Tentilogium
Exempla ſunt plurima de ſono et de viſibilibus radioſis. ¶ Conceptiones exteriorum ſenſuū iudicantur falſe turpes etdiſtorte ex tribus principaliter/ quoꝝ primū eſt indiſpoſitio organi vel ventriculiquo fit conceptio. Alterū eſt indiſpoſitiomedij ꝑ quod ſpecies obiectoꝝ trāſeūt adſenſus. Certiū eſt diſtantia obiectoꝝ ꝑ ꝓpinquū vel remotū improportionata.¶ Sequitur tertiapartitio. De cōceptibꝰ interioꝝ ſenſuumOnceptiōes plures ⁊ nobilioresc Ffiunt in ſcd̓o aīe rōnalis vtero īteriori organico/ ſicut traditōes qͣsrecipit a ſenſatōibꝰ tanqͣꝫ ſemina/ ſunt ſpiritualiores/ et potētia cōcipiens illic amplioris virtutis eſt. Utrū vero ſola rationalis anima ſit ſubiectū inheſionis oīmconceptuū ſuorū vel totū ꝯpoſitū ex organo ⁊ anima ꝓbleuma videt̉ prout de ſubiecto materialiū accidentiū. Dicūt aliquiꝙ ſolam materiā informāt qͣꝫuis totū cōpoſitū denominēt. Sic viſio que cauſat̉ab anima rōnali vtiqꝫ indiuiſibili. inheret ſibi ſoli qͣꝫuis totū oculū vel hoīem videre denominet. ¶ Conceptōes interiores et organice/ qͣꝫuis fiant original̓r ⁊ radical̓r a corde. tn̄ perficiunt̉ in cerebro. velut in triplici ventre. ẜm tres capitis ꝑticulas aūt cellulas. Quarū anterior q̄ maior eſt cōtinet vim ſenſus cōmunis cumimaginatiua. Scd̓a vero q̄ mediocris eſtcōtinet formatiuā. ſeu cogitatiuā. cū eſtimatiua. Tertia vero poſterior ⁊ minor cōtinet retentiuā cū memoratiua. Dicūturalijs nomībꝰ. Sinciput. occiput. interciput. ſeu mediū in capite. ¶ Conceptiōesſenſus cōmunis. ſunt tot ſimul quot fiūtper ſenſus exteriores ſingulos. etiā in animalibꝰ ꝑfectis. Ex quibus cōceptionibꝰalie ⁊ alie pullulāt imagines ⁊ forme ꝑ aſſociatōes ⁊ cōbinatōes varias factas tamin ſenſu cōmuni qͣꝫ in fantaſtica ⁊ eſt eſtīatiua virtute Quod ingeniatū eſt a naturaꝓpter ꝓcreatōem neceſſarioꝝ ad vitā. Duꝫnō habent anīalia ꝑfecta alimentū cōiunctū ſicut plante vel animalia ſolū tactū habentia. ſicut patet in conchis ⁊ oſtreis¶ Conceptōes virtutis formatiue cū eſtimatiua p̄cellunt in multiplicatōe ꝯceptuum etiā in brutis ſuꝑ virtutē ſenſus ꝯmunis/ quia multiplicius ſeꝑare ⁊ cōiunge-
re pn̄t imagines cum intentōibus ⁊ vtraſqꝫ adinuicē per vim eſtimatiuā que ex ſenſatis elicit inſenſata. vt ouis ex figura lupi elicit inimiciciā. Niſi dicamus hoc pure naturaliter fieri quemadmodū ab ignefugit aqua in lignis viridibus/ et exteriores ſenſus qui ſimplices ſunt horrent cōtraria per nature ſenſus vel naturaleꝫ inſtinctū ¶ Conceptōes in hoc ventriculomedie cellule cerebri poſſunt ꝯturbari inbrutis ⁊ plus in hominibꝰ ex cōturbatōeprioris cellule qua priori non īpedita poteſt nihilominus iſta ſecunda multipliciter cōturbari vt nō cōcipiat vel eliciat niſi monſtruoſos ꝑtus/ maxime dū accipitrerum ſimilitudines ꝓ rebus veris adextra vt facit ſomniās. Poteſt inſuꝑ ventriculus tertie cellule cōcludi/ ne pariat mēorando exiſtentibus primis ſanis ¶ Conceptōes in vtero fantaſie brutorū animalium ⁊ irrationaliū. variātur per diuerſasinduſtrias ex variatōne complexionū armonicarū adeo ꝙ perueniūt ad rationisinduſtrias quodāmodo percipiēdas. Iuxta regulam Dioniſij/ ꝙ ſuprema inferiorum iungūtur infimis ſuperiorū. ¶ Cōceptus irrationaliū nō ſunt nobiles vl̓ ignobiles formaliter quia nō habent vt homines coniunctā rationē per quā regulari poſſint aut debeant. ſed impetum motiōis obiectalis inſequūtur et pulcri ſuntvt ira in cane et in vulpibus aſtutiaConceptōnes in ſecundo ratōnalis anime ventriculo plus ꝑ auditū diſcipline ⁊nobilius multiplicatur. qͣꝫ per alios ſenſus qͣꝫuis viſus in ſe ſit nobilior qͣꝫ auditus ¶ Conceptōnes vltime ⁊ poſterioriscellule cerebri que memoratiua dicitur ſumūtur cum circunſtātia preteriti. Et illicſpecies quaſi ſopite dicuntur niſi fuerintexcitate per vias ingeniatas a natura vnde fantaſmata fluūt ⁊ refluunt de cellulisanterioribus et medijs in poſtremā ⁊ ecōtra. ¶ Conceptus formari poſſunt abanima ratōnali mediante ſpiritu animali/ qui eſt proximū anime inſtrumentū incellulis cerebri et hoc rebuſadextra nonita ſenſatis/ ſicut cōcipitur mons aureuset colores medij in nubibus et yride/ immo ⁊ quidditates ſubſtantiaꝝ per diſcurſum et reſolutiōem ſic formātur in ventreratōis qꝛ ꝓ ſtatu vie non intuitiue cernūt̉Alioqͥn ītellectꝰ cognoſcerꝫ panē nō eē in
K