Druckschrift 
2 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Sermo factus in die

eis idcirco cōſiderate vos p̄ceptores magiſtri venerabiles. ad vos me cōuerto. vos talibꝰ regēdis p̄eſſe delegiſtis. ꝓfectoduram in ꝓuintiā (vt apud Theren. ponitur) ammīſtrandam ſuſcepiſtis. Coerceateos diſcipline vr̄e clauſura. infra quā etiaꝫmores cōponite et formate ad normā xp̄iane religionis. Nam qͣꝫtū piaculū eſt apudxp̄ianos; ſuos adoleſcētes xp̄iana ſapere neſcire p̄cepta dei? Et qͥd agendū ſit. qͥdomittendū. qͥd credendū. qͥd ſperandumquid timendū/ penitus ignorare Subuerlio eis vel loqui vel legere ꝓſint moribus. aut plus eis obſint qͣꝫ ꝓſint ingenijs.Pudet aliter vſqꝫ in hod iernū diē iudeorū pueri inſtituūtur primitꝰ in lege ſuaut iuſſiſſe videt̉ dn̄s. Deute. iiij. Cōfluunt ecce ip̄i adoleſcētes plus ſolito/ de totofrancie regno ad florentiſſimū ꝑiſien̄. vniuerſitatis ortū. erudiri hn̄t illic in ſuis primitiuis grāmaticalibꝰ nuꝑ niſi talibus imbuti/ aduenire cōſueuerāt qd̓ cur fiat et an fauſtū ſit p̄ſagiū; ſuſcepi diſcutere. Scimus in morituro aīali/ ſpūs adcor cōfluūt. Hoc vnum dicere habeo eoamplius danda eſt oꝑa in hac celeberrimavniuerſitate. ne caſſato vl̓ neglecto diſcipline muro circa adoleſcentū cuſtodiā/ erum/pant ex agro eoꝝ lilia cādida odorifera virtutū. ſed infelix loliū et ſteriles auenevt Uirgiliꝰ loquit̉ ſentes quoqꝫ. filicesnociua queqꝫ plātaria vicioꝝ in ꝑniciēſolū taliū ſed publicā eccleſie. vt ꝓinde fiatager qͣlē vidit Hiere. plenū abominatiōibus. Hiere. xiij. Et o mores o tꝑa Quātis et qͦt abominabilibꝰ/ plena ſunt mēset corꝑa qͦrūdā adoleſcentū. ſerpunt intereos nefanda cōtagiōe nemine cōſiderantenemine ꝓhibēte. nemiue euellēte. vtinā nemine impellēte. et nullo eos conaturextirpare admittēte. Et heu maloꝝ cumulus iſtas ſuas abominatiōes abominātur ꝓph̓a dicēte. Iniqͥtatē odio habuiabominatꝰ ſum. Et qͥd eſt iniqͥtatē abominatꝰ ſum? Illā certe os cōfeſſiōis euomere vel eijci A hoc v̓o agendū eſt vt freq̄utius os clauſum mutū vix extrahit̉ vnqͣꝫ virus illud teterrimū obſenū natureaduerſum. niſi iuxta ꝑabolā ſcripture/ pereat coluber tortuoſꝰ obſtetricāte manu ducti cōfeſſoris. Quid igit̉ mirādū ſi ml̓ti ſuffocant̉; introrſus retēto veneno peſtiferoet irremediabiliter pereūt. Hoc ſaltiꝫ re-

ſtabit remedij. vt ſi ſenſus hoīs et cogitatōprona ſunt in malū ab adoleſcētia. ſicut etiam ſcripture vox exꝑientia nimis confirmat. Hoc inquā reliquū erat. vt a bominationes cōtractas abominarent̉. qꝛ abominantes. hoc eſt cōſiderādo euomētes/ ſanarent̉ et deſinerēt eſſe ager plenus abominatiōibꝰ Preclare ſiqͥdem dictū eſt Humanūpeccare/ diabolicū ꝑſeuerare. Quocircapatet qͣꝫtadiſcipline neceſſitas incūbit procuſtodia agroꝝ nouelloꝝ qͦs adoleſcentesdicimꝰ. et interea tenera ſunt etate. et in teneris aſſueſcere multū eſt inqͥt Uirgilius. Sit ſuꝑ eos maceria diſcipline detur optima forma viuēdi. quā iocūdā reddet cōſuetudo. Si vero ſunt mgr̄oꝝ quinec iſta cōſiderēt nec obſeruent erga ſuosdiſcipulos. ſeu ꝑfido neglectu fiat hoc. ſeucōtemptū ꝑuerſo. ſeu timore cupido. ne ſedeſerant alibi migrēt. ſeu ſuo ꝑdito maleviuēdi exēplo. qͥd de illis ꝓnūciandū ſit videtis. Tot enī agroꝝ ſpūaliū inſtructores ſed deſtructores dicendi ſunt qͦt ſaluare debuerant ꝑdūt. Quintiaꝫ ſepe fit vtvniꝰ adoleſcētis diſſolutio coercita velnon ꝓrſus vt oꝑtebat expulſa/ trahat ceteras plantatiōes puras in ſilueſtres degeneres moꝝ ſucos ſpuria genimīa. ad̓o vt abſqꝫ rōis apparentia queſiſſe videat̉.Quintilianꝰ an expediēs ſit adoleſcētes ſimul in ſcholis aut potius ſigillatim in domibꝰ edoceri. Et qm̄ Quintiliani recordatio incidit fuit adoleſcentū p̄clarꝰ inſtructor. placet ea pauca de inſtitutiōibꝰ ſuis excerꝑe officio p̄ceptoris aſcribit. Primo inqͥt ſumat an̄ oīa/ parētꝭ erga diſcipulos ſuos animū. ac ſuccedere ſe in eoꝝ locūa qͥbus ſibi liberi tradūtur exiſtimet. Fasigitur hn̄t p̄ceptores diſcipl̓os ſuos alloqͥijſdē verb̓ religioſa maternaqꝫ pietate pleniſſimis. qͥbꝰ hortabat̉ egregiū adoleſcēteꝫLudouicū ſua mater Plus vellē chariſſime fili/ te mortē incurrere tꝑalē qͣꝫ aliqd̓pctm̄ mortale te tuū offendere creatorē.Scd̓o p̄ceptor nec hēat vicia nec ferat. preclarū verbū ab ore pagani. Cām reddit ſatyricus contēporaneus Quintiliano fuit de eo ſcripſit. qꝛ velocius citius corrūpūt nos exēpla domeſtica magnis animos ſubeāt auctoribꝰ ſubiugit maxima debet̉ puero reuerētia. vt .ſ. nil obſcenūnil impudicū nihil exēpli/ ſcādaliſatis īnoxios oculos et mentē corrūpat. et ange

L

U