Opuſculumvigeſimum
Decimas inꝗt do: vꝫ ſacerdotibꝰ ⁊ leuiter: oīuꝫque poſſideo. Rōnabile ēt erat ꝙ ypodomus debellatoribꝰ ſeu militibꝰ ordinauerat: vt ſtipendiaꝑciperent de bonis cōitatis: ſicut cōitati deſeruiunt. Sic ēt romana res pu. ſtatuit: vt de publicoerrario viuerent. Quo ꝗdem titulo dixit Ioh̓esbaptiſta militibꝰ: vt in luca ſcribit̉. Eſtote inquitꝯtenti ſtipendijs veſtriſ. Et apl̓s in pͥma epl̓a adcorithios. Quis inꝗt militat ſtipēdijs ſuis vnqͣꝫ.Sed in hͦ ſua deficiebat pollicia: inqͣꝫtū ſolis agricolis ꝓprias aſſignabat poſſeſſiones: niſi forte h̓dicet̉ rōne agriculture qꝛ hoc ē ꝓprius eoꝝ actꝰ.Ande agricole ꝓprias dicunt̉ poſſeſſiones habere qͣꝫtum ad culturam. Ceteri v̓o ciues qͣꝫtuꝫ advſum. Alias eēt imꝑfecta pollicia ⁊ defectiua.Cōſtat enim poſſeſſiones vt dcm̄ ē ſupra in ſecūdo libro īter naͣles diuitias cōputari: q̄ ſic vocant̉qꝛ homo ip̄is naͣl̓r indiget ad neceſſaria humanevite: ⁊ ꝓpter ip̄arum amenitatē ad refocillationem aīe. Vnde pͥmus homo: pͥmo vſus ē eis diuino mandato: qꝛ collocatꝰ eſt ī paradiſo queꝫ dn̄splantauerat diuerſis arboꝝ generibꝰ: vt operet̉⁊ cuſtodiret illū oꝑatione ꝗdem delectabili ſincfarigatione. vt Aug. exponit octauo lib. ſuꝑ gen̄.ad lr̄am. De pͥmis ēt filijs adde vꝫ Caym ⁊ abelhyſtoria gen̄. narrat: ꝙ pͥma ars quā didicerūt fuit gubernare diuitias naͣles: qꝛ Caym factꝰ eſt homo agricola: Abel aūt cuſtos ouium. In hoc volens on̄dere: ip̄as eē iſtitutas ad indigentiā viteErgo nō ſolis agricolis erant aſſignāde poſſeſſiones: vt ypodomus dicit. Ad ꝑfectionem igiturpollicie reꝗͥrit̉: vt non ſolū agricole ꝓprias habeant poſſeſſiones: ſꝫ ēt alij: niſi eo modo quo ſupraeſt declaratū. Et tanto ampliꝰ abūdent qͣꝫto in altiori culmine ſunt ꝯſtituti: vt ſupra de regibꝰ ē dictum: vt iam patuit: ne forte ex nimia cura reritꝑalium diſtrahant̉ a rebꝰ bellicis: vel ip̄oruꝫ nimia amenitate moleſcāt: qd̓ cedit in pollicie nōmodicū detrimentuꝫ. Un̄ ⁊ ip̄e ypodomus proprias eis auferebat poſſeſſiones vt ſolis armis ītenderent.¶ Ponit opinionē eiuſdē circa iudices ⁊ aſſeſſores pollicie: vbi diuiſionē facit multipli eē ⁊ notabilē circa ea q̄ ſūt agēda ꝑ iudices. CA. XIIIT qꝛ ph̓s de dicto ypodomo longum adrehuc ſermonē fecit circa ſuā polliciā: ⁊ de(ip̄a multū eſt dcm̄: ſb̓ cōpendio accipiēdaē ſua traditio q̄ reſtat. Oīum enim referre pollicias: cū quelibet ciuitas ſuā habeat: ⁊ diuerſam: laborioſum eēt ſcribere ⁊ faſtidioſuꝫ audire. Illudaūt in quo multū inſtiti dictus ypodomus fuit deiudicijs vt refert Ariſtoteles in. 2. poll̓. ¶ Prīoqdē de iudicijs reſpectu ſui: qꝛ oīa iudicia ad triareduxit in ꝗbus hoīes litigant: vꝫ vel de dāno rerū vel de iniuria in ꝑſonā. Et hoc dupl̓r vel d̓ of-
fenſa in v̓bo vel de geſtu qd̓ dehonorationē Ariſ.appellat: ẜm dcm̄ ph̓m: vel eſt de leſione ſiue ꝑcutiēdo ſiue vulnerando quā ph̓ſ mortē vocat: qꝛad mortem ordinant̉: de ꝗbus longus eſt ſermo īiure ciuili: ⁊ h̓ iniuſtificationē vocat ibidē: qꝛ ꝯͣ iuſticiam exercent̉. ¶ Diſtinguebat ēt de iudicijsex parte iudicantiū: qꝛ ad duo genera referebat:vꝫ ad pr̄onum ordinarium. Scd̓m v̓o erat ꝓuocatoriū qd̓ ip̄e pͥncipale vocat: ī quo erat appellationis refugiū. Et iſtud vt ph̓s narrat in ſcd̓o polliticoꝝ. volebat ꝯſtitui ex ſenioribꝰ electis ciuitatis: ꝗ male iudicata reuocarent: quos Tuſci ancianos vel pͥores vocant: ⁊ ad hoc ſunt inuēti. Interdū aūt eſt ſindicus ꝯſtitutus ad idem: ſic noīatus quaſi curā gerens pollicie ne ledat̉ ꝑ iniuſtitiam vt faciūt collegioꝝ iconomi. ¶ Itē ſtatuit dictus ypodomus in ſua pollicia: in vtroqꝫ p̄torio:tam ordinario qͣꝫ pͥncipali vt iudicia fierent ſinecollectione ſapientū: ſed ꝗlibet ſcriberet ſigillatiꝫin pugillaribꝰ de ſnīa ferenda ſuū ꝯſiliū: quā ordinario vel iudici appellationis ſecreto porrigeretCuius cām Ariſtoteles aſſignat ne forte timoreciuiū deieraret ⁊ declinaret a vero. Quē moduꝫhodie pollicie Tuſcoꝝ obſeruant: ponēdo fabamſiue denariū in piſcidibus deputatꝭ ad affirmatiuā vel negatiuā ſuꝑ rebus agendis ꝓ re pu. ſiue ꝓꝯdēnando ſiue ꝓ abſoluendo ciuem. It em̄ ſtatuitidē ypodomus in ſua pollicia quaſdaꝫ leges pietate plenas: ⁊ iuri nature ꝯſentaneas: circa q̄daꝫgenera hoīum. ¶ Primo ꝗpem qͣꝫtum ad ſapiētes: vt ſi ex eis aliꝗs ordinaret expediens ciuitati vel caſtro: honorem ꝯſequeret̉ iuxta meritumoꝑis: ſicut factū eſt Ioſeph ꝑ Pharaonē vt ī gen̄.ſcribit̉: ⁊ ſic accidit Mardocheo ꝑ aſſuerum. Ethͦ ꝓpter bn̄ficia que vterqꝫ ꝯtulerat: vnus quideꝫregioni: alter v̓o pͥncipi. Hoc idem ēt de bellatoribus p̄cipit: vt ſi aliꝗs eoꝝ morerent̉ ī bello obdefenſionē pr̄ie ⁊ bono ciuitatiſ: ip̄oꝝ natī acciperent cibū de errario publico. In quo ꝗdeꝫ romana res pu. maxime conatū adhibuit: victorioſosmilites honorare ſiue ī morte ſiue in vita: vt hiſtorie tradunt. Sꝫ p̄cipue in filijs: qꝛ in eis cumſint ip̄oꝝ ſil̓itudo ſatis ꝑpetuat̉ memoria: vt verū ſit qd̓ in eccl̓iaſtico ſcribit̉. Mortuus eſt enim⁊ quaſi nō ē mortuus. Sil̓em enim reliꝗt poſt ſe:vꝫ in bn̄ficio adepto cauſa pr̄iſ. ¶ Itē ſtatuit ꝙ totus ppl̓s: vꝫ taꝫ bellatores: qͣꝫ artifices: qͣꝫ ēt agricole pͥncipem eligerēt: nolebat enī pͥncipeꝫ ꝑ ſucceſſionē: quēadmodū ꝓ maiori parte obſeruāt ciuitates italie. ¶ Itē ſtatuit ꝙ pͥnceps de tribꝰ haberet curā p̄cipue: vꝫ de rebus cōibus de ꝑegrinis: ⁊ orphanis. Orphanos vocant oēs īpotētesꝗ nō poſſunt ſua iura ꝯſeꝗ. Quod ⁊ lex diuinā ſpāliter p̄cipit: eo ꝙ eoſdē alij de facili ledūt ꝓpter īpotētiā reſiſtendi. Iſta ſunt igit̉ q̄ d̓ pollicia tradit