Sapientie
§ obſtāvident̉ bona non potuerūt intelligere eū qui eſt. Neqꝫ oꝑibꝰ attente cecitate peccati.dentes agnouerūt qͥs eſſet artifer.ſed aut igneꝫ. aut ſpūm. aut citatūaerem. aut girū ſtellarū. aut nimiāaquam. aut ſolem. aut lunā. rectōres orbis terraꝝ deos putauerūt.Quoruꝫ ⁊ ſi ſpecie delectati deosputauerunt. ſciant quanto his doqui tanta ſpecioſa fecitminator eoruꝫ ſpecioſior eſt. Speciei em̄ generator hęc omnia cōſtituit. Aut ſi virtutē ⁊ oꝑa eoꝝ mirati ſunt. intelligāt ab ipſis. qm̄ quihęc fecit fortior eſt illis. Amagnitudine em̄ ſpeciei ⁊ creaturę ꝯgnoſcibiliter poterit creator hoꝝ videri. Sed tn̄ adhuc in his minor eſtquęrela. Et hi em̄ fortaſſis erāt deum querentes. ⁊ volētes inuenireEtem̄ cum in oꝑibus illius ꝯuerſētur. ⁊ inquirunt ⁊ ꝑſuaſuꝫ habēt.qm̄ bona ſunt quę vident̉. Iteruꝫaūt nec his debet ignoſci. Si enītantum potuiſſent ſcire vt poſſenteſtimare ſęculū. quomō huiꝰ dn̄mfacilius non inuenerūt? Infęlicesaūt ſunt. ⁊ inter mortuos ſpes illorum ē. qui appellauerūt deos oꝑIhereſes vel ydola ſſenſum. Iſermomanuum hominū. aurum ⁊ argēnem§compoſitionē argumentorum.tum artis inuentōnem. ⁊ ſimilitubrutorum.dines animaliū. aut lapidē inutilēſ vel artificis.opus manus antiquę. Aut ſi quisartifex faber de ſilua lignū rectumſecuerit. ⁊ huiꝰ docte radat corticēomnem. ⁊ arte ſua vſus diligenteⁱfabricet vas inutile in ꝯuerſatōemvitę. reliquijs aūt huiꝰ oꝑis ad p̨̄paratōnem eſcę abutat̉. ⁊ reliquuꝫ
hoꝝ qd̓ ad nullū facit vſuꝫ. Lignūcuruū ⁊ verticibus plenuꝫ ſculpatdiligenter ꝑ vacuitatē ſuam. ⁊ ꝑ ſcientiam ſuę artis figuret illud. ⁊ aſſimilet imagini hominis. aut alicuiex animalibus illud comꝑet ꝑliniens lubrica. ⁊ rubicūdo faciat fucocolorem illius. ⁊ omnē maculam q̨̄in illo eſt ꝑlinienſ terra. vt faciat eidignam habitatōnem. ⁊ in parieteponens illud. ⁊ confirmans ferrone forte cadat ꝓſpiciens illi. ſcienſquoniam non poteſt adiuuare ſe.Imago em̄ eſt. ⁊ opus eſt illi adiutorium. Et de ſubſtantia ſua. et defilijs ſuis. et de nuptijs. votū faciens inquirit. Non erubeſcit loquicum illo qui ſine anima eſt. ⁊ ꝓ ſanitate quidē infirmū deprecat̉. et ꝓvita mortuū rogat. et in adiutoriūinutilem inuocat. et pro itinere petit ab eo qui ambulare non poteſt.et de acquirendo. ⁊ de oꝑando. etde omnium reꝝ euentu petit ab eoqui in omnibus eſt inutilis¶ Ca. XIIIITerū alius nauigare cogitans. et per feros fluctus iter facere incipiens.ligno portante ſe. fragilius lignuꝫinuocat. Illud enim cupiditas acquirendi excogitauit. et artifex ſa5alias. Tua aupientia fabricauit ſua. Tu autē patem pater prouidentia ab initio cuncta gubter gubernās ꝓuidētia. qm̄ dediſtinat.in mari viam. et inter fluctꝰ ſemitāfirmiſſimam. oſtendens quoniampotens es ex omnibus ſanare. ⁊ ſi
¶ Neqꝫ operibꝰ.⁊cͣ. Alij ignē colebant.quē vulca nū vocabātalij etherē vl̓ aerē. quēiouē vl̓ iunonem dicebāt. alij nimiā aquā. i.neptunū. alij giꝝ ſtellarum. qͥ diu̓ſis figurisanimaliū poſitōnes etcurſum diſtribuebantaſtroꝝ. alij ſolē quemphebū vocabant. alijlunā .i. dianam.Rab̓. Duplicit̓ peccāt. pͥmū qꝛ elemēta .i.dei oꝑa deo p̨̄ferunt.Deinde qꝛ elemētorūfiguras ſb̓ hūana ſpēcolūt. Soli em̄ ⁊ lunęhumanā figurā tribuunt Igni qͦꝫ ⁊ t̓rę ⁊ mari. q̨̄ illi vulcanū. veſtāneptunūqꝫ vocāt. nontn̄ ip̄is elemētis ī aꝑtiſſacrificāt. Tāta em̄ cupiditaſ imaginū homineſtenꝫ. vt viliora ſintq̨̄ vera ſunt. Auro .ſ. etgēmis delectant̉. horūnitor ꝑſtringit ocuſosSine his nō putāt eēreligionē. In his ergoquaricia ⁊ cupiditas.colit̓. credūt deos amare. qd̓ ipſi amāt. ꝓpterqd̓ fiūt furta ⁊ latrocinia ⁊ bella. ꝯſecrāt dijſmanubias. ⁊ rapinasqͥ valde ībecilles ſuntſi cupiditatibꝰ ſubiectſunt. Cur em̄ cęleſtesputant̉. ſi terręna deſiderāt. vl̓ beati ſi indigēt. vl̓ incorrupti. ſi inhis delectant̓ in quibꝰcupiditaſ hoīs dānatSꝫ tn̄ adhuc⁊cͣ. Hīc paulꝰ ait. Reuelat̉ em̄ ira dei de cęlo ſuꝑ omnē impietatem eoꝝ qͥ veritatē deiin īiuſticia detinēt. qꝛqd̓ notū eſt dei. manifeſtū eſt in illis ⁊cͣ Nōticia dei ex mūdi fabrica ꝑcipit̉ Ut em̄ deusinuiſibilis ex viſibilibus ꝯgnoſceret̉. opusab eo factū eſt qd̓ opificē manifeſtarꝫ. vt deus omniū intelligeret̉.qͥ hoc fecit qd̓ nō pn̄talij. Sꝫ cū ꝯgnouiſſētnō ſic̄ deuꝫ glorificauerūt. ſꝫ euanuerūt in cōgitationibꝰ ſuis.Infelices aūtſunt. Qui .ſ. deos honorāt vt aurum oculhauriāt ⁊ nitorem leuigati marmoris. vl̓ eboris. aut īſignes gēmis⁊ coloribꝰ veſtes. ⁊ qͣnto o
maieſtatis hn̄t. vl̓ hrēdicūt̉. Religio gͦ eſt vl̓creditur: qd̓ cupiditashumana mirat̉.¶ Aut ſi qͥs ⁊cͣ. Rabanꝰ. Inſultat ſapientia his qͥ colūt ydola.vt ītelligāt qͣꝫ ꝑnicōſūſit om̄ipotentē deſerere ⁊ figmēta adorare.Un̄ yſaias. Qui formauit deuꝫ ⁊ ſculptileꝯflauit ad nihilū vtileecce omēs ꝑticipes eiꝰꝯfundēt̉. Hinc flaccusait. Oſim truncꝰ erā. ficulnꝰ īutile lignū. Cuꝫfaber incertꝰ ſtannū facerꝫ. ve priapū. maluiteſſe deū. Quidqͥd aūtde ydol̓ dc̄m ē. pōt referri ad hęreticoꝝ prīcipes. Qui ſimulacradogmatū ſuoꝝ artificicorde ꝯponunt. ⁊ venerant̉ q̨̄ fecerūt. nec ſufficit error ꝓpriꝰ. niſi ſimplices deceꝑint. qͥ q̨̄ſtūputāt pietatē. ⁊ deuorāt domos viduaꝝ. etabutētes vulgi īꝑitiaarte dyaletica qͣi aſciaterebro. lima. runcina.formant deū ſuuꝫ. ⁊ cudūt malleo. atqꝫ inaurāt rethorica venuſtate. quoꝝ deꝰ vēter eſt.⁊ gl̓a in confuſione eorum ¶ Ca. XIIII¶ Iteꝝ aliꝰ nauigare ⁊c̄. Hęc qͦꝫ contra ydolatriā dicunt̉.Maxima eī vecordiaeſt: vt hō ad imaginēdei editꝰ rōnabileꝫ abip̄o hn̄s animā qͣ excogitauit quō tranſiretfluctus nauē fabricāsſcd̓m artis ſuę ꝑitiam.nō honorat illū qͥ hācſibi dedit ſcīam. ⁊īuocet ydolū qd̓ ſimili arte. ⁊ maiori vaītate formauit. Cū eī maior ſitqui fec̄ qͣꝫ qd̓ fit: facturam ſuā adorare inſanire eſt¶ Adeo nauigandicurſus petendꝰ. a qͦ nauigij p̨̄paratō. hęreticiaut qͥ vana fingunt̉ ſimulacra erroꝝ: iō ī fluctibus ſęculi ꝑeunt. qꝛnauē eccl̓ię reliquerūt.⁊ gubernatorem deū.¶ Qm̄ dediſti Iſrahelitaſ ꝑ mare rubꝝſicco veſtigio tranſduxit dei potentia. et iordanis aquas diuiſit.vt terrorē incuteret gētibus exterminādis fidelibus quoqꝫ inter ſęculi fluctus et ꝑſecutōnes pr̄ęparat ſemitam fidei et