Druckschrift 
Biblia latina : Mit der Glosse des Walafridus Strabo u.a. und Interlinearglosse des Anselmus Laudunensis
Einzelbild herunterladen
 

permittit vt vacent: ⁊ iocundo ocio perfruantur. Iſidorus. Moralit̓. Habet vnuſquiſqꝫ noſtrū ī nr̄isoperibus ⁊ recta vita tanqͣꝫ diſtinctos iſtos ſex dies: poſtquos debeat qͥetē ſperare. Primo die lucē fidei. qn̄ primū viſibilibus credit: ꝓpter quā fidē dn̄s viſibiliter apparere dignatus ē. Secundo die factum eſt tanqͣꝫ firmamentū diſciplinę. qd̓ diſcernit inter carnalia ⁊ ſpiritualiaopera: ſicut firmamentū inter inferiores aquas ⁊ ſuperiores. Tertio die quo mentē ſuā ad ꝓferendos bonoꝝ operū fructꝰ pręparat ⁊ erigit. ſeparata enī labe ⁊ fluctibꝰ tētationū carnaliū. tanqͣꝫ aridam terram habet. mentē videlicet tanqͣꝫ a ꝑturbationibus maris: vt iam poſſit dice̓Mente ſeruio legi dei: carne aūt ſeruio legi peccati. Idem myſtice. In principio fecit deus. c. ⁊. t. Spirituales. qui cęleſtia meditant̉. ⁊ terrā .i. carnales. terrenuꝫhominē imitantes. Terra aūt erat īanis ⁊ vacua. hoc eſtcaro noſtra. anteqͣꝫ doctrinę accipiat formam. Tenebręerant ſuper faciē. a. quia peccati obſcuritas. ⁊ ignorantiecęcitas tegebat corda noſtra. Spiritus dn̄i ferebat̉ ſuꝑaquas. hoc ē. ſuꝑ cor tenebroſuꝫ ⁊ fluidū. vt ī ſpiritu ſubſiſtentes requieſceremus: ⁊ flatu eius viuificaremur. cuiuſvnda abluimur. Dixit quoqꝫ deus. Fiat lux .i. appareatilluminatio fidei. Primo enim die lucem fidei dedit: qͥaprima eſt in conuerſione fides. vnde primū mandatū eſt.Dominus deus tuus vnus ē. ꝓpter hanc fidem chriſtusviſibiliter apparuit. pręſentię ſuę gratia diuidens lucē .i.filios dei qͥ ⁊ lucis. a tenebris .i. peccatoribꝰ. hos appellauit diem. illos noctē. vnde. Fuiſtis aliquando tenebrę.nunc antem. l. i. d. Die ſecūda poſuit firmamentū. ſanctas .ſ. ſcripturas īeccleſia. de quibus dicitur: Cęlum ſicut liber plicabitur.hoc firmamentū diſcernit aquas .i. populū angeloꝝ: quibus non eſt neceſſe vt in lectioue audiant dei verbū. Sꝫillud firmamentū poſuit in ſublime ſuper infirmitatē inferiorū populoꝝ: vt ſuſpicientes in eo cognoſcant. qualiterdiſcernant inter carnalia ⁊ ſpiritualia. quaſi inter aquasſuperiores ⁊ inferiores. Die tertia congregauit aquas inferiores ⁊ ſalſas. infideles .ſ. concupiſcentiaꝝ ⁊ tentationū fluctibus ſeſe quatientes. ⁊ ſegregauit ab eis aridam .i. fideles. fontem fideiſitientes. Infideles vero coercuit: ne iniquitatis ſuę fluctibus aridam .i. animā ſitientē deū conturbēt: ſed liceatei germinare fructus bonoꝝ operū: ⁊ diligere ꝓximū. vthabeat in ſe ſęmē ſecundū ſimilitudinē ſuam: vt .ſ. ex ſuaiufirmitate compatiat̉ alij indigenti. producat lignū forte ⁊ fructiferū .i. beneficū: eripiēdo oppreſſum: ⁊ prebendoei protectionis vmbraculum. Die quarta micuerunt luminaria in firmamēto cęli. i.legiſdoctores ſcripturę ſanctę inhęrentes. ⁊ inferioribꝰ lumen ſapientię demonſtrātes. Prodijt quoqꝫ ſiderū turba .i. viroꝝ doctorū ſcꝫ ⁊ legiſperitoꝝ numeroſitas. qui īhuius vitę nocte fulgentes. diuidant ſcriptę ſenſibilia ⁊intelligibilia. quaſi īter lucem perfectoꝝ ⁊ tenebras peccatoꝝ. facientes ſigna virtutū ⁊ miraculoꝝ. quę ſunt in tempora ⁊ annos: quia ꝓprijs temporibꝰ viuunt ⁊ tranſeunt.verbū aūt dn̄i inęternū manet. Bene aūt terra germinauit primo: ⁊ poſtea facta ſunt luminaria: qꝛ poſt bonaopera venit illuminatio. qua videt̉ ſpecies ſuꝑnę ꝟitatꝭ. Die quinta facta ſunt in aquis reptilia animaꝝ viuarum .i. homines in vitam reuocati ꝑ ſacramētū baptiſmi.facta ſunt volatilia .i. animę volantes ad ſuperna. Sexta die. produxit terra animā viuam: qn̄ caro nr̄aab operibus mortuis abſtinens. viua virtutum germinaparit: ſecundū genus ſuū .i. vitā imitando ſanctoꝝ. vndeImitatores mei eſtote. ⁊cͣ. Secundū genus noſtrū viuimus. quando ſanctos quaſi ꝓximos imitamur. Producit terra beſtias .i. homines ferocitate ſuperbientes: ⁊ pecora .i. ſimpliciter viuentes. ⁊ ſerpentes aſtutos .ſ. ⁊ bonūa malo diſcernentes. ⁊ quaſi reptando ſcrutantes terrenaper quę intelligant cęleſtia. Poſt hęc fecit deus hominead imaginē ⁊ .ſ.ſ. virum .ſ. perfectū. qui ipſam veritatemcontēplando operat̉ iuſticiā. Hic accipit poteſtatē piſciūmaris ⁊ volatiliū cęli: pecoꝝ. ferarū. atqꝫ repentiū: quia

ſpiritualis ſimilis deo factus omnia iudicat. ⁊ ipſe a nemine iudicat̉. Maſculū ⁊ fęminā. c. e. quia ſicut viro mulier. ſic ſpirituali ⁊ perfecto viro minus perfectus obediredebet. dicit̉ enī eis. Creſcite ⁊ multiplicamini ⁊ r. t. Inſpiritualibus .ſ. donis. vt ratio dominet̉ carni. quaſi īſenlato animanti. ⁊ ꝑturbationibus eius. Per herbā ſeminalem ⁊ lignū fructuoſum in eſcam hominibus datū. ītelligimus oblationes ſanctoꝝ. Vnde Paulus. Seminauimus ſpiritualia vobis. magnum eſt ſi carnalia veſtra metamus. Augꝭ. Cum in diuina ſcriptura de paucis verbis plures intellectus veri ⁊ catholici habent̉: illū diligamꝰ maxime. quē conſtat ſcriptorē ſenſiſſe. vel quē nō impedit circūſtantia ſcripturę: ſi conuenit cum ſana fide: aut ſaltemquem ſana fides pręſcribit. Augꝭ. Siqua obſcura legimus. quę poſſunt ſane varijs exponi ſententijs: nullā pręcipitant̓ affirmemus: neforte velimus eam eſſe ſcripturę ſententiā quę noſtra eſt:cum potius ſcripturę ſententiā debeamus facere noſtrā. Augꝭ. In narratione rerū geſtaꝝ. non oīa ſcd̓m figuralem tantū intellectū accipimus: ſed quędā ſcd̓m fidemrerum geſtarum aſſerenda ⁊ defendenda ſunt. Quęrendum ergo eſt. quomodo pręter allegoricā ſignificationēdictū ſit. In principio creauit deus. c. ⁊. t. In principioſ. temporis. vel quia primo facta ſunt. vel in principio .i.filio dei. qui ait. Ego principiū. qui ⁊ loquor vobis. Cęlum ⁊ terrā ſpiritualē corporalēqꝫ creaturā intelligūt. vl̓corporalem tm̄. per cęlum ſuperiorē. per terrā inferiorem.vel vtruſqꝫ informis materia dicta eſt cęlū ⁊ terra. Spiritualis enī vita ſicut in ſe eſt. non conuerſa ad creatoreminformis eſt. Conuerſa vero ad eum format̉. Corporalisaūt per priuationē omnis corporeę qualitatis. quę apparet ī formata materia. Uel cęlum eſt creatura ſpiritualiſquę ab exordio quo facta eſt ⁊ perfecta. ⁊ beata ſemper ē.Terra vero corporalis materies adhuc imperfecta: quiaterra inquit erat inuiſibilis ⁊ incōpoſita ⁊cͣ. Vbi videt̉informitatē ſignificare corporalis ſubſtātię. Utriuſqꝫ tn̄informitas hic ſignificari poteſt: Corporalis in eo quoddictū eſt. terra aūt erat inuiſibilis ⁊ imcōpoſita. Spiritualis aūt in hoc. Tenebrę erant ſuper faciem abyſſi. vt abyſſum tenebroſam naturā vitę informē ītelligamus: niſiad creatorē conuertat̉: in quo ſolo format̉ ⁊ illuminaturne ſit tenebrę vel abyſſus. Querendū eſt. quomodo deuſ cuncta ſimul cōdidit?dum idē Moyſes ex dierū mutatione variante diſtinctecreata deſcribit: Sed rerum ſimul materia creata eſt. ſimul vero formata per ſpecięs non eſt. ⁊ qd̓ ſimul extitit ꝑſubſtantiā materię. nō ſimul apparuit per ſpeciem formę.Cum eniꝫ ſimul factū cęlū terraqꝫ dicit̉. ſimul ſpiritualia⁊ corporalia. ⁊ quidqͥd de terra producit̉. ſimul facta indicant̉. Sol. luna. ⁊ ſidera quarto die in cęlo facta ꝑhibent̉: ſed qd̓ quarto die proceſſit in ſpecie: primo die ī cęliſubſtantia extitit ꝑ conditionē. Primo die terra creatadicit̉: tertio arbuſta condita ⁊ cuncta terrę virētia deſcribunt̉. Sed qd̓ die tertio in ſpeciem prodijt. prima die inipſa terrę ſubſtantia conditū fuit. hinc moyſes diſtincteper omēs vel ſingulos dies omnia condita retulit: ⁊ tam̄omnia ſimul creata ſubiunxit dicens: Iſte ſunt generationes cęli ⁊ terrę. qn̄ creatę ſunt in die quando deus fecitc. ⁊. t. ⁊ omne virgultū agri anteqͣꝫ orietur in terra. omnēqꝫ herbā regionis. Qui enī diuerſis diebus creatū cęlū.terrā. virgultū. herbamqꝫ narrauerat. hic̄ vno die factamanifęſtat. vt oſtenderet. ꝙ omnis creatura ſimul ꝑ ſubſtantiā extitit: quę nō ſimul per ſpeciē ꝓceſſit. vnde. Creauit deus homine ad imaginē ⁊ .ſ. ſuā: Ad imaginē creauit illū: maſculū ⁊. f. f. e. Fęmina nondū facta. iam homomaſculus ⁊ fęmina ꝑhibetur. ſed quia ex. Adā latere eratproceſſura: in illo iam cōputatur ꝑ ſubſtantiā: a quo fuerat producēda ꝑ formā. In minimis quoqꝫ licet hęc cōſiderare: herba enī cum ꝓdit ⁊ format̉: nōdū in illa fructusnecdum fructus ſui ſemen oſtenditur. ineſt tamen ei fructus ⁊ ſemen: qꝛ ſimul ſunt in radice ſubſtantię. quę nonſimul ꝓdeunt per temporis incrementa.