Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſſecūdus

magnas venaſ a corde extrahit: ex qͥbꝰ exeūt vene ſubtiles ad matricē ꝑueniētes: et ī eaꝝ circūitū ē cooꝑtorium corii: quoniā indigent ſaluatōe: ꝓpter earuꝫ debilitatem. que ſcꝫ vene in animalibꝰ magni corporis multe ſunt: in mediocribus due: in paruis aūt vna. ex hacrecipit embrio cibum ſanguineū Guꝫ aūt embrio ꝑuꝰeſt et impotens accipere cibū: multuꝫ erūt vene ampleCum vero creuerit: diminuētur adunabuntur in ſe.Crementū itaqꝫ mēbri cuiuſlibet ē ex parte vnibiliciqꝛ in animalibꝰ eſt virtꝰ anime paſcitiue: qua cito emittit vmbilicus ad matricem cōcilidones: ſicut radicesarborum: et quādo iam non potuerit cibari ſufficiēterſcꝫ conceptus per vmbilicū propter magnitudinē: tūcp̄paratur lac: vt ſupra dictum eſt ⁊c. XXXVII De coaguloPhiſicusOagulum eſt ſtomachus animalis: ſic dictumquia lac coagulare facit Extrahit̉ aūt ab aīali anteꝙͣ incipiat herbas comedere: ſallitur acconſeruatur. Areſtotiles. Coagulum non inuenit̉niſi in ventre animalis ruminantis adhuc ſugentis:leporis. Omnia ergo animalia vnū ventreꝫ habentiācarent coagulo: qꝛ lac habent tenue: et ideo non coagulatur. Cac vero multos habentiū ventres coagulatur: inuenitur coagulū. non in duobus primis ventribuſſed in tercio: eſt an̄ vltimū. Animal vero piloſi pediscaret coagulo: qꝛ paſcitur herbis multe humiditatis Dyaſcorides. Coagulus oīs acre virtutis eſt. dyaforetice extenuatorie et ſtiptice. Unde ad omne profluuiū aptiſſimꝰ eſt. Tac in ventre coagulatum vel veſica: potatus diſſoluit. Id tamen plus omnibus leporis coagulus ſi fumigetur facit: Triobolo vno cum vi acceptus: morſibus venenatis occurrit: celiacis acdiſintericis mire ꝓdeſt. Loagulus agninus vitulinuset caprinus omnes vna habent virtutem: cum vino bibiti ſtomacho venenū excludunt. Lac coagulatum ſoluunt. Coagulus foce marine ſimilem caſtoreo virtutēhabet. Epilenticis prodeſt et matricis p̄focationibus:tunc aūt ex his animalibuſ coagulū collige: duꝫ adhucbreuitate nature non poſſunt paſcere. Omnis coagulꝰtātam habet virtuteꝫ: vt conſtricta relaxet: et laxa conſtringat Auicenna. Coagulū omne calidū eſt et ſiccum: et igneum et ſubtiliatiuū et delicatiuū. Reſoluitomne congelatum ſanguinis: lactis caſeati: et humoris groſſi. Et coagulat omne liquidum et inciſiuum:hibetqꝫ curſum omnem ac fluxum ſanguinis mulieꝝDicit galienus: vt adminiſtretur quod ex coaguliſacutum eſt: in loco vbi neceſſaria eſt conſtrictio. Coagulum omne bibitum epilenſie cōfert: et proprie camelinum. reſoluit quidem ſanguinem congelatū in pulmone et in ſtomacho. Lac quoqꝫ caſeatuꝫ in ſtomacho reſoluit bibitū vino: ſꝫ ip̄m eſt maluꝫ ſtomacho. Poſtpurgationē autē menſtruoꝝ ſi bibatur vel ſupponaturiuuat ad impregnādū: et confert prefocationi matricisꝓprieqꝫ camelinū. Cōfert etiā vlceribus inteſtinoꝝ:proprie coagulum pulli equi. Omnia vero conferuntiuſquiamo nigro. maximeqꝫ coaguluꝫ edi hinnuli ceruorū. Ac vituli et agni. et ſanāt a venenis. morſuriſqꝫomnibus. Ex coagulis aūt meliꝰ eſt in ſpecie coagulūleporis.XXXVIII De inteſtinis.Actorteriore corporis parte cohibentur: que idcircoNteſtina iuxta Iſidorum ſic dicuntur: eo inlōgis nexibꝰ in modum circuloꝝ ordinata ſuntvt eſcas ſuſceptas paulatim digerāt: et ſuperadditiscibis non impediantur. hec etiam viſcera dicuntur. Areſtotiles: Inteſtina diuerſificātur ſcd̓m diuerſitatem ventriſ. In quibuſdā enim animaliuꝫ inteſtinuꝫeſt ſimplex. id ē vniforme cum diſſoluitur aſſimilatur

in partibuſ. Et forte pars inteſtini ventri uicinaturexit amplior: que uero termino id eſt ano ſtrictior. propter hoc exit ſuꝑfluitas canis cum dolore. In quibuſdāuero animalibus eſt ecōuerſo: et habent inuolutionemmultā: ſicut in habentibus cornua: Et magnitudo uentrium illoꝝ maior eſt: ſimiliter et inteſtini propter magnitudinem corꝑum. Omnia nanqꝫ corꝑa habentiū cornua magna: ſunt propter humiditatem uſus cibi. et habent telon et ꝑtem inteſtini: quod orbon d̓r. Deinde uero efficitur inteſtinū ſtrictius inuolutū. et deinde rectūdonec ꝑueniat ad locū exitus ſuꝑfluitatis. Animal vero guloſum non habꝫ in inteſtino multā amplitudineꝫin eo qd̓ uicinat̉ inferiori uētri: qꝛ ibi manꝫ ſuꝑfluitaſut exeat ſubito. Omne vero animal cuiuſ inteſtinauaſa ſunt ampla: et cuius inteſtinū eſt rectuꝫ: ualde guloſum eſt: quoniam exitus cibi cito fit. et ſic ipſum citoappetit. XXXIX. De renibus.Enes creati ſunt: vt ſit operatio veſice melioret perfectior. Nec vtitur naturā renibꝰ: niſi Had ſuperflui humidi exituꝫ per venas. In omnibus itaqꝫ renibus eſt profunditas maxime in quibuſdam animalibꝰ ꝓpter multitudinem cibi: et in eis ēfex propter colamentum humiditatum in ip̄is. Obetiam plus fetentes ſunt alijs membris interioribus.Ex medio ſiquidem eorum exit quaſi ſuꝑfluū: vaditin duas vias forteſ: quouſqꝫ ꝑueniat ad veſicaꝫ In renibus ſunt virtutes eſſentie conuenientes: et in eis ml̓tum ſepum: proprieqꝫ plus alijs membris interioribꝰ.ꝓpter colamentuꝫ ſuꝑfluitatis. quia ſanguis qui remanet ibi poſt colamētū eſt bone digeſtionis. Et complementum bonitatis digeſtionis ſanguinis: eſt pinguedo: que tamen non eſt in corꝑe renum: ſed extra circūdans eos. ꝓpter ſalutem vero fuit creatio renum calida. quia cum ſint ex ultimis interioruꝫ membroꝝ: indigent calore magno et etiam pinguedine multa propter digeſtionem humidi: quia pinguedo conueniētioreſt digeſtioni: et calor digerit. In omnibus aūt aīalibꝰren dexter minoris eſt pinguedinis ꝙͣ ſiniſter: et altiorillo: ita attingit ep̄ar: qꝛ natura mēbroꝝ que ſunt inꝑte dextra leuior eſt: et maioris motus. Motus verocontradicit virtuti coagulatiue pinguedinis: quia diſſoluit pinguedinem Ques qn̄ multiplicatur in renibuſeaꝝ pinguēdo: cito moriunt̉. haꝝ enim pinguēdo maior eſt ꝙͣ alioꝝ animaliū: et renes eaꝝ cito impinguantur. Pinguedo enim in animalibuſ pinguibꝰ humidaeſt. Pumiditas ergo que eſt in renibus comburitur: etmouet ventoſitateꝫ: ex cuius dolore cito moriuntur qꝛdolor tranſiens per viam maiorem et adorti: cito ꝑuenit ad cor. Uie nanqꝫ ꝓcedentes ab iſtis ad renes ſibicontinuantur ſuccedendo. Itaqꝫ cuꝫ augmentātur dolores renum: cito ducunt ad mortem. Renes hominisvalde duri ſunt plus alijs menbris: aſſimilātur renibus vacce: quaſi eſſent ex multis reībus paruis: excarne leui: equali: ſicut renes ouiū: et alioꝝ quadrupedum: propter hoc dolor renum hominis difficilis eſtcurationis. qn̄ infirmantur: quia infirmitas eſt quaſiin multis renibus Plinius vbi ſupra. In brileto ettharne quaterni renes ceruis. econtra pennatis ſquamoſiſqꝫ nulli. cetero ſummis adherent lumbis Deter hominibus eſt latior: et minus pinguis ſicciorqꝫ.Utriuſqꝫ autem pinguedo e medio exit: preterꝙͣ in vitulo marino. Animalia in renibus pinguiſſima Quesquidem letaliter circum eos concreto pingui. aliquando in eis inueniuntur lapilli. Reneſqꝫ habent omniaquadrupedia que animal gignūt. oua parientiuꝫ teſtudo ſola que et alia omnia viſcera. ſed homo bubulis ſimiles velut e multis renibus compoſitoſ. Pectus hoc