Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimus

vrſis. mares in omni genere fortiores ſunt feminis preterꝙͣ in pātheris vrſis. Urſe māmas gerunt quaternas Solinus. Urſi numidi ceteris preſtant. Meſſala lucius vrſos numidicos centum. totidē ethiopicosvenatores in circo romano habuit. idqꝫ ſpectaculum inter memorabiles titulos annotari fecit. EſculapiusSi calcauerit ſoſach .i. equus vbi veſtigiū fuerit douinid eſt vrſi accidit ſtupor eius pedi Alexāder. Urſusquodam murmure vtens: pedes ſugit tanꝙͣ alimentaquedam ſumat ex eis. Urſus excoriatus expreſſe videt̉hominem nudū repreſentare..CXVII. De aſtutia vrſi et ſeuicia Solinus.Rſi inſidiātur aluearibus apum. Cunqꝫ guſtauerint mandragore mala: formicas vorat ad recuperandā ſanitatem. Si quādo thauros adoriuntur: ſciūt quibus potentiſſimū partibus minorāturNec aliud ꝙͣ cornua vel nares appetūt. Cornua quidēvt pondere defatigent. Nares vt acrior ſit dolor in loco teneriore. Areſtotiles. Itaqꝫ preliatur vrſus. vtdictum eſt. ſolūmodo cum ceruis: ſed etiā cum agreſtibus porcis. Et quādoqꝫ ſuꝑ thauros ſe ꝓiicit: ac ſuper dorſa eoꝝ cadit. Cunqꝫ thaurus vult ferire cornibus: ip̄e cornua ſpatulaſqꝫ tenet manibus. Tūc ꝓſternit ip̄m in terram. et ambulat ſuper pedes poſterioreserectus. comeditqꝫ carnes eius Plinius vbi ſupra.Ingrediūtur vrſi bipedes. Auerſi arborem diripiunt.thauros adoriuntur: cornibus illoꝝ pedibus omnibusſuſpenſi eos pondere fatigant. nec in maleficia eſt alteri animalium ſolertior ſtultitia Gloſa ſuꝑ trenos hieremie. Eſt ergo vrſus beſtia fera fraudulēta: capitedem infirma ſed in brachiis in membris fortiſſima.Unde ꝓpheta. Urſus ait inſidians factus eſt michi¶Gloſa ſuper danicl̓. Danieli quoqꝫ ſub regni ꝑſaruꝫtypo monſtrata eſt beſtia ſimilis vrſo. qui ſcilicet vrſuseſt victu parciſſimus: ſed fortis ſeuerus. Gloſa ſuper oſee. Urſa deniqꝫ nichil eſſe dicitur ſeuius catulos ꝑdiderit: vel cum cibo indiguerit. Unde dominuſper ꝓphetam cōminando peccatibꝰ dicit. Occurrā eisquaſi vrſa raptis catulis. Ambroſiꝰ. Urſa inſidiāsfera fraudiſ plena fertur: informes vtero partus edereſed eos lingua fingere. in ſimilitudinem ſui formare.ſauciata quoqꝫ ſibi mederi nouit. et vlcera ſua herbaflomos dicitur grece ſolo attactu curare. Ex libronaturis reꝝ. Urſus quidē hominem nunꝙͣ impetit niſi ab ip̄o prius ictum acceperit. Graui aūt cede affectꝰet vulneratus herbaꝫ flomū vulneribus applicādo mederi ſe nouit. Preter vulnera vero et letales ictus omnes leſiones lambendo pedes fertur educere prelianturaūt non ſolū cum ceruis porcis agreſtibus ſed etiam thauris. Thaurū vero ſine cornibꝰ facile vincitAmbulat aūt erectus quādo vult: cuꝫ brachiis luctatur. Pugnat etiā cum vulpe et aſino. Comedit em̄ carnem crudam. Et hanc fertur eſſe pugne cauſaꝫ. Formicas autem cancrum vorat propter medicinaꝫ. Solinus. Numidi vrſi ceteris preſtant rabie dumtaxat:villis profundioribꝰ. Naꝫ genitura par eſt quoquo genitis. CXVIII De generatione vrſina.Rſi coeunt ſicut quadrupedes alij ſed aptiamplexibus mutuis velut humanis cōiugationibus copulātur. deſideriū veneris hyems ſuſcitat. Secrēto honore mares grauidas reuerētur: et ineiſdem licet foueis: partitis tamē ſcrobes ſecubationibus diuidūtur. vteꝝ dies triceſimus liberat. Un̄ euenit: vt precipitata fecūditas informes creet partꝰ. Carnes itaqꝫ pauxillulas educit: quibus color candidus: etoculi nulli: de feſtina immaturitate tantū rudis ſanies: exceptis vnguium liniamētis. has lambēdo ſenſim

figurant: interduꝫ appectoratas fouent. vt aſſiduo incubitu calefacte animalem ſpirituꝫ trahant. Interea cibus nullus. Sane diebus primis quatuorde matresin ſomnum ita concidūt: vt nec vulneribus excitari queant. Enixe quaternis menſibꝰ latent: mox egreſſe in diēliberū: tantam patiūtur lucis inſolentiaꝫ: vt putes obſitas cecitate. Iſidorus. Recte ergo vrſus dicit̉ quaſi orſus: eo ore ſuo formꝫ fetus. vnde illud. Sic format lingua fetum protulit vrſa. Sed hoc immaturitas partus facit. Plinius libro viii. Urſi hybernisſe menſibus condūt. hoꝝ coitus hye mis inicio nec vulgari quadrupēduꝫ more: ſed ambobus cubātibus complexiſqꝫ deinde ſeceſſus in ſpecus ſeꝑatim in quibꝰ pariunt die triceſimo: plurimū quinos. hii ſunt cādida informiſqꝫ caro: paulo muribus maior: ſine oculis: ſine pilo: vnguēs tantū ꝓminent. hanc lambendo paulatim figurant. Nec quicꝙͣ rarius: homines ꝙͣ parienteꝫ videre vrſam. Ideo mares quadragenis diebus latēt: femine quaternis menſibꝰ. Specus ſi habēt: ramoꝝ fruticūqꝫ congerie edificant impenetrabiles imbribꝰ. molliqꝫ froude conſtratos. Primis diebꝰ bis ſeptenis graui ſomno premuntur. vt ne vulneribus quidem excitari queāt. Tūc mirū immoduꝫ veterno pingueſcūt. Illiſunt adipes medicaminibꝰ apti: contraqꝫ defluuiuꝫ capilli tenaces. ab hiis diebus reſident. ac prioꝝ pedumſuctu viuūt. Fetus rigentes apprimēdo pectori fouent alio incubitu: ꝙͣ oua volucres Mirum dictu credittheofraſtus id tempus coctas quoqꝫ vrſoꝝ carnes ſiaſſarentur increſcere. Cibi tūc nulla argumēta. tunc minimum humoris in aluo inuenitur. Sanguinis exiguecirca cor gutte tantūmodo. nichilqꝫ ſanguinis ineſt corpori reliquo procedunt vere: ſed mares prepingues cuius rei cauſa prompta eſt. Quippe nec ſomno quidēſaginatis: preter quatuordecim dies vt diximꝰ. Exeuntes aūt herbam nomine charon alias aron laxandis inteſtinis alioquin cōcretis deuorant. circaqꝫ ſurculostiū ora p̄domāt. Oculi eoꝝ hebetātur crebro qua maxime cauſa fauos expetunt: vt cōuulneratum ab apibusos leuent ſanguine grauedinem illā: ſcilicet oculorum.Idem in libro x. Animalia quoꝝ in digitos pedumfiſſura eſt diuiſa: eo ſunt in fetꝰ numeroſiora: hec partus inchoatos pariunt in quo genere vrſe et vulpes acleene ſunt. Informia nanqꝫ pariunt: rarumqꝫ eſt videreparientes. Poſtea lambendo fetꝰ calefaciunt. ſic ea figurant. plurimūqꝫ quaternos pariunt. Ex libro denaturis reꝝ. Urſa nimirū eſt calida valde. qd̓ docet motus eiꝰ continuꝰ. Eſt itaqꝫ matrix eiꝰ calida multum etſicca. Unde deſiccātur cōcillidones quibus fetus alligatur matrici: ob hoc rumpitur. Ideoqꝫ naſcūtur fetꝰinformati. Alijs placet matricem humidā eſſe multuꝫvnde et cōcillidones rumpi dicunt. Et hac etiaꝫ de cauſa non poteſt fetui forma imprimi eo humiduꝫ bene retinet impreſſionem..CXIX. De venatione vrſi et capturaRſus hoc modo capitur. venatores arborēcauaꝫ notātes: in qua melleos fauos cōgeſſerītCapes: malleum ingentis molis ibi quodā funeſuſpendunt: ita foramen quod aditus eſt ad fauosobſtruunt. Indeqꝫ ſub arbore palos ex acuto in terramfigunt. Cum ergo vrſus mellis cupidiſſimus in aditumalleuꝫ appenſum inuenerit: iraſcitur: pendētem eiicece nititur. Sed malleꝰ ad locum rediens: eum reuerberat. Dūqꝫ ſepius hoc fit: vrſus tandem ictibꝰ mallei fatigatꝰ victus: vtpote mellis. vt dictum eſt. auidus. inpalos acutos ſub arbore defixos cadit. ſic qꝫ per venatores obſeruantes deiectum capiūt vel occidunt. Plerumqꝫ vero venatores facta fouea in qua volūt vrſumcadere: vt ibi capiatur: vel occidatur. viam que verſusfoueam tendit ſpargunt melle: vt ille lingendo ſequens