Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

De regimineprincipum

Sic enim ſcriptura ſacra teſtat̉ qm̄ ſub viri poteſtate exit: bellicis aūt rebus intendere in re publica libertatem meret̉. Ande ⁊ militibꝰ iura gētiūſpeciales apices p̓uilegioꝝ concedunt. Quodaūt tertio obijcitur ſuꝑ idem medium de fortitudine ad bellandū locum haberet ſi ſola forritudoeſſet cauſa victorie ⁊ aptitudo mēbroꝝ eſſet ī feminis ad pugnandū ſicut in viris. Cuiꝰ ꝯtrariuꝫeſt ꝓbatum. Et p̄terea natura mulieris eſt a viropati ⁊ nō agere. Pugnare aūt ſumma eſt actio cūſit actus fortitudinis: ꝗ ſolus ſi laudabiliter exerceatur meret̉ coronam. Dicēdum ē ergo ſimpliciter mulierē nō debere exponi bellicis rebuſed in domo ꝗeſcerę curam gerere rei familiarisvt dictū eſt ſupra. Ande ⁊ in hoc Salomon in fine ꝓuerbioꝝ fortitudinem mulieris cōmendat:ſpeciale de ip̄a componēs canticum ſub lr̄is hebraici alphabeti ac totum circa eam ad domeſticam referēſ actionem. mulierem inꝗt fortem ꝗsinueniet; Procul ⁊ de vltimis finibꝰ p̄ciuꝫ eius:quaſi multū ſit reuerenda ſi habeat que ſeqūtur.Unde pͥmo ponit artem filandi. Queſiuit inquitlanam ⁊ linū: ⁊ oꝑata eſt ꝯſilio manuum ſuarum.Per hoc volēs oſtendere ꝙ iſtud ſit ꝓpriū earumoffm̄. Propter quod ⁊ in geſtis karoli magni ſcribit̉: ꝙ filiabꝰ ſuis quas intime dilexit colo ⁊ fuſomandauit inſiſtere ⁊ oꝑoſas eē. Ulteriꝰ Salomōſubiungit alios actus mulieris: quo referunt̉ addomeſticam domū: vt ē filioꝝ curam hr̄e: familiam diſpenſare: ſue domui ꝓuidere: amicos viri ſui honorare ac defectꝰ eiꝰ ſupplere: que ſunt ꝓprie oꝑationes cōiugis ⁊ ad bona mr̄imonij pertinentes. vt de Abigail vxore Nabal carmelliſcribit̉: ſicut pꝫ in pͥmo regum. Sed qꝛ talis ſollicitudo multas hꝫ ꝑturbationes: vt de Marthadn̄s dicit in luca. Martha martha ſollicita es ⁊turbaris erga plurima cū talia ſint obiectū virtutis ⁊ fortitudinis: ideo dictus ſapiens talē mulierem fortē vocat: nō ꝗdem fortitudine ad oꝑa bellica. ſed ad paciēter gubernandam familiam: vtſuꝑius eſt oſtenſum. Refert aliā opinionē dictoꝝ ph̓oꝝ qͣꝫtū ad pͥnciꝑatum quem volebant eē ꝑpetuū: circa quamCA. VII.diſputat ad vtraqꝫ partem.St aūt ⁊ alia ꝯditio quam ph̓s in ſecūdopolliticoꝝ attribuit pollicie dictoꝝ ph̓oꝝvꝫ magiſtratꝰ ad regimen iuxta moreꝫ atthyce regionis. Cuiꝰ caput ſunt Athene poſt mortem vꝫ Codri regis. Quos ꝗdem magiſtratꝰ ronana res pub. ſenatores vocabat. Hos prefatiph̓i voluerūt eſſe ꝑpetuos ⁊ quoſcūqꝫ officiales īſua pollicia cōſtitutos. Quoꝝ motiuū fuit imitatio nature: vt ariſtoteles eis imponit. Uidemiusenim in terra ꝙ partes eiꝰ eodem modo ſemperſe habēt: vt in mineris ꝯtingit: qꝛ minera auri in

eadē parte terre ſemꝑ generat aurum: ⁊ mineraargenti argētum. Ande in Ioh̓e. 28. c. dr̄. Habetargētum venarum ſuarum pͥncipia ⁊ auro locuseſt in quo conflat̉. Ex hoc ergo pͥncipio ſic concludūt: ꝙ ſi locus auri nunqͣꝫ mutat̉ ⁊ argenti vt fiatlocus plūbi vel ferri: nec locus plumbi vel ferrivt fiat locus auri vel argēti. Sic ⁊ in pͥncipatibꝰcontingere dꝫ: qꝛ nec principes nec ſui officialesmutari debent vt fiant aliquando ſubditi vel ꝙſubditi fiant officiales vel pͥncipes: qꝛ ars imitatur naturam inqͣꝫtum poteſt. Ampliꝰ auteꝫ adhec idem ꝓbandum ſic argumentum aſſumi pōtQuia vt ph̓s dicit in principio ſue methaphiſiceexperientia facit artem: ⁊ inexꝑientia caſum. Etvegētiꝰ de arte militari. ſcīa inꝗt rei militariſ nutrit audaciā. Nemo enim facere metuit qd̓ ſe bene didiciſſe confidit. Ex his aūt arguitur ꝙ ſi fiatmutatio rectoꝝ vel pͥncipum ſeu magiſtratus interdum aſſumit̉ inexꝑtus: ex quo multi ꝯtingunterrores in pollicia. Rurſus ad idē. Talis viciſſitudo regimini derogat vt dcm̄ eſt ſupra in ſecūdo libro: qꝛ dat̉ occaſio ſubditis non obedientie ex ſpe euadēdi manum pͥncipis vel veniendiad dictum pͥncipatum. Et ſic motiuū dictorumph̓oꝝ Socratis vꝫ ⁊ Platōnis videt̉ cōſonū rationi. Sed econuerſo fuit motiuū ſapiētuꝫ vrbisſiue romane rei pu. Quia poſt expulſionem regūſtatuerūt conſules. Unde in pͥmo machabeoruꝫſcribit̉ īter alia cōmendabilia de romanis ꝙ cōmittunt vni homini magiſtratum ſuū ꝑ fingulosannos dn̄ari vniuerſe terre ſue ⁊ oēs obediūt vniCauſam aūt aſſignāt hiſtorie. Ut nec inſolēs diumaneret ⁊ moderatior cito ſuccurreret. Quaꝫ ꝗdem cām ph̓s ēt tāgit in ſcd̓o polliticoꝝ qꝛ mutare aliquādo pͥncipatum ac dignitatē magiſtratusꝑſonis idoneis. Diſtribuere cā ē maioris pacis īciuitate ⁊ in pollicia quacūqꝫ. Alia aūt cauſa aſſumit̉ ex vno pͥncipio ph̓i. 5. eth̓. Ubi dr̄ ꝙ pͥncipatus virum oſtēdit. Cōtingit enim interdum ꝑſonam aſſumptam ad dignitatē eē hoīem virtuoſum in gradu ſuo: ſed poſtqͣꝫ ſtatū pͥncipatꝰ accepiteleuat̉ in ſuꝑbiam ⁊ tyrannus efficit̉. Sicut accidit de ſaule de quo dr̄ in pͥmo regum: ꝙ quandoaſſumptꝰ ē in regem īter filios iſrl̓ nō erat meliorvir illo ⁊ ſolis duobꝰ annis in ſua ꝑmanſit innocetia. Poſtqͣꝫ aūt factꝰ tyrānuſ ⁊ deo inobediēs dictum ē ei ꝑ Samuelē. Quia abieciſti ſermonemdn̄i ⁊ nō obediſti voci eiꝰ abiecit te dn̄s ne ſis rex. Ampliꝰ aūt gradus ꝗdā ē in natura hoīs qͣꝫtuad virtutes ⁊ gr̄as. Quidā enī ſunt ab ſubiectōeꝫdiſpoſiti. Sed ad regimē minꝰ valent. Quidamaūt ecōuerſo. Ex tali gͦ opinionē qꝛ bonus ē ſubditus aſſumptꝰ ⁊ male regens ſi ꝑpetuet̉ cū pͥncipatu eſt cā ſciſſure ī ciuitatem ꝯueniens ē mutare rectores. Rurſus appetitꝰ honoris ineſt homini.