ci vo trāſmniſſo rheno romanos qͥ ea loca tenebāt fugarūt paulatīqꝫ aucti potentia magūtiā. treuerī. ag gripipinā hodie coloniā ſuꝑ rheno fluuio. tornacu. cameracū. remos. ſueſonā. aurelianū īuaſere. ita vt ab adtamrovſqꝫ ad bauariā imꝑiū extenderēt. Clodeueo aūt mortuo meroneꝰ ſucceſſit filiꝰ a qͦ frāci meroringi dicti ſntPoſt meroneū hildericꝰ regnū adeptꝰ. dū luxurioſe viueret a ſuis pulſus ē: Egidio romano in eiꝰ locū ſuctacto Hildericꝰ regno pͥuatꝰ ad Biſinuꝫ thurīgie regē ꝯfugit. cuiꝰ ꝯiugē ꝑ adulteriū polluit. pꝰ octo aūt aunos reuocatꝰ aggrippinā inuadēs eiectis inde ronanis magni regni ſui ꝑtē recuꝑauit. Mortuo aūt egidiofiliꝰ eius Siagriꝰ in ciuitate ſueſona regnauit. Biſina aūt regina cū accepiſſet hildericū regnū recupaſſe relicto viro ad eū ꝯfugit a qͦ recepta ⁊ ꝓ ꝯiuge habita Clodoueū ei peꝑit qͥ poſtea regnū adeptꝰ pͥmꝰ franconregū xp̄i religionē accepit. a btō remigio baptizatꝰ. Illd̓ aūt v̓itate caret qd̓ pleriqꝫ tradūt agrippinā ab in.colatu francoꝝ vocatā coloniā. nā pͥuſqͣꝫ frāci germaniā intrarēt colonia romanoꝝ appellata ē a claudio ceſre ꝯdita ⁊ ab eiꝰ cōiuge agrippina nūcupata. Fuer̄t inter clodoueū ⁊ ſyagriū aliqͣ bella. poſtremo victꝰ ſyagrius ad alaricū gothoꝝ rege cōfugit qͥ nonꝰ a magno alarico regnabat. Repoſcit̉ a Clodoueo ſyagriꝰ atobtētꝰ occidit̉. Romani qͦꝫ reliqͥ ꝑ galliā habitātes extermināt̉. Clodoueus alemaniā ſibi ſubegit. Gothisqͦꝫ ⁊ aqͥtanis bellū indixit eoſqꝫ ſuꝑauit. occiſo alarico rege. fert̉ cū ad bellū ꝓgrederet̉ ſi victor euaderet equū btō martino vouiſſe. qͥ. xij. ⁊ centū annos an̄ id tp̄s vita exceſſerat. victoria potitꝰ equū tradidiſſe ep̄qꝫcentū ſolidis redimere voluiſſe. Stetiſſe equū immobilē donec p̄ciū duplicaret̉. qͣ ex re dixiſe regē fer̄t. martinū bonū auxiliatorē. eſſe negotiatorē caru. Hic clodoueꝰ vxorē duxit Glodoſindā filiā regis burgūdionūq̄ cū eēt xp̄iana aduc ei pagano iūcta ē. magniſqꝫ p̄cibus virū rogabat vt baptizaret̉. natoſqꝫ filios clanculūbaptizabat. Cā aūt q̄ Clodoueū xp̄ianū fecit eē fert̉. qꝛ cū puguaret ꝯͣ ſueuos ⁊ pene victꝰ eſſet votuꝫ vouitxp̄ianū ſe futurū ſi ex p̄lijs euaderet. ob quā rē mutata fortuna ex victo victor factꝰ. ſubactꝭ ſueuis xp̄iane religioni ſe tradidit. cuiꝰ poſteri in francia vſqꝫ ad pipinū nauū patrē Caroli magni regnauerūt. Tūc v̓o hulderico ſcd̓o ꝑ ignauiā regnū adeptꝰ ē. Detōſo em̄ eo ⁊ in monaſterio retruſo pipinꝰ regnū accepit. Erāt tnc infrācia maiores damos qͥ regnū gubernāt. Anno dn̄i ſeptīgēteſimo mortuo Dagoberto minore frācoꝝ regefiliꝰ eiꝰ ꝑuulꝰ ī tutela pipini groſſi quē alij auſgigi filiū dicūt in tutela fuit ⁊ ꝑ īſidias perijt. Tūc grīwaldꝰ ſliꝰ legittimꝰ pipini groſſi regnū vſurpās a ꝯſanguineis Dagoberti regꝭ defuncti captꝰ ī cuſtodia obijt. Peridem tp̄s galli qͥ inter ſeqͣnā ⁊ ligerim fluuiū habitabāt aduerſus frācos bella mouere ⁊ vſqꝫ magūtiā excurrentes eā ciuitatē obſederūt. Frāci rege carētes Carolū martellū ad regnū ſublimare voluerūt qͥ regnū rennuens ducytū accepit galloſqꝫ bello rep̄ſſit. Prouīciā v̓o inter ligerim ⁊ ſeqͣniā q̄ nunc gandina vocabatur a ſecarlingā vocari iuſſit. qd̓ poſtea apd̓ teuthonicos diu ſeruatū ē. Hic Carolꝰ ex alpheida nobili cōcubina pipini groſſi filiꝰ fuit inclitꝰ vir ⁊ bello potēs. qͥ multa ſarracenoꝝ milia gladio interemit ⁊ pr̄ fuit pipini naui qͥ carolū magnū genuit imꝑatorē toti orbi cognitū ex cōiuge Berta quā duxit ex grecia. Hoc ergo frācorū genꝰ cū ex ſcithia in germaniā veniſſet ibiqꝫ diu cōſediſſet germanicū effectu ē. ⁊ terrā ip̄am pͥmo habitauit a ſe franciā appellauit. Uerū cuꝫ creſceret imꝑiuꝫ ita vt frācia aucta eſt adeo vt tota gallia ferme ⁊ magnagermanie ꝑs a motibus pir rheneis vſqꝫ ad pānonie termīos francia diceret̉. nā qͥcquid frācis ſuberat francia vocabat̉. ⁊ in duas ꝑtes diuiſa fuit. nā qd̓ ē gallie occidētalis frācia dicebat̉. qd̓ ē germanie francia dicebat̉ oriētalis. Et germaniā qͥdē eatenus extenderūt qͣtenus ſermo germanicus ꝓtendit̉. naꝫ qͥcquid eſt citra rhenū teuthonice lingue ad frāciā oriētalē ꝑtinuit. Hec gēs ſub carolo magno romanū imꝑiū meruit quiafflictā longobardico bello ſedē apl̓icā cōſolatꝰ ē. Carolꝰ em̄ qͣꝫuis gallice potiret̉ imꝑio germanꝰ tn̄ fuit. īgermania natꝰ alituſqꝫ. Cuiꝰ ſedes plerūqꝫ ī aqͥſgrano fuit q̄ ciuitas theutonica ē. ibi pallatiū eiꝰ ⁊ caput on̄dit̉. Eius poſteri imꝑiū tenētes in gallia ⁊ germania regnauerunt. Deficiēte aūt maſculina linea imꝑiū adgermanos id ē ad fracas oriētales redijt. inter qͦs pͥmus habitꝰ ē otto. Eſt aūt imꝑiū apd̓ germanos nō eomō vt nemo īꝑare poſſit niſi germanꝰ ſꝫ qm̄ eligēdi īꝑatorē aucͣtaſ germaīs tradita ē. Plerūqꝫ germanꝰ eligitur. Eā ob cauſaꝫ cū vacaſſet imꝑiū ꝑ obitū lodouici boſonis filij germani qͦꝝ ea ptās germanu elegerunt ⁊francū ex oriētali frācia. ¶ Hec p̄miſiſſe volumꝰ qm̄ de frāconia ſermo incidit. ſunt etenī multi qͥ frācos eosſolūmō eē volūt qui circa pariſiꝰ habitāt ⁊ ill̓ datuꝫ imꝑiuꝫ eē volūt qͦs rectiꝰ frācigenas quis appellaueritFranconia v̓o vt nr̄a etate recipit̉ a meridie ſueuis ⁊ baiorarijs iūgit̉. ab occaſu rheno. ab ortu bohemos ⁊thuringos. ſeptētrionē idē thurīgi haſſiqꝫ excipiūt. Prouīciā ꝑlabit̉ haud ignobilis amnis quē moganuꝫvocāt. Pholomeꝰ hūc fluuiū menū appellare videt̉ qͥ ſuꝑiores germanos ab inferioribꝰ eūdē diuidere affirmat. neqꝫ aliꝰ fluuiꝰ ē qͥ eā diuiſionē aꝑtius qͣꝫ moganꝰ efficere poſſit. Et hodie qͥdē inferiores germani vſead magutiā ꝓcedūt. abinde ſuꝑiores vocāt̉. Moganꝰ v̓o ex motibꝰ bohemie ortꝰ in regiōe magūtie in rhenū exonerat̉. Ob quā rē nō defuerūt qͥ maguntiā mogūciā a mogano fluuio dici crederet. Perlabit̉ idē fluuiꝰ nō paucas ciuiates. qͣꝝ illuſtriores ſunt Herbipolis ⁊ Frāfordia. In Herbipoli nobil̓ ep̄i ſedes ē. quiet franconū dux habet̉. ⁊ cū rē diuinā facit gladiū in altari nudū an̄ ſe hꝫ. In frāconia nobile emporiū ē ī qͦſuꝑi cū inferis germani ꝯueniūt bis ſingulis annis. Ibi qͦꝫ imꝑator eligit̉ ex veteri cōſuetudine. Ob quaꝫrē palā ē impiū datū eē germanis qn̄ inter eos eligit ⁊ coronat̉ ⁊ ſic demū ad culmē gl̓ie. rome qͦꝫ diademaſuſcipit̉. ¶ Et ī franconia nobilis eccīa bābergēſis ad amnē regnicium ſita. quam fundauit heinricꝰ ſcd̓simꝑator. que accole religioſe colūt ⁊ ſctm̄ habet. ibi qͦꝫ Berēgariꝰ ſepultꝰ ē qͥ regnū italie vſurpauit ⁊ ab ottōne pͥmo captꝰ in germaniā ductꝰ illic exulās obijt. Supra ciuitatem in edito mōte arx ē natura ⁊ arte munita in qͣ nos aliqn̄ cū ep̄o loci prādiū fecimꝰ. Albertꝰ nobiliſſimꝰ francoꝝ comes ⁊ ottonis ſaxonie ducisex filia nepos. cū cōradū comite occidiſſet. qͥ lodouici regis fuiſſe filiꝰ dicebat̉ in hāc ſe arcē ꝯtulit ⁊ aliquadiu regis obſidionē ꝑtulit. difficilis expugnatio loci videbat̉. Ob quā rē ad dolos recurſum ē. Otto ep̄usmagūtinꝰ miniſter ſceleris inuētus ē qͥ ꝓfectꝰ ad albertū litꝭ arbitrū ſe dixit rogauitqꝫ albertū ad imꝑatorein caſtra deſcenderet. quia vel pace ei daret vel in arcē reduceret incolumē. credidit albertus accepta iuſrura