Opuſculumtrigeſimum ſecūdum
manēt vn̄ nō ē corruptio ſimpl̓r ꝑ quā ſit generatio cōpoſiti: cū elementa nō corrumpant̉ penitusſicut dr̄ pͥmo methauroꝝ: qꝛ eoꝝ ē mixtio quoꝝ ēſepatio: nō .n. miſcent̉ niſi ea q̄ apta ſūt ꝑ ſe exiſtere Idē .n. ē de materia diſpoſita ꝑ aliquā alterationem factā circa ip̄aꝫ ⁊ de mixto: tūc .n. virtusforme īducēda eſt ī ea potētia. Un̄ potētia ſua nōeſtiam adeo remota ab actu forme ſicut an̄ alterationē. Ante nāqꝫ alterationē ip̄a materia erit īpotētia remota ab actu. Inchoata v̓o alterationeīcipit potētia appropinquare actui: ſicut vincētealtero miſcibiliū appropinquat̉ ad actuꝫ ſimplicis elemēti. Cū v̓o alteratio magis ac magis ītēdit̉: plus ⁊ plus ad actū accedit̉. Un̄ cōpleta alteratione materia eſt ī actu ꝯſtituta. Alia igit̉ eſt potētia materie nude ⁊ nudū alterate a potētia mirti in qua ē virtus alteratiua. Ande hec eſt ꝓpinquior actui qͣꝫ illa ⁊ ꝑfectior: qꝛ magis ꝓcedit adſuū actum. Si igit̉ foret in mixto forma elemētiſimplicis qd̓ eſt īpoſſibile ſicut ſupra oſtenſuꝫ: ſtatim vnico virtutꝭ ſue actu foret ꝑ ſe exn̄s. Eſſe .n.eſt ꝑpinqͣſſimum eſſentie forme lꝫ ab inuicē differant in maͣlibus. Ideo lꝫ ꝓpinꝗor ſit potētia maͣeī qua ſunt miſcibilia ī mixto actui ſuo qͣꝫ potentiamaterie nude in qua nihil de actu ē: alteratiōe tn̄indiget ad hoc ꝙ hec potētia actui ſuo ꝯiungaturUn̄ miſcibilia ī mixto tūc ſūt in potētia maximeappropinqua actui qn̄ mixtum ē ī optima ſui ꝓportione. Sed tūc maxime elōgata ſunt ab actuſuo in tali genere nō tn̄ tm̄ diſtāt ſicut potētia materie nude. Potētia aūt in qua ſunt partes organice ad eſſe ꝑ ſe eſt in maiori ꝓpinꝗtate ad eē ſeorſum qͣꝫ ſit potētia ip̄ius mixti qꝛ ſicut dr̄. 7. meth.partes aīatoꝝ ſunt ī potētia ꝓpinqua actui eoꝝ ꝓprio ꝑ ſeparationē a toto: qd̓ verū eſt de toto etiāꝫin imꝑfectiſſimo gradu ſuo manēte. Un̄ quandoqꝫ virtus alteratiua q̄ in rebus īuenit̉ aīatis inqͣtum mixte ſunt ex quattuor pͥmis corporibꝰ minime agit .ſ. qn̄ elemēta maxime ducta ſunt ad medium: vt eſt in hoīe ī quo īter oīa mixta maximaeſt elōgatio a ꝯͣrietate: adhuc tn̄ partes aīatoꝝ ſūtin potētia maxime ꝓpinquā actui alteratione tn̄maxime diſtāte a ſuo termino. ¶ Ex quo ꝯcluditur ꝙ hec ꝓpinꝗtas nō eſt ꝑ diſpoſitionē materie:per alterationē aliquā cuiꝰ terminus ſit inductionoue forme ꝑ eſſentiā. Eſſentia v̓o forme nouit̉ īduci nō pōt niſi recedente alteratione cuiꝰ terminus eſt ꝓductio forme de nouo. Cōſtat tn̄ ꝙ ī parte a toto ſeꝑata ſit forma ſb̓alis. Unde cū īpoſſibile ſit duo eē ſb̓alia in eadem re ponere vt ſupra dictum ē: nec ꝑ aliquā alterationē p̄cedētem pars ēin potētia in ſuo toto maxime ꝓpinqua actui: necforma de nouo inducit̉ niſi ꝑ alterationē. Un̄ neccelum quod eſt agēs vl̓e reſpectu iſtoꝝ īferiorumnec aliquod particulariū agētiū aget niſi alteret:
⁊ ideo celū ē pͥmū alterās ẜm ph̓m. Neceſſario gͦſeꝗ videt̉ aliquā formā ī parte rei ſine eē ponere:⁊ ideo partē eſſe ī potētia maxime ꝓpinquā actuiEſſe .n. eſt maxime ꝓpinquū forme: vt dcm̄ ē: qꝛnō requirit̉ ad hoc ꝙ eē ſb̓e ꝓpriā ſequat̉ formamniſi ꝙ res ꝑ ſe ponat̉: qd̓ vnica actione fieri pōt.¶ Quomodo īpoſſibile ē duo eē ſubſtātialia ſimGA. IXpliciter eē in eodē cōpoſito maͣli.X dictis ergo manifeſtū ē triplicem eſſee potētie dr̄iam in qua aliꝗd dr̄ eſſe .ſ. potēLtia materie in qua nihil eſt de illo quod d̓potētia educit̉. ¶ Secūda ē potētia mixti vl̓ materie que ē in alteratione: in qua lꝫ non ſit eſſentiaforme inducēdū eſt tn̄ virtus. Tertia eſt potētiatotiꝰ ꝑ quam partes ſunt in toto que eſt maximeactui ꝓprio ꝓpinqua ẜm ph̓m. Ande ī eis nihil ęſicut agens ad ꝓpriū actu. Sicut ē qn̄ armonia ēꝑfecta neceſſario erūt eēntie formarū ꝓpe ſua eēHoc aūt facilius ſciet̉ ſi gradus ⁊ ordo rerū naturaliū diligēter diſcutiat̉. ¶ Sciēdū igit̉ ꝙ cōiſſimus vnitatꝭ modus reperit̉ in rebus maͣlibus q̄eſt vnitas ꝯtinuitatis. In oībus .n. rebꝰ materialibus hec vnitas reperit̉. Primū nāqꝫ accn̄s qd̓ ſequit̉ maͣm eſſe qͣꝫtitas. Suꝑ hanc vnitateꝫ reperitur ī diuerſis rebus vnitas ſue ꝓprie forme: inꝗbuſdam ꝗdē magis: in ꝗbuſdā v̓o minus ꝑfectevt habet̉ .4. meth. vnitas ꝯtinuitatis in re reꝑtamaxime potētialis inuenit̉: qꝛ omne ꝯtinuum eſtvnū actu ⁊ multiplex in potētia: ſicut parteſ lineenō ſunt aliqua duo actu: ſed vnū: ipſa v̓o linea eſtduo ī potentia ⁊ facta diuiſione ſit duo actu. Sola .n. diuiſio ꝯtinui facit eſſe actu. Un̄ in diuiſionelinee nō īducit̉ aliꝗd noui ī ipſis diuiſis ſꝫ eademeſſentia linee q̄ pͥus erat actu vna ⁊ multiplex ī potētia ꝑ diuiſionē facta ē multa in actu. Eſt hic ſil̓itudo cuiuſdā corruptionis qꝛ actꝰ pͥor ꝗ erat totiuſablatꝰ eſt: ⁊ potētia ducta ē ad actu poſteriorē perdiuiſionē ſolā. Cōſimile penitꝰ reperit̉ ī lapide etin igne ⁊ in oībus corruptibilibꝰ ⁊ generabilibꝰ inaīatis. forma .n. totiꝰ ī eis ꝑ quā hn̄t quādā vnitatē ſue nature ſuꝑ vnitatē qͣꝫtitatꝭ ẜm totā rōnē forme ē ī qualibet parte taliū rerū. Un̄ facta diuiſione manet eſſentia eiuſdē forme in partibꝰ ab inuicem diuerſis. Quelibet .n. ꝑs ignis ē ignis ⁊ quelibet pars lapidis ē lapis. Eſt tn̄ ī iſtis diuiſionibus q̄dā ſil̓itudo corruptionis ⁊ gnaͣtionis: non ꝙnoue forme ꝑ diuiſione taliū iducant̉: ſꝫ qꝛ eē ſiueactus pͥor aufert̉ per diuiſionē ip̄am ⁊ potētiā ducitur ad actū ꝓprium. Suꝑ hec aūt ſunt aīata imꝑfecta vt plāte ⁊ q̄dam aīalia imꝑfecta vt ſūt aīalia anuloſa: ⁊ in ip̄is idem īuenit̉: qꝛ cū auellit̉ ramus ab arbore nō aduenit noua eſſentiā vegetabilis: ſed eadem eſſentia vegetabilis q̄ vna eratin arbore tota etiā actu vno ſimul erat multiplexin potētia: ⁊ ꝑ diuiſionē nouū eſſe perdit ⁊ actꝰ ali