Ein vorred der Tractet
dem ſelbigen glyd behilffig vn̄ ſchwer krāckheit heilſam iſt/ vff das vyl leſens odererſuͦchung vermitten blyb/ wan on ſundergroß nützbarkeit vertrüß gebürt. Herum̄behend zuͦ fynden des ſo du begerē byſt fyndeſtu hie iſt geordnet gebürlich alle vnd eines yeden waſſers namē geſetzt nach dembuͦchſtaben. Abc. In maſſen ſoͤllichs vormals in dē ob beſtympten andern buͦch geoffenbarr iſt/ vnd die zal des ſelbigen blatshie zuͦ oberſt gezeigt/ vff das du fynden vn̄erkennē moͤgſt/ in welchē blat Capitel vndbuͦchſtaben des ſelbigen waſſers namē vn̄krafft oder tugend du fynden würſt. Alſdas Capitel des erſtē tractats ſagt da einmenſch eī kranck bloͤd houbt hat wz im hilfet fyndeſtu darnach. Bathenigen waſſerein fierfeltig tuͦch darin genetzt vnd ein wenig vß getruckt vnd vmb dz houbt gebunden alſo lang vnd oft vntz das we vergeetAn dem. XXXIX. blat am. A. Ob du dasbegerē byſt/ dunckt dich aber ſollich nit notſo ſuͦch am. XXXIX. blat im andern Capitel des andern buͦchs von dē waſſern derennamen am. B. ſint in Bathonien waſſernwan ſyn tuͦgen nachuolgē iſt dem buͦchſtaben. B. ſo fyndſtu was du begern byſt/ vn̄darffeſt weder mitten noch vnden ſuͤchenalſo magſtu fynden in allen waſſern. Soaber du allein begeren byſt dem menſchenzuͦ helffen vnd rot zuͦ bewyſen/ ſyn begerenvnd byt zuͦ follendē/ iſt nit not wyter zuͦ gonſunder dich mit dyſem dryttē buͦch dich laſſen benügen/ in welchē du genuͦgſam waſſer fynden wn̄rſt zuͦ einer yeden kranckheitvß denen die zuͦ erwoͤllen ſind die aller gemeinſten vnd erfarenden/ zuͦ gelaſſen vonden alten doctores vnd die andern vermyden ob du die genantē haben magſt. Alszuͦ dem houbt bathonigen waſſer oder verbenā waſſer Meigeronen waſſer. Zuͦ demhyrn Roßmarinen waſſer. Zü den ougenFencchel Ruten/ Bolei vnd ougē clar waſſer. Zuͦ dem hertzen Meliſſen oder Baſiliēwaſſer/ vnd der glychen. Ob du deren waſſer nit hetteſt oder habē mogſt/ ſo ſind aber
zuͦ erwoͤllen vß den andern die beſten/ damit ſich zuͦ behelffen mit denē die man haben mag. Aber in der warheit vaſt nutzvnd notuft iſt zuͦ erkennē eim ſoͤllichē waſſer vß geber/ ob die kranckheit von hytzenvon keltin/ von füchtin oder von dürre ſy.In welcher geſtalt als ob dz houbt we hetvon hytzēk dz im dan genützt würt Roſenwaſſer. Ob es von keltin wer/ das im dangenützt würd Bathoniē waſſer/ ob es vonfücht wer/ dz im dā genützt würd Roßmarinē waſſer/ ob es von dē hyrn wer/ ſo würdim gebrucht Meigeronen oder Lauenderwaſſer/ ob es vō hytz der ſunnen wer/ werdim gebruchtwaſſer vnd alſofürbas von allen glydern. Wa du aber felen byſt die kranckheit zuͦ erkennē ſo iſt wyderwertig dyn vß gebung. Sunder im nitbehylflich ob ſie im doch nit ſchaden bringēiſt/ nit deſter mynder die kranckheit verzogen würt da mit befeſtiget vnd gemert dēkrancken deſter ſchwerlichen zuͦ helffen iſt.Darumb ſich zuͦ hieten iſt vor eim ſoͤllichēartzot als ich geſprochen hab in der vor reddes andern buͦchs am .xxvi. blat. Nun allein ein vff enthaltūg zuͦ thuͦn byß du einēgelertē artzot haben magſt. Dannocht iſtgot mit flyß zuͦ bytten dem krancken die geſunrheit/ dem artzot die wyßheit zuͦ verlyhedie begyrd ir beider volendet werden mag.Ich geſchwig eins vnerfarendē embericusO wie offt es geſchyſt dz ein vaſt beriempter ſchwümmer ertrincket/ ein wol gelobterſtyger ze todt gefallen iſt. Darumb byßin ſoͤllicher vß gebung als eim vngelertēartzot od̓ ertztin dich ſerlber zuͦ ſtraffen eimmenſchen ſyn leben zuͦ kurtzen oder ab zuͦſchniden/ dz doch got von hymel ſo gar ſchwerlichen mit ſym vnſchuldigen ſtrengenbytter tod erloͤſet hat vnd du ſo gar lychtfertigclich byſt eim andern zuͦ geben die ſelberwyderwertig vnd erſchrecken wereſt zuͦ nemen. Wan̄ dyß buͦch allein gemacht iſt dēgemeinen die weder ertzot nach hilff habenmügen byß vff die zyt irer habung als ichgeſprochē hab in der vor red am. xxvi. blat