Ad Roma.
VII.
5in parteper legem. Nam cōcupiſcentiamvel peccatū eſſe. vel tam graue factus ē doctꝰſed peius ē victus dum ſine gratiaIneſciebam. niſi lex diceret: nonFecce lex bona. tamē ex ea malū. qꝛ peccatū .i. fomes peccati. vel diaboluscōcupiſces. Occaſione autē acceſ fomes initiū .ſ. ꝯcupiſcētie. vel diabolusauctor peccatipta: peccatum ꝑ mandatuꝫ operaſꝯſenſus dei. ⁊ oꝑatōistum eſt in me omnem cōcupiſcenIꝑ mandatū dixi. qꝛ cū lex non erat ſhic primꝰactus homīs notatur ante legem ſdiabolus velfomes peccatitiam. Sine lege enimᶠ peccatuꝫIdebile vel ignotū latebat nō apparebat rationalis homo videbar mihi viuere ſad cōꝑarationem huius mortismortuum erat. Ego autē viueſ tꝑe ante legēbam ſine lege aliquādo. Sed cuꝫfexterior hō ſprius ſopitū Tapparuit innotuitveniſſet mandatum: ſ peccatū rerinterior homo Taucto peccato. ⁊ addita preuaricatione ſnoui me mortuūuixit. Ego auteꝫᶠ mortuus ſum:Tita bene attēdēti ſpeccanti rnō obſeruantiſ legis⁊ inuentum ēſ mihi mandatumrobediēti ſobſeruāti ſ ītētione dātis qꝛ bonū.idem nō aliudquod erat ad vitam. hoc eſſe adnō ex ſui vicio ſed ratione predicte occaſionisCeternam quomodo ad mortē j. vel diabolusIcarnalitas ex ꝓhibitōe aucto deſiderio dulcius fit.mortem. Nam peccatū occaſiIgladio tuo occidit teon accepta per mandatum ſedu
j qꝛ acceſſit ⁊ preuaricatio qꝛ lex eſt ad vitā. ⁊ꝓhibet ⁊ fecit peccatū cognoſcere. ergo bonaxit me. ⁊ per illudᶠ occidit. Itaqꝫſ qꝛ bene iubet ⁊ ꝓhibet Toꝑa legis ſlaus legislex quidem ſancta. ⁊ mandatumſhic querit̉ vtrū lex. ⁊ ſi bona ſit. tamē efficiēdodamnoſaſanctum ⁊ iuſtum ⁊ bonum. Qd̓ergo bonum eſt. mihi factum eſtfnō enim ē ex ipſa lege. ſed ex vicio hominisfomes peccatimors? Abſit. Sed peccatum vtItunc apparet. quādo rationē trahit ad ꝯſenſuꝫ⁊ oꝑationem legem ſcꝫTappareat peccatū ꝑᶠ bonum opefpeccatū actuale qd̓ ē cauſa mortis ſintantūratum eſt mihi mortem: vt fiat ſupluſqͣꝫ ante nō medioeriter. quia etiā preuaricatio acceſſit τ. i. peccare faciēs j. fomnespraʸ modumᶠ peccans peccatuꝫſſine quo nec tantū ardebat. ⁊ ꝑ qd̓ accreuit preuaricatio ⁊lex nō eſt mors. vel ē bona Fquiaperꝭ mandatum. Scimus enimſpiritū alens. dū de ſpiritualibus inſtruit. vel aſpirituſancto data ˣ īpotens reſiſtere anime vicio vel diaboloquia lex ſpiritalis eſt.Ego autēfin primo parēte vt ſimcarnalis ſumᶠ venundatus ſubfvere ſub pec. vt ſeruꝰ ſecundū exteriorē hoīeꝫpeccato. Quod enim operor:f. i. nō approbo Tego īteriornon intelligo. Non enim qd̓ᶠ voFnō ꝯcupiſcere§. i. malumlo bonum. hoc ago: ſed qd̓ odioIꝯcupiſco ex carue. ⁊ ſi nō aſſenſum prebeoInature ſue dicit eſſe ꝙ mandat lex.malum: illud facio. Si autē qd̓Fidem volo qd̓ lex ſſecundū interiorēnolo illud facio. conſentio legi-
Nlam cōcupiſ. Hoc elegit apoſtolus generale. vnde omnia. Bonalex. q̨̄ dum hoc prohibet. omnia ꝓhibet.¶ Concupiſcētiā. Aliqui generalē intellign̄t. alij illam de qua in decalogo. Non ꝯcupiſces rē ꝑximi tui vel vxorē. Generalē qꝛ ex ea om̄e malūNeſciebam. In ſua ꝑſona generalē agit cauſam.Occaſione ac. p. m. Quia talis ē noſtra carnalitas. vt ardentiꝰ deſideret ꝓhibita. quibus nō memoratis: iaceret quaſi ſopita. ⁊ diabolus videns legem in auxiſiūhominibus datā: magis exarſit. ⁊ magis īſtitit vt eam verteretillis in ꝑniciem. cū prius quaſi ſecure poſſidens minus tētaret.Vel occaſione accepta in ipſis rebus vtviſa muliere. ul̓ auro.¶ Omnem cōcu.Ambro. Dicens cuncta pctā ſignat. Eratenim ante peccatū. ſꝫnon omne. quādo crimen pręuaricationisadhuc deerat. Sedomne peccatū modoacceſſit. quia etiā pręuaricatio.¶ Augꝭ. Aucta ē enimꝯcupiſcentia ex prohibitione legis. quādoadhuc deerat gratialiberantis.¶ Ego autē uiue.Patet quia n̄ ex ſuaſed ex ꝑſona hominiſgeneraliter loquit̉.¶ Ego autē u. Notaduos homines in eodem. interiorē ⁊ exteriorem .i. rationem ⁊ fomitem qui ē in carne.Interiorē dicit cōſentire legi. ⁊ eiꝰ teſtimonio bonaꝫ eſſe legemapprobat. Exterioreꝫvero cōtra interioreꝫ.⁊ contra legem repugnare ⁊ captiuare: etꝑ legem maiorē poteſtatē peccādi habere.¶ Uiuebam. Non terrebar morte ex peccato. quia nō apparebat. q. d.neſciebam eſſe peccatū. ⁊ ideo ſecure viuebam.¶ Sed cum ue. Hic ſecundus actus ſub lege .i. h̓ loquit̉ apoſtolus inſtatu hominis poſiti ſub lege. Q. ſine lege. viuebā. Sed cum ⁊cͣ.¶ RReuixit. Cępit apparere ⁊ rebellare.¶ Reuixit. Ait nō vixit. vixerat enī aliquādo in ꝑadiſo. quādo cōtra pręceptum datū ſatis apparebat admiſſum. Sed cū homines nati peccatoresſine mādato viuerent tanqͣꝫ mortuum latebat ſine cognitionē. quia ſinecohibitionē. Sed data lege in noticia homīs reuixit. qd̓ in noticia primihominis aliquādo vixerat.¶ Inuentum. Ante erat ſibi ignoratꝰ peccator. ſed modo factus ē manifeſtus ſibi p̨̄uaricator.¶ Nam. Q. quomō mihi datū eſt ad mortē? quia ꝑ illud ſeductus falſa¶ Occaſione ac. p. ⁊cͣ. Qd̓ ꝯcupiſcit̉. fit dulcius dum vetat̉. ⁊ ſic fallitdulcedine.peccatū ꝑ mādatum. Ex ꝓhibitione nanqꝫ vbi charitas deficit. deſideriūmali creſcit. quo aucto dulcius fit qd̓ ꝓhibetur ⁊ ita fallit falſa dulcedine.Fallax eī dulcedo ē quā plures atqꝫ maiores pęnaꝝ amaritudīes ſequūt̉.Seduxit. Abono ad malū traxit. ⁊ ꝑ hoc ad ęternā dānatōꝫ ꝑduxit¶ Occidit. Augꝭ. Gladio tuo quē portabas. inimicꝰ occidit. armis tuiste īteremit. O andato enī tanqͣꝫ gladio armatꝰ eras vt inimicū occideresqd̓ non vales ſi de te p̨̄ſumis. Eſto ergo humilis ⁊ poteris vincere.¶ Itaqꝫ lex. Ipſa ē ſancta. ſane docēs. et mandatū. Id ē. id qd̓ ꝑ eā
p̨̄cipitur. eſt ſanctū. in ſe. et iuſtū .i. iuſtificans peccatorē. et bonū .i.vtile acquires vitā. Et cū conſtet mihi ꝙ lex bona: ⁊ tamē ex ea mihi morsvt ſupradictū ē: ergo qd̓ bonuꝫ ē factū eſt mors .i. datur mihi a deo. ita vtſit efficiens cauſa mortis. non. ſed fomes eſt efficiens. qui bonam rem vertit in malum.¶ Ut appareat. Non dico vt ſit. quia etiā erat: quādo nō apparebat.vt ſupra ꝯcupiſcentiā neſciebam nō dixit. non habebā. Supra modū. qͥactiā p̨̄uaricatio. Velpeccatū diaboluſ quiꝑ bonum incenſus eſt⁊ ꝯtraria ſuaſit. in qͦapparet inimicus.¶ Per bonū. Legem. Non utiqꝫ efficientem peccatum. ſedpotiꝰ demonſtranteꝫ⁊ ꝓhibentē illud.¶ Uel ſupra mo.Quia ꝑ legē non defecit. ſed magis ſolitiſ.cupiditatibꝰ creuit.¶ Quia lex ſpiri.Malis quos punit.lex iuſta ē. Bonis ſpiritualis ē. quia peccatum ꝓhibet. ⁊ viſibi.lia coli. lex ergo moyſi ſpiritualis ē. quia īea ſunt quę dei ſunt ⁊qꝛ ſpiritualiter ē intelligenda. Lex autemſpiritus dicit̉ lex euāgelij. vbi deꝰ ipſe eſtIbi verba. hic res.Ego autē carnalis. Hucuſqꝫ legē excuſauit: ꝙ non debetrefundi in eam culpahic dicit ꝙ nec in prīcipalem naturaꝫ .i. rationē ſecunduꝫ id qd̓a deo habet: ⁊ ita nōin creatorē. ſed in homīes qui ex ſe viciati.ſunt. vt prauis motibus reſiſtere nequeāt¶ Carnalis. Nonindecenter hoc. ⁊ deſe ipſo apoſtolus ſecundum carnē quādiu hic viuit propter carnis motus. Et hoc bene dicitomnis ſanctus.¶ Uenundatus. Et hoc ex culpa primi hominis qui ꝓ delectatione cibi vetiti ſe ⁊ oēs alios vendidit. Ut ſub peccato .i. ſerui peccati ſint. Uelvnuſquiſqꝫ vendidit ſe ꝯſuetudine ꝓprie volūtatis.¶ Quod enī ope. Probat ꝙ ſeruus ē peccati quia qd̓ operor ſecundūexteriorem dimittendo bona vel faciēdo mala: intelligo ſecundū interiorēnon eſſe oꝑandum. Vere operor qd̓ non intelligo: quia ⁊ dimitto bonumqd̓ volo. ⁊ facio malum quod nolo. dimitto. ⁊ facio. ſunt partes. oꝑor. volo ⁊ nolo effectꝰ ītelligo. Et ē probatio a ꝑtibus ⁊ ab effectu. Et hoc ē. nōenim qd̓ volo ego interior naturaliter quidē ratio vult bonū. ſed volūtashęc ſemꝑ caret effectu: niſi gratia dei velle ſuum ad amandū bonum addiderit. qd̓ ad effectum poteſt ꝑduci. Eſt enim velle naturę. velle gratie. velle vicij. velle naturę ꝑ ſe impotens ē. nec palmā meret̉. ſed vincit̓ ⁊ trabit̉a velle vicij. niſi velle gratię ſubueniat. qd̓ velle vicij fugat. ⁊ velle naturę liberat.¶ Non intelligo. Quia aliud videt: ſe ꝑ legē ſcire. ⁊ aliud agere.¶ Non enim ⁊cͣ. Subiectus peccato. facit qd̓ nō vult.¶ Facio. Concupiſco. nō ꝙ poſt ꝯcupiſcentiā apl̓us eat. ⁊ cū ad malatrahat. luctabat̉ nō ſubiugabat̉. de ſe hoc tibi ꝓponit. ne de hͦ deſꝑ es ī te¶ Si autē illud quod nolo. Oſtendit carnalē ſeruū eſſe peccati. exquo ē malum. hic alterū oſtēdit .i. bonā naturā a deo creatā. q̨̄ ꝯſemtit legi⁊ malum nō facit. Quaſi nō ago qd̓ volo. ⁊ ago qd̓ nolo. Si autē hoc ē