Druckschrift 
2 (1488)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Cōpendiū Theologie

ſcientie depoſitio. ſed contēptus grauis/ ſuꝑba p̄ſumptio. Beatꝰ enī homo ſꝑeſt pauidus in eis ſcꝫ ad ſalutē ꝑtinent Ex iſtis tribꝰ modis nōnullis ſuꝑius tractatoꝝ/ poſſunt notari octo ex qͥbcauſari ꝓuenire ſolet ip̄ius conſciētie error. Primū eſt ignorātia. qn̄ ſcꝫ qͥs neſcit qͥd ſibi eligendū vel declinandū ſitSecūdū eſt negligētia. quis ſcꝫ neglgit ꝯſciētiā ſuā diſcutere. vel ſi pꝰ diſcuſſionem ſe expedire neſciat; negligit tūc abalijs q̄rere Tertiū ē ſuꝑbia. qn̄ ſcꝫ qͥshumiliat intellectū ſuū vt melioribꝰ ſapientioribꝰ ſe credere velit Quartū eſtſingularitas. qn̄ ſcꝫ ſuū ꝓpriū ſenſumſeq̄ns/ vult ſe alijs ꝯformare. nec ſeqͥ vias cōes bonoꝝ. ꝯͣ qd̓ li. nūeroꝝ ſcribitur.Extrema caſtroꝝ ꝯſumpſit ignis Quī eſt affectio inordinata. ſepe inclinatꝯſcīaꝫ ad id qd̓ tūc appetit. ſic fac̄a ſua rectitudine deuiare Iuxta dictū Senece Perit om̄e iudiciū res trāſierit inaffectū. Sextū eſt puſillanimitas. propter quā .ſ. qͥs freq̄nter timꝫ ea ẜm rectūiudiciū rōis timēda ſunt Septimūeſt ꝑplexitas. qn̄ .ſ. ſe inter duo peccatapoſitū eſſe credit vtrūqꝫ declinare qͥn .ſ.in vnū incidat iudicat īpoſſibile. Sꝫ adveꝝ (vt ex ſupra tactis ſatis patet) ꝑplexitas proprie loquēdo nihil eſt ſimpl̓r. ſedẜm qͥd. tamē pōt eſſe aliqͥs ꝑplexus. ẜm .ſ.conſcīaꝫ erroneā. ſed ſtatī vt etiā ſupra tactū eſt/ deponēdo p̄t liberari. Octa eſt hūilitas. cordisqꝫ puritas Un̄ Grego. Bonaꝝ mentiū eſt ibi culpas agnoſcere vbi culpa eſt. Septem primaſunt mala rep̄henſibilia. error ex eisueniēs valde ꝑiculoſus. Octauū ꝟo laudabile eſt. errorqꝫ ex eo ꝓueniēs/ piꝰ meritoriꝰ. īmo nec error proprie dici dꝫ. ſedquedā humilis ſuoꝝ defectuū ſueqꝫ fragilitatis recognitio. tamē ſit nimius Reſpectu ſecunde duarum queſtionūprincipaliū qua ſcilꝫ queritur.Atrum conſcietiaerrans ſeu erronea excuſet. qd̓ iuxta eūdēbeatū Thomā vt de prīa q̄ſtione prīcipali in ſimili dictū eſt. eſt idē in effecturere. vtꝝ volūtas rōi errāti ſeu erroneecordās/ ſit bona; veniūt iuxta intentōemip̄ius beati Thome ꝯſiderāda ſequunt̉ Primo (vt freq̄nter in ſuꝑioribꝰ dictū

eſt) bonū malū in moralibꝰ magis clare ad propoſitū ceptū loq̄ndo/ ad meri demeritū/ ꝯſiſtit in actu inqͣntum eſtvolūtarius. ita bonitas vel malicia alicuiꝰ actꝰ ab ip̄a volūtate ſeu volūtatis imperio depēdet. qꝛ ſi actus eēt inuolūtariꝰnec meritoriꝰ nec demeritoriꝰ eſſet Et hīceſt illud ſepe allegatū beati Aug. omnepctm̄ volūtariū eſt adeo. ſi voluntariū eſſet pctm̄ eēt Aduertendū eſt inſuꝑ quoad ꝓpoſitū/ pn̄s ignorātia ſubduplici qͣlitate inuenit̉. Una eſt cauſatinuolūtariū .i. cōtingit ſeu occurrit.reddit ſeu efficit actū inuolūtariū. hocproprie indirecte. qꝛ ſcꝫ priuat hoīeꝫ a cognitiōe p̄exigit̉ ad hoc aliqͥd volūtarium exiſtat Alia eſt ignorātia cauſatinuoluntariū .i. que ꝯtingit ſeu occurit/ propterea actū inuolūtariū redditſeu efficit. inferius magis declarabunt̉.Ex qͥbꝰ duobꝰ clare ſeqͥtur illa ignorantia que ꝯtingit ſeu occurrit reddit ſeuefficit actū inuoluntariū. tollit a tali actuoēm rōem boni mali moralis/ meritiqꝫ demeriti. Illa vero occurrit reddit ſeu efficit actū inuolūtariū. dictā rōeꝫboni mali meritiqꝫ demeriti tollit.Pꝫ ex p̄dictis vt ſtatī dictū eſt/ tal̓boni mali meritiqꝫ demeriti/ a volūtate depēdet Eſt p̄terea p̄dictoꝝ aliqͦ ſubſeq̄ntiū ītellectu notādū ignoratia triplici ſeu ſub triplici reſpectu ſep̄t ad actū volūtatis hr̄e Uno antecedenter Alio ꝯcomitant̉ Et aliocōſequēter Antecedēter āt ſe hꝫ ignorātiaad actū volūtatis/ qn̄ eſt volita/ ſeu vtita dicat̉ volūtaria. tamē eſt cauſa volendi aliqͥd qd̓ alias homo vellet ſcꝫ ſi talis ignorātia eſſet vtputa qn̄ ignorat aliquā circūſtantiā actꝰ quā ſcire nontenebat̉ ex hoc aliquid agit quod faceret ſi illam circūſtantiam ſciret. Vt ponit ipſe beatus Thomas exemplū de illoqui diligētia de hincinde circumſpiciendo adhibita ignorās aliquem trāſire perviam/ proijcit ſagittam/ qua trāſeuntē interfecit In iſto enim caſu/ iſta ignorātiaiſtius circūſtantie/ ſcꝫ trāſitus iſtius hominis non eſt volita nec volūtaria/ qꝛ iſteproijciēs ſagittā bene voluiſſet trāſitumilliꝰ hominis ſcire/ tamē eſt cauſa volendi quia alias iſte homo voluiſſet ſcilꝫproijciendi illā ſagittā/ quā alias ꝓie

A

B