Druckschrift 
3 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber

Adhuc qd̓ configuratur alicui conſtituit̉ exactōe eius cui ꝯfiguratur: ſicut cera ꝯfiguraturſigillo accipit hāc cōfigurationē ex īpreſſiōe ſigilli: conſtat at corpꝰ hoīs cuiuſlibet aīalis eſſepͥe aīe configuratū. talis eſt enim organoꝝ diſpoſitio qualis cōpetit ad operationes aīe eas exercendas. corpus igitur formatur ex actōe aīe. vnd̓etiā Aꝝ. dicit ī ẜo de aīa aīa ē efficiēs corporis: hoc āt eēt niſi aīa eēt in ſeīe: corpꝰ virtutē que eſt in ſeīe ꝯſtituit̉. eſt igr̄ aīa humana inſemine hominis: ita ex deciſione ſeminis origi hꝫ. Item nihil uiuit niſi per aīam: ſemē ateſt viuū: quod pꝫ ex tribus: primo quideꝫ qꝛ a uiuente deciditur. ẜo qꝛ in ſeīe apparet calor uitaliſ oꝑatio uite que ſūt rei uiuentis indicia: t̓tio qͥaſeīa pl̓antarū terre mandata niſi in ſe uitam haberent: ex terra que eſt exanimis poſſent caleſcere ad uiuendū. ē igitur aīa in ſeīe: ſic ex deciſione ſeīs vitam habet originem capit Amp̄.ſi aīa non ē an̄ corpus ut oſtenſū ē neqꝫ incipit ſeīs deciſione: ſequitur pͥus formet̉ corpuſpoſtea ei infūdatur aīa de nouo creata: ſed ſi hoceſt uerum ſeqͥtur ulterius aīa ſit ꝑꝑ corpus: qd̓enī eſt ꝓpter aliud īuenitur eo poſterius: ſic̄ ueſtimēta fint propter hoīeꝫ: hoc autem eſt falſuꝫ:magis eſt corpus propter aīam: finis enim ſempernobilior eſt: oportet igitur dicere anima ſimul deciſione ſeminis oriatur. Solutio rōnum premiſſaꝝ. LXXXIXD facilioreꝫ ueropremiſſaꝝ rōnuꝫ ſolutionē premittēda ſūt quedā ad exponēdū ordinēceſſum generationis humane generaliter aīalisPrimo itaqꝫ ſciendū ē falſā eſſe opīonem qͦrūdādicētiū oꝑa uite que apparent in embrione an̄ultimū cōplemētū non ſūt ex aliqua anima ul̓tute anime in eo exn̄te ſed ex aīa matris: ſi .n. hoceſſet ueꝝ embrio eſſet aīal aīal ex aīa corpore ꝯſtet: oꝑationes etiā uite ꝓueniunta pͥncipio actiuo extrinſeco ſꝫ ab intranea v̓tute īquo precipue a uiuētibꝰ uiuētia uident̉ diſcerni quoꝝ ē ꝓpriū moue̓ ſe ipſa: qd̓ .n. nutrit̉ aſſimimilat ſibi nutrimētū. vn̄ oꝫ in nutrito eſſe v̓tuteꝫnutritionis actiuā: agens ſibi ſil̓e agat: ml̓toeſt hoc manifeſtiꝰ in operibus ſenſus. uidereaudire conuenit alicui v̓tutē aliquā in ip̄o exn̄tem in alio: vnde embrio inueniatur nutriri ante ultimū ꝯplemētum: etiā ſentire pōthoc attribui aīe matris. Nec tn̄ pōt dici in ſeīeab ip̄o pͥncipio ſit aīa ẜm ſuā eſſentiā ꝯpletaꝫ: cuius tn̄ oꝑationes apparent ꝓpter organorumdefectu: aīa uniatur corpori ut forma: non

vnitur niſi corꝑi cuiꝰ eſt ꝓprie actuſ: ē aūt aīa actꝰcorꝑis organici: eſt igit̉ an̄ orgāizationē corꝑisin ſemīe aīa actu: ſed ſoluꝫ potētia ſiue v̓tute: vn̄Aꝝ. dicit ī ſcd̓o de aīa ſemē fructuſ ſic ſūt potentia vitam hn̄tia abijciunt aīam .i. anima carent tamē id cuiꝰ anima eſt actus ſit potentiavitam hn̄s tamē abijciens aīam. ſeq̄retur etiāſi a pͥncipio aīa eſſet in ſemīe generatio aīalis eſſet ſolū per deciſionem ſicut ē in aīalibus anuloẜ ex uno fiunt duo: ſemē .n. ſi ſtatim eſt deciſūanimā haberet. iaꝫ haberet formā ſubāleꝫ. omīsaūt generatio ſubālis p̄cedit formā ſubālem noneaꝫ ſeqͥtur. ſi que v̓o trāſmutatōes for̄am ſubāleꝫſequūtur. ordinātur ad gn̄ati: ſed ad bn̄ipſius: ſic igit̉ gnaͣtio animaliſ ꝯpleretur in ip̄a deciſione ſemīs: oēs aūt tranſmutationes ſequenteseēt ad gn̄ationē īꝑtinentes. Sed adhuc magis ēridiculuꝫ. ſi hoc de aīa rōnali dicatur: quia impoſſibile eſt ut diuidatur ẜm diuiſioneꝫ corporisad hoc ut in deciſo ſemīe eſſe poſſet: tu qꝛ ſequeretur in oībus pollutionibꝰ ex qͥbus ꝯceptus nonſeqͥtur nihilominus rōnales aīe multiplicarētur.Neqꝫ etiam dici pōt qd̓ quidem dicūt: ſi a pͥncipio deciſionis in ſemīe ſit aīa actu ſed v̓tutepter deficientiam organorū: tn̄ ipſā met v̓tutē ſeiſqd̓ eſt corpus organizabile ſi organizatuꝫꝓportionaliter ſemī animā in potētia ſed non actu: quia vita plāte pauciora requirit ogana ꝙͣvita animal̓: pͥmo ſemine ſufficiēter ad vitā plāteorganizato ip̄aꝫ p̄dictam v̓tutē fieri animā uegetabilem: deinde organis magis perfectis multiplicatis eādeꝫ ꝑduci ut ſit anima ſenſitiua: vlteriꝰaūt forma organorū ꝑfecta eādam aīaꝫ fieri rationalem: qͥdem actionē v̓tutis ſemīs ſed ex influxu exterioris agentis: ꝓpter quod ſuſpicanturAꝝ. dixiſſe intellectū ab extrinſeco in libro degeneratione aīaliuꝫ. Scd̓m .n. hanc pōnem ſq̄ret̉ aliqua v̓tus eadē nūero nunc eſſet anīa vegetabilis tantū poſtmodū anima ſenſitiua: ſic ip̄aforma ſubālis ꝯtinue magis ac magꝭ perficeret̉:vlterius ſequeret̉ ſimul ſed ſucceſſiue educeretur forma ſubālis de potētia in actū: vlterius generatio eſſet motus ꝯtinuꝰ ſicut alt̓atio:omnia ſūt impoſſibilia in natura. Sequeret̉ etiāadhuc maius incōueniēs .ſ. aīa rōnalis eēt mortalis. nihil .n. formaliter alicui rei corruptibili adueniēs facit ip̄m eſſe incorruptibile naturaꝫ: alias corruptibile mutaretur in īcorruptibile quodeſt impoſſibile differant ẜm genus ut dicit̉ ī. x.metaph̓. ſubā aūt anime ſēſibilis ponatur eſſe accn̄s generata a corꝑe generato ī ꝓceſſu p̄dicto: de neceſſitate eſt corruptibilis ad corruptiōeꝫcorꝑis: ſi igitur ipſa met fit rationalis quodaꝫ lumine intrinſecꝰ īducto quod formaliter ſe habetad ipſam. eſt .n. ſenſitiuū potententia ītellectiuuꝫ: