De ſeptē ſacramentis eccleſie.
2 G
Tractatus tertiusde ſeptē ſacr̄is eccleſie ⁊ eoꝝ declaratiōe.Ocompēdioſam ſacramētoꝝnoui teſtamēti noti.ciā videndū eſt ſummatim in genere. qͥdſit ſacramentū Quif ibus de cauſis inſtituta ſunt ſacram̄ta. In quibꝰ conſiſtantAn aliqua poſſint iterari. Quot ſunt Etqualē ad vicia et ad virtutes cōtrarietatē⁊ ordinē habeant. Deinde de quolibet ſacramēto tangendū eſt aliquid in ſpecialiDifrinito ſacramēti ⁊ eius expoſitio.Iffinitio autem ſacramenti exverbis magiſtri in. iiij. ſentētiarum elicit̉ que eſt iſta. Sacramentū eſt inuiſibilis grē viſibilis forma/ imaginē ipſius gerēs ⁊ cauſaexn̄s ¶ Quā ſic intellige. Sacramētū eſtforma nō intrinſeca quidē/ vt eſt accidēsvel forma eſſentialis exterior. Non intrīſeca quidē vt eſt forma eſſentialis. ſed exterior vt eſt accn̄s. Uiſibilis ſic .ſ. vt ſicutviſus ꝓ quolibet ſenſu/ ita viſibile proolibet ſenſibili. qͣſi dicat. Sacramentū eſtſenſibile ſignū vel ſenſibile ſignatū ſeu figuratum ¶ Inuiſibilis grē. i. grē que nōvidet̉ vel nō ſentit̉ ſenſu exteriori. Et hocdicit ad drām decoris corꝑis ⁊ hmōi. queſunt grē viſibiles. Imaginē gerens .i. ſimilitudinē ip̄ius ſcꝫ grē. Uerbi grā Proprietas q̄dā naturalis/ cōnexa eſt aq̄ quein ſacramēto baptiſmi/ grām repn̄tat īuiſibilem. vtputa refrigeriū qd̓ eſt in aqͣ/ repn̄tat refrigeriū grē ab incendio fomitisEt vis ablutiua que eſt in aqua. repn̄tatablutionē a macula originali. ¶ Seqͥtur⁊ cauſa exn̄s ſcilꝫ ip̄ius gratie. cōiter ⁊ large ſumendo cauſam. ſic ſcꝫ ꝙ illd̓ dicat̉ eēcauſa alicuiꝰ rei/ ſine quo res ip̄a nō fit. qͣꝫuis ſine eo fieri poſſet. Deꝰ enī ꝓprie ⁊ ꝑ ſecauſa eſt remiſſionis pctī ⁊ collatōis grē.Quia tn̄ hoc cōiter nō facit/ niſi ad exn̄tiam ſacramēti vbi ſacramentū haberi pōtideo dicit̉ cōiter/ ſacramentū ipſoꝝ cauſaqͣſi illud ſine quo hec nō fiūt ¶ Ꝙ ſi obij
ciat̉ de corꝑe xp̄i vero qd̓ eſt ſacramētumcorꝑis miſtiei. vt infra dicet̉. qd̓ tn̄ nō eſtſignū ſenſibile. nec forma viſibilis Dic ꝙcorpꝰ illud eſt ſenſibile ⁊ forma viſibilisin annexo licꝫ in ſe nō ſit. licꝫ enī in ſua vera ⁊ propͥa natura nō ſit viſibile aut ſenſibile. eſt tn̄ viſibile ⁊ ſenſibile in forma velſpecie panis ānexi. Un̄ cū dicit̉ Sacramētū eſt inuiſibilis grēviſibilis forma. intellige ſcilicꝫ in ſe vel hn̄s annexum viſibilevel ſenſibile.Quibus de cauſisinſtituta ſunt ſacramenta.Ecundū magiſtꝝ in. iiij. ſentētiaꝝ inſtituta ſunt ſacramentaꝓpter humiliationē. ꝓpter eruditionē. ꝓpter exercitiū ¶ Propt̓hūiliationē videlicꝫ vt ꝓpter deū ſubijciatur pctōr curādus creature. qͥ ꝑ auerſiōeꝫa deo ꝑ inordinatū amorē creature ſubiectus eſt. Equū enī eſt vt vbi orit̉ peccatūibi ⁊ moriat̉. ¶ De eruditione Proptereruditōem vero/ vt ꝑ ipſa exteriora ſacramenta/ ad aliqͣ ſpūalia cogitāda ⁊ conſideranda erudiamur ⁊ excitemur. Excitamur etenī vt aduertamꝰ ꝑ ea que exteriusvident̉/ purgationē anīe intrinſecā in ſacramēto fieri. Si enī deus aīam curaretnulla exteriꝰ dū purgat̉ vel an̄ vel pꝰ ꝯpoſita ſpecie/ nūqͣꝫ cogitaret rudis homo dealiqͣ interiori purgatione. ſꝫ ꝑ hec q̄ exteriꝰ fieri videt inſtruit̉ ⁊ excitat̉ ad recogitandū purgationē fieri interiꝰ ¶ De exercitio. Propter exercitiū ꝟ̓o vt .ſ. homo inhis exerceat̉. vt ꝑicula ocioſitatis deuitetqd̓ non refert̉ hic ad actū ſacramēti. qͥ inpluribꝰ iterari non p̄t ſꝫ ad actū grē ſacramētalis. qͥ freq̄nter iterādus eſt. ¶ Aliusmodꝰ Uel p̄dicta ẜm qͦſdā diſtingue. ꝙ .ſ.ſacram̄ta data ſunt clericis in exercitationē ſiue exercitiū. Hi eī exercitiū hn̄t in ipſa ſcꝫ ſacramēta miniſtrādo. vt celebrādopenitētias iniūgendo. infirmos vngēdo⁊ tā ip̄os qͣꝫ ſanos cōicādo ⁊ alia ſacra exhibēdo. In qͥbꝰ ſufficiēter poterūt occupari tā ſacerdotes qͣꝫ alij clerici/ qͥ tenētureoꝝ eſſe miniſtri ⁊ coadiutores. Sic ergo data ſunt ip̄a ſacr̄a clericis in exercitationē. Laicis autē data ſunt in eruditōꝫvt ſupra mōſtratū eſt. Utriſqꝫ āt tā clericis qͣꝫ laicis data ſunt in humiliatōnem.quia vtriqꝫ ſacr̄a ſuſcipiūt. in qͥbus ꝓpter