebren tur verba illa aperiātur eccā ſemel in an no ſic debent intelligi vt vna enī eccā eis dem loci ſemel tm̄ in āno aperiatur. qꝛ lꝫ dictū ſit pluraliter apericitur eccē nō tn̄ d̓ qͣlibet eccā eiuſdē loci intelligendū ē ne ſi hoc modo intelligeretur nimiū̓ vilipendi cōtingeret niām interdicti qͥ vero cōtra iſtas declarationes qͥcꝙͣ ſib̓i vſurpare pͥ ſumpſerint graui ſubiareant vitioni No ta ꝙ priuilegiū meretur amitte qͥ premiſ ſa ſibi abutitur poteſtate. Itē aliq̓cha bet habitū monachalē nō tamē ē mona chus Itē vileſcere nōdꝫ eccleſiaſtica diſciplina. Itē pluralis locutio exponit̉ de yno. ¶ Qd̓ nōnullis. Ca. Quibuſdā regularibus cōceſſū ē vt cū cōne terre fu erit interdictū diuina poſſine officia cele ẜrare ianuis clauſis et voce ſuppreſa et nō pulſatis cūpanis excluſis excōicatis de interdictis in fauorē pontificalis effi cij cōciliū extēdit hoc ad epiſcopos niſi hͦ eis expreſſe fuerit inhibitū veru̓tamē h ius illis cōceditur qͥ cam aliquā nō pre titerint interdicto nec aliquā fraude īgel ſerint cū tale cōpendiū̓ ad iniquū diſpen diū trahi non debeat. ¶ Nota ꝙ occaſio iutis ad iniquū diſpēdiū trahi nō dꝫ.
¶ Quāto āpl̓ins. Ca. aẜbas e cōuentus ordinis cluniaicen̄. ſūt exempti vn̄ cū ep̄i et archiep̄i in quorū dioc. com moratur eos excōicare vel interdicer̄ nō poſſint in eos qͥ molūt in molēdinis eoꝝ vel cōquūt pane̓ in furnis ipſorū et qͥ ven dendo vel emēdo aut alias eis tōmunicāt excōis et interdicti ſniās ꝓferunt et ſic nō vim et poteſtatē priuilegiorū apoſto lice ſedieſꝫ ſola verba ſeruāres mōachos dicti ordinis quodāmodo excōicant dum eis alios excōicare nō ſinunt et ſic quan tū ad hoc iudeorū iudicio iudicēt̉ et qͥ cōi cunt illis incorē eacōicatōem incurrunt ꝙ qͥ excōicatis participant propt̓ qd̓ mo nach̓i clūiacen̄. de p̄dciep̓late grauit̓ dn̄o pa. ſt̓ cōq̄ſti. va. mandat vniuerſis ⁊ ſin gulis. predictorū quāti. Iniās in fraude priuilegiorū apoſtolice ſedis de cetero n̄ ferant̉. qꝛ ſi ſuꝑ hoc ad ipſū querela ꝑue nerit promulgatores taliū Iniarum ſeue ritate debita caſtigabit. Nota ꝙ nō tā tum verba ſed vim et pta̓tem priuilegis rum legis et cauonis ſeruare dehemus. Itē fraue legi vel canoni fieri nō dꝫ qͥa nihilominus incidit in legē̓. ¶ Ex parte. ¶ Ca. in diſtrictu re gine anglorū erāt qͥdam lrāti qͦs nec ha bitus nec conſura clericos oſtēdit. ſed cū ipſi depreſendū̓tur in aliqͥbuem aleficijs vt iuriſdictōem reginē deludāt et penam debitā ꝓ delictis euadant reſumūt tonſu ram abiectā et habitū clericalē. qꝛ anteci ꝓ laicis ab oībꝫ habebātur Regina ſig nificauit hoc dn̄o pa. rū. eī pa. ꝙ ſi ſuā iu riſdictōe in in hmōi delinquētes exercue rit qͥ ſine conſura et habitu ī delictis fue rit depceſenſi equammniter ſuſtinebit cū malicijs hoīm nō ſit indulgendū nec conſura vel habitu ſic re ſumpte ipſoruꝫ malicia foueri nō dꝫ. Nota ꝙ qͥ conſura et habitu dimiſſis ī delicts deprehedūt̉

De prini. ⁊ exceſ.
amittant priuilegiū clericale et poſſunt puniri ſine pena excōicatōis. ¶ Itē mali cijs hominū nō ē iudulgendū ſed potius obuiandū. Suꝑ ſpecula. Ca. quamuis ecca ſeculariū legū nō reſpūat famula tū qͦ imitā̓tur veſtigia eqͥtatis tn̄ qꝛ ī frā cia et multis alijs ꝓiuincijs Idici nō vtū tur legibus romanorū īperatorū et raro eccāſtice occurrunt cauſe q̄ nō poſſint ꝑ canones expediri vt plenius ſacre pagine inſiſtatur firmiter ꝓhibet dn̄s pa. ne pa riſius vel in citatibus ſeu alijs locis vici ni s aliq̓s docere vel audire ius ciuile pre ſumat ⁊ qͥ cotra fecerit a carum patroci nijs īteri excludatur et per ep̄m loci ex cōicetur. Nota ꝙ ecca cipprobat leges et eis vtitur. Itē magis e̓ inſiſtēdū ſa cre pagine ꝙͣ alijs ſciētijs. Itē cix. ꝙ ra tione viciuitatis ſentit qͥs cōmodū vel ī cōmodij. Quia intētionis Ca. Dn̄e pa pa īnouauerat priuilegiū cuiuſdā mona ſterij cōſtituti in dioc/ haiocen̄. ep̄s baio cen̄ dubitauit vtrū per tale̓ inouatōe mn iuri ep̄ali ſit derogatū q̄ſiuit a dn̄o pa. an ei preiudicaret rn̄. ei pa. ꝙ inno uatio ius nouū nō cōfert nec tollit vetus vnor vult eū eē in eo ſtatu in qͦ erat tꝑe iano uationis īpetrate ſed ꝑ hoc nō intēdit pa pa iuri alias cōpetēti eidē monaſterio pre iudiciū genercire. Nota ꝙ īnouatio pͥui legij nihil noui iuris tribuit nec ius veto tollit. Itē pa. nō intēdit per lrās ſuas a licui preiudiciū generare ¶ Inhis qͥ. Ca. fratres predi catores et minores īpetrauerūt indulge̓ tiā a dn̄o pa. vt vbicūqꝫ fuerint cū alta ri viatico yaleāt celeẜrare ſine preiudici o iuris ꝑrochialis quidā prelati nimis ſtricte illa indulgētiā interpretātes. dice hunt ꝙ per illā indulgentiā predicti frēe
preter aſſenſū prelatoꝝ hoc facere nō po ſunt vn̄. nō ꝑmittūt eos celebrare ẜm illā indulgentiā Cū aiūt ſine radulgētia fra tres predicti poſſunt de pcelatorū licētia celebrare nihil eis confercet. mandat do minus pa. cuidā ep̄o quāti. interpretati one hmōi rreprobata dū̓modo abſtineāt ab iniurijs aliorū datā licētiā predictis fratribus debeat publicareita ꝙ dicti fra tres ex indulgētia ipſa aliquā videātur qrām cōſecuti. Nota ꝙ ea q̄ cultū diui nā reſpiciūt benigne ſūt interpretāda. Itē beneficiū paincipis latē e̓ interpretā dum. Itē indulgētia ſiue priuilegiū fine alterius iniuria cōcedidꝫ. Itē indulgen tia ſiue prinilegiū ſic dꝫ intelligi vt cili qͥd cōferat al̓cis deluſoriū eēt Dudū. ¶ Ca. inter priorē et cō uentum de b̓utele ex parte vna ⁊ prioxiſ ſum et moniales de cāpeſce ex parte alia corā iudicibus queſtio ſuꝑ decimis noua liū uertebatur lite pendentē corā iudici hus moniales īpetrauerūt indulgentiā ſuꝑ decimis noualiū nō ſolue̓dis. nullā d̓ lite mota in īduigetiā mentione facien tes ꝑquā indulgentiā volehant repeler̄ priorē et cōuentu p̄ordictos a lite dubita bant iudices qͥd iuris ett ꝑe. de cōſilio fra trū ſuorū decreuit iuni pr̄e dictorū fratrū per indulgentiam ilſam nō faciētē men tionē de lite mota nullū preiudiciū gene rari ſuꝑ decimisnoualiū nō ſoluē̓dis qͣs poſſidebant tꝑe indulgentie a parte alte ra īpetrate. Rota ꝙ lxē ſiue indulgētia ſuꝑ re litigioſa īpetrate de lite mota non faciētes mentione̓ nō valēt nec īpediūt ꝓ ceſſum iudicis qꝛ tacita veritate ſn̄t ob tente. Et ſic nota ꝙ pa. cōcedendo alicui indulgentiam ſeu priuilegiū nō intēdit aliū ledere. Quidā ſicut aſſerie. Cq. Qui dam priuilegiat vt tēplarij et hoſpitala

rij quoſdā receperant in fraternitatē ip ſorū. propter qd̓ volunt dioc. ep̄o de iuri bus ep̄alibus rn̄dere dicit pa ꝙ ꝙͣdiu fra tres iſti morā faciunt in domihe ſuis dio c. eoē cōpellat ad iura ſibi integraliter ꝑ ſoluenda. Itē ꝙ nō ſufficit rceptio pri uilegiatorū ad euitāda tura ep̄alia niſi recepti ad priuilegiatos trāſeont. ¶ Cōſultationi Ca. aliqua tir ra de nouo redacta ē ad culturā ꝑ aliqͦs r̄ ligioſos de noualibus decimas nō ſoluen tes de qua nō extat memoria ꝙ culta fu et dubitabatur qn perperno illa dici de beat nonalis qͦ ad decimas nō ſoluendas rn̄. pa. ꝙ perpetus terra illa debeat cēſeri noualis qͦ ad īmunitatē &e decimis nō ſol uendis alics cōtingere po ſet aliqn̄ iduſ gentiā de noualibus pluc eis diſpēdij qͣꝫ vtilitatis qfferre. Nota qd̓ ſemel e noua le ſꝑ erit nouale qͦ ad īmunitateꝫ de deci mis nō ſoluendis. Et ſic nota hic ar. ꝙ principiū cōſiderandū e̓. Itē ar. ꝙ exquo res ſemel ē priui egiata ſꝑ erit primlegi ata qꝛ priuilegia perpeti. a ſunt. ¶ De purgatione canonica. Obilis hō. Ca. Statuit cōciliū clib̓urien̄. ꝙ ſi nobilis hō vel euā nigenuus accuſatus fu erit in ſinōdo et crimē negauerit deficiēte actuſatorē cū duodec heībus ingenius ſe expurget ſi de hoc fuit infamatus. Secū do dicit ꝙ ſi ante fuit deprehenſus aūt in furto aut in ꝑiuris aut falſo teſtimonio vlterius ad iuſiurandū nō admittatur ſed ei ſicut qͥ īgenuus nō ē purgatio indi catur. Nota ꝙ deprehenſus in furto. per iurio aut falſo teſtimone ad iurandū vl terius nō admittitur. Et ſic ē ar. ꝙ pre ſumitur cōtra alique ex anticedenti vita Itē cir. ꝙ propter eximē perditur nomen dignitatis.
Si qͥs phr̄. Ca. Statuit con diliū agothen vt ſi phr̄ fuerit in famatus negliges famā ſua. ep̄s ppl̓m iuramēto ſeu banno criſtianitatis aſtringat vt es infrimiā pate faciat qͣ patefactā ſi accuſa tor defuerit epiſcopas illū ſeorſū admoe at et ſi nō correxerit adhibeat duos vel tres. et ſi ſe nō emendauerit. epiſcopus e um publice admoneat. et ſi ſic nō curaue rit ſe cōrigere ab officio ſuſpedatur vſqꝫ ad debitā ſatiſfactōem. ne populus in euꝫ cādalū patiatur. Nota ordine per iſtam decretale qualiter prelatus procedere de hecit cōira ſub̓ditū in famnatū anteqͣꝫ eū cib̓ officio ſuſpēdat Moniales Ca ſi moni ales ac cuſentur libidimbus inſeruire vel etiam denūcientur ee ſante accuſatore ẜmir̓gu lam ſuā ſe expurge̓t. Nota ꝙ monians ſuſpecta de inceſtu tenetur ſe purijare ¶ Di qͥs de grādū. Ca. Si ali quis clericus cōuictus fuerit in iudicio l̓ cōfeſſus ſe cōſenſiſe raptoribus oliena rum ſponſarū vel mediatorē eē̓ ⁊ propxis gradū repeliatur et ſi de hoc per ſimilit̓ infaimatus fuexit ſe expurij ⁊. Nota ꝙ cō feſſus in iure pro cōuicto habetur. itē & ſentiens ⁊ agēs paripenci puniūcur qd̓ verū̓ eſt de cōſenſu cooperatōis Itēpena raptoris aliene ſponſe ē depoſitis. Itē veriſimilis ſuſpiao inducit purgatōem ¶ Quotiens. Ca epiſcopus tri dentinus accuſatus fuit ꝙ per ſimoniaꝫ eccām heciti petri dederat petro preſbite ro ſed accuſatores hoc ẜm formā canoni cam ꝓbare nō pocuerūt. queſiuit patriaꝝ cha aqͥlegen̄. qͥd eēt agendū rn̄. pa. vt in tertia manu ſui ordinis et quata abba tū et ſacerdotū de illa ſimonia ſe expur get ⁊ſi de hoc ē īfrimatus. tenor purgatio nis talis dꝫ eē. iurabit epiſcopus ſuper ſancta dei euāgeliaꝙ pro ecca ſancti pe

De purga. cauo.
it danda preſbitero p. nec ꝑ ſe nec ꝑ ali āͣ ſub̓miſſā ꝑſonā. nec aliqͥs ꝓ eo ſe ſcit̉ te preciū recipit. Cōpurgatores iurcibūt ꝙͥ cordūt eū verū iuraſſe. Nota ꝙ ce ſſa te accuſatore. ſi accuſatus remanet in fa matus dꝫ ſe purgate. Itē per hoīes ſui ordinis dꝫ qͥs ſe purgape. Itē arbitrat. ē numerus cōpurgatorū. Itē cōpurgato res illius ꝯpinioniē eē debent. ꝙ nō ſit ve ciſimile eos velle deierare. Itē nota hic formā purgatōis faciende. purgandusiu rabit ſe nō feciſſe qd̓ obijcitur ei. nec per ſe nec per aliū. cōpurgatores vero iura kunt ſe credere illū dicere verū. Itē nota ꝙ nō licet mihi per aliū̓ qd̓ ꝑ me nō licet Nos lunter alios. ¶ Ca. aliqͥs ꝑ rochianus ep̄i in frimatus ē de aliqͦ crimi ne eccāſtico. q̄ritur vtrū ep̄s deficie̓tibus accuſatoribus ⁊ teſtibus poſſit illū comi pellere ad purgatōe in preſtandū rn̄. pa. ꝙ ſi de aliqͦ crimine publica laborat ī fa mia de ficie̓tibo p̄dictieꝑſonis ep̄s pōt ip ſacōpellere ad purgatōeꝫ niſi ad ſuꝑiorē duxerit appellandū et ſi appellauerit eio parebit iudiciū ad quē appellouit. Nota ꝙ ep̄s ꝑrochicinū ſuū infumctū pōt com pellere ad purgatōem. Itē a tali cōpul ſione cū appellatur iuſta de cā. ¶ Cū p. manconella Ca. preſbi ter petrus manconella infamatus erat de ſimonia ꝓ qua fuit ſibi indicta purgatio querebatur quales teſtes debeat habere ad ipſū cōpurgandū. rn̄. pa. ꝙ cū purga tōes illi debent eē talis honeſtatꝭ et opi mouis. quod non ſit veriſimile eos edio l amore. aut ob̓tētu pecunie velle deierare et nece ſſe ē vt vitā ⁊ cōuerſatōem eius agnoſcāt que purgare dbent. in fine di cit ꝙ qͥ deficit in purgatōe ab officio ⁊ be neficio e̓ priuandus. Dicit etiā ꝙ ille qͥ recipit puratōem nullā maliuolentiā ꝑ indignatōem cū purgatoribus oſtēdere
dꝫ. nec īpediat eos nec ab̓ alijs īpediri ꝑ mittat. nota q cū purgatores dn̄t eē bo ne fame et opinionis et vitā et cōuerſatio ne̓ cōpurgandi agnoſcere dꝫ Itē qͥ defi cit in purgatione punitur tanꝙͣ preſūpti ue cōuictus. Itē pena deficiētis ī purgati onē. ē depoſitio ab officio ⁊ beneficio. Itē iudex nullā maliuolentiā vel iadignatio nem oſtēdere dꝫ purgatores nō ſūt īpedi endi. Ex tuarū. Ca. Quidā ph̓r̄ h. nomine in famabatur de homicidio propt̓ qd̓ epūs ſuus ab officio ſacerdotali ſu pendit ipſe quaſdā lrās exhibuit anteceſ ſoris ipſius epiſcopi in qͥbus cōtinebat ꝙ iudicio aqͥ frigide ſuā innocēciā purga uiſſet et epūs ipſū ab̓ſoluiſet. qͥſitū fuit a pa. vtrū talis purgatio ſufficiat qꝛ ve ro peregrina iudicia ſunt īhibita dicit pa ꝙ predicta puriatio īſufficiēs fuit vnde inadat pa. epiſcopo quari. ſi accuſaitores idonei nō apparuerint cū vij. manu aut v ſui ordinis debeat ſe purgare. qͣ p̄ſtita ſuſpēſionē ſinedifficl̓eate relaxetz eū ho ni teſtimonij ānunciās ab īfauia homi cidij abſoluat. nota ꝙ ſniā qͥ nulla ē nō abſoluit aliquē nec cōdemnat. et iderū ſē tentiandū ē itē hmōi purgatō ſcꝫ aque frigide vel ferrētis inhibita ē et iō ꝓ nō preſtita dꝫ haberi. Conſtitutus. ¶ Ca. Quidā dia conus p. noīe infcimaens erat de aliqͦ cri mine epu̓s indixit ei purgatōeꝫ obtulit purgatores ſiue cōpurgatores epō. ipſe cepit eos ita dilige̓ter ex amincire. ac ſi eē̓t ordinatōem facturus volēs eos reci pere. vn̄. predictus dicconus acceſſit ad dn̄m pa. ſibi exponēs preicta ſcribit pa. epō dicēs ꝙ multū miraitur ꝙ purgatio ne oblatā recipere noluit. niſi prius com menda et id e̓ probaſſet noīa ſingulorū vtinā ſic diſcurxeret ordinādos. Satis eī

ufficit in hmōi purgationibus ſi purga tores ſint hont famē in ſuis ordinib̓s mi inſtrātes et ab eccā tollerati nec ſint in iudicio de crimine cōdemnati. vn̄ ſunt ad mittendi. Rota ꝙ ſufficit ſi purgatores bone famē ⁊ nō cōdemnati de crimine. nec ſunt examinādi ita diſtricie ſicut alij te ſtes. Inter ſolliciturmnes. Ca. Decaus ſenone erat grauiter infrimaius de he reſi ex eo ꝙ cū hereticis nimiā familiari tatē habebat in quadā villa. propt̓ qd̓ cir chiepus ſenonen̄ ſuſpēdit ipſā ab̓ officio et beneficio et quāuis cōtra ipſū nullus cipparuerit accuſator. tamē ex officio ſuo fama publica deferente voluit de hoc in qͥ rere veritatē teſtes ſuꝑ hoc cōtra ipſum decanū recepit poſtmodū decanū ipſū cū attēſtcitionibus miſit ad dam pa. ipſe ve ro intellecte negocio et viſis atteſtationi bus ſcribit archiepō dicēs. quāuis cōſti tutio eccāſtica doceat tales cih̓ officio tm̄ vſqꝫ ad purgatōeꝫ canonicā ſuſpēdedos qꝛ tn̄ ipſū a beneficio ꝓpt̓ enorinntatē cri minis ſuſpēdit. nō vult īprobare nec eti am illud īprobat ꝙ teſtes ex officio ſuo contra ipſū decanū recepit lꝫ nullus com paruerit accuſator. pa. vero cōſiderās vul gatā infamnā et graue ſcādalū et veſem̄ tem ſuſpicionē ex dictis teſtiū cōtra ip̄ꝫ abortā cū ꝓpt̓ eorū qd̓libet ei eēt purga tio indicēda. purgatōem xiiij. manus ſui ordinis indixit eide remittendo ipſū ad cir chiep̄m vt ibi purgetur vbi noſcit̉ in fa matus mādans archiepō quati. adiunc tis ſibi duobus epiſcopis purgatōem ei indictā recipiat et qͥ ad ipſū purgandum acce ſerint ſint catholici ⁊ vita probati qͥ cōuerſatōera eis et vitā annoaerint. pre teritā et preſentē qͣ recepta heneficiū ſi bi reſtituat ab Fficio tn̄ manecit ſuſpēſs
ticie donec (cādalū ſopiatur heccticoꝝ fa miliaritate publice abiurata et iniūgat eid vt ī predcā villa et alijs circūpoſitis profiteatur et predicet fide catholicā et deteſtetur hereticā prauitatē talit̓ dein ceps vita̓ ſuā honis informet operibo vt infamia cōuertatur ī famci. et oē ſcādalū tollatur ꝙ ſi forte in purgatōe defecerit et ab̓ officio ⁊ beneficio depoſitus ad age̓ dam p̄niu̓m. in artā monaſteriū detrudat̉ Nota ꝙ cū aliqͥs ē in famatus nō dꝫ ſta tim ſuſpēdi ab officio et beneficio ſed ab officio tantū vbi multū ſit infamatus. Itē ex officio ſue iudex procedere pōt cō tra īfamatū ad inqͥcendū ſuꝑ qͦ ē infama tus. Itē numerus cōpurgatorū ē arbi traris. Itē vbi qͥs ē infcimatus ib̓i deb purgare ſe. Itē qͥ aliū̓ cōpurgat dꝫ eē & ne famē et qgnoſcere dꝫ vitā et cōuer ſa tōem cōpurgondi preteritā et preſendē Itē qͥ deficit in purgatōe hereſis depoſits cib̓ officio⁊ beneficio detrudi dꝫ in mona ſteciū ad penitētiam ꝑcigendam ¶ cū dilectus. Ca. P3 Nota ꝙ ꝑſone cōpurgatoꝝ dn̄t eē vitineꝫ hōeſte Ca. Epūs ¶ Tū in iuue̓tur qͥnqꝫ eccleſien. ecce dicebatur habere im moderatā familiaritatē cū quadā nepte ſua propt̓ qd̓ rex vngarie ſepe ſcripſerat dn̄o pa. vt illū de vngaxia ecca remoue at vn̄ pa. ſcripſit cuidā epō vt ſuper hoc caute inqͥreret a coepiſcoꝑis vngarie et ipſi poſtmodū reſcripſerāt dn̄o pa. ꝙ ho nū virū et honeſte cōuerſatōis eū eē cre debant ꝑſenā ipſius multipliciter cōmē dantes ſed qꝛ pr̄ filiū quē diligit corripit ad maiorē cantelā dn̄s pa. mādauit eid̓ epō vt ab̓ illius familiaricate talit̓ ce ſa ret ꝙ ſiniſtra ſuſpicio de ipſo haberi nen po ſſet ſed qͥdam malus hō reſcriptū illa ra lrārum ſub̓ripuit et apud rege̓ et ali os magnates ipſū neqͥter publicauit. vt

magis infamapetur Sed pa. licet pulſa tus fuerit multotiēs cōtra ipſū tn̄ aduer ſus eū noluit cōmoueri. ſciēs ꝙ facile di ctū ſeqͥtur multitudo poſtea vero cū dictꝰ ep̄s ad ſtrigonien̄. metropolē extitit po tulatus qͥdam qͥ ad uerſabātur eidē vt ꝓ motōem impedierent ipſius ceperūt ipſuꝫ iterū infamare vn̄ ipſe de quarud ā cmico rū̓ ſuorū cōſilis quedā ꝓcuratorē ad curi am deſtinauit. poſtulas a dn̄o pa. quati. puriatōem canonicā faceret ei indici ad ſuā īnocentiā oſtendendā pa. poſtulatōeꝫ illā reputus rimis ꝓuidā ab ea ipſum ſepe reuocare voluit. ſed qꝛ ꝓturator in ſtabat. pa. mādauit prirgatōem eidē iudi ci cū duobus qb̓batibus quāniepcote ſi ci tus fuerit ꝙ ex alia cā talis petitio īpro iude cūc fiebat qꝛ ſuffreganei ſtrigonie ne ecce vix eē tꝑe purgarent eundē qͥ in facto poſtulationis cōtradicebant e de et ſuffraganei colocen̄. eccē ipſū tūc nō nur garent cū inter ipſū et colocen̄ archiep &e ſtrigonien. metrepoli queſtio verteret̉ vnde cū nō ſint alij pontifices in vngaria merito videbat̉ ꝙ ꝑ ep̄m regni ſui ſuꝑ il lo articulo ſepe purgare ſe nō poſſet. Ro ta ꝙ pr̄ diligit filiū quē corripit. Item non dꝫ qͥs habee īmoderutā familiarita tē cū aliqͣ. etiā cōſanguinea. vn̄ ſuſpicio poſſit haberi. Itē facile dictū fiue ſeue ſe quitur multitudo. qꝛ p̄ponior ē humana naturā ad malū quā ad bonū. Itē ꝑ im portunitatē etiā nō cōcedenda cecedu̓tur Itē qͥ aliū cōpurgant. dehent eē vicini il lius et eiſ&ꝫ dioc. ſiue ꝓuincie vt eū cor noſcāt. Itē ex cā admittūtur ad purga tōem alicij inferioris ordinis cū alicis de iure eiuſde ordinis eē debeant. ¶ De teſtibs. Ca. Querit̉ hic qͥd cōpurgatores debeāt iurare rn̄dit hic ꝙ hoc ſolū qd̓ crrdebāt ſcꝫ ꝙ credant eū veritatē dicere qͥ puigatur. Notaꝙꝫ com
purgatores iurare dn̄t de credulitate. et ita iutamentū cōpurgatorū et iuramen tū calumnie videtur ſimilia. ¶ Itē nō dꝫ qͥs cōpelli ſubire anceps iuramentū. T Accrdens. Ca. qͥdam diacons i. noīe dū vellet in preſbiterū promeueri qͥdam emuli ſui dixerūt illſꝫ ee̓ filiū ſacer doris ꝓpt̓ qd̓ dioc. ipſū noluit promouere nec ꝑmiſit illū ab̓alio promoueri. vn̄ ille diac. ad dn̄m pa. accedēs predicta eidē ex poſuit mandat pa. epō quati. ſi de hoc ē publice ī famatus et de ipſa infamia con ſicire nō poterit purgatōem ab ipſo reci picit et ipſū ꝓmoueat ad officiū ſacerdo uis. qꝛ et ſi nō ſit nora delicti tn̄ e nota de fectus īpediētis ad ſacrocordines promo uendū. Nota ꝙ īfamatus qͥ nō ſit legit timus non dꝫ ad ſacros ordines promo ueri niſi prius ſe purgauerit. Itē nō le gittime nat de iuee cōi nō dn̄t ad ſacros ordines promoueri qꝛ et ſi irregularitas illa nō ſit nota delicti tn̄ ē nota defectus. Cū dilectis filijs Ea. inter n. pre biterū ex vna parte ⁊ o clericū ex altera ſuꝑ qͥbuſdā eccleſijs q̄ſtio vertebat̉ pro qua dictus n. ph̓r̄ et g. procurator o. cle rici ad ſe. ap. acceſſerūt. procuratoripſis o. ꝓpofuit ꝙ cū dictus phr̄ eēt publice in amatus ſuꝑ crimine inceſtus epu̓e con ſtanciū. ordinarius eius ei purgatōem indixit qͥ cū ſe purij ar̄ nō poſſit eccleſijs ſuis fuit per ſniām deſtirutus ſed ipſe ni hilominus eas ꝑ violentiā detinebat ps modū cū ide phr̄ vxorē cuiuſdā cōſangui nei ſui publice detineret. qͥdā clerici cōtra ipſū ſuꝑ hoc ad qͦſdam iudices lrās īpetra runt. cōtinētes vt dictus preſbit̓ ſuꝑ cri mine adulterijs īceſtus ſe purgare non poſſet ipſū pena debita caſtigarent ⁊ cuꝫ eis cōſtitiſſet ꝙ ide preſbiter pro eo ꝙ ī purijatione defecerat cib̓ epō fuerat con demnatus ipſū tanꝙͣ cōtumacē predictie

eccleſijs priuauerūt maxime cū de crimi ne adulterij et inceſtus tꝙͣ de noboris cō ſtiti at eiſde mādantes abbati ſancti gal li ad quē beneficiorū collatio ꝑtinebat vt beneficia illa cōferret qͥ cōtulit illa o. clerito ſupradicio vnde petebat ſuꝑ illis dicto preſbitiro īponi ſilentiū ⁊ ipſi o. tra dī poſſeſſionē illorū beneficiorū ex aduer ſo dictus phr̄ reſpondit ꝙ proceſſus iudi cū predictorū debebat merito retractari cū lite nō cōte. proce ſſerunt cōtra ipſum adiatēs etiā ꝙ purgatōem indictā ſibi ab electō cōſtācien̄. caranerit exhibere Sed et rn̄debatur ꝙ talis purgatō nō valebat cū iudicio pendente corā delegatis ordina rius nō debebat indicere purgatōem ī fa mato r ita ⁊ꝙͣ corā nō ſuo iudice facta di citur. his ⁊ alijs diliue̓ter auditis ⁊ ītel lectis licꝫ lxē delegatorū iudicū dn̄o pa. oſte ſe nō fuerint vel trāſcciptū ipſarū ta me ex tenore relationis ipſorū iudicū ꝙͣ procurator predittus exhibuit dn̄o pa. cōſtitit euidēter ꝙ iudices illi proceſſe runt iuris ordine pretermi ſIs. vn̄ pa. pro ce ſſum illorū et coceſſionē eccāꝝ a predi cto abbate factā retracicuit precipue qꝛ velatio ndicū cōtinebat repugnātici ⁊ ad uerſa dicebatur eī ꝙ crimē eiuſde preſbi teri adeo notoriū erat ꝙ nullus locus in ficiationi erat et tn̄ premittebatur ibideꝫ ꝙ ei de preſbitero terminū ꝑemptoriū aſ ſignarunt in qͦ ſe purgaret ſi poſſet. Si enī crimē erat notoriū nōerat illi purga tio indicēda. ſed in eū Iniā proferenda Si vero nullus apporuerit accuſator et ſuꝑ predictis criminibus cpud honos ⁊ gra ues fuerit īfrimatus purgatio canonica iudicat eide nō obſtante ꝙ corā predcō electo dicitus ſe purgaſſe qꝛ pendente in dicio corā delegatis nō debuit ordinarius purgatōem indicere īfamato. Nota ꝙ lit. nō cōteſtata nōtꝫ proceſſus. Item
ſi nō valet deſtitutio nec īſtitutio facta ī locū deſtitutorū. Itē ſi nō valet prīcipa le nec ⁊cceſſoriū. Itē ſcripture cōtrario cōtinētī nō adhibecur fides ⁊ ita cōtrari a allegās nō ē audiēdus. Itē cū crimē notoriū ē nō ē indicēda purgatio. ſed con denatōis ferenda In. āͦ. et ita in notorijs neceſſaria ē ſniā. Itē ſi aliqͥs ē infama tus apud honos ⁊ graues deficiēte accu ſatore dꝫ ſe purgare. Itē purgatō corā nō ſuo iudice preſtita nō tꝫ. vn̄ iterū dꝫ ſe purgare Et ita ca cōmiſſa alicui d̓le Fato exempta ē cih̓ ordinario itaqꝫ de illa vlterius ea pendentē corā delegato intro mittere ſe nō poreſt. Accepimus. Ca. archiep̄shi ſuntiaus infamatus erat de ſimonia de ī contine̓tia. et ꝙ iuſticiā vendebant papa mādauit qͥbuſdā vt ſuꝑ predictis ſe pur qaret cora ipſis recepto incindato ipſum citarunt ad pn̄tiam ſuā. ipſe ad diē cōpa rens purgatōem obtulit ſub̓ hac forma viꝫ ꝙ erat īmunis cid̓ illis criminibus ſu per qͥbus ſe purgare dehebat ſed iiudices talē purgatōin admittere noluerūt ſit nificantes hoc dn̄o pa. ipſe vero ad ap. ſe. accedens p̄copoſuit ꝙ ipſi voleb̓āt vt aſſereret ꝙ nūꝙͣ a natiuitate ſua paſſs fuerit lapiū capnis. vn̄ pete batquati. ſal tē ſuꝑ purgatōema incōtinētie mitigaret rigorē ſed pa. nō credidit ꝙ ſub̓ ilia for ma exactū fuiſſet iuramentū ab̓ ipſo ſed potius preſumit ꝙ alia de cā ſub illa for ma ſe purgare voleb̓at. viꝫ ꝙ īmunis e rat cb̓ illis crimib̓s eꝙͣ dimiſſis ꝑ ꝑuiqꝫ iā eēt īmunis aſꝫ illis Sed hoc iurare te meraxiū erat tamē etiā heatus iacobus dicat et ſi ſimplex finē hoc ipſū ignoret aīa mea. vn̄ pa. pͥſcriptā formā ẜm quā iuxare volebat reprob̓at vtpote indiſcre tam et ineptā mandans p̄dictis iudicibꝫ vt ſi voluerit ſe purgare ẜm hāc formā

ſe purget videlicet ꝙ illa crimina traui or̄a ſtꝫ ſimoniā veditatōem iuſticieet ī cō tinentiā de qͥbus extitit infamatus iuret ſe nō cōmiſiſſe poſtꝙͣ fuit in archiep̄m aſ ſumptus. et cōpurgatores iuxent qd̓ cre dunt illū verū̓ iuraſſe. qͦ factō illū dimit tant in pace. alioqͥn ipiū ab eccā hiſunti na debeant remouere. Nora formā ſcd̓m quā infamcitus de criminibus dꝫ ſe pur gare. Itē licet qͥs pͥmani de cōmiſſis rece perit adhuc neſcit vtrū peccata ſint ei di miſſa. et in hoc ē ar. ꝙ licet qͥs hab̓eat re miſſionē vnius āni aut etiā totis tꝑispe nitētie ſibi īpoſite nihilominus ieiunare tenetur. Itē non lꝫ vendere iuſticiā. De purgatione vulgari. Vra ſuſcepti. Ca. Quepē batur vtrū ſuꝑ poſſeſſionib̓s ec cleficirū poſſint fieri duella. xn̄. pa. ꝙ nec ſuꝑ illis nec ſuꝑ alijs debent fi exi. No. ꝙͣ duęlla ẜm canones ſūt ꝓhibita Significatibus. Ca. Quidā accuſauit v. luicū et frēs ſuꝑ quodamfur to cū qͦ ooacti ſūt ſubire duellū in qͦ peccō tis alijs prepedie̓tibus ceciderunt. ꝓpter ꝙ fuerūt ꝑ cōſules poletine citatis honis proprijs ſpoliati ſed poſtmodū furtū il lud apud aliose īuentū et reueīatū qd̓ fu erāt īnocētes. iſti frēs ſignificauerūt hͦ dn̄o pa. petētes ſibi ſuꝑ hoc ꝓuideri. vnde mādat cōſulibus illis vt ablata reſtitu ant vniuerſa. Nora ꝙ Iniā q̄ nulla ē lata cōtra canones nō liberat alique̓ nec con denat. nec trāſit in rē iudicatā. nec nece ſe e̓ appellare ab ipſa. ¶ Dilecti filij Ca. liuonien̄ d̓ no uo ad fide̓ cōuerſi grauē q̄ri moniciad ſe. ap. tranſmiſerunt ꝙ rēs tēpli et alij qͥ ſuꝑ eos tꝑalē hn̄t ptatem. ſi aliqn̄ de ali qͦ crimine īfamatur. cōpellūt eoē ſubire iudiciū ferri cādentis et ſiqͣ exinde ſeqͥtur
adu̓ſtio. penā legale̓ infligūt. Cū igitur iudiciū iſtud ſit interdictū in qͥ dene tēp tari videtur. mādat pa. cuidā iudici quati nus dictos fratres et alios per cen. ec. cō pellat vt ab̓ hmōi cōuerſorū t rauamine oīo deſiſtant. Lotaꝙ iudiciū ferri cāden tis prohibitūē. De luturijs et damno dato. Irixati. Ca. It a h. qgpipe la primo poſita ſūt veteris legis in primo dicitur ꝙ ſi hoīes rixa ti ſat ad inuicē et alter alterū percuſſerit nec mortuus fuerit ſed iacuerit in lecto. ꝑcuſſor ſoluat ei operas deperditas. et im penſas in medico Nota hic penā ꝑcurien tis hominē pͥm veterē lege̓ percuſſor pre ſtabit eperas amiſſas et īpenſas factas in curatōe ¶ Si qͥs appciruerit Ca. ſi qͥs e fodexit ciſternā et nō cooperuit eā et hoc alterius vel aſinus in eā ceciderit dn̄s ci terne det p̄ceciū aīalis et illud qd̓ mortu um ē illius exit. nota ꝙ qͥ occaſionē dā ni dat damnū dediſſe videtur. V3 i ho s. C4. Si hos alicuius ab̓ heri et nudiuetertius cornupeta e̓ et dn̄s illū nō cuſtodierit. ſi aliū houe occi dexit veddit houe̓ pro boue ⁊ mortuū houē recipicit. nota ꝙ qͥs tenet̉ ex negligētia ¶ Sileſerit. Ca. Si iumētū ali cuius leſerit agrū vel vineam alterius. reſtituet eſtimatōem damni. Nota ꝙ qͥs tenecur de paſtu pecoris ſui qꝛ tenet̉ eſti matōem ſoluere damni Ca. Si a Si egreſſus iunis. liqͥs appoſuerit ignē in agpo ſuo et dam nū dederit in ſegētes vicim ſui damnū re ſtitust. nota qͥ occaſione damni dat ⁊cͣ. ¶ Si qͥs domū. Ca. Si aliquis volūtarie incenderit domū alicā totū dā num reſtitusr et tres annos peniteat.
kk

Nota ꝙ in damnis illatis attēditur volū tas. Olim ſccibentibus Ca. flopē tim olim pofuerūt ī banno ep̄ꝫ pheſulanū darana et iniurias plurimas alias ei irro gances. Suꝑ his cōmiſit pa. cām epō mu tin̄. vt eos cōpelleret ad ſatiſfaciendū ſuꝑ predictis ep̄o predicto ep̄s vocatis parti bus cepit in cā ꝓcedere et recepit teſtes lite nō cōceſtata demee cā delata ē ad dn̄ꝫ pa. ipſe examinaco ꝓceſſu. quia liccōte tata nō fuit ꝓceſſū illū reuocauit et qꝛcō mune florētie hannauerat ep̄m fefulcinū cōtra deū et eccāſticā libertatē propt̓iniū ciā banni et ꝓpt̓ expenſas et alia damna prept̓. hoc ſub̓ſecuta damnauit cōmune loten̄. in milte libris vſuglis monēte p̄ miſſa taxatione et preſtito iurauiēto ſe ſu lanoepō. Ro. ꝙ nō tenet proceſſus lit. nō conte. Itē non tꝫ bannū datū in eccāſti ca perſonā cōtra eccāſtica libertatē. Itē cōdemnatio expenſarū ſꝑ facienda ē taxa tione pre miſſa ⁊ iuramēto ſecuto. In noſtra. Ca. ẜxixiēſes ml̓ cas diſcordias olim habuerūt inter ſe qͣ rum occaſiōe multa damna ſuſtinuerūt illata ad inuitē propt̓ qd̓ cōiter ſtatutū ecerunt de nō petēdo vel recipiēdo vlteri us veſtauratōes damnorū a cōi et ſtatuꝫ humis firmauerūt etiā iuramento. ſed pͥ ter damna occaſione hodiſcordie rl̓tas fecerunt expenſas qͣs petebant ſibi refici a tōi dubitatū fuit an ob̓ſtaret eis iura mētū ſuꝑ damnis nō repetēdis. propter qd̓ epūs ẜrixien̄ propoſuit hoc in preſen tici pa. Cū ergo aliud ſit damnoꝝ reſtau ratio et aliud ſatiſfactio expenſarū iura mento preſtito ſuꝑ articulorū nō dꝫ ītel ligi factū expenſarū vn̄ mandat pa qua tinus muramēto predicto nō obſtāte ep̄s ꝓuideat auctoritatepa. ꝙ dictū cōe pro bono pacis et cōcordie cōtrihucit ad expe̓
ſarū ſatiſfactionē ad arbitriū ipſis ſicut viderit expedire. Nota ꝙ iuramentū nō extenditur ad aliud ꝙͣ iuramentū ſit It aliud e damnū ⁊ aliud expeuſe et iō iura menrū preſtitum ſuꝑ vno nō extēditur ad aliud. Itē propter bona pacis multa fiunt q̄ alias fieri nō dn̄t ¶ Si culpa. Ca. aliqͥs culpa ſu a damnū̓ dedit alicui aūt iniuriā irrego uit ſeu alijs irrogantibus iniuriana oꝑe̓ tulit et hoc in peritia vel negligētia euenerant. dicitur ſuꝑ his ſatiſfacere te netur. nec ignorāria ipſū excuſat. qꝛ ſcit̄ deẜuit ex facto ſuo iniuriā poſſe cōtingē de iacturum ¶ Qd̓ ſi alia. Ca. Ecce aīalia tua damnū dederunt nihilominus ſatiſfa cere te oꝫ niſi tu velis liberare teipſū dā do aīalia tua damnū paſſo. ſed ſi aīalia tua fera fuerūt et q̄ cōſueuerūt nodere. nō ſufficit ad liberatōem ea dando. qꝛ nō turaſti quā debueras diligētiā adhiber in fine dicitur ꝙ licet ille qͥ occaſionē de dit daminū ordiſſe videtur. tamē ſecus eſt in illo dicendū qͥ diligentiā quam debue rat adhih̓uit ne damnū cōtingeret nota ꝙ qͥs tenetur ſi culpa ſua damuū dedit. Itē tenetur qͥ iniurici irrogauit vel alijs ope̓ tulit et ignorātia in talibus nō excu ſait. Itē ſufficit dare aīal pro damno da to ab ipſo ſed in feris alalibus hoc nō ſui ficit Itē qͥ occaſione̓ damni dat damnū dediſſe videtur cū diligentiā nō adhibuit quadebuit. Itē non ē cilīputandum qͥ de cōtingentibus nihil omiſit. ¶ De penie A que. Ca. qͦtieus qͥs pec cat totiēs puniri dꝫ. nora ꝙ frequens delictū frequēter pu niri d̓ Preſbiteri Ea. Si aliq̓s vt̓

fecerit preſb̓iterū. et cōpoſitio inde fiait. accepta illa pecunia ſoluatur illi epō ad cuius ꝑrochiā ꝑtinet ita ꝙ medietatem tribuat in vtilitatē illius eccē cui prefu it et alteꝝ pro aīa defuncti pauperibo ero gat qꝛ nullus heres eis ꝓximior ē quaꝫ ille qͥ ipſā dn̄o ſociauit. Nota ꝙ penā pe cunari ā quā recipit epūs aẜ aliqͦ ſibi met appellare non dꝫ ſed in vulitatē eccē diſtribuere. Itē ecca ē heres clericoruꝫ vnde in rehus eorū ſuccedere dꝫ. Licet iuxta apoſtolū. Ca. qr chidiacōni cōuentren. ep̄atus pro corri gendis exceſſibus a clericis. et laicis pe nā pecuniariā exigebant. Itē pro anua exactione. qn̄qꝫ rectores eccārā ſuppēdūt et eccās interdicūt a vicarijs denarios exigunt vt eos in eccleſijs celebrare per mittant. hec et alia cōmittehant cōtra ca non n̄ inſtituta mandat pa. cantuari eū. archiepō quāti. ſc predictis archidicico nis diſtrictius int̓dicat. Si aūt cōtra ve nire preſumpſerint eos ec. cen. cōpellait. Nota ꝙ exceſſus clericorū ſūt purendi pena ſpūali ſcd̓m canones ⁊ nō pecunia ria. ¶ Calūniā. Ca. Qui calunioſe litigant cōdemnandi ſūt in expenſis. et d̓ calūnia puniātur ẜm ꝙ leges precipiū quia iſtud ſacris cōſonat iuſtitutis. pre cipit pa. vt de cetero in pecuniarijs cauſis victus victori in expenſis cōdemnetur ni ſi feratur ſniā pro abſente. Nota ꝙ qui calunioſe litē agit. in expenſis alteri par ti cōdemnari dꝫ. ¶ Qd̓ in dubijs. Ca. Sacerdo tes qͥ gubernāt naues ad pugnā et qͥ ꝑſo naliter cōflictū exercēt et alios incitant ad pugnandū oēs ſūt deponendi. Nota ꝙ nō ſolūille e̓ homicidā qͥ īterficit ſed etiā ille qͥ incitat ad interficiendū. ¶ Tue diſcretionis Ca. clerici
aliqn̄ depreſendu̓tur in lacrotirijs ⁊ in alijs magnis celeribꝰ. qͥritur qualiter ſint puniendi. rn̄. pa. ꝙ a ſuis ordinibus ſūt degradandi et in artis monaſterijs de tuudendi ad auendū pniām. Nora ꝙ cle rici depreſenſi in latrotinijs ⁊ in magnis criminibus degradari dn̄t et in artis mō naſterijs detrudi. ¶ Cōſtitutus. Ca. Epūs laui canus cōceſſit monaſterio cripte fercite oēs ecccs in eius dioc. ſitas ꝑtinētes qd monaſteriū illud ⁊ qͥcquid iuris habebat in illis in emphiteoſim ſub̓ annuā penſio ne reddenda et ita ꝙ ſola penſione cōten tus eēt ſub̓ certa pena appoſita inſtrum̄ to inde cōfectotpoſtmodū orta fuit ſuper his cōtentis inter eos per cōfeſſionē vtri uſqꝫ partis cōſtitit ꝙ pars monaſterij ſubtraxit epiſcopo penſionē et epūs exi git a monaſterio penſionē et ſic vtraqꝫ pare cōmiſit in penā. vnde dn̄s pa. vtrā qꝫ partē a pena illa reddidit abſolutā. no ta ꝙ confeſſio in iute facta preiudicat. Itē pena cū pena cōpenſatur. ¶ Suꝑ his Ca. Quid āclexitus corā pa. in teſtimonio vacillauit ⁊ vaxia uit in dicto ſuo pa. fecit illū capi ⁊ teneri queritur vtrū propter hoc incurrerit in famiā rn̄. ꝙ nō. Nota ꝙ vacillēs vel yc rians in te ſtimonio nō e̓ ipſo iupe in fa mis. ¶ Suā ad nos Ca. clerici ſanc ti fortunati condenati fuerūt epō ſpoleta nō in lx. libris per quoddā arbitriū ſub certa pena niſi eas ꝑſoluerint in termiō xxxiij. libras epū̓s īpetrauit quaſdā lrā̄e contra eos tacita peritate ꝑ quas fecit eos ſibi condenari in xxx librisnoīe pene qꝛ nō ſoluerant totā ſāmam in termine conſtituto va̓ dicti clerici dn̄o pa. quere moniā tranſmiſerāt. mandat pa. epiſco po ſpoletano quati. vij. liẜxarū ſolutiōe
k2

cōtentus exiſtat. et ſuꝑ pena xxx. lihra. clericos de cetero nō moleſtet. cū nō dece at ipſū in honeſtis qͥſtibus cū aliena ia cturā ditari. Nota ꝙ pena nō dꝫ exigi ni ſi pro parte ſolura ī termino conſtituto licet de rigoꝝ iuris ſit cōmiſſa in totū et ẜm qͦſdam et ī totū exigi po ſſit in qͣ ſmiā fuit iudex qͥ clericos iſtos cōdemnauit. Idē cū alterius iactura nemo dꝫ ditari. et ꝑpecipue clerici. ¶ Ad aures. Ca. Quidā dues vincētini ep̄m ſuū īterſe cerū̓t. ꝓpt̓ qd̓ fu erunt feudis et beneficijs q̄ ⁊ vincentina eccc detinebant per ſniām ſpoliati. qͥſiuit epūs vincēti. vtrū ipſis vel eoruꝫ herrdi bus illa beneficia ſint reſtituēda. rn̄. pa qꝫ nec ipſis nec eorū hecedibus ſat ila be ne ficia reſtitue̓da. ſeu de nouo alia cō ferē da cū maiori ſint etiā aīaduerſionē plec tendi. Nota ꝙ oīa beneficia dꝫ qͥs amit tere q̄ obtinet ab̓ ecca qͥ prelatā ipſius in terficit. nec alia ſibi vel eius heredibus cōierenda ſūt. de nouo. Itē pena nō ſolū venet auctorē. ſed extēditur ad heredes. Dilectus. Ca. dicitur hic ꝙͣ ſi aliqͥs temere ꝓrupit cōtra iudicis aſſer tionē ẜm arbitriū ſuperioris dꝫ puniricā &e ipſiolitigatoris īꝓbitatē cōſtiterit ne vileſcat iudicialis auctoritas. Neta ꝙ ligator qͥ temere cōtradicit iudici corā q̄ lititꝭ at arbitrio ſuperioris puniri dꝫ. qꝛ no ē vilipendeda iudicialis auctoritas. In qͥbuſdē. Ca. patroni eccā rum aduocati ſeu vice dn̄i in tātam pre ſumptione ſe extollunt. qd̓ cū dꝫ vacanti h̓s eccleſijs de perſonis idoneis prouideri difficultates ingerūt. et malicias ⁊ depo ſitionibus vel de poſſe ionibus. et alijs bonis eccāꝝ ꝓ ſua volūt diſponere volū tate. et qd̓ deterius ē in nece prelatoruꝫ pre ſumunt ꝓhibet generale cōſiliū expͥ ſe ꝙ decetero patroni vice dn̄i aduecati
ſuꝑ predictis nō plus vſurpent. ꝙͣ reperi citur in iure ꝑmiſſum et ſi cōtra fecerint ꝑ ſeueritatē canonicā cōpeſcātur ne qd̓ ad defenſionē ē inuentū ad depreſſionē va leat retorqueri. Etatuit inſuꝑ tōſiliū qͣ tiꝯſi patroni aduocati ſeu feudataxij ſeu alij beneficiati clericū vel rectorē alicuis eccē ꝑ ſe vel ꝑ alios occidere vel mutilare pre ſumpſerit antant qͥcquid iuris in eccā habent vel ab ipſa tene̓t et vſqꝫ in quartā ieneratōem poſteritas taliū in clericorū collegiū nullatens admttatur neqꝫ in domiheꝫ regularib̓s prelatōem a li quā aſſequātur. niſi cū eis fuerit diſpē ſatū nota qd̓ prouiſū ē ad defenſione̓ nō dꝫ ad trauamē extēdi Itē nota penā il lorū qͥ cōtra eccām delinquūt ſcꝫ ꝙ amit cere dūt qͥd ab eccā tenēt. Itē pena ex rēditur ad heredes Itē monachcits oēm maculā nō abſterget. ¶ Grauem. Ca. canōes riſter mien vel regiſteriū rultas iniurias ⁊ gra uamina ixrogciuit capitulo lauduū. ꝓpt̓ qd̓ ꝑ iudices delegatos apoſtolica ſede fu it excōicatus et ꝑ duos qnos et āplis ia excōitatōe ꝑſipte̓s noluit paxere iuxi cla ues eccē cōtemnēdo vn̄ capitulū laudun. iterū ſigmficauit hoc dn̄o pa. quāuis hu ins ꝑtinacia nō careat ſcrupulo ſeretice pramitate mādat pa. qͥbuſda quāti. ſi co mes ille cōmonitus iuri paxere noluerit adſoluāt eccās in qͥbusius hꝫ cib̓ eis ob ligatōe et fideles ipſit ab̓ obligatōe ipſi us quādiu in tōicationē ꝑſtiterit denūci et abſolutos. nota ꝙ excōicatus qͥ con temnit claues eccē iterū punie̓dus ē pro ut hic dicit̉qꝛ creſcēte cōtumacia creſcet̉ dꝫ pena Itē ar. qd̓ nobilitati parcenduꝫ ē circa penas īpouēdae. ¶ De penitētijs ⁊ remiſſionibus. Anifeſta Ca. Patet nota ꝙ qͥ publice peccat publice puni

De peui. ⁊ remij.
endus eſt. Ca. Statutū fuit ¶ Qui pbr̄m in cōcilio inaiguntiū. vt ſi aliq̓s pbr̄m oc ciderit xij. annis peniteat et ſi cōuictus ī de fuerit. vſqꝫ ad tꝑs vite ſue milicie cin gulo careat. et inde nō cōtrahat. Notaꝙ interficiēs phr̄m xij. anuis penitere dꝫ. Itē ſi miles pbr̄m occiderit cingulo mili tie ꝑpetuo capeat ⁊ poſtea nō cōtrahat. Significauit Ca. Quidā no bilis p. noīe. cū fredericus dictꝰ īperator rediret ab̓ vrbe romana tꝑe quo habuit querrā cū alex. denegauit ei qd̓dā caſtꝝ vn̄ contigit ꝙ quatuor caſtra deſtructa fuerūt. et multi hoīe sī terfecti. ⁊alia ma la cōmiſſa dictus p. ſignificauit hoc dn̄o pa petēs ſuꝑ hoc qīe ſue ꝓmderi. vn̄ man eat archiep̄o mediolan̄. quati. ẜm ꝙ ſibi viſū fuerit penitētia īponat eidem cōſide rans ꝙ pro libertate ſuā et eccē deuotōe hoc fecit. vn̄ talē diſcretōem adhihea vt tā ipſe. qua alij timore penitētie a ſerui cio eccē nō retardetur. nec ſalutis pericu lū debeant formidare. Lora ꝙ ꝑniē ſunt arbitrarie. Itē miſericorditer agēdum ē cū peccatore. Itē licitū e ꝓ libertate ſua puinaire. Itē minus agitur cū his jpro ſeruicio ecce peccatū incurrūt. Qd̓ au̓t. Ca. Queſitā fuit a dn̄o pa. vtrū remiſſiōes qͥ fiunt in dedica tionibus ecccrum aut cōferentibus ad e dificatōem pontiū. proſint alijs quā his qͥ ſub̓ſint illis qͥ hac remiſſiones faciunt rn̄. pa. ꝙͣ cū a nō ſuo iudite ligari nullus valeat vel abſolui. hmōi remiſſiones ill̓ ſolūmodo proſunt. qͥbus proprij iudices hoc cōce ſſerunt. Nota ꝙ Inia a nō ſuo iu dice lata nō Itē ar. ꝙ clericos ſine licētia ſui ep̄i ī aliū iudicē etiā eccāſticū cōſentire nō pōt. Itē remiſſiones vel in dulgētie ill̓ tm̄ proſūt qͥ remittē̓ti vel īdul genti ſub̓ſunt.
¶Qd qpam Ca. aliqͥ qn̄qꝫ veni unt ad cōfeſſione de criminibus ſuis ⁊ pe tunt ſibi pniam īponi tn̄ nolūt de oībus cōfiteri. dicūt ſe cōtinere nō poſſe. querit qͥd de hic ſit agendū. rn̄. pa. ꝙ eorū cōſe ſio audiē̓da ē. et eis ē de criminibus alijs cōſiliū īpendendū. qꝛ lꝫ hmō̓i p̄niā nō ſit vera qͦ ad vitā eternā admitti dꝫ eorū cō feſſio et p̄niā ē illis īponenda. Notaqꝫ cō feſſio nō vere penitētis dꝫ recipi ab eccā ¶ Licet tā veteris Ca. Dicitur hic ꝙ ſi qͥs ieiunare dꝫ in pane et aqͣ et nō hꝫ pane̓ legummiho ⁊ piſcibus vel a alijs reficicitur ſi neceſſitas id expofecit adhibita tn̄ diſcretione vt nō ad delicias ſed tm̄ ad juſtētatōem vtatur. Note ar. qd̓ neceſſitas licitū facit qd̓ alias nō licet. ¶ Queſitū. Ca. Preſbiteri gre ci vtūtur matrimonio ī minoribus ordini bus cōtracto. qn̄qꝫ contingitqꝫ opprimūt filios ſuos in lecto. qͦritur veruꝫ publica pniā ſit eis īponenda pro filijs oppreſſis ſi eā ſibi petāt īiu̓gi. rn̄. pa. ꝙ ſi ipſis pro curantibus vel ſtudioſe neglige̓tibus fi lij oppreſſi ceperiūtur ah̓ officio altaris debent ꝑpetus abſtinere et grauior pnici quā laicis ē eis īpone̓do non tn̄ publica niſi in publicū id veniat. ſed ſi ex incurici ipſorū mortu ſūt ī cunis. et illud e̓ occul tuma. penitentia eis īponatur pro arbitri o ſacerdotis ⁊ ad terrorē aliorū ad tꝑe abſtineat ab̓ officio miſſe Rota ꝙ ꝓcura tore mortē ⁊ ſtudioſe negligere parificā tur. Itē clerico maior pniā quā laico d̓ bet imponi qꝛ quāto gradus altior canto caſus grauior ſiue lapſo. Itē clericis nōē pnia publica īponēda niſi crime iAd̓ pro quo īponitur publicū eē̓t itē qͥ occulte peccat occulte puniri dꝫ ite pme ſāt ar bitrarie Ca. Ciuonie̓. ¶ Deus qͥ eccām
R 3

de nouo cōuerſi erāt ad fide nihilominus tn̄ aliqn̄ cēmittehant exce ſ. qͦſiuit ep̄s imonien̄. et qͥdam fratres qͥ cū es erāt qͣ liter eēt eis pniā iniu̓genda. rn̄. pa. ꝙ pe uitētia nō tam ẜm quantitatē exceſſus quā ẜm penitētis cōtritōem ē moderanda penſata qͣlitate ꝑſone ſuꝑ fornicatione. adulterio homicidis et alijs criminibus cōſideratis etiā circūſtantijs oībus. et pͥ cipue nouitate linonien̄ ecce pnici d̓linqͥn tibus ē īponenda ꝓut ſaluti eorū viderīt expedite ſequētes apl̓i veſtigia dicētis ac̓ dedi vobis potū nō eſcā. eos paulatiꝫ inſtruendo in fide cōfeſſionis formā orati one dn̄icam et ſymhelū illos ſollicite edo cētes. interim in̄ ſacra mentū corporis ⁊ ſanguinis dn̄i cōſuetis feſtiuitatibus et in mortis articulo tribuāt e¶ſde. Rota hanc decretalē ppo illis qͥ iniu̓gunt peni tēticis qͥd attēdere debeant ſcꝫ qͣntitatim excſſus. penitētis cōtritōem. qualitateꝫ ꝑſone. Itē nouitas fidei in hoc dꝫ atten di. Itē a leuioribꝰ dꝫ qͥs incipere. qn̄ no uus ē qͥs nō ſolū in fide ſed eria ī doctrīa Officij ¶ Ca. multex q̄dam cū ꝓ lē nō haberet nec ſperaret habere time̓s ne viri poſſe ſio deuolueretur ad alige. ſuctū quarundā herbarū potauit. et ſic venter eis ītumuit. ⁊ grauidam ſe oſten dens partū ſuppoſuit alienū. illa timens naritū. qͥ ꝓlem ſuā eē credidit. nō audet faginus reuelare mulier aīe ſue deſiderās prouide cōfeſſa fuit hoc cardinali ſancti lauxētij pbr̄o. in iudicio penitētie. cardīa lis ſignificauit hoc dn̄o pa. petēs ab̓ eoy trū fraude iſta durāte ſit ei ꝑniq inngen da xn̄. pa. qd̓ ſicut mulieri q̄ iunopāte ma rito de adulterio prole̓ ſuſcepit quāuis il la vico nō audeat cōficeri. nō ē penitētia deneganda. ita nec iſti maulieri epnic de neganda. et precipue ſi ꝑ alios ītelligat alienos ad qͦs timeat poſſeſſione̓ iuri de
uolui. Sed cōpitens ſibi ſatiſfactio ē in iungenda. Nora ꝙ pniā indicit̉ alicui li cet adhuc in peccato moretur. Itē in iu dicio aīe creditur cuilibet. ¶ Noua q̄dam Ca. in qͥbuſdam partibus abbatiſſe momales proprias benedicebant. et ipſarū cōſe ſiones audi unt. et euangeliū legerr ac predicure pre ſumunt. iſta noua et īaudita peruenerūt ad noticiā dn̄i pa. vnde ſuꝑ hoc ſcribit epi ſcopis in qͦꝝ dioreſibus hec fiebant man dans eiſ& quati. cū hoc ſit abſonū et ab ſurdū ne decēter id fiat. firmiter inhibe re proturent qꝛ lꝫ beatiſſima virgo ma ria dignior et excellētior fuerit apoſtolis vniuerſis nō tamē illi. ſed iſtis dn̄s cla ues regni celorū cōmiſit. nota ꝙ abba tiſa moniales henedicere nō poteſt/ nec cō feſſiones audire nec predicare publice nec encingeliū legere. Itē heata vipgo dignior ē et excellētior oībus apoſtolis. Itē officiū clauiū nō cadit ī ſexū feīnū ¶ ¶ Fan̄t Ca. contingit aliquā doꝙ terra ſupponitur interdicto et proh̓i bentur diuinci officia celeẜrare/ pret̓ bap tiſma paruul orū: et pnicis morientiū/ q̄ ſitum fuit a pa. vtrū tunc viatitu ſcꝫ cor pus dn̄i dandum ſit decedetibus rn̄. pa. quod in perſillo per quod penitentiam moriētibus nō negctur ſcꝫ cū dicitur pͥ ter. pnic̄is morientiū viciticū etiā ſcꝫ eū chariſtia ītelligit̉ ꝙ decedētibꝰ cōcedit̉. ¶ Secundo dicitur ꝙ Licet aūt tꝑe generalis interdicti oībus tā vnctio quā eccāſtica ſepultura denegatur. tn̄ pa. ex grā cōcedit vt clerici eecedētes qui tn̄ interdictū ſerrauerūt/ in cimiterio ec cleſie ſepelicitur ſiue capanairū p̄ulſatio ne ce ſantibus oībus ſolēnitatibus/ ter tio dicitur ꝙ tꝑe interdicti clerici in con uentualibꝰ eccleſijshim ⁊ hini vel ſimul tres pnͥt dicere horas canonicas iannis

De peni. ⁊ remiſ.
clauſis excōicatis incerdictis excluſis vt potius videatur legere guā cantare. itaqꝫ exterius audice nō poſſmt qꝛ et qͥbuidā regularibus ſil̓e prinilegiū a ſe. ap. e̓ cō c um. in ſine dicit ꝙ recipiētibus ſignu̓ cucis. penitētia ſi eā poſtulauerint nō ē deneganda. q alijs peregrinis poteſt de gratia cōcedi. Rota ꝙ penitētibus via ticū denegati nō dꝫ. Itē noīe penitētie viaticā intelligit̉. Itē clerici interdicti poſſunt ſepelici in cimiterio. Itē interdi cti potius debent legere horas canonicas quā cātaꝝe Itē cruce ſignatī et ꝑegrim interdicti poſſunt. accipere penitētias. Oſis vtxiplgꝫ. Ca. Statuit cōciliū generale ꝙ qͥlibet fidelie vtriuſqꝫ ſexus. poſtquā diſcretōeꝫ hab̓uerit ſaltē ſemel in qͣno. ſua ſolus cōfiteatur pecca ta ꝓp̓o ſacerdori. et ad minue in paſcha ſacramentū euchariſti: ſuſcipiat reuerē ter niſi de cōfilio ſacerdotis duxerit cib̓ſti nendu̓. alioqͥn ab ingreſſu eccē arceacur et mories cateat eccaſtica ſepultura. Se cundo dicitur ꝙ ſi aliqͥs alieno cōfiteri voluerit ſacerdoti. litētiā prius obuneāt a ꝓprio ſacerdote. tamē alit̓ ipſū ligare non poſſit vel ſoluere. Sacerdos aūt fit diſcretus vt diligēter inqͥrat circūſtanti as peccatoris. et peccati qͥbus prudenter intelligat qualecōſiliū ſibi dehecit adhibe re. precaue̓s dilige̓ter ne verbo l̓ ſigno ꝓ dat aliquatenus peccatorē. et ſi conſilio prudentiori indiguerit illud requirat ſi ne alicuius expreſſione ꝑſone qͥ enī pec catū in pniā ſibi detectū manifeſtace pre ſumpſerit ab̓ oī officio ſacerdotali d̓ pona tur et in artū monaſteriū ad agendā pe nitētiā detrudatur. Nota ꝙ qͥlibet fidet ſemel ī anno pniq̄ꝫ accipere dꝫ et cōionē Ite fallit hic regula illa. cui tōmunica nimus viuo et mortuo cōicape debemus. Itē ab illo ſacerdote nemo pōt abſolni x
ligari. ſine obtēta licētia preprij ſacer dotis. Itē ſacerdoe tenetur iaquipere cir cūſtantias peccati et peccatoris. Item ſignis loquimur. Ite aliqͥd licet ī gene ve qd̓ nō licet in ſpe. Ite ſacerdos qͥ pec catū in pniā ſibi detectū reuelauerit. dꝫ deponi et in monaſteriū detrudi ad penite tiami pagendam Ca. Dicitur ¶ Ca infirmitas hic ꝙ infirmitas corporis aliqn̄ accidit ex peccato. ideo p̄pohibetur in hoc capitu lo ne medici infirmos in ſuā curā recipi ant/ niſi prius infim ꝑ medicū aīe ſe cu rauerint emēdare qꝛ remota cā remouet̉ effectus. Scd̓o dicitur qd̓ hoc dedit cām huius cōſtitutionis. qꝛ qn̄ infirmatur a liqͥs et dicitur ei a medico vt de ſalute a nime diſponat cadit in deſperatōem/ et facilius mortis periculū incurrit. Terti o dicitur ꝙ ſi medicꝫ fecerit cōtra iſtā cō ſtitutōem. poſtꝙͣ ꝑ prelatos locorū fue rit publicatus. excōicetur vſqꝫ ad ſatu factionē cōdignā. Quarto dicitur ꝙ cum aīa ſit multo precioſior corpore/ nullus medicus ſucideat egroto. qd̓ in periculum aīe cōuextatur. Nota ꝙ infirmitas cor poris aliqn̄ ꝓuenit ex peccato uē ceſſa te cā ce ſſat effectus. ite̓ trāſgre ſſores cōſtitutionū dn̄i pa. excōicari debent ite aīai multo precioſior ē corpore Tū ex eo Ca. in hoc capitulo dicitur ꝙ queſtores elemoſinarū ꝑ ꝓuin cias admitti nō dn̄t. niſi lr̄īs apoſtolicis vel loci ep̄i muniā̓tur. nec aliud predicat̉ debent quā in form ⁊ contineat̓. formave ro lrārum in hoc capitulo inferius cōtine tur expͥſſe Scd̓o dicit̉ ꝙ q̄ſtores elemo ſinarū in tabernis vel alijs inhoneſtis locis hoſpitari nō debent/ nec magnos ſū ptus facere. nec falſū religionis habitū ſimulare. Tertio dicit̉ ꝙ cū baſilita dedi catur ſiue ab vno ſiue a pluribus ep̄is
kkꝫ ijij

vltra annū nō extēdatur indulgētia nec in qniuerſario dedicationis tꝑe xl. die eex cedat remiſſio. ea maxime roe / qꝛ ro. pō. cāuenit hoc moderamē in talibus obſex uare. Aota ꝙ creditur lr̄īs ep̄i. ¶ Itē iuriſ dictio nō extēditur vltra illad qd̓ in litte ris cōtinetur. ¶ Itē queſtores elemoſina ꝝ in īhoneſtis locis morari nō dn̄t. itē indulgētia nō dꝫ annū excederē. Itē pa obtinet plenitudine poteſtatis. ¶ Itē m nores p̄pelati exe̓plū accipere dn̄t a maīo ribus. Ioſtro poſtulaſti Ca. Que finit quidā prelatus vtrū per ſua ꝓuinci am poſſit cōcedere remiſſionis lrās gene rales vſi. pa. ꝙ hoc libere poteſt facere ita tamē ꝙ ſtatutū generaliscōſilij nō extē dat qd̓ ē s. c. ꝓximo Nora ꝙ ep̄i pn̄t cō cede&e lrās remiſſionis vel indulge̓tie in ſuis ꝓiincijs. Ca. cū nullo ¶ Ne pro dilatione poſſit ligari vel abſolui. niſi a ſuo propri o prelato et ꝑiculoſū ſit epiſcopis et alijs ſuperioribus ⁊ mminoribus exeptis ſuos propter hoc prelatos adijcere vel licētiā petere ab̓ eiſA ne pro dilationē pniē peri culū īmineat aīarum permittat pa. pre dictis oībus vt etiā preter ſui ſuperieris licentiā prouidū et diſcretū ſibi eligāt cō e orē. Lota ꝙ propter periculū aīarū licēt multa q̄ alias nō licerēt. Itē ep̄i et alij prelati inferiores exe̓pti poſſunt ſibi eligere cōfe ſorē ſine licētia ſuperi oris. Itē diſcretus dꝫ cligi cōfeſſor. De ſniā excōicationie. Vp eo. Ca. Queſitū fuit a pa. ſꝫ clerici infra minores ānos cōſtituti ſe adinuicē percuſſerint vttū ſint ad ap. ſe. mttendi pro abſoluti onē rn̄. pa. ꝙ ſi infra dictā etatē clerici ſe ad inuicē ꝑcuſſerint/ ſiue vnus alterā nō
ſunt ad ap. ſe mittendi. qꝛ etas exti ſat Titē nec clerici ſi ſint plene etatie et adin uicē ſe ꝑcuſſerint nō ex edio vel in iudia ſꝫ ex leuitate iocoſa. ſūt excōicati. Citē nec magiſter ſi clericū cā diſcipline ꝑcuſſerit vel correctionis qꝛ nō poteſt in ipſis inie ctio manuū violē ta notaxi. Secus vepo ſi ex odio dicti clerici ſeſe ꝑcuſſerint tūc eī ad cp. ſe. ire dn̄t ab ſolmi Nota ꝙ cleri ci īpuberes ſi ſe adiauitē ꝑcuſſernnt poſ ſunt a ſuis epiſcopis abſolm itē ar. eſt etatē excuſare nō a toto ſed a tāto. Citē qͥ ludēdo cleritū percutit vel inqigr̄ qͥ cau ſa correctionis diſcipulū verberat nō eſt excōicatus Ca. Monachi et re onachi gulares canonici ſi ſe ad inuicē percuſſe rint/ nō ſūt ad ap. ſe. mitte̓di ſꝫ ꝑ cib̓bateꝫ ſuu ſūt abſoluendi. et ſi abbas non ſuffi cit epūs dioc. ē adhibends nota ꝙ regut lares ſeſe adrauitē ꝑcutiētes ꝑ abbateꝫ ſuū poſſunt abſolui. Si vero alicuns Ca. Primo dicitur. ꝙ ſi hoſtiarius alicums poteſta tis pretextu officij ſui malignatus l̓ ma licioſe clericā lederit ab ep̄o ſuo pōt ab ſolm niſi qͥrauiter eū vulnerauerit Scd̓o dicitur ꝙ ſi officialis clericū vulneraue rit nō poteſt ſine mandato romam ponti ficis cb̓ſolui / qꝛ laico nō datur tāta pote ſtas niſi forte turbā arcēdo caſu fortuito clericā ledat Tertio dicitur ꝙ ſi clerico vel laicus vim vi repellendo clericū percu ticit nō ē excōicandus neqꝫ excōicatus/ quia vim vi ẜm ꝙnira ꝑmictunt repelle re licet/ vltimo dicitur ꝙ ſi aliq̓s in cle ricū turpiter inuētū cū matre filia ſoro re vel vxore manus iniecerit violentas nō ē excōicatus Si au̓t inueniat eum in ſtupro vel adulterio. cū alia q̄ ipſū talit̓ nō attingat et in eū vielētas manus in iecerit ē excōicatus. nota ꝙ qͥ pretextu

officij ſui clericū ꝑcacit. ab epō pōt ab ſolui Itē qd̓ caſu fortuito fit/ nemini eſt īputandū Itē vim vi repellēdo clericū percutiēs. nō ē excōicatas. Irē percati ens clericū turpiter cocundē cū vxorē ma tre ſorore vel filia nō excōicatus ē in vlte riotibus aut perſonis ſecus e. Ca. Si aliqͥs ¶ Si vero aliqͥs. manus violētas iniecerit in clericū nutri entē comā ignoras ꝙ clericus fuerit non ecit excōicatus vel ſi de hoc dubiū fuerit et propria manū iurauerit qd̓ eū ciericū iij norauerit. Si aūt turare noluerit/ fi cut ab excōicato cōuerat abſtineri qꝛ cō ſtat eū violētas manuemn clericū iniēciſ ſe. Nota ꝙ ignorantia excuſat ab excōi catione Itē ꝑ iuramentū purgatur cō ſcie̓tia alicuius. et ſic ignorantia ꝑ iura mentū probatur. Itē qͥ ignoratam alle gat eā probare dꝫ. Itē iuramento alicꝫ ſicitur in preiudiciū alderis ſed hoc facit praſumptio hcbitus laicalis. ¶ Nō dub̓iū ē Ca. dicit hic ꝙ qͥ cūqꝫ violētas manus in clericos aut cu iuſlibet religionis cōuerſos inigiūt iniqͣꝫ excōis incurrunt et a ſolo papa. po ſſunt abſolui niſi ia articulo mortis. Nota ꝙ ꝑcutiēs clericū q̓ alicuius religionis cō uerſū a ſolo pa. poteſt abſolmū. Itē propt̓ peciculū mortis multa fint q̄ alias non fierent. Ca. dicitur hic in ¶ Mulieres. hoc ceſponſo ꝙ ſi mulieres ⁊ ſerm qͥ ſui iutis nō ſunt manus in clericū violētas miecerunt ab ep̄o dioc. pn̄t abſolui Se cūdo dicit aliqͥ delicati et magne potentie violēras manus in clericos iniecerunt. Sed dicūt ꝙ laborē veniendi ad ap. ſe. ſuſtinere nō poſſunt. q̄ritur qͥd iuris ſit/ rn̄. pa. ꝙ ſtatus perſone et veritas nego cij prius ē intimanda po. pon. et ẜm eius rōſiliū erit procedendū Tertio dicit aliqͣ
nō iuijciūt violēcae manus in clericū ſed alij de ipſorū mandato hoc faciūt. q̄ritur an iſti qͥ hoc mādant ſint excōicati. rn̄. pa ꝙ ſūt excōitati et ſāt ad ap. ſe. mittendi cū ille vere delinquat cuius mādato delic cū cōmittitur. uota ꝙ mulieres ⁊ ſerui ab̓ ep̄o dioc̄. ꝓ īiectione manuū in cleri cū poſſunt cb̓ſolui et ſic nota ꝙ parcitur ſexm et cōditioni. Itē ſtatus perſone ⁊ ve ritas facti vel negocij attendenda e̓. Ite qͥ mandat tenetur vt faciens hoc edicto. Itē id ē mandare qd̓ facere Porto ſi aliqui Ca. Si aliqͥ vi olentas manus inijciu̓t in fracres ſuos et pniā ducti nō conuicti et priuatiꝫpoſtu lant veniā qꝛ forte occulta fuit offenſa. monēdi ſūt vt ſatiſfriciāt: et pro cihſoluti one apoſtolico cō pectui ſe preſentent ſi ne qͦ abſolui nō poſſunt. nota ꝙ non d qͥs abſolui ꝓ intentione violenta in cle ricū niſi prius ſati fecerit leſo. Et ē hic ar. ꝙ nō valet puiā ſine ſatiſfactione. ¶ Nulli ſe poſſunt Ca. aliqͥ ſunt priuilegiati. queritur an ꝑ priuilegium excuſentur qͦ minus excōicatos vitarete ne antur rn̄. pa. ꝙ pretextu priuilegij nō excuſantur q̄ minus excōicatos vitare d̓ beant et ſi clericos leſerint ſicut excōica ti debent vitari. nota ꝙ priuilegiū non exteditur ad iniquū cōpendiū nec tuetur alique in delicio. ¶ Pax cochianos Ca. Dicit̉ hic ꝙ qͥ violentas manuemittunt in monci chos vel conuerſos tqͣꝫ excōicati ſūt denū ciandi ⁊ euitandi donec leſis cōgrue fa tiſfecerine/ et apoſtolico ſe cōſpectui pre ſentauerint pro abſolutione. nota ꝙ conuerſi eode priuilegio gaudet cū mono chis quorū ſunt conuerſi. itē ſatiſface re dꝫ qͥs leſo anteꝙͣ abſoluatur. item abſoluendi a pa. lrās ſuꝑ ſatiſfactione premiſſa ſecū portare dn̄t
kkꝫ h

¶ Ex venoꝝi. ¶ Ca. Quidā cano nicus h̓. noīe violētas manus miſit ī q̄n dam ſub̓dicconū qꝛ forte ꝓ ab̓ſolutione ad ſe. ap. ipe nō potuerat lanuen̄ archie piſcopus ſignificanit hoc dn̄o pa. vn̄. mā eat eidē quati. recepto iuramento ab ipſo b. ꝙ ſuo debeat ſtare mandato auctorita te pa. ipſū cib̓ſoluat et ſibi in virtute iura meuti precipiat ne de cetero in clericum monachū vel alicuius religionis cōuer ſum manus violētas inijciat niſi ſe defen dendo aut de mandato ſuorū prelatorū h fecerit vel niſi ſuꝑ eū habeat ppelatōis officiūant magiſteriū et in quatuor iſte caſibus nō ē excōicatus ꝑcutiens et ſi ī clericū ſociū ſuū manus iniecerit non pͥ cipiat ei per ſacramentū licet ſit excōica tus Nota ꝙ excōicutus ꝓ violenta inie ctione iura: ſtare mnandato eccē. Itē hic ē forma eccē expreſſa ẜm ꝙ excōicati ꝓp ter manus violentas in clericū vel cōuer ſum dn̄t ab̓ ſolmi Itē nota quaruor caſus in qͥbus percutiens clericū nō ē excōicatꝰ ſcꝫ defendendo ſe aut ſi de mandato prele ti hoc facit vel ſuper eū habeat pretatōeꝫ vel magiſteriū. ¶ De cetere Ca. dicitur hic in hac dec̄. ꝙ ſi qͥs mans violetas nttit in clericū ē excōicatus ſi habeat in imicicias capitales propter quas ad ap. ſe. ſine pe riculo ire non po ſſit vel propt̓ alias iu tas cās dioc. ipſum ah̓ſoluat iuxamento recepto ẜm formā eccē⁊ ei precipiat ſub debito iuramenti vt quācito potexit ro pon. ad eat mandatū apoſtolicū receptu rus Nota ꝙ in oī edicto ſubintelligitur rationabilis excuſatio. Itē nemo dꝫ crede e capitalibus immicis ¶ Ad hc. Ca. iudex delegatus ex cā rationabili excōicauit aliquem ille excōicatus lrās impetrauit ad aliū dele gatū iſte ſecundus delegatus mandat or
dinario vt illū habeat abſolutū quē pri us denunciauerat excōicatum ad māda tū prioris delegati: dubitat ordinarius quid facere debeat rn̄. pa. ꝙ ſi ī litterie ſe cūdis continetur vt eccepta ſuffitiēti cau tione ipſū excōicatū abſoluait ordinaris ipſū debet habere abſolutū quia ro. ec. ab̓ſolutōem ſnie̓ aliorū iudicū delegatoꝝ nō cōſueuit alij demandare niſi in lri cō miſſionis ſit expreſſum de ſufficiēte cau tione preſtanda ab̓ his qͥ debent abſolui ꝙ de mandato eccē debeant obedire Caſ iſte colligitur per antiquā dec̄. Rota ꝙ reſcriptum impetratū preter ro. eccē con ſuetudinariū. ſtilū non valet. Itē excōi cati pro iniectione violenta cautōem pre ſtade dꝫ mandato eccē obedire antequā ab̓ſolucitur. Ca. In principi Ta noſcitur o huius decre. dicitur ꝙ ep̄us quatuor ꝑ ſonas abſoluere poteſt cb̓ excōicatione propter violentā manuū iniectionē in ec cleſiaſticā perſonā ſatiſfactione preſtita iuxta facultates ipſarū alij vero oēs ſiue pauperes ſiue diuites adap. ſe. vel eius legatū pro abſolutione ſuā ſe p̄ceſentēt ſi vero tꝑe īfirmitatis timore mortis a ſu o prelato fuerit abſolutus per iuramen tū precipiatur eide vt ſanitate recepta ad vo. eccām vel eius legatū accedat manda tum apoſtolicū recepturus. Ne ta ꝙ mu lieres ſenes valitudinarij. et mēbrorum deſtitutionib̓s īpedti ab epiſcopis po ſſūt ab̓ſolui. Itē facultatesin ſatiſfactione ſꝑ cōſiderande ſunt. Itē delictū ſemel puni tū iterij puniri nō dꝫ Cci. aliqͥs ē ex ¶ tu nō ab̓ hoīe cōicatus ꝓ violenta manuū inieccione in clericū ſed nondū ē denunciats queri turvtrū ab alijs ſit vitādus rn̄. pa. licꝫ nondū ſit denunciatus debes illū euitar niſi forte id tihi ſoli conſtet in qͦ caſu ip̄m

De ſniā excōi.
pruiatim tm̄ modo debes euairape: vt rubo recōfuſus ꝓ latenti exceſſu ſauſfaciāt quādiu ab eccā tolleratur. Scd̓o qͥritur aliqͥ occidūt clericos qͥ cōtempto habitu clericali tÿrāndi et enormitatih̓o ſe īmiſ cent. querit̉ an occiſo res ꝑredictorū cle ticorū ſint excōican. rn̄. pa. qd̓ in ediū̓ cle ticalis exceſſue et terrorē et correctionē ſimiliū excōis ſmtām nō incurrunt. tn̄ pe nitēcia aliquāculū aſperior ē illis īpone̓ da quaſi in laicos talia cōmiſiſſent. no ta ꝙ excōicatus dꝫ euitari qnteꝙͣ denn detur ī publico. Itē cleciti qͥ hcb̓itū cō temnunt et enormitatibus ſe īmiſcēt a mittunt priuilegiū ſuū citra aliqͣ admo nitōem. et taliū occiſores nō incidu̓t ī ca nonē. Itē ex perſona augetur crime̓ qꝛ quāto gradꝰ altior tāto lapſus gromior. ¶ Cū deſideres. C4. Primo tal̓ queſtio hic ponitur. aliqͥs erat excōicatꝰ iurauit ſtare mandatis eccē. epūs an̄ ab ſolutōem reddidit ei cōione̓. q̄ritur vtruꝫ ab̓alijs ſic ei cōicādū. et an̄ ep̄s ei cōicar̉ deẜuerit. xii. pa. ꝙ iuratoria cautio ꝙ preſ tunt excōicati potius ad cautelā ex cōſue tudiue ecce introducige̓/ quā ex riger̄ ca nonū. nec ꝓpt̓ iuramentū dꝫ qͥs dici abſo lutus niſi abſolntio ſit ſubſecuta nec dꝫ cōioni reſtitui aliorū tn conſtet ipſā ex tōitatū fuiſſe et verū ſit eū abſolutū non eē nec epus nec alij dn̄t eī excōitare. ni ſi ẜm formā eccē poſt iuramētū fuerit ab ſolutus. qꝛ qͥ extoicato cōicat ē extōicatꝰ Scd̓a qͥſtio talis e. publica fama eſt ali que eē excōicatū ꝓpt̓ viclentā manun in iectionē in clericū/ q̓ritur an propt̓ famē illā debeat euitari. rn̄. pa. ꝙ nec epūs nec alij dn̄t ei cōicare niſi de hoc ad arbitriū ep̓i ſe purgauerit vel ſaltē ad cautelam fuerit abſolutj. Tertia qͥſtioe/ aliqͥs ver berauit cleritū epō medicite clericus cu ſuo verberatore cōpoſuit. et ille ſibi recon
ciliatus fuit. qͦritur an ſit ei cōicandū ab̓ alijs rn̄. pa. ꝙ licet ille clerico ſatiſfe cerit. eccē tn̄ quā offedit ꝑropt̓ hoc nō ſa tiſfecit. et niſi ẜm formā eccē fuerit abſo lutus. nō ē ei ad alijs cōicandū. Nota pͥ mo ꝙ iuramentū nō ē de ſub̓ſtātia ch̓ſo lutiōis vn̄ ſi omittatur ī abſolutōe nihil ominus abſolumee̓ qͥ ſic abſoluitur/ Itē fama in hoc calu probat. Itē p̄rept̓ fa mā indicitur purgatio. Itē excōicatus duos offēdit ꝑſonā quā leſit. et eccām vtxiqꝫ ſatiſfacere dꝫ alias nō dꝫ abſol ni. Itē forma eccē ī ah̓ſolutōe ē nccā. ¶ Veniēs Ca. Quedā monialisdū ſacerdos maatuiinū officiū celelraret in trauit ec cam ⁊ cepit ludere cū alio clerico preſtando īpedime̓tū diuino officio. prop ter qd̓ ſaterdos aliquantulū cōmotus vt diuinu̓ officiū liberius celeẜraret manus ī eā appoſuit vt ipſam extra eccāꝫ pone ret ſed cū nollet exire cōpulit ipſā iatra eccam reſidere/ propt̓ qd̓ epūs ſacerdoreꝫ illū tꝙ excōicatū vitabat ⁊ faciebat ab q lijs euirari. vnde ipſe ad pa. accedens ſcm̄ ſibi expoſuit. mādat pa. ep̄o qͣti. ſi res ita ſe hꝫ ipſū nō euitet cū nō ſit excōicatus Nota ꝙ clexici turbentes diuinū officiuꝫ pn̄t corrigi ⁊ eijci de eccā p̓t̉ excōicatōe Peruenit Ca. aliqͥ leuē et mo dicā iiuriā inſerūt clericis. vt dicūt prop ter quā ſūt excōicati dn̄epa. cōmittit ar hitrio ep̄i vt videat an leuis ſit īiuria nō. et ſi īiuria lenis fuerit eos ab̓ ſoluat al̓ ad pa. remittat eo de. Quidā voluni dicere qd̓ hoc decretale cōtinet grām⁊ nō ē ius qd̓ hic dicit̉. Notaꝙ ep̄i pn̄t ab̓ſol uere de leui iniuria clericis irrogata ¶ Significauit ¶ Cac aliqͥ erāt ex cōicatī a pa. propter ſuos exceſſus qͥdam clerici ſciēter et ſpōte ꝑticipauerūt illis excōicate et ipſos ī officijs r̄ceperūt. qͦrit ⁊ q̄ iſti cleriti ſint abſoluendi. vn̄. pa. ꝙ

iſti clerici eade niā ſunt ligati cū. illis ex cōitatis ⁊ ab̓ ipſo pa. ſūt abſoluēdi. vel iſti erāt excōicati cū oībus ſuis ꝑticipan tibus. vel participauerūt cleris iſti. illis ī crimine. Nora ꝙ cōicātes excōicatis q pa. cib̓ eo tātum ſūt abſoluendi. ¶ Tua nos. ca. Queſitū fuit a dn̄o pa. vtrum illi tm̄ ab ipſo t ſint ab ſoluendi qͥ manus violētas in clericos ī iecerunt reſpondit pa. ꝙ nō ſolū qͥ violen tas manus mittunt in clericos ſed etiā in cendiarij ſi pro incendio ſūt excō̓icati po ꝙͣ ſunt per ſnicm eccē publicati a ſe. cip. ſunt cib̓ſoluēdi. et hoc ſtatutū fuit ꝓpter enorme delictū qͥbus precipiendū ē preſti to iuramento vt de cetero talia nō cōmit tant et iuxta facultates fucis ſatiſfaciant ficat precipitur excōicatis ꝓ iniectione manuū violēta vt xxiij. q. vlt. peſſimam Nota ꝙ nō ſolū verberātes clericos a duo pa. ſūt ab ſoluendi. ſed etiā incēdiarij ꝑs ꝙͣ ſūt ꝑ ſniām eccē denotati. Ad eminentiā Ca. Quidā du bitabat vtrū illi ſint ꝓ abſolutis haben di qͥ a cardinalibus de latere pa. mis abſoluūtur ab excōicatione quā incurrūt ꝓ viole̓ta manuū̓ iniectione in clericoeꝭ in alias religioſas perſonas cū ipſi cardi nales nullū ſuꝑ hoc mandatū expreſſum oſtendant q̄ſiuit a pa. qͥd iuris ſit et īipſe rn̄. ꝙ illos dꝫ habere abſolutos qͦs cōſti terit a talibus beneficiū abſolutionis ad eptos. Lota ꝙ legati qͥ mittūtur alate te pa. licet nō habeant mandatū ſpeciale cib̓ſoluere tn̄ poſſunt excōicates. ¶ A nobis fuit. Ca. qͥdam epūs ꝓtulit ſnicm excōicationis ſub̓ hac for mia ꝙͣ q̓s furrā fecerit ſit excōicatus que ritur vtrū hec generalis ſniā referat̉ ad ſubditos excōicatoris tm̄ an extēdatur ad oēs qͥ nō ſunt de iuxiſdictione illius ad hoc rn̄. pa. ꝙ hac ſmā nō ligant̓ niſi ſub
diti ipſius excōicati niſi force plue contu lerit maior auctoritas delegante. Nota ꝙ ſentētia iudicis nō ligat vel abſolmat illos qͥ nō ſūt de ſua iuriſdictionē. Item ſententia qͥ certas ꝑſonas cōpceſendit auctoritate maioris extēditur ⁊ proroga tur ad alios qͥ nō ſūt de iuxiſdictione pro ferente. Itē ſentētici q̓ nulla ē pō̓t rara haberi et erit aliqua. ¶ Cōqueſti Ca. canonici regini conq̄ſti ſūt dn̄o pa. ꝙ i. de male frena et qͥ dam alij ſequaces illis quaſdam eccn̄s regini ep̄atus fregerunt ſpoliante eea dem inandat pa. qͥbuſdam qͣtinus ſi e̓ ira predictos ſacrilegos excōicatos denū̓ciēt et faciant artius euitari donec paſſis īiu riam cōgrue ſatiſfaciant et cū lrīs verita tē cōt mne̓tibus ad ap. ſe. accedant Rotaqꝫ effractores eccāram ipſo factō ſūt excōi cari. et poſt denunciatōem excōis eorū q̄ ſolo pa. ſūt abſoluendi vt hic videtur ¶ Verpendimus Ca. Quidaꝫ ſa cerdos nominabat ſe filiū regis/ accep tis armis ſeditōem fecit et guerrā ꝓpt̓q comes qͥdam iu ſſit illū ſuſtigari. qͥ poſte ⁊ de mandato eiuſde fuit ſuſpēſus/ queſi tū fuit vtrū occiſores illius ſint excōica ti. vn̄. pa. ꝙ ſi ſacerdos tali modo exceſſit et nō pro pulſando iniuriam fuit occiſus ſed alijs īferendo. īter fectores illis noſit excōicati/ penitētiā tn̄ iudex īiungat eis cōpetētem ẜm merita perſonarū Rotaqꝫ vim vi repellexe licet Itē clericus īmijcē do ſe enormibs amittit priui egiū ſuum citra aliquam demonitōem. ¶ Vniuerſitat Ca. Quidaꝫ lai cus exiſtēs in ſeruicio cuiſdam abbati de mandato ipſius in clericū monachum vel conuerſū manus iniecit temerarias maxime vb̓i cā nō ſub̓eſt ꝓpt̓ quam debe at verberari. querit̉ vtrū laicus ille inci datin excōicatōem rn̄. pa. ꝙ niſi abbas

ā excōi. De ſ
in ꝓpria perſona hoc faciat cā regularie diſcipliue vel ſi neceſfitas īmineat ꝑ cle ticū vel per monachū hoc faciat tā ille a tales verberari facit quā qͥ verberat excō municatus e etiā ſi cā ſube ꝫ propt̓ quā debeat verberari. Nota ꝙ diſciplina rgū lacis per laicū īponi nō dꝫ. ſed ꝑ abbatē vel ꝑ monachū vel clericū: ¶ In audientia. Ca. clecici ali qn̄ relicio h̓abita clericali aſſumunt ar ruaai militaria. queritur verū illi qͥ iniuriā corporalē talibus clericis taſerūt ſint ex pōitati. et an illi clecici adhuc primlegio gaudeant clericali. rn̄. pa. ꝙ hmōi clerici ſi a prelatꝭ ſuis tertio cōmoniti noluerīt arma militaria d̓ponere de priuilegio cle ticorū ſub̓fidiū aliqd̓ habere nō dn̄t. cum fruſtra legis īplocet auxiliu̓ qͥ cōmittit in lege̓et lex huic teſponſo preſtat epti mū argumētū qua dicitur ꝙ ſi matrona cuius pudicidia attēptacur in veſte mere tricali fuerit deppeſenſa īiuriā agere nō poterit. Nota ꝙ clerici qͥ arma famunt du̓modo ſe enormibus nō īmiſceant ceti nēt priulegiū clericale vſqꝫ ad tertiam admonitōem. ¶ Itē qͥ legē vel canonē offe̓ dit illius auxiliū̓ amittit. Et ſic punitur in eo in qͦ peccauit. Itē leges in fub̓ſidiū̓ canonū inducūtur Qd̓ de his. Ca. Quicūqꝫ vio lentus manuemittit in eccāſticā perſonā ē excōicatus nec poteſt abſolmi niſi a pa peleme legato exceptis qͥbuſdam caſibꝫ q̓ in ipſalrā dōune̓tur. Rota ꝙ in morte airticalo cōſtituti pauꝑes ſenes ⁊ debiles vel alio iuſto īpedimento īpediti ſi ī cano nē late ſnie̓ inciderint poſſunt cb̓ epō loci ab̓ ſolm Cum ꝓ cā. ca tater g. et f. ap chidiaconos gabilon̄. eccē queſtio verte batur occaſiōe cuiuſdā excōis ꝓpt̓ꝙ pro curatores coru̓ ad ſe. ap. acceſſerūt pro
curator g. archid̓. allegauit ꝙ f. archid. in ſuccentorē manus iuieat temere violē tas traſendo ipſū ꝑ clauſtrum ꝓpt̓ ꝙ ar chiep̄s ob̓ violenta manuū̓ iniectionē et violatōem īmunitatꝭ eccē fecit eū excōi ca tū publice nu̓tiari. ſed cū ipſe in ah̓folu tione ſua quā obtinuerat a ſedr apl̓ica al terā de predictio cauſis nō expreſſerit nō dꝫ haberi abſolutus. ſed tꝙͣ excōicatus pro altera euitari. vn̄ mandat pa. iuditi bus quati. ſi eis cōſtiterit dictū f. archi dracōnū p̄copt̓ duplicē cam excōītatū fu iſſe et alterā tm̄ expreſſiſſe in lus quas ſuꝑ abſolutione ſua īpetrauit ipſū tꝙ ex cōicatuꝫ cōpellant ſatiſfacet eccē pro al tera. nota ꝙ violans emunitatē ecce̓ ex cōicatus ē. Itē abſolutis tacita veritate vel falſa de cā obtēta nō valet. Itē qͥ ꝑro pluribus cauſis ē excōicatus eēs illas cās ī abſolutōe ſua exprimere dꝫ alias nō eſt cib̓ſolutus. Ca. aliqͥs erat excōi A nobis catus pro piolēta manuū iniectione ī cle ricū ilie iurauit ſtare mādatꝭ eccē et quā tū ⁊eo fuit volebat abſolmūi. necꝑ eū ſtetit qͦ minus cih̓ſolueretur ſed mortē preuen tus cid̓ſolui nō potuit. q̄ritur vtrū iſte ẜ alius ī qͥbus manifaſta pnie̓ ſigna cippa ruerūt debeat haberi cb̓ eccā ab̓ſolatue et virū pro talibs elemoſina ſit recipiē da et a fidelibus ſit orādū rn̄. pa. ꝙ tadici ṅ dei veritati qͥ nec fallit nec fullitur ſꝑ ī uitit̉ iudiciū aūt eccē aliqn̄ ſeqͥtur epini one qͥ fallit ⁊ fallit/ vn̄ cōtingit aliqn̄ vt qͥ legatus ē apud deū cipud eccām ſit in nodatus. et qͥ liber ē apud deū̓/ apd̓ eccaꝫ ē cihſolutus. vnde quantūcanqꝫ ſe qͥeiu ramēto aſtrinxerit eccē mādatō pareorꝙ tricunqꝫ pniē ſigna p̄ceſſerint ſi morte pͥuētus abſolutus nō extitit quāuis apd̓ deū abſolutus creditur/ tn̄ apud eccāꝫ nō ē habendus abſolutus tn̄ pōt ⁊ dꝫ ei he

neficio eccē ſub̓ueniri vt hene ficit̉ ab ſolu tionis īpendatur de functo ex qͦ & ipſius vinētis pniā per euidentia ſignā conſtite rit nō obſtante qd̓ dicitareccā poteſtatē hꝫ ligandi et ſoluendi hoīes ſuꝑ terram tꝙͣ non poſſit abſoluere ⁊ ligare ſuꝑ ter ra ſepultos. nec illud obſtat cui nō cōica mus viuo nec mortuo cōicare debemus cū in certis caſibus legat̉ eccā ligaſſe mor tuos ⁊ folniſIe. vn̄ ftatuit pa. vt illiꝯmor tis ab̓ſolutio a ſe. ap. reqͥratur qͥ dū viue bat ab eade fuerit abſolue̓dus. abſolutio ne vepo aliocū ex cā pcemiſſa illis pa. īdy get a qͥbus dn̄ viuerēt fuerāt abſoluēdi abſolutōis forma fiat cā pſalmō penitē tiali et oratione dn̄ica et alijs cōſuetis ⁊ ſeredes & functi cōpellātur ad ſatiſfaciē dū ꝓ ipſo. Rota ꝙ indigiū̉ dei nō fallit̓. ſꝫ iudiciū eccē ſepe fallit̓. Itē apud deū ali q̓s cib̓ſolutus ē/ et apd̓ eccam ligatus et ecōuerſo. Itē ꝑ ſigna cōſtat d̓ puiā alies Itē eccā ligat ⁊ ſoluit ſub̓ terra ſꝫ ī certe caſibus. Itē poſt mortē abſoluit̉ excōica tus. Itē heredes tenerer et cōpellūtur ſa ti ſfacere ꝓ defuncto. Ruꝑ a nobis. Ca. due q̄ſtiōes ꝓponntur hic/ prima tat ē/ laici aliqn̄ de tinent clericos in cuſtedia publica x pri uata vel etiā detrudūt illosi vincula ſine corporis leſione. qͥritur an iſti laici ſint excōicati. Scd̓ci q̄ſtio ē tax̓. aliqͥ ſcienter cōmunicant excōicatie noīatim. q̄ritur vtrū iſti participanteepoſſint abſolni ab ex tōicatōe a ſimaplice ſacerdote xab̓ ep̄o vel archiep̄o. Ad primoqueſtionē rn̄. pa ꝙ nō credit Inicos illos penā excōis eua deꝝ ꝙͣuis nulla corporalis leſio fuerit ſb̓ ſecuma. citra quā violētia ſepiodirca cle ritos ꝑpetratur. In ſcd̓a qͦſtione diſtīgui tur vtrū ille qͥ noīatiui excōicatꝭ ſciēter cōicat in crimine cōicet criminoſo ei con ſiliū īpendēdo guxiliū l̓ fauorꝭ aut alias
in orōe vel eſculo orādo aut cōedendo. In primo cuſu cū talis cōicet crimini et ꝑtici pet criminoſo et ī orōe criminis in eū vi det̉ delīquere qͥ damnauit ab excōieritere vel eius ſuperiore dꝫ abſolni cū faciēteo et conſentiētes pari pena conſtriīgat In ſcd̓o vero caſu a ſuo epō vel ſirpliti ſac̄ dote pōt abſolni quānis tāc ſit ligatuo niā canonis et nō iudicis tn̄ qꝛ conditor canonis eius abſolutōera ſibi nō retinu it alijs īdulſiſſe videtur. ille vero qͥ pacti cipat crimini et criminoſo cā iurantento dꝫ abſolui qͥ vero iuxta ſcd̓m modū par ticipat ſine iuramēto pōt abſolni. in fine dicit ꝙ fi difficile ſit ex aliqͣ iuſta cāqꝫ ad ipſū excōicaterē abſoluēdo nō po ſſit ac cedere. conordit pa. vt preſtita cautione ẜ̓m formā eccē ꝙ ſuo excōicatori parebit a ſuo abſoluatur e pō vel propris ſacri dote. Notaprimū caſſ ꝙ aliqͥs ē excōita tus lꝫ millā leſionē clericis intulerit de trudendo ipſos ī vincula vt ſepe faciūt in dices ſeculares. Itē ſniā excōis ꝑ ſolaꝫ participatōem criminis trāſit ad illū in quē lata nō fuit. Itē conſentie̓s dicitur qͥ conſiliū auxiliū̓ ⁊ fauorē preſtat alicui in crimine et eade niā cā illo ligatur. qꝛ faciētes ⁊ conſentiētes pari pena cōftū git. Itē vbi conditor canonis abſoluti onē ſibi ꝑpecialiter nō retinuit alijs īcei ligit̉ indulſiſſe. Itē nota hic formā abſo lutionis maioris excōie et minoris. itē vltimo nota ꝙ excōicatus ex iuſta cā p̄t ah̓ſolui ab alis quā a ſuo excōicatore / ſꝫ hoc ē ꝑrept̓ periculū aīe ¶ Ca. aliqͥs. ¶ Quod in dubije rat excōicatus iurauit ſtare mandatis ecce qͥritur an ſit eicōicandū anqͣ fuerit cib̓ſolutus/ rn̄. pa. ꝙ non e̓ eicōicandū do nec ꝑ eccām fuerit abſolutus. alioqͥn ps iuramentū non eēt abſolutio nece Iaria Secūdo queritur veꝝ aliqͥs ſciēter tenci

De ſuiā excōi.
tōicure nor atim exSicatis. rn̄. pa. ꝙ nul lus tenetur participare excōicatis niſi q̄ dā ꝑſone q̄ ꝑ illud capitulū Qm̄ ral̓tos ſpedaliter excuſantur c. illud ē xi. q. iij. qm̄ multoe. Tertio querit̉ qͥ pen a īponi debeat illis qͥ participant noīatam excōi caris rn̄. pa. ꝙ illi qͥ noīatim excōicate ſci e̓ter fiuep̄ ſūptuoſe ꝑticipāt p̄t̓ ꝑſenas ī dcō canone ānotatas ſūt excōis vniculo ī nodādi nͥ cōmoniti ab eaꝝꝑticipatōe deſti terint. Secus et ē d̓ illis qͥ ſciēter cōicat ei qͥ cū ꝑticipihs ſuis e̓ excōicatus/ tūc ē ni ipſi laam excōis īeur rūt. no. ꝙ nullo tenet̉ cōicatꝭ excōicato qͥ iurameſtaꝝ mō dato eccē. niſi prius ꝑ eccam fuerit abſo lutus. Itē qͥ ſciēter particpat exdōica tis niſi cōmonitus deſtiterit ē excōicado Itē cum excōicato cū ꝑticipib̓us fuis cōi cuns ipſo inre ē excommunitatus Inter alia. Ta. archiepu̓s ſtrigonien̄ in dec. predicta qͥfiuit vtrū ali qͥ teneq̓tur ꝑticipare excōicutis et pa. rn̄. qꝫ nullus tenetur participade excercatis niſi q̄dā ꝑſone que ꝑ illud greus pa. ca pitulū qm̄ multos ſpecialiter excuſant̓. ex hac reſponſione orta fuit occuſio diſpū tandi/ qͥdam dicebant ꝙ excōicato cōicar̉ tenetur perſone ī ꝑredicto capitulo noīa te preſertim que prius .ſ. an̄ excōe ex debito ris cōicar tenebantur. alij dice bant ꝙ preditte ꝑſone licite poſſunt ex cōicatis cōmunicare ſi velint nō tn̄ ad h tenēturex nece itate queſiuit archiep̄s qͣliter dec. illa ſit ītellige̓da: vt igitur vn̄ ius prodijt interpretatō que ꝓcedat ſic. pa. rn̄. ꝙ quedā ꝑſone ī capiralo predcō annotate tenehātur ad obſequiū illis in qͦs lata ē excōicatio an̄ p̄colatōem ip ſius excōis et ꝑs excōeꝫ ad contrariū nō tene̓tur hn̄ficio canonis id agente. vnde non ſūt a priori obligatione ſolute et ita per conſequestenētur illis ad cōionē ſine
q̄ obſequiū exhibere non pn̄t. Sed hoc non ꝑtinet ad oēīo ꝑſonas in dicto capl̓o denotatas cū mexcatoors ꝑegrini et vici tores a cōione taliū deheans abſtinere ni ſi articuls neceſitatꝭ īmineat ẜm ꝙ ex fine capituli celligitur manifeſte. ſꝫ ad illas ſolūmodo que ipſis excorcutis ſunt aſtricte/ ſed non dn̄t eis cōicacr ſeu parti cipare in crimmalibus l̓ in crimmih̓o pro qͥbus ipſi ſūt excōicati ꝙ ſi facerent eadē niā tene̓tur Lota ꝙ ad illū pertinet iu ris īterpretatō ad quē ꝑtinꝫ cōſtitntō iu ri s Itē qͥdam beneficio canonis tene̓tur participare excōitatis. itē neceſſitas ex crſat ah̓ excommunicatōe cū illorū Ca. abſolutio illoꝝ qͥ violētas manus mittūt in clericos ſe di apl̓ice reſeruatur. excepte qͥduſdaꝫ ta ſibus qͥdā tali excōicatōe ligati Iniam eccāſticā neuligē̓tes ordines ſuſcipiūt. q̄ ritur qͥd de his fieri debeat in hac qͥone diſtinguit pa. predicti qͥ ſic recipiūt ordi nes vel ſe ſciunt excōicatos vel non recō lūt ſcm̄ ꝓ qͦ ī fnicm īciderāt lfactū ſciūt ſed iuris ignari neſciūt extude ſe teneri in primo calu ſi fuerint feculares ſnt ſ perpetuū deponēdi / in alijs duobus caſibi nec ep̄i nec archiepͥi ſine ſpegali manda to pa. diſpēſare pn̄t. cū ab̓ excōe eos ab ſoluere non pn̄t/ qꝛ maiora illis ſn̄t pro hibita qͥbus vetita ſunt minora poterūt iſta ſumo pontifici intumnari vt circa e os ẜm ꝙ mandauerint ꝓcedatur: Si ve ro qͥ ſciūt ſe excōe predicti legatos fuerīt cauſtrales ⁊ ordines ſuſceperint circa ipſoꝝ ab ſolutōem ficituit alex. pa. ꝙ tas nach̓i ⁊ canonici qͦcūqꝫ modo ſe in clau ſtro ꝑcuſſerint per ſuū abbaꝝē abſoluan tur ſtatuit etiā qd̓ de ſeculo ſugetes qͥ habitū monaſticū acceperūt et it̓ cetera confitētur ſe excoramunicatos eē provi olenta manuū iniectione ī clericos ante

ingreſſū ſine licentia ro. pori. ad̓bas eos abſoluere nō pōt Innoc. tn̄ cōcedit abba tibus iſtorū ī fauorē religionis vt eog aẜ ſolue̓ pa nit niſi exceſſꝯenormis fuerit aut in epm̄ l̓ abbatē mans iniecta fue rit ſi vero aliqͥs clauſtralis in religioſaꝫ ꝑſonā alterius clauſtri manus iniecerit pioletas ꝑ abbatē vtrinſqꝫ dꝫ ab̓ſolui. Si vero hmōi regulaces ſic excōieati ad ordiues acceſſeriat ẜm primā diſtinctio nē qͥ ſciēter ordine̓ ſuſceperit. pa. ſtatuit illos ab executionē ordinis mgnere ſuſpē ſos. Circa alios q̓ nō hn̄t memoriā facti vel iurie peritiā cib̓bates ipſorā monaſte riorū vtilitate penſata poterint diſpenſa & niſi graue fuerit factū/ aut ille qͥ fecit adultus fuerit et diſcretus vt cōtra igno rantiā vel obliuionē prefumatur/ in fine ꝑrecipit pa. abbatibus vt formā iſtā dili gēter ob̓ſerue̓t/ ne priuilegiū mereat a mittere qͥ permiſſa ſibi abutitur poteſta te Nota ꝙ ſecularis excōicatus ordineꝫ ſciēter ſuſcipiēs deponitar. Itē qͥ nō pōt cib̓ſoluer excōicatū eū eo diſpenſare nō poteſt. Itē q̓bus prohibita ſūt maiora At multo fortius ⁊ minora. Itē ex ꝑſo na augetur crimē et ꝑ cōſequēepena Itē regularis extōicatus ſciēter ordinē reci piens ſuſpēſus ē ab̓ excōe ordinis. Idē mitius agitur cū ignorāte ius poſitiuum ſecus in iure naturali. Itē in eod ē gene vr delicti diſpēſant abbates cū monaichis in qͦ nō pōt diſpe̓ſare epūs cū ſuis cleri die. Itē ax. ꝙ nō ſꝑ credendū ē cōfitenti peccatū inpniā Itē priuilegiū meretur amittere qͥ ꝑmiſſa ſibi abutitur ptāte. ¶ De monialibus. Ca. Dicitur hic ꝙ ſi moniales ſe ad inuicē ꝑcuſſerint vel cōuerſos ſuos vel cōuerſas aut etiaꝫ clericos ab epō loci pn̄t ahſolui. Nota ꝙ moniales ꝓ violēta nannū īiectione ī eccāſticā ꝑſonā ab epō loci dn̄t abſolui
¶ Si vero. Ca. Quidam crute ſignati cā venetis vt ipſi veneti ducerēt eos nanigis ſuo vſqꝫ in terrā ſarrace no rum ꝓ certa mercede maiore parte nauli recepta veneri fuerūt excōicati iſti crucr ſignati dubitabāt vtrū deherēt trāſine in nauibus illorū cū illi eē̓nt excōicati que ſitū fuit a pa. qͥd facere deberent cū illive neti nollet eis reſtituere merceſt recep tam rn̄. pa. crace ſignatis ꝙ ſi veneti no luerint abſolui nec ſatiſfacer̄ ſibi de mer cede ꝑmittit illie vt cū ipſis trāſeant vl qꝫ in terrā ſarracrnorū ẜm ꝙ cū ipſis cō uenerūt vel etiam cōuenermt cōicanes illis cū dolore cordis et ſub̓ ſpe venit. qꝛ cū maiorē partē mercedis receperint nec ea̓ velint reſtituere nec poſſunt ad hoc cō pelli ne lucrūde ſua malicia reportarēt/ et iſti damnū et ab excōicatis poſſit peti et re cipi qd̓ dehetur et in iure cauetur ꝙ ſi qͥs tranſierit ꝑ terrā hereticorū aut excō municatorū nece ſaria emere poterit ab̓ eiſdeꝫ/ precerea ſi pr̄ſamilias domus ex cōicatus ſit eius familia excuſat̉ a parti cipatōe ipſius ⁊dux venetorūtꝙͣ dn̄ona uiu̓ ſit excōicatus ipſius excōicatō iſtos n̄ continget tanꝙͣ familiā ipſis dū̓ in na uibus eis fuerint ⁊ excuſabiles erūt apd̓ deū ſi cōicauerit ipſis in qͥbus eorū cō̓is nē non poterūt euitare Notaqꝫ ab excōi catꝭ p̄t exigi et recipi qd̓ dn̄t Itē tꝑe ne ceſſitatꝭ put neceſſaria eim ab excōcate ⁊ hereticis. Itē frmilia p̄t participare dn̄o ſine pena excōis. ¶ Vt fame Ca. clerici aliqn̄ gre uit̓ excedūt nec pn̄t ad agenda pnicm ī monaſterijs deputari. ſed oportunitate captata inde aufugiūt et prioribus ſcele vibus ſe īmiſcēt/ vn̄ q̄ſiuit lugdun̄. archi epūs verū pn̄t ab̓ ipſo vel ab alijs prela tis arte cuſtodie mancipari. rn̄. pa. ꝙ cū prelati exceſſus teneant̓ corrigere cleri

corū et pub̓lice vtilitatꝭ int̓ſit ne crimina remaneant īpunita et illi clerici fiāt d̓te riores deſent illos ſub̓ arta cuſtodi a deti nere poſtꝙͣ futrat de crimine cōdemnati. Scd̓o queſitū fuit vtrū laici incidūt ī ex cōicatōem ſi clericos in matme ſceleribꝫ cōprehendant cū eos ad iudices traſſere nō poſſnt. niſi manus ī eos īiecerunt vi olēras / tn̄. pa. ꝙ laici citra excōeꝫ pn̄t ca pere clericos ⁊ ad iudiciū trahere ſi opor teat euā violēter dū tn̄ id de mandato ſu orū faciant prelatorā cū hoc nō ipſi ſꝫ qͣ illi auttoritate hͦ faciūt facere videant̉ et non āplis laitorū violētia ſe extēdat quā exigat defenſio clericorū. Nota ꝙ prela ti exceſſus ſub̓ditorū corrigere dn̄t. Itē ad publicā vtilitatē ꝑtinet ne criminar̄ manent īpunita. Irē clerici de criminib̓s cōdemnati qͥ nolūt corrigi pn̄t incarcerari Itē laiti d̓ inandato prelatoꝝ pn̄t capere clericos ad iudiciū trahere illos cū mode ramine inculpate tucile/ Itē is facere in telligatur cuius anctoritate fit. Contigit. Ca. cōſuetudo ē in archiep̓atu hrachann̄. ſi qͥs laicus ali que offendat corpus ſuū ſupponit ſponte xxx. ſeu pluribus aut paucioribus fuſtiū iutibus clericiean & cōſuetudinē obſerua bant ſi clericus aliū clericū ofſendebat aͥ ctiā laicū in ſatiſfactione iniucie queſiuit pracharen̄. archiepūt verū hmōi ꝑcuſſo rec clericorū incidant ta excōem/ rn̄. pa. ꝙ hmōi manus inēctio et ſi nō violēta ī iurioſa tn̄ videtur. cū ille canon nō tā iu fauorē clerici ordinati quā in fauorē ordi nis clericalis fuerit ꝓmulgatus et ideo mandat pa. vt illud decetero prohibeat attemptari. vn̄ ſeqͥtur ꝙ tales ſn̄t excōi cati. Si qͥs clericus ꝑs hmōi prohibiti onē ſponte ſe ſb̓iecerit excōicatur. ita tn̄ ꝙ clericus ſatiſfaciat iniuriā paſſo ſine iniuria ordinis clericalis Nota ꝙ ī mie
ttione manuū non ſolū violenta attendi tur ſed etiā temeritas et iniuria. Itē iu ri publico nemo pōt r̄nū̓ciare. qͣle ē iſtud ꝙ clericus ſponte ſe ſubijciat ꝑcuſſiōibꝰ cū id reſpiciat iniuriā totius ordinis cle ricalis. itē volēti et ſcienti ac patiēti ſit iniuxici ſi in eo ledatur ius alterius. ¶ Relatū. Ca. ſerui p̄ropter in iectionē manuū in clericos in excōeꝫ iaci dunt dn̄i ſui allegant ꝙ nolūt cupere ſer uis ſuis et ita nō curant veniꝝ ad ſe ap. abſoluendi illudentes canonicā diſcipli nā ſiu nificatū ē hoc dn̄o pa. vn̄ mādat ar chiepō lugdun quati. cōpellat eos venixe ad ſe. ap. abſolue̓dos cū potius deo ꝙͣ hol ſit deferendū. niſi ſerui illi hͦ faciāt ī frau U vt ſe ſubtrahant obſeqͥs dn̄orum. aut ipſi dn̄i ꝓpter eoꝝ abſentiā grauiter lede rentur ſine culpa dn̄orū. ⁊ tūc inxtroqꝫ caſu ab ipſo archiepō ex indulgentia pa poterūt abſolui⁊ ī recōpenſatōeꝫ laboris alia eis ſatiſfactio īiungatur. du̓modo n̄ ſit enormis exceſſus. vt ꝓpt̓ ſcandalū tol lendū ad ſeruū ſeruorū venire debeant ab ſoluendi. Nota ꝙͣ plus ē deo ꝙͣ hoī de ferendū. ite ſerui a ſe. ap. ꝓ iniectione manuū in clericos ſūt abſoluendi. niſi in duobus caſibus hic poſitis. ſcꝫ ſi faciant hoc in fraude vt ſubtrahant dn̄is ſeruiti um debitū vel ſi dn̄i graue damnū incur rerint de eorū cibſentia. itē pr̄e vna ſa tiſfactione alia īiungitur. Ca aliq̓ ſāt extōicati Sacris cū oīb̓o fcuutoribus et ꝑticipibus ſuis. ⁊ liqͥs ſponte cōicauit talibustande ad cor rediens de mandato eccē illos excōicatos qͦs fouerat expugnauit. queritur an iſte debeat haberi abſolutus. rn̄t pa. ꝙ nō eſt habendus abſolutus niſi grām abſolu tionis ꝑceꝑit et ſi occūbat in hmōi hello nō ſūt oblationes recipiende pro illo nec oxōes dn̄o porrigende niſi cum de ipſius

viuentis ꝑnici ꝑ euidentia ſignai conſtite xit fuerit abſolutus ẜm tenorē cōſtituti onis in noc. Nota ꝙ lꝫ qͥs excōicatus iu ret ſtate mandatis ecce̓ vel expugnet ex cōicatos nō habetu? ꝓ abſoluto. niſi he neficiū̓ ab̓ſolutōis fuecit ſub̓ſecutū. ¶ Situt nobis. Ca. aliq̓ͥ excōi cantur aliqn̄ ab epō ſuo. Illi accedūt ad curiā dn̄i pa. redeūtes dicūt ſe ab̓ſolutos nec oſtendūt lrās ſue abſolutōis. q̄ſiuit epūs aſiſinaten̄. vtrū debeat illos haber̄ ꝓ abſolutis/ rn̄. pa. ꝙ niſi ſuꝑ abſolutiōe ſua lrās apoſtolicas. vel illius cui vices ſuas in hac parte cōmittit reportauerit aut alio modo legittime cōſticeritde abſo lutōe ipſorā ipſos pro exce̓icatis ſicat pͥ us faciat euitari. Nota ꝙ nō ē ccedendū alicui qͥ dicit ſe abſolutū niſi de hoc fideꝫ faciat. ¶ Dex tuas. Ca. Ep̄s altiſſio dopen̄. excōicauit archiphr̄m ſuū archi preſbi ter ad ſenonen̄. archiep̄m accedes ob̓tulit cautōnem ſtandi iuri petens ab ſolui. archiepūs volens epō deferre ipſū monnit vt eū abſolueret. et qꝛ eū cibſolue re noluit arch̓iepūs eum abſoluit quē epūs nō habebat ab̓ſolutū dicēs. ꝙ eius abſolutio ad archiep̄m nō ꝑtine bat. vn̄ archiep̄s q̄ſiuit a pa. qͥd in ſimilibus ſit tenendū ſuꝑ hoc. rn̄. pa. ꝙ qͥdam dicebāt ꝙ cū queſtio nō defertur ad archiep̄m ꝑ appellatōem de illa q̄ſtione ſe intromitte re non pōt et excōicatus vocē nō hꝫ appel landi. vtpute ab̓ eccā ſeꝑatus ſiue appel lauerit ſiue nō metropolitanus eū̄ nō ī nec pōt cihſoluere premiſſa oꝑimone re iecta. primo oſte̓dit pa. ꝑ quandā dec. a lex. ꝙ ſi an̄ appellatōem epūs alique̓ ex Sicauerit metropolitanus ante litie in greſſū iuramento recepto qd̓ ſtahit raāda tis eccēdꝫ ipiū cibſoluēre niſi epō duxe rit deferendū et ipſū ad eu̓ remittere ab
ſoluendū et ſub̓ſequitur ibiſe ꝙ nec ex cōicati ſūt audiēdi niſi prius fuerint ab ſoluti nec ſūt ad illos a qͥbus appellaue rant remittendi Scd̓o in contrariū ꝓ epō allegat pa. cōſiliū ſardicen̄ in qͦ dicitur ꝙ ille qͥ ab epō ē excōicatus vicinos epij copos interpellet et cā eius audiatur et e piſcopus qͥ iuſte vel iniuſte excōicauit pa tiēter accipiat vt negociū diſcutiatur qͦ uſqꝫ ipſius ſniā approbetur vel emedetur et an̄ finē cauſe nullus eū cōioni reſtitu at. pa. vero hic premiſſis dicit diſtingue̓ dū̓. vtrū qͥeproponat ſe poſt appellatōeꝫ legittima excō̓icatū fuiſſe vel ītollerabi lē errorē et ſniā fuiſſe expreſſura in qui bus caſibus ad ꝑrobatōem eorū dꝫ ad mitti. etiā ſi ab̓ſolutōem nō petat. ſed in alijs dꝫ euitati quāuis tales apoſtolica ſedes ch̓ſoluere cōſueuit ad cautelā ſed ī alijs nō dꝫ audiri niſi fuerit cb̓ſolutus ne ſniam cōtemnece videatur et ꝑ hoc ā plius ligatur et in caſibus iſtis intel ligitur cōſiliū ſardicen̄. qd̓ ſi cb̓ſolutōis beneficiū poſtulauerit raetropolitanus dꝫillū abſoluere niſi ſuo duexrie faffra ganeo deferendū et ſi ſuffraganeus ipſū nō abſoluerit metropolitanus cautione cecepta ꝙ ſuo debeat parere mandato ip ſum cib̓ſoluat et cam audiat et ſit archi ep̄s recta proce ſſit. Sed ſi forte epūs ſub̓ditū ſuū ꝓpt̓ manifeſtū exceſſā excōi caſſet metropolitanue non dꝫ ipſū abſol uere niſi epūs reqͥſitus malicioſe ipſū cib̓ ſoluere noluiſſet. Rota hic duos calus in qͥbus nontꝫ excōicatio cū de his cēſti terit et iō propter dubiū interim audit ad ꝑrobatōem eorū ſcꝫ ꝙ appellauerit an̄ excōem vel error ītollerabilis in ſniā ſit expreſſus alias nō e qͥs audiēdus an̄ abſolutōem. Itē in dubis cih̓ſoluitur qͥs ad cautelā. Itē litatur qͥs ex cōtemptu lꝫ ſit excōitatus. Itē neglige̓tia ſuffra

ganei ꝑ metrepolitanū ſuppleri d ¶ Si aliqn̄. Ca. dōtingit aliqn̄ ꝙ pa. excōicat alios poſtmodū eiſ& lit teras ſuas mittit cū ſalutationis eloqͥo q̄ritur an propter hoc ſint abſoluti/ rn̄. pū. ꝙ nō propt̓ hoc credatur excōis ſmā relaxata cū ꝓpt̓ iunorantiā vel neglige tiam aut occupatōem nimiā vel ꝑ ſubrep tōem hmōi ld īpetrentur. Lora ꝙ ex cer ta ſciā dꝫ abſolutio īpetrari ꝑ ſubreptio nem Officij. Ca. aliq̓s hꝫ plures prelatos ius in ipſū habentes excōicat ab illis propt̓ pluris exciſſus tandē de vno exceſſu ſatiſfacere vult vni prelato rum/ queritur vtrū ipſā debeat abſoluer̄ ꝓ exce ſſu &e quo ſatiſfacere vult cide et qͣꝫ de alio nō ſatiſfecerit alij vtꝝ abſolū tus valeat nunciari. rn̄ pa. ꝙ ſupprimen ti veritatē abſolutio ſub̓cepta nō ꝑrodeſt et cū prelatus intellexerit veritatē ab ſolutōem exhihere nō dꝫ nō videtur re ponder̄ ad queſtionē. ſed poteſt dicire ſ pō in̄ eē dū dicit abſolutio ſubrepta n̄ ꝓdeſt qꝛ abſolni dꝫ ſed ei nō ꝑrodeſt qͦ ad effec tū niſi cib̓ alia fuerit abſolutus. Notaqꝫ cbſolutio per ſubreptione̓ obtēta nō va let. Relponſo Ca. Lrā iſta plena ē licitū ē prelato predicare interdictis ꝑ excōicatis de his qͥ ꝑtine̓t ad ipſorū cor rectionē du̓modo cōtra formā interdicti nullū eis diuinū officiū celebretur. Se cūdo q̄ſiuit epūs ferrarien̄. vtrū tꝑe inter dicti cū diuina officia ſint tūc interdicta pret̉ baptiſma paruulorū et pniās mori entiū liceat pueros baptiſatos cōſigna re in fronte. rn̄. pa. ꝙ ſicut pn̄t baptiſa ri ſic poſſunt ia rontilus ab̓ epō ſacro criſmate deliniri. Nota ꝙ excōicaticet in cerdictis pōt predicari de his qͥ pertinēt ed eorū correctionē. Itē in generali int̓
dicto ſꝑ excipiūtur baptiſma paruulorū et pniā morientiū. ¶ Inqͥſitioni. Ca. Duo ſūt cōiu ges vir et vxor alter dicitqꝫ īpedimētū ē inter eos. ita ꝙ nō pn̄t ſibi carnaliter cō miſceri ſine peccato. qͥritur qͥd iuris ſit dn̄s pa. dicit eē diſtinguendū vtrū alter cōingū ſciat īpedimentū cōiugij ꝓ certo propter qō̓ nō pōt carnale cōmerciū ſine peccato mortali exercere. quamuis ille phare non poſſit aut nō ſciat pro cexto ſꝫ credit In primo caſu dꝫ potius excōem ſuſtinere quā per carncile̓. copula vel con merciū mortaliter peccare In ſcd̓o caſu diſtinguitur vtrū habeat cōſcientiā hu iuſmādi ex credulitate temeraria ⁊ leui qn probabili et diſcreta. Si ex leui et te meraria credulitate hmōi cōſcientiā ha beat eā oīo dimttat ad cōſiliū ſui paſto ris et debitum reddat et exigat. Si con ſcientiā habeat h̓s impedimēti ex cā pro babili et diſcreta / debitā redeat ſed non exigat contra hmōi conſcientiā/ ne cōtra lege coniugij vel contra iudiciū cōſciēcie cōmittat offenſam. Nota ꝙ qͥs dꝫ potis excōem ſuſtinere ꝙͣ mortaliter peccare. Itē nullus contra conſcientiā facere d ⁊potius dꝫ ſeqͥ conſciētiā ꝙͣ ſnīcꝫ eccē cū qͥs certus ē in hoc caſu Contingit. Ca. Comes flan drenſis ſignificauit dn̄o pa. ꝙ in dio. ep̄i ſui erant quidam qͥ nec in conſura nec ī formā veltimetorū nec ī qualitate uego ciorū aliqͥd de clerito oſtedebant ſed vt pe nam poſſint aliqn̄ euitare ſe pro clericis exhilebant cū ſuꝑ excrſſibus conuenie bantur cū cixcōciſis criminibus allegan tes fori priuilegiū qͥ factō antea nega uerent clericatū/ ſuꝑ hoc ſcribit dn̄s pa. dioc. epō dicēs ꝙ priuilegiū meretur a mittere qͥ ꝑmiſſa ſibi abutitur poteſtate et fruſtra īplorat legis auxiliū qͥ cōnit

tit in lege̓. .v. ī mandat eidē pr ſi predicti clerici tertio ab̓ ep̄s cōmoniti ſeipſos cō tempſerint emendare nō habebunt priui legiū clericale Rota ꝙ ipſo facio negat qͥs clericatū. Itē priuilegi meretur a nittere qͥ premiſſa ſibi abutitur poteſta te. Itē fruſtra legis īplorat auxiliū q̓ cōmittit in legē. Itē cleticus vſqꝫ ad trinā admonitōeꝫ r̄tinet priuilegiū. ¶ In preſentia. Ca. Quidā obi ciebant cōcta decanuꝫ ſuū in modū̓ denū̓ ciatōis excōem / ipſe excipiendo propone bat contra ipſos ꝙ nō exat audiēdi cū fu per hoc ipſū nō premonuerint nec ah̓ eis fuerit īpetitus: et eidē decāne cōicauerūt cā epūs ꝙͣ ipſi in menſa et in diuinis/ nec ipſū euitauerāt. q̄ritur an ſint audiēdi cō tra ipſū decanū: et rn̄. pa. ꝙ nō propter predicta. Notaꝙꝫ qͥ nō premenuit nō ad mittitur ad denuna andū̓ Itē qͥ ꝑticipa uit extōicato nō admittitur ad denūcion dū̓ ipſū cū ī debuerit eratarr. vn̄ nō pōt reprohare mores qͦs priue probauit. ¶ Quante preſumptionis. Ca Quidā dicebant ꝙ illi ſolū modo erāt ex cōicati qͥ manus pioletas mittebant in cectores eccāꝝ ſiue clericos dicit pa. ꝙ magne preſuptōis exiſtit in reciores eccā rum manus mijcere violētas ⁊ ꝙ aucto ritas cacholica nō ſolū punit auttoree ho ſceleris/ ſed omnes faciētes et cōſentie ces pari pena cōdemnat interpretas eos fauore delinquētibus qͥ manifeſto facino ri deſinū̓t obuiare. Nora ꝙ qͥ clericūverhe rat et qͥ verherari facit vel cōſentit co ope rando vel qͥ auctoritatē hꝫ ex officio et n̄ prohibet ſi pōt: ē vere excōicatus. Et ſic nota ꝙ facientes ⁊ cōſentiētes pari pe na cōſtringit. ¶ Sacro cipprobante. Ca. Qui dā prelati ecccrum nimis erāt faciles ad excōicandū voluit conſiliū generale con
tra ipſos adhibere medelā ſtatuit ne qͥe in aliquā excōis ſniām promulgare pre ſumat niſi cōpetēti monicione premiſſa preſentibus perſonis ꝑ qͥs poſſit probati monitio ſi ncce fuerit. et ſi cōtra preſūp tū fuerit etiā ſi iuſta fuerit ex cā. ingreſ ſum eccē ꝑ menſera vnū ſibi nouerit int̓ dictū alia etiā pena mulctādus ſi viſum fuerit expedire Scd̓o dicitq ſi etiā admo nitio legittima prece ſerit prelatus caue at diligēter ne aliquē excōicet abſqꝫ ma nifeſta et rōabili ca ꝙ ſi fecerit ⁊ humili ter reqͥſitus nō curauit reuocare proce ſum abſqꝫ granamine grauame deponcit apd̓ ſuꝑiorē de iniuſta excōe q̄relā ⁊ ſupe rior ſi abſe periculo mere p̄t ad excōica torē illū abſoluendū remittat infra ter minū cōpetentē. alioqͥn ſuperior ipſū ab ſoluat cautione recepta qͦ abſolute de in iuſta excōe cognoſcat qͥ ſi ramſta eē con ſtiterit excōicutur condenetur ad tuter eē cilias etiā puniedo arbitrio ſuperiorie ſi culpe qualitas poſtulauerit qꝛ nō ē le uis culpa tantā penā infligere iniuſte. n ſi forſitā ex cā probabili errauerit ſed ſi contra excōicatorē vel probatū fuerit a cō querēte/ et ipſe ſimili modo ad interee̓ condēnetur vel alias ẜm ſuperioris arbi triū niſi forſitā et ipſū ꝓbabili errore ex cuſet et ſuꝑ eo pro qͦ fuit excōicatus cau tione recepta ſatiſfacere cōpellatur vel ī priſtinam reducat̉ ſentētiam vſqꝫ ad ſa tiſfactione ob̓ſeruandam. Tertio dicitꝙ ſi iudex ſuū cognoſcēs errorem paratus ſit talem reuocare ſententian ⁊ ille pro qͦ lata fuerit appellet ne abſqꝫ ſatij fac tione reuocet illam appellationi nō defi rat/ niſi talis ſit erxor de qͦ merito valeat dubitari/ et tūc cautione recepta ꝙ corā illo iuri parehit ad quem extitit appella tum vel corā delegato ab̓ ipſo ipſū ab ſol at. et ſic penam eurabat predictā. caue

De ſnā exci.
tn̄ oīo ne malicioſe in alterius prriudiciū mentiatur ſi penā canonicā voluerit eui tape Nota primo penā illorū qͥ excōicāt admonitione nō preiſſa qd̓ valor cauē dum ē. qꝛ punitur etiā ſi excōicatio ſit ex cā. Itē nullus dꝫ excōicare ſin e inciuife ſta ⁊ rōabili cā. alioqͥn. cōdemnatur ad ī tere ſe excōicato. Itē probabilis error excuſat a pena intereſe. Itē cū iniuſte q̓s excōicatur ſine trauamne dꝫ abſol ui. Itē mora periculoſa e̓ in excōicatione Itē ꝓpt̓ appellatōem nō dꝫ qͥs vemanere excōicatus ſed iudex ea nō obſtante illuꝫ abſoluait et cām ad ſuperiorē trāſmittat ſi appellatō valet. Itē nullus dꝫ fingere errorē ī preiudiciū alterius alias puet̓ Nouerit. Ca. Honorius ī iſto capitulo excōicat oēs hereuicos vtriuſ qꝫ ſexus qͦcunqꝫ noīe cēſeancur et fauto res ⁊ defenſores eorū et receptores et il los qͥ decetero ſeruari fecerint ſtatura ē dita contra eccaſtica liberratē niſi ea de leri fecerint infra duos mēſes de lib̓ris ſuis poſt publicatōem ſniē. Itē excōi cat ſtattutarios et ſcriptores ſtaitutorū ipſorū necuō poteſtates. conſules recto ces et cōſiliarios locoꝝ vhi d̓cetero hmōi ſtatuta et cōfuetudines edite fuerīt vel ẜ uate ⁊ illos qͥ ẜm ea preſumpſerint iudi care vel ſcribere iudicata. Nota ꝙ oēs ℟e retici ipō iure ſūt excōicati. Itē fautoris et defenſores hereticorū hereticis ē qͥparā tur. Itē ar. ꝙ illa ſcripta ſunt reproba ta quari damnantur auctores. Canonica Ca. Statuit alex. pa. ꝙ monaichi et canonici regularrs qͦcū qꝫ mō ſe ꝑcaſſerint ꝑ abbatē ſuū abſol uant̉ cō ſtatutā ponitur s. e. c. ij. cōſtitu tione̓ illā extēdit pa. honorius ad hoſpi talarios hieroſolimitanos vt ꝑ prioreꝫ ſuū qͥ ſacerdos dꝫ eē in eodē caſu fratri bus eiuſ& ordinis ah̓ſolutōis beneficiū
īpendat niſi fcaſitā eēt maioris pronid tia reqͥrenda. Nota ꝙ monachi et canori ci regulades et hoſpitalarij hicpeſolimi tani ſi ſe ꝑcuſſerint ab̓ abbaribus vel pri oribus ſuis pn̄t abſolui. Ca. MNonachi greci Suꝑ eo ⁊ heremite propcer inobedientiā ſuppen dū̓tur et excōicantur tn̄ ad mandatū eccē redire nolunt niſi ꝑ manualē ꝓmſſionē cōſultus pa. an ee̓nt recipiēdi ſine iutam̄ do rn̄. ꝙ ſi nō poteſt induci ad preſtandū iuramentū ẜm formā eccē recipiant̉ hac vice cū manuali ꝓmiſſione cū interduꝫ ſeueritati cōſideratis locorū et tp̄m qua litatibus ē aliqͥd decraſerdū. Nota ꝙ iu ramentū nō ē de ſub̓ſtantia abſolutōis de rigorē ſed potius ad caucelā preſtatur Itē detraſendū ē iuri qnͥqꝫ ex tꝑe ex lo cō et alijs cauſie. Ca. Archiepūs Venerabil tucon̄. tulit ſniām ſuſpēſionis in ep̄m e nomanen̄. p̄ropt̓ quā ſuſpenſionē epūs ⁊ et procurctor archiep̄i acceſſerūt ad pye ſentiā dn̄i pa. ipſe vero auditis allegatio nihus partiū ſniām ipſam relaxauit ad cautela preſtito iuramento ab̓ ipſo epō preſente procuratore archiep̄i qd̓ pare bit mandato archiep̄i ſi cōſtiterit ipfu culpahuē extitiſſt ſuꝑ eo ꝓ qͦ fuit ſuſpen ſus. nota ꝙ iuramentū preſtari dꝫ cuꝫ qͥs abſoluitur a ſuſpenſione ſicut ſit ī ex communicatione. Graue̓. za. Piſani fecerant duo ſtatuta contra eccaſtica libertatem et in derogatōem apl̓ici ſedis primū̓ vi ꝙ ſi qͥs clericus vel laicus contra quem cunqꝫ liucum piſam diſtrictus ad iudi cē eccāſticā lrās ap. īpetraret in mille ſo lidis cōdemnaretur nnſi renū̓ciauerit lit teris neqꝫ reddicus poſſe ſionū ſucirum reddantur eiſdem nec agri colant̉ ipſoꝝ ſed banno ſub̓iacea̓t poteſtatis. ite ſta

tuerunt vt clerici ſuis ſūptibus queddā caſtrū piſanorū facerent cuſtodiri ꝙ ſi n̄ fecerint poteſtas contra eos ꝓcedere tene atur. ſuꝑ his cōqueſtus fuit archiepūs piſanus dn̄o pa. vn̄ incindat epō ſenen̄. qͥ tinus in cōſiliarios et officiales ciuitati piſanorū excōis ſniām proferat niſi ſta tuta ipſa de capitularib̓s ſuis fecerint a moueri. et caueri ꝙ decetero ſimilia non attemptēt ſꝫ cū ide ſtatutarij multa d̓ ho nis eccleſiaſticis dicātur habere in feudū denūciet illos hmōi feudis forr priuatos Rota ꝙ laici contra eccāꝫ nihil ſtatuere poſſunt vel contra eccāſticā libertatē et qͥ contra faciunt ſunt excōicati. ¶ Cu volūtate. Ca. in primo reſponſo dicit̉ ꝙ ſi aliq̓s participat excōi catis in his q̄ ad ſalutē vel correctianem eoꝝ pertinēt in locutione. licet aliaverba eis incidenter interponat vt apud eoē ma gis proficiat nō e̓ excōicatus. Scd̓o dici tur ꝙ predicatores dn̄ predicat excōita tis et cilijs detētoribus alienairū rerū⁊au diut cōfeſſiones eorū licite po ſſunt reci pere ab eis elemoſinas. cū ipſi quaſi ge rant cam eorū ad quos res ipſe pertine re noſcūtur precipue ſi alias in loco illo nō poſſunt ſuſtentatōem habere Tertio dicitur ꝙ clericus rōe officij qd̓ in eccā ob̓tinet et alij clerici ſemiores zelo deueti ōis poſſunt percutere pueres vel adole centes cōſtitutos in minoxibus ordinib̓s turbantes diuinū officiū nec incurrunt exceem. Itē prelati magiſtri ſubditos et ſcolares ſuos cā correctionis leuiter pn̄t pertutere ſine pena excōis et ide dicendū eſt de his qͥ aliqͦs de familia ſuā vel ꝓpi quos ſuos mferiorū graduū ſil̓i medo cor rigunt vt eos coh̓ibeant a vicijs boniſqꝫ moribus informent. In oībus premiſſis caſibs excōis ſniaꝫ nō incurrūt cū hmōi ꝑticipatio et correptio hono aīor nō diabe
lo ſuggerēte fiat Nota ꝙ velu̓tas et ꝓpo ſitū alicuiusi ſpicienda ē ad hoc ut &e fcō ſuo iudicet̉. Itē ne ceſſitus facit licitū ꝙ als ē illicitā Itē rōe officij lꝫ qd̓ alias nō liceret. Itē nota hic plures caſus in qͣui hus licet corrigere et ꝑcutere clericū fine pena excōis. Ca. Puẜlice cō Si cōcubiue. cubine clericorū qꝛ noluerūt ab eis rece dere excōicate fuerūt clerici iſti cōcub̓ma rij poſt latā Iniqm carnaliter ad eas ha huerunt acceſſum / queritur virū illi ſint eade ſniā ligati. rn̄: pa. ꝙ eade ſuiā inuol uūtur. qꝛ participant in eode crimine cri minoſis. Rora ꝙ participans in crimine eade ſniā notatur cū noīatam excēicato Duohꝫ collata. Ca. Duobs fuit collata poteſtas vt ab̓ excōicatione minori ſi eara incurrat ſe viciſſim ab ſol uant vterqꝫ incidit in hmōi Iniqꝫ. aueri tur vtrū iſta poteſtas eis collata expir rn̄. pa. ꝙ ꝓpt̓ ea nō expirat qͦminus vni aliū cib̓ſoluat cū contradicūt qͥdam ꝙ al ter aliū abſoluere nō pōtniſi ab alio alio nō ſuſpenſo primo fuerit abſolutus. Dermittimus. Ca. permittit pa. rectorib̓s eccārum ꝙ tꝑe interdicii ſe niel in ſeptimana cā cōfigiendi corpodni ad opus infirmorū ꝙ decedentibus in p nitētia tꝑe interdicti nō negatur pn̄t im arū ſorēnia celebrare exciuſis excōica tis et interdictis: Nota ꝙ tꝑe interdicti cōceditur corpus criſti decedetibet ꝑmā. ¶ Quāuis. Ca. Si aliqͥs incides ī excōem ꝓpt̓ violentā manuum iniectionē ſatiſfecerit iniuria paſſo nō tn̄ pōt aliter q̄m ꝑ ſe. ap. vel eiꝰ legatū bene ficiū ab̓ſolutionis obtinere. niſi in qͥbuſdā caſibus qͥ in ipſalrā continētur Sed quibaſdā d̓ p̄dictis qͥviꝫ tꝑali labo rant īpedimēte excepte pueris precipiē dum ē ſub debito intamenti vt īpedimēto

De per. ſig.
te ante ad ap. ſe. accedunt mādatū apo ſtolicū ſuſcepturi. Nota ꝙ licet qͥs ſatiſ fecerit iniuria paſſo nō tn̄ ē abſolutus Itē nota hic plures caſus in qͥbus ex cāi cati ꝓpt̓ violentā manuū imectione ro. pon. adire nō dn̄t. Itē ceſſante ca car̄ dꝫ effectus. Ca. Si aliqͥs ſub̓ hac ¶ Si quē forma verboꝝ dixerit excōico illū l̓ ſimi lia verba protulerit dicēdū ē eū nō ſolū minori excōe qͥ a perciptione ſacramen corū̄ ſeparat ligͥatū ee̓. verū etiā maiori q̄ a fideliū excludit cōione. Nota ꝙ ide eſt dicere excōico et anathematizo. Pueris. Ca. Aliqͥ pueri īfra xiiij. anos cōſtituti violentas mansmit tuntin clericū facti ſūt ragiores an̄ abſo lutōem. queritur a q̄ debeant abſolni. rn̄ pa. qd̓ ſiue qn̄ ſiue poſt pubertateꝫ poſtu lent ſe abſolui dioc. ep̄s illos aẜſoluere pōt cū propter defectū etatis in qͣ cōmiIo fuit exceſſus rigor eccē ſit māſuetudinē tēperandus. Rota ꝙ rōe eratierigor in ris aliqn̄ temperatur et ſic nota ꝙ etati parcitur. ¶ De verborū ſignificatione. Ilnouate. Ta. In oſee ꝓpheta ver ba iſta inoucite nouale reperiūtur. Hie ronimus exponit hic qͥd ſit nouale ⁊ me lius exponitur .i. e. qͥd per neuale. Ilā et rex. Ca. In daniele na hugodonoīor appellatur pr̄ cuiuſdā. qͥ pr̄ tn̄ nō fuit. exponit hic hieronimus. qͣre dicatur pr̄. hic pr̄ appellatur ꝓauusmio re ſcripture q̄ quos et oēs ſuperiores pa tres cppe lat. Nā et ego. Ca. Salomō pro tulit hec verba. nā et ego vnigenitus fui corā matre meā et tn̄ aliū̓ habuit fratiē qͥ preceſſit ipſū. exponit hic hiexonims quare vocat ſe vnigenitū .ſ. qꝛ ille mox
natus ſine noīe qͣſi nō fuiet vita dece ſit. et ita dicitur nō fuiſſe/ ides primoge nitūi ſe vocauit. nota nō videtur factum qd̓ nō durat factū. ¶ Qd̓ dicicur Ca. In euāgelio mathei ſūt hec verba. anteꝙͣ conuenitent ex hoc verbo volebat arguere quaſi a cō tratio ꝙ poſita conueniſſent maria ⁊ io ſeph. dicit hiercuimus nō tn̄ ſeqͥtur ꝙ po ſtea cōueniſſent. ſed ſcriptura oſtēdit ꝙ nūquā cōuenerūt. nota ꝙ licet fortiſſi mū ſit genus argumētandi a contrario ſenſu fallit tn̄ hic nō eī ſeqͥt̉ qte ꝙͣ cōueni rent ergo poſtea cōuenerūt. ſcriptura eī nō ranuit ꝙ cōuenerunt. Ioſeph. ca. In eodem mathꝝꝫ dicitur ioſeph non conneuit donec pepe rit filiū ſuū primogenitū ex hac aucto ritate qͥdā peſſime ſuſpicabantur mncriā qlios filios hab̓n ſſe dicit hieronimus mos ē diuinarū ſcripturarū vꝫ primoge nitus votetur/ qͥ primo natus ē non ille que̓ fratres ſequūtur. nota in loquendo vſus intelligendi verba attendi dꝫ. Itē primogenitus appellatur qͥ prime nats ē quauis nullus ſequatur. Intelligētia. Ca. cū aliqͥs au dit aliqͥ verba cōſiderare dꝫ cam dicēdi et nō ipſam ſignificatōem verborū tm̄ qui ⁊ verba deſeruiunt intētioni et nō intētio perbis. verba enī inuenta ſat vt ꝑ ea intē tionē ſuā exprimat. nota ꝙ cā dictorū conſiderari dꝫ ¶ Nihil obſtat Ca. Euageliſte diuerſo modo narrauerūt paſſione̓dn̄i di cit auguſtinus ꝙ nihil nocet narrandi diuerſitas vbi eadē dicūtur qꝛ qͥlibet euā geliſtarū narrauit eo ordine qͦ deus vo luit qnota ꝓ teſtibus qͥ diuerſo modo ferunt teſtimoniū. qꝛ nō nocet dn̄ tn̄ ead̓ dicāt ſecus ſi cōtraria dicerēt. ¶ Pritepea ta Gregorius ſcri z1
li2

bebat cuidā amico ſuo aliqn̄ forte male īterpretatur. vel etiā interprerabatur di cta gregorij ſcribit dicēs. Si epiſtolam mea ad īterpretandū te recipere cōrige rit rogo nō verbū ex verbo tranſferri. ſed ſenſū ex ſenſu. qꝛ aliqn̄ dū ꝓprieras ver borū attenditur veritas amittitur. Nota ꝙ nō debes cōſiderare verba. ſed intentōeꝫ Quānis. Ca. hoc nomē prepo ſitus generale nomē e ad eēs qͥ preſunt vſus in ob̓tinuit eos prepoſitus vocari qͥ quandā curā prioratus gerūt ſuꝑ alios Nota ꝙ vſus loquēdi cōſiderari dꝫ. Forus Ca. Primo oſtēdit iſi dorus qͥd ſit forus ⁊ vnde dicatur. Scd̓o oſtendit exqͥbus cōſtet cōſtat eī ex cā. le ge⁊ iudicio oſtēdit etiā qͣre dicatur cauſa dicit enim cauſa a caſu quo venit q̄ dum proponitur cā ē. dū diſcutitur iudiciū. dū̓ finitur dicitur iuſticici. oltēdit etiā vnde dicatur iudiciū et iuſticia. Tertio dicit qͥd ſit negociū. exeo ꝙ ſupra dixit mate ria et origo. negocij ⁊cͣ. oſte̓dit etiā qͥd ſit iurgiū. et vnde dicatur lis. dicit infup. ca aut argumēto aut ꝓbatōibus cōſtat / et oſtendit qualit̓ poſtꝙͣ oſtēdit qͥd ſit nego ciū dicit iſidorus ꝙ in oī negocio quatuor ꝑſone ſūt reqͥrende. iudex accuſator peus. et tres teſtes oſtēdendo. vn̄dicatur iudex et vn̓ dicatur accuſator et reus et teſtis. vltimo dicit ꝙ in teſte tria ſunt reqͥren da/ conditio natura et vita. Cōditio verū ſit ſexuus vel liber natura ſi ſit vix vel muliex/ vita ſi īnocens ſit et intenex. ac tu oftēdit. etiācam quare iſta tria cōſide rentur in teſte nota ar̄. ꝙ po ſſumus īdu cere pro nobis libros gentiliū. Itē teſ tes ⁊ inſtrumēta eqͥparant̓. Itē in omi negocio qͣtuor ꝑſone requirūtur index ac cuſator: reus/ et teſtis Itē tria cōſideran tur in teſte/ natura vita. et cōditio Iteꝫ nota cōtra mulieres ꝙ variū ⁊ mutabi
le ſꝑ producunt. Pactu̓ Ca. Pactū dicitur qd̓ ſit int̓ partes ſcriptura cōueniēs legib̓ꝰ et moribus approbata/ et dicitur pactum quaſi pro pace factū. ¶ Ius dictū ē Ca. oſtēdit hic iſt dorus vn̄ dicatur ius ſcꝫ a iure poſidedo hoc eī iure poſſidetur qd̓ iuſte. ⁊ hoc iu te qd̓ bene / male aūt poſſidet qͥ ſui male v titur vel vſurpat ciliena. Tā caprē ca. Querebatur de decimis/ primicijs ⁊ oblatōibus/ in qͦraꝫ bonis dicerētar eē et qͥd appellētur. obla tōes rn̄. pa. decime et primicie et oblatio nes cōnumerātur in ſolis honis eccāruꝫ oblatōes pero dicūturquecūqꝫ de propri is ⁊ licitis rebus offerūtur eccē a fideli b9/ et quicūqꝫ ꝑ ſecularē eas ob̓tinet ptā tem proculdubio cōtra deū facit et qͥ acci pit et qͥ tradidit raptor et ſacrilegus iu dicatur. nota ꝙͣ ob̓latōes de proprijs et licitis rebus fieri dn̄t: Itē qui hona eccā rum rapiūt et inuadūt ſacrilegi iudicat̉. Que ſiuit ¶ Queſitū fuit a pa vtrū ſacerdos vno tm̄ clexico pn̄te infir mū vngere poſſit Scd̓o fuit qͥſitū qn̄ fe tū btī mathei apl̓i ī āno hiſextili debeat obſeruari cū quidā inter vigiliāꝫ feſtū velint interponere diē rn̄. pa. ꝙ ſacerdos vno clerico pn̄te et etiam ſolus ſi nccē fu rit pōt vngere īfirmū de feſio Etī mathi ē apl̓i dicit pa. ꝙ vinilia ẜm cōſuetudinē eccāſticā p̓cedat ip̄m feſtū ita videlicet. ꝙ nec pro hifexto nec alio mō int̓viglia et ſolemuitatē alia dies int̓ueniat ī qua vtiqꝫ vigilia ieiuniū celeẜretur niſi vene rit die dnīca. et ip̄m feſtū ſiue fiat in die biſextili ſiue ī ſequēti qꝛ duo dies pro y no reputantur nullus error eſt ſꝫ cōſuetu do ecce ſeruetur Rotaq ſolo ſacerdos infirmū vngere pōt Iteꝫ die dn̄ica nō ē ieiunādū Item cōſuetudo eccē ẜncidꝫ

In his Ca. Inter mgr̄ꝫ et cō uerſos ſancti ſimpliciam corā archiep̄o mediolan̄. ſuꝑ eode hoſpitali qō verteba tur archiepūs tulit ſniām fub̓ h̓ac for ma verborū ſtatus ⁊ precipio ꝙ ita fiait qꝛ nō fuit vſus hic verbis/ talē partē cō demno l̓ abſoluo dicebatur ꝙ talis Iniā nō tenebatur qō ſuꝑ hoc delata e̓ ad dn̄ꝫ pa. vn̄ ipſe cōſideras ꝙ hoc verbū ſtatuo rē perfectā ſingat. Itē ẜm grecꝭ. qd̓ pre cipit̓ īperatur. ⁊ qd̓ īperatur ncc̄e ē fieri et nō dꝫ qͥs conſiderare verba ſed velunta tē proturatoriẜs vtriuſqꝫ parue pn̄tibꝰ interpretatur ⁊ diffinit ꝙ fniā predicta perperua obtine at firmitatē. Reta ꝙ ra tintio loquētis cōſideranda e et nō verba Itē nō refert ꝑ q̄ verba fiat cēdenatio ſ abſolutio duꝫ tn̄ & intētione iudicis con ſtet per illa verba. ¶ Olim tibi Ca. Dn̄s pa man dauit capl̓o paduano quāti. mgr̄o g. ca noīco padua. prehendā q̄ tm̄ reſidetib̓ode cōi cōfexcur ſicut vni ex alijs reſidetibo et beneficia manualia cōferent ꝙ ſi cano nici hoc nō facerent patri archa grande. ſuꝑ hͦ executor ros ad id ap. cej. cōpellat canoniti mandatū epoſtolicū malicioſe q liter quā debeant interpretātes dicebant ꝙ nō tenehātur ad hoc cū ipſe reſideret ex eo ꝙ dicit̉ ſicut vni ex reſidetibus. ſed ipſe nō veſidebat. vn̄ nō tenebātur. vnde patri archa petijt a dn̄o pa. quelit̓ māda tū ſuū eēt intelligendū. rn̄. pa. ꝙ cū bene ficia principis latiſſime ſint interpretan da iniunxit capl̓o paduans prehendā que tm̄ reſidentibus in victu et veſtitu cōfert̉ de coī dicto maniſtro g. plene cōfedenda ficut vni ex alijs reſidentibus malicie ſa interpretatōe reiecta. Nota ꝙ benefigū principis largiſſime ē interpretundum. ¶ Cū ī ꝑtib Ca. In reg̓no por tugalie diuerſa loca ſupponūcur. aliqn̄ ī
terditto. qͥdara habētes ptiuilegis vt li ceat eis celebrare diuina tanuis clauſis ⁊ excluſis excōicatis et interdittie/ cū ge nerale interdictū terre fuerit qſſerebant ſe nō teneri particulari interricio dicen tes interdictū generale ſolūmēdo cū reg num vel ꝑrouincia tota ſubijcitur lnterdi cto. ep̄s colib̓rien̄. cōſuluit pa. qn̄ genera le vel particulare dici debeat interdictū: rn̄. pa. Cū in priuilegijs illerū de regno vel ꝓ uincia nihil dicatur ꝑ hoc verbum terre/ nō ſolū regrū vel ꝓiuncia latelligi tur. ſed etiā villa vel caſirū. vt in his lo cū habrat qd̓ de generali dicitur int̓dicto Nota ꝙ noīe texre tēcinetur regnū pro uincia caſtrū ⁊ vilia ¶ Cū tili Ca. altiſiodoren̄. ep̄s obtinuit induigenciā a dn̄o pa. vt ordina tio rerū clericorū decedentiū ab inteſtato in ep̄i diſpoſitōe cōſiſteret. orta eſt cōten tio int̓ ep̄ma et canonicos ſuꝑ verb̓o illo re rum clericorū dicebant canonici ꝙ appel latione clericorū nō intelligebātur cano nici. Cōſultus pa. ſuꝑ hoc tn̄. ꝙ appella tione clericorū et canonici et alij oēs com preſendūtur. Nota ꝙ appellatione cle ricorū canenici cōprehendūtur. Cū clerici Ca. clerici plecēti ni inramentū preſtāt epō plaan̄. ſb̓ hac forma verborū. Ego talis ab hac hora in antea fidelis ero ei chdiens placētine eccē ⁊ dn̄o meo epō plocētino capl̓m pla centinū cōſuluit dn̄m pa. vtrum per voca bulū illud eccē placētme intellini dibeat clexus totius dioc. an capl̓m tm̄ eccē pla centine. rn̄. pa. per vocahulū illud nō d ītelligi totius dioc clerus lꝫ capl̓m ītel ligatur eccē cathedralis ille tamē qͥ pre ſtat hmōi iuramentū epō tanꝙͣ capiti principalit̓ obligat̓. Nota ꝙͣ cū dico eccā cathedralis noīe eccē ītelligitur. epūs ⁊ capitulū/ et nō aīij clerici qꝛ epūs eſt in
l ꝯ

eccā et eccā in epiſcopo. Querēti. Ca. In lr̄is apo. Fre quēter appoītur iſta clauſula ꝑ cen. ec. qͥ. qͥd ꝑ clauſulā illā debeatīte ſligi vn̄. pa. ꝙ ꝑ eā intelligit̉ īt̓dicti ſuſpēſionis ⁊ excōi catōis Iniā. vt iudex illaꝫ īponat quā mā gis viderit expedire reꝝ ⁊ ꝑſonarū circū ſtātijs indagatis. Nota ꝙ noīe tēſure ec cāſtice int̓di cti ſuſpēſioīs ⁊ excōis ſniā in telligitur Itē iudex ī penis inferēdis c̓cū ſtātias reꝝ ⁊ ꝑſonarū cōſiderare dꝫ Itē pene ſunt arbitracie Quid ꝑ noualis Ca. Religio ſi qͥdā habe̓t īdulgētiā vt de noualibꝰ ſu is decimcis nō ſoluct q̄ſitū fuit a dn̄o pa qͥd ītelligi dꝫ ꝑ vocabulū noual̓. qͥdā dix erūt ꝙ nouale ē t̓ra que āno ceſſat. Xlij dixerūt ꝙ nouale ſit ex ſilua q̄ arhoribue extirpara ad cultū redigit̉ ⁊ vtraqꝫ int̓p̄ tatō ex legibꝫ ciuilib̓s habetur. pa. tn̄ di cit ꝙ illa fuit intētē an̄ce ſoꝝ. cū īdulge̓ti am de noueilib̓s cōceſſerūt ꝙ nouale ſit t̓ rad̓ nouo ad cultū reddita. de qͦ nō extat memoria ꝙ culta fuiſſet. verutam̄ nō cre dit pa de qͦlibꝫ tali nouali īdulgē̓tiā fuiſ ſe cōceſſam: niſi de illo ſolūmō de qͦ religi oſus locus decimā ꝑciꝑe pōt ſine graui de trimēto ꝑrochialis eccē. cū ſepe de tali lo co īculto ꝑrochial̓ eccā magnos ꝑcipit de cimarū rōne ꝓnēms. Nota ꝙ nouale dici tur duplicit̓ ẜm leges .ſ. t̓ra pͥciſa qͥ āno ce ſſat. Itē ſilua q̄ arborib̓s extirpare ad cultū redigitur. Itē ẜm canones dr̄ no uale ager de nouo ad cultū redactode q̄ nō extat memoria. ꝙ aliquando fuerit cultꝰ Itē īdulpē̓cia ſiue priuilegiū nō datur ī qͥraui detrimēto alteri. ¶ Itē de loco īcul to dantur eccē ꝓuētus ratōne decimarū. ¶Venerabili. Ca. Fr̄es ſcē cru cis monaſteriū de argē. receperūt ſub̓ pro tectōe ſua ꝙ cōſueuerat colimb̓cie̓. ep̄o iu ra ep̄alia exhibere. tār qͥdam pͥor illius
monaſterij qͥ fuerat canonicus colimẜri. impetrauit ſuꝑ hoc qͦddas priuilegiū ta cita veritate. ſaluo iuxͣ matricis ecce occa ſiōe hij verbi ſalus iure matricis eccē di ctus prior nolebat colimbriē. epiſcopo de iuribus epiſcopalibus reſpōdere. nec obe diētiaꝫ adhibere dicēs ꝙ ꝑ matricē eccāꝫ ītelligit romanaꝫ ecccꝫ ⁊ nō cathedralē vnde cōqͥſtus fuit dn̄o pa. mandat pa. qui huſdaꝫ ꝙ ſi aliqͥd nō occurerit ꝓpter qd̓ dctūs prior nō debebat dioce ſano ep iſcopo te ſpōdere cōpellant dictū priore ad preſtā dū obediētiam dctō epiſcopo et de alijs rn̄ dere fic̓ predece ſores ipſius predeceſ. ipſi us epiſcopi rn̄derūt nō obſtante priuile gis ī ꝑreiudiciū colimbriē. eccē ꝑ ſb̓reptō ne̓ obtēto qꝛ ꝑ illd̓ vocahulū matricē ec cam cathedralis eccā ītelligit̉ nō rōana. Ao. ꝙ mōaſteria tenētur epiſcopo iura epiſcopalia exhiber niſi fuerīt exēpta. Itē priuilegiū ī preiudiciū alicuius taci ta veritate obtētū nō valet. Itē ꝓpt̓ me tricē eccāꝫ cathedralis eccā ītelligitur. Ex ꝑte. ¶ Ca. Officialis l̓ pre poſitus cōmitiſſe bleſenſis cepit q̄ndam latronē. ⁊ iuſticia fuit īde facta poſt fctāꝫ iuſticiam latro ille fuit ꝑ capl̓m carno ten̄. reqͥſitus qꝛ dicebat eū in terra ipſis captū fuiſſe. officialis cōmitiſſe dicebat eū captū fuiſſe ī terra cōmitiſſe. et ſuꝑ hͦ cautōem ob̓tulit de parēdo iuri. ſꝫ capl̓m nihilomins terrā comitiſſe ſupponi īter dicto fecerūt ꝙrelaxare noluert niſi pri us eis ſolueretur emēda occaſione prim legij fui in qͦ cōtinetur ꝙ nemī licect excō municatis vel noīatim īterdcīis pro eccā carnotē. abſqꝫ cōgrua ſatiſfactōe bn̄ fici u̓ abſolutōis īdalgere Sed qꝛ cōmitiſſa cib̓ſolutōem obtīere neqͥuit appellquit ad metropolitanū qͥ poſtea dubitauit ſuper clauſula priuilegij. vn̄ q̄ſiuit a pa. īterp̄ tatōeꝫ illius clauſule prinilegij carnotē.

dn̄s pa. cora q̄ predicta et alia ꝓpoſita fu erūt ſuꝑ hoc dicit diſtinguēdū eē ad ītel lige̓dā clauſulam illē vtrū ī aliqͦꝫ fniā̄ la ta ſit pro cōtumacia tm̄ qꝛ citatus noluit ſtare iuri vel et̓ pro offenſa qꝛ iuſſus nō luit male ficiū emēdare. In priīo caſu fu ficit ꝙ Iniā relaxetur ſi pris ſufficiee ſtā di iuri cautio p̄beatur. In ſecūdo vero ca ſu ſi offe̓ſae̓ nanifeſta nō dꝫ Iniā relaxā ri. niſi pris preſtetur emēda. Si vero du hia ē offe̓ſa cautio cōpetēs de iuri parēdo p̄ſt etur dꝫ ſniā relaxari. Rota ꝙ int̓di cto pōt agere vel procuratorē cōſtituece Itē int̓pretatō primilegij ſi dubitetur de illo dꝫ fieri ab eo qͥ dedit priuilegiū. qꝛ e ius ē int̓pretari cō ē tōcedere. Itē hoc pri uilegiū ceducitur ad iuscōe ẜm ꝙ dictā ī dulgētiā ītelligit pa. et iō ad cau̓tele tm̄ valꝫ illa īdulgētia. qꝛ ſolet plo timeri ⁊cͣ. Itē excōicatur qͥsaut ꝓ cōtumacia aut pro offenſa ſiue pro crimine. Cū olim. Ea. In p̄dicta decre tali dr̄. Si offe̓ſa e̓ manifeſta nō dꝫ qͥs abſolui niſi prius pͥſtetur emeda. ſuper verbo illo manifeſta orta ē cōtentio. dice bant canoniti ꝙ illa offenſa dicitur incini feſta que ſibi et non alijs manifeſta vi detur. ¶ Ex parte cōmitiſſe dicebatur ꝙ ad eoꝝ arbitriū nō ē ſtandū qꝛ ſꝑ dice rēt offēſam manifeſtā. Suꝑ hoc ſcribit pa. cōmitiſſe dicēs. dū a̓ſam ſoluimus no dū dicimus liganiſſe ꝓpt̓ hoc ꝙ dicebāt canonici carnotē. offenſam illam maīfeſ tā nō q̄ iudici. nō qͥ alij. ſꝫ que ſibi tm̄ ma nifeſta videtur. ſꝫ pa. dicit illā ofenſam manifeſtam que vel ꝑ cōfeſſionē vel pro batōem ſtīmam nota fuerit aut eudētia facti que nulla poſſit t̓giuerſatōe celari ¶ Nota ꝙ nō dicitur plene reſpōſū cum reſpōſio ē obſcura ⁊ ad plura poſſit refer ri. Itē nō ē ſtandū cōfeſſioni alicunis ī iure pro ſe facte. itē manifeſtū ponitur
ī p̄dicto capl̓o pro notorio. itē manife tū dicitur triplicit̓ .ſ. cōfeſſione. ꝓbatōne facti euidentia. Abbate. Ca. Vocāte mōaſte xio ſancti ſiluini monachi elegerūt que dam de grermio ſuo ī abbatem et cōfixma tōnē electōnis ſue petierūt a mormē. epō cōfirmani ſꝫ monachis ſc bertini ſe oppo nētibus ex aduerſo epūs electōnē illaꝫ noluit cōfirmare. ꝓpt̓ qd̓ ꝑtes ad dn̄ꝫ pa. hab̓uerūt recurſū corā qͦ procurātorſci ſil uini electōnē prefatā canonite factam pe tijt cōfirmaxi. Sꝫ procurator ſci bertim ꝓpoſuit ex aduerſo ꝙ tā de cōſuetudīe ap probata ꝙͣ de ſpāli priuilegio ro. pon. ele ctio mōſterij ſci ſiliuni dꝫ de mōaſterio ſc bertini celebrari. vn̄ hmōi electō erat nō ī merito reprobanda cōtra cōſuetudinē priuilegia ſe. ap. attēptata et monachi altiot̓ debebant de iure cōpelli vt de mona ſterio ſci bertim ꝑſonam idoneaꝫ ſibi eli gerēt ī abbatem lite cōteſicita⁊ teſtihus receptis pa. depoſitōnibus teſtiū dilige̓s inſpectis īuenit eē probatū ꝙ a. xl onnie et infra mōachi altioc. elegerūt ſibi ab batem de mōaſtrio ſai hertim ⁊ cū quadā vice guarinn. moncichū altiote̓. elege ec electō eIcm̄ habere nō potuit donec apd̓ mōaſꝫ exiū Fbere mprofeſſoē faciā pe aliquātū tꝑis qn̄ plcicuit abbati et mōo chis ſci herrimi ī abbatē ſc ſiluum extitit electus. Iteꝫ ex priuilegijs roncinoꝝ pō tificū apparebat altiot̓. cbbatē de mōaſte rio ſci hertim eligēdū. In priuilegio pa cal̓ pa. cōtinet̉ ſubrogatōne̓ ch̓batis pe nes monaſteriū ſci ſiluim apd̓ altio. iuꝫ ta preteriti ꝑtis morem in veſtra ſꝑ cōce dimusdiſpoſitōne cōſiſteret. et in ꝑriuile no calixti pa. h̓mōi capl̓m īuenitur por ro iuxta paſcalis pa. decretū abbatis ſub̓ rogatōem penes altiot̓. nō aliūde ꝙͣ de mo naſterio vx̄o fieri ap. anctoritate cōcedi
n ijij

i9 Ad iſta reſpōcebat̉ ⁊ ꝑte aduerſa ꝙ ſi etiā verū eēt ꝙ infra p̄dictū tpus de mo naſterio ſci herum ſꝑ fuit abbas altio. aſ ſūptus. ex hͦ tn̄ dici nō poterat ꝙ ciliqua cōſuetudo qͦi cōtradctō iudicio fui ſꝫ obtē ta. cū id qd̓ dcm̄ ē de dicto quarino ꝓ ho nō pacis faciū fuerit. preterea ī priuilegi o paſtalis d̓r iuxta preteriti tꝑis more̓. ſꝫ & more preteriti tꝑis nō fit fides. vn̄ ꝑ il ld̓ priuilegiū mōaſteris altiocē. nullū p̓iu ⁊ cōtra hͦ re ſpōdebat̉ diciu generatur. ꝙ hec det̓mnatō iuxta preteriti tꝑis mō rem ⁊ cauſalis ⁊ cōditōnaliepōt ītelligi et refexri. tā ad illd̓ verbū cōcedimij ꝙͣ ad īfinitm̄ .j. cōſiſtere. Si eī det̓minē: verbū ilid̓ cōfiſtere qd̓ eſt imꝑſonale cōditōna lis ītelligitur. et ē ſenſus Cōcedimij ſub rogatōne adbate ſc filium in vr̄a diſpoſi tōne cōſiſtere iuxta p̄teriti ep̄is more. i. fi mos preteriti tꝑis talis fuit. Si vero det̓ minet verbū imꝑſonalit̓ cauſaliter debet ītelligi et ē ſenſus. Concedimus iuxta pͥ teriti tēꝑis more .i. qꝛ mos preteriti tꝑis ſic obtinuit. et iſte e̓ verior ītellecis. qꝛ cū priuilegiū ſit ſex priuata. ⁊ lex nō debecit eē obſcura et c̓ta. nec eēt priuara niſi ali qͥd indulgeret. ſic enī intelligēda ſāt ver ba vt ors de qua agitur potius valeat ꝙͣ peac. qͣre priuilegiū mutile eēt. preterea calixtus pa. det̓mncitōem illā dubiaꝫ re mouit. dicēs ꝙ electō monaſterij ſci ſiluci ni vel ſiluini nō ficit aliūde ꝙͣ de mo̓aſteri o ſci bertim. hijs et alijs. diligēt̓ auditis dn̄s pa. qdiudicauit moaſterio ſci hextini hmōi dignitatē vt qͦtiens vacauerit mo naſteriū ſā filuini electō eiuſdē fiat de mo naſterio ſci hextim. ita viꝫ vt tā diu mōa ſteriū ipm̄ hac debeat prerogatiua hono tis taudere. donec ibi viqueri. obẜucitia regularis vt ꝑſone idonee īueniātur ī il lo que po ſſint ī abbatē aſumi. Nota ꝙ cōfirmatō abbate ſpectat ad ep̄m Itē pͥ
uilegiū dicitur lex priuora. lex nō dꝫ eſte ob̓ſcura ſꝫ manifeſta. Itē priui legiū ſꝑ dꝫ intelligi vt aliqͥd idulgeat. alias delu ſoriū eēt Itē res de qua agitur potius dꝫ īdelligi vt valeat ꝙͣ ꝑeat Itē aliq̓ tenē tur eligere de aliena eccā. ⁊ hͦ ius preſcri hi pōt ſꝫ verū̓videtur ſi titulū habe̓t qͥ pre ſcribūt Itē priuilegiū amittit̉ ꝑ d̓lictū Suꝑ qͥbuſdam. Ca. qͥdam le gatus ap. ſe. exerces legatōis officiū ī ꝑ tibus toloſanis fecit qdam mnādata comi ti toloſano. vicꝫ vt manifeſtos ſereticos expugnaret. et ꝙ pedagīa ſalmarra ⁊ gui dagici nō exigeret. et de cōq̄rētibus ad cir bitriū ipſis vel alterius legati ſeu iudic̄ ordinarij vel delegati inſticiā exhiberet. Comes toloſans petijt ⁊ pa. qͥ dicerentur hereici manifeſti et qͦ dicātur pedagia et guidana et ſalmaria int̓dicta. ⁊ qualit̓ ītēciū capl̓m ſit ītelligendū. Ad primū rn̄. pa. ꝙ illi dicūtur Mretici manifeſti qͥ cōtra fide̓ catholicā ꝑ vblice predicat aut ꝓfitētur ſeu defendūt errore. vel qͥ coraꝫ prelatis. ſuis cōnicti ſūt de hereſi vel con feſIi vel ad̓ eis ꝑ ſnicini cōdemnati de her̄ tica pͥuitate. qͦꝝ bona ꝓpria cōfiſcātur et ipſi ẜm leges puniūtur. Ad ſecūdū man datū rn̄. ꝙ illa ped apꝭia quidagia ⁊ ſalmā rici dicūtur ei int̓dictā que nō apparēt im peratoꝝ vel regū vel laterā: cōcilij cuciori tate cōceſſa l̓ qͥ non apparēt ītrodūcta ex c̄tiqua cōfaetudīe a tꝑe cuius non extat memoria. Terciū mādatā .ſ. vt de ſe cō q̄ retibus ẜm arbitriū ipfis legati vel alte rius l̓ ordinarij vel delegati iuſticiā exhi bere. ſic ē ītellige̓dū vt vicꝫ ī omni ca qͣ ratōne ꝑſonaiꝝ vel reꝝ ad eccāſtica forū ꝑtinet ⁊ ſuꝑ oībus capl̓is qͦ ꝓ race ẜuā da ſtatuta ſūt ꝑ ipſū legatū vel auctori tate cp. ſtquuēda Itē viduis pupillisor phanis ⁊ ꝑſonis imſerabilibo ī his om nibus tenetur ī iudicio eccāſtico rn̄dere

Frota hic qͥs dicatur hereticꝫ mai̓feſtꝯ Itē hona Seretitoꝝ cōſiſcanda ſūt Itē ſolus rex vel imꝑaror pōt īducere pedagi a Itē cōſuetudo cuius nō extat memori a ius ſiue priuilegiū inducit Itē verbū generale reſtrigitur Itē rōt ꝑſone pi ſortit̉ qͥs forū Itē cauſe viduarū ⁊ miſe rabiliū ꝑ ſonaꝝ ad eccāſticū foꝝ ſpectāt. ¶ Nouimus. Ca. Ep̄s ꝑifie̓. de mādato pa. fecit capi qͣndā fallariū litte rarū ap. ſe. cōſuie̓s pa. qͥd de ipſo falſario ſit apē̓dū. an̄qͣ pa. ad qōne̓ rn̄deat. vnit exponere verbū illd̓. qd̓ ī antiq̓s canoni h̓s et ī decretali ſuā cōtra falſarios edira cōtinet̉ vicꝫ vt clericus ꝑ eccāſticū iudi cē deqradatus feculari tradacur curie pu nie̓dus. qͥdam an̄ce ores īnocētij ſuꝑ ex poſitōe illius verbi cōſulti diuerſa dixe rūt. et qͦrūdam corū opimo a plurib̓s ſu it approbata. qͥ dixerūt clericos qͥ ꝓpt̓ h flagiciū vel aluid fuerit degradatus tāꝙͣ exutus priuilegio clericali ſeculairi foro ꝑ cōſequētiā applicatur cū ab eccāſtico foro ſit ꝓiectus. ſꝫ īnocētius aꝑtius expo nit verbū iAd̓ hoc mō degradatio illius ce leẜrāda ē ſeculari ptāte pn̄te. et e̓ nūciā dū eide. vt cū degradatō fuerit celebrata ī ſuū forū recipiat degradatū. et ſic ītilli gitur tradi curie ſeculari. et eccā ꝓ illo ī tercedere dꝫ. vt citra mortꝭ ꝑiculum ſuiā̄ moderetur. Vltimo rn̄d̓. ad qōnem vt fal ſariū ilū quē ep̄s de mā dato ſuo capi fe cit in ꝑpetuū carcerē ad age̓dā p̄niam in cludat. pane doloris ⁊ aqua anguſtie ſui tentādū. vt cōmiſſa fleat. ⁊ flenda vlte cius nō cōmittat. Nota hic quō ītelli gi debeat verbū illd̓ clericodeg radatꝯ ⁊cͣ. Itē eccā ſanguine̓ defendit Itē pniae̓ flere cōmiſſa⁊ flēdaplterionō cōmitter̄. Dilecto filio. Ta. archiep̄eti ren̄. he̓bat cōtrouerſiā cū venerijs ⁊ ꝓcu ratore ipſorū ſuꝑ eccā ſci marci de tirotē
poce innoc̓. ad petitōem archiep̄i cōmiſſa fuit cā qͥbuſdaꝫ nidicibus veneti citati ltī me nō venerūt vn̄ ꝓpt̓ cōtumaciā ipſorū archiepus miſſus fuit ī poſſe ione̓ illis eccē ca rei ẜuande. tande archiepō ex cā necriā tūc abſēte. iacohus procurator ve netorū voluit recuꝑare poſſeſſione ⁊ſta re iuri ſꝫ qꝛ arch̓iepūs abſens erat ex cā necriā eē hr̄e nō potuit. vn̄ pa. īdulſit illi vt lapis āni nō obſtarꝫ qͦmino poſt ānū recuꝑaret poſſeſſionē. acchiepus poſtea hoc ītelligēs dubitauit an ꝑ tale̓ īdulgē tiam poſſit recuꝑare poſſeſſionē eccē qn̄ cūqꝫ et̓ poſt ānū̓ vn̄ ipſe ſignificauit hoc dn̄o pa. ꝙ tꝑe īdulgētie impetrate tātuꝫ tpus effluxerat qd̓ ſufficiebat ei ad verā poſſeſſionē ẜm cōciliū generale ſcꝫ a̓ns vnde timebat archiepūs ꝙ īdulgētia pͥ cluderet ei viā ad verā poe ſione quare q̄ſiuit a pa. īt̓pretatōem illius īduluen tie rn̄. pa. ꝙ nō fuit ītentō ſua ius ei au ferre qd̓ ei cōpetebat ex poſſeſſione quaꝫ Habuit an̄ abſentiā vel etiā poſt reuerſi one̓ ipſius. et ſibi imputet ꝑs aduerſa ſi negligēs fuit ī ſua iuſticia proſequēdā ſiue an̄ ſiue poſt reditū archiepiſcopi qꝛ ceante imped. mēto abſentie ipſis archi epiſcopi cōueniēdi ipqꝫ hab̓uit facl̓tatē Nota ꝙ nō intendit dn̄s pa. ꝑ īdulge̓ tiā alij preiudicare Iteꝫ neglige̓tia ꝓ curatoris nocꝫ dn̄o Iteꝫ currit tpus ei qͥ aigere pōt Itēcōtra illū qͥ abſens e̓ ex canccriā nō procedit̓ ite ceſſātē ca cē ſat effcus. ¶ Cu̓nit̓ vos. Ta. int̓ priorē et clericos jcōrū̓ ioannis ⁊ pauli tucerciuꝫ ex vna ꝑiezabbatē ſci petri ſpoleta. dio. ex altera ſuꝑ t̓cia ꝑte oblatōnū capelle hilarij ꝑtineris ad dcm̄ abbatē qō verie batur receptꝭ probatōibus ī qōne illa ꝓ batū fuit ex ꝑte prioris ⁊ clericorū ſci io annis ⁊ pauli ꝙ ꝑxl. qnos e amplisj t̓

ciā ꝑtē ob̓latōnū predicte capelle ipſi rece pant et ꝙ prior cō miſerat clericis īſtitu tis ꝑ abbatē de mōte et nu̓cijs illis eand tertiā colligēdam. ꝓpt̓ qd̓ īnoc̓. pa. adiudi cauit ipſam tertiā eccē ſcōrū io. et pauli. ſtame̓s vt priori liceat ꝑ eoſde clercos t̓ tiaꝫ illā colligere ſicut fuerat cōſuerum. poſtmodū vero ſac̓dos predicte capelle a ſerebat oblatōnū nomīe nō cōtineri ea q̄ ipſi capelle ī feſtiuitate oīꝫ ſcōrū mittūt̉ vel portātur ad illā et q̄dam alia de qͥb̓us oībus terciam illā priori denegat exhip̓e ce. de alijs noīe tertie ꝑſoluende ꝓ rata ꝑ tis cōtingē̓te priorē retinere volebat ad expenſas nccics faciēdas ipſi capelle refi ciēde. A ī no. de oībus ſupͣdictis integre ſolui voluit et mādauit t̓ciam portōem Adhuc certio dicebam capellani deē capel le ꝙ decime primitie vel ea q̄ ofſerūtur ſa cerdotibus ꝓ miſſis mortuorū et qͥdam a lia qͥ ſequūtur nō cōtinebantur noīe obia tōnū̓. vn̄ de illis nolūt dcō priori t̓ciā ptē ꝑſoluere. ſuꝑ hijs ca delcta fuit ad hono riū pa. ipſe vero audite ⁊ ītellectis oībꝰ ftatuit vt ꝑ clericū prioris ī eade capella īſtitutū de oībus predcis et alijs oblatō nibus qͦcūqꝫ citulo ad capellam illā ꝑuc nerit ſine aliqua diminutōe ītegre tercia portō priori et clericis predcis ꝑſoluatur ¶ Nota ꝙ nomē oblatōnū generale eſt ad oīa qͥ qͦcūqꝫ titulo ad ecccꝫ ꝑueniūt ¶ Ex pre veſtra. Ca. int̓ ep̄m aretiū. et. f. et. p. hertrādi qͥ forte patroni ſiue mōachi erāt monaſterij pro qͦ litiga bant ex vna ꝑte. et canoīcos aretin̄. ex al ta ſuꝑ qͦdam moledino de calignō et qui buſdaꝫ alijs arciculis qō vertebatur dn̄ mōaſteriū vellet pe edificuer molēdiiū pͥ dictu̓ canoīti ꝑ iactū lapilli denū̓ciauerūt ei nouū opus. ſuꝑ hijsqō delata ē ad īno. Ip̄e aaditis cāe meritis diffiniciuam tu lit ſnīam in qua tōtinebatur nec canoni
ca impediat qͥmine mōaſteriū ipſū prefa tū molendinuꝫ de caliano reedificare va leat in eo ſtatu ī qͦ erat tꝑe mote litis. ca nonici cretini ſnīam ipſam reuocaxe vole bant dicētes cupl̓m id̓ referēdū eē ad tē pus qͦ lapillus ī denūciatōe noui oꝑis ia ctus fuit. Ep̄s et. j. et. p. dicebant illd̓ eē intelligēdū de tꝑe quo int̓ ꝑtes litiecōt̓. facta fuit petiuerūt iſti qͣlit̓ capl̓m illud eēt tatellige̓dū. dn̄s pa. cōſiderata ſnīa il la int̓ppetatur illd̓ quod in prefato capl̓o dicitur de tꝑe mote litis referēdū ee̓ ad tē pus qͦ lite cōt. facta fuit. uota ꝙ tēps mote litt referēdū ē ad tēpus litis cōt. et ē cir. hic qd̓ cūc demū ceptū dicitur iudici um cū lis eſt conteſtata. Ca. Epūs al Ex ꝑte veſtra. ban̄. ap. ſe. legatus īꝑtibus romanie fe cit quādam inſtōne̓ ſuꝑ legate defunctoꝝ vt pr̄iarcha cōſtantmopolitane terciam hr̄et portōne̓ de hijs q̄ legantur ⁊ decēde tibus ⁊ poſtmodū qͥdam alius cardinalis ap. ſe. legatus ibidē cōſtōnem illam ino uauit patri archa occaſione illius cōſtōis a prelate vniuerſitate frācigenaꝝet ab a lijs eccleſijs ſuis de qͥbuſdaꝫ q̄ ſibi ci decē detibus legantur tertiaꝫ exigit porcōeꝫ de qͥbus vt dicebant: tertia illa deduci nō debebat. Suꝑ h̓ijs delata ē qō ad dn̄ꝫ pa. Ipſe vero intellecta intētōe ipſoꝝ cardīa liū ſuꝑ ipſa cōſtōne reſcribit prelcite pre dictis. Cū ergo dn̄s pa. ex īterpretatōne cardinaliū acceꝑit. qd̓ ipſi nō ītellexerūt vt de his qͥ ī ornamēte eccāſticis vel ad fa bricam eccē aut ad lūinaria ecce. ⁊de his que ꝑro anniuerſario ſeptīo triceſimo ac viceſimo faciēdis vel de hijs que ſpeciali tex legantur rectoribus eccc̄rū niſi forte rōe eccē id fiat a qͦcūqꝫ legantur aliqua deret ſolui portō eccē cathedrali ipſe eoꝝ interpretatōem ratam hꝫ et firmam et ẜm interpretatōem corū cōſtōneꝫ prefa

tam recipit obẜuciri. prohibēdo expreſſe ne fraudulēt̓ aliqͥd fiat ī preiudiciū eccē cat hedralis. Rota ꝙ legatus pōt fcice re cōſtōnem ī ſua ꝓuīcia Itē legato pt̓ int̓pretari ſuā cōſtōnem qꝛ eius e̓ int̓pre rari cuius eſt cōdere. ¶ Ca. Ep̄s tullē. ¶ Tua nobis. qͥrciuatus erat honorē debitorū īpetramit a dn̄o pa. vt fructꝫ bn̄ficiorū q̄ in dio. ſua pacare cōtingeret ꝓpt̓ debita cele uāda ꝑ bie̓niū retineret qͥdaꝫ indulgētiā illā ma licioſe reſtrigere moliētes aſſerūt prebe̓ das et hn̄ ficia inaiorū bn̄ficiorū nomine mime cōuneri. epūs ſignificauit hoc dn̄o pa. et ipſe rn̄. ꝙ ī hͦ caſu generali noīe be neficiorū prebende ac alia bn̄ficiā cōtinē tur Nota ꝙ beneficiū prīcipis nō eſt re ſtrigēdū Itē ꝑ generalē nomē oīa q̓ ſub̓ ipſo cōtinētur intelligi dn̄t. Et ſic no. ꝙ verbū ī definite poſitu generalit̓ accipien dum eſt. Traſmiſſe. ¶ Ca. Ep̄s ⁊ capl̓ꝫ xactōne̓. ſigm ficauerunt dn̄o pa. ꝙ qͥdra genarius numers ī eorū eccā cōſtitutus nō pot̓at obẜuari. qua facultates eccē n̄ ſufficiebant. vn̄ petebant quātins nume rū canonicoruꝫ ẜm facultates ecce. dn̄s pa. moderari de̓ret. madat pa. qͥbuſdaꝫ vt canonicoꝝ et prebēdarū nūerū ẜm facul tates ecce moderarētur. ſtatuēs eūde nn merū firmit̓ ob̓ſeruari Ipſi vero inuene rūt facultates illius eccē a tꝑe ſtatuti nu meri cideo exercuiſſe. ꝙ ſine diminutōe pͥ bendarū maior ibidē numerus pot̓at ordi nari. vn̄ petebant a dn̄o pa. an̄ ꝑ verbum moderatōis qd̓ in lr̄is pa. ꝓpoſitū erat nu merū eu̓de auumētace debeant vel minu exe. mōdat pa. quatinus ſi antique pͥhen d nō ſūt diminute. cū moderatō ibi locu nō hēat nūerū p̄bendarū et canonicoꝝ di mittant in eo ſtatu in quo ipſū īuenerūt angmētū cedditū cōuertētes in vtilitatē
eccē donec pa. ſuꝑ hͦ aliter duxerit diſpo nendū. Rota ꝙ ẜm facultates eccē ca nonici ſūt in ecclelijs inſtitue̓di. et ſi plu res ih̓i inſtituti ſūt dimiuni dꝫ numero. Itē formā mādati ſeruāda ē Itē nō e̓ recedendū a ſignificatōe vocabuli Iteꝫ autj me̓tū redditū nō dꝫ diuidi īter cano nicōs. ſꝫ in vtilitatē eccē cōuerti Iteꝫ vi detur hic ꝙ canonici etiā cū epō ſine licē tia pa. nū̓erū canoīcoꝝ nō dn̄t diminuere ¶ De regulis iuris. mnis res ¶ Ca. Omnis res .i. ōnis obligatō teꝑalis per quaſcūqꝫ cas cōtrahitur ꝑ eaſ dem diſſoluitur. hmōi eī obligatōes tꝑa les ſine cōtracta cōſenſu cōtrah̓n̄t̉. et dij ſenſū diſſolua̓tur. Secus ī ſpūcilib̓s ob̓ litatōibus que cōſenſu cōtrahūt̉. Sed diſſenſu nō amittūtur vt ſacr̄a eccāſti ca. Nota ꝙ oīs obligatō tꝑalis conſen ſu cōtrahitur et di ſenſu diſſoluitur. Eſtote Ca. Eſtote mmiſericor des et nolite iudicare et nō iudicabimini Exponit hic hedā ꝑticulā iſtā ho auctori tatis. Nolite iudicare ⁊c. hoc loco. i. hac ꝑ te auctoritate ſcꝫ nolite ⁊cͣ. et dicit beda nihil alid̓ nob̓ precipitur niſi vt ea que dubia ſūt qͦ aīo fiāit ī meliorē ꝑtē īterpre temur. Qd̓ aūt ſcriptū ē ex fructibus eo rū cognoſcētꝭ eos de maīfeſtis dicitur qꝛ illa nō poſſunt hono aīo fieri vt ſtuprū blaſphemie. fuxta. eẜrietates. et ſil̓ia de qͥbus cū c̓tū ſit illa eē mala nob̓ ꝑmiſſuꝫ ē iudicape et iō ad honū̓ reduci nō pō ſ ſūt Nota dubia ī meliorē ꝑtē īterpretari. qꝛ potius dēms preſumere bonū ꝙͣ malū Qui ſcandaliſquerit ¶ Pone hic caſū ꝑ. c. xi. q. iij. inter verba laudantiū nō qd̓ in os ītrat coīq̓nat hoīem. ſꝫ qd̓ ex orē ꝓcedit audite hͦ verbo ſcādaliſati ſūt

iudei cū hͦ dcm̄ fui ſet dn̄o rnd̓. Sinite il los. ceci ſūt et duces cecorū. ⁊tō dicit beda vtilis ſcādalū naſci ꝑmittitur ꝙͣ veritas pelinquatar. nō eniꝫ ꝓpt̓ ſcandalū dꝫ hō peccare mortalit̓ No. ꝙ veritas ſcꝫ ius cōe qd̓ īdiſpēeſabile ē ꝓ nullo ſcandalo ē rel axandum. ¶ Qd̓ nō ē lititū Ca. Dicit beda ſuꝑ marcū qd̓ nō ē licitū in lege ncc̄itas li citum facit. qꝛ ncc̄itas nō ſubiacet legi quod probat auctoritate veteris legis ẜm quā preceptū eſt ſab̓batum cuſtodiri ⁊ cū machabei ſine culpa pugnabat in ſab̓ba to ꝓpter ncc̄itatem. et ſi quis egrotus ie iuniū fregerit. crus voti nō habetur Nota ꝙ ncc̄itas legem ſeruare nō pōt Quod latentex. Ca. Illa que ſiūt latenter ſiue clam āt ꝑ vim vel ali as illicite introducta ſunt firmitatē hr̄e nō debent quia cōtra ius et eqͥtatē fiunt Nota ꝙ ea que fiunt cōtra ius et equi tatem firmiter habere non debent ¶ Cum in cōtēplatōne. Co. Io. dices a principio cāe non debent incipere a tormentis niſi primo alique preſumptio nes ꝑrecedant Noraq a tormentis iu dices incipere non debent ¶ Que multotiens. Ca. qͥcqͥd tō mittitur ſeu delinqͥtur ī ſacratis deo reh̓ et ep̄is. vel eccleſijs iniuſte et inique agi tur. et pro ſacrilegio reputatur. qꝛ ſacra ab̓ alique violari nondebent Rota ꝙ qͥ res eccleſie inuadit. ſacrilegiū cōmittit. Qui ex timore. Ea. Dicit au guſ. qui ex timore facit illud quod ſibi pͥ cipitur alit̓ facit ꝙ debeat. quia libenti a uimo illud facere deberet. et ideo iam non dicitur facere. et ideo ex tali obediētia nō meretur. Nota ar. ꝙ non dicitur factū quod ltīme non fit Itē ar. ꝙ qui inuitꝯ ſeruit et rem ꝑdit et meritū. Itē cix. a cō trario ꝙ qui inuitus offendit non eſt im
putandum. ¶ Defleat. Ca. Peccator cum peccat mexito flere dꝫ. quia offendens in vno factus eſt ōuiū reus. quia ꝓpter illd̓ dcnabitur Nota pro vno ſolo mortali peccato dānabitur quis. ꝙͣuis multa ho na opera fecerit. ¶ Quāuis cāe. Paſtor ſiue pre latus dꝫ habere curam de ouibus ſuis. et ideo ſi lupus comedit oues et ipſe neſciat nullam habebit apud deū excuſatōeꝫ ꝓp ter negligentiam ſuam Nota ꝙ igno rantia non excuſat. Ca. Dicitur hic ¶ Indignum. ꝙ pro ſpiritualibus ob̓tinendis nullus compelli debet homagium ſiue fidelitateꝫ facere. cum hoc indignum ſit et a conſue tudine romane eccleſie alienum. et ideo ab̓ alijs eccleſijs eſt prohibendum. Nota ꝙ nulla pactio illicita in ſpiritu alibus debet interuenire Itē nota regū las huius tituli notabiliter notandas. Expliciunt caſus lōgi domini Ber nardi ſuper quinqꝫ libris decreta liū louanij imp̄ſſi impenſa Rodol phi loeſis dedriel Anno domini I.cccc. lxxxiiij. menſis ſeẜruarij die ſexta.