CCLXXXI

Oſt maſſagetas pruteni ſe obiciūt qͥ ripas vtraſqꝫ viſtule amnis accolūt. Is ē ſarmacie atꝫ germanieterminꝰ. Qui exoriēs in mōtibꝰ qͥ poloniā hūgariāqꝫ dirimunt. ꝑtē polonie irrigat. pruſſiaꝫ vero qͣꝫlōga ē ꝑcurrit. ab oppido torni vſqꝫ dantiſcū qͦ in loco baltheū influit. Hūc fluuiū alij viſtulā vt diximus qͥbus etatis nr̄e ſermo ꝯgruit. Alij iuſtulā. qͥdā inſtulā vocauere. qd̓ vltra fluuiū ē ſarmatici iuris fuit. qd̓ citra germanici. ad oriēte ac meridiē maſonite poloniqꝫ rura coluit. occidētē ſaxones occupāt. aqͥlonem balthei maris excipit littus. frumēti ferax regio ē. aqͥs irrigua ⁊ plena colonis. multa ambicōſa oppida. multi maris ſimioſi reflexꝰ amenā efficiūt. pecoꝝ inges vis. multa venatio. piſcatio diues. Ulmerico olī hancterrā incoluiſſe iordanꝰ tradidit. qͦ tꝑe gothi ab inſula ſcandia incōtinēteꝫ deſcēdere. qͥ ꝑ inſtulā (vt ille ait)volmerigoꝝ terras inuaſerūt. Ptolomeꝰ aūt a maxobios ⁊ alaunos venedes ac ſitones penes iſtulā fluuium habitare affirmat. Barbara hec gēs ⁊ ydoloꝝ cultrix vſqꝫ ad fridericū imꝑatorem eiꝰ noīs ſcd̓m fuit.Sub eiꝰ v̓o imꝑio cū amiſſiſſent xp̄iani tholomaidē ſirie ciuitatē frēs theutones qͦs ſctē Marie diximꝰ appellari inde fugati in germaniā rediere. viri nobiles ⁊ rei militaris periti qͥ ne ꝑ ociū marcerent fridericumaccedētes pruſſiā germanie cōterminā xp̄i cultū ſpernere dixerūt. Sepe illiꝰ gētis hoīes in ſaxones ceteroſqꝫ vicinos excurrere. ingētē vim pecoꝝ atꝫ hoīm abigere. eē in aīo ſibi ꝯpeſcere barbarā gētem. annuattm̄ imꝑator ꝓuinciā ꝙ frībus ꝑpetuo iure poſſidendā tradat ſi eā armis acqͥrāt. iā em̄ maſonite duces quiſe eius terre ⁊ dn̄os affirmabāt ius ſuū frībꝰ ceſſerāt. Grata oblatio friderico fuit qͥ collaudato ꝓpoſito qͦsvoluere frēs ſub aurea bulla lr̄as ꝯceſſit. Illi ſumptis armis breui tꝑe qͥcqͥd prutenici iuris citra viſtula fiit occupauere. Exin tranato fluuio vetuſtam ⁊ late patulam quercuꝫ in caſtelli modū erectis ꝓpugnaculisiuxta ripā munierūt. vbi collato p̄ſidio vlteriores prutenos vexare ceperūt. pugnatū ē ſepe ꝓ quercū ⁊ ingētes paganoꝝ copie fugate ⁊ delete ſt̉. bellū plurimis annis ꝓductu ē. ad extremū fortuna fratrū īꝑio arridens oēm eis pruſſiā ſubiecit. victe barbare nationes iugū ſubire. Ex illo tꝑe lingua theutonica introducta ē ⁊ cultꝰ xp̄i gētibꝰ imꝑatꝰ. Eccīe qͦꝫ pōtificales erecte trās viſtelā pomeſaniēſis. culmēſis. ſambienſiswarmienſis. ad quā defuncto Frāciſco ep̄o ꝑuitatē nr̄aꝫ poſtulauere canonici Calixtꝰ ſ. ponti. max. annuente ſenatu apl̓ico comēdauit. Que vna ē illis in ꝑtibꝰ ſuo vtēs iure. nec ſubiecta frībꝰ. reliqͦs epos religionis habitu geſtare oꝑtet. Quo in loco munitā quercū fuiſſe diximꝰ. nobile oppidū exedificatū ē qd̓ marieburgū vocāt. ⁊ arx nobilis atꝫ ampliſſima. Hic ſedes magni mgr̄i qͥ cūctis frībꝰ p̄eſt pruſſiā incolētibus.Sūt ⁊ alij duo in eadē religiōe mgr̄i. alter liuoniā regit. alter cōuētus alemanie gubernat. Theutones huius religionis inuētores fuere ac ꝓpterea nemo ad eā recipit̉ niſi theutonicꝰ nobilibus ortꝰ parētibꝰ ⁊ cuiꝓpoſitū ſit ꝓ tuēdo xp̄i euāgelio aduerſus ſalutifere crucis inimicos armis depugnare. Ob eā rē veſtimentis albis vtunt̉ nigra cruce inſuta: barbā oēs nutriūt exceptis qͥ in ſacris altaribꝰ ſeruiūt. ꝑ canonicis horis dn̄icā or̄onē vſurpāt ueqꝫ lr̄as diſcūt. magne his opes nec minor potētia qͣꝫ regibꝰ. Sepe cū polonisde regni militibꝰ receptis atꝫ illatis gladijs cōtendere nec totis viribꝰ belli fortunā experiri recuſarūt. Cūvlatiſlao caſimiri qͥ mō regnat. patre cōtraxerāt ambe ꝑtes validiſſimas atꝫ ingētas copias polonis lituani ⁊ tartari iūcti erat qͦs duxerat vitoldus. Theutonici frēs ex tota germania vires conſciuerāt. poſtqͣꝫ ꝓpead. xx. ferme ſtadia vterqꝫ cōſedit. exercitꝰ ſpe plenꝰ ⁊ impatiēs more prutenoꝝ magr̄ caduceatorē qͥ belluꝫregi denūciaret ⁊ duos enſes in qͥs ſtaret victoria miſit facta ptāte vt quē vellet hoſtis eligeret. alterū ſibiremitti iuſſit. Accepit vlatiſſaꝰ alacriter nunciū donatoqꝫ caduceatore ⁊ vuo retēto gladio remiſit alterummox iuſſi ſunt milites arma induere belliqꝫ ſignū datū. xl. milia eqͥtū in ambobꝰ caſtris fuiſſe ꝓditū inuenio. Ulatiſſaꝰ tartaros ⁊ lituanos primū inire certamē iuſſit ⁊ Polonis ſubſidiarias acies elegit. Contraprutenus auxilia in poſtremis habuit florentem ordīs ſui militiā in exercitꝰ frōte collocauit. cōmiſſo p̄lioinermes qͥdā tartari ⁊ lituani magna ſtrage ceſi ſunt vrgebat tū multitudo nec terga dare polonus metuēsaudebat. atrox pugna ſupra cadauera occiſoꝝ edebat̉. nec tā vulnerat prutenꝰ alacer qͣꝫ exciꝑe vulnꝰ tartarꝰ videbat̉. Protractū ē diu certamē. ꝑacta ingēs occiſio lituani tartariqꝫ velut pecudes mactabant̉. ac cūnouꝰ ſꝑ hoſtis emergeret defeſſi tāta cede ꝑacta theutones verſare ferrū vix poterāt ⁊ iā remiſſius pugnabāt. qd̓ vbi vlatiſtaꝰ aīaduertit tū primū polonoꝝ aciē validā ac ferro rigēte immitit. fit ſubita irruptio inſtaurat̉qꝫ p̄liū. nō tulere theutones recētis agmīs impetū. impar pugna recētis ac fatigati militis fuit. oritur mox fuga ex ꝑte fratrū. ferit terga polonꝰ. Mgr̄ ordīs vbi ſuos cedere videt. nec iā vllā in auxilijs ſpeꝫeſſe aīaduertit collecta militū manu hoſti ſeſe obiectauit. occidit̉. fit fedior fuga. nec priꝰ theutonicꝰ fugereqͣꝫ polonꝰ ꝑſeqͥ deſiſtit. Perierūt in eo bello ex ꝑte fratrū multa hoīm milia. inter qͦs viri primarij qͦs vocātꝯmētatores equeſtri dignitate inſignes cū ip̄o mgr̄o circiter ſex cētos. nec polonis incruēta victoria ceſſittartaris ac lituanis magna ex ꝑte ceſis. bellu hoc anno decīo ⁊. cccc. ſupra mille geſtū ē pꝰ xp̄i ſaluatoris ortū. Pruſſia fortunā regis ſecuta oīs excepto burgomarie ad victorē defecit. Sꝫ interueniēte Sigiſmundoceſare pax inter frēs ⁊ polonū ꝯſtituta ē. ꝑcuſſūqꝫ fedꝰ pecunia polono data pruſſia reddita fratribꝰ. nec deinde vſqꝫ ad friderici tꝑa qͥ nūc imꝑat in poſſeſſione agri ſui turbata religio ē. Sub eiꝰ v̓o imꝑo cū populares graue ſibi iugū fratrū exiſtimarēt fedꝰ inter ſe inire in hūc ferme modū vt. xvi. viri ſingulis annis certꝭin locis conueniret qͥ ꝓuīcialiū q̄relas ad vſus fratrū audirēt nec ſinerēt quēpiā indigne vexari. Ex his qͣtuor ex religione viros aſſumi voluere. qͣtuor ex p̄latis eccīaꝝ. pariqꝫ numero ex nobilibꝰ ac ciuitatibꝰ hiſqꝫ parere oē voluere. Per idē tp̄s diuiſa inter ſe religio fuit. alij magnū magiſtrū ſeq̄bant̉. alij qͦſdā cōmēdatores qͥ mgr̄i regimen improbabāt. Mgr̄ vt populares ſibi alliceret fedꝰ ip̄m incōſulto fratrū ꝯuētu approbauit. Fridericꝰ qͦꝫ imꝑator eidē federi robur adiecit cautiōe tn̄ inſerta ne ꝑ ſuas lr̄as ius religiōis lederet̉. mortuo deinde magiſtro qͥ fedꝰ acceꝑat ⁊ altero in eiꝰ locū ſuffecto nicolaꝰ pon. max. legatū miſit qͥ ꝓuīciā pruſſie inſpiceret. cognitoqꝫ reꝝ ſtatu qͣꝫtū legatꝰ retulit populariū fedꝰ danauit. vtqꝫ ab eo diſcedēteranathema interminatꝰ imꝑauit. qͥbꝰ ꝑtinaciꝰ in ſententia ꝑſeuerātibꝰ ex ꝯſenſu ꝑtiū lis ad Fridericū ceſarē deducta ē. ad quē rurſus cā cognita dānato federe iuſſi pruteni ſunt ad obediētiā fratrū redire qͥ eā ꝓuinciā e manibꝰ infideliū ſuis armis vēdicaſſent multoqꝫ ſanguīe coemiſſent. qͣ re ciuitatibꝰ nūciata mox arma in fratres ppl̓ariter accepta ſunt. ex qͥbꝰ plures capti atꝫ occiſi. caſtella eoꝝ euerſa. arces a fundamentiseiecte qͥnqꝫ ⁊ qͥnqͣginta oppida in eā rebellionē cōſpirauere. ſꝫ cū nō ſatis rē ſuā cōtra religionē ſine externaoꝑe tutā putarēt Caſimirū regē polonie ſibi dn̄m aſciuere deuotū frībꝫ ſanguinē qui fortunam patris eius