Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimus

viſa vngilla: quod mendacio factū vident: oculos ſuosoblinunt. ita obducto viſu pronum ē eas corripi. Immoderate fetus ſuos amant.C .¶VIII.De fetibus ſimiarū ac ſpeciebus earum.PhiſiologusImia cum geminos peꝑerit: vnū diligit alterum odit. Si quādo aūt a venatoribus querit̉ante ſe illum quē diligit: amplectitur. alteruꝫquē odit collo portat. Sed cuꝫ bipes eundo laſſa fueritꝓiicit volēs quē diligebat. ẜuatqꝫ nolēs quē odio habebat. Iſidorꝰ. Simie fetꝰ qͦs amāt an̄ ſe geſtāt: neglecti circa mr̄em herēt. hoꝝ genera quīqꝫ ſūt: ex qͥbꝰ arcopetici caudas hn̄t: Sfingie villoſe ſūt conis: māmisminētibꝰ: dociles ad feritatiſ obliuionē. Cinocephaliipſi ſimiles ſunt ſimis: ſed facie ad modū canis. vndeet nūcupati ſunt. Satiri facie grata: et geſticulatis motibus inquieti ſunt. Callitrices toto pene aſpectu a ceteris diſtant. Sunt em̄ in facie producta barba: et latacauda. Solinus. Cinocephali e numero ſimiarū: inethiopie partibus frequētiſſimi ſunt: violenti ad ſaltuꝫferi morſu. Nunꝙͣ ita manſueti: vt ſint magis rabidi. Callitrices in toto diuerſe ſunt a ceteris. has quidēcapere arduum: ſed proferre raꝝ. Non em̄ viuūt inaltero: ꝙͣ in ethiopia hoc eſt ſuo celo. Pliniꝰ li. viii.Simiaꝝ quoqꝫ genera figura hominis ꝓxima. caudisinter ſe diſtiguūtur. Cornelius diſtīguit luna caua triſtes eſſe: quibus in eo genere cauda ſit: noua vero exultationē adoriri. nanqꝫ defectū ſiderum cetere paueniquadrupedes. Simiaꝝ generi precipua eſt erga fetumaffectio. Geſtāt catulos quos māſuefacte intra domospeꝑere: omnibus demōſtrant tractariqꝫ gaudēt: gratulationē intelligentes. itaqꝫ magna ex parte ꝯplectendonecant. Efferatior cinocephalis eſt naturā: ſicut mitiſſima ſatyris Callitrices aſpectu differunt a ceteris. barba eſt in facie: cauda late diffuſa priori parte. Hoc animal negatur eſſe niſi in eo quo gignitur celo ethiopieoeſei aut indi ſimias toto corꝑe candētes venāt̉. A IX.De tarandro. Plinius vbi ſupra.Arandrus eſt aīal cui magnitudo que boui eſtcaput magis ceruino nec abſimile. Cornua ramoſa vngula bifida villus magnitudine vrſoꝝCunqꝫ libuerit ſui coloris eſſe: aſini ſimilis eſt. Tergori tanta duricia eſt: vt toraces ex eo faciāt. Coloꝝ omnium arboꝝ: floꝝ fruticum: locorūqꝫ reddit in quibꝰ metuens latet. Ideoqꝫ raro capitur. hoc ergo animal ſcytarum mutat colores. nec aliud ex hiis que pilo veſtiuntur: niſi in indis licaon cui iubata traditur ceruix.Nam thoe quod eſt lupoꝝ genus: lōgitudine proceriuſbreuitate crurū diſſimile: ſaltu velox: venatu viuens innocuum homini: habitū: non colorem mutat. hyemeshyrtus: eſtate nudus. Actor. Hoc animal quod plinius vocat tharandrū: idem eſſe eſtimo: quod iuxta ſolinum vocaui parandrum. quod vicio ſcriptoris attribuendū puto que debeat eſſe littera capitalis ſcilicꝫ vtrūp. vel. t. incertum habeo.C .AX. De taxo.Axus eſt animal agreſte: magnitudinē fere vulpis habens in corꝑe: ſed humilioris ſtature. qꝛtibias habet curtas pilum habet griſei coloriscutem duram atqꝫ fortiſſimā: dētes acutos: et cum a canibus vel ceteris animalibꝰ infeſtatur: ſe ip̄aꝫ reſupīat dētibus pedibuſqꝫ repugnat. Fertur aūt huic vulpeſquodāmodo eſſe cōtraria. vulpes em̄ nunꝙͣ ſibi foueamparat: ſed foueam taxi dolum occupat. Cum em̄ eumexiſſe inde ſcit ad introitum vadit. et ibi ſtercorat. ſicqꝫtaxo ꝓpter immūdiciam locum deſerente: vulpes occupat. Idem dicitur melo ſiue melota de quo dictūeſt ſupra. Ex libro de naturis reꝝ. Taxus eſt aīmal:

magnitudine vulpis: habet crura breuia: nec in vtroqꝫlatere equalia: ſed in ſiniſtro breuiora. Unde fit vt invalliculas rote: quas attritione currꝰ faciūt: poſitis pedibus dextri lateris valenter currat ſicqꝫ ſuos ꝑſequutores effugiat. Pellem habet villoſam ſetis rigidaꝫalbis nigriſqꝫ pilis cōtextam. Phiſiologus. Taximanſiones ſibi ſubterraneas labore parat: vnum taxum eligunt: terre pedibus ſuis effoſſe vectoreꝫ itaqꝫ ſupinatus quidem: extenſiſqꝫ cruribꝰ: erectis. ſupra ventrem ſuū terra effoſſa accumulatur. oneraturqꝫ: per pedes ab alijs exportatur. Totiēſqꝫ hoc faciūt: quouſqꝫdomꝰ latitudo: habitatoribꝰ ſufficere poſſit. CXI. De medicinis ex taxo Ex li. de na. re.Axi ſaginā lunā creſcēte augetur: Decreſcente minuitur: ita ſi occidatur in vltīo lune defectu: inuenitur: huiuſmodi ſagina cōficiuntur vnguenta: quibus ſedātur renum dolores: membrorumqꝫ leſiones. hoc mirum beſtia licet ex vna parte ſit medicinalis: morſus tamē eius plerumqꝫ grauiſſimus eſt: exicialis. Sed hꝰ ratio ē. qꝛ viuit ſcabrōibꝰet animalibus que in terra repunt: ac venenifera ſunt.Ideoqꝫ dentes eius inficiunt. Quamꝙͣ etiam ſine cibovene noſo: lupoꝝ ac vulpium. multoꝝ animalium dentes: eſſe venenatos experientia comprobauit. vnde morſꝰ lupoꝝ beſtiis inflicti: ferro calido adurūtur: ne morſus vtiqꝫ nociuus. cōtrahat corruptionem. Cibus aūtvenenatus internoꝝ mediante natura bene diſpoſita:in optimam materiā tranſit. Et quod eſt ex parte veneni: digeſtio propellit: reliquum vero purgat: et in nutrimentum carnis mūdificate tranſmittit. hac itaqꝫ ratione fit vt ſagina ſit medicīalis: et morſus exitialis. Qd̓melius in tyro ſerpēte qui veneniferis veſcitur: et tamēcarnes eius in tyriacam cōfecte: venenis omnibus opponūtur Eſculapius. Adipe taxionis inuncti febrientes ſanātur. Cerebrum eius oleo coctum: omnesdolores curat. Eiuſqꝫ teſticuli cum melle cocti. libidinē.CXII.accendunt. Iſidorus. De tigrideIgris vocata eſt ꝓpter volucrem fugā ſic eniꝫnomināt perſi et indi ſagittā. Eſt beſtia variisdiſtincta maculis: virtute et velocitate mirabilis: ex cuius nomine tygris fluuius appellatur eo rapidiſſimꝰ ſit omniū fluuioꝝ. Has aūt magis hyrcaniagignit. Phiſiologus. Eſt aūt tigris aīmal ſeuiſſſmūet incomꝑabili rabie ſeuiens. precipue quādo raptis catulis inſequitur venatores. Areſtotiles. Natura tygribus ſicut vrſis leonibꝰ anguſtiora formauit colla. quia viuūt carne: nec in terras ceruicem ora deliciunt paſcendi gratia: ſed aut ceruū inuadunt: aut boueꝫouemqꝫ diſcerpūt. Nichil qꝫ tam ferum ꝙͣ leones vl̓ tygrides ſunt: et tamen hec homini plerūqꝫ ſeruiunt. ſuaqꝫ naturam humana deponunt inſtitutōne. ſicut dictūeſt ſupra de leonis inſtitutionē. Tigris vbi vacuū rapte ſue ſobolis cubile inuenerit: ilico raptoris veſtigisinſiſtit. At ille ꝙͣuis equo vectus fugaci: videns tamenvelocitatem fere ſe poſſe effugere. vbi ſe ei cōtiguūviderit: ſperam de vitro proiicit: At illa ymagine ſui illuditur et ſobolem putans impetū reuocat. colligere fetum deſiderans. Rurſus vana ſpe retenta: totis ſe viribus ad comprehēdendum equitem fundit: et iracundieſtimulo velociter fugienti imminet. Ille iteꝝ ſpere obiectu ſequētem retardat: nec tamen ſedulitatem matrismemoria fraudis excludit. Caſſam verſat ymagineꝫ:quaſi lactatura fetuꝫ reſidet. Sicqꝫ pietatis ſue ſtudiodecepta: et vindictam amittit et prolem. Solinꝰ. Lygres fuluo nitent: et hoc fuluum nigricātibus ſegmētiſinterundant. Auerſe coeunt: adeo veloces ſunt: nihiltam longum eſt: qd̓ non in breui penetrent nichil adeo