Liber
¶ Adhuc qd̓ configuratur alicui conſtituit̉ exactōe eius cui ꝯfiguratur: ſicut cera q̄ ꝯfiguraturſigillo accipit hāc cōfigurationē ex īpreſſiōe ſigilli: conſtat at corpꝰ hoīs ⁊ cuiuſlibet aīalis eſſe ꝓpͥe aīe configuratū. talis eſt enim organoꝝ diſpoſitio qualis cōpetit ad operationes aīe ꝑ eas exercendas. corpus igitur formatur ex actōe aīe. vnd̓etiā Aꝝ. dicit ī ẜo de aīa ꝙ aīa ē efficiēs cā corporis: hoc āt nō eēt niſi aīa eēt in ſeīe: nā corpꝰ ꝑ virtutē que eſt in ſeīe ꝯſtituit̉. eſt igr̄ aīa humana inſemine hominis: ⁊ ita ex deciſione ſeminis originē hꝫ. ¶ Item nihil uiuit niſi per aīam: ſemē ateſt viuū: quod pꝫ ex tribus: primo quideꝫ qꝛ a uiuente deciditur. ẜo qꝛ in ſeīe apparet calor uitaliſ⁊ oꝑatio uite que ſūt rei uiuentis indicia: t̓tio qͥaſeīa pl̓antarū terre mandata niſi in ſe uitam haberent: ex terra que eſt exanimis nō poſſent caleſcere ad uiuendū. ē igitur aīa in ſeīe: ⁊ ſic ex deciſione ſeīs vitam habet ⁊ originem capit ¶ Amp̄.ſi aīa non ē an̄ corpus ut oſtenſū ē neqꝫ incipit eēcū ſeīs deciſione: ſequitur ꝙ pͥus formet̉ corpuſ ⁊poſtea ei infūdatur aīa de nouo creata: ſed ſi hoceſt uerum ſeqͥtur ulterius ꝙ aīa ſit ꝑꝑ corpus: qd̓enī eſt ꝓpter aliud īuenitur eo poſterius: ſic̄ ueſtimēta fint propter hoīeꝫ: hoc autem eſt falſuꝫ: nāmagis eſt corpus propter aīam: finis enim ſempernobilior eſt: oportet igitur dicere ꝙ anima ſimulcū deciſione ſeminis oriatur.¶ Solutio rōnum premiſſaꝝ. LXXXIXD facilioreꝫ ueropremiſſaꝝ rōnuꝫ ſolutionē premittēda ſūt quedā ad exponēdū ordinē ⁊ ꝓceſſum generationis humane ⁊ generaliter aīalisPrimo itaqꝫ ſciendū ē falſā eſſe opīonem qͦrūdādicētiū ꝙ oꝑa uite que apparent in embrione an̄ultimū cōplemētū non ſūt ex aliqua anima ul̓ v̓tute anime in eo exn̄te ſed ex aīa matris: ſi .n. hoceſſet ueꝝ iā embrio nō eſſet aīal cū oē aīal ex aīa⁊ corpore ꝯſtet: oꝑationes etiā uite nō ꝓueniunta pͥncipio actiuo extrinſeco ſꝫ ab intranea v̓tute īquo precipue a nō uiuētibꝰ uiuētia uident̉ diſcerni quoꝝ ē ꝓpriū moue̓ ſe ipſa: qd̓ .n. nutrit̉ aſſimimilat ſibi nutrimētū. vn̄ oꝫ in nutrito eſſe v̓tuteꝫnutritionis actiuā: cū agens ſibi ſil̓e agat: ⁊ ml̓toeſt hoc manifeſtiꝰ in operibus ſenſus. nā uidere ⁊audire conuenit alicui ꝑ v̓tutē aliquā in ip̄o exn̄tem nō in alio: vnde cū embrio inueniatur nutriri ante ultimū ꝯplemētum: ⁊ etiā ſentire nō pōthoc attribui aīe matris. Nec tn̄ pōt dici ꝙ in ſeīeab ip̄o pͥncipio ſit aīa ẜm ſuā eſſentiā ꝯpletaꝫ: cuius tn̄ oꝑationes nō apparent ꝓpter organorumdefectu: nā cū aīa uniatur corpori ut forma: non
vnitur niſi corꝑi cuiꝰ eſt ꝓprie actuſ: ē aūt aīa actꝰcorꝑis organici: nō eſt igit̉ an̄ orgāizationē corꝑisin ſemīe aīa actu: ſed ſoluꝫ potētia ſiue v̓tute: vn̄Aꝝ. dicit ī ſcd̓o de aīa ꝙ ſemē ⁊ fructuſ ſic ſūt potentia vitam hn̄tia ꝙ abijciunt aīam .i. anima carent cū tamē id cuiꝰ anima eſt actus ſit potentiavitam hn̄s nō tamē abijciens aīam. ſeq̄retur etiāſi a pͥncipio aīa eſſet in ſemīe ꝙ generatio aīalis eſſet ſolū per deciſionem ſicut ē in aīalibus anuloẜꝙ ex uno fiunt duo: ſemē .n. ſi ſtatim cū eſt deciſūanimā haberet. iaꝫ haberet formā ſubāleꝫ. omīsaūt generatio ſubālis p̄cedit formā ſubālem noneaꝫ ſeqͥtur. ſi que v̓o trāſmutatōes for̄am ſubāleꝫſequūtur. nō ordinātur ad eē gn̄ati: ſed ad bn̄ eēipſius: ſic igit̉ gnaͣtio animaliſ ꝯpleretur in ip̄a deciſione ſemīs: oēs aūt tranſmutationes ſequenteseēt ad gn̄ationē īꝑtinentes. Sed adhuc magis ēridiculuꝫ. ſi hoc de aīa rōnali dicatur: tū quia impoſſibile eſt ut diuidatur ẜm diuiſioneꝫ corporisad hoc ut in deciſo ſemīe eſſe poſſet: tu qꝛ ſequeretur ꝙ in oībus pollutionibꝰ ex qͥbus ꝯceptus nonſeqͥtur nihilominus rōnales aīe multiplicarētur.Neqꝫ etiam dici pōt qd̓ quidem dicūt: ⁊ ſi a pͥncipio deciſionis in ſemīe nō ſit aīa actu ſed v̓tute ꝓpter deficientiam organorū: tn̄ ipſā met v̓tutē ſeiſqd̓ eſt corpus organizabile ⁊ ſi nō organizatuꝫ eēꝓportionaliter ſemī animā in potētia ſed non actu: ⁊ quia vita plāte pauciora requirit ogana ꝙͣvita animal̓: pͥmo ſemine ſufficiēter ad vitā plāteorganizato ip̄aꝫ p̄dictam v̓tutē fieri animā uegetabilem: deinde organis magis perfectis ⁊ multiplicatis eādeꝫ ꝑduci ut ſit anima ſenſitiua: vlteriꝰaūt forma organorū ꝑfecta eādam aīaꝫ fieri rationalem: nō qͥdem ꝑ actionē v̓tutis ſemīs ſed ex influxu exterioris agentis: ꝓpter quod ſuſpicanturAꝝ. dixiſſe intellectū ab extrinſeco eē in libro degeneratione aīaliuꝫ. Scd̓m .n. hanc pōnem ſq̄ret̉ꝙ aliqua v̓tus eadē nūero nunc eſſet anīa vegetabilis tantū ⁊ poſtmodū anima ſenſitiua: ⁊ ſic ip̄aforma ſubālis ꝯtinue magis ac magꝭ perficeret̉: ⁊vlterius ſequeret̉ ꝙ nō ſimul ſed ſucceſſiue educeretur forma ſubālis de potētia in actū: ⁊ vlteriusꝙ generatio eſſet motus ꝯtinuꝰ ſicut ⁊ alt̓atio: q̄omnia ſūt impoſſibilia in natura. Sequeret̉ etiāadhuc maius incōueniēs .ſ. ꝙ aīa rōnalis eēt mortalis. nihil .n. formaliter alicui rei corruptibili adueniēs facit ip̄m eſſe incorruptibile ꝑ naturaꝫ: alias corruptibile mutaretur in īcorruptibile quodeſt impoſſibile cū differant ẜm genus ut dicit̉ ī. x.metaph̓. ſubā aūt anime ſēſibilis cū ponatur eſſeꝑ accn̄s generata a corꝑe generato ī ꝓceſſu p̄dicto: de neceſſitate eſt corruptibilis ad corruptiōeꝫcorꝑis: ſi igitur ipſa met fit rationalis quodaꝫ lumine intrinſecꝰ īducto quod formaliter ſe habetad ipſam. eſt .n. ſenſitiuū potententia ītellectiuuꝫ: