Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Opuſculum.xv.

cipatiua ipſius eſſe a deo ẜꝫ quendā propriū modum. Inuenitur igitur in ſubſtantia compoſita exmateria ⁊ forma duplex ordo. Unus quidē ipſiuſmaterie ad formā. alius autem ipſius rei iam cōpoſite ad eſſe participatum. Non eniꝫ eſt eſſe reineqꝫ forma eius: neqꝫ materia ipſius ſed aliquidadueniens rei per formam. Sic igitur in rebusex materia ⁊ forma compoſitis materia quidemẜm ſe cōſiderata ẜm moduꝫ ſue eſſentie habet eēin potentia ⁊ hoc ipſum eſt ei ex aliqua ꝑticipatione primi entis. Caret vero ẜm ſe conſiderata formā per quam ꝑticipat eſſe in actu ẜm ꝓpriū modum. Ipſa vero res compoſita in ſui eēntia conſiderata iam habet formā eſſe. ſed ꝑticipat eſſe ꝓprium ſibi per formā ſuam. Quia igitur materiarecipit eſſe determinatū actualē per formā ⁊ nonecōuerſo nihil ꝓhibet eſſe aliquā formā que recipiat eſſe in ſe ipſa non in aliquo ſubiecto. Nō eniꝫcauſa dependet ab effectu: ſed potius econuerſoIpſa igit̉ forma ſic per ſe ſubſiſtens eſſe ꝑticipat īſe ipſa: ſicut forma materialis in ſubiecto. Si igitur per hoc ꝙ dico non ens remoueatur ſolū eſſein actu: ipſa forma ẜm ſe cōſiderata eſt non ens:ſed eſſe ꝑticipans. Si autē non ens remoueat nōſolum ip̄m eſſe in actu: ſed etiam actū ſeu formaper quā aliquid ꝑticipat eſſe: ſic materia eſt nonens: forma vero ſubſiſtens non eſt nō ens: ſed eſactus qui eſt forma ꝑticipatiua vltimi actus queſt eſſe. Patet igitur in quo differt potentia queſubſtantijs ſpūalibus a potētia que eſt in materiaNam potētia ſubſtātie ſpūalis attendit̉ ſoluꝫ ẜmordinem ipſius ad eſſe. Potentia vero materieẜm ordinē ⁊ ad formā ⁊ ad ſpēm eſſe. Si quis attem vtrūqꝫ materiā eſſe dicat. Manifeſtū eſt ꝙequiuoce materiā noīabit. Quinte vero rōnisſolutio iam ex dictis apparet. Quia enī ſubſtātiaſpūalis eſſe ꝑticipat non ẜm ſue cōitatis infinitatē ſicut eſt in primo principio: ſed ẜm ꝓpriuꝫ modū ſue eēntie: manifeſtū eſt ꝙ eſſe eius non eſt infinitū ſed finitum. Quia tamē ipſa forma non eſt ꝑticipata in materia: ex hac ꝑte nō finitur per modum quo finiuntur forme in materia exiſtentes.Sic igitur apparet gradus quidam infinitatiſ inrebus. Nam materiales ſubſtātie finite quidemſunt dupliciter .ſ. ex ꝑte forme que in materie recipitur: ⁊ ex ꝑte ipſius eſſe qd̓ ꝑticipat ẜm ꝓpriuꝫmodum: quaſi ſuperius ⁊ inferius finita exiſtensSubſtātia v̓o ſpūalis eſt quidē finita ſuꝑiꝰ inqͣꝫtia primo principio ꝑticipat eſſe ẜm ꝓpriū moduꝫeſt aūt aliquo mō infinita inferius inqͣꝫtū nō ꝑticipat̓ in ſubiecto. Primū v̓o principiū qd̓ deus eſt:eſt oībus modis infinitum. Opiniones dicētiū ſb̓as immaͣles cāꝫ ſui eſſenon habet̉ ⁊ eius reprobatio. CA. IX

Icut aūt p̄dicta poſitio circa ꝯditionē ſpiritualiū ſubſtātiaꝝ a ſnīa platōnis ⁊ ariſtotelis deuiat eis īmaͣlitatis ſimplicitateꝫauferēs ita ⁊ circa modū exn̄di ip̄arū aliqui a veritate deuiaſſe īueniūtur auferētes earū origineꝫa primo ⁊ ſūmo auctore. In quo inueniūtur diuerſi hoīes tripliciter erraſſe. Quidam enī poſuerūtp̄dictas ſb̓as oīno cām ſui eſſe nō habere. Quidāpoſuerūt eas quidē eēndi cām habere: nō tn̄ īmediate oēs eas ꝓcedere a ſūmo ⁊ primo pͥncipio:ſed quādā ſerie ordinis īferiores eaꝝ a ſuꝑioribꝰeſſendi originē habere. Alij vero ꝯfitentur oēs qdem huiuſmodi ſb̓as īmediate eēndi habere originē a primo pͥncipio: ſed in ceteris que de eis dicunt̉ puta ꝙ ſunt viuētes intelligētes ⁊ alia huiuſmodi: ſuperiores īferioribꝰ cās exiſtere. Primūquidē igit̉ ſpūaleſ ſb̓as oīno in cauſatas eſſe exiſtimāt huius opinionē ſumētes ex his ẜm materiācauſant̉: vtētes cōi ſuppōne naturali philoſophorum pro principio ex nihilo nihil fieri. Hoc aut ēvidet̉ fieri qd̓ hꝫ cām ſui eē. Quicꝗd igitur ſui eēcām hꝫ oꝫ illud ex alio fieri. Hoc aūt ex quo aliꝗdſit: ē materia. Si igitur ſpūales ſubſtātie materiam non habent ꝯn̄s videt̉ eas oīno cām ſui eſſe n̄habere. Rurſus fieri moueri qd̓dam eſt vel mutari. Mutatiōis aūt omnis ⁊ motus ſubiectū aliqd̓ eſſe oportet. Eſt enī motus actus exn̄tis in potentia. Sportet igitur omni ei qd̓ ſit ſubiectū aliqd̓ p̄exiſtere. Spuales igit̉ ſubſtātie ſi īmaͣles ſūtfacte eſſe nō pn̄t. Itē in qualibet factiōe cū ꝑuenit̉ad factū eē vltimū nō remanet aliꝗd fieri. Sicutnec poſt vltimū motū eē remanet moueri. Uidemꝰ aūt in his que generātur ꝙ vnūqd̓qꝫ eoꝝ tuncfactū eē dicit̉ qͣſi terminata factiōe qn̄ accipit formā. Eſt .n. forma gna̓tiōis terminꝰ. Adepta igit̉forma nō reſtat aliꝗd fiendū. Habēs igit̉ formaꝫnō ſit ens: ſed eſt ens ẜm ſuam formā. Si igit̉ aliꝗd ſit ẜm ſe forma: hoc nō ſit ens. Spūales auteꝫſubſtātie ſunt q̄dā forme ſubſiſtētes vt ex p̄miſſismanifeſtū eſt: nō igit̉ ſpūales ſubſtantie ſui eē cāꝫhabēt quaſi ab alio facte. Poſſet aliquis ad hͦargumētari ex opinionibꝰ ariſtotelis ⁊ plationisqui huiuſmodi ſubſtantias ponunt eſſe ſempiternas. Nullū aūt ſempiternū videt̉ eē factū: qꝛ ensfit ex nō ente ſicut albū ⁊ nō albo. vn̄ videt̉ ꝯn̄s vtqd̓ ſit prius nō fueri. Sic igitur ꝯn̄s eſt ſi ſpūalesſubſtātie ſūt ſempiterne: ꝙ n̄ ſint facte: nec hēantſui eē pͥncipiū ⁊ cām. Sꝫ ſi ꝗs diligēter cōſideretab eadē radice īueniet hāc opinionē ꝓcedere: ⁊ p̄dictā: qꝛ maͣꝫ ſpūalibꝰ ſubſtātis adhibet. ꝓceſſitenī ſupͣdcā opīo ex hͦ ꝗdē ꝙ ſpūales ſb̓as eiuſdē rōnis et exiſtimauit cū maͣlibꝰ ſb̓ſtātijſ q̄ ſēſu ꝑcipiūt̉qd̓ ē eoꝝ ꝗ imaginationē trāſcēde̓ n̄ valent. Sic ⁊iſta opīo ex hͦ vr̄ ꝓcede̓ ꝙ eleuari nō p̄t ītellectꝰ adintuēdū aliū modū candi qͣꝫ iſtū qui ꝯuenit mate-

Iiipelis