QuintumdecimumO puſculum
ducatur:: edificatorē malū dicimꝰ ſi in arte edificandi deficiat. Neqꝫ igit̉ malum inqͣꝫtum huiuſmodi principiū actiuū habet: neqꝫ principiū actiuum eſſe pōt: ſed cōſequit̉ ex defectu alicuiꝰ agentis. ¶ Scd̓o vero impoſſibile eſt corpus aliqd̓ ītellectū eſſe aut vim intellectiuā habere. Intellectus enī neqꝫ corpus eſt: neqꝫ corꝑis actus. Alioquin nō eſſet oīum cognoſcitiuꝰ vt improbat ph̓sin. 3. de aīa. Si igit̉ primū pͥncipiū cōfitētur vimintellectiuā habere qd̓ ſentiunt oēs qui de deo loquūtur: impoſſibile eſt primū pͥncipiū eſſe aliꝗccorꝑale. ¶ Tertio vero manifeſtū eſt ꝙ bonū hꝫbet finis rōnem. hoc enī bonū dicimꝰ in quod appetitus tendit. Oīs aūt gubernatio eſt ẜm ordiniin aliquē finem ẜm cuius rōnem ea que ſunt ad fnē ordinant̉ in ip̄m. Omnis igitur gubernatio ēẜm rōneꝫ boni. Non pōt igitur eſſe nec gubernatio nec principatꝰ aliquis ſeu regimē malū inquētum eſt malū. Fruſtra igit̉ poſuerūt duo regna vprincipia cuius vnū bonoꝝ aliud aūt maloꝝ eſtUidetur aūt hic error ꝓueniſſe ſicut ⁊ alij ſupradicti: ex eo ꝙ ea que circa ꝑticulares cās ꝯſiderauerūt conati ſunt in vniuerſalē reruꝫ cām trāſferre.Uiderūt enī ꝑticulares effectus cōtrarios ex contrarijs ꝑticularibꝰ cauſis ꝓcedere: ſicut ꝙ ignis calefacit: aqua vero infrigidat. Un̄ crediderūt ꝙ h̓ꝓceſſus a cōtrarijs effectibꝰ in cōtrarias cauſasnon deficiat: vſqꝫ ad prima reꝝ principia. Et qꝛoīa cōtraria cōtineri vidētur ſub bono ⁊ malo inquātū cōtrarioꝝ ſemꝑ vnū eſt deficiēs vt nigrum⁊ amarū: aliud vero ꝑfectū vt dulce ⁊ albū: ideoeſtimauerūt ꝙ prima oīum actiua principia ſintbonū ⁊ malum. ¶ Sed manifeſte defecerunt incōſiderādo cōtrarioꝝ naturā. Non enī contrariaoīno diuerſa ſunt: ſed ẜm aliꝗd quidē cōueniūt ſaliquid aūt differunt. Cōueniūt enī in genere. differunt aūt ẜm dr̄ias ſpecificas. Sicut igit̉ cōtrarioꝝ ſunt ꝯtrarie cāe ꝓprie ẜm ꝙ ſpecificis differētijs differunt: it a eoꝝ oꝫ eſſe vnā cām cōem totius generis in quo cōueniūt. Cauſa aūt cōis prior ⁊ ſuperior eſt ꝓprijs cauſis ꝑticularibꝰ. Quātoenī eſt aliqua cauſa ſuꝑior: tanto virtus eius maior eſt ⁊ ad plura ſe extendens. Relinquit̉ igiturcōtraria nō eſſe prima rerū actiua principia ſꝫ oīum eſſe vnā primā cām actiuam.¶ Ꝙ oēs ſubſtātie ſeꝑate: unt adeo producte.CA. XVII.Uia igit̉ on̄ſum eſt quid de ſūbſtātijs ſpiritualibꝰ p̄cipu ph̓i plato ⁊ ariſtoteles ſenſerunt quātū ad earū originē cōditionē nature diſtinctiōis ⁊ gubernatiōis ordinē: ⁊ in quoab eis alij errātes diſſenſerūt: reſtat on̄dere quidde ſingulis habeat xp̄iane religiōis aſſertio. Adquod oſtendendū vtemur p̄cipue diouyſij docūmentis: qui ſuꝑ alios ea que ad ſpūales ſb̓as per
Quintumdecimumtinent excellētius tradidit. ¶ Primū quidē igit̉circa ſpūaliū ſb̓arū originē firmiſſime docet xp̄iana traditio oēs ſpūaleſſb̓as ſic̄ ⁊ ceteraſ creaturaſa deo eē ꝓductas: ⁊ hoc quidē canonice ſcriptureauctoritate ꝓbatur. In p̄s. n. dicit̉. Laudate euꝫoēs angeli eius. Laudate eū oēs virtutes eiꝰ. Etenumeratis alijs creaturis ſubditur. Quia ipſedixit ⁊ facta ſunt ipſe mādauit ⁊ creata ſunt. Sed⁊ dio. 4. c. cele. ierar. Hāc originē ſubtiliter explicat dicens: primū illud dicere verū eſt: ꝙ bonitate vniuerſali ſuꝑ eēntialis diuinitas eoꝝ que ſunteēntias ſubſtituens adeſſe adiunxit. Et poſt pauca ſubdit ꝙ ipſe celeſtes ſubſtantie ſunt primo: ⁊multipliciter in ꝑticipatiōe dei facte. Et in quarto capl̓o de di. no. dicit ꝙ ꝓpter diuiue bonitatisradios ſubſtituerūt intelligibiles ⁊ intellectualeſoēs ſubſtātie: ⁊ v̓tutes ⁊ oꝑatiōes. Propter iſtosſunt ⁊ viuūt ⁊ vitā hn̄t in deficientē. Ꝙ aūt a deoīmediate ꝓducte ſint oēs ſpūales ſubſtātie ⁊ nonſolū ſup̄me exp̄ſſit ī ꝗnto capl̓o de di. nō. Sanctiſſime inquit ⁊ ꝓueectiſſime virtutes exn̄tes: ⁊ ſic̄in veſtibulis ſuꝑſubſtantialis trinitatis collocateab ipſa ⁊ in ipſa ⁊ eſſe ⁊ deiformiter eſſe habent ⁊poſt illas ſubiecte .i. inferiores ſup̄mis ſubiecte. īinferiori mō eſſe hn̄t a deo ⁊ extreme .i. infime extreme .i. infimo mō ſicut ad angelos. ſicut ad noſaūt ſuꝑ mūdane. Per qd̓ dat ītelligere ꝙ oēs ſpiritualiū ſb̓arum ordines ex dīna diſpōne inſtituūtur nō ex hoc ꝙ vna earuꝫ cauſetur ab alia. Et hͦexpreſſius in. 4. c. cele. ierar. ſane eſt inquit oīumcāe ⁊ ſuꝑ oīa bonitatis ꝓpriū ad cōionē ſuam ea q̄ſunt vocare ſicut vnicuiqꝫ eoꝝ que ſunt ex ꝓpriadiffinit̉ analogia. Unāquāqꝫ .n. rem conſtituit inordine qui cōpetit ſue nature. ¶ Similiter etiaꝫxp̄iane religioni repugnat ꝙ ſpūales ſubſtātie abalio ⁊ alio principio habeāt bonitatē ⁊ eſſe ⁊ vitaꝫ⁊ alia huiuſmodi que ꝑtinēt ad earuꝫ ꝑfectionemNam in canonica ſcriptura vni ⁊ eidē deo attribuit̉ eēntia bonitatis ⁊ ꝙ ſit ip̄m eſſe. Unde dicitur Mat. 19. Unus eſt bonꝰ deus ꝙ aūt ſit ip̄m eēpatet. Nā Exo. 3. Querēti moyſi qd̓ eēt nomē d̓irn̄dit dn̄s. Ego ſuꝫ qui ſum. Et ſimiliter ꝙ ſit ip̄aviuētiū vita. vn̄ dicit̉ Deutero. 30. Iſe eſt eniꝫvita tua. Et hāc quidē veritatē exp̄ſſe diony. tradit. 5. ca. de diui. noībꝰ dicens. ꝙ ſacra doctrinanon aliud eſſe bonū dicit ⁊ aliud exiſtens ⁊ aliudvitā aūt ſapīam neqꝫ multas cās ⁊ alioꝝ alias ꝓductiuas deitates excedētes ⁊ ſubiectas. In quoremouet opinionē platenicoꝝ qui ponebāt ꝙ ip̄aeēntia bonitatis erat ſūmuſ deꝰ: ſub quo erat aliꝰdeus qui eſt ipſum eſſe ⁊ ſic de alijs vt ſupra d̓cm̄eſt. Subdit aūt ſed vniꝰ .ſ. deitatis dicit eſſe omnes bonos ꝓceſſus. qꝛ .ſ. ⁊ eſſe ⁊ viuere: ⁊ oīa aliahuiuſmodi a ſūma deitate ꝓcedunt in res. Hocetiam diffuſius explicat in. xi. ca. de di. no. dicēs