De vnitateintellectus

tiam ſuaꝫ ſicut alie ſubſtantie ſeparate. Neqꝫ etiam eſſet conueniens ꝙ ad intelligendū indigeretfantaſmatibus noſtris. Non eniꝫ inuenitur in rerum ordine ꝙ ſuperiores ſubſtantie ad ſuas principales perfectiones indigeant inferioribus ſubſtantijs ſicut nec corpora celeſtia formātur aut ꝑficiuntur ad ſuas operationes ex corꝑibus inferioribus. Magnam igitur improbitateꝫ continetſermo dicentis. ꝙ intellectus ſit quoddaꝫ principium ẜm ſubſtantiam ſeparatum ⁊ tamen ꝙ perſpecies a fantaſmatibus acceptas perficiatur ⁊ fiat actu intelligens.Is igitur cōſideratis quantuꝫ ad id quodIponunt intellectum non eſſe animaꝫ queeſt noſtri corporis forma neqꝫ partem iptius ſed aliquid ẜm ſubſtantiam ſeparatum: conſiderandum reſtat de hoc ꝙ dicunt intellectū poſſibilem eſſe vnum in omnibus. forte enī de agēte hoc dicere aliquam rōneꝫ haberet ⁊ multi ph̓ihoc poſuerunt. Nihil enī videtur inconueniensſequi ab vno agente multa perficiantur. Quēadmodū ab vno ſole perficiuntur oēs potentie viſiue animalium ad videndū qͣꝫuis etiaꝫ hoc nō ſitẜm intentionē ariſtotelis qui ponit intellectū agētem eſſe aliquid in anima. Unde cōparat ipſumlumini. Plato autem ponens intellectum vnuꝫſeparatum cōparauit ipſum ſoli vt themiſtius dicit. Eſt enī vnus ſol ſed plura lumina diffuſa a ſole ad videndum. Sed quicquid ſit de intellectuagente: dicere intellectum poſſibilem eſſe vnuꝫoīum hominum multipliciter impoſſibile apparet. ¶ Primo quidem qui ſi intellectus poſſibilis eſt quo intelligimus: neceſſe eſt dicere ꝙ homo ſingularis intelligens: vel ſit ipſe intellectusvel intellectus formaliter ei inhereat non quidēita ꝙ ſit forma corꝑis ſed quia eſt virtus anime q̄eſt forma corporis. Si quis auteꝫ dicat ꝙ hic homo ſingularis eſt ipſe intellectus: conſequens eſtꝙ h̓ homo ſingularis non ſit alius ab illo homineſingulari: ⁊ ꝙ omnes homines ſint vnus homonon quidem participatiōe ſpeciei ſed ẜm vnumindiuiduum. Si vero intellectus ineſt nobis formaliter ſicut iam dictum eſt: ſequitur ꝙ diuerſorum corpoꝝ ſunt diuerſe aīe. Sicut enim homoeſt ex corpore ⁊ anima: ita hic homo .ſ. calias autſortes eſt ex hoc corpore ⁊ ex hac anima. Si aūtanime ſunt diuerſē ⁊ intellectus poſſibilis eſt virtuſ anime qua anima īteliigit: oportet ꝙ differatnumero quia nec fingere poſſibile eſt ꝙ diuerſaꝝrerum ſit vna numero virtus. Si quis auteꝫ dicat ꝙ homo intelligit per intellectum poſſibileꝫſicut per aliquid ſui qd̓ tamen eſt parſ eius nō vtforma ſed ſicut motor: iam oſtenſum eſt ſupra ꝙhac poſitione facta nullo modo poteſt dici ꝙ ſor.intelligat. Sed dicimus ꝙ ſortes intelligit per hͦ

ꝙ intellectus intelligit licet intellectus ſit ſolummotor: ſicut homo videt per hoc ꝙ oculus videtEt vt ſimilitudinē ſequamur ponat̉ ꝙ omniumhominū ſit vnus oculus numero: inquirendū reſtat vtrū omnes hoīes ſint vnus videns vel multi videntes. ¶ Ad cuiꝰ veritatis inquiſitionē cōſiderare oportet ꝙ aliter ſe habet de primo mouente ⁊ aliter de inſtrumento. Si enim multi homines vtantur vno ⁊ eodem inſtrumēto numero dicentur multe operationes: puta cum multivtuntur vna machina ad lapidum proiectioneꝫvel eleuationē. Si vero principale agēs ſit vnūqd̓ vtatur multis inſtrumentis: nihilominꝰ operans eſt vnum: ſed forte oꝑatōes diuerſe propterdiuerſa inſtrumenta. Aliquando autem eſt operatio vna licet ad eam multa inſtrumēta requirātur. Sic igitur vnitas operantis attenditur nonẜm inſtrumenta: ſed ẜm principale agens quodvtitur inſtrumentis. ¶ Predicta igitur poſitione facta: ſi oculus eſſet principale in homine quivt eretur omnibus potentijs anime ⁊ ꝑtibus corporis quaſi inſtrumentis multi habentes vnumoculum eſſent vnus videns. Si ergo oculus nonſit principale hoīs ſed aliquid ſit eo principaliusquod vtitur oculo quod diuerſificatur in diuerſiseſſent quidē multi videntes ſed vno oculo. Manifeſtū eſt autē ꝙ intellectus eſt id qd̓ eſt principale in homine ⁊ quod vtitur omnibꝰ potētijs aīme⁊ mēbris corporis tanqͣꝫ organis ꝓpter hoc ariſt.ſubtiliter dixit ꝙ homo eſt intellectus maxime.Si igitur ſit vnus intellectus oīum ex neceſſitate̓ ſequitur ꝙ ſit vnus intelligens ⁊ per cōſequēsvnus volens ⁊ vnus vtens pro ſue volūtatis arbitrio oībus illis ẜm que hoīes diuerſificant̉ ad īuicem. Et ex hoc vlterius ſequitur ꝙ nulla differentia ſit inter homines quantum ad liberaꝫ voluntatis electionem: ſed eadem ſit oīum ſi intellectus apud quem ſolum reſidet principalitas ⁊dominiū vtendi omnibus alijs eſt vnus ⁊ idemin diuerſis hominibus quod eſt manifeſte falſuꝫ⁊ impoſſibile. ¶ Re pugnat enim hijs que apparent ⁊ deſtruit totam ſcientiam moralem: ⁊ omnia que pertinent ad conuerſationem ciuileꝫ queeſt omnibus naturalis vt ariſtoteles dicit. Ad hͦſi omnes homines intelligunt vno intellectu qualitercūqꝫ eis vniatur: aut vt forma ſiue vt motorde neceſſitate ſequitur ꝙ omniū hominū ſit vnūnumero ipſum intelligere quod eſt ſimul ⁊ reſpectu vnius intelligibilis. Puta ſi ego intelligo lapidem ⁊ tu ſimiliter oportebit ꝙ vna ⁊ eadeꝫ ſitītellectualis operatio ⁊ mei ⁊ tui. Non enī poteſteſſe eiuſdem actiui principij ſiue ſit forma ſiue ſitmotor reſpectu eiuſdeꝫ obiecti: niſi vna numerooperatio eiuſdem ſpeciei in eodeꝫ tempore. Ndmanifeſtum eſt ex his que philoſophus determi